Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr. 202

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 april 2018
In antwoord op het verzoek van de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken van 10 april 2018 informeert het kabinet u over de actuele
situatie in Syrië en gaat daarbij in op de door de Kamercommissie
gestelde vragen.
In de nacht van zaterdag 7 op zondag 8 april 2018 vond in Syrië een
aanval plaats op het door de oppositie gecontroleerde Douma, gelegen in
Oost-Ghouta. De beelden die na de aanval naar buiten kwamen wijzen op
de inzet van chemische wapens. De VN verwijst naar berichten dat er ten
minste 49 doden en honderden gewonden zijn gevallen.
De beelden uit Douma zijn verschrikkelijk. Het kabinet heeft onmiddellijk
duidelijk gemaakt ieder gebruik van chemische wapens te veroordelen,
opgeroepen tot snelle actie van de VN Veiligheidsraad en het instellen van
een onderzoek naar de aanval zodat de schuldigen gevonden kunnen
worden. Het gebruik van chemische wapens is een ernstige schending
van internationaal recht. De Hoge Vertegenwoordiger van de EU bracht op
8 april jl. een verklaring uit waarin de aanval werd veroordeeld, werd
aangedrongen op accountability, bescherming van de burgerbevolking en
naleving van VNVR-resolutie 2401. Het kabinet staat in nauw contact met
Bondgenoten en EU-lidstaten. De actuele situatie in Syrië zal ook tijdens
de Raad Buitenlandse Zaken op 16 april a.s. aan de orde komen.
Op basis van een preliminaire analyse van het «Situation Center» van de
OPCW is de bestaande OPCW Fact Finding Mission voor Syrië direct
begonnen met het verzamelen van informatie van alle beschikbare
bronnen om vast te stellen of chemische wapens zijn ingezet. Dat duidt
erop dat er zeer serieuze vermoedens zijn van het gebruik van chemische
wapens. Op 10 april heeft de OPCW Syrië verzocht om maatregelen te
treffen die een bezoek van de OPCW Fact Finding Mission aan Douma
mogelijk maken.

kst-32623-202
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 623, nr. 202

1

Het kabinet acht het waarschijnlijk dat er gifgas, te weten chloorgas, is
gebruikt. Eveneens acht het kabinet het waarschijnlijk dat het Syrische
regime verantwoordelijk is voor de aanval. Het kabinet brengt ook het
herhaaldelijk bewezen gebruik van gifgas in het recente verleden door
het Syrische regime in herinnering, zoals aangetoond door het Joint
Investigative Mechanism. Het kabinet wijst daarnaast op de meldingen
over het gebruik van gifgas van de Syrische NGO’s die ter plekke zijn en
hulp verlenen. Ook heeft het Syrische regime nog altijd geen volledige
openheid van zaken over zijn chemisch wapenprogramma gegeven, ruim
vier jaar nadat het toegetreden is tot het Chemisch Wapenverdrag.
Mede op aandringen van Nederland vond op 9 april 2018 een speciale
zitting plaats van de Veiligheidsraad over de aanval. Nederland heeft zich
in de Veiligheidsraad ingezet voor een sterke veroordeling en bescherming van de burgerbevolking. Nederland heeft hierbij de strijdende
partijen opgeroepen te stoppen met bombarderen in Syrië. Ook heeft
Nederland zich ingezet voor onafhankelijk onderzoek en het aansprakelijk
houden van degenen die verantwoordelijk zijn voor de inzet van
chemische wapens. Het is van groot belang dat er op onafhankelijk wijze
kan worden vastgesteld door wie aanvallen met chemische wapens in
Syrië zijn uitgevoerd. Het mandaat van het Joint Investigative Mechanism,
dat hierin voorzag, is niet verlengd omdat het in 2017 stuitte op een
Russisch veto. Ook een voorstel van de VS voor een nieuw en stevig
onderzoeksmechanisme (met een «attributiemechanisme» waarmee de
daders kunnen worden bepaald en dus aangesproken) stuitte op 10 april
jl. op een veto van Rusland. Daarmee werd actie in de Veiligheidsraad om
de situatie in Syrië te verbeteren en om de waarheid te achterhalen
wederom geblokkeerd. Dit is de twaalfde keer dat Rusland zijn veto
gebruikt tegen een resolutie over Syrië, en zijn zesde veto tegen een
resolutie die beoogt de inzet van chemische wapens in Syrië te stoppen,
zoals bij de sarin-aanval op Khan Sheikhoen in april 2017. Een Russische
resolutie met een voorstel tot onderzoek waarbij de Veiligheidsraad zelf de
attributie voor zijn rekening zou nemen kreeg onvoldoende voorstemmen.
Dat gold ook voor een Russisch voorstel om het reeds in gang gezette
onderzoek van de OPCW Fact Finding Mission alsnog te verwelkomen,
zonder attributiecomponent.
De Amerikaanse president Trump zegde zijn geplande bezoek aan enkele
landen in Zuid-Amerika af, onder meer vanwege de situatie in Syrië. Het
kabinet kan niet op een mogelijke reactie vooruitlopen en blijft de situatie
nauwgezet volgen.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 623, nr. 202

2