Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3936
Vragen van het lid Bisschop (SGP) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Dorpen samen in het geweer tegen komst
aanmeldcentrum: «Toezegging geschonden»» (ingezonden 12 juli 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van der Burg (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 7 september 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3709.
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht «Dorpen samen in het geweer tegen
komst aanmeldcentrum: «Toezegging geschonden»» van RTLNieuws.nl op
9 juli jl.?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 13, 14, 15, 16, 17 en 18
Hoe bent u gekomen tot de keuze voor Bant als locatie voor de plaatsing van
een nieuw aanmeldcentrum?
In hoeverre hebt u bij het proces in aanloop naar de aankoop van het kavel
de omgeving en gemeente(raad) betrokken?
Klopt het dat de gemeenteraad slechts summier is meegenomen in dit
besluit, namelijk door middel van één gesprek met commissaris van de
Koning?
Kunt u ingaan op de precieze rol van de commissaris van de Koning als
rijksheer in dit geheel?
Klopt het dat de rijksheer het kavel actief aan het COA heeft aangeboden?
Zo ja, welke onderbouwing en omgevingsbetrokkenheid heeft de rijksheer
hieraan ten grondslag gelegd?
Kunt u het vervolgproces inclusief juridisch kader schetsen voor de eventuele
realisatie van een nieuw aanmeldcentrum in de gemeente Bant?
Bent u voornemens in het vervolgproces ook nadrukkelijk de gemeente
Noordoostpolder te betrekken? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20212022-3936
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

RTL Nieuws, 9 juli 2022, Dorpen samen in het geweer tegen komst aanmeldcentrum:
«Toezegging geschonden», https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5320138/
asielzoekers-aanmeldcentrum-azc-luttelgeest-bant-kuinre-flevoland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2, 3, 13, 14, 15, 16, 17 en 18
In mijn brief van 6 juli aan uw Kamer heb ik uiteengezet hoe het COA tot de
aankoop van de Kavel in Bant is gekomen.2 De opvang van asielzoekers staat
onder druk, met name aan het begin van het asielproces in Ter Apel wordt dit
zichtbaar. Daarom wordt er ingezet op de realisatie van nieuwe aanmeldcentra, aanvullend op de bestaande voorzieningen. Het COA heeft een kansrijke
locatie in beeld gekregen voor de ontwikkeling van een additioneel aanmeldcentrum. Concreet gaat het om een kavel in Bant, op loopafstand van het
bestaande azc te Luttelgeest. Bij de verdere uitwerking zal nadrukkelijk de
samenwerking met gemeente, omwonenden en belanghebbenden worden
gezocht.
Op de kavel wil het COA samen met ketenpartners een locatie ontwikkelen
waar asielzoekers de eerste stappen van het asielproces doorlopen. Hierbij
kan in de eerste plaats gedacht worden aan de processtappen rond identificatie en registratie en medische checks. Om asielzoekers opvang te bieden
gedurende het doorlopen van deze en andere processtappen, is de realisatie
van 250 tot 300 opvangplekken voorzien. Op de locatie zal nauw worden
samengewerkt door ketenpartners om een rustige en overzichtelijke start van
het asielproces te verzekeren.
Eind maart 2022 heeft naar aanleiding van een informatiebijeenkomst in het
kader van Aanpak stikstof Flevoland, zich de mogelijkheid voorgedaan om te
komen tot de aankoop van een boerderij met opstallen. In april is COA door
de CdK van de provincie Flevoland in de rol van rijksorgaan gewezen op de
mogelijkheid tot het kunnen aankopen van 10 ha grond met bijbehorende
opstallen in de Noordoostpolder. Er hebben in deze periode diverse gesprekken plaatsgevonden tussen de CdK in de rol van rijksorgaan, de bestuursvoorzitter van het COA, de directeur-generaal Migratie en mijzelf. Bij het
bekijken van de ruimtelijke mogelijkheden in geval van aankoop van het
gehele bedrijf, is gekeken naar de specifieke locatie, de mogelijkheden en
maatschappelijke opgaven. Daarop heeft de commissaris in zijn hoedanigheid
als rijksorgaan de partijen samengebracht. Dit is op verzoek van het Rijk
gedaan, waarbij de grondslag voor de CdK om een goede samenwerking
tussen het Rijk en de betrokken overheden te bevorderen is gelegen in artikel
182 lid 1 onder a Provinciewet jo. artikel 1 Ambtsinstructie. Eind april 2022
heeft er vervolgens een gesprek met vertrouwelijk karakter plaatsgevonden
tussen de CdK in de rol van rijksorgaan en het college van B&W alsmede de
fractievoorzitters van de gemeenteraad van de gemeente Noordoostpolder
over de mogelijkheid tot koop van de grond met opstallen aan de Oosterringweg in Bant (Luttelgeest) door COA. Op ambtelijk niveau is er na dit gesprek
contact geweest met de provincie over deze mogelijkheid.
Bij de totstandkoming van de koopovereenkomst was de CdK in zijn rol van
provinciaal orgaan betrokken. Deze rol dient te worden onderscheiden van de
rol van de CdK als rijksorgaan. Na de aankoop door COA, heeft COA op 6 juli
het formele verzoek tot planvorming van het aanmeldcentrum bij het college
van B&W van de gemeente Noordoostpolder ingediend, zodat gesprekken
met belanghebbenden, openbare bespreking en de bestuurlijke besluitvorming kunnen gaan plaatsvinden. De brief zie ik daarmee niet als het einde
van een proces, maar als het begin van de procedure om gezamenlijk met de
gemeente, belanghebbenden en omwonenden tot de realisatie van het
aanmeldcentrum te komen. De volgende stap in dit proces is intensief
overleg met het College van burgemeester en Wethouders en de gemeenteraad, als ook overleg met vertegenwoordigers van dorpskernen in de
gemeente en een informatiebijeenkomst voor omwonenden. In dat kader
worden onder andere trajecten rondom de bestuursovereenkomst, de
ruimtelijke inpassing en de fysieke realisatie van de locatie besproken. De
eerste stap is daarin gezet op 6 juli, middels een gesprek tussen de gemeenteraad en de bestuursvoorzitter van COA. In de laatste week van augustus
heeft een gesprek met vertegenwoordigers van dorpskernen en met de
gemeenteraad plaatsgevonden en in de eerste week van september zal een
informatiebijeenkomst voor omwonenden plaatsvinden. Ik hecht eraan om
daarnaast te benadrukken dat het perspectief van omwonenden en hun
behoeften zonder meer worden betrokken bij deze ontwikkeling.

2

Kamerstuk 19 637, nr. 2940

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 4 en 5
Klopt het dat de burgemeester van de gemeente Noordoostpolder in eerder
stadium in uw richting zijn zorgen heeft kenbaar gemaakt?
Wat hebt u met dit signaal gedaan en (hoe) hebt u dit afgewogen in het
uiteindelijke besluit het voornemen toch door te zetten?
Antwoord 4 en 5
In aanloop naar de aankoop van de grond en opstallen hebben diverse
gesprekken plaatsgevonden tussen alle betrokken partijen. Over en weer is
gesproken over de uitdagingen waar we voor staan waarbij ook zorgen zijn
geuit. Uiteindelijk is dit een noodzakelijke stap om te komen tot verder
doorstroom in de migratieketen.
Vraag 6 en 7
Hoe reageert u op het feit dat de dorpsbelangen Kuinre, Bant en Luttelgeest
zich voelen geschoffeerd, aldus hun eigen verklaring?
Hoe bent u van plan dit geschonden vertrouwen te herstellen?
Antwoord 6 en 7
Ik heb begrip voor de dorpsbelangen van de drie dorpen. Echter ben ik,
gezien de huidige situatie ten aanzien van opvang en specifiek in Ter Apel,
niet in de gelegenheid om langer te wachten op andere locaties voor het
COA. Extra aanmeldcentra zijn noodzakelijk om Ter Apel blijvend te kunnen
ontlasten en vormen een belangrijk onderdeel van het pakket aan maatregelen om te komen tot een robuust, stabiel en duurzaam asielsysteem.
Gezamenlijk met het COA zal ik met de vertegenwoordigers van de dorpskernen en omwonenden in gesprek gaan om een verdere start te maken met het
herstel van vertrouwen op basis van een transparante dialoog. Ik ben ervan
overtuigd dat het mogelijk is om wederzijds vertrouwen te realiseren. Deze
gesprekken vinden in de komende weken plaats.
Vraag 8
Klopt het dat het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) niet bereid is
een informatiebijeenkomst te organiseren voor de omgeving? Zo ja, waarom
niet?
Antwoord 8
Dit is onjuist, de bijeenkomst is gepland in de eerste week van september
2022. Vanwege de vakantieperiode en daarmee de potentiële onmogelijkheid
van omwonenden om aanwezig te zijn, is ervoor gekozen om deze na de
zomervakantie te laten plaatsvinden.
Vraag 9 en 10
Welke plaats heeft de draagkracht van een gemeente of regio en de reële
mogelijkheden voor integratie in de bevolking bij een dergelijke beslissing?
Hoe is de draagkracht van de gemeente in dit specifieke geval gewogen,
aangezien in deze gemeente reeds sprake is van een asielzoekerscentrum van
1.000 asielzoekers en ook honderden arbeidsmigranten in hetzelfde gebied
zijn gehuisvest terwijl er andere gemeenten zijn die geen of verminderde
inzet leveren ten aanzien van opvang?
Antwoord 9 en 10
Zoals aangegeven bij de beantwoording van de vragen 6 en 7 heb ik op dit
moment niet de mogelijkheid om te wachten op andere geschikte locaties
vanwege de huidige situatie.
Om tot een structurele oplossing met een betere verdeling van de opvangplekken door Nederland te komen, werk ik op dit moment een voorstel uit om
gemeenten een wettelijke taak te geven ten aanzien van asielopvang.
Gelijktijdig zet ik mij in om tot een versnelling van de uitvoering te komen
van de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen. Daarbij is het doel om te
komen tot een stabiel, wendbaar een duurzaam stelsel, waarbij de asielopvang evenredig over het land is verdeeld. In mijn brieven van 8 juli en 9 en
26 augustus heb ik uiteengezet welke stappen ik voor ogen heb om daar toe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

te komen, zoals de wettelijke verankering van asielopvang door gemeentes
en de inzet van dwingend juridisch instrumentarium.3
Vraag 11
Hoe reageert u op het feit dat de gemeenteraad van Noordoostpolder
unaniem kritisch is over dit plan en zich in grote meerderheid heeft uitgesproken tegen de realisatie van het aanmeldcentrum?
Antwoord 11
Zoals aangegeven bij de beantwoording op vraag 6 en 7 ben ik gezien de
huidige situatie ten aanzien van opvang en specifiek in Ter Apel, niet in de
gelegenheid om langer te wachten op mogelijke opvanglocaties en is de
realisatie van een aanmeldcentrum een noodzakelijk onderdeel om tot een
robuust, stabiel en duurzaam opvanglandschap te komen. Voor het vervolgtraject zal alle inzet erop gericht zijn om in goed overleg met gemeente tot de
realisatie van het aanmeldcentrum te komen.
Vraag 12
Klopt het dat volgens de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht de
gemeente aan zet is voor besluitvorming tot bestemmingswijziging?
Antwoord 12
Het klopt dat de gemeente in eerste instantie de bestemming van een perceel
of gebouw bepaalt. Indien nodig kunnen zowel de provincie en het Rijk een
bestemming toekennen of wijzigen. Het is tevens mogelijk om via een
omgevingsvergunning een van het bestemmingsplan afwijkend gebruik toe te
staan. In het Besluit omgevingsrecht wordt de opvang van asielzoekers en
andere categorieën expliciet genoemd als gevallen waarin provincie en/of Rijk
deze vergunning kunnen verlenen.
Vraag 19
Om welke reden heeft u ervoor gekozen nu al te spreken over de mogelijke
inzet van dwingend juridisch instrumentarium, aangezien dit het draagvlak en
gesprek over een aanmeldcentrum op deze locatie niet bevordert maar eerder
doet afnemen?
Antwoord 19
Op dit moment is de druk op de asielketen enorm. Ik heb, mede gelet op de
wens van uw Kamer, prioriteit gegeven aan de realisatie van meerdere
aanmeldcentra. Ik sluit niet uit dat een dwingend juridisch instrumentarium
hierbij in sommige gevallen noodzakelijk is, echter merk ik op dat het streven
altijd is om in gezamenlijkheid te komen tot een oplossing.
Vraag 20
Bent u voornemens in deze situatie dwingend juridisch instrumentarium in te
zetten?
Antwoord 20
Zie het antwoord op vraag 19.
Vraag 21
Bent u bereid dit besluit te heroverwegen, gezien het gebrek aan draagvlak in
de gemeente?
Antwoord 21
Zie het antwoord op vraag 19.
Vraag 22
Welke concrete maatregelen gaat u treffen om de asielinstroom aanzienlijk te
beperken en de druk op het asielsysteem, en indirect op onze samenleving, te
verminderen?

3

Kamerstuk 19 637, nr. 2953, 2950 en Kamerstuk 2022D33147

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 22
Het uitgangspunt van het Nederlandse migratiebeleid is dat Nederland
bescherming biedt aan mensen die vluchten voor oorlog, vervolging en
geweld. Daarbij komt dat Nederland verplicht is om zich te houden aan
internationaal en Europeesrechtelijke verdragen als ook het Unierecht op
basis waarvan o.a. asielzoekers die een asielaanvraag doen recht op opvang
hebben. Dit laat uiteraard onverlet dat wij ons in Europees verband inzetten
om meer grip te krijgen op de irreguliere asielstromen naar de Unie en
Nederland. Over die inzet wordt uw Kamer in de geannoteerde agenda en
verslagen van de JBZ-Raad geïnformeerd. Tijdens het commissiedebat van
30 juni jl. heb ik uw Kamer een juridische verkenning toegezegd naar o.a. een
tijdelijke asielbehandelstop, op de voet van artikel 111 van de Vreemdelingenwet. Ik kom hier na het zomerreces op terug.
Uw kamer is op 9 augustus geïnformeerd over de maatregelen om de druk
op het asielsysteem te beperken.4 Het kabinet werkt op dit moment drie
sporen uit. Te weten korte termijn, middellange termijn en lange termijn. Op
de korte termijn ligt de nadruk op creëren en beschikbaar stellen van extra
crisisnoodsopvangplekken en het versneld uitplaatsen van statushouders.
Voor de middellange termijn wordt er gekeken naar de mogelijkheden van de
toepassing van het ruimtelijk ordeningsinstrumentarium en de inzet van
cruiseschepen. Tot slot wordt voor de lange termijn gekeken naar de
Uitvoeringsagenda Flexibilisering asielketen en het uitwerken van een
wetsvoorstel voor gemeenten en daarachter een dwingend juridisch
instrumentarium. Juist deze lange termijn maatregelen zijn om ook blijvend
uit de crisis te raken.
Daarnaast zijn op 26 augustus 2022 bestuurlijke afspraken gemaakt met
medeoverheden, te weten de VNG, IPO en het Veiligheidsberaad. De
bestuurlijke afspraken beogen via acute maatregelen voor Ter Apel de druk te
verlichten, maar zien ook op het realiseren van extra crisisnoodopvangplekken door de veiligheidsregio’s en de financiële en praktische ondersteuning
die daarvoor nodig zijn vanuit het Rijk. Ook zien de afspraken op het
huisvesten van vergunninghouders, waarbij er afspraken zijn gemaakt voor
de realisatie van flexwoningen. In aanvulling worden er voor de korte termijn
maatregelen ingevoerd die een belangrijk effect hebben op de instroom,
doorstroom en uitstroom. Voor de lange termijn wordt er een heroriëntatie
op het huidige asielbeleid en de inrichting van het asielstel gevoerd.
Uitgebreide informatie over het bestuursakkoord vindt u in de brief van
26 augustus5.

4
5

Kamerstuk 19 637, nr. 2950
Kamerstuk 2022D33147

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5