Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1139

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 april 2014
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en Ecofin
Raad van 5 en 6 mei 2014 te Brussel.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1139
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

1

Geannoteerde agenda ten behoeve van de Eurogroep en Ecofin
Raad van 5 en 6 mei 2014 te Brussel
Eurogroep
1. Economische situatie
Document: Lenteraming Europese Commissie 2014 (nog niet
beschikbaar)
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal spreken over de economische situatie op
basis van de Lenteraming van de Europese Commissie. Deze raming
bevat vooruitzichten voor onder andere de economische en budgettaire
ontwikkelingen in de lidstaten. Het stuk is nog niet beschikbaar en wordt
begin mei gepubliceerd. De Commissie zal naar verwachting een
toelichting geven. De Lenteraming is de basis voor de besluitvorming in
de verschillende buitensporigtekortprocedures, waarbij het voor
Nederland van belang is dat het tekort in 2014 en 2015 onder de 3% blijft
om ontslagen te worden uit de buitensporigtekortprocedure. De Kamer is
hierover geïnformeerd middels het Stabiliteitsprogramma, dat op 11 april
naar de Kamer is verstuurd (kenmerk: AFEP 2014 167).
2. Portugal
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal spreken over de voortgang van het
macro-economische aanpassingsprogramma van Portugal. De elfde
voortgangsmissie van de Trojka werd afgerond op 28 februari jl. en de
Tweede Kamer is geïnformeerd over de conclusies van de missie en het
daaruit voortvloeiende voortgangsrapport middels een brief op 26 maart
jl. (met kenmerk BFB 2014–3350M). Portugal zou daarnaast uiterlijk eind
april de maatregelen specificeren die de doelstelling voor het begrotingstekort voor 2015 moeten garanderen. De doelstelling voor 2015 is
vastgesteld op 2,5% bbp en Portugal heeft een pakket aan maatregelen
gepresenteerd van 1,4 miljard euro (0,8% bbp) om die doelstelling te
halen. Het pakket bestaat voornamelijk uit maatregelen die de overheidsuitgaven permanent verlagen. De Trojka oordeelt dat de maatregelen van
voldoende kwaliteit zijn en dat, in het licht van de huidige macroeconomische ramingen, de doelstelling voor 2015 met dit pakket haalbaar
is.
De Trojka zal in de week na Pasen starten met de twaalfde en laatste
voortgangmissie van het leningenprogramma. Naar verwachting zal de
missie twee weken duren, zodat de eerste resultaten van de missie
besproken kunnen worden op de aanstaande Eurogroep. De Eurogroep
zal naar verwachting de afloop van het programma bespreken, waarbij
Nederland de overwegingen van Portugal ten aanzien van de te verkiezen
exitstrategie afwacht.
3. Post-Programma Surveillance: Spanje en Ierland
Document: niet beschikbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal spreken over de uitkomsten van de eerste
post-programma missies van de Europese Commissie, ECB en ESM naar
Spanje en Ierland. Het doel van post-programma surveillance is het
verkleinen van het risico dat een land dat steun heeft ontvangen terugvalt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

2

op «oud beleid», wat risico’s voor de financiële stabiliteit met zich mee
kan brengen en in het ergste geval de terugbetaalcapaciteit van een land
in gevaar brengt.
Eind maart en begin april jl. heeft de Commissie in samenwerking met de
ECB en het ESM een missie uitgevoerd voor Spanje. Volgens de
Commissie en de ECB laten de recente ontwikkelingen in Spanje in zijn
algemeenheid een positief beeld zien. De situatie van Spaanse banken en
de economische vooruitzichten zijn verbeterd en verschillende hervormingen worden geïmplementeerd. Tegelijkertijd blijven er, zoals ook al
werd geconcludeerd door de Europese Commissie in het diepteonderzoek
naar macro-economische onevenwichtigheden in maart jl., belangrijke
uitdagingen met betrekking tot bijvoorbeeld de hoge werkloosheid, het
begrotingstekort en de hoge publieke en private schulden. Hoewel de
trends een positief beeld laten zien, zijn de absolute waarden van deze
variabelen nog steeds erg hoog. Dat maakt het noodzakelijk dat de
benodigde hervormingen tijdig en volledig worden geïmplementeerd.
Eind april zal de eerste post-programma missie van de Europese
Commissie, ECB en ESM in Ierland plaatsvinden. De uitkomsten van deze
missie zijn op dit moment nog niet beschikbaar. Ierland heeft eind 2013
het leningenprogramma verlaten en loopt vanaf dit jaar weer mee in de
Europees semester cyclus. In dat kader heeft de Commissie in het
diepteonderzoek naar de macro-economische onevenwichtigheden van
maart jl. gesignaleerd, dat Ierland grote stappen heeft gezet, maar er nog
onevenwichtigheden zijn op het gebied van de financiële sector, de
arbeidsmarkt en er nog sprake is van hoge private en publieke schulden.
De volgende post-programma surveillance missies voor Spanje en Ierland
zullen plaatsvinden in het najaar van 2014.
4. Concept begrotingsplan Duitsland
Document: niet beschikbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal spreken over het concept begrotingsplan
(draft budgetary plan) van de Duitse regering. Eurozone lidstaten zijn
sinds 2013 in het kader van het zogenoemde two-pack verplicht om de
conceptbegroting in te sturen om de Europese begrotingscoördinatie
verder te versterken. Omdat in Duitsland in december 2013 een nieuwe
regering is aangetreden, heeft de Duitse regering in april jl. een update
van de concept begrotingsplannen van oktober 2013 naar de Europese
Commissie gestuurd.
Ten aanzien van het draft budgetary plan van oktober 2013 zijn er slechts
kleine wijzigingen in deze update. Op begrotingsgebied staat Duitsland er
de komende jaren goed voor. In 2012 had Duitsland een klein overschot
van 0,1% bbp en in 2013 was de begroting in evenwicht. Ook voor 2014
wordt voorspeld dat het EMU-saldo op 0,0% uitkomt. Duitsland heeft een
structurele budgettaire doelstelling van – 0,5% van het BBP en haalt dit
volgens de huidige ramingen. De schuld van Duitsland was 78,4% bbp in
2013 en zal in 2014 dalen naar 76% bbp.
5. ESM directe herkapitalisatie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Bereiken politiek akkoord
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: In juni 2013 bereikte de Eurogroep een akkoord op
hoofdlijnen over de vormgeving van een nieuw ESM-instrument voor
directe herkapitalisatie van banken. Het is de bedoeling dat het instrument
operationeel is zodra het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (SSM)
in werking is getreden. Het nieuwe ESM-instrument is pas operationeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

3

zodra de Raad van Gouverneurs van het ESM in onderlinge overeenstemming besluit over ten eerste de instelling van dit instrument, ten
tweede over de financiële middelen die binnen de maximale leencapaciteit van het ESM voor dit instrument kunnen worden aangewend en ten
derde over gedetailleerde voorwaarden en procedures voor gebruik van
dit instrument. Voorafgaand aan besluitvorming door de Raad van
Gouverneurs zal in een aantal lidstaten overgegaan worden tot parlementaire behandeling van instelling van dit ESM-instrument. De Eurogroep zal
opnieuw spreken over enkele resterende punten in het richtsnoer voor
directe bankherkapitalisatie. Het richtsnoer met de voorwaarden en
procedures voor gebruik van directe herkapitalisatie zal in lijn met de
herstel- en resolutierichtlijn (BRRD) regels bevatten voor bail-in van
aandeelhouders en crediteuren. Zodra de Eurogroep overeenstemming
heeft bereikt over de gehele vormgeving van het ESM-instrument voor
directe herkapitalisatie, zullen de ontwerp-besluiten en het ontwerprichtsnoer aan de Eerste en Tweede Kamer worden voorgelegd.
6. Terugkoppeling G7
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Terugkoppeling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De voorzitter van de Eurogroep zal tijdens de Eurogroep een
terugkoppeling geven van de G7 vergadering. Deze vergadering heeft
plaatsgevonden in de marges van de IMF Voorjaarsvergadering op
11 april jl. Tijdens deze vergadering is er gesproken over mondiale
economische ontwikkelingen en de situatie in Oekraïne.
7. Bankenunie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Op 15 april jl. heeft het Europees Parlement (EP) tijdens de
plenaire stemming in Straatsburg ingestemd met de SRM Verordening, de
BRRD, en de DGSD. Daarmee zijn zeer belangrijke stappen gezet ten
aanzien van de bankenunie. Tijdens de Eurogroep zal naar verwachting
gesproken worden over het verdere proces omtrent de formele aanname
van de SRM Verordening en de ondertekening van het intergouvernementele verdrag inzake het resolutiefonds (IGA). Daarnaast bereidt de ECB
zich momenteel voor op de overname van het toezicht op de Europese
banken dat naar verwachting einde van dit jaar zal plaatsvinden.
8. Griekenland
Document: niet beschikbaar
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: De Eurogroep zal spreken over de stand van zaken omtrent
de implementatie van het tweede leningenprogramma door Griekenland.
De Eurogroep heeft op 1 april jl. de vierde voortgangsrapportage
verwelkomd. De Tweede Kamer is op 7 april jl. per brief (kenmerk BFB
2014-3454M) over deze voortgangsrapportage geïnformeerd. De conclusie
van de Trojka in deze voortgangsrapportage was dat Griekenland
voldoende voortgang heeft geboekt met de implementatie van de
maatregelen om over te gaan tot de uitkering van de samengestelde
tranche, zodra Griekenland aan de gestelde «prior actions» heeft voldaan.
De samengestelde tranche wordt in drie delen uitgekeerd, respectievelijk
6,3 miljard euro in de tweede helft van april, 1 miljard euro begin juni en
nogmaals 1 miljard euro begin juli.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

4

Als voorwaarde voor uitkering van de eerste subtranche van 6,3 miljard
euro moest Griekenland de zogenaamde «prior actions» uitvoeren. De
«prior actions» behelzen maatregelen zoals het verbeteren van de
overheidsfinanciën, het tegengaan van corruptie, privatiseringen,
hervormingen van de belastingdienst, het flexibiliseren van de arbeidsmarkt en hervormingen van productmarkten. De Trojka is op 16 april met
het oordeel gekomen dat Griekenland aan al deze prior actions heeft
voldaan. U wordt hierover separaat geïnformeerd. De Eurogroup Working
Group bespreekt op 24 april het oordeel van de Trojka en na instemming
zal vervolgens de EFSF Board of Directors definitieve goedkeuring
verlenen aan het uitkeren van de eerste subtranche.
ECOFIN Raad
1. Moeder-dochterrichtlijn
Document: volgt
Aard bespreking: Bereiken politiek akkoord
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting: De Europese Commissie heeft op 25 november 2013 enkele
aanpassingen voorgesteld om mogelijk misbruik en andere ongewenste
effecten van de Moeder-dochterrichtlijn (hierna: MD-Richtlijn) tegen te
gaan. De MD-Richtlijn heeft als doel te zorgen dat uitgekeerd dividend
binnen concernverband niet additioneel belast wordt met een bronheffing
op het niveau van de dochteronderneming of met een extra winstbelasting op het niveau van de moederonderneming. Specifiek werd er een
gerichte anti-misbruik maatregel voorgesteld om mismatches als gevolg
van hybride leningen tegen te gaan. Verder werd er een algemene
anti-misbruik maatregel voorgesteld.
Besloten is om een deelakkoord over de gerichte anti-misbruik maatregel
aan de Ecofin Raad voor te leggen. De discussie over de algemene
anti-misbruik maatregel zal verder worden gevoerd.
Nederland steunt de algemene inzet van de Commissie om belastingfraude aan te pakken. Zoals al eerder aangegeven in het BNC-fiche over
dit onderwerp steunt Nederland de aanname van de gerichte
anti-misbruik maatregel. Deze eenduidige en gerichte oplossing zorgt
voor een gelijk speelveld binnen de EU om de mismatches als gevolg van
de hybride leningen weg te nemen.
2. Financial Transaction Tax
Document: volgt
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: nvt
Toelichting: Op de Ecofin Raad van 6 mei staat de voortgang van de
versterkte samenwerking voor een financiële transactie belasting (FTT) op
de agenda. Tot op heden is de kopgroep van elf lidstaten op zoek naar een
gemeenschappelijk gedragen uitwerking van een FTT. Ze bespreken
mogelijke aanpassingen op het voorstel van de Commissie, maar er ligt
nog geen concreet nieuw voorstel op tafel.
Nederland heeft zich niet aangesloten bij de versterkte samenwerking
voor een FTT. Het regeerakkoord stelt dat Nederland zich aansluit bij een
nauwere samenwerking voor een heffing op de financiële sector, indien
aan drie voorwaarden wordt voldaan:
1. De Nederlandse pensioenfondsen blijven gevrijwaard van een
financiële sector belasting;
2. Er is geen disproportionele samenloop met de huidige bankenbelasting, en;
3. De inkomsten vloeien terug naar de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

5

Het voorstel, gedaan door de Commissie, voldoet niet aan de
voorwaarden van het regeerakkoord. Zo worden pensioenfondsen belast
door de FTT.
3. In-depth reviews
Document: De diepteonderzoeken, inclusief dat van Nederland, zijn
openbaar en te vinden op: http://ec.europa.eu/economy_finance/
economic_governance/macroeconomic_imbalance_procedure/
index_en.htm
Aard bespreking: Aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Consensus
Toelichting: Op 5 maart jl. werden voor de derde keer de diepteonderzoeken in het kader van de macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP) gepubliceerd. In deze diepteonderzoeken concludeert de
Commissie dat er sprake is van onevenwichtigheden in 14 van de 17
onderzochte lidstaten, waaronder Nederland. Voor Denemarken,
Luxemburg en Malta heeft de Commissie geen onevenwichtigheden
geconstateerd. Voor drie lidstaten, Italië, Kroatië en Slovenië, worden de
onevenwichtigheden als buitensporig aangemerkt.
De diepteonderzoeken zullen door de Ecofin Raad besproken worden en
de Ecofin Raad zal algemene conclusies hierover aannemen. Nederland
zal zich inzetten voor conclusies waarin de uitkomsten van de diepteonderzoeken worden gesteund. Voor Nederland heeft de Commissie net als
vorig jaar aangegeven risico’s te zien gerelateerd aan de hoge private
sector schuld en de woningmarkt, hoewel de private schulden niet als een
buitensporige onevenwichtigheid worden aangemerkt. Over het overschot
op de lopende rekening zegt de Commissie dat overschotten op een
lopende rekening niet dezelfde risico’s met zich meebrengen als tekorten
op een lopende rekening, maar dat de Commissie de ontwikkelingen
omtrent het Nederlandse overschot op de lopende rekening wel blijft
volgen in het kader van het Europees Semester.
Er worden nog geen landenspecifieke aanbevelingen gedaan. Deze
aanbevelingen worden begin juni verwacht er worden mede gebaseerd
op de ingediende Nationale Hervormingsprogramma’s en Stabiliteits- en
Convergentieprogramma’s in het kader van het Europees semester. Begin
juni zal de Commissie waarschijnlijk ook besluiten of zij landen met een
buitensporige onevenwichtigheid in een Buitensporige Onevenwichtighedenprocedure plaatst.
4. Terugkoppeling G20
Document: G20 communiqué https://www.g20.org/official_resources/
communique_meeting_g20_finance_ministers_and_central_bank_
governors_washington_10
Aard bespreking: Terugkoppeling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting: Het voorzitterschap en de Europese Commissie geven onder
dit agendapunt een terugkoppeling van de G20-vergadering van Ministers
van Financiën en centralebankpresidenten d.d. 10 en 11 april.
De G20 heeft na afloop van de vergadering een communiqué gepubliceerd waarin de leden onder meer wijzen op het belang van structurele
hervormingen t.b.v. hogere groei. Ook onderstreept de G20 de rol van het
IMF bij het realiseren van noodzakelijke hervormingen in Oekraïne. De
G20 benadrukt het belang van het IMF bij het bestrijden van financiële
crises en roept de VS dan ook op zo snel als mogelijk de in 2010 overeengekomen IMF hervormingen te ratificeren. Tot slot heeft de G20 haar
commitment om «too big to fail» tegen te gaan benadrukt en in dit kader
gewezen op de voorstellen die de Financial Stabillity Board (FSB)
voorafgaand aan de G20 top in november zal presenteren voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

6

mondiale standaard voor een minimum niveau aan «bail-inbare buffers»
bij banken. Deze punten komen overeen met de EU-inzet die van te voren
in Ecofin-verband was afgestemd.
De volgende vergadering van G20 Ministers van Financiën en centralebankpresidenten vindt plaats op 20 en 21 september 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-07, nr. 1139

7