‘7

•

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Autoriteit Persoonsgegevens
Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag
Prins Clauslaan 60,2595 AJ Den Haag
T0708888500-F0708888501
autoriteitpersoonsgegevens•nI

De staatssecretaris van Financiën
Ir. E.D. Wiebes MBA
Postbus 20201
2500 EE Den Haag

Datum

Ons kenmerk

Uw brief van

16augustus2016

z2016-11927

29juni 2016

Uw kenmerk
201 6-0000090569

Onderwerp
Advies wijziging Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen

Geachte heer Wiebes,
Bij briefvan 29 juni 2016 heeft u de Autoriteit Persoonsgegevens (AF) op grond van het bepaalde in artikel
51, tweede lid, van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) gevraagd te adviseren over een voorstel
van wet tot wijziging van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) (hierna: het voorstel).
Hiermee voldoe ik aan uw verzoek.
Aanleiding en doel voorstel
De Belastingdienst/Toeslagen beschikt over gegevens die relevant kunnen zijn voor andere
bestuursorganen in de uitoefening van hun publiekrechtelijke taken. Als andere bestuursorganen ook over
deze gegevens kunnen beschikken, kunnen zij een beter beeld krijgen van de betreffende personen en de
geidstromen die deze personen van overheidswege ontvangen. Tevens kunnen de bedoelde
bestuuisorganen die gegevens gebruiken ter verificatie van de reeds beschikbare gegevens. Op grond van
de in de Algemene wet bestuursrecht opgenomen geheimhoudingsplicht kan de
Belastingdienst/Toeslagen dergelijke gegevens alleen verstrekken indien een wettelijk voorschrift daartoe
verplicht. Met het voorstel wordt een grondslag gecreëerd in de Awir voor de gegevensverstrekking door
de Belastingdienst/Toeslagen aan andere bestuursorganen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de
bevoegdheid op grond van artikel 8, aanhef en onder e, van de Wbp.
De verstrekking aan andere bestuursorganen zal alleen plaatsvinden als dat noodzakelijk is voor de goede
vervulling van hun publiekrechtelijke taken, zoals de bestrijding van terrorismefinanciering en
georganiseerde criminaliteit. Het gaat daarbij om gegevensverstrekkingen aan bestuursorganen die op
basis van een convenant samenwerken in bijvoorbeeld het Financieel Expertise Centrum en het Landelijk
Informatie en Expertise Centrum. De BelastingdienstlToeslagenverstrektde gegevenspasan een

1

--

‘7,.

•

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

-

Datum

Ons kenmerk

16 augListus 2016

z2016-11927

bestuursorgaan, indien het bestuursorgaan de gegevens niet op een andere wijze kan verkrijgen. Bij
algemene maatregel van bestuur zal nader worden uitgewerkt welke gegevens aan welke bestuursorganen
voor welke doeleinden worden verstrekt.
Beoordeling van het voorstel
In het licht van een zorgvuMige omgang met persoonsgegevens geeft het voorstel aanleiding tot het maken
van de volgende opmerkingen.
Recht op respect voor prive?even
Artikel 8 van het Europese verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (hierna: het EVRM) eist dat iedere inmenging van het recht op respect voor privéleven op een
wettelijke grondslag berust. Artikel 10 van de Grondwet scherpt deze bepaling aan en verlangt voor elke
beperlcing van het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer een grondslag in de formele wet.
Voor een wettelijke beperking van het voornoemde grondrecht gelden ook materiële eisen. Het voorschrift
zal voldoende nauwkeurig moeten zijn en adequate en effectieve waarborgen moeten bevatten tegen
ongeoorloofde inbreuken. Voorts is een inmenging op het recht op respect voor privéleven slechts
toegestaan indien deze in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale
veiligheid ofhet economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare
feiten, de Bescherming van de gezondheid ofgoede zeden ofvoor de Bescherming van de rechten en
vrijheden van anderen.
Volgens de jurisprudentie van het Europese Hofvoor de Rechten van de Mens betekent dit dat de
beperking van de persoonlijke levenssfeer moet worden gerechtvaardigd door een ‘pressing social need’ en
in overeenstemming moet zijn met de beginselen van proportionaliteit (de beperking mag niet
onevenredig zijn in verhouding tot het nagestreefde doel) en de subsidiariteit (het nagestreefde doel moet
niet op een voor de burger minder ingrijpende wijze kunnen worden bereikt). Deze vereisten moeten in
hun onderlinge samenhang gelezen worden.
Noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit
In de memorie van toelichting wordt niet ingegaan op de door artikel 8 van het EVRM gestelde vereisten.
De AP mist een behoorlijke motivering van noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit. Er is immers
alleen sprake van noodzaak wanneer de inmenging de gegevensverstreldcing door de
Belastingdienst/Toeslagen aan bestuursorganen beantwoordt aan een dringende maatschappelijke
behoefte. Zoals hierboven reeds aangegeven, dient de inmenging bovendien evenredig te zijn aan het
nagestreefde doel en dienen de daarvoor aangevoerde gronden relevant en toereikend te zijn. De memorie
van toelichting ontbeert een concrete belangenafweging op dit punt.
—

—

In dit kader acht de AP van belang dat de door burgers in het kader van een toeslagaanvraag aan de
Belastingdienst/Toeslagen verstrekte gegevens voor andere doeleinden dan voor de uitvoering van de
Awir en daarmee samenhangende wetgeving worden gebruikt, hetgeen het wetsvoorstel voor burgers
zeer ingrijpend maakt.
—

—

2/3

—4:

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

&i %

Datum

Ons kenmerk

16augustus2016

z2016-11927

De AP verzoekt u in de memorie van toelichting een concrete belangenafWeging op te nemen, waarbij
wordt ingegaan op de noodzaak, de proportionaliteit en de subsidiariteit van de beoogde
gegevensverstrekking.

Concreetheidformulering/voorzienbaarheid
De door u voorgenomen wijziging van artikel 38a Awir beoogt dat in het nieuw toe te voegen tweede
lid het volgende vermeld zal staan:
“De Belastingdienst/Toeslagen verstrekt aan de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen
bestuursorganen waarmee op basis van een convenant wordt samengewerkt de gegevens waarvan
bij die algemene maatregel van bestuur is bepaald dat de verstrekking noodzakelijk is voor de
goede vervulling van een publiekrechtelijke taak.”
—

—

Op grond hiervan wordt een wettelijke basis gecreëerd in de Awir voor gegevensverstrekking van de
Belastingdienst/Toeslagen aan andere bestuursorganen, voor zover dit noodzakelijk is voor een goede
vervulling van een publiekrechtelijke taak. Niet valt afte leiden uit de formulering van het nieuwe twee de
lid of de verstrekking noodzakelijk dient te zijn voor een goede vervulling van een publiekrechtelijke taak
van het desbetreffende bestuursorgaan. Hoewel dit wel lijkt te zijn beoogd, is dit niet als zodanig in het
tweede lid opgenomen. Het tweede lid lijkt in zoverre dan thans ook onvoldoende nauwkeurig te zijn
geformuleerd, met het risico dat bevoegdheden met betrekking tot de gegevensverstrekking te ruim
kunnen worden uitgeoefend.
De AP verzoekt u aan het voormelde de nodige aandacht te schenken.
Advies
De AP adviseert u niet tot indiening van het voorstel over te gaan, dan nadat daarin met het vorenstaande
rekening zal zijn gehouden.
Indien u behoefte heeft aan een nadere toelichting op het advies, dan is de AP daartoe bereid.
Voorts verneem ik graag op welke wijze u gevolg gaat geven aan het advies.
Een afschrift va
e briefwordt verzonden aan de functionaris voor de gegevensbescherming van uw
ministerie, m wou A.C.M. Stuijt.
Hoogacht d,
Autoritei Pe 00 sgegevens,
Voor de

Mr. W. M omesen
Vicevoo
er

-

3/3