2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2020

Nr. 86

TWEEDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 2 december 2019
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
De begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2020 komt te luiden:
Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties voor het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Artikel

1
2
3
4
5
6
7
9
10

11
12
13

kst-35300-VII-86
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Omschrijving

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Totaal

5.997.341

6.195.972

729.449

68.387
297.861
4.297.396

68.387
297.861
4.297.396

21.965
14.714
472.000

344.942

540.942

91

122.524

124.755

3.824

169.975

169.975

423

34.343
128.168

34.343
128.168

450
121.690

98.304

98.704

75.000

414.206
21.235
0

414.206
21.235
0

19.292
0
0

Beleidsartikelen
Openbaar bestuur en democratie
Nationale veiligheid
Woningmarkt
Energietransitie gebouwde
omgeving en bouwkwaliteit
Ruimtelijke ordening en
omgevingswet
Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving
Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
Groningen versterken en
perspectief
Niet-beleidsartikelen
Centraal apparaat
Algemeen
Nog onverdeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VII, nr. 86

1

TOELICHTING
Algemeen
Klimaat
In het Regeerakkoord is een Klimaatenveloppe opgenomen (voor de
jaren 2018 tot en met 2030) op de aanvullende post van het Ministerie van
Financiën. Naar aanleiding van het Klimaatakkoord (bijlage bij Kamerstukken II 2019/20, 32813, nr. 342) worden middels deze nota van wijziging
middelen toegevoegd aan de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor de onderstaande onderdelen:
(bedragen x € 1.000)
Renovatieversneller
Warmtefonds en ontzorging
Programma aardgasvrije wijken (PAW)
Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH)

2020

2021

60.000

21.000
49.000
20.000

2022

2023

2024

15.000

25.000

35.000

60.000
60.000

20.000
70.000

10.000

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
Artikel 4 Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
Renovatieversneller
In het klimaatakkoord is afgesproken dat in de Gebouwde Omgeving
vóór 2030 20–40% kostenreductie voor de verduurzaming van woningen
bewerkstelligd moet zijn. De Renovatieversneller draagt daaraan bij door
te stimuleren dat maatregelpakketten gestandaardiseerd worden en vraag
wordt gebundeld. Via subsidietenders worden woningcorporaties en
innovatieve aanbieders gestimuleerd om standaardmaatregelenpakketten
te introduceren op de markt. Ter ondersteuning van regionale samenwerking, ketensamenwerking, standaardisatie en verkenningen voor
vraagbundeling, wordt een ondersteuningsprogramma ingericht. Het RVO
stelt een programmamonitor op om de voortgang van de output van het
programma te monitoren. Voor de Renovatieversneller wordt in 2022 € 15
mln. ter beschikking gesteld. Jaarlijks zal dit bedrag oplopen met € 10
mln. tot € 45 mln. in 2025.
Warmtefonds en ontzorging
Niet iedereen heeft toegang tot (laagdrempelige), aantrekkelijke
financiering bij het verduurzamen van de eigen woning. In het Klimaatakkoord is een Warmtefonds aangekondigd voor particuliere woningeigenaren en Verenigingen van Eigenaren (VvE’s). Het Warmtefonds heeft als
doel om dit probleem te beperken, door het aanbieden van financiering
voor iedereen tegen aantrekkelijke voorwaarden (lage rente en lange
looptijd financiering). Het fonds wordt gevuld met publieke en private
middelen. Het kabinet stelt hiervoor (niet revolverende) middelen
beschikbaar. Met deze nota van wijziging wordt € 75 mln. aan de
begroting van BZK (VII) toegevoegd voor het Warmtefonds in 2020 (€ 57
mln.) en 2021 (€ 18 mln.). Op deze manier wordt een snelle start van het
Warmtefonds mogelijk gemaakt. Ik zal u hierover nader informeren voor
het einde van het jaar. Daarnaast komt € 6 mln. aan budget beschikbaar
voor het opzetten van een digitaal platform en het ondersteunen van
nieuwe ontzorgingsconcepten. Het fonds zal monitoren hoeveel financieringen worden verstrekt en welke maatregelen mensen nemen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VII, nr. 86

2

evaluatie van de effectiviteit van de bijdrage van € 75 mln. aan het
Warmtefonds start in 2021 en is afgerond in de eerste helft van 2022.
Programma aardgasvrije wijken
Dit betreft de voortzetting van het Programma Aardgasvrije Wijken
(PAW). Het doel van dit programma is om te leren op welke manier de
wijkgerichte aanpak kan worden ingericht en opgeschaald. Hiervoor is
gekozen voor een financiële bijdrage voor aantal gemeenten om
proeftuinen (100 wijken aanpak) op te zetten en een bijbehorend Kennisen Leerprogramma (KLP). In 2021 wordt een tussenevaluatie van het
programma uitgevoerd over de eerste drie tranches. Op basis hiervan
wordt de laatste tranche ingericht. In 2024 wordt er een tweede evaluatie
uitgevoerd. Voor PAW worden middels deze nota van wijziging de
meerjarige middelen naar de begroting van BZK (VII) overgeheveld. Dit
betreft voor de periode 2021–2024 een bedrag van € 139 mln. Hiervan is
jaarlijks € 1,4 mln. bestemd voor de uitvoeringskosten van het
programma. Dit wordt overgeheveld naar artikel 11: Centraal apparaat.
Aan artikel 4 worden de volgende bedragen toegevoegd: € 47,6 mln. in
2021, € 58,6 mln. in 2022, € 17,6 mln. in 2023 en € 8,6 mln. in 2024.
Stimuleringsregeling Aardgasvrije huurwoningen
Partijen hebben in het Klimaatakkoord afspraken gemaakt om in de
periode t/m 2023 100.000 bestaande huurwoningen te verduurzamen via
de Startmotor huursector. Bij deze zogenaamde Startmotor staat
aardgasvrij voorop. Als onderdeel van de Startmotor richt de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH) zich op het stimuleren
van het aansluiten van huurwoningen op warmtenetten. Verhuurders
kunnen subsidie aanvragen voor een deel van de aansluitkosten van
huurwoningen op een warmtenet. Het doelbereik van de regeling is zo’n
55.000 huurwoningen. Voor de SAH wordt € 150 mln. toegevoegd aan de
begroting van BZK (VII). In 2021 € 20 mln., € 60 mln. in 2022 en € 70 mln.
in 2023. Eind 2020 wordt de doelmatigheid en doeltreffendheid van de
subsidieregeling tussentijds geëvalueerd.
Niet-beleidsartikel 11 Centraal apparaat
Programma aardgasvrije wijken
Vanuit de totaal beschikbare middelen voor het programma Aardgasvrije Wijken (PAW) is jaarlijks € 1,4 mln. bestemd voor de uitvoeringskosten. Dit wordt overgeheveld naar artikel 11 van de begroting van BZK
(VII).
Meerjarige doorwerking
In de onderstaande tabellen zijn per artikel de standen ontwerpbegroting 2020 vóór nota van wijziging, de herverkaveling en de standen
ontwerpbegroting 2020 na nota van wijziging meerjarig opgenomen.
Meerjarige doorwerking verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

1

2

2020

2021

2022

2023

2024

Openbaar bestuur en democratie
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

68.387
68.387

65.211
65.211

61.801
61.801

61.800
61.800

61.800
61.800

Nationale veiligheid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

297.861
297.861

308.106
308.106

309.846
309.846

309.682
309.682

309.123
309.123

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VII, nr. 86

3

Artikel

Omschrijving

3

Woningmarkt
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

4

5

6

7

9

10

11

12

13

Totaal

2020

2021

2022

2023

2024

4.297.396
4.297.396

4.439.914
4.439.914

4.573.882
4.573.882

4.707.968
4.707.968

4.850.877
4.850.877

341.942

82.912

57.776
15.000

47.969
25.000

44.060
35.000

3.000

3.000
47.600

58.600

18.600

8.600

344.942

20.000
153.512

60.000
191.376

70.000
161.569

87.660

Ruimtelijke ordening en omgevingswet
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

122.524
122.524

86.461
86.461

81.727
81.727

75.474
75.474

74.279
74.279

Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

169.975
169.975

165.449
165.449

109.742
109.742

109.858
109.858

106.407
106.407

Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

34.343
34.343

28.333
28.333

27.311
27.311

27.311
27.311

27.327
27.327

Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

128.168
128.168

123.426
123.426

125.896
125.896

135.034
135.034

139.223
139.223

Groningen versterken en perspectief
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

98.304
98.304

93.163
93.163

35.615
35.615

34.014
34.014

31.680
31.680

414.206

395.124

385.841

382.322

382.500

414.206

1.400
396.524

1.400
387.241

1.400
383.722

1.400
383.900

Algemeen
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

21.235
21.235

12.586
12.586

11.218
11.218

10.997
10.997

10.928
10.928

Nog onverdeeld
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

5.994.341

5.800.685

5.780.655
15.000

5.902.429
25.000

6.038.204
35.000

3.000

3.000
47.600

58.600

18.600

8.600

20.000

60.000

70.000

5.997.341

1.400
5.872.685

1.400
5.915.655

1.400
6.017.429

1.400
6.083.204

2020

2021

2022

2023

2024

68.387
68.387

65.211
65.211

61.801
61.801

61.800
61.800

61.800
61.800

Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit
Stand vóór tweede nota van wijziging
Renovatieversneller
Warmtefonds
Programma Aardgasvrije Wijken
Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen
Stand na tweede nota van wijziging

Centraal apparaat
Stand vóór tweede nota van wijziging
Uitvoeringskosten Programma Aardgasvrije
Wijken
Stand na tweede nota van wijziging

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)
Stand vóór tweede nota van wijziging
Renovatieversneller
Warmtefonds
Programma Aardgasvrije Wijken
Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen
Uitvoeringskosten Programma Aardgasvrije
Wijken
Stand na tweede nota van wijziging

Meerjarige doorwerking uitgaven (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

1

Openbaar bestuur en democratie
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VII, nr. 86

4

Artikel

Omschrijving

2

3

4

5

6

7

9

10

11

12

13

Totaal

2020

2021

2022

2023

2024

Nationale veiligheid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

297.861
297.861

308.106
308.106

309.846
309.846

309.682
309.682

309.123
309.123

Woningmarkt
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

4.297.396
4.297.396

4.439.789
4.439.789

4.575.882
4.573.882

4.711.968
4.707.968

4.857.877
4.850.877

480.942

110.412

57.776
15.000

47.969
25.000

44.060
35.000

60.000

21.000
47.600

58.600

18.600

8.600

540.942

20.000
199.012

60.000
191.376

70.000
161.569

87.660

Ruimtelijke ordening en omgevingswet
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

124.755
124.755

86.461
86.461

81.727
81.727

75.474
75.474

74.279
74.279

Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

169.975
169.975

165.449
165.449

109.742
109.742

109.858
109.858

106.407
106.407

Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

34.343
34.343

28.333
28.333

27.311
27.311

27.311
27.311

27.327
27.327

Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

128.168
128.168

123.426
123.426

125.896
125.896

135.034
135.034

139.223
139.223

Groningen versterken en perspectief
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

98.704
98.704

97.663
97.663

35.615
35.615

34.014
34.014

31.680
31.680

414.206
414.206

395.124
1.400
396.524

385.841
1.400
387.241

382.322
1.400
383.722

382.500
1.400
383.900

Algemeen
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

21.235
21.235

12.586
12.586

11.218
11.218

10.997
10.997

10.928
10.928

Nog onverdeeld
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

6.135.972

5.832.560

5.780.655
15.000

5.902.429
25.000

6.038.204
35.000

60.000

21.000
47.600

58.600

18.600

8.600

20.000

60.000

70.000

6.195.972

1.400
5.922.560

1.400
5.915.655

1.400
6.017.429

1.400
6.083.204

2020

2021

2022

2023

2024

21.965

21.965

21.965

21.965

21.965

Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit
Stand vóór tweede nota van wijziging
Renovatieversneller
Warmtefonds
Programma Aardgasvrije Wijken
Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen
Stand na tweede nota van wijziging

Centraal apparaat
Stand vóór tweede nota van wijziging
Uitvoeringskosten PAW
Stand na tweede nota van wijziging

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)
Stand vóór tweede nota van wijziging
Renovatieversneller
Warmtefonds
Programma Aardgasvrije Wijken
Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen
Uitvoeringskosten Programma Aardgasvrije
Wijken
Stand na tweede nota van wijziging

Meerjarige doorwerking ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

1

Openbaar bestuur en democratie
Stand vóór tweede nota van wijziging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VII, nr. 86

5

Artikel

2

3

4

5

6

7

9

10

11

12

13

Totaal

Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

Stand na tweede nota van wijziging

21.965

21.965

21.965

21.965

21.965

Nationale veiligheid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

14.714
14.714

14.714
14.714

14.714
14.714

14.714
14.714

14.714
14.714

Woningmarkt
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

472.000
472.000

465.600
465.600

463.800
463.800

457.000
457.000

435.300
435.300

Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

91
91

91
91

91
91

91
91

91
91

Ruimtelijke ordening en omgevingswet
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

3.824
3.824

3.824
3.824

3.824
3.824

3.824
3.824

3.824
3.824

Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

423
423

423
423

423
423

423
423

423
423

Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

450
450

64
64

64
64

64
64

64
64

Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

121.690
121.690

121.574
121.574

120.282
120.282

120.282
120.282

102.984
102.984

Groningen versterken en perspectief
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

75.000
75.000

75.000
75.000

25.000
25.000

25.000
25.000

25.000
25.000

Centraal apparaat
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

19.292
19.292

19.292
19.292

19.116
19.116

19.116
19.116

19.116
19.116

Algemeen
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Nog onverdeeld
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

729.449
729.449

722.547
722.547

669.279
669.279

662.479
662.479

623.481
623.481

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)
Stand vóór tweede nota van wijziging
Stand na tweede nota van wijziging

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VII, nr. 86

6