Aan de orde zijn de stemmingen over moties,
ingediend bij het debat over energieonderwerpen, te
weten:
- de motie-Vendrik/Zijlstra over een onderzoek van de
Algemene Rekenkamer naar rendabele exploitatie van
alle categorieën wkk (31239, nr. 44);
- de motie-Vendrik over vrijstromende getijstroom
(31239, nr. 45);
- de motie-Van der Vlies over investeringen in kleinschalige stookinstallaties voor biomassa en biogas (31239,
nr. 46);
- de motie-Van der Vlies over investeringen in warmtedistributienetten (31239, nr. 47);
- de motie-Wiegman-van Meppelen Scheppink c.s. over
duidelijkheid over de te gebruiken reststromen (31239,
nr. 48);
- de motie-Jansen/Zijlstra over de realisatie van nieuw
wkk-vermogen (31239, nr. 49);
- de motie-Zijlstra over stimulering van innovatie op het
gebied van energie (31239, nr. 50);
- de motie-Zijlstra c.s. over kosten en voortgang van het
project Schoon en Zuinig en de SDE (31239, nr. 51).
(Zie vergadering van heden.)
©
De voorzitter: Ik deel de Kamer mede dat het lid
Verdonk niet aanwezig is.
Op verzoek van de heer Van der Vlies stel ik voor, zijn
motie (31239, nr. 46) van de agenda af te voeren.
Daartoe wordt besloten.
In stemming komt de motie-Vendrik/Zijlstra (31239,
nr. 44).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fractie van de PVV tegen deze motie hebben gestemd
en die van de overige fracties ervoor, zodat zij is
aangenomen.

In stemming komt de motie-Jansen/Zijlstra (31239,
nr. 49).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, D66, de PvdD, de VVD
en de PVV voor deze motie hebben gestemd en die van
de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
In stemming komt de motie-Zijlstra (31239, nr. 50).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fractie van de VVD voor deze motie hebben gestemd
en die van de overige fracties ertegen, zodat zij is
verworpen.
In stemming komt de motie-Zijlstra c.s. (31239, nr. 51).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, D66, de PvdD, de VVD
en de PVV voor deze motie hebben gestemd en die van
de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
Aan de orde is de stemming over een motie,
ingediend bij het debat over de Ecofinraad, te weten:
- de motie-Vendrik over de financiële bijdrage aan
mitigatie- en adaptatiebeleid in ontwikkelingslanden
(21501-07, nr. 650).
(Zie vergadering van heden.)
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, D66, de
PvdD en de ChristenUnie voor deze motie hebben
gestemd en die van de overige fracties ertegen, zodat zij
is aangenomen.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Nu deze motie
is aangenomen, ga ik ervan uit dat het kabinet haar in de
Ecofinraad van komende maandag en dinsdag onverkort
en blijmoedig uitvoert en dat het kabinet over de
precieze uitvoering van deze motie en detail verslag zal
doen aan de Kamer.

In stemming komt de motie-Vendrik (31239, nr. 45).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van GroenLinks en de PvdD voor deze motie
hebben gestemd en die van de overige fracties ertegen,
zodat zij is verworpen.
In stemming komt de motie-Van der Vlies (31239, nr. 47).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, de PvdD en de SGP
voor deze motie hebben gestemd en die van de overige
fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
In stemming komt de motie-Wiegman-van Meppelen
Scheppink c.s. (31239, nr. 48).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fractie van de PvdD tegen deze motie hebben
gestemd en die van de overige fracties ervoor, zodat zij
is aangenomen.

Tweede Kamer

Mededingingsafspraken

De voorzitter: Het stenogram van dit gedeelte van de
vergadering zal worden doorgeleid naar het kabinet.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het voorstel van wet van de leden Ten Hoopen,
Aptroot en Vos houdende wijziging van de
Mededingingswet ter versoepeling van de uitzondering op het verbod van mededingingsafspraken
(versoepeling uitzondering verbod van
mededingingsafspraken) (31531).
De algemene beraadslaging wordt hervat.
De voorzitter: Het is altijd goed om te zien dat de
initiatiefnemers in zo’n goed humeur de zaal binnenkomen. Zo’n initiatief geeft toch energie.
Als ik het goed heb begrepen, zijn wij toe aan de
tweede termijn van de kant van de Kamer.

5 maart 2009
TK 60

60-4843

©
Mevrouw Smeets (PvdA): Voorzitter. Ik dank de indieners
en de minister voor de beantwoording van de vragen in
eerste termijn.
Het moet mij wel van het hart dat ik het echt heel
jammer vind dat de minister geen kans ziet om dit
initiatiefwetsvoorstel uit te voeren, althans dat haar
gedachten daarover zeer negatief zijn. De heer Aptroot
noemde een aantal voorbeelden over de franchiseondernemers, die toch wel zeer verhelderend waren.
Welke voordelen zullen straks worden geboden aan
bijvoorbeeld deze groep ondernemers? Wij hebben het
hier wel steeds over fysiotherapeuten en apothekers,
maar laten wij ook er eens aan denken om die groep
detaillisten tegemoet te komen. Volgens mij moeten wij
het gewoon doen. Wij moeten het doen en wij gaan het
evalueren, maar mijn fractie handhaaft haar ondersteuning van dit initiatiefwetsvoorstel.
Er is hier iets vreemds aan de gang. De Raad van
State heeft een blanco advies afgegeven. De indieners
zeiden het al: artikel 25b zegt van een blanco advies
″zonder meer instemmend″. Dat betekent gewoon dat de
Raad van State geen beren op de weg heeft gezien, zulks
in tegenstelling tot de minister die op alle onderdelen
zeer negatief adviseert. Dat is jammer, maar ik herhaal
dat mijn fractie er alle vertrouwen in heeft dat wij met dit
initiatiefwetsvoorstel de mkb’ers tegemoetkomen. Wij
ondersteunen dus toch het voorstel.
De NMa zou de mkb’ers nog tegemoet kunnen komen
door middel van advisering als zij willen overgaan tot
een bepaalde vorm van samenwerking. Daarover zegt de
minister: ″Nee, de NMa heeft alleen een toezichtstaak. Ik
wil daar verder niet aan tornen, om ook nog in die
adviserende taak te gaan.″ Toch vraag ik de minister
nogmaals om daar waar er twijfel is – wellicht komt dat
sporadisch voor – dan toch dat midden- en kleinbedrijf
tegemoet te komen. Graag verneem ik nog een reactie
van de minister daarop. Natuurlijk nemen wij dit
onderdeel mee in de evaluatie. Zijn de mkb’ers nu echt
geholpen als zij geen advies van de NMa krijgen?
De heer Van der Ham voerde een interruptiedebatje
met de minister over zijn amendement. De minister gaf
daarbij aan dat als het amendement wordt aangepast op
de wijze zoals is besproken, dat geen verslechtering van
die eerste 5% betekent. Kunnen de indieners van dit
initiatiefwetsvoorstel vervolgens leven met een wijziging
van het amendement door de heer Van der Ham,
teneinde die verslechtering tegen te gaan?

denk dat de Kamer daar behoefte aan heeft, mijn fractie
heeft dat althans wel. Dit punt moet opgehelderd zijn
voordat wij gaan stemmen. Ik nodig de betrokkenen uit
tot zo’n weerwoord.
Een ander punt van majeur verschil is de kwestie van
het amendement van collega Van der Ham. De initiatiefnemers zeggen: liever niet, wij ontraden de Kamer dit
amendement. De minister zag er wel iets in. Ik heb
intussen begrepen dat als er een nuancering in het
amendement wordt aangebracht ter zake de drempelwaarde van 5% of 10%, er tot elkaar kan worden
gekomen op dit dossier. Ik wacht uiteraard collega Van
der Ham op dit punt af.
In eerste termijn heb ik de kwestie van de apothekers
aan de orde gesteld. Mevrouw Gesthuizen heeft dit
overigens ook gedaan. Deze casus valt uit te breiden tot
de kleine ondernemers in de eerste lijn van de zorgsector. Het gaat om de positie van de marktkracht en het
aandeel dat men daarin heeft. Ik heb bij interruptie
gevraagd of dat dan lokaal of regionaal gezien moet
kunnen worden. De heer Aptroot heeft hierover zijn
beschouwing gegeven. Hij differentieert het naar de
situatie waarin zo’n ondernemer opereert. Die is in een
stadswijk anders dan op het platteland, om het zo maar
even te symboliseren. Om dit buiten alle twijfel te
stellen, leg ik samen met mevrouw Gesthuizen de Kamer
de volgende motie voor.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er ongelijke marktverhoudingen zijn
met betrekking tot de inkoop van zorg door zorgverzekeraars ten gevolge van het bestaan van grote
macht van ketens in de zorg en de veel kleinere macht
van zelfstandige ondernemers in de zorg;
overwegende dat daarom ernaar gezocht moet worden,
meer evenwicht te brengen in de marktverhoudingen bij
inkoop van de zorg door ziektekostenverzekeraars;
overwegende dat de markt waarop zorgverzekeraars hun
inkoop doen voor levering van diensten in de eerstelijnszorg een regionale, dan wel een nationale is;
spreekt uit dat de relevante markt voor het leveren van
diensten in de eerste lijn dientengevolge een regionale
dan wel een nationale markt is,

©
De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Ik wil graag de
initiatiefnemers bedanken voor hun reactie. Uiteraard
bedank ik ook de minister voor haar preadvies aan de
Kamer.
De indieners hebben een goed verhaal neergezet. Er is
echter een discrepantie tussen hun conclusie en de
beschouwingen van de minister over wat het blanco
advies van de Raad van State precies behelst. Als er een
blanco advies is, is er een artikel dat daarover een
uitspraak doet, namelijk artikel 25b, maar de minister legt
daar nog een redenering naast. Zij verwijt zelfs een van
de initiatiefnemers een wat eenzijdige beschouwing te
hebben gegeven over de implicaties van het blanco
advies. Dat vraagt om, en dwingt tot, een weerwoord. Ik

Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter. Mijn
dank voor de beantwoording van de vragen.
De argumenten tegen dit initiatiefwetsvoorstel die ik in
eerste termijn verwoordde, zijn wat de fractie van de

Tweede Kamer

5 maart 2009
TK 60

Mededingingsafspraken

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van der Vlies en Gesthuizen. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (31531).
©

60-4844

Ortega-Martijn
ChristenUnie betreft niet weerlegd door de indieners. Ik
vind dit jammer, want ik had mij in mijn tweede termijn
heel graag heel positief willen uitlaten over het
initiatiefwetsvoorstel. Daarnaast heeft de bijdrage van de
minister mijn fractie bevestigd in de kritische toon die wij
hebben bij het wetsvoorstel.
Ik kreeg van de indieners het verwijt niet naar het mkb
te hebben geluisterd. Dat doet mij pijn, want ik luister
wel degelijk naar het mkb. Er is echter meer dan het
mkb. Ik vind ook dat als er inderdaad problemen zijn
voor de kleine ondernemers die met inkoopmacht te
maken krijgen, de eerste naar wie wij moeten luisteren
het mkb is. Ik denk echter niet dat u het mij kunt
verwijten als ik breder kijk dan alleen maar naar het mkb.
Het is zelfs zo dat wij als medewetgever de taak hebben
om de diepte in te gaan. Mijn punten van kritiek zijn
jammer genoeg niet weerlegd door de initiatiefnemers. Ik
roep de indieners op om na te gaan op welke manier zij
de fractie van de ChristenUnie alsnog kunnen overhalen
om een positief oordeel te geven over het initiatiefwetsvoorstel.
Ik wil de indieners in overweging geven om de NMa
om een analyse te vragen. Heeft de minister een idee
hoeveel extra lasten de uitvoering van dit wetsvoorstel
voor de NMa met zich brengt?
Toen ik al mijn kritische punten nog even naliep, heb
ik mij ook afgevraagd hoe ik het blanco advies van de
Raad van State moet interpreteren, maar ik denk dat wij
daar wel uit kunnen komen.
©

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat bedrijven die onderwerp zijn van
mededingingsprocedures doorgaans lang moeten
wachten op een uitspraak van de hoogste rechter;
van mening dat de huidige lange doorlooptijd van meer
dan 5,5 jaar de rechtsonzekerheid voor mkb-bedrijven,
inclusief mogelijk sterk oplopende kosten, vergroot;
van mening dat de lange doorlooptijd van meer dan 5,5
jaar op gespannen voet staat met de eis van de
behandeling van een rechtszaak binnen ″redelijke
termijn″ zoals verwoord in artikel 6 EVRM en jurisprudentie van het EHRM;
van mening dat een lange duur van mededingingsprocedures botst met de prioriteit van het kabinet om
voor ondernemers procedures te verkorten en lasten te
verkleinen;
verzoekt de regering om onderzoek te doen naar de
mogelijkheden om de termijnen in mededingingsprocedures te verkorten en de Kamer daar voor 1 juli
2009 over te berichten,
en gaat over tot de orde van de dag.

De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter. Ook van mijn kant
waardering en complimenten voor de initiatiefnemers die
vandaag hun voorstel in onze ogen adequaat hebben
verdedigd. De heer Van der Vlies heeft al gememoreerd
dat er over deze zaak een verschil van mening is met het
kabinet. Ik wijs erop dat de leden van onze Kamer het
recht van initiatief hebben waarbij de minister de rol van
adviseur heeft. Ik moest dan ook fronsen toen de
minister de heer Aptroot een eenzijdige benadering
verweet. Ik denk dat dit niet hoort bij de rol van adviseur.
De minister is gevraagd om aan te geven hoe het kabinet
juridisch oordeelt over het initiatiefvoorstel. De Raad van
State heeft een blanco advies gegeven. De mening van
de Raad van State is voor ons van belang voor de
uiteindelijke afweging. Mijn fractie zal instemmen met
het initiatiefwetsvoorstel. Wat ons betreft, kan het
worden doorgezonden naar de Eerste Kamer, die het op
haar manier zal toetsen.
Ik ben de heer Van der Vlies nog een antwoord
schuldig. Hij vroeg hoe hij de toevoeging ″om daarmee
de positie van het mkb te versterken″ in ons amendement moest lezen. De indieners beogen hiermee een
verduidelijking en geen materiële uitbreiding van de wet.
De titel en de considerans worden door de aanneming
van het amendement helderder. Ik sluit mij aan bij de
woorden van de minister op dit punt. Zo zien wij dit ook.
Ik heb in eerste termijn de minister op twee punten
om een reactie gevraagd. Het eerste punt betreft de
doorlooptijd van mededingingszaken. De minister heeft
gezegd dat zij daar aandacht voor heeft, maar het gaat
mij erom dat de doorlooptijd goed wordt doorgelicht.
Daarom dien ik de volgende motie in.

Tweede Kamer

Mededingingsafspraken

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
De Rouwe, Smeets en Elias. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (31531).
De heer De Rouwe (CDA): Ik kom tot slot met een
tweede motie. Die gaat over de onacceptabele benutting
van inkoopmachten.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat verruiming van de bagatel een goede
stap is om de onderhandelingspositie van mkbIeveranciers te versterken;
overwegende dat andere landen specifieke wetgeving
kennen om leveranciers te beschermen die economisch
afhankelijk zijn van een onderneming omdat zij geen
reëel alternatief hebben;
van mening dat het wenselijk is dat het mkb een level
playing field heeft en dat Nederland achterloopt bij de
bescherming van kleine leveranciers;
verzoekt de regering om onderzoek te doen naar op
″economische afhankelijkheid″ gebaseerde Nederlandse
en Europese wetgeving die ontworpen is om de
onacceptabele benutting van inkoopmacht te bestrijden

5 maart 2009
TK 60

60-4845

De Rouwe
en de Kamer daar voor 1 juli 2009 over te berichten,

©

en gaat over tot de orde van de dag.

De heer Van der Ham (D66): Voorzitter, u moet al die
dingen niet zo persoonlijk nemen.

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (31531).

De heer Van der Ham (D66): Wat zal u niet denken als
wij het hebben over de castratie van biggen.

©
De heer Elias (VVD): Voorzitter. Ik dank de indieners voor
de levendige en ook wel fanatieke verdediging van hun
initiatiefwetsvoorstel. Ik ben het uiteraard eens met wat
de heer De Rouwe zegt over de positie van de minister
als adviseur. Ik ben het echter zeer oneens met de heer
De Rouwe wanneer deze zijn wenkbrauwen fronst als
deze adviseur zeer kritisch is. Een adviseur hoort
buitengewoon kritisch te zijn. Het is alleen het lot van
adviseurs dat soms niet naar hun adviezen wordt
geluisterd; dat is weer iets anders. Ik ben het eens met
collega Van der Vlies dat een weerwoord van de
indieners nodig is op de stellingen van de minister
waarin zij de kwestie rond de Raad van State toelicht,
voordat de Kamer definitief haar oordeel kan vellen. Ik
zal er wel iets over zeggen in de richting van het oordeel
van mijn fractie, maar mij onthouden van een definitieve
stellingname.
De VVD-fractie is het oneens met de minister, dat ook
bij 10% sprake zou zijn van machtsconcentratie. Wij
hebben het daarover al gehad in een interruptie. Ik kan
mij vinden in de verdediging namens de initiatiefnemers,
waarin wordt gezegd dat er hoe dan ook tien spelers in
de markt zullen zijn. Dat zal nog steeds bij uitzondering
zo zijn. In het algemeen zullen er veel meer zijn. Af en
toe zal het voorkomen, en dan nog is er sprake van
tenminste tien spelers. Ook hier telt waarschijnlijk het
wat realistische uitgangspunt van het kiezen voor het
kleinste kwaad. De VVD-fractie heeft liever tien spelers in
de markt dan een speler die 40, 50 of 60% heeft, zoals de
heer Aptroot het heeft gezegd. Het is dus een wat
pragmatische benadering. Ik weet dat je die met allerlei
principiële redeneringen te lijf zou kunnen gaan, maar
wij kiezen er toch maar voor om naar de pragmatische
kant over te hellen.
Of ik heb niet goed opgelet en iets gemist, of de
minister heeft er inderdaad geen mededelingen over
gedaan. Bij het verzoek om een evaluatie van de werking
van de wet zeiden de indieners zeer nadrukkelijk dat zij
daarvoor zijn. Zij vonden echter dat de minister er ook
iets van zou moeten vinden; die moet dat willen. Ik heb
dat niet gehoord, maar misschien heb ik niet opgelet.
Ten slotte wil ik het nog hebben over het amendement
van de heer Van der Ham. Ik hou op dat punt nog even
mijn kruit droog, omdat ik vermoed dat het amendement
nog zal worden gewijzigd. Echter, ook met die wijziging
is mijn voorlopige oordeel dat het amendement
waarschijnlijk toch de tanden uit het wetsvoorstel rukt.
Daar is mijn fractie niet voor.
De voorzitter: Dat is ook heel pijnlijk. Al die beelden ...
Ik zie zoiets altijd meteen voor mij. Ik geef het woord aan
de heer Van der Ham.

Tweede Kamer

De voorzitter: Ik zie het gewoon voor mij. Ik voel het
ook een beetje.

Mededingingsafspraken

De voorzitter: Nee, daarover hebben wij het niet. Ik heb
daarmee ook niet zoveel herkenning.
De heer Van der Ham (D66): Wij hebben toch altijd wel
wat, dat zie ik.
Voorzitter. Ik probeer vanmiddag ook een beetje
pragmatisch te zijn, want ik zie dat er een grote
meerderheid is, alleen al bij ondertekening, die de
hoofdlijnen van dit wetsvoorstel zal steunen. De
principiële en praktische bezwaren tegen het wetsvoorstel heb ik in eerste termijn genoemd, ook bij interruptie.
Die ga ik hier niet weer herhalen. Ik hoop dat de Kamer,
mijn collega’s hier maar ook de indieners, geen kartel
gaat vormen omdat er toch al een meerderheid is en de
indieners daarom geen amendementen of aanvullingen
meer hoeven te accepteren. Ik hoop niet dat zij denken
dat zij de buit al binnen hebben. Ik hoop dat wij nog tot
een vergelijk kunnen komen. Er is wel een meerderheid
voor het wetsvoorstel, maar met mijn amendement wil ik
nog enkele verbeteringen aanbrengen.
De heer Elias (VVD): Voorzitter. Ik maak bezwaar tegen
de gekozen formulering. Daarmee doet de heer Van der
Ham het voorkomen dat ik onderdeel uitmaak van een
kartel. Ik heb met een inhoudelijke reden aangegeven
waarom ik tegen het amendement ben. Ik vind niet dat
de heer Van der Ham kan zeggen dat ik tot een politiek
kartel behoor.
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ik gebruikte het
woord kartel toen ik en mevrouw Ortega-Martijn het
hadden over het standpunt van de indieners ten aanzien
van de NMa. Wij wilden weten wat de effecten van dit
wetsvoorstel zouden zijn op de prijs voor de consumenten. Ik wilde de heer Elias helemaal niets aanwrijven,
alleen al niet omdat ik hem graag wil overtuigen van het
feit dat het amendement interessant kan zijn. Er is al een
meerderheid voor het voorstel, maar toch vind ik het van
belang om dit amendement te verdedigen. In overleg
met de minister, maar zeker in overleg met de indieners
en de rest van de Kamer, wil ik nagaan of wij tot een
formulering kunnen komen waar wij allemaal iets aan
hebben. Gehoord de beraadslagingen zou het amendement in stand kunnen blijven, maar dan met een
zodanige wijziging dat de vrijstellingen tot 5% en tot 40
mln. worden gehandhaafd. Dat zou betekenen dat de
verslechtering waarover de heer Ten Hoopen in zijn
eerste termijn sprak, er niet meer is. Als daarin namelijk
het bezwaar van de heer Elias tegen mijn amendement is
gelegen, ben ik van harte bereid om dat punt eruit te
halen. Echter, de waarborgen die mijn amendement voor
de consument met zich meebrengt, zouden wel in het
wetsvoorstel komen. Daarmee zouden wij het beste van
twee werelden hebben. Dan zou mijn fractie kunnen
overwegen om voor het voorstel te stemmen. Misschien

5 maart 2009
TK 60

60-4846

Van der Ham
moeten wij het dan maar een kans geven. Op deze
manier zouden namelijk de waarborgen voor de
consument vastgelegd zijn. De nieuwe tekst heb ik nog
niet geschreven. Dat zal ik dit weekend doen. Ik ga graag
buiten deze zaal nog even in overleg met de geachte
afgevaardigde om tot een goede tekst te komen. Ik hoop
dat die op deze manier tot ons beider instemming kan
leiden. Nogmaals, ik hoop dat wij na dit debat tot de
beoogde wijziging van het amendement kunnen komen.
Ik sluit mij overigens aan bij de opmerking van
mevrouw Ortega-Martijn waarmee zij voorstelt om de
NMa een quick scan te laten doen, zodat duidelijk wordt
hoeveel extra arbeidslasten de aanneming van dit
voorstel met zich meebrengt. Met zo’n quick scan zouden
wij daarin enig inzicht krijgen.
De heer Van der Vlies sprak nog over het verschil van
mening over het advies van de Raad van State. Graag
hoor ik wat de reactie van de indieners is op de
opmerkingen van de minister op dit punt.
Ten slotte noem ik het punt van de werkingskracht van
artikel 15 van de Mededingingswet. De minister zei ook
dat de mogelijkheden die dat artikel biedt niet voldoende
worden benut. Ik dien daarom de volgende motie in.

politieke meningen. Daar houd ik zelfs wel van, maar
tegenstrijdige analyses van wat mag, maakt een oordeel
moeilijk.
Toch oordeelt de SP bijzonder positief over dit
initiatiefwetsvoorstel. De minister zegt te vrezen voor de
gevolgen voor consumenten als de kleine zelfstandigen
samen mogen optrekken. Zij legt daarbij minder de
nadruk op de inkooppositie van de kleine zelfstandigen.
Voor de SP geldt echter dat de kleine zelfstandige door
het grootbedrijf niet onder voet mag worden gelopen.
Wij dienen voor de verbetering van de positie van de
kleine ondernemer dan ook zelf initiatieven in en wij
steunen daarnaast dit wetsvoorstel. Uiteindelijk is de
consument gebaat bij een grote diversiteit op de markt.
Voorzitter. De motie van de heer Van der Vlies heb ik
meeondertekend.
De vergadering wordt van 18.15 uur tot 18.25 uur
geschorst.
De voorzitter: Ik heb begrepen dat de volgorde van
sprekers is: de heer Ten Hoopen, de heer Aptroot en
mevrouw Vos. Dan geef ik als eerste het woord aan de
heer Aptroot. Ik bedoel natuurlijk: de heer Ten Hoopen.

Motie

©

De Kamer,

De heer Ten Hoopen (CDA): Mevrouw de voorzitter. Met
uw goedvinden houden wij toch de oorspronkelijke
volgorde aan.
Ik dank de minister voor haar inbreng in het debat dat
wij met elkaar voeren. Het zou immers echt een kartel
zijn als iedereen hier achter de tafel van vak-K hetzelfde
zou vinden. Ik dank ook de leden voor de discussie die
wij met elkaar hebben gevoerd.
Misschien is het goed als ik in algemene zin het
volgende zeg. Collega’s Aptroot, Vos en ik hebben
gebruik gemaakt van het recht van initiatief dat de Kamer
heeft. Dat de minister daar een adviserende rol in heeft,
past in dat proces. Daarnaast heeft de minister een eigen
verantwoordelijkheid om de rol van kritische adviseur te
spelen en dat accepteren wij voluit. Het is heel goed dat
de minister hier aanwezig is, zodat wij de argumenten
met elkaar kunnen wisselen. Echter, het is ook goed als
de Kamer haar eigen afweging maakt. Dat betekent dat
de Kamer zichzelf ook serieus moet nemen. Bovendien
heeft de Raad van State ingestemd met de wet. De heer
Aptroot zal daar straks op ingaan en de argumenten
daarvoor geven.
Dan heb ik een opmerking die gericht is aan mevrouw
Ortega-Martijn. Mevrouw Vos heeft een opmerking
gemaakt die mevrouw Ortega-Martijn zich wat persoonlijk aantrok, maar dat is absoluut niet de bedoeling
geweest. Mevrouw Vos heeft willen betogen dat er zo
veel klachten komen uit het midden- en kleinbedrijf en
dat er zo veel problemen zijn met dit soort dominantie
posities van marktpartijen. Ik wil deze kwestie in ieder
geval wegnemen.
Verder schets ik nog maar eens wat hierbij een rol
speelt. Bij het vertrek van Hans de Boer als voorzitter van
MKB-Nederland ging het op zijn afscheidscongres over
dit punt: de machtsconcentraties waarbij het midden- en
kleinbedrijf zijn positie op de markt verloor. Daarom komt
dit nu niet uit de lucht vallen. In het proces dat wij al met
diverse ministers hebben doorlopen, hebben wij

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het van belang is dat de slagkracht van
(kleine) ondernemers wordt versterkt;
overwegende dat er binnen artikel 15 van de
mededingingswet mogelijkheden zijn om middels een
Algemene Maatregel van Bestuur groepsvrijstellingen te
organiseren;
verzoekt de regering, de mogelijkheden van verdere
benutting van artikel 15 van de Mededingingswet, ten
behoeve van kleine ondernemers te onderzoeken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (31531).
©
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Het wordt op deze
manier voor de Kamer buitengewoon lastig om een
afgewogen oordeel te vormen. Enerzijds zeggen de
indieners dat de ondernemers wel degelijk zekerheid
wordt geboden. Zij lijken, zoals de heer Aptroot
aantoonde, de Raad van State aan hun zijde te hebben.
Anderzijds trekt de minister, overigens tot mijn verrassing, nogal fors van leer tegen degenen die dit wetsvoorstel steunen. Zij trekt dan ook de juistheid van het
oordeel van de indieners en van de Raad van State in
twijfel. Natuurlijk hebben wij als medewetgevers een
eigen afweging te maken. De SP zal dat zeker doen, maar
dit soort tegenstrijdige geluiden maken het er voor ons
niet gemakkelijker op. Ik ben gewend aan tegenstrijdige

Tweede Kamer

Mededingingsafspraken

5 maart 2009
TK 60

60-4847

het echter ook betrekken bij de evaluatie. De inzet van
het wetsvoorstel was juist om te komen tot hardcore
afspraken, zoals wij die nu ook al hebben. Daarin is de
5% immers opgenomen. Wij verschuiven louter de grens
van 5% naar 10%. Ik ben echt ervan overtuigd dat niet
elk samenwerkingsverband direct tot die grens gaat; dat
kan ook 6, 7 of 8% zijn. Derhalve breng je het mkb in een
eerlijkere positie.
De heer Van der Ham (D66): In het amendement staan
voorwaarden die ook in Europese regelgeving staan. Het
is dus niet wezensvreemd, want het is gewoon normaal
binnen de Europese afspraken. Deze voorwaarden zijn
als extra waarborg in het amendement opgenomen. Als
er geen concurrentie is, en als de posities zo zijn zoals u
die schetst, dan zal er waarschijnlijk ook geen beroep op
de waarborgen worden gedaan. Wat is nu eigenlijk het
probleem?
De heer Ten Hoopen (CDA)
© M. Sablerolle – Gouda

geprobeerd om het een en ander daadwerkelijk te
realiseren.
Dat brengt mij bij het amendement van de heer Van
der Ham. Wij hebben de argumenten met elkaar
gewisseld. In het voorgestelde amendement wordt ervan
uitgegaan dat de hardcore afspraken tussen 0% en 5%
mogen, maar tussen 5% en 10% niet. Dat is in feite wat
hij in zijn betoog in tweede termijn zei. Als je kijkt naar
het traject dat de initiatiefnemers hebben afgelegd en
naar de argumenten om dit wetsvoorstel in te dienen – ik
heb de omgeving geschetst, ook met betrekking tot dit
congres – dan is het een wezenlijk punt om mkbbedrijven een positie in de markt te geven die ze
blijkbaar nu niet hebben. Dus ik zie daar op dit moment
dan ook geen reden toe. Als een markt met 90% harde
concurrentie blijft bestaan, dan kun je toch niet volhouden dat dit echt marktverstorend is? Daarnaast ontbreekt
de schadelijkheid aan alle kanten. Het midden- en
kleinbedrijf heeft juist behoefte aan die afspraken tussen
de 5% en 10%. Juist die hardcore afspraken spelen daar
een uitermate belangrijke rol in. Wij zijn in het kader van
de evaluatie best bereid te bekijken of dat element van
die consumenten aan de orde is, maar op dit moment
ontraden wij de mogelijke wijziging die de heer Van der
Ham wil doorvoeren, hoe sympathiek ook. De intentie
van dit initiatiefwetsvoorstel is namelijk om ervoor te
zorgen dat er eerlijke concurrentiële verhoudingen in de
markt ontstaan.

De heer Ten Hoopen (CDA): Het mkb kan nu ook al een
beroep doen op artikel 24, maar de procedures zijn heel
lang en het mkb heeft er niet of nauwelijks de middelen
voor om de procedure aan te spannen. U plaatst hen in
een papieren positie. Het gaat er ons om dat de
bedrijven daadwerkelijk een positie krijgen. Die papieren
exercitie is met artikel 24 nu ook al mogelijk. De
bedrijven zijn daar echter niet toe in staat. Wij stellen de
midden- en kleinbedrijven in praktische zin in de markt in
staat om daadwerkelijk een eerlijke concurrentieverhouding te bereiken.
©

De heer Ten Hoopen (CDA): Heel goed. Ik heb in eerste
termijn alle argumenten afgepeld. In eerste instantie heb
ik gezegd dat het op zichzelf genomen heel sympathiek
klinkt, en daar doe ik ook helemaal niets van af. Je kunt

De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. In de eerste plaats
kom ik te spreken over de hardcore afspraken met een
interstatelijke werking. De minister heeft gezegd: de heer
Aptroot citeert selectief, want hardcore afspraken zijn
niet toegestaan. De minister heeft dan of slecht
geluisterd, of zij probeert met een soort verbaal geweld
stellig iets te beweren wat onjuist is. Ik heb gezegd dat je
nationaal op bepaalde terreinen mag afwijken van de
Europese wet- en regelgeving. Je hebt nationale vrijheid.
Wij hebben in het verleden besloten dat wij in de
hardcore afspraken afwijken tot 5%. De heer Ten Hoopen
en ik hebben meegemaakt dat wij dit moesten bevechten
bij een minister van Economische Zaken die helemaal
niets wilde, omdat het mkb bij die minister niet zo in de
gedachten voorkwam. Deze 5% willen wij nu uitbreiden
naar 10%.
Ik heb een stuk geciteerd dat ging over de interstatelijke werking. Het is zo aardig dat daarin die 10% zo
duidelijk wordt genoemd, want de Europese Commissie
zegt heel duidelijk: als mkb-bedrijven samenwerken tot
10% marktaandeel van de relevante markt, dan is er per
definitie geen interstatelijke werking. In sommige
gevallen leggen zij de lat zelfs nog wat hoger, maar dat
doen wij niet eens. Wij krijgen daar met de Europese
Unie geen probleem over.
In de tweede plaats kom ik te spreken over het advies
van de Raad van State. Een blanco advies betekent dat
het advies zonder meer instemmend is. Wij weten wat de
Raad van State doet. De raad kan naar uitvoeringsproblemen kijken. Dat doet hij ook, alhoewel het lastig is.
De Raad van State kijkt in elk geval of sprake is van
strijdigheid met andere nationale wetgeving of met
internationale wetgeving, waaronder met name de

Tweede Kamer

5 maart 2009
TK 60

De heer Van der Ham (D66): In eerste termijn hebt u
gezegd dat het een heel sympathiek amendement lijkt.
Maar de 5% en de 40 mln. in de huidige wetgeving
komen door het amendement te vervallen. U hebt
gezegd: dan gaan wij dat aanpassen, en nu zegt u: het is
nog steeds niet goed. Dat is wel gek. Ik ben u na de
eerste termijn ook tegemoet gekomen. Het is goed om
tijdens deze beraadslaging naar elkaar te luisteren, maar
nu zegt u dat het nog steeds niet goed is. Hoe kunt u dat
rijmen met de eerste termijn?

Mededingingsafspraken

60-4848

Aptroot
Europese wet- en regelgeving. Wij hebben jaar in, jaar
uit van de ministers van Economische Zaken te horen
gekregen dat het strijdig is met Europese wet- en
regelgeving.
Met de beperkte hulp die Kamerleden hebben, zijn wij
het zelf gaan uitzoeken. De informatie die wij van
opeenvolgende bewindslieden en kabinetten hebben
gekregen, is pertinent onjuist. Wij hebben gezegd dat wij
gaan doen wat wel mogelijk is, en wat wij willen. Uit het
blanco advies van de Raad van State blijkt duidelijk dat
wij gelijk hebben, en dat de informatie van de regering
keer op keer onjuist was.
©
Mevrouw Vos (PvdA): Mevrouw Ortega-Martijn vraagt
waarom wij niet vooraf een onderzoek naar de NMa
hebben gedaan. Met ons initiatiefvoorstel gaat het ons
juist om het verschuiven van de werkdruk van de NMa
van de kleine naar de grote zaken. Er zijn nog meer
vragen gesteld over de daadwerkelijke effecten van ons
voorstel, maar deze vragen kunnen wij op dit moment
nog niet beantwoorden. De NMa kan dat ook niet. Het
punt zal in de evaluatie worden meegenomen. Een deel
van de vraag kan worden beantwoord door te kijken in
de jaarverslagen van de NMa, waarin wij kunnen zien
hoeveel fte waarvoor wordt gebruikt.
Voorzitter, hiermee heb ik de beantwoording beëindigd.
De voorzitter: Willen de indieners nog iets zeggen over
de moties?
Mevrouw Vos (PvdA): Dat laten wij graag over aan de
minister, want de moties zijn aan haar gericht.
©
Minister Van der Hoeven: Mevrouw de voorzitter.
Voordat ik begin aan de beantwoording, wil ik graag iets
hebben opgehelderd. De heer Aptroot heeft mij er zojuist
van beschuldigd dat ik de Kamer onjuist heb geïnformeerd. Dan moet hij of een motie van wantrouwen
indienen of zijn opmerking terugtrekken, maar dit pik ik
niet.
De heer Aptroot (VVD): Ik ben beschuldigd van onjuist
citeren. Dat was niet waar. Ik vind dit flauwekul. Als
indieners verdedigen wij ons initiatiefvoorstel en daar
gebruiken wij de nodige argumenten voor.
De voorzitter: De minister maakt bezwaar tegen een
door u gebruikte formulering waaraan wij, binnen onze
verhoudingen, zwaar tillen.
De heer Aptroot (VVD): Ik heb gezegd dat wij door
opeenvolgende regeringen onjuist zijn geïnformeerd over
het feit of iets wel of niet van Europa mocht. Dat is waar.
Minister Van der Hoeven: Dit kan niet. Als je ervan
wordt beschuldigd dat je de Kamer onjuist hebt
geïnformeerd, dan is dat een heel zwaar punt. Dat is iets
heel anders dan wanneer ik zeg dat er selectief geciteerd
is.

verbale houding aan dat hij niet heeft bedoeld wat de
minister denkt dat hij heeft bedoeld. Laten wij het daarop
houden.
De heer Van der Ham (D66): Met een non-verbale
houding kan een stenografische dienst niet zo heel veel.
De voorzitter: Wel als ik dat zeg.
De heer Van der Ham (D66): De initiatiefnemers
vertegenwoordigen een Kamermeerderheid. Daarom wil
ik echt van de heer Aptroot horen of hij zijn woorden
″verkeerd geïnformeerd″ wil terugnemen.
De heer Aptroot (VVD): Misschien is de formulering dat
onze informatie een andere is dan de informatie die de
regering heeft verstrekt fraaier. Dit is bevestigd door de
Raad van State.
Minister Van der Hoeven: Dat scheelt wel heel veel
voor de interpretatie. Ik kom nog terug op het punt van
het selectief citeren.
Ik zal eerst nog een paar vragen beantwoorden en
daarna een advies geven over de moties. Overigens kan
ik mij niet voorstellen dat ik, als ik een initiatiefvoorstel
had ingediend, niets zou willen zeggen over de moties,
maar dat is niet aan mij. Ik ben geen indiener, maar
slechts adviseur. Ook daarover wil ik straks nog een
opmerking maken.
Mevrouw Smeets vindt het jammer dat ik er zo over
denk. Misschien is dat wel de kwintessens van wat hier
vandaag gebeurt. De Kamer heeft het recht van initiatief.
Zelf heb ik, toen ik nog Kamerlid was, van dat recht
gebruikgemaakt. Maar als je het als bewindspersoon niet
eens bent met een initiatiefvoorstel en je hebt er kritiek
op, dan hoor je dat te zeggen. Ik kan mij nog heel goed
herinneren dat dit ook is gebeurd in een debat met
minister Peper, een partijgenoot van mevrouw Smeets.
Uiteindelijk zal ik als bewindspersoon het initiatiefvoorstel, als het wordt aangenomen, moeten uitvoeren. Als ik
nu niet de kritiek geef die ik naar mijn mening moet
geven, dan ben ik geen knip voor mijn neus waard.
De eigen verantwoordelijkheid is er. De Raad van State
geeft een advies. Vaak vereist dit advies een nader
rapport. In zo’n nader rapport volg je al dan niet de Raad
van State. Soms volg ik de Raad van State wel en dan
verander ik die dingen, maar er zijn ook dingen waarbij
ik de Raad van State niet volg. Dan leidt het niet tot een
verandering in een wetsvoorstel. Ik geef dit aan om
duidelijk te maken dat elk onderdeel in onze democratie
zijn eigen verantwoordelijkheid heeft.
Ik ben echt niet van plan om de NMa te laten
adviseren in twijfelgevallen. De NMa is een toezichthouder en geen adviseur. Ondernemers en ondernemingen
kunnen en moeten zelf juridisch advies aanvragen. Wij
hebben vaak met elkaar gesproken over de prioriteiten
van de NMa en er is ook vaker tegen mij gezegd dat zij
zich niet moet bezighouden met kleine dingen, maar met
grote zaken. Advisering past daar niet in en komt ook
niet voor in de taakomschrijving. De NMa geeft wel
algemene informatie. Ik heb gezegd dat ik vind dat die
algemene informatie toegankelijk moet zijn en ik heb
toegezegd dat ik daarvoor zal zorgen. Het is de verantwoordelijkheid van de ondernemingen zelf om te
bepalen of zij onder vrijstellingen vallen. Bij de NMa

De voorzitter: De heer Aptroot geeft door zijn non-

Tweede Kamer

Mededingingsafspraken

5 maart 2009
TK 60

60-4849

Van der Hoeven
komen klachten binnen. Het mag dan niet voorkomen dat
zij een dubbele rol heeft. Dat gaat niet.
Mevrouw Smeets en de heer Elias vroegen naar de
evaluatie. Ik heb hierop nog geen antwoord gegeven,
maar dat wil ik wel graag doen. Normaal gesproken is in
een wetsvoorstel een evaluatiebepaling opgenomen,
maar dit wetsvoorstel voorziet niet in een evaluatie. Ik
wil graag toezeggen dat ik de wet pakweg drie jaar na de
datum van ingang zal evalueren om te zien waar zij toe
heeft geleid, of zich neveneffecten hebben voorgedaan
en of hetgeen de Kamer wilde bereiken ook bereikt is.
Als wij dat zo kunnen vaststellen, ligt het vast in de
behandeling van de wet. Dan hoeft dat niet in een
amendement of in de wettekst te worden vastgelegd.
De heer Van der Vlies heeft gehoord hoe wordt
gedacht over het verschil van mening. Op de motie die
hij heeft ingediend, ga ik zo meteen in.
Mevrouw Ortega-Martijn vroeg naar de gevolgen voor
de werkdruk van de NMa. In de huidige situatie bekijkt
de NMa eerst of ondernemingen die zich op de
bagatelvrijstelling beroepen, hebben aangetoond dat de
omzetgrens van 40 mln. niet wordt overschreden. Gaat
de onderneming over deze grens heen, dan geldt de
bagatelvrijstelling niet. De NMa hoeft dan geen
onderzoek meer te doen naar het overschrijden van de
marktaandeelgrens van 5%. Vervalt de omzetgrens, dan
moet de NMa in alle gevallen waarin ondernemingen
zich op de bagatelvrijstelling beroepen, onderzoeken of
de grens van 10% marktaandeel wordt overschreden. Dat
is ingewikkelder en bewerkelijker en hierbij doen zich
meer risicofactoren voor dan bij het onderzoek naar het
overschrijden van een omzetgrens. Of dit een effect zal
hebben op de belasting van de NMa is op dit moment
moeilijk in te schatten. Dat zal afhangen van het aantal
gevallen waarin ondernemingen een beroep doen op de
bagatelvrijstelling. Ik denk echter niet dat de belasting
daardoor minder wordt.
Ik ben op dit punt inderdaad adviseur van de
initiatiefnemers, zo zeg ik tegen de heer De Rouwe, maar
zoals ik al zei ben ik straks wel uitvoerder van de wet.
Dat houdt in dat ik echt moet aangeven op welke punten
ik bezwaren heb.
De heer De Rouwe vroeg naar de mogelijkheden om
de doorlooptijden van mededingingszaken bij de NMa te
versnellen. Hij heeft daarover geen motie ingediend, dus
dit is een vraag. O, het blijkt mij nu dat hij daarover wel
een motie heeft ingediend. Dan zal ik daar dadelijk op
terugkomen.
Laat ik toch even terugkomen op het selectief citeren.
Ik meen dat ik dat de heer Elias wel schuldig ben. Er
werd geciteerd uit het Publicatieblad van de Europese
Gemeenschappen en het Publicatieblad van de Europese
Unie. Dat citaat was selectief, omdat niet geciteerd werd
uit overweging 50 over de kwantificering van de omvang
van de merkbare beïnvloeding: ″toch kunnen kmo’s
onder de toepassing van het gemeenschapsrecht vallen,
met name wanneer zij in grensoverschrijdende economische activiteiten betrokken zijn″. Mijn punt was dat dit
citaat er niet in zat.
Dan kom ik op het tweede citaat dat selectief was. In
een aantal punten wordt in het Publicatieblad van de
Europese Gemeenschappen duidelijk aangegeven
wanneer er vrijstellingen zijn. Dan staat erbij: de punten
7, 8 en 9 zijn niet van toepassing op overeenkomsten die
een of meer van de onderstaande hardcore restricties
bevatten. Dat zijn overeenkomsten over prijzen tussen

Tweede Kamer

Mededingingsafspraken

concurrenten, om de productie of de verkoop te
beperken of om markten of klanten toe te wijzen. Die drie
punten staan juist in het amendement van de heer Van
der Ham. Daar heeft hij dat uitgehaald. Daarop sloeg
mijn opmerking dat de citaten selectief waren.
Dat brengt mij bij de ingediende moties. Ik krijg van de
heer Ten Hoopen toegefluisterd dat deze aan de regering
zijn gericht en dat ik ze daarom beargumenteerd moet
beantwoorden. Dat zal ik dan ook doen. De motie op stuk
nr. 11 van de leden Van der Vlies en Gesthuizen gaat
over de relevante markt voor het leveren van diensten in
de eerste lijn. Dat zou een regionale dan wel nationale
markt moeten zijn.
Dat is niet op voorhand te zeggen. Dat kan namelijk
ook een lokale markt zijn, bijvoorbeeld als je het over
huisartsen hebt. Om te kunnen bepalen of wordt voldaan
aan het marktaandeelcriterium, moet eerst worden
nagegaan wat de relevante markt is en welk aandeel de
bij een afspraak betrokken onderneming in die relevante
markt heeft. Dat is eigenlijk het antwoord dat ik eerder
aan mevrouw Smeets heb gegeven.
Je kunt dus moeilijk geografische markten van tevoren
afbakenen. In de zorg is de reistijd en de reisbereidheid
van patiënten bijvoorbeeld medebepalend voor de
omvang van die relevante markt. Deze is dus eigenlijk
afhankelijk van jurisprudentie en van economische
omstandigheden. Dat betekent dat die uitspraak wel
gedaan kan worden door de Kamer, maar dat de
uitvoering daarvan afhankelijk is van de jurisprudentie en
de economische omstandigheden. Om deze redenen
ontraad ik deze motie.
Dan kom ik op de motie van de heer De Rouwe over
de termijnen. Ik heb al eerder gezegd dat ik dit probleem
erken. Er loopt een inventarisatie van de doorlooptijd van
de NMa. Daarover wordt de Kamer uiteraard geïnformeerd zodra ik dat allemaal op een rijtje heb, liefst voor
1 juli 2009. Ik kan het alleen hebben over de doorlooptijden bij de NMa en niet over de gerechtelijke doorlooptijden. Dat zijn vaak wel de doorlooptijden die ertoe
leiden dat sommige procedures zo vreselijk lang duren.
Daar kan ik niets aan doen. Mijn oordeel hierover is dat
ik deze motie maar voor de helft kan uitvoeren. Dat kan
ik niet wat betreft de gerechtelijke procedures, maar wel
als het gaat over de andere delen van de doorlooptijden.
De heer De Rouwe heeft ook een motie ingediend over
de onderhandelingspositie van de mkb-leveranciers.
De voorzitter: Hebt u uw oordeel over beide moties
afgerond?
Minister Van der Hoeven: Nee, die tweede komt nog.
De voorzitter: Dan wachten wij daar even op.
Minister Van der Hoeven: De heer De Rouwe heeft ook
een motie ingediend over een onderzoek naar economische afhankelijkheid. Ik ben bezig met de uitvoering van
de eerder ingediende motie van de heer Aptroot en
mevrouw Vos die hier ook over ging. Ik informeer de
Kamer voor deze zomer, dat lukt, dus daar voegt deze
motie niets aan toe.
De heer De Rouwe (CDA): Als de minister aangeeft dat
zij de laatste motie uitvoert, kan ik die intrekken. De
reactie van de minister op de eerste motie roept toch wat
vragen bij mij op. Zij zei dat zij niet over de gerechtelijke

5 maart 2009
TK 60

60-4850

Van der Hoeven
procedures gaat. Dat erken ik, maar onder die gerechtelijke procedures liggen afspraken die ook terug te vinden
zijn in de wetgeving. Is het niet mogelijk om na te gaan
hoe het proces eruit ziet om te weten te komen waar de
wetgever eisen of termijnen stelt en in hoeverre dit zich
verhoudt tot het EVRM? Ik merk overigens op dat de
motie tevens is ondertekend door de fracties van de VVD
en de PvdA. De minister heeft alleen de CDA-fractie
genoemd.

- de motie-Van der Ham/Jan Jacob van Dijk over een
constructieve opstelling ten aanzien van aanpassingen en
uitbreidingen van de Dienstenrichtlijn (31579, nr. 12);
- de motie-Van der Ham/Elias over evaluatie van de
werking van het virtuele ″één loket″ (31579, nr. 13).

Minister Van der Hoeven: Op dit moment doet de NMa
een inventarisatie van de doorlooptijden van haar eigen
zaken. Volgende week zal zij daarover meer informatie
geven. Op dat punt kan ik de motie van de heer De
Rouwe dus uitvoeren. Zodra het echter gaat over
gerechtelijke procedures, gerechtelijke doorlooptijden en
alles wat daarmee te maken heeft, ben ik overvraagd.
Hetzelfde geldt naar mijn idee voor de heer De Rouwe,
want dan hebben wij te maken met de rechterlijke macht
en niet meer met wettelijke termijnen. Het is mogelijk dat
zaken dermate gecompliceerd zijn dat langere termijnen
mogelijk zijn. Over de doorlooptijden van datgene wat de
NMa zelf doet, heb ik gezegd dat ik dat uiteraard zal
doen.

De voorzitter: Ik wijs erop dat er een heropening van de
implementatie van de Europese regelgeving betreffende
het verkeer van diensten op de interne markt aan de
orde is. Ik verzoek de leden om te proberen hun bijdrage
buitengewoon beknopt te houden. Zoals u weet, moet ik
mij eigenlijk ook aan de tijden voor de schorsing houden.
Daar ga ik nu wel een beetje overheen.
Het woord is aan de heer Elias.

De voorzitter: Aangezien de motie-De Rouwe (31531,
nr. 13) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van
beraadslaging meer uit.
Minister Van der Hoeven: De heer Van der Ham
verzoekt in zijn motie om de mogelijkheden te onderzoeken van de verdere benutting van artikel 15 van de
Mededingingswet ten behoeve van de kmo’s. Ik zal dat
graag bezien. Ik heb aangegeven dat de huidige wet
voldoende mogelijkheden biedt, maar dat die onvoldoende benut worden. Graag wil ik de knelpunten
wegnemen, al heb ik niet vernomen dat die er zijn. Dat
wil echter niet zeggen dat er geen knelpunten zijn. Wij
gaan dus na op welke manier wij dit kunnen doen. Ik laat
het aan de Kamer over om haar oordeel over deze motie
te geven.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister en de indieners.
Volgende week dinsdag zullen wij stemmen over het
wetsvoorstel en de moties daarover. Mocht het wetsvoorstel aangenomen worden, dan wens ik u veel succes met
het vervolg, maar dat gaan wij dinsdag bespreken.
De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Implementatie van Europese
regelgeving betreffende het verkeer van diensten
op de interne markt (Dienstenwet) (31579), en over:
- de motie-Jan Jacob van Dijk c.s. over het naleven van
de bepalingen uit de Dienstenrichtlijn door decentrale
overheden (31579, nr. 9);
- de motie-Elias over taalgebruik in de informatievoorziening dat voldoet aan het Schrijfwijzermodel
(31579, nr. 10);
- de motie-Elias over toepassing van de lex silencio op
meer vergunningstrajecten (31579, nr. 11);

Tweede Kamer

Dienstenwet

(Zie vergadering van 11 februari 2009.)
De algemene beraadslaging wordt heropend.

©
De heer Elias (VVD): Mevrouw de voorzitter. Ik heb
tijdens de Regeling van werkzaamheden op 17 februari
verzocht om een heropening van de beraadslaging. De
aanleiding daarvoor was een belangrijk advies dat half
februari is verschenen van het Adviescollege toetsing
administratieve lasten. Dat is de regeltjeswaakhond in
Nederland die sinds kort onder het energieke voorzitterschap staat van oud-secretaris Van Eijck. Het was formeel
een advies over het amendement van, toen nog alleen,
mevrouw Vos, maar het was eigenlijk een veel breder
advies over het toepassen van het beginsel ″als de
overheid niet op tijd reageert op een vergunningsaanvraag, krijgt de aanvrager die automatisch″. Dat is het
principe van de lex silencio, waarmee onder meer in
Spanje zo’n succes is geboekt.
Zoals ik vorige keer al heb betoogd, is de VVD om
verschillende redenen een warm voorstander van dat
principe. De belangrijkste twee zijn: het helpt bij het
afschaffen van onzinnige vergunningenstelsels en het
dwingt tot het tijdig beslissen door de overheid. Waarom
zou de burger een boete krijgen als hij een dag te laat
betaalt, terwijl de overheid straffeloos te laat mag
beslissen?
Kruisridder Van Eijck en zijn college zeggen nu: houd
nu die 564 vergunningen die volgens het kabinet niet
onder de lex silencio passen omdat het juridisch of
technisch niet kan, nog eens heel goed tegen het licht en
kijk of het wel zou kunnen. Dat is precies waar mijn
ingediende motie over ging. Het kabinet zegt echter in
zijn reactie van 26 februari: dat willen wij best doen,
maar eigenlijk gaat het Actal-advies over de lex silencio
in zijn algemeenheid. Wij willen niet dat de Dienstenwet
door zo’n discussie vertraging oploopt.
Dat laatste is op zichzelf niet onredelijk. Wat wij
voorstellen, daarover straks meer, loopt de voortgang
van de behandeling van de Dienstenwet dan ook niet in
de weg.
Het derde punt van belang bij dit alles vormt het
wijzigingsvoorstel van de Partij van de Arbeid en het
CDA om binnen de Dienstenwet te zeggen dat iets ″ja,
tenzij″ onder de lex silencio valt in plaats van ″nee, mits″.
Deze principieel andere invalshoek delen wij overigens,
omdat het de richting van wat de VVD wil onderschrijft,
hoewel het in de praktijk in eerste instantie niet zo heel
veel zal uitmaken. Het is bij dit soort dingen echter goed

5 maart 2009
TK 60

60-4851