Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2018

Nr. 5

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 6 oktober 2017
De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties heeft op 21 september 2017
overleg gevoerd met de heer Plasterk, Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, over:
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 20 september 2017 over nadere informatie
over de termijn van aanstelling van de Rijksvertegenwoordiger
(Kamerstuk 34 775 IV, nr. 4);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 18 september 2017 met het verslag van het
bezoek van Zijne Majesteit de Koning aan Sint Maarten, Saba
en Sint Eustatius en de stand van zaken van de Nederlandse
bijdrage noodhulp aan de Bovenwindse eilanden (Kamerstuk
34 773, nr. 2);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 8 september 2017 over orkaan Irma (Kamerstuk 34 773, nr. 1);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 14 september 2017 inzake de reactie op
klacht over optreden waarnemend gezaghebber inzake
aanstelling tot eilandsecretaris Sint Eustatius;
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 4 september 2017 met de kabinetsreactie
Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) juni 2017 (Kamerstuk 33 845, nr. 23);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 1 september 2017 ter aanbieding van de
halfjaarrapportages januari – juni 2017 CAft Aruba en Cft
Curaçao en Sint Maarten (Kamerstuk 34 550 IV, nr. 42);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 30 augustus 2017 met informatie over de
termijn van aanstelling van de Rijksvertegenwoordiger
(Kamerstuk 34 550 IV, nr. 41);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 6 juli 2017 ter aanbieding van de voortgangs-

kst-34775-IV-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

1

rapportages Curaçao en Sint Maarten (Kamerstuk 34 550 IV,
nr. 40).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De griffier van de commissie,
De Lange

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

2

Voorzitter: Van Meenen
Griffier: De Lange
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Van den Berg, Bosman,
Diertens, Van Meenen, Van Ojik, Öztürk en Voordewind,
en de heer Plasterk, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Aanvang 14.00 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag. Welkom bij het verzamel-AO Koninkrijksrelaties. Tal van
onderwerpen kunnen vanmiddag de revue passeren, maar we realiseren
ons natuurlijk allemaal in welke omstandigheden dit plaatsvindt. Dat zal
ongetwijfeld invloed hebben op wat hier allemaal ter sprake komt. Ik
hecht eraan om te melden dat de heer Van Raak van de SP zich heeft
afgemeld vanwege verplichtingen bij een plenair debat. Er zijn nu drie
leden, maar ik verwacht dat er nog wel enkele komen die nog ergens in dit
gebouw doende zijn. Ik denk dat we een spreektijd van zes minuten
kunnen hanteren. De geplande eindtijd van dit algemeen overleg is 17.00
uur. Dat moet kunnen. Dat hoeft niet per se gehaald te worden, maar het
mag wel. Over interrupties maak ik nog geen afspraken met u; dat hebt u
helemaal zelf in de hand. We gaan van start. Ik geef als eerste het woord
aan mevrouw Diertens van D66. Gaat uw gang.
Mevrouw Diertens (D66):
Dank u wel, voorzitter. De orkaan Irma heeft in ons Koninkrijk een spoor
van vernielingen achtergelaten. Mensen op Sint-Maarten, Saba en
Sint-Eustatius zijn hard geraakt. Veel mensen zijn huis, haard en werk
kwijtgeraakt. En steeds weer zijn er andere orkanen, zoals José en Maria,
die het herstel bemoeilijken en nieuwe angst inboezemen. Ik maak mij
heel veel zorgen over de kwetsbare kinderen. Een veilige opvang en hulp
zijn ongelofelijk belangrijk. UNICEF verleent hulp en probeert educatie
weer op gang te brengen en de kinderrechten in het rampgebied te
beschermen. Ik vraag de Minister in hoeverre hij de hulpverlening
ondersteunt, nu en op lange termijn. Mijn gedachten gaan uit naar
iedereen die deze ramp over zich heeft gekregen. Ik heb diep, diep respect
voor de veerkracht van alle getroffenen, hulpverleners, het Rode Kruis en
onze militairen.
Noodhulp is nu de eerste prioriteit, voor schoon drinkwater, voedsel en
een veilige beschutting en handhaving van de openbare orde. Ik maak mij
ook grote zorgen over de moeilijke omstandigheden op Sint-Maarten. Ik
wil dan ook graag meer informatie over de huidige situatie. In hoeverre is
die nu onder controle? Zijn de tekorten aan schoon drinkwater en voedsel
wel opgelost? Wat kunnen we doen om gezondheidsrisico’s te beperken?
Zijn alle acute patiënten inmiddels geëvacueerd? Kunnen boten en
vliegtuigen nu ongehinderd naar Sint-Maarten? Zijn alle gebieden op het
eiland bereikbaar? Zijn er voldoende veilige, droge schuilplekken voor
iedereen? Zijn alle vermisten inmiddels terecht? Wat is de stand van zaken
omtrent de openbare orde?
Voorzitter. Curaçao, Aruba, Nederland zijn meteen in de bres gesprongen
om Sint-Maarten te helpen, en zo hoort het. We zijn immers gezamenlijk
een Koninkrijk? We staan elkaar bij en we ondersteunen elkaar, zowel bij
de noodhulp nu als bij de wederopbouw straks. Het is echt cruciaal dat
alle partijen uit het Koninkrijk heel goed samenwerken. De opmerkingen
van premier Marlin over het werk van de militairen die zich daar dag en
nacht inzetten voor de noodhulp, vond ik heel erg pijnlijk en onbegrijpelijk. De bevolking van Sint-Maarten heeft daar helemaal niets aan. Die is
alleen gebaat bij een constructieve houding aan beide kanten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

3

oceaan. Ik hoop dat de samenwerking tussen het bestuur van
Sint-Maarten en Nederland beter gaat verlopen dan uit de berichtgeving
blijkt. Kan de Minister er nader op ingaan op welke manier de hulp nu
wordt afgestemd? Ook over de samenwerking met het Franse deel, Saint
Martin, zijn zorgwekkende berichten verschenen. In hoeverre lukt het om
de hulp tussen Sint-Maarten en Saint Martin te bundelen?
Voor de toekomst van de eilanden is het van belang dat er zo snel
mogelijk concrete plannen komen voor de wederopbouw. Pas dan kunnen
de inwoners hun eigen leven weer oppakken. Voor Saba en Sint-Eustatius,
die onderdeel uitmaken van Caribisch Nederland, zal dat natuurlijk vooral
door Nederland zelf gecoördineerd worden. Welke stappen zijn hiervoor al
gezet? Op welke manier zijn de eilandraden hierbij betrokken? Voor
Sint-Maarten ligt dat ingewikkelder, want dat is een autonoom land in het
Koninkrijk en allereerst zelf aan zet. Ook hier kan een pragmatische
houding helpen. Curaçao, Aruba en Nederland kunnen assistentie
verlenen, maar dan moeten daarover natuurlijk wel goede bestuurlijke
afspraken worden gemaakt. Zijn er nog lessen geleerd uit eerdere
ervaringen? Orkaan Luis heeft geleid tot een preventief draaiboek bij
natuurrampen. Is dit draaiboek behulpzaam geweest? Hoe kunnen wij dit
draaiboek efficiënt aanpassen voor eventueel nieuwe klimaatrampen?
Het lijkt ook van belang dat de huizen, gebouwen en infrastructuur
meteen orkaanbestendig worden gemaakt. In hoeverre hebben wij
daarvoor alle kennis in huis? Welke opties ziet de Minister daarvoor? Is het
mogelijk om in het kader van de consensusrijkswetten bijvoorbeeld een
projectteam of stuurgroep in te richten die de slagkracht heeft om door te
pakken? Er is wel haast geboden. Kan gezien deze laatste suggestie
samenwerking gezocht worden met het initiatief van Minister Koenders,
die bij de VN aandacht heeft gevraagd voor de eilanden? De VN heeft veel
ervaring en expertise op het gebied van hulp aan kinderen. Wat is daarvan
het vervolg?
Laten we met z’n allen zorgen dat de hulp en inzet bij de wederopbouw
snel en goed verlopen en dat middelen en materialen op de juiste plaats
terecht komen. Daar heeft Caribisch Nederland recht op en daar moeten
de inwoners vooral op kunnen vertrouwen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Voor de volgende bijdrage ga ik naar mevrouw Van den
Berg van het CDA. Gaat uw gang.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Zoals mijn collega ook al zei: orkaan Irma heeft een
spoor van verwoesting getrokken door het Caribisch gebied. Tientallen
mensen zijn door het natuurgeweld om het leven gekomen. Alleen al op
Sint-Maarten hebben vier mensen de dood gevonden. Tientallen mensen
op Sint-Maarten zijn gewond geraakt door de storm en de daaropvolgende vloedgolven. Duizenden mensen hebben huis en haard verloren.
Scholen en bedrijven zijn van de aardbodem weggevaagd. De ravage is
verschrikkelijk. Als je de beelden ziet, denk je dat je naar een oorlogsgebied zit te kijken. Wij leven mee met de inwoners van Sint-Maarten en
de eilanden Statia en Saba. Het is onze dure plicht om ook als het nieuws
geluwd is, niet te vergeten dat de gevolgen van deze orkaan nog jaren
gevoeld kunnen worden.
Voor de CDA-fractie spreekt het vanzelf dat de regering direct heeft
toegevoegd Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius te zullen bijstaan met
onmiddellijke hulp en bijstand en bij herstel en wederopbouw. Op deze
plaats willen wij graag ook onze waardering uitspreken voor de militairen
die in moeilijke omstandigheden een bijdrage leveren aan het lenigen van
de eerste nood, alsmede voor het Rode Kruis. Mijn collega sprak ook al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

4

over premier Marlin. We zouden graag willen weten hoe het nu met de
onderlinge communicatie is gesteld, want dat hielp natuurlijk niet.
Het begrip Koninkrijksrelaties klinkt abstract. Vaak is er sprake geweest
van een gespannen relatie, maar vorige week hebben we gezien dat
Nederland, als het erop aankomt, invulling geeft aan zijn betrokkenheid
met de inwoners van Sint-Maarten, zoals met de landelijke hulpactie.
Tegelijkertijd klonken er rond die hulpactie ook zorgen. Zal het geld terecht
komen bij de mensen die het echt nodig hebben? Welke rol speelt de
regering van Sint-Maarten? Hoe is de samenwerking met het Rode Kruis?
Hoe gaat de Minister borgen dat de middelen doelmatig en rechtmatig
besteed worden? Er is een wederopbouwcommissie ingesteld door de
Minister, waarvoor onze complimenten. Kan de Minister ook een indicatie
geven van de tijdspaden en kan hij reageren op een bericht in Amigoe dat
de Nederlandse regering een noodfonds zal oprichten met 260 miljoen
voor de wederopbouw? Welke lessen zijn er getrokken uit de ervaringen
met orkaan Luis in 1995 en de nasleep daarvan? Is al duidelijk hoelang de
noodhulpfase gaat duren?
De communicatie met de eilanden verliep de eerste dagen moeizaam. De
vraag is: is de vitale infrastructuur op het gebied van communicatie nu
voldoende geborgd? In het nieuws kwam namelijk het bericht dat
inwoners afhankelijk waren van de berichtgeving van een commerciële
zender. Klopt dat? Hoe wordt geborgd dat de autoriteiten zelf voor de
noodzakelijke communicatie kunnen zorgen? Kan de Minister aangeven
wanneer er een overzicht beschikbaar is van de geïnventariseerde
schade? Kan hij dat dan met ons delen, net als een overzicht in welke
mate en de termijn waarop zorgpunten zoals de huisartsenpraktijk, het
medisch centrum, apotheken en openbare instellingen zoals scholen weer
functioneren? De elektriciteits- en drinkwatervoorziening bleek kwetsbaar.
Kunnen de eilanden beter voorbereid worden op omstandigheden zoals
orkaan Irma?
Het zou de CDA-fractie verbazen als hulp van de Europese Unie afhankelijk is van de precieze staatkundige structuur van het Koninkrijk.
Sint-Maarten ligt praktisch even ver van Parijs als van Den Haag. Dat geldt
trouwens ook voor Saba en Sint-Eustatius. We weten dat Minister
Koenders daarover vragen heeft gesteld. Kan de Minister ons informeren
wat de stand van zaken is?
Voorzitter. Er stonden ook enkele andere punten op de agenda, waarover
ik nog een paar korte vragen heb. Klopt het dat de Rijksvertegenwoordiger
in 2014 in de schriftelijke bevestiging die hij heeft gekregen, een
aanstelling heeft gekregen voor zes jaar? Zo ja, hoe verhoudt dat zich tot
de toezegging aan de Kamer dat het een aanstelling voor drie jaar zou
zijn?
Ten slotte twee vragen over de reactie van de Minister op de afsprakenlijst
van het Interparlementair Koninkrijksoverleg. Met betrekking tot het
harmoniseren en verlagen van invoerrechten tussen de landen geeft de
Minister aan dat er in 2014–2015 een werkgroep is ingesteld, maar dat
deze nog geen eindrapport heeft gepresenteerd. Wat heeft de Minister
gedaan om dat verder te stimuleren? Wat kan hij nog doen om dit te
bevorderen? Wij weten van de inwoners van de eilanden dat juist de
stijging van de kosten van levensonderhoud een extra belasting is en niet
helpt om de armoede tegen te gaan. Harmonisatie daarvan vinden wij ook
heel belangrijk voor de armoedebestrijding. Kan de Minister aangeven
wat de stand van zaken is?
Met betrekking tot het verzoek van de Arubaanse delegatie inzake
risicovluchten geeft de Minister aan dat het kabinet de inbreng van Aruba
afwacht. Is de Minister ook van mening dat het er bij samenwerking niet
alleen om gaat dat ministeries wachten op reacties, maar dat zij die ook
actief kunnen ophalen? Ik heb op dat vlak positieve berichten gehoord
over de aanpak van het Ministerie van OCW.
Dank u wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

5

De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan komen wij bij de heer Öztürk van DENK. Ik geef hem
graag het woord. Gaat uw gang.
De heer Öztürk (DENK):
Voorzitter, dank u wel. De nacht van woensdag 6 september op donderdag
7 september was een nacht om nooit meer te vergeten. Terwijl wij in dit
deel van ons Koninkrijk rustig konden gaan slapen, richtte orkaan Irma in
het andere deel van ons Koninkrijk vreselijke schade aan. Het was een
verschrikkelijke nacht voor de inwoners van Saba, Sint-Eustatius en
Sint-Maarten. Ikzelf heb in 1992, 25 jaar geleden, de aardbeving in
Roermond meegemaakt. Het geluid dat ik in die nacht heb gehoord, staat
nog steeds op mijn netvlies. Ik kan mij voorstellen wat voor angsten
mensen hebben gehad met orkaan Irma. Een vreselijk moment, niet alleen
door de schade, maar ook door de emotionele angsten, kan ik mij
voorstellen. Sommigen hebben dit natuurgeweld met hun leven moeten
bekopen. Tientallen mensen zijn gewond geraakt, honderden mensen zijn
dakloos geworden en duizenden moesten vluchten. Deze gebeurtenissen
en ervaringen zijn schade die niet meer te repareren is. Ons medeleven
gaat uit naar alle slachtoffers van de orkaan Irma, want wij zijn één
Koninkrijk; wij zijn allemaal Nederlanders; wij zijn allemaal mensen.
Wij van DENK willen onze waardering uitspreken voor iedereen die in de
afgelopen tijd hulp heeft gegeven en solidariteit heeft getoond. Wij
bedanken onze krijgsmacht, onze agenten, de hulpverleners en de
reddingsdiensten, maar ook alle gevers van de nationale hulpactie die
meer dan 13 miljoen euro bijeen hebben gebracht. Ook wil ik in het
bijzonder onze Koning bedanken voor zijn bezoek aan Sint-Maarten, Saba
en Sint-Eustatius en zijn betrokken woorden in de Troonrede. Op
momenten als deze zien we dat het belangrijk is om solidariteit te tonen in
ons Koninkrijk. Het is wel spijtig dat een orkaan ons dat af en toe moet
doen beseffen. Ik hoop dat wij door ons samen in te spannen voor de
wederopbouw de eenheid in ons Koninkrijk kunnen versterken.
De hulpverlening is in volle gang. Zo is er in de afgelopen tijd intensief
gewerkt aan de infrastructuur, het herstel van het vliegverkeer, de
bereikbaarheid, de havens en het herstel van de waterdistributie. Nu
moeten wij ons richten op het verdere herstel van woningen, ziekenhuizen, artsenpraktijken, apotheken en scholen. Deze uitdagingen zullen
de nodige kosten met zich meebrengen. Daarvoor moeten wij niet
weglopen. Wij van DENK vinden dat alles in stelling moet worden
gebracht om ervoor te zorgen dat de inwoners van de eilanden het
dagelijks leven weer kunnen oppakken. Premier Marlin van Sint-Maarten
liet weten dat er minimaal 1 miljard euro nodig is voor de wederopbouw
van het eiland. Deelt de Minister de schatting van premier Marlin? Is hij
het met mij eens dat wij ruimhartig moeten zijn voor de wederopbouw
van Sint-Maarten? Graag een reactie.
De hulp aan de Bovenwindse Eilanden zal een kwestie zijn van een lange
adem. Noodhulp zal straks plaatsmaken voor wederopbouw en stabilisatie. Hierbij zijn coördinatie en inventarisatie erg belangrijk. In de brief
valt te lezen dat een tijdelijke ministeriële commissie wederopbouw
Bovenwindse Eilanden wordt ingesteld. Deze commissie buigt zich over
de wederopbouw. Mijn vraag aan de Minister is wie precies deel uitmaken
van deze commissie, op basis van welke criteria deze mensen geselecteerd zijn, of vertegenwoordigers van de eilanden hier ook deel van
uitmaken en hoe lang deze commissie nodig heeft om haar taken uit te
voeren.
Voorzitter, ik rond af. We zijn één koninkrijk, van Delfzijl tot aan
Philipsburg. We hebben allemaal hetzelfde paspoort, ondanks dat we
meer dan 7.000 kilometer van elkaar wonen. Maar nog belangrijker is dat
we allemaal mensen zijn. Dus laten we het verdriet en de pijn samen
delen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

6

Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan komen we bij de heer Van Ojik van GroenLinks.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Voorzitter, dank u wel. Ook mijn fractie heeft de laatste weken intens
meegeleefd met de bevolking van Saba, Sint-Eustatius en natuurlijk
Sint-Maarten en we zullen ook de komende tijd nog intens betrokken
blijven. Want de orkanen mogen dan uitgeraasd zijn, de ramp is daarmee
nog lang niet voorbij. We weten hoe ingewikkeld is het is, altijd weer, hoe
lang het duurt, hoe bureaucratie en willekeur op de loer liggen en hoe
moeilijk het is om van noodhulp op een natuurlijke wijze door te
schakelen naar de fase van wederopbouw. Niet voor niets is «de ramp na
de ramp» een begrip in kringen van deskundigen en betrokkenen bij
noodsituaties. Gelukkig is de ramp na de ramp geen natuurverschijnsel,
zoals de orkaan zelf dat wel is. We kunnen er met zijn allen veel aan doen
om de wederopbouw tot een succes te maken.
Voordat ik daar iets over zeg, wil ik eerst het kabinet een compliment
maken. Het handelen van de meest betrokken Ministers en zeker ook van
deze Minister kenmerkte zich naar mijn smaak door de juiste combinatie
van rust en betrokkenheid: doen wat je kan en doen wat er moet
gebeuren. Dat geldt zeker ook – collega’s hebben daar ook over gesproken
– voor de vrouwen en mannen van Defensie, de politie en alle particuliere
initiatieven die, vaak vrijwel letterlijk, continu in touw zijn geweest.
Wat kunnen we verder doen? Waar werken we naartoe en hoe kunnen we
alles het beste organiseren? Ik loop het rijtje langs. Ik heb hier en daar wat
vragen en doe ook graag een paar suggesties. Er lijkt een veelheid aan
initiatieven op stapel te staan. Een aantal zijn al genoemd. Ik heb in elk
geval genoteerd de instelling, met Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en
vertegenwoordigers van de getroffen gebieden, van een coördinatiecentrum op Curaçao, de oprichting van een programmaorganisatie
wederopbouw Bovenwindse Eilanden, de instelling van een ministeriële
commissie wederopbouw Bovenwindse Eilanden en de creatie van een
wederopbouwfonds, waar volgens mediaberichten 260 miljoen euro in
zou moeten komen. Dan is er nog sprake van een bijdrage van de VN ter
waarde van 12 miljoen, waar Minister Koenders deze week afspraken over
heeft gemaakt, een mogelijke bijdrage van de Wereldbank, een mogelijke
bijdrage van de Europese Commissie en diverse bijdragen van particuliere
organisaties, deels op basis van particuliere giften, zoals het bedrag van
ruim 13 miljoen dat afgelopen vrijdag in Nederland is opgehaald.
Ik heb een aantal vragen. Hoe gaan deze structuren en bijdragen
gestroomlijnd worden? Welke bijdragen leveren de regering van
Sint-Maarten en de regeringen van Curaçao en Aruba in deze initiatieven?
Hoeveel gaat Nederland de komende tijd zelf bijdragen? Dat is niet
onbelangrijk. Ook heel belangrijk is de vraag hoe de Nederlandse bijdrage
gefinancierd wordt. Toch niet uit het toch al krimpende budget voor
ontwikkelingssamenwerking?
Ten slotte doe ik graag op twee punten een oproep aan het kabinet. Ten
eerste zou ik willen vragen om bijzondere aandacht voor de grote groep,
tienduizenden, illegaal op Sint-Maarten verblijvende bewoners. Zij wonen
vaak in de shanty towns, in de sloppenwijken, die vaak als eerste en het
zwaarst door natuurrampen als deze worden getroffen. Zij halen hun
inkomen uit de toerismesector. Die is nu volledig stilgevallen en het kan
heel lang gaan duren voordat die weer op orde is. Dat roept de vraag op
hoe hun toekomst op Sint-Maarten eruit ziet. Het roept ook de vraag op
hoe zij straks gaan delen in en onderdeel gaan zijn van wederopbouwinspanningen die op het punt staan te beginnen. Dat is mijn eerste punt.
Mijn tweede oproep aan het kabinet gaat over de aard van de wederopbouw. Waar gaan we op sturen? We weten dat klimaatverandering de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

7

kracht en de impact van orkanen groter maakt. Dat besef zou wat mijn
fractie betreft leidend moeten zijn bij de wederopbouw: klimaatbestendig
bouwen, beter waterbeheer, ruimte voor natuur en vergroening van het
toerisme. Dat is een aanpak die twee zaken combineert: de eilanden
worden beter bestand tegen de effecten van klimaatverandering én de
eilanden ontwikkelen zich tot een voorbeeld voor hoe je de oorzaken van
klimaatverandering aan kunt pakken. Gisteren pleitte de voorzitter van de
raad van bestuur van de Wageningen Universiteit ook voor een dergelijk
project. Het kabinet zou zijn universiteit, bron van kennis op dit gebied,
samen met heel veel anderen hier en op de eilanden moeten uitdagen en
mobiliseren om uit deze verwoestende ramp iets moois tot stand te
brengen.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan komen we bij de heer Bosman van de VVD.
De heer Bosman (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Vanochtend hadden wij het AO Kustwacht
Caribisch gebied, waarin we ook al even hebben stilgestaan bij de
rampspoed en de zorgen die we met zijn allen delen. Ik vind het bijzonder
dat collega Van Ojik bijna dezelfde woorden gebruikte als ik: de ramp na
de ramp. Het is echt verschrikkelijk, als je ziet wat er na de storm ligt. Dat
is de volgende ramp waar je klaar voor moet zijn. De mensen op Saba,
Sint-Eustatius en Sint-Maarten moeten weten dat ook de VVD met hen
meeleeft en vindt dat er aangepakt moet worden.
Aan de uitspraken van de premier van Sint-Maarten ga ik mijn spreektijd
niet besteden. Het is nu tijd om Sint-Maarten weer op te bouwen. De
inwoners van Sint-Maarten moeten verder en willen hun land graag weer
opbouwen. Zij, maar ook wij zijn trots op onze mannen en vrouwen van
de krijgsmacht en de politie, op de vrijwilligers en op allen die zich
hebben ingezet om in zo’n korte tijd de noodhulp op te zetten. Is het
bestuur van Sint-Maarten, nu het zelf zo hard is geraakt, in staat om vaart
te maken met de stappen voor de wederopbouw? Het gaat hier niet om
onwil, maar om onmacht. Is het niet tijd om serieus te kijken naar de
bestuurbaarheid van Sint-Maarten voor de komende periode? Want is het
niet te veel gevraagd van de bestuurders van Sint-Maarten om het land
weer op te bouwen naast de moeilijke situatie die zij zelf ondervinden met
het weer oppakken van hun eigen leven? We vragen nogal wat van dit
bestuur.
De VVD wil de bevolking van Sint-Maarten helpen bij de wederopbouw
van het land. Ik vraag de Minister om te reflecteren op een noodfonds
voor het kopen van de spullen en diensten om Sint-Maarten weer op te
bouwen. Kan hij reflecteren op de vraag welke organisatiestructuur
daarvoor opgezet gaat worden? Het geld uit het fonds moet goed en
controleerbaar ingezet worden, zodat Sint-Maarten snel weer kan worden
opgebouwd en er niets aan de strijkstok blijft hangen.
In de halfjaarrapportage van College financieel toezicht zie ik dat
Sint-Maarten dit jaar wederom de begroting niet op tijd heeft ingediend.
Wederom heeft het College financieel toezicht kanttekeningen geplaatst
bij de begroting. Sint-Maarten mag weer geld gaan lenen, maar is dat
verstandig? In hoeverre zijn de gevolgen van de orkaan Irma van invloed
op die begroting van 2018? Is het nog een reëel verhaal voor
Sint-Maarten?
Voorzitter, andere zaken. De begroting van Aruba is een black box: er gaat
een raffinaderij in en er komt een positieve beoordeling uit. Dat is
frappant. Is de renovatie van deze raffinaderij op 1 juni 2017 gestart? Hoe
is het mogelijk dat deze vertraging geen gevolgen heeft voor de geplande
inkomsten van de raffinaderij? Hoe wordt de vertraging dan opgevangen?
Kan de Minister toelichten hoe de stijging van de belastingopbrengst met
12% op Aruba wordt bewerkstelligd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

8

De lasten voor het land Aruba komende uit leningen baren mij ook
zorgen. Van de nieuwe lening van 419 miljoen Arubaanse florin is 414
miljoen bestemd voor het aflossen van eerdere leningen. Er wordt dus
meer geleend dan dat er wordt afgelost. De rentelasten voor Aruba zijn al
erg hoog en die lopen dus alleen maar op. Dat is toch geen degelijk
financieel beheer?
Ik ga afsluiten met enkele vragen over de Rijksvertegenwoordiger, zoals
geregeld in de WolBES. Op welke datum is de heer Isabella in dienst
gekomen in de functie van Rijksvertegenwoordiger? Tot welke datum is hij
in eerste instantie aangesteld als Rijksvertegenwoordiger en op welke
datum is deze einddatum vastgesteld? Tot welke datum is de heer Isabella
Rijksvertegenwoordiger?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u. Ik geef ten slotte het woord aan de heer Voordewind van de
ChristenUnie.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. De ChristenUnie sluit zich uiteraard ook aan bij de
warme woorden van medeleven van de collega’s als het gaat om de
bewoners daar die getroffen zijn door die vreselijke orkaan Irma. De
woorden van waardering richting het kabinet onderstreept mijn partij ook.
Niet alleen richting het kabinet en deze Minister, maar natuurlijk ook
richting de militairen die vanaf dag één zo intensief meteen bereidwillig
hebben meegeholpen om daar het leed te verlichten. Het komt er nu op
aan om onze solidariteit binnen het Koninkrijk te laten zien.
Voorzitter. De ramp heeft wel de verhouding tussen Nederland en
Sint-Maarten volop in de aandacht gebracht. Het is duidelijk dat
Sint-Maarten deze kosten niet alleen kan dragen. Ik wil de Minister vragen
of hij na zijn bezoek al een eerste inschatting kan maken van de hoogte
van de kosten waar het gaat om de eerste noodhulp die verleend moet
worden. Na de orkaan Louis in 1995 bedroegen de totale kosten 1,3
miljard, heb ik begrepen. Dat was inclusief de wederopbouw. Ik begrijp
dat de Minister dat nu niet allemaal kan inschatten, maar kan hij in elk
geval een eerste schatting geven van die kosten? Hij heeft er uiteraard
geen rekening mee kunnen houden in zijn begroting die eergisteren
gepresenteerd is, maar ik neem aan dat daar wel dekking voor komt.
Ik vraag ook aan de Minister wat Defensie concreet zelf zou kunnen doen
waar het gaat om noodhulp en wederopbouw. Denk aan bruggen en
infrastructuur. Gaat na de beveiliging, de eerste noodhulp, Defensie, ons
leger, ook worden ingezet om de infrastructuur daar in elk geval weer
bruikbaar te maken?
Dan de discussie over de EU-inbreng en de mogelijkheden van de EU om
bij te dragen. Ik heb begrepen dat de Europese Commissie daarnaar kijkt
en dat wordt geprobeerd om een gelijk speelveld te krijgen voor Saint
Martin, het Franse deel, en het Nederlandse deel. Kan de Minister daar al
iets over zeggen en, zo nee, kan hij er alsnog bij de Europese Commissie
op aandringen om die gelijkelijk te behandelen? Ik ken uiteraard de
verschillen.
Zoals ik al zei, heeft de orkaan de aandacht gericht op de verhouding
tussen Sint-Maarten en Nederland. Er komt ook kritiek los op de regering
van Sint-Maarten. Die zou onvoldoende voorbereid zijn geweest op de
orkaan en na de orkaan te weinig van zich hebben laten horen. Hoe denkt
de Minister hierover? Kan hij zeggen welke voorbereidingen al door de
regering van Sint-Maarten waren getroffen vooraf? Wat heeft Nederland
gedaan? Zijn deze voorbereidingen achteraf adequaat gebleken? Wanneer
heeft de regering van Sint-Maarten Nederland om bijstand gevraagd en
hoe specifiek is dat hulpverzoek geweest? Waren er schuilplaatsen voor
de orkaan open? Waren die voldoende bemand en bevoorraad? Kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

9

Minister ons daar nu wat specifiekere informatie over geven, aanvullend
op de brief die wij van hem hebben ontvangen? Is de distributie van water
snel genoeg op gang gekomen?
We hebben de commentaren van de mensen op de eilanden hier ook
gelezen. Met name waar het ging om de communicatie, zagen we
verschillen met Frankrijk en het Franse deel van Sint-Maarten. Bij ons is
dat contact een tijdje weggeweest. Kunnen we ons daar beter op
voorbereiden, zodat de communicatielijnen openblijven, mocht het eiland
getroffen worden door een volgende orkaan?
Het interview met premier Marlin in NRC heeft ook wel stof doen
opwaaien. Achteraf benadrukt hij dat het hem spijt en dat hij de Nederlandse mariniers prijst om hun inzet, maar hoe zit het nou precies? De
Commandant Zeestrijdkrachten heeft op Twitter gezegd dat zijn mensen
binnen de grenzen van hun mogelijkheden hun uiterste best hebben
gedaan. Zijn er situaties geweest waarin de mariniers begrensd waren in
hun mogelijkheden? Want dat zegt de Commandant Zeestrijdkrachten:
binnen de grenzen van hun mogelijkheden. Waar lagen dan die grenzen?
Net als de collega’s heb ik ook nog vragen over de wederopbouw en de
financiering van die wederopbouw, gezien het financieel toezicht en het
financieel beheer van het eiland. Het College financieel toezicht heeft
gemeld dat de jaarrekening van Sint-Maarten over 2012 tot en met 2014
nog niet is vastgesteld. Wat is de reden daarvoor? Was de begroting voor
2017 inderdaad te laat opgesteld? Wat zijn de achtergronden van
dergelijke problemen? Kan de Minister daarop ingaan? Kan hij bevestigen
en garanderen dat, op het moment dat wij geld doorsluizen naar de
regering op Sint-Maarten, dat geld goed en transparant wordt besteed?
Er is besloten tot de instelling van een ministeriële commissie wederopbouw Bovenwindse Eilanden. Op welke termijn verwacht de Minister
dat in deze commissie bepaald gaat worden wat de aard en prioritering
van de Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw moeten zijn? Hoe
gaan we ervoor zorgen dat Sint-Maarten een hurricaneproof wederopbouw krijgt? Datzelfde geldt voor Saba en Sint-Eustatius. Kan de
Minister daar ook iets over zeggen, als het gaat om die twee andere
eilanden?
Zeer veel mensen zijn dakloos geraakt. Velen van hen zijn mogelijk niet
verzekerd en moeten de herstelkosten zelf betalen. Is er ergens een fonds
voor deze mensen, zodat ze in staat zijn sneller hun huizen op te bouwen?
Daarbij gaat het dus vooral om de mensen die geen verzekering voor deze
kosten hebben.
We horen dat mensen geen salaris meer krijgen omdat de bedrijven waar
ze hebben gewerkt, stilliggen. In Het Financieele Dagblad lezen we dat het
bouwbedrijf Janssen de Jong Bouw werknemers uit Nederland gaat
werven voor de bouwwerkzaamheden daar. Wordt er ook rekening
gehouden met arbeidskrachten die juist op de eilanden wonen? Ik neem
aan dat die mensen ook heel graag een bijdrage willen leveren. Is een
match mogelijk?
Ten slotte heb ik nog een punt over de communicatie naar de
Sint-Maartenaren hier in Nederland. Het Sint Maartenhuis is in Nederland
beschikbaar, maar is dat voldoende toegerust om de rol als informatiepunt voor familieleden in Nederland te kunnen vervullen? Zou de
Minister daar iets over kunnen zeggen?
Tot zover, voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Daarmee komen we aan het eind van de eerste termijn van
de zijde van de Kamer. Ik heb begrepen dat de Minister direct kan
antwoorden, dus ik geef de Minister graag het woord.
Minister Plasterk:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

10

Voorzitter. Er is al op heel veel plekken veel gezegd over de afschuwelijke
ramp op de Bovenwindse Eilanden, maar ik realiseer mij dat dit eigenlijk
de eerste keer is dat we dit met de Kamer bespreken. Zonder in herhaling
te vervallen, wil ik benadrukken – dat heeft de Koning ter plekke ook mooi
gezegd – dat we de mensen daar niet zullen vergeten, dat we naast elkaar
staan, dat we elkander bijstaan, dat we elkander hulp zullen verlenen, dat
we er zijn voor de mensen op Sint-Maarten, maar ook op Saba en Statia,
die zijn getroffen door deze natuurramp. Dat is niet alleen zo voor
vandaag en voor deze week, maar dat zal ook in de toekomst het geval
zijn.
Ik zal eerst maar even de stand van zaken geven. Ik heb de afgelopen
weken geprobeerd om voortdurend volledige openbaarheid te geven over
alles wat we wisten en alles wat we zeker wisten. Er zijn een aantal vragen
gesteld over schade en zo – daar kom ik zo, misschien per punt, op terug –
maar in principe communiceer ik hierover actief, zodra we iets weten. Ik
heb dus geen geheime kennis over de omvang van de schade. Ik heb geen
kennis die de Kamer niet heeft. Ik zou die informatie onmiddellijk delen,
en niet alleen met de Kamer; ik zou die onmiddellijk publiek maken. Toen
we er vorige week waren, heb ik de regering twee vragen gesteld: heeft u
een beeld van de omvang van de schade en weet u welk deel daarvan
verzekerd is? Op allebei die vragen was op dat moment het antwoord
«nee». Ik denk eerlijk gezegd dat dat ook een eerlijk en realistisch
antwoord is. Je weet het op dit moment gewoon nog niet. Je kunt er een
slag naar slaan, maar je weet het niet.
Om nog even op dit punt te blijven: vragen zoals of en in hoeverre men
verzekerd is tegen schade, om welk deel het gaat en om hoeveel
herbouwwaarde het gaat, zullen heus nog wel discussie gaan opleveren.
Er zullen ook nog wel juristen en verzekeringsdeskundigen naar het eiland
gaan om zich daar op enig moment in te begeven. Mijn indruk is dat veel
particulieren sowieso niet zijn verzekerd voor dergelijke schade. Ik hoorde
van een van de mensen die ik daar sprak dat zo’n verzekering daar € 9.000
per jaar zou kosten. Hij zei: ik kan dat wel betalen, maar de gemiddelde
burger natuurlijk niet. Er is, zoals ik elders ook heb gezegd, toch een groot
verschil tussen arm en rijk op Sint-Maarten en dat is door deze
natuurramp eigenlijk verder uitvergroot. Mensen met een wat beter
inkomen hebben namelijk ook steviger huizen, terwijl de huizen van de
armsten juist het zwakst en vaak het minst verzekerd zijn. Ten aanzien van
de omvang van de schade ligt er dus nog een grote vraag: welk deel
daarvan is verzekerd?
Een andere vraag – daar kan ik straks nog wel op terugkomen – is wat je,
gegeven de schade, gaat doen. De heer Van Ojik zei al dat dit een
gelegenheid, een mogelijkheid, een kans is – hij verwees naar professor
Fresco, die dat gisteren in de krant schreef – voor duurzame wederopbouw. Dat herken ik, maar goed, dat kan wel betekenen dat de
wederopbouw daardoor aanvankelijk duurder wordt. Dat maakt het
schatten van de schade een slag in de lucht. De ene vraag is: wat is de
schade nu? De andere vraag is: welke kosten moet je maken om het te
bouwen zoals je het eigenlijk zou willen bouwen? Dat speelt heel concreet,
zo zeg ik zonder daarin nu een standpunt in te nemen, bij het ziekenhuis.
Ik heb het ziekenhuis bezocht vorige week. Nog even los van de schade:
dat was eigenlijk al een ziekenhuis in een derdewereldtoestand. Dat zou je
niet meer zo moeten willen. Er zit een dak op. Dat dak is van beton.
Daardoor is het niet ingestort, maar het is wel kapot. Je kunt het niet
eenvoudig vervangen. Dan moet je het er echt met hijskranen af halen en
repareren. Nu loopt de buitengewoon actieve Minister van Volksgezondheid Lee al een aantal maanden rond met het plan voor een nieuw
ziekenhuis. Natuurlijk zegt hij nu: je kunt je geld nu gaan stoppen in het
repareren van het oude ziekenhuis, maar je kunt beter doorpakken met dat
nieuwe ziekenhuis. Dat is geen eenvoudige discussie, omdat dan
natuurlijk vanuit Nederland, ook vanuit de Kamer, de vraag wordt gesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

11

wat het businessplan voor het ziekenhuis is. Die vraag wordt nu natuurlijk
extra prangend, omdat achter zo’n businesscase altijd de vraag zit wat het
betaalvermogen van het land zelf is. Maar daar is nu natuurlijk juist een
groot gat in geslagen. Ik geef deze casus als voorbeeld van een dilemma,
want het gaat dus niet alleen om het objectief vaststellen van de schade
door de assuradeuren, maar er zit ook beleid achter: hoe wil je het land nu
gaan maken voor de komende jaren? Dat zal nog echt serieuze vraagstukken opleveren.
Ik keer even terug naar de stand van zaken. Er werd zojuist gezegd dat er
vier doden zijn. Dat is inderdaad het beeld dat we nu hebben. Het lijkt
erop dat een van die personen niet is overleden aan de gevolgen van de
orkaan. Bij twee van die vier personen zijn de lichamen in slechte toestand
aangespoeld, waardoor ik het moment van hun overlijden niet weet. Het
is aan de patholoog-anatoom om dat vast te stellen. Strikt genomen
weten we dus nog niet zeker hoeveel mensen als gevolg van de orkaan
zijn overleden, maar iedere overledene is er natuurlijk een te veel. Ik heb
in het ziekenhuis ook mensen ontmoet en gesproken die ernstige
verwondingen hadden. Dat is buitengewoon erg en vreselijk voor die
mensen.
Daarnaast is natuurlijk het leven van veel mensen verwoest, maar goed,
daar hebben we bij andere gelegenheden al veel aandacht aan gegeven.
Veel mensen zijn hun huis kwijt. Ik bezocht een hotel, eigendom van een
Amerikaanse keten. De manager was in een staat van shock. Hij zei tegen
mij: ik heb zojuist 400 man personeel moeten ontslaan, omdat de eigenaar
zei dat het geen zin heeft om dat personeel op de loonlijst te houden als er
geen nieuw seizoen voor de horeca komt. Die mensen moeten dus voor
een deel terug naar hun huis, dat ze misschien ook niet meer hebben; dan
moeten ze tijdelijk naar familie. Aan de ene kant is er dus een Ganz unten,
zoals die Duitse film heet. Veel lager kun je niet terechtkomen. Aan de
andere kant zie je ook veel veerkracht en een sterke wil bij de mensen, die
denken: veel erger dan dit kan het niet, maar we gaan het wel weer
redden. Dat vond ik mooi om te zien. Daarvoor kijken die mensen
natuurlijk ook naar het Koninkrijk en naar Nederland. Ik vind dat wij dan
ook moeten terugkijken en dat doen wij ook.
Dat brengt mij op het tweede punt dat ik wilde maken. Ik heb inderdaad
waardering voor de hulpverleners, militairen, mensen van de politie en
human Search and Rescues. Ook zijn er veel mensen van de civiele kant
naartoe gegaan. Ik wil benadrukken dat er heel veel is bijgesprongen, ten
eerste door Aruba en Curaçao. De Koninkrijksrelaties werden dus ook daar
serieus genomen. Zij hebben meteen mensen naar Sint-Maarten
gestuurd. Dialysepatiënten die we van Sint-Maarten konden halen, zijn
meteen naar een ziekenhuis in Aruba gebracht. Daar is grote waardering
voor. Vanuit Curaçao zijn politieagenten gestuurd. Er zijn mensen van
verschillende departementen gestuurd. Je ziet mensen van Defensie en
van de politie, maar ook mensen van VWS, die vanaf het begin gaan
meedenken over het voorkomen van epidemieën, en mensen van I en M,
die meedenken over het omgaan met water. Ook mensen van het
departement Onderwijs denken mee. Iedereen voelt zich ten volle
verantwoordelijk. Ook internationaal is er steun, vanuit de Europese Unie
en de Verenigde Naties. Ik kom straks nog wel even terug op dat specifieke punt. De houding tot dusver is geweest: nu even alle hens aan dek,
dan gaan we naderhand wel praten over waar de rekening landt. De heer
Van Ojik zei: ik mag toch hopen dat het niet ten koste van die begroting
gaat. Die hoop staat genoteerd, maar tot dusver hebben we eerlijk gezegd
nog geen collega’s gehad die dat soort signalen uitzenden. Iedereen zegt:
laten we eerst maar noodhulp verlenen, zorgen dat iedereen te eten en te
drinken heeft, dat we voorkomen dat er epidemieën ontstaan, dat mensen
iets van een dak boven hun hoofd hebben voor als er een nieuwe
regenbui komt. Dat levert hier natuurlijk kosten op en die kosten zullen
gedragen worden. Dat zullen we in gezamenlijkheid moeten doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

12

Ik dank ook de Nederlandse politiek, om het zo maar in de breedte te
zeggen. Ik heb het gevoel gehad dat iedereen over de volle breedte
erachter stond, dus ik heb geen onvertogen woord gehoord vanuit het
parlement, in de trant van: dat zou je niet moeten doen. Ik geloof dat onze
Minister-President de woorden gebruikte dat we niet kneiterig moeten
doen. Ik denk dat die woorden uitstralen wat we als Nederlandse politiek
nu doen.
Een volgend punt betreft de fases. We zitten nu in de noodhulpfase. De
heer Van Ojik, die op dit terrein natuurlijk een achtergrond heeft, hintte er
al op, maar in de eerste week dat het gebeurde heb ik contact gehad met
mijn collega van BuHa-OS en met de Minister van Buitenlandse Zaken, die
een vergelijkbare ervaring in Mali heeft. Beiden wezen erop: pas op, want
de noodhulpfase gaat vrij snel en vrij ongemerkt over in de wederopbouwfase. Eigenlijk gebeurt dat bijna onmiddellijk, want als je de
waterleiding weer aansluit, ben je eigenlijk bezig met de wederopbouw.
Dan is de vraag: hoe ga je dat doen? Vooralsnog zitten we in de noodhulpstand, maar dat kan niet lang duren. Vandaar dat we nu onder grote druk
bezig zijn – ik kom er straks op terug hoe we dat gaan doen – om de
wederopbouwfase in te richten. Dat kunnen we niet over een halfjaar
doen; dat moeten we nu doen, omdat dat acuut is.
Laten we dan toch maar naar de wederopbouw gaan kijken. Om verschillende redenen is dat niet het op een lijstje afvinken van dingetjes die we
moeten doen, in de trant van: er moet daar een muur terug en er moet
daar een dak op en dan is het wederopgebouwd. Om te beginnen is de
vraag of je hetzelfde moet willen terugbouwen wat er stond. Het antwoord
ligt eigenlijk al in de vraag besloten; dat is «nee». Ik wil nu niet in een
analyse vervallen, want daar is het te vroeg voor, maar de schade op
Sint-Maarten was wel groter dan op Saba en Statia. Die waren ook minder
hard geraakt door de orkaan – dat is natuurlijk een deel van de verklaring
– maar mijn indruk is dat men op Saba en Statia aanmerkelijk verder was
dan op Sint-Maarten, bijvoorbeeld in het onder de grond leggen van de
elektriciteitsleidingen. Op Sint-Maarten gold dat wel voor het begin van de
leiding, maar kwam de leiding als die de buurt in ging weer boven de
grond. Dan is alles met één orkaan natuurlijk weg. Dat is zomaar een
voorbeeldje. Als je gaat herbouwen, moet je er dus aan denken om
orkaanbestendig te bouwen. Toen ik daar was, heb ik met de mensen daar
gesproken. Er is ook nog wel een dilemmaatje. Je kunt alles wel van heel
zwaar beton maken, maar het is ook een aardbevingsgebied. Je zult er
dus ook iets aan moeten doen dat het niet al te zwaar wordt, waardoor
mensen het bij een aardbeving op hun hoofd krijgen. Dat is niet mijn vak,
maar de technici zullen dat ook in het achterhoofd moeten houden.
Zwaarder is niet altijd beter; het moet ook nog aardbevingsbestendig zijn.
Dat hebben we nu weer gezien in Mexico, dat niet zo ver weg ligt. De
duurzaamheid van wat gebouwd is, is dus belangrijk.
De vraag is: wat ga je überhaupt vervangen en waar ga je het beter maken
dan het was, nu die kans zich voordoet? Maar dit is ook een buitengewoon gevoelige fase – laten we dat gewoon benoemen – vanuit het
oogpunt van een correcte overheid en integriteit. Juist zo’n snelle
bouwfase, waarin voor honderden miljoenen door een land worden
gepompt, is natuurlijk een fase waarin voortdurend vragen aan de orde
komen als: aan wie wordt een opdracht gegund, hoe gaan we het doen,
wat zijn de kosten? Er hoeft maar de minste of geringste indruk te
ontstaan dat het niet zuiver gebeurt en dan valt de solidariteit die we op
dit moment gelukkig zo breed hebben in het Koninkrijk, natuurlijk snel de
andere kant op. Dat moeten we niet laten gebeuren. Het is dus van groot
belang voor de burgers van Sint-Maarten dat we dit zo inrichten dat we
weten dat al het geld op de goede plek terechtkomt en dat alle beslissingen zuiver genomen worden.
Eigenlijk vroegen alle leden hoe we dit gaan inrichten. Ik mik er nu op dat
we ons in de ministerraad van volgende week vrijdag met het Neder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

13

landse kabinet hierover kunnen buigen, opdat we kort daarna, zo kort
mogelijk daarna, in een Rijksministerraad zullen kijken of we daar op
Koninkrijksniveau een besluit over kunnen nemen. Nu neig ik ernaar –
maar nogmaals, het is nu allemaal nog met potlood opgeschreven – om
de voorkeur te geven aan het verankeren van zo’n hulpprogramma of, als
u het zo wilt noemen, een hulpfonds op Koninkrijksniveau. Dan is
zichtbaar dat we daar met alle landen in het Koninkrijk voor staan,
inclusief Curaçao en Aruba, die zich overigens vanaf het eerste moment
van hun beste kant hebben laten zien, en dat we dit van het landsniveau
tillen naar het Koninkrijksniveau. Dat vraagt nog wel wat inrichting, want
er is tegelijkertijd natuurlijk een regering in het land en die moet het land
regeren. De vraag wordt dus heel precies: hoe gaan we dat nu inrichten
op het grensvlak tussen die twee verantwoordelijkheden, zodat het fonds
de eindverantwoordelijkheid kan hebben voor het verlenen van kredieten,
het nemen van besluiten, wellicht het geven van opdrachten en het
bestemmen van gelden en de regering tegelijkertijd de statutaire taak in
het land kan vervullen?
Ik denk overigens dat het goed is dat de regering daar de regeringstaken
blijft doen; volgens mij vroeg de heer Bosman daarnaar. Ik stond met de
Minister van Onderwijs in een school waar alles uit was. Ik vroeg haar
wanneer volgens haar weer les kan worden gegeven. Toen zei zij: «Als er
water en elektra zijn, moeten we het hier maar weer hervatten. Dus ik
denk een week of twee.» Dat leek mij verstandig, maar ik dacht op dat
moment wel dat het goed is dat dat besluit niet in Nederland of op
Koninkrijksniveau wordt genomen en dat de Minister van Onderwijs van
het land Sint-Maarten verantwoordelijk is voor dat soort beslissingen.
Mijn eerste reactie was dus dat dit vooral zo moet blijven. Maar ik teken
daar dus bij aan dat we, als we op Koninkrijksniveau een hulpfonds gaan
inrichten, moeten kijken hoe die twee aspecten zich tot elkaar verhouden.
De heer Bosman (VVD):
Ik sla hier even op aan. Natuurlijk zullen er ministeries zijn waar de
uitvoering loopt, maar over het algemeen zie ik, kijkend naar
Sint-Maarten, bij besturen geen leiding. Ik hoop dat de Minister mij ervan
kan overtuigen dat dat anders is, maar ik zie daar geen actieprogramma
van de lokale overheid om dingen aan te pakken en in gang te zetten. Het
is nu al een tijdje geleden. Ik hoor graag van de Ministers dat die
programma’s er wel zijn en dat de lokale overheid zich volledig inzet om
dat allemaal te regelen. Als dat niet zo is, maak ik mij nog steeds zorgen
over het lokale bestuur en over de daadkracht. Dat doe ik ook met alle
reden. Ik heb er alle begrip voor dat mensen enorm geraakt zijn, maar we
moeten dat bestuur wel zo snel mogelijk in staat stellen om ten volle actie
te ondernemen. Of we moeten constateren dat dat bestuur dat niet kan en
dan moeten we zelf iets gaan doen.
Minister Plasterk:
Ik zou er iets naast willen leggen. We kunnen nu wel zeggen dat we de
regering van Sint-Maarten uitnodigen om een wederopbouwprogramma
te maken, maar dat zou juist de kant opgaan waarover ik aarzelingen heb:
de regering van Sint-Maarten gaat wederopbouwen en het Koninkrijk
betaalt de rekening daarvan. Ik zou liever hebben dat we in samenspraak
met de regering van Sint-Maarten op Koninkrijksniveau een arrangement
maken om die wederopbouw te organiseren. Dat zou op dit moment, in
potlood, dus mijn voorkeur hebben.
De heer Bosman (VVD):
Daarover zijn wij het eens, maar met wie praten we? Wie is de bestuurder
die de daadkracht heeft om daadwerkelijk te zeggen: ik overleg met
Nederland om de slimme programma’s van de grond te krijgen? Wie is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

14

dat? Wie gaat dat regelen? Als de Minister mij die bestuurder kan
noemen, ben ik daar heel blij mee.
Minister Plasterk:
Ik denk dat we een institutie moeten organiseren, of je dat nou «hoge
commissaris voor de wederopbouw van Sint-Maarten» of hoe dan ook
noemt, die dat fonds beheert, die de verantwoordelijkheid heeft, niet
alleen voor het geld in het fonds maar ook voor de daarmee samenhangende beslissingen, en die dat natuurlijk doet in of na samenspraak – daar
moeten de juristen maar een fijne tekst voor verzinnen – met de regering
van het land Sint-Maarten.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik voel me hier een beetje ongemakkelijk bij, omdat het weer gaat over
Sint-Maarten en Nederland, terwijl ik denk: we hebben die consensusrijkswet en daar liggen kansen om een groep in te richten waarmee je wel
krachtig kan sturen en met z’n allen daarvoor verantwoordelijk bent. Ik
weet niet in hoeverre die groep politiek of apolitiek moet zijn. Ik denk dat
je dat in het systeem kan bekijken, maar je kan aanhaken bij het initiatief
van Minister Koenders. Daar zou ik graag wat meer over horen: wat is de
voortgang met zijn initiatief?
Minister Plasterk:
Ik kom straks op de samenstelling van de ministeriële commissie, maar
Buitenlandse Zaken maakt daar zeker deel van uit. We zullen het arrangement dus inderdaad zo moeten maken dat ook dat aspect daar volledig
in terugkomt. Op dit moment is het te vroeg. Ik kan nog geen details
geven over hoe we dit gaan inrichten.
Een ander aspect dat werd aangeroerd, is de steun van Europa. Het
signaal dat ik vanuit Europa krijg, is dat Europa natuurlijk het liefst zou
hebben dat er voor de twee delen, dus voor het Franse deel en het
Nederlandse deel, één wederopbouwprogramma komt. Dat begrijp ik.
Mocht het niet één programma worden, dan zou ik mij kunnen voorstellen
dat het in ieder geval behulpzaam is als het op vergelijkbare wijze wordt
georganiseerd als aan de Franse kant. De Franse kant is een deel van het
land Frankrijk; dat is natuurlijk sowieso al anders georganiseerd dan aan
de Nederlandse kant, maar dat zou een extra argument kunnen zijn om
naar vergelijkbare inrichtingen te zoeken. We zullen dus moeten proberen
om dat op een verstandige manier in elkaar te passen.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik heb nog een aanvullende vraag, want ik heb van een hoogleraar
begrepen dat die consensusrijkswetten op zich de verplichting met zich
meebrengen dat we – eilanden en Nederland – elkaar binnen het
Koninkrijk helpen. Het lijkt mij evident dat we daarin misschien een kans
kunnen zien, maar als zich in de toekomst geschillen zouden voordoen,
hoe zou je die geschillen dan met elkaar kunnen regelen?
Minister Plasterk:
Het gaat over de artikelen 36 en 12b van het Statuut. Artikel 36 luidt: «De
landen verlenen elkander hulp en bijstand.» Daar hebben we de consensusrijkswet dus niet eens voor nodig, want dat staat gewoon in het
Statuut, zeg maar de Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden. Over
geschillen staat in artikel 12b dat er een geschillenregeling moet komen.
Dat is er destijds op het laatst in geamendeerd. Die geschillenregeling is
er nog niet, omdat er elke keer een geschil ontstaat over de inrichting van
de geschillenregeling. Er is geen geschilleninstelling om dat geschil te
beslechten. In die vicieuze cirkel draaien we volgens mij al een kleine tien
jaar. Op initiatief van de Kamer is door mij overigens een voorstel gedaan
voor de inrichting van de geschillenregeling zoals ik die wenselijk acht,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

15

met de kanttekening dat dat misschien anders is dan wat de andere
landen willen. Dat zullen we te zijner tijd aan de orde kunnen krijgen bij de
behandeling in de Tweede Kamer, waarbij ook leden van de Staten van de
andere landen aanwezig zullen zijn. In principe ligt er nu dus wel een
voorzet voor een dergelijke regeling. Daar gaan wij nu op korte termijn
niets aan hebben, maar wat artikel 36 van het Statuut stelt, voeren we nu
eigenlijk al uit: wij staan elkander bij. Dat zullen we ook blijven doen.
De heer Öztürk (DENK):
Begrijp ik het goed dat de heer Bosman van de VVD zegt dat het bestuur
in Sint-Maarten het niet aankan en dat wij moeten ingrijpen? De vraag is
...
De voorzitter:
In dit deel interrumperen we de Minister. We gaan hier nu niet met elkaar
in debat. Ik kreeg de indruk dat u de heer Bosman nu een vraag wilde
stellen.
De heer Öztürk (DENK):
Ik was net de bocht aan het maken naar de Minister.
De voorzitter:
Maakt u die dan snel. DENK gaat nu snel door de bocht!
De heer Öztürk (DENK):
Ik merk bij de VVD de houding dat we moeten ingrijpen en dat we het
bestuur min of meer moeten overnemen. Mijn vraag aan de Minister is:
kan dat wel? We zitten toch niet meer in de VOC-tijd of in de koloniale tijd?
We kunnen toch niet zomaar ingrijpen? Kan dat wel, met de afspraken die
we hebben gemaakt?
De voorzitter:
Ik geef de heer Bosman even de gelegenheid om hierop te reageren, want
er worden hem woorden in de mond gelegd.
De heer Bosman (VVD):
Het is wel handig als je het Statuut een beetje kent en als je artikel 43 over
de waarborging van goed bestuur kent. Mochten er op dat punt zorgen
zijn, dan is er artikel 43, lid 2, waarin staat dat het Koninkrijk de
waarborging doet van het goede bestuur. Mijn vraag gaat over de relatie
daartussen. Er is heel duidelijk absoluut geen probleem met een
VOC-mentaliteit. Nee, dit is gewoon conform het Statuut.
De voorzitter:
Goed. Mijnheer Öztürk, ik vat uw vraag samen als: kan datgene wat de
heer Bosman vroeg? Dat wilt u eigenlijk weten.
Minister Plasterk:
Ik brand mijn handen niet aan de duiding van de heer Öztürk. We houden
ons aan het Statuut. Een onderdeel daarvan is dat de landen elkander
bijstaan, maar het gaat niet zo zijn dat we zeggen: laat de regering van
Sint-Maarten dat land maar herbouwen en we krijgen de rekening wel.
Dat is niet de inrichting zoals we die voor ogen hebben. Zoals ik al zei: dat
bouwproces is op zich al buitengewoon gevoelig. Je moet zeker weten dat
daar met voldoende afstand en met voldoende checks-and-balances naar
gekeken wordt. Dat is altijd zo. Dat zou ook op Terschelling een probleem
zijn als je zou zeggen: hier heb je een hoop geld – ik ga geen bedragen
noemen – en bekijk het verder maar. Zo gaan we het dus niet inrichten.
We zullen daar dus een vorm voor moeten zoeken. Daar zijn we nu mee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

16

bezig, interdepartementaal maar ook in afstemming met de diverse
andere partners, bijvoorbeeld ook internationaal.
De voorzitter:
We gaan nog even kijken of de heer Öztürk hier een tweede vraag aan toe
wil voegen.
De heer Öztürk (DENK):
Ik begrijp uit de antwoorden van de Minister dat hij, als in Maastricht of in
Roermond iets zou zijn gebeurd, dezelfde houding zou innemen als de
houding die hij nu inneemt ten opzichte van Sint-Maarten. Het is dus niet
een bijzondere, andere houding dan ten opzichte van een gemeente in
Nederland. Dat is dus de houding die de Minister op dit moment ten
opzichte van Sint-Maarten wil innemen.
Minister Plasterk:
Er zitten twee kanten aan die vraag. Het aspect dat wij schouder aan
schouder staan om hulp te verlenen en bij te staan, geldt binnen het
Koninkrijk inderdaad voor eenieder, of je nou in Maastricht woont, op
Saba, op Statia of op Sint-Maarten. De andere kant daaraan is dat er ten
opzichte van Maastricht wel een verschillende verhouding is dan ten
opzichte van Sint-Maarten, omdat Sint-Maarten een ander land is, met
een eigen regering en een eigen parlement. Dat is precies ook de reden
waarom er een verschil is tussen het Franse deel van het eiland en het
Nederlandse deel van het eiland en dat is ook de reden waarom ik nog
even terughoudend ben met precies zeggen hoe we de wederopbouw
gaan inrichten. Ik ga straks nog in op het feit dat er ten opzichte van Saba
en Statia natuurlijk een andere constitutionele situatie is.
De voorzitter:
Ik begreep dat de heer Van Ojik ook wil interrumperen.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Nee, hoor.
De voorzitter:
Dat heb ik dan verkeerd begrepen. Dan kom ik bij de heer Voordewind, die
volgens mij nog wel iets wil zeggen.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Nog even over die wederopbouw. Ik weet nog dat, toen Haïti getroffen
was door die vreselijke aardbeving – ik ben daar toen zelf geweest – met
name de Wereldbank een belangrijke rol in de wederopbouw heeft
gespeeld. Ik heb begrepen dat Minister Koenders de VN probeert te
mobiliseren. Het is prima als daar fondsen van komen, maar de
Wereldbank heeft grote capaciteiten om juist in deze situatie een leidende
rol te kunnen spelen. Ziet de Minister zo’n rol voor de Wereldbank
weggelegd?
Minister Plasterk:
Het antwoord is bevestigend. Als ik de Wereldbank niet genoemd heb – ik
heb die volgens mij inderdaad niet genoemd; ik heb de Verenigde Naties
en de EU wel genoemd – is het goed dat die wordt toegevoegd. Ik zeg
daar wel bij dat mijn gedachte tot dusver is dat de Wereldbank het
voortouw neemt en een leidende rol speelt in het geval van landen en
statelijke eenheden die het zelf niet kunnen oppakken. Dat is natuurlijk wel
een verschil met het Koninkrijk der Nederlanden, want het is een beetje
raar als wij als Nederland de Wereldbank in een ander deel van het
Koninkrijk in positie zouden brengen en zouden zeggen: zoekt u het maar
uit en we horen het wel. Ik denk dus dat we moeten zoeken naar een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

17

arrangement waarin we optimaal profiteren van de kennis die de
Wereldbank en andere internationale organisaties hebben, zonder als
Koninkrijk naar achteren te stappen, want we zijn met onze 18,4 miljoen
inwoners natuurlijk wel in staat om daar een hoop te doen.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Het ging mij met name om de kennis en kunde van de Wereldbank, die je
hier heel goed bij zou kunnen gebruiken, maar als het financiële beheer
het daar op dit moment nog niet toelaat om geld rechtstreeks in het
bestuur te pompen, zou het natuurlijk ook mogelijk kunnen zijn dat de
Wereldbank daar een bemiddelende rol in speelt. Dat leg ik de Minister
ook even voor.
Minister Plasterk:
Ja, dat is genoteerd. Dat stond mijn mensen overigens ook al voor ogen,
maar dat is een goed punt.
Dat brengt mij bij Saba en Statia. Daar ben ik ook geweest. Ook daar zijn
mensen die het dak van hun huis kwijt zijn en ook daar zijn verwoestingen. Dat is buitengewoon afschuwelijk, maar het is wel een andere
orde van grootte. Het verlies van controle is daar ook veel minder. Er is
daar schade, maar die is overzichtelijk. Op Saba gaat het om een aantal
huizen. Volgens mij zijn op Sint-Eustatius in totaal 100 huizen beschadigd,
in verschillende gradaties. Dat is buitengewoon ernstig, maar dat is in
beeld te krijgen. De statelijke verhoudingen zijn natuurlijk ook anders,
want daar kunnen we gewoon met de diverse ministeries doen wat we
ook in Maastricht zouden doen, namelijk vanuit I en M verantwoordelijkheid nemen voor de infrastructuur, vanuit EZ verantwoordelijkheid
nemen voor de telecommunicatie et cetera, ook vanuit andere departementen. Saba en Statia worden wat dat betreft dus zeker niet vergeten en
ze zijn ook een onderdeel van het herstelprogramma.
Voordat ik aan de individuele vragen toekom, maak ik nog een paar
algemene opmerkingen. Er werden wat vragen gesteld over de lessen die
we trekken uit eerdere orkanen en misschien ook uit deze orkaan. Ik heb
dat tot dusver nog even geparkeerd. Er moet natuurlijk een moment
komen dat we lessen gaan trekken, maar we zitten nu nog heel erg in de
noodhulpstand en schakelen langzaam over naar een begin van wederopbouw. Natuurlijk zal er een moment moeten komen, maar ik wil daar
niet op vooruitlopen, want ik ben ook nog eens een demissionaire
Minister. Ik ben vol aan de bak, maar juist op dit punt zeg ik dat er even
bij. Te zijner tijd zal er iets moeten worden ingericht om te bekijken hoe
het is gegaan en of dingen beter voorzien hadden moeten worden. Lessen
trekken moet dus te zijner tijd gebeuren.
Dat geldt ook voor conclusies over het verband tussen deze gebeurtenis
en het klimaat. Ik ben natuurwetenschapper. Op één gebeurtenis baseer je
nooit een trend, maar dit is niet de enige gebeurtenis. Ik weet dat. Ik kijk
de heer Van Ojik nu aan, die het verband met het klimaat goed legde. Ik
blijf daar nu even buiten, maar hij maakte terecht het punt dat dit het
gevolg is van een slecht klimaat, maar dat je bij de wederopbouw ook
kunt bijdragen aan de verbetering van het klimaat. Point well taken. Ik blijf
dus nog even weg van alles evalueren en er verstandige dingen over
zeggen, omdat het in deze fase voornamelijk «alle hens aan dek» is.
Mevrouw Diertens (D66):
Ik kan me voorstellen dat het nu te vroeg is om deze ramp te evalueren,
maar mij is van meerdere kanten ter ore gekomen dat het draaiboek van
Luis, waarin geleerd was van een dergelijke orkaan, nauwelijks op tafel is
geweest. Ik kan me dat niet voorstellen, maar ik zou er graag wat meer
over horen.
Minister Plasterk:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

18

Het laatste woord daarover is nog niet gezegd. Dat moet bij gelegenheid
maar door onafhankelijke anderen gebeuren. Bij de vorige orkaan, die
aanmerkelijk minder ernstig was, zijn meer doden gevallen. Er zijn
mensen naar shelters gegaan. Voordien zijn Nederlandse militairen naar
Saba, Statia en Sint-Maarten gestuurd. Zij hebben daar bijgedragen aan
het brengen van mensen naar shelters, als gevolg waarvan de persoonlijke schade voor mensen, dus aan hun lichaam, beperkter was dan de
vorige keer. Ik heb dus de indruk, met mensen sprekend en rondkijkend,
dat er over het algemeen wel lessen geleerd zijn, ook op Sint-Maarten.
Veel leidingen zijn wel onder de grond aangebracht. Veel nieuwbouw is in
de afgelopen jaren hurricane-proof gebeurd, alleen is niet alles wat er al
stond, hurricane-proof gemaakt, om maar eens wat te noemen. Het zou
natuurlijk beter zijn geweest als dat wel was gebeurd. In die termen kun je
ernaar kijken, maar het is nu niet het moment om ook de zonnige kant te
belichten. Het blijft een heel grote ramp, maar er zijn dingen goed gedaan
door mensen, ook van tevoren al. Op een ander moment zal het laatste
woord hierover moeten worden gezegd.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Plasterk:
Over Europa heb ik eigenlijk al gesproken. Ik vond het mooi om te zien dat
ook vanuit het Europees Parlement al in een vroeg stadium werd gezegd
dat het eigenlijk niet uit te leggen is aan de mensen daar dat het Franse
deel van de eilanden anders wordt behandeld dan het Nederlandse deel.
Dat is ook vanuit de Nederlandse regering zeer ondersteund. Dat lijkt mij
alleszins redelijk, dus we zullen dat ook blijven doen. In goed gesprek met
Europa zullen we bekijken hoe we de wederopbouw zo kunnen inrichten
dat Europa er een significante bijdrage aan kan leveren. Daar mikken we
zeker op. Dit is wat ik in algemene zin wilde zeggen over Sint-Maarten,
voordat ik toekom aan de beantwoording per spreker.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Voordat de Minister de verschillende bijdrages langsloopt, zeg ik het
volgende. Ik heb goed naar hem geluisterd. Ik snap heel goed dat hij zegt
dat hij nog bezig is te bekijken hoe hij het precies wil organiseren; ik vat
het even in mijn eigen woorden samen. Tegelijkertijd geldt: hoe meer
diversiteit of versnippering er nu ontstaat in de verschillende initiatieven,
des te moeilijker het straks wordt om alsnog stroomlijning tot stand te
brengen. Er is dus iets van een tijdsklem. Het is misschien makkelijker
gevraagd dan beantwoord, maar ik ben benieuwd hoe de Minister denkt
te voorkomen dat hij straks met een heel versnipperde structuur zit. We
hebben net al die fondsen, instellingen en budgetlijnen genoemd. Een van
de dingen die we weten van al die andere natuurrampen is dat het daar
vaak misgaat.
Minister Plasterk:
Ik ben me daar zeer van bewust. Dat bepaalt elke dag, van dag tot dag
mijn handelen. Om een voorbeeld van gisteren te noemen: bij het
voorbereiden van een maatregel die we zouden kunnen nemen op
rijksministerraadniveau, die ik het liefste aanstaande vrijdag in de
rijksministerraad had gehad, zeiden juristen tegen mij dat er toch meer
afstemming en overleg nodig was voordat we het op alle details goed
kunnen inrichten. Dat begrijp ik dan, maar ik heb wel gezegd dat we er
dan in ieder geval op moeten mikken dat er bij het Nederlandse kabinet
volgende week vrijdag een beslisnotitie voorligt, zodat Nederland alvast
zo veel mogelijk sturing geeft aan wat we nu aan het doen zijn en dat ook
kan delen. Ik richt alles er dus voortdurend op om zo veel mogelijk vaart te
maken. We denken dan niet aan maanden, maar inderdaad aan weken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

19

maximaal. Het Rode Kruis is een organisatie die gewend is om in de
meeste chaotische situaties de noodhulp op de goede plek te krijgen,
maar als andere internationale organisaties zich met herbouw en
wederopbouw bezig gaan houden, komen voordat je het weet mensen
elkaar tegen. Ik hoop dat we de solidariteit die nu breed wordt gevoeld in
het Koninkrijk, op Aruba en Curaçao maar zeker ook in Nederland, kunnen
behouden. Ik ben me er zeer van bewust dat die snel beschadigd zou
kunnen worden als er berichten komen over organisaties die langs elkaar
heen werken of elkaar tegenwerken. Vandaar dat ik het er helemaal mee
eens ben dat er op korte termijn een helder kader moet komen
waarbinnen het allemaal moet gebeuren.
De voorzitter:
Mijnheer Van Ojik nog?
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Misschien nog even heel precies. Er is al een aantal structuren aangekondigd: de programmaorganisatie wederopbouw, de ministeriële
commissie wederopbouw en het coördinatiecentrum op Curaçao samen
met de Britten, de Fransen en de andere eilanden. Dat zijn dingen die naar
ik heb begrepen, al besloten zijn. Die komen er dus in ieder geval. Of zegt
de Minister nu dat dit volgende week vrijdag allemaal in samenhang
wordt bekeken tijdens de ministerraad, waarna een aantal knopen wordt
doorgehakt?
Minister Plasterk:
Er moet nu geen verkeerd beeld ontstaan. Het kabinet is een paar keer in
crisissetting bijeengeweest in de situation room, zoals die in The West
Wing heet, met van die grote schermen en geüniformeerde mensen rond
de tafel.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Dat klinkt in ieder geval goed!
Minister Plasterk:
In die setting zijn we een aantal malen bijeengeweest onder voorzitterschap van de Minister-President. We hebben na twee weken besloten dat
we er nu een andere vorm voor kiezen. We maken er een ministeriële
commissie van, zoals die er ook was voor de MH17. Er zijn ook vaste
ministeriële commissies. In principe komt deze commissie op dinsdagochtend bijeen. De heer Öztürk vroeg naar de samenstelling ervan.
Regulier zitten daarin: Defensie, I en M, BZ, BZK, V en J en Algemene
Zaken. De commissie wordt voorgezeten door de Minister-President.
Daarnaast staat er een standing invitation voor bijvoorbeeld de Minister
van VWS, want aspecten van volksgezondheid zullen zeker een rol gaan
spelen, voor de Minister van OCW en voor andere departementen die
willen aanschuiven. Ze kunnen dat sowieso altijd uit zichzelf doen, maar
kunnen ook worden uitgenodigd. Dit is in feite een verbijzondering van
het Nederlandse kabinet. Het is dus geen nieuwe structuur, maar gewoon
een ondercommissie van het kabinet. Als de dingen die ik zeg voorbespreking vergen, doe ik dat daar. Het is gewoon een manier waarop we als
kabinet ons standpunt organiseren.
Het coördinatiecentrum op Curaçao heeft inderdaad een internationaal
karakter, omdat buiten het Koninkrijk veel andere eilanden in de regio
door vergelijkbare rampen zijn geraakt. Het is dus heel rationeel om dat
daar te doen. Ik was zelf in het meteorologisch centrum op Curaçao. Dat
had al een internationale rol, die nu is uitgebreid doordat de internationale erkenning nog is toegenomen. Dat betekent dat men inderdaad
met vroege waarschuwingen kan werken en de orkanen kan zien
aankomen. U hebt de plaatjes in de media allemaal gezien. Die komen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

20

voor een groot deel daar vandaan. Het is zeer waardevol om de kracht, de
richting, de route en het tempo te kunnen inschatten. Dat middel was er
40 jaar geleden natuurlijk nog niet. Ik was onder de indruk van wat men
daar allemaal doet op dit punt. Wat betreft de organisatie van de
wederopbouw ...
De voorzitter:
Gaat u nu verder met uw betoog of is dit nog in reactie op de heer Van
Ojik?
Minister Plasterk:
Nee, nog even het laatste op dit punt. Ik denk dat daar het leeuwendeel zit
van wat we nu moeten organiseren. Het bruto nationaal product van
Sint-Maarten ligt in de orde van grootte van 200 miljoen. De schade zal
groter zijn dan dat. Als er wordt bijgedragen aan de wederopbouw, kun je
dat voor een deel doen in de vorm van een garantstelling of een lening,
maar reëel kan men dat op korte termijn allemaal natuurlijk nooit uit die
200 miljoen terugbetalen. Er moet dus echt groot geld in. Dat komt vanuit
het Koninkrijk, waarvan 98% van de bewoners in Nederland woont. Als je
naar het bnp kijkt, vormt Nederland een nog groter deel. We zullen het
dus op zo’n manier moeten verankeren dat de Tweede Kamer weet dat het
geld op een goede manier terechtkomt en er geen verkeerde dingen mee
worden gedaan in de samenleving. Dat is even de context waarin ik dit de
komende tijd probeer te organiseren.
De voorzitter:
Dat was het antwoord op de interruptie van de heer Van Ojik. Hartelijk
dank. Mevrouw Van den Berg heeft ook een interruptie.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
In aanvulling op de vragen van de heer Van Ojik: u heeft al wel iemand
aangesteld om het programma samen te stellen. Kunt u nader toelichten
wat de taakomschrijving van deze persoon is ...
De voorzitter:
U bedoelt waarschijnlijk de Minister.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Wat zegt u?
De voorzitter:
U vraagt dit waarschijnlijk aan de Minister.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Ik vraag het aan de Minister. Sorry, voorzitter, mijn excuses. Kan de
Minister dit nog wat toelichten? Hetzelfde geldt voor het bericht in de
krant over de 260 miljoen. Of is dit ook iets wat pas volgende week vrijdag
naar buiten zal komen?
Minister Plasterk:
Op het eerste punt: de heer Leijtens is directeur-generaal en hij is
aangesteld als project-dg om het ambtelijk voorportaal te vormen van de
ministeriële commissie en op het hoogste niveau binnen het departement
de regie te nemen. Alles wat ik hier nu zeg, wordt voorbereid door hem,
door de directeur Koninkrijksrelaties, door hun medewerkers maar ook
door de ambtelijke leiding op andere departementen. Hij doet dat en hij
zal dat ook blijven doen. Ik stel mij voor dat er daarnaast en los daarvan
een fonds komt. Dat fonds zal moeten worden aangestuurd. Die
aansturing moeten we nog inrichten. Ik denk dat we dat op Koninkrijksniveau zullen moeten verankeren. Dat laat onverlet dat deze project-dg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

21

van het Nederlandse Ministerie van BZK de komende periode leiding geeft
aan wat we van dag tot dag doen.
De omvang van het fonds en het schadebedrag waarover ik in de krant
las, herken ik niet. Ik kan ook geen bron daarvan achterhalen. Laat ik met u
delen dat dit nog wel een dilemma oplevert. Vanuit het oogpunt van
deugdelijk financieel beheer zou je er graag zo snel mogelijk een bedrag
aan willen hangen. Dat is ook de manier waarop we werken in Nederland.
Als je iets begroot, wil je er geen open einde aan maken. Aan de andere
kant weten we op dit moment natuurlijk nog niet waar we staan, terwijl
we toch snel moeten kunnen instemmen. Ik zou me dus kunnen
voorstellen dat we kiezen voor een structuur met een tweede beslismoment of met een eerste en tweede tranche, dus dat we daar op een of
andere manier een temporisering zoeken.
De voorzitter:
Dan komen we nog even bij de heer Bosman.
De heer Bosman (VVD):
Toch nog even over die ministeriële commissie. Ik hoorde een heel rijtje
Ministers voorbijkomen, maar volgens mij mis ik er een. Dat is ofwel een
omissie, ofwel is er bewust niet voor gekozen. Het gaat om de gevolmachtigd Minister van Sint-Maarten. Hoort die daar niet bij?
Minister Plasterk:
Dit is een commissie van het Nederlandse kabinet. De ministeriële
commissies, de ene na de andere, vinden regulier op de dinsdagochtend
plaats. Dit is dus een nieuwe ministeriële commissie, vergelijkbaar met de
MH17-commissie, die verantwoordelijk is voor het Nederlandse aandeel in
het geheel. Het is niet logisch om daar gevolmachtigde Ministers van
andere regeringen in op te nemen. Wat we doen, doen we wel in nauwe
samenspraak. Het ligt ook bij de dg om zaken van dag tot dag af te
stemmen met het Sint Maartenhuis. Dat doen we. Ik moet zeggen dat het
in die allereerste fase bijna andersom was, omdat het contact tussen het
Sint Maartenhuis en de regering van Sint-Maarten minimaal was. Het
enige contact dat we hadden, liep via de militaire kanalen, via de
satelliettelefoons. Het was dus eerder zo dat we andersom moesten
bijpraten over de situatie op Sint-Maarten. Dat zal natuurlijk snel
veranderen nu de communicatie zich weer herstelt. Ik heb de gevolmachtigd Minister vorige week uitgebreid op bezoek gehad. Ik heb een
goed gesprek met haar gehad. Gisteren heb ik haar ook weer gesproken.
Die contacten zijn dus goed.
De heer Bosman (VVD):
Is het juridisch of staatsrechtelijk niet mogelijk, of is het ongewenst?
Volgens mij gaat het over Sint-Maarten. Dat zijn de directe lijnen met
elkaar. Misschien gebeurt het niet iedere keer, maar ik kan me voorstellen
dat nu en dan op uitnodiging het gesprek wordt gevoerd.
Minister Plasterk:
De ministeriële commissie is een onderraad van de ministerraad met
alleen Nederlandse Ministers, die vergezeld zijn van hooguit één
ambtenaar. Dat is dus de samenstelling van die commissie. Je kunt ook in
theorie een onderraad van de rijksministerraad organiseren, maar die
raad is nog nooit bijeen geweest.
De heer Bosman (VVD):
Dat klinkt als een goed plan.
Minister Plasterk:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

22

Ja, maar we willen niet te veel gremia organiseren. Laat ik die suggestie
meenemen. We zoeken dus naar een goede manier om de communicatie
steeds volledig in positie te houden.
De voorzitter:
Zet u uw beantwoording voort.
Minister Plasterk:
Het is ingewikkeld. De meeste vragen gaan weliswaar over Sint-Maarten,
maar er zijn ook een paar andere punten aangeroerd. Ik zal die vragen
eerst beantwoorden en denk dat dit kort kan.
Mevrouw Van den Berg stelde vragen over IPKO. Ik vraag haar of zij het
goed vindt dat ik die schriftelijk beantwoord, want die betreffen deels
andere departementen. Ik moet de gegevens erop naslaan en kan er dan
voor zorgen dat de beantwoording er is, bijvoorbeeld voordat de
begroting Koninkrijksrelaties in de Kamer wordt behandeld.
De voorzitter:
Dat is akkoord. Dat gaan we zo doen.
Minister Plasterk:
Ik meen dat twee leden vragen hebben gesteld over de situatie van de
Rijksvertegenwoordiger. Anders dan net hebben we het dan over
Caribisch Nederland. Voordat de zittende Rijksvertegenwoordiger in beeld
kwam, is op basis van ervaringen al geconcludeerd dat de zittingsduur
van zes jaar in de WolBES onwenselijk lang is. Ik heb toen een brief aan de
Tweede Kamer gestuurd die ik onlangs heb herlezen. In die brief staat dat
dit betekent dat we voor de aanstelling van de nieuwe Rijksvertegenwoordiger de wet moeten veranderen, of dat we anderszins vorm moeten
geven aan de gedachte dat betrokkene gedurende drie jaar zijn werk zal
moeten doen.
Vervolgens hebben we in het profiel opgenomen dat het praten over de
zittingsduur onderdeel van het sollicitatiegesprek zou worden. Dat is
gebeurd en met betrokkene is toen afgesproken dat we na drie jaar
opnieuw naar de zittingsduur zouden kijken. De Rijksvertegenwoordiger is
conform de wet wel voor een periode van zes jaar aangesteld. Secretarisgeneraal Van Zwol heeft, ongeveer een half jaar voordat die drie jaar
voorbij waren – op 1 september jl. waren die drie jaar voorbij – een paar
gesprekken gevoerd met het oog op die driejaarstermijn. En onlangs is er
weer een gesprek gevoerd. De inhoud van die gesprekken beschouw ik als
personeelsvertrouwelijk, dus die laat ik voor wat die is. Maar die
gesprekken hebben tot de conclusie geleid – ik heb die naar buiten
gecommuniceerd – dat de zittingsduur van drie jaar eigenlijk afgelopen
zou zijn maar dat we midden in de kabinetsformatie zitten en dat mijn
opvolgeer een nieuw profiel moet kunnen opstellen. Ik denk dat mijn
opvolger de WolBES ook niet zo snel veranderd krijgt en dat hij of zij
misschien opnieuw moet kijken of hij of zij voor dezelfde constructie kiest,
of dat mijn opvolger dit toch anders wil vastleggen. Dat moet hij of zij dan
maar zien. Maar die opvolger zal een profiel Rijksvertegenwoordiger
moeten maken en personen moeten werven. In die context stel ik het op
prijs dat de huidige Rijksvertegenwoordiger bereid is gebleken om tot
januari 2018 die functie te vervullen. Dat is dus drie jaar en vier maanden.
Daarmee is ongeveer voldaan aan dat wat we ons destijds hadden
voorgenomen. Ik zeg nogmaals dat er wat vertraging is vanwege de
kabinetsformatie. Ik wist ook niet dat die zo lang zou duren. Dat is wat ik
kan zeggen op het punt van de Rijksvertegenwoordiger.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Moet ik dan toch concluderen dat de Rijksvertegenwoordiger conform de
wet die toen nog van toepassing was, een zesjarig contract heeft gekregen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

23

en dat hem tussentijds werd gevraagd om daar toch een eind aan te
maken? Ik vind dat in ieder geval juridisch gezien een aparte situatie, als ik
dat zo mag noemen.
Minister Plasterk:
Aan die conclusie zou ik willen toevoegen dat dit in het functieprofiel al
besloten lag. Er is gezegd: de WolBES kent nu eenmaal een aanstellingsperiode van zes jaar, maar wij nemen ons voor om al in het sollicitatiegesprek met betrokkene te bespreken dat de opvatting van het kabinet is –
deze wordt overigens in de Kamer breed gedeeld – dat die functie
redelijkerwijs gedurende drie jaar vervuld zou moeten worden.
Er zouden ook afspraken worden gemaakt om voor afloop van die
driejaarperiode daarover met elkaar in gesprek te gaan en dat is gebeurd.
Terugkijkend denk ik dat we, toen we dit zo bespraken, dachten dat het
advies van de commissie-Spies wellicht zou zijn de hele WolBES op de
schop te nemen. Dat is niet gebeurd en ik heb er toen voor gekozen te
zeggen dat het een kwestie was van de wet veranderen of dit niet doen. Ik
heb dit wel met de Kamer gedeeld en dat profiel was publiek, dus zij wist
dat ik de keuze zou maken om niet voor die ene functionaris een wetswijziging in gang te zetten. Dat is de situatie.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Ik denk niet dat het erom gaat of die informatie naar de Kamer is gegaan,
althans vanuit het perspectief van het CDA gaat het daar niet zozeer om.
Maar naar de persoon toe vinden wij dat dit arbeidsrechtelijk gezien niet
heel erg zorgvuldig is. Ik hoop dan ook echt dat er voor de toekomst een
andere procedure en processen afgesproken kunnen worden.
De voorzitter:
Voordat de Minister op deze vraag antwoordt, wijs ik erop dat wij een
politiek orgaan zijn en dus niet de afdeling personeelszaken van
Nederland. We moeten wat dat betreft altijd enige terughoudendheid
betrachten, maar misschien kan de Minister er nog iets over zeggen.
Minister Plasterk:
Daar heb ik weinig aan toe te voegen, anders dan dat dus wel in alle
openheid, voordat de personen in beeld kwamen, gecommuniceerd is dat
dit voornemen er was.
De voorzitter:
Nu komt de heer Bosman, adjunct van de afdeling personeelszaken.
De heer Bosman (VVD):
Nee, want het staat in de profielschets en het is allemaal gecommuniceerd. Maar de Minister zegt dat hij niet de hele wet gaat aanpassen voor
een functionaris, terwijl het wel een heel belangrijke functionaris is. Ik
vind het jammer dat we de wet niet een heel klein beetje hebben
veranderd, dus dat we de WolBES niet hebben aangepast. De Minister zei
zojuist dat het aan zijn ambtsopvolger is. Mijn vraag is wat er al klaarligt
op basis waarvan die ambtsopvolger op dag één kan zeggen: boem, ik fiks
het!
Minister Plasterk:
Als je dit zou willen en die keuze wordt gemaakt, is het een heel
eenvoudige wijziging: je verandert gewoon de termijn in die wet. Het
wijzigingsvoorstel moet dan naar de Raad van State, de Tweede Kamer en
de Eerste Kamer, maar het is niet heel ingewikkeld. Het zou dus kunnen.
De heer Bosman (VVD):
Er ligt niets klaar?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

24

Minister Plasterk:
Nee, maar deze kan ik zelf nog wel schrijven op een achternamiddag.
De voorzitter:
Wie weet!
Minister Plasterk:
Nee, nee. Dit is geen aanbod.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw beantwoording.
Minister Plasterk:
Er zijn veel punten aangestipt, maar ik probeer snel door mijn notities
heen te wandelen en te kijken of er resterende vragen zijn.
Mevrouw Diertens wijst terecht op de rol van UNICEF, met name voor
kinderen. We zijn al een hele periode bezig met het verbeteren van de
rechten van kinderen. Ik denk dat dit destijds deels mede door UNICEF is
ingestoken. Zij heeft daar in ieder geval toen al aandacht voor gevraagd
en de Kamer heeft dit gehonoreerd met, als ik mij goed herinner, een
motie met 3 miljoen. Dat programma is samen met de landen opgezet,
zowel binnen Caribisch Nederland als met de landen ter plekke. Ik heb dus
een hoge pet op van de bijdrage van UNICEF en we zullen kijken of we
haar op dat specifieke punt een rol kunnen geven bij de wederopbouw. Dit
zeg ik toe en we noteren dit.
Wat de samenwerking betreft moeten we het goed doen. Daar hebben we
vrij uitgebreid over gesproken. Dit geldt ook voor de samenwerking ten
aanzien van Frankrijk. Mijn indruk op afstand was dat het op het niveau
van Buitenlandse Zaken altijd wel oké was maar dat er met name in de
eerste dagen nogal wat ruis op de lijn zat, mede als gevolg van het gebrek
aan communicatie ter plekke. Dit heeft ertoe geleid dat er even onduidelijkheid was over het sluiten van de grenzen et cetera. Ik ben blij dat dit
inmiddels is opgehelderd. En iedereen realiseert zich nu dat, als de hele
wereld te hulp springt, het natuurlijk wel van belang is te voorkomen dat
men aan twee kanten van de grens geen goede samenwerking organiseert.
Over Saba en Sint-Eustatius heb ik gesproken. Ook heb ik gesproken over
het leren van lessen. En op het punt van het klimaat heb ik gezegd dat ik
mij daar allerlei conclusies bij kan voorstellen, maar dat ik dit nu laat voor
wat het is.
Mevrouw Van den Berg heeft het een en ander gezegd over de uitspraken
van Minister-President Marlin. Ik doe nu geen duit meer in het zakje.
Over het tijdspad, het noodfonds en de omvang van de schade hebben we
met elkaar gesproken.
Ik kom op de commerciële zender daar. Ja, dat was inderdaad een gekke
toestand. Het enige massacommunicatiemiddel dat op de een of andere
manier in de lucht was, was radio Laser 101. Dat bood de regering wel de
gelegenheid om op die commerciële zender boodschappen aan de
bevolking te zenden. Ik ben blij dat de eigenaar van die zender dat
mogelijk heeft gemaakt. Ik heb begrepen dat inmiddels niet meer alleen
die ene radiozender in de lucht is, maar dat er nu een tweede zender is.
Veel mensen luisteren naar de radio, dus het is toch wel een machtig
hulpmiddel. Van de vertegenwoordiging daar heb ik gehoord dat dit
middel ook is gebruikt om mensen op te roepen zich te houden aan de
nachtklok, de curfew et cetera. Het is dus ook gebruikt om de mensen te
adviseren verstandige dingen te doen, maar duidelijk is dat het geen
ideale situatie is voor regeringscommunicatie.
Over de Rijksvertegenwoordiger hebben we met elkaar gesproken en over
IPKO heb ik toegezegd dat er voor de begrotingsbehandeling een brief
komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

25

De heer Öztürk onderschrijft het belang van het Koninkrijk. Hij spreekt met
grote empathie over de mensen daar en relateert dit ook aan zijn ervaring
met een aardbeving op een ander moment.
Op de vraag over de kosten heb ik in mijn algemene deel antwoord
gegeven. Ook de vraag over de samenstelling van de ministeriële
commissie heb ik beantwoord.
De heer Van Ojik vroeg naar al die verschillende instanties. Op die vraag
heb ik in het algemene deel antwoord gegeven. De vraag staat open hoe
we dat gaan financieren. De heer Van Ojik geeft een schot voor de boeg
door te zeggen dat hij toch mag hopen dat dit niet van het budget voor
Ontwikkelingssamenwerking wordt gedaan. Dat is genoteerd. Ik denk dat
alle mensen met enige affiniteit met enig departement dat mogen hopen,
maar het geld zal toch ergens vandaan moeten komen. Op enig moment
zullen we met z’n allen moeten lappen. Dat is niet anders. Daar komen we
echt op terug.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Voor alle duidelijkheid, ik vind het prima als we met z’n allen lappen. Ik
teken voor precies het laatste wat de Minister zegt: met z’n allen lappen.
De voorzitter:
U bedoelt ook GroenLinks?
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Ook GroenLinks. Dat bedoelde ik niet per se, maar er is een groot verschil
tussen met z’n allen lappen en hoe het in het verleden vaak is gegaan, ook
op het moment van de vorige orkaan op Sint-Maarten. Toen is alleen
bekostigd uit de begroting van Ontwikkelingssamenwerking. Dat is het
cruciale verschil. Ik teken dus voor de toezegging van deze Minister dat
we met z’n allen lappen.
Minister Plasterk:
Nogmaals, wat ik heb gezegd, is genoteerd. Ik denk dat sommigen in
vak-P van het parlement mij schuin zullen aankijken als ik te veel
toezeggingen ga doen op dat punt, want dit overstijgt mijn demissionaire
status.
De voorzitter:
Ik denk dat de heer Voordewind een aanvullende vraag heeft.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Dat is een ruimhartig gebaar van mijn collega Van Ojik, maar ik betwijfel
of dit zo kan. We hebben afspraken over de besteding van ODA-gelden,
ontwikkelingssamenwerkingsgelden. Dat geld is voor armoedebestrijding.
Dat hebben we internationaal zo gedaan en daar houden we ons netjes
aan. Maar hier gaat het niet om een eiland dat onder de criteria van ODA
valt. Ik formuleer de vraag van de heer Van Ojik dus iets scherper: mag ik
ervan uitgaan dat het budget voor de directe armoedebestrijding uit de
begroting van de huidige Minister Ploumen ontzien wordt, aangezien er
heel veel is bezuinigd op dat ministerie?
Minister Plasterk:
Ik adviseer de heer Voordewind om dat met zijn nieuwe vrienden uit te
zoeken. De vraag is hoe dat uiteindelijk gedekt gaat worden. Dat probleem
gaan wij de komende drie weken niet oplossen. Het beantwoorden van
die vraag, inclusief het uitsluiten van dekkingen, overstijgt mijn demissionaire status. Ik ben juist blij dat alle collega’s van verschillende politieke
kleur hebben gezegd, ook collega’s uit de oppositiepartijen van nu die
binnenkort al dan niet tot de coalitie gaan toetreden, eerst te willen doen
wat er moet gebeuren en dat er op een later moment over de rekening zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

26

worden gepraat. Daartoe moet ik mij nu beperken. Ik begrijp het allemaal
heel goed, maar dit is de stand.
De voorzitter:
De heer Voordewind probeert het nog een keer.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Ik begrijp dat het langer gaat duren dan de komende weken, maar de
Minister heeft wel aangegeven dat er de komende weken ergens een klap
op gegeven gaat worden. Dat betekent dat hij een eerste bedrag gaat
bepalen voor die noodhulpfase. Als de Minister aangeeft wat het bedrag
moet zijn zonder dat hij daar een dekking voor heeft, komt hij volgens mij
weer in de knoop met zijn Minister van Financiën. Ik neem dus aan dat
daarover de komende weken toch wel een besluit moet worden genomen
en voorzie niet dat, mocht er een regering komen waarvan wij deel
uitmaken, dit over twee weken al geregeld is.
Minister Plasterk:
Die twee weken zijn genoteerd, dus ik ga mijn herfstvakantie nu boeken. Ik
las in de krant dat de onderhandelaars in het herfstreces zouden uitrusten,
maar kennelijk is dat niet het geval. We gaan het allemaal beleven.
Nee, in alle ernst. Ik denk dat het in het kader van de continuïteit naar een
nieuwe coalitie uiteindelijk aan de Minister-President is om erop toe te
zien dat de plannen die de komende weken worden gemaakt, op steun
kunnen rekenen. Dat vertrouw ik hem ook toe. Ik denk dat dit het kanaal is
waar dit moet worden afgestemd. Want ik ben het ermee eens: het kan
niet zo zijn dat wij in de komende twee weken over de dekking gaan
beslissen, terwijl we weten dat er over drie weken of over tweeënhalve
week een andere regering aantreedt.
De voorzitter:
Prima. Het lijkt me goed om het daarbij te laten wat dit punt betreft. Gaat
u verder.
Minister Plasterk:
Dank voor de steun, voorzitter.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Ik heb toch even een punt van orde, voorzitter.
De voorzitter:
Dat mag altijd.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
De Minister geeft antwoord op een vraag die ik niet heb gesteld. Ik ging er
namelijk wel van uit dat de Minister, als hij een bedrag noemt, daar ook
een dekking voor moet aangeven. Als ik het programma van de Minister
zo beluister, voorzie ik dat hij dat de komende twee weken wel moet gaan
doen. Dit gaat niet spelen in de loop van maanden, denk ik, maar in de
komende twee weken.
Minister Plasterk:
Daar heb ik antwoord op gegeven. De dekking daarvoor zal moeten
worden vastgesteld door het zittende kabinet, met dien verstande dat
degenen die wellicht doorstarten in een volgend kabinet zich ervan zullen
verzekeren dat er ook in de nieuwe coalitie Kamermeerderheidssteun is
voor de aangebrachte dekking. Ik denk dat dat de manier is waarop we het
moeten doen.
Dan zijn er nog twee punten van de heer Van Ojik. Hij vroeg aandacht voor
de illegalen. Dat lijkt mij een goed punt. Het is waar dat er op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

27

Sint-Maarten op dat punt wel twee werkelijkheden zijn, de werkelijkheid
van de bevolkingsadministratie en de andere werkelijkheid. Die andere
mensen zijn ook mensen. Die hebben ook een leven en die kunnen ook
hun huizen kwijt zijn geraakt. Dat is juridisch gezien natuurlijk een andere
situatie, maar dat laat onverlet dat we die helder voor ogen zullen moeten
hebben. Ik zeg toe dat wij die bij het programma zullen betrekken en niet
zullen vergeten.
De heer Van Ojik maakte ook het punt van duurzaamheid. Dat lijkt mij een
heel goed punt, om twee redenen. Ten eerste is het na zo’n orkaan
natuurlijk wijs om zodanig te herbouwen dat een gebouw het kan hebben
als zich opnieuw zo’n orkaan voordoet. In de tweede plaats is het, als je
toch gaat nieuwbouwen, natuurlijk een mooie gelegenheid om dat op een
verstandige manier te doen. Ik denk dat dat over de hele wereld geldt, in
de context van de doelstellingen van Parijs en klimaatbestendig bouwen.
De maatvoering daarvan et cetera zal nader moeten worden ingevuld.
Ik dank de heer Bosman voor zijn steun. Ik heb in het algemene deel
geantwoord op zijn vragen over de positie van het bestuur. Ik heb dat ook
geadstrueerd met het voorbeeld van de Minister van Onderwijs. Ik ben het
volledig met hem eens. Ik denk dat hij beaamt wat je ook vorige week bij
die schitterende actie van het Rode Kruis hoorde van mensen, namelijk
dat het niet aan de strijkstok moet blijven hangen. Het Rode Kruis is
typisch een organisatie die dat goed georganiseerd heeft en die daar veel
ervaring mee heeft. We zullen ook bij wat wij inrichten ervoor moeten
zorgen dat het geld op de goede plek terechtkomt.
Dan had de heer Bosman nog een vraag over Aruba. Ik ga maar gewoon
in volgorde door de thema’s heen. Op Aruba is de rentelast inderdaad
zeer hoog. Dat komt mede door het feit dat men moet lenen op de
internationale kapitaalmarkt tegen de rente die er staat voor een klein
autonoom land in de Cariben. Die rente ligt in de orde van grootte van 6%
à 7%. Het is een beetje een kip-eisituatie, want als men zou kunnen lenen
via de lopende inschrijving van Nederland, dan zou de helft van die
rentelast verdwijnen. Dan zou men tegen minder dan 1% kunnen lenen, of
in ieder geval in die orde van grootte. Maar dat is dan omdat Nederland
dat risico naar zich toe haalt. Nederland heeft altijd gezegd: dat kan pas
als de schuldquote ook gaat dalen. Er zou dus eerst sprake moeten zijn
van een eigenstandige beweging naar beneden van de schuldquote van
naar ik meen 80% van het bnp. Die moet eerst wat naar beneden.
Ik had eerlijk gezegd het liefst gezien dat dat in mijn zittingsperiode was
gebeurd, want dan waren we net over het hobbeltje heen geweest en
hadden we kunnen bijspringen. Dan krijg je een zelfversterkend effect,
want als je tegen lage rente laat lenen, dan neemt het positieve saldo
natuurlijk toe. Dan kun je aflossen op die schuld en dan nemen de
rentelasten verder af. Dat punt is nog niet bereikt. Het CAft (College Aruba
financieel toezicht) is uiteindelijk de instantie die we gezamenlijk hebben
ingesteld om daarover te adviseren. Ik hoop dat dat punt wel snel bereikt
wordt, opdat men kan gaan lenen tegen die lage rente. Daar wordt
uiteindelijk iedereen beter van. Dat is hoe we het hebben afgesproken. Ik
heb goede hoop dat dat binnenkort ook wordt bereikt. Ik zie wel dat
Minister van Financiën Bermudez daar de afgelopen jaren erg zijn best
voor heeft gedaan. Maar goed, het feit blijft dat het saldo negatief was en
dat daardoor de schuldquote is gestegen. Dat kan ik nu zo niet
veranderen.
De heer Bosman (VVD):
De Minister heeft goede hoop dat het binnenkort beter gaat met Aruba. Ik
noemde net twee voorbeelden waarbij incidenteel geld naar binnen wordt
getrokken. Dat geldt zeker ten aanzien van die raffinaderij. Je moet je
maar afvragen of die raffinaderij überhaupt gaat draaien. Daarbij hebben
we de kosten van de gasaansluiting nog niet eens benoemd. Het tweede
voorbeeld ging over een lening van 439 miljoen florin, waarvan ze 414

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

28

miljoen gebruiken voor de aflossing. Er verdwijnt ergens dus nog 25
miljoen. Het financiële beheer is op Aruba dus niet op orde. Ik ben dan
ook ontzettend blij dat ze via die rente te maken krijgen met de tucht van
de markt. Want het is zo meteen nog veel makkelijker om via de Nederlandse kant te gaan lenen en te zeggen: nou, dan weet ik nog wel meer
feest te vieren. Het is gewoon niet op orde. De kern is dus – dat was
volgens mij ook de afspraak in het Witte Donderdagakkoord – dat Aruba
zijn financiën op orde moet hebben en ervoor moet zorgen dat de
inkomsten en de uitgaven in balans zijn en dat het overheidstekort en de
staatsschuld lager zijn. Dan pas is er een mogelijkheid om te komen tot
Nederlandse renteondersteuning. Het is dus geen antwoord op mijn
vraag.
De voorzitter:
De heer Öztürk is een beetje aan het bewegen.
De heer Bosman (VVD):
Ja, ik vind het heel irritant.
De voorzitter:
Mijnheer Öztürk, de heer Bosman heeft het woord. Hij is de Minister aan
het interrumperen, en er is geen behoefte ...
De heer Öztürk (DENK):
Maar wat is zijn vraag?
De voorzitter:
Volgens mij gaat de voorzitter daarover. Wilt u de microfoon uitdoen?
De heer Öztürk (DENK):
Ik wil een punt van orde maken. Er wordt hier een land toegesproken op
een koloniale manier. Ik wil de vraag horen?
De voorzitter:
En wat is uw punt van orde?
De heer Öztürk (DENK):
Mijn punt van orde is: laten we dit soort gedrag toe? Laten we naar de
vraag gaan?
De voorzitter:
U bedoelt uw eigen gedrag? Ik sta het nu even toe, maar uw punt wordt
me niet helder.
De heer Öztürk (DENK):
Ik denk dat het heel duidelijk is wat ik heb gevraagd, voorzitter.
De heer Bosman (VVD):
Voorzitter, ik was heel duidelijk. Meneer Öztürk is kennelijk nog niet
helemaal op de hoogte van onze historie met Aruba en de afspraken die
we maken met Aruba. Ik heb gesprekken gevoerd met Minister-President
Mike Eman, ook in deze commissie, waarbij we gezamenlijk afspraken
hebben gemaakt. De Minister-President van Aruba komt die afspraken niet
na. Volgens mij heb ik dan het volste recht om in deze commissie openlijk
die vraag te stellen. Als de heer Öztürk daar moeite mee heeft, is het
misschien handig als hij vaker bij de commissievergaderingen verschijnt
en die discussies meemaakt.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

29

Mijnheer Bosman, mag ik u ook vragen om u te richten tot de Minister in
plaats van tot de heer Öztürk? Die debatten vecht u op een ander moment
maar uit. In uw eigen termijn kunt u zeggen wat u wilt, maar niet in een
interruptie op de Minister. Heeft u nog een vraag aan de Minister?
De heer Bosman (VVD):
De kern is dat de Minister zegt dat Aruba goedkoper kan gaan lenen als
het allemaal goed gaat. Maar is de Minister zich ervan bewust dat ze nog
niet op dat punt zijn, en dat het risico dus vele malen groter is dan we nu
laten zien?
Minister Plasterk:
We zijn het volgens mij niet oneens over de stand van zaken. Er moet
eerst groen licht komen van het CAft, het College Aruba financieel
toezicht. Dat moet zeggen: de schuldquote begint nu te dalen, dus dat lijkt
een aanleiding te zijn om recht te doen aan de toezegging om de
inschrijving op de lopende rekening mogelijk te maken, zodat men niet
meer tegen die krankzinnig hoge marktrente hoeft te lenen. Ik wil daar
twee dingen over zeggen. Allereerst kun je over die marktrente zeggen:
wij juichen de tucht van de markt toe. Maar het gaat natuurlijk om geld
dat het Koninkrijk der Nederlanden uiteindelijk netto uitgeeft en dat we
niet zouden hoeven uitgeven als we voor de lopende inschrijving voor
Nederland konden gaan. Dat doen we niet, en dat vind ik ook terecht.
Aruba moet eerst eigenstandig het saldo in de positieve cijfers brengen.
Maar ik mag wel hopen dat dat gebeurt, want het is wel zondegeld. Het is
geld waarmee men anders buurten zou kunnen opknappen in Aruba en
dat nu naar de moneylenders gaat. Over die doelstelling zijn we het dus
wel eens, denk ik.
Ik wil daar toch nog een punt aan toevoegen. Een paar jaar geleden ben ik
nog weleens gegispt omdat ik een discussie aanging over het instellen
van financieel toezicht op Aruba. Maar dat is er nu. Dat is ook breed
geaccepteerd. Bij mij laatste bezoek aan Aruba heeft de Minister van
Financiën tegen mij gezegd: ik wil eigenlijk wel met u praten over hoe we
daar een gevolg aan gaan geven, want ik ben er zeer mee geholpen dat er
enige vorm van onafhankelijk financieel toezicht is. Ik denk dat we ook
moeten constateren dat alle vier de landen in het Koninkrijk onder
financieel toezicht staan. Nederland staat onder toezicht van de EU.
Sint-Maarten en Curaçao staan onder toezicht van het Cft (College
financieel toezicht) en Aruba nu onder dat van het CAft. Enigerlei vorm
van doorstart lijkt me inderdaad verstandig. Dat kan ook de Minister van
Financiën helpen om tegen de spending departments te zeggen: hoor
eens, we hebben een aantal kaders waar we ons aan moeten houden. Ik
denk dus dat het goed is om te constateren dat het inmiddels onbetwist is
dat het verstandig is om dat wel te doen.
Ik ga snel door. Ik kom bij de laatste vragensteller, de heer Voordewind. Ik
heb gesproken over de kosten en de schatting daarvan. Ik heb ook
gesproken over het in ieder geval streven naar het zo veel mogelijk
parallel vormgeven van de steun aan het Franse en het Nederlandse deel,
al was het maar om het voor de EU mogelijk te maken om in te stappen.
Hoe heeft de regering van Sint-Maarten het gedaan? Ik heb al gezegd dat
ik nu niet in de evalueerstand sta. Ik moet wel constateren dat mensen
naar shelters zijn gegaan, en dat er, hoewel er slachtoffers te betreuren
zijn, ook veel mensen zijn geweest die het juiste hebben gedaan en
daardoor niet zijn blootgesteld aan het geweld van de orkaan. Ook als je
naar andere eilanden en eerdere orkanen kijkt, zijn er dus een hoop
dingen goed gegaan.
De heer Voordewind vroeg hoe ik de stelling zou willen duiden dat de
mariniers opereren binnen de grenzen van hun mandaat. Ik wil ervoor
oppassen om te veel in de communicatie tussen verschillende instanties
daar te belanden. In algemene zin is het Nederlandse leger godzijdank wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

30

helemaal geïnstrueerd om te doen waartoe het gerechtigd is, en heeft het
dat ook geïnternaliseerd. In een ander land is dat niet het tegengaan van
fietsendiefstal of andere schendingen van de openbare orde, maar
noodhulp en oorlogshandelingen, als daar een wettelijk kader voor
aanwezig is. Ze kunnen wel behulpzaam zijn bij het handhaven van de
openbare orde, maar dan moet dat natuurlijk altijd onder aansturing van
het lokale gezag gebeuren. Dat zijn dus de grenzen waar deze verklaring
op doelt. Nogmaals, die gelden in algemene zin. Dat zeg ik dus zonder op
individuele casussen in te gaan.
Komt er een fonds voor niet-verzekerden? Er is geen intentie om dat als
zodanig te regelen. We zullen sowieso een fonds moeten opzetten. De
grotere vraag is hoe we omgaan met hele situatie ter plekke en wat dat
betekent voor de mensen daar. Er zijn heel veel mensen niet verzekerd. In
die zin komt alles wat we nu doen ten goede aan de niet-verzekerden.
Gisteren is de Karel Doorman afgevaren. Dat is de grootste goodiebag die
ooit is gemaakt, vol met vorkheftrucks, vrachtwagens, bussen en weet ik
wat allemaal. Dat is allemaal om mensen daar te helpen, en daarbij wordt
niet gevraagd of die mensen verzekerd zijn of niet. Het is geen fonds,
maar er wordt dus wel van alles voor die mensen gedaan.
Over het Sint Maartenhuis heb ik gesproken. Ik dacht dat ik daarmee alle
vragen had gehad.
De voorzitter:
Dan zijn we toe aan de tweede termijn. Ik had eerder begrepen dat er nog
behoefte was aan een korte pauze. Dat is niet het geval? Prima. Dan gaan
we dat niet doen. Dan wil ik voorstellen dat u maximaal twee minuten
spreekt in tweede termijn.
Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Diertens.
Mevrouw Diertens (D66):
Dank aan de Minister. Ik ben heel blij met deze uiteenzettingen. Ik besef
ook wel dat niet alle vragen concreet en feitelijk beantwoord kunnen
worden. Maar ik zou het wel prettig vinden als we, wellicht over een
aantal maanden, nog eens een update kunnen krijgen waarin wellicht al
een begin wordt gemaakt met evaluaties, zodat we kunnen bijsturen waar
het nog niet goed gaat. In ieder geval heel hartelijk dank voor alle inzet tot
nu toe.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Mevrouw Van den Berg.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Op de eerste plaats wil ik de Minister bedanken voor alle antwoorden,
maar ook voor de acties die hij de afgelopen weken heeft ondernomen. Ik
maak me nog wel zorgen over de communicatie. Die commerciële zender
heeft dat toen opgepakt, maar hebben de autoriteiten ondertussen ook
hun eigen communicatiekanalen? Ik heb er alle begrip voor dat heel veel
dingen op dit moment nog niet zichtbaar zijn. Maar ik zou graag zien dat
de Minister, zoals hij al aangaf, ons informeert wanneer er bijvoorbeeld
tijdpaden bekend zijn of wanneer inventarisaties beschikbaar zijn.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Mijnheer Öztürk van DENK.
De heer Öztürk (DENK):
Ik dank de Minister ook voor zijn antwoorden. Ik denk dat het voor de
gemiddelde burger heel moeilijk is om een verzekeringspremie van
€ 9.000 te betalen. Daar kunnen we misschien iets aan doen met onze
eigen verzekeringsorganisaties en pensioenfondsen. Daarnaast hebben
wij heel veel woningbouwverenigingen die dure Maserati’s of boten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

31

kopen. Misschien is het goed als onze woningbouwverenigingen ook daar
duurzaam gaan investeren. Misschien moeten we daar wat meer aan
trekken en onze pensioenfondsen vragen om daar te investeren. Daardoor
kunnen de middelen die wij naar die gebieden moeten sturen, minder
worden.
Als laatste punt. De Minister zegt dat hij het gaat overdragen aan het
nieuwe kabinet. Ik hoop dat daar een Minister komt die de VOC-mentaliteit
achter zich laat. Ik hoop heel eerlijk gezegd niet dat er een VVD-minister
komt die met dat vingertje gaat wijzen hoe zij in dat deel van de wereld
moeten gaan leven. Ik wil de Minister bedanken dat hij zich daar niet aan
schuldig heeft gemaakt.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Meneer Van Ojik.
De heer Van Ojik (GroenLinks):
Dank u, voorzitter. Ook van mijn kant dank. Aan het begin van zijn betoog
zei de Minister dat bestaande verschillen tussen arm en rijk door zo’n
ramp vaak worden uitvergroot. Dat is precies waar de zorg van mijn
fractie zit. Het gaat om mensen die illegaal zijn, die vaak niet verzekerd
zijn. Dat zijn er op Sint-Maarten heel veel op de totale bevolking. Zij
verliezen als eersten hun huis, omdat die het slechtste gebouwd zijn, en zij
raken ook nog hun baan kwijt, omdat zij bijna allemaal in de toerismesector werken, die nu totaal is stilgevallen. Ik ben blij met de toezegging
van de Minister over de plannen die er de komende weken gemaakt gaan
worden. Hij sprak over illegalen, maar het kunnen ook mensen zijn die wel
legaal zijn maar die in dezelfde omstandigheden zitten. Ik interpreteer zijn
antwoord zo dat ook daar zijn zorg ligt. Ik ben blij met de toezegging dat
er voor die groep, die heel omvangrijk is op Sint-Maarten, zeg ik
nogmaals, extra aandacht is.
Mijn tweede en laatste opmerking gaat over duurzaamheid. Ook daarvoor
geldt natuurlijk de tijdsklem. De besluiten die je in de komende weken of
misschien maanden neemt, zijn richtinggevend voor heel veel jaren
hierna. De Minister sprak ook over de vragen op het gebied van
duurzaamheid, klimaatverandering en hoe je het eiland opnieuw gaat
inrichten. Ik hoop hierover eerlijk gezegd heel snel wat te horen van de
ministerraad, als hierover is gesproken met de Rijksministerraad. Dat is
misschien eerder een kwestie van weken dan van maanden. Ik hoop ook
de mogelijkheid te hebben om met het kabinet van gedachten te wisselen
over de richting waarvoor uiteindelijk wordt gekozen, samen met alle
andere betrokkenen.
Dank u.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Mijnheer Bosman.
De heer Bosman (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Ik ben nu zeven jaar lid van de commissie
Koninkrijksrelaties. Ik doe dat met veel enthousiasme, veel plezier, veel
toewijding en ook met heel veel zorg, zowel voor de mensen op de
eilanden als hier. Scherp op de inhoud, ja, maar warm op de mens, en dat
moet ook. Ik heb heel goede contacten op Aruba, Curaçao, Bonaire, Saba
en Sint-Eustatius. Ik heb nu ook heel goed contact op Sint-Maarten.
Mensen bellen mij en ik bel hen om te kijken hoe het met ze gaat. Er kan
van alles over de VVD gezegd worden, maar we hebben hele goede
contacten en we weten wat er speelt en we zijn daar heel zorgvuldig in.
Voorzitter. Ik wil de Minister, maar vooral zijn mensen op het directoraat
Koninkrijksrelaties en de ministeriële commissie heel veel succes wensen
en heel veel voortgang met de opbouw van Sint-Maarten, samen met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

32

Sint-Maartenaren. Ik hoop dat dit in goed overleg en zo snel mogelijk
gebeurt.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u zeer. Mijnheer Voordewind, ten slotte.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter. Een paar losse vragen waar ik nog antwoord op zoek. Ik begrijp
dat de communicatie tussen Frankrijk en het Franse deel goed is gegaan,
ondanks de orkaan, maar dat deze uitviel tussen Nederland en
Sint-Maarten. Ik heb volgens mij nog geen antwoord gehad waarom die
communicatie helemaal uitviel, ondanks dat je die met satelliettelefoonverbindingen natuurlijk prima in stand kunt houden.
De inzet van de mariniers was begrensd. Mag ik uit de woorden van de
Minister opmaken dat premier Marlin onze mariniers niet heeft gevraagd
om ordehandhavend op te treden en het leeghalen van de winkels tegen
te gaan? Is dat waar hij op doelt? Ik hoor graag zijn antwoord op dat punt.
Voorzitter. Met betrekking tot de financiering spreek ik nogmaals de hoop
uit dat het niet uit de ODA-middelen wordt betaald maar uit andere
middelen, aangezien daarvoor andere doelstellingen zijn.
Ten slotte had ik nog een vraag gesteld over die bouwbedrijven die van
hier die kant opgaan. Wordt er ook rekening gehouden met de capaciteit
van de lokale mensen en wordt die vooral ingezet? Ik weet dat zij staan te
springen om te helpen.
Is de informatievoorziening naar het Sint Maartenshuis hier in Nederland
voldoende toegerust?
Dat waren mijn resterende vragen. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik kijk even naar de Minister. Hij kan meteen antwoorden.
Gaat uw gang.
Minister Plasterk:
Voorzitter. Mevrouw Diertens vroeg om een update. Laat ik de intentie
uitspreken om niet alleen over een paar maanden te updaten, maar
voortdurend. Ik probeer dat elke keer meteen te doen als er wat is. Je
merkt juist in zo’n chaotische situatie dat er voortdurend verhalen de
ronde doen die niet waar zijn. Laat ik er een noemen. De gevangenismuur
is ingestort en er zijn gevangenen ontsnapt. Het deel daarvan dat waar
was, is dat die muur is ingestort. Het deel ervan dat ook waar was, is dat
er aan de Franse kant inderdaad gevangenen zijn ontsnapt. Maar wat niet
waar was, is dat er op die plek waar aan de Nederlandse kant de gevangenismuur was ingestort, gevangenen waren ontsnapt. Maar dat beeld
vermenigvuldigde zich snel en dan komen er ook foto’s van die ingestorte
muur. Die foto’s klopten ook, maar feitelijk bleek dat er niemand was
ontsnapt, want er was onmiddellijk bewaking. Dat is zomaar een
voorbeeld. Voor je het weet, komen er allemaal verhalen op gang. Wat wij
kunnen doen is het bevestigen, zodra we iets zeker weten, zodat dat ook
publiek is. Dat zeg ik toe. Dat laat onverlet dat er natuurlijk inderdaad op
enig moment teruggekeken zal moeten worden. Dat zal ongetwijfeld weer
discussies oproepen over hoe je dat inricht en wie dat gaat doen, maar
dat is iets voor een later tijdstip.
Mevrouw Van den Berg heeft iets gezegd over communicatie en autoriteiten. Misschien kan zij mij even helpen.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
De autoriteiten waren afhankelijk van die commerciële zender. Hebben zij
intussen hun eigen communicatiemiddelen weer op orde?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

33

Minister Plasterk:
Helemaal op orde is een groot woord, maar er zijn verschillende zenders
waarlangs zij nu zenden. Er is kennelijk een website weer in de lucht.
Facebook is open, dus er zijn wel wat kanalen. Er is in ieder geval iets.
Wat betreft de tijdspaden zal ik de Kamer informeren zodra ik er meer over
weet. Ik denk misschien al volgende week vrijdag en anders daarna.
De heer Öztürk vroeg naar de hoogte van de verzekering. Het verbaasde
mij ook om te horen hoe hoog die daar was. Dat is natuurlijk ook wel
omdat er elk jaar hurricane season is. Dit jaar was het dramatisch, maar
ook in andere jaren vliegen er dingen af en ontstaat er schade. Dat is
duurder om te verzekeren omdat er dan meer schade is. Op zich is dat een
markt voor verzekeraars. Iemand die een lagere premie rekent, zou een
betere klandizie moeten hebben, maar kennelijk reflecteert dat ook het
risico dat men daar heeft.
Op het punt wie mijn opvolger is, past mij slechts stilte. Daar blijf ik
buiten.
De heer Van Ojik kwam terug op het punt van arm en rijk. Ik zit mij ook
voortdurend af te vragen hoe je de armen het beste zou kunnen helpen;
juist de groep die moeilijk bereikbaar is, omdat die anoniem en
niet-geregistreerd is. Wij zijn allebei geen kapitalisten van politieke
origine. Mevrouw Diertens zegt: wij ook niet. Niemand niet, maar het
beste is als de economie weer zo snel mogelijk gaat draaien, zodat
mensen weer banen krijgen. Dat brengt mij op de communicatie over hoe
groot de schade is en hoe lang het gaat duren. Hoe langer de gezichten,
hoe beter, waarbij men zegt: nou, dat gaat jaren duren. We weten vaak dat
in crisisgebieden – dat is bijna ironisch – een paar maanden later het
strand weer wordt opgeschoten en dan komt de zon weer door. Dan
worden er op Front Street een paar winkeltjes ingericht en dan komen de
boten alweer. Terwijl het herstel nog helemaal niet structureel is, komt dat
weer op gang. Ik denk dat het ook dienstbaar is, juist aan de armen daar,
als we dat versnellen en niet blijven zeggen dat het land nog jaren op zijn
achterste ligt. Volgend voorjaar zou je al kunnen zeggen: als je dat wilt, is
het best mooi daar, ook al zijn niet alle voorzieningen zoals zij altijd waren.
Die kant zit er ook aan. Dan kunnen mensen gewoon weer aan het werk en
dat is toch de beste manier om ze te helpen.
Nog een punt. Ik wil niet al te beschouwend worden, maar we zitten hier
nu toch. Over duurzaamheid. Ik merk dat het onderwerp bijvoorbeeld op
Aruba in de afgelopen jaren wel degelijk centraal is gesteld, met ledverlichting en noem maar op. Op Curaçao speelt het ook een rol. De
economie op Sint-Maarten is heel eigenaardig. Als je er buiten
kantooruren bent, is het in Philipsburg doodstil. Die cruiseschepen leggen
’s ochtends aan. Dan komen er duizenden mensen, voor een groot deel
Amerikaanse toeristen, die de Front Street op stromen. Daar staan hele
dure winkeltjes, waar je kunt shoppen. Dat is met een prijsniveau zoals dat
in Miami ook is. Zelfs het avondeten doen ze er al bijna niet meer, want
dan zitten ze alweer op de boot. Het is een heel eenzijdige economie, die
ook niet gericht is op dienstverlening of productie op lange termijn, maar
allemaal op het invullen van zo’n bezoek. De state of mind van mensen is
ook niet heel erg om daarmee bezig te zijn, maar veel meer op hoe je geld
kunt verdienen aan mensen die daar een dagje zijn, en dat is legitiem.
Als er toch een doorstart wordt gemaakt, zou het ook wel goed zijn om
hier nog eens wat meer over na te denken, want het is een prachtig eiland
en je kunt er veel meer dan alleen maar shoppen op Front Street. Er zijn
ook andere manieren om te genieten van de schoonheid van
Sint-Maarten, misschien door een langer verblijf, door meer van de natuur
te genieten of door andere dingen te doen. Dat kan ook weer behulpzaam
zijn bij het duurzaam inrichten van de economie en ook van de gebouwde
omgeving. Ik voel me geïnspireerd door de woorden van de heer Van Ojik
hierover.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

34

De heer Bosman dank ik voor zijn bijdrage nu en voor alle debatten in de
afgelopen jaren. Hij is ook degene die af en toe de zaken op scherp stelt,
zoals hij zojuist ook op het punt van Aruba heeft gedaan. Dat moet ook. Ik
weet ook dat hij een warm hart heeft voor de Cariben en dat hij dat elke
keer weer laat blijken. Dank voor de goede samenwerking.
Ten slotte vroeg de heer Voordewind of de communicatie aan de Franse
kant beter was. Het gekke is – daar hebben we het intern ook over gehad –
dat de Franse media berichtten dat ze het aan de Nederlandse kant echt
goed deden. Het is buurmans gras dat altijd groener is. Aanvankelijk leek
het inderdaad alsof zij het daar sneller op orde hadden, maar ik weet
eerlijk gezegd niet of dat waar is. Er was ook een commentaar, dat
misschien wat cynisch is, dat zij daar al zes doden hadden gerapporteerd
en dat wij onze zaken niet op orde hadden. Dat is natuurlijk raar
commentaar, want uiteindelijk zijn er minder slachtoffers gevallen aan
Nederlandse kant en misschien was dat ook wel omdat het beter op orde
was. Dat weet je gewoon niet. Ik wil een beetje van die vergelijking
wegblijven.
Over het mandaat voor de mariniers heb ik in algemene zin geantwoord.
Als u het goed vindt, zou ik het daarbij willen laten. Er is uitgebreid over
gecommuniceerd, van verschillende kanten. Dat is niet allemaal even
gelukkig geweest. Er is een punt achter gezet en nu moeten we voor de
mensen van Sint-Maarten gewoon allemaal doen wat er moet gebeuren.
De opvatting over de financiering is genoteerd. We hebben dat debat wel
gehad, meen ik.
Een goed punt over de bouwbedrijven. Ik denk dat het ook rationeel is,
voor de werkgelegenheid van de mensen daar en voor de kosten, om
gebruik te maken van de capaciteit die er onder de arbeidende bevolking
op Sint-Maarten is. Tegelijkertijd zullen er ook mensen vanuit andere
windstreken naartoe gaan om werkzaamheden uit te voeren. Het is een
goed punt.
Ten slotte, het Sint Maartenhuis. Ik zeg toe dat we daar gewoon open
contacten mee hebben. Ik heb op Prinsjesdag nog met de gevolmachtigde
Minister gesproken. Dat zullen we de komende tijd voortzetten.
De voorzitter:
Dank u zeer. Daarmee komen we aan het einde van de tweede termijn van
de zijde van het kabinet. Ik heb als toezegging genoteerd dat er een
schriftelijk antwoord komt op de vragen van mevrouw Van den Berg over
het Interparlementair Koninkrijksoverleg, voor de plenaire behandeling
van de begroting. Ik heb ook als toezegging genoteerd dat de Kamer met
grote regelmaat schriftelijk geïnformeerd wordt over de voortgang en
over de wederopbouw.
Er is geen verslag algemeen overleg aangevraagd. Dat is mooi. Geen
moties, maar wel emoties. Daarmee komen we aan het einde van dit
algemeen overleg. Ik dank de Minister, zijn ambtenaren, de mensen op de
publieke tribune, de mensen die dit elders gevolgd hebben, uiteraard onze
onvolprezen griffier en de leden voor hun bijdrage en de ondersteuning. Ik
wens u allen, en in het bijzonder de mensen op de eilanden, een mooie
dag toe en een spoedig herstel.
Sluiting 16.00 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 5

35