Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen

Nr. 941

BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN
BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 januari 2010
Gaarne bieden wij u hierbij de geannoteerde agenda aan van de Raad
Algemene Zaken en de Raad Buitenlandse Zaken van 25 januari 2010.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST139993
0910tkkst21501-02-941
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 941

1

Geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken en de Raad
Buitenlandse Zaken van 25 januari 2010
I. Raad Algemene zaken
Prioriteiten Spaanse voorzitterschap
De Raad Algemene Zaken zal spreken over de prioriteiten van het Spaanse
EU-voorzitterschap. Het Spaanse voorzitterschapsdocument ging uw
kamer op 11 januari toe.
Het Spaanse voorzitterschap heeft vier hoofdprioriteiten geïdentificeerd:
1. Implementatie van het Verdrag van Lissabon.
Bijzondere aandacht zal hierbij uitgaan naar de oprichting van de Europese Dienst Extern Optreden (EDEO), de gewenste toetreding van de
Europese Unie tot het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens
alsmede de totstandkoming van de solidariteitsclausule. Daarnaast is,
als bekend, de consultatieprocedure over het Burgerinitiatief gestart.
Nederland is het eens met het voorzitterschap dat, na de lange onderhandelingen, het verdrag nu spoedig moet worden geïmplementeerd.
2. Economisch herstel en werkgelegenheid.
Centraal staat hierbij de totstandkoming van een nieuwe tienjarige
strategie voor groei, duurzaamheid en werkgelegenheid («Europa
2020») als opvolger van het in 2000 gelanceerd Lissabonproces. Nederland staat een ambitieuze agenda voor. De nieuwe strategie moet een
antwoord bieden op de uitdagingen die ons de komende tien jaar te
wachten staan. Daarnaast zal het voorzitterschap ook veel aandacht
willen besteden aan de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en
aan financieel toezicht (de besluiten van de Europese Raad van
december 2009 liggen nu voor aan het Europees Parlement dat medewetgever is op dit dossier).
3. Een versterkt extern EU-profiel.
Onder Spaans voorzitterschap zullen ondermeer Toppen plaatsvinden
met de landen van Latijnsamerika, Marokko, Mexico, Japan en de VS.
Het voorzitterschap wil eveneens – afhankelijk van voortgang in het
MOVP – een nieuwe impuls geven aan de Unie voor de Mediterrane
Regio. Ook wil Spanje stappen zetten in de Europese ontwikkelingsagenda, ondermeer op het gebied van werkverdeling.
4. Het Europa van de burger.
Spanje wil veel aandacht besteden aan emancipatievraagstukken.
Daarnaast zal onder Spaans voorzitterschap verder worden gewerkt
aan de uitvoering van het Stockholmprogramma (JBZ).
Nederland is tevreden met het Stockholm Programma. Het legt sterk
de nadruk op Europees burgerschap en fundamentele rechten, en de
bescherming van de burger, tegelijkertijd heeft het oog voor de interne
veiligheid.
Nederland ondersteunt het Spaanse voorzitterschapsdocument.
II. Raad Buitenlandse Zaken
Iran
In navolging van de Europese Raad in december zullen de ministers
spreken over de volgende stappen waarmee Iran bewogen kan worden
zich te conformeren aan de internationale verplichtingen ten aanzien van
zijn nucleaire programma. Naar verwachting zal de discussie voortbouwen op de uitkomsten van de bijeenkomst van een E3+3 (de vijf
permanente leden van de VN-veiligheidsraad en Duitsland) over Iran, op
16 januari a.s. te New York. Ook een vertegenwoordiger van HV Ashton zal
bij deze bijeenkomst aanwezig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 941

2

Aangezien Iran nog steeds geen betekenisvolle dialoog over zijn nucleaire
ambities wil voeren, nadert het moment dat additionele sanctiemaatregelen genomen moeten worden. Nederland pleit ervoor dat deze maatregelen door de VN-veiligheidsraad genomen worden. Indien binnen de
VNVR echter geen overeenstemming bereikt kan worden, zal de EU met
gelijkgezinde landen het voortouw moeten nemen. Nederland zal in de
voorbereidingen daarop aandacht vragen voor maatregelen die de
belangen van de Revolutionare Garde zouden treffen en maatregelen om
de export van internetfiltertechnieken aan het Iraanse regime aan banden
te leggen.
Voorts blijft de mensenrechtensituatie in Iran uiterst zorgelijk. Zeven
maanden na de verkiezingen blijven de protesten tegen president Ahmadinejad aanhouden, waarbij op 27 december jl. naar schatting meer dan
dertig doden vielen. Ook werden vele arrestaties verricht. Nederland is
van mening dat de EU krachtig en zichtbaar moet blijven protesteren
tegen mensenrechtenschendingen, waaronder het ondoorzichtige verloop
van de massaprocessen.
Bosnië
De Raad zal spreken over de voortdurende politieke impasse in BosniëHerzegovina (BiH) en het voorlopige gebrek aan voortgang in het Butmirproces. De politieke impasse belemmert de Euro-Atlantische integratie
van het land. In aanloop naar de nationale verkiezingen van oktober 2010
kunnen de spanningen in het land toenemen.
Naar verwachting zal de discussie zich in het bijzonder richten op de aard
en omvang van de toekomstige internationale aanwezigheid in BiH. De
Raad zal spreken over de toekomst van het kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger (OHR), gegeven het feit dat er weinig uitzicht is op het voldoen
aan voorwaarden voor de sluiting van het kantoor van de OHR (de zogeheten «5+2», zie noot1). Wat betreft de militaire aanwezigheid zal de wijze
van voortzetting van EUFOR Althea, in vervolg op de discussie hierover in
de Raad van december 2009, opnieuw aan de orde komen.
De regering meent dat de EU een verantwoordelijkheid heeft om de stabiliteit van het land te helpen garanderen. Gegeven de huidige politieke
situatie acht de regering sluiting van de OHR op dit moment niet wenselijk
en blijft zij van mening dat militaire executieve aanwezigheid voorlopig
noodzakelijk is totdat de politieke en veiligheidssituatie in BosniëHerzegovina terugtrekking van deze capaciteit toestaan.
1

In februari 2008 heeft de Peace Implementation Council (PIC) afgesproken dat aan vijf
doelstellingen en twee voorwaarden («5+2
approach») voldaan moet worden voordat de
OHR kan sluiten. De geïdentificeerde doelstellingen zijn: 1) verdeling van staatseigendom
(onroerend goed); 2) oplossing voor defensiebezittingen (wapens/munitie en onroerend
goed); 3) duurzame regeling voor de status
van Brcko; 4) akkoord over verdeling van de
belastingsinkomsten; 5) werkende rechtstaat.
Tevens zijn ondertekening van de Stabilisatie
en Associatieovereenkomst en een positieve
beoordeling van de situatie in BiH door de PIC
Steering Board noodzakelijk voordat de
transitie naar de EU Speciale Vertegenwoordiger kan plaatsvinden.
2
Met de inwerkingtreding van het Verdrag
van Lissabon, heet het «Europese Veiligheids
en Defensiebeleid» (EVDB) voortaan
«Gemeenschappelijk Veiligheids en
Defensiebeleid» (GVDB).

Somalië
In vervolg op eerdere discussies in de Raad (november jl) zullen de ministers spreken over de bijdrage die de EU kan leveren aan het vergroten van
de stabiliteit in Somalië. Er zal specifiek worden gesproken over training
door de EU van het Somalische regeringsleger in Uganda door middel
van een GVDB-missie.2
In de eerdere discussies heeft Nederland aangegeven belang te hechten
aan Security Sector Development in Somalië en de wenselijkheid dat de
EU hierbij een rol gaat spelen. Tegelijkertijd heeft Nederland, in het licht
van de veiligheidssituatie in Somalië, gesteld dat een eventuele
EU-trainingsmissie voor Somalische militaire eenheden met bijzondere
aandacht dient te worden voorbereid.
Mede op aandringen van Nederland zijn er ten behoeve van de planning
van een eventuele missie diverse randvoorwaarden gesteld. Zo dient er
een goed betalingsmechanisme te zijn, voldoende soldij voor de getrainde
troepen beschikbaar te zijn, en een mechanisme dat de inzet van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 941

3

getrainde militairen controleert. Dit om mogelijke negatieve effecten,
zoals het overlopen naar vijandige milities, te voorkomen en tijdig te
kunnen ingrijpen indien de trainingen niet de gewenste effecten hebben.
In de planning wordt inmiddels voorzien in een monitoringsmechanisme –
met daarbij een rol voor Afrikaanse vredesmacht AMISOM – en een betalingsmechanisme dat via PriceWaterhouseCoopers zal worden geadministreerd.
In de Raad zal Nederland aandacht blijven vragen voor de noodzaak van
zorgvuldige planning en genoemde randvoorwaarden. Indien blijkt dat
hier in voldoende mate aan voldaan wordt zal Nederland de instelling van
een EU-trainingsmissie niet in de weg staan. In dit stadium wordt een
Nederlandse bijdrage aan de trainingsmissie evenwel niet voorzien.
Afghanistan/Pakistan
De ministers van Buitenlandse Zaken zullen spreken over de actuele politieke situatie in Afghanistan en Pakistan en over de Afghanistan conferentie in Londen op 28 januari 2010. Hierbij zal ook worden gesproken
over de vraag hoe de EU via uitvoering van het in oktober jl. aangenomen
EU actieplan de stabiliteit en ontwikkeling van Afghanistan en Pakistan
verder kan bevorderen.
Op moment van schrijven moeten de details voor de Londen-conferentie
nog uitkristalliseren. Wel zijn de hoofdthema’s reeds bekend, te weten:
veiligheid, ontwikkeling en bestuur, en regionale en internationale samenwerking. De Londen-conferentie beoogt de schakel te zijn tussen de inauguratiespeech van president Karzai waarin hij zijn algemene, strategische
beleidsvisie voor de komende jaren uiteenzette en een internationale
conferentie in Kaboel dit voorjaar waar concretisering en implementatie
van de uitkomst van de Londen-conferentie centraal zal staan. De Londenconferentie zal de strategische richting moeten aangeven. De regering zal
pleiten voor een focus tijdens de Londen-conferentie op verbetering van
de kwaliteit van het openbaar bestuur en een versterkte aandacht voor
capaciteitsopbouw op dit terrein. Dit zal tevens gepaard moeten gaan met
een ferm Afghaans anti-corruptiebeleid.
In de Raad zal de regering erop aandringen dat het EU actieplan voor
Afghanistan snel wordt vertaald in concrete voorstellen voor implementatie. Daarbij zal wat Nederland betreft vooral de nadruk moeten liggen op
beleidsterreinen als goed bestuur, mensenrechten en «rule of law».
Voor wat betreft de uitvoering van het EU Actieplan ten aanzien van Pakistan zal de focus liggen op hervorming van de veiligheidssector, verbeterde «rule of law» en versterking van democratische instituten. Mogelijk
zullen de ministers spreken over de tweede EU-Pakistan ad-hoc top die is
voorzien voor de eerste helft van 2010. Tijdens de eerste top (17 juni 2009)
werd vooral het belang van versterkte samenwerking benadrukt.
Nederland zal tijdens de Raad ook het belang benadrukken dat de EU met
beide regeringen heldere afspraken maakt over de noodzakelijke hervormingen.
Jemen
De Raad zal spreken over de situatie in Jemen, mede met het oog op de
internationale Jemenbijeenkomst die op 27 januari a.s. in Londen zal
worden georganiseerd. Op het moment van schrijven is nog niet veel
bekend over de opzet van de conferentie en welke landen en organisaties
zullen worden uitgenodigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 941

4

Nederland is bezorgd over de recente ontwikkelingen in Jemen en steunt
het Britse initiatief om een Jemenbijeenkomst te houden. Het is daarbij
van belang dat het internationale debat zich niet alleen richt op Al-Qaida
en terrorismebestrijding, maar ook de bredere problematiek van de toenemende politieke instabiliteit en onveiligheid in Jemen in ogenschouw
neemt. Naast een politieke dialoog van de regering met de oppositie in
het noorden en met de oppositie in het zuiden, zijn ook ingrijpende maatregelen noodzakelijk om de economische crisis en armoedeproblematiek
in het land te bestrijden. Tegelijkertijd is blijvende aandacht nodig voor de
naleving van internationaal humanitair recht in Jemen, de humanitaire
crisis en vluchtelingen uit de Hoorn van Afrika in het zuiden. Betrokkenheid van landen in de regio is daarbij van cruciaal belang.
Oekraïne
De Raad zal mogelijk spreken over de verkiezingen die op 17 januari jl. in
Oekraïne zullen plaatsvinden. De verkiezingsstrijd zal daarbij met name
gaan tussen de huidige premier Timoshenko en oppositieleider Yanukovich. Peilingen wijzen erop dat geen van de kandidaten in de eerste ronde
een absolute meerderheid zal behalen en dat een tweede ronde noodzakelijk zal zijn. Deze zal naar verwachting op 7 februari a.s. plaatsvinden.
Een goed en eerlijk verloop van de verkiezingen zal van groot belang zijn
voor de verdere ontwikkelingen van de betrekkingen tussen de EU en
Oekraïne en in de Oekraïne zelf. De EU verwacht van de nieuw gekozen
president dat deze het mandaat zal gebruiken om de nodige politieke en
economische hervormingen uit te voeren, met het oog op de continuering
van het IMF Stand-by Arrangement (economisch hulpprogramma voor
Oekraïne), de totstandkoming van een associatieovereenkomst tussen de
EU en Oekraïne, en modernisering van de Oekraïense gassector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-02, nr. 941

5