Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1378

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2022
Door middel van deze brief informeer ik uw Kamer over de Landbouw- en
Visserijraad die op 21 februari aanstaande plaatsvindt in Brussel.
Hiernaast bevat deze brief informatie het boomkorverbod in de Noorse
wateren en over de betaaldoelstelling van de betalingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).
I. Verwachte agenda Landbouw- en Visserijraad
Ontbossingvrije producten
Op 17 november jl. heeft de Europese Commissie het voorstel voor een
Verordening over ontbossingsvrije producten op de interne markt
uitgebracht. De eerste presentaties van het voorstel door de Commissie
hebben in december al plaats gevonden in respectievelijk de Landbouwen Visserijraad en de Milieuraad. Een eerste discussie over het voorstel
vond plaats in de Informele Milieuraad in januari. Het Franse voorzitterschap heeft de behandeling van het voorstel actief opgepakt door een
breed samengestelde ad hoc raadswerkgroep in te stellen onder de
Milieuraad maar die ook rapporteert aan de Landbouw- en Visserijraad.
Inmiddels hebben al verschillende bijeenkomsten plaats gevonden van de
deze raadswerkgroep en het streven van het voorzitterschap is om in de
Milieuraad van maart een eerste volledige bespreking van het voorstel te
hebben. Het voorzitterschap heeft een eerste bespreking en discussie van
het voorstel ook op de agenda van de Landbouw- en Visserijraad gezet.
Daarvoor heeft het een kort discussiedocument met een drietal discussievragen opgesteld mede op basis van de eerste besprekingen. Het kabinet
zal zijn inbreng in de discussie baseren op het BNC-fiche dat uw Kamer op
28 januari 2022 is toegezonden (Kamerstuk 22 112, nr. 3281).

kst-21501-32-1378
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1378

1

Versterken van de samenhang tussen de Green Deal, het GLB en het
handelsbeleid om de transitie naar duurzame voedselsystemen te
ondersteunen
Onder dit agendapunt beoogt het voorzitterschap een eerste oriënterende
gedachtewisseling over het versterken van de samenhang tussen de
Green Deal, het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en het handelsbeleid
om de transitie naar duurzame voedselsystemen te ondersteunen.
De gedachtewisseling zal de opmaat zijn voor o.a. de Landbouw- en
Visserijraad in maart waar de Europese Commissie naar verwachting de
voorlopige resultaten zal presenteren van het onderzoek naar de rationale
en juridische haalbaarheid (waaronder de conformiteit met WTO-regels)
van het toepassen van EU gezondheids- en milieu productiestandaarden
(inclusief standaarden voor dierenwelzijn, processen en productiemethoden) op geïmporteerde producten. Het eindrapport zal naar
verwachting in juni verschijnen.
De oriënterende gedachtewisseling in februari zal plaatsvinden op basis
van de volgende door het voorzitterschap voorgestelde actielijnen: 1)
Herziening van de maximale residulimieten (MRL’s) en invoertoleranties
(IT) voor gewasbeschermingsmiddelen; 2) Voortzetting van de werkzaamheden voor de toepassing van bepaalde Europese productienormen op
geïmporteerde producten; 3) Verbeteren etiketteringsvereisten; 4) Ervoor
zorgen dat met deze uitdagingen rekening wordt gehouden in handels- en
samenwerkingsovereenkomsten; en 5) Versterking van het optreden en de
samenwerking in internationale normalisatie-instellingen. De echte
inhoudelijke discussie zal in de loop van de komende maanden plaatsvinden.
Overigens betreft het hier een bredere discussie over productiestandaarden in relatie tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO), die ook wordt
gevoerd in andere Raadsformaties, met name de Raad Buitenlandse
Zaken/Handel waarin Nederland wordt vertegenwoordigd door de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
In algemene zin vindt Nederland de versterking van de samenhang tussen
de Green Deal, het GLB, en het handelsbeleid een belangrijk onderwerp.
Ook omdat we aan EU producenten vragen om verder te verduurzamen
en hun producten in sommige gevallen moeten concurreren met
geïmporteerde producten van producenten die niet altijd aan dergelijke
hoge milieu-, arbeid- of dierenwelzijnsregels hoeven te voldoen. Hierbij
moet gekeken worden wat er onder het multilaterale kader van de WTO
mogelijk is, wat bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de
Green Deal en de transitie naar duurzame voedselsystemen en hoe we
tegelijkertijd oneigenlijk protectionisme voorkomen.
Gedachtenwisseling over de ontwikkelingen op de landbouwmarkten
Tijdens de komende Landbouwraad zullen de besprekingen specifiek
worden voortgezet over de situatie op de Europese varkensvleesmarkt. In
tegenstelling tot de meeste andere landbouwsectoren, waarvoor een
positief beeld geldt met hoge prijzen, wordt de varkensvleessector al
langere tijd geconfronteerd met overproductie en lage opbrengstprijzen.
Redenen zijn de sterk teruglopende importen door China, de toenemende
problemen als gevolg van uitbraken van Afrikaanse Varkenspest in
Europa, aanhoudende COVID-beperkingen en hoge voer- en energieprijzen. De Commissie heeft de afgelopen weken vastgehouden aan
marktoriëntatie. Vermindering van het aanbod moet tot de gewenste
oplossing van hogere marktprijzen leiden, waarbij marktingrijpen door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1378

2

overheden mogelijk averechts kan werken. Ter overbrugging van
liquiditeitsproblemen bij producenten wijst de Commissie o.a. op de
mogelijkheid tot nationale staatssteun van lidstaten onder het tijdelijk
verruimde COVID-steunkader en de mogelijkheden om producentenorganisaties tijdelijke uitzonderingen te verlenen van mededingingsvereisten
om bijvoorbeeld kwaliteitsmaatregelen door te voeren of tijdelijk het
aanbod te beperken. Ik onderken de moeilijke situatie in de varkensmarkt.
Daarbij deel ik de grote terughoudendheid van de Commissie om in te
grijpen in de markt en acht ik de ingezette lijn om via nationale COVIDsteunmaatregelen, waaronder de TVL en OVK, de varkenshouders in
Nederland te steunen van belang. Ik ben daarnaast met de producentenorganisatie POV in overleg over de door de Commissie genoemde mogelijkheden.
Fytosanitaire maatregelen import in EU en verbreding Plantenpaspoort
(AOB)
Naar verwachting zal de Europese Commissie onder dit punt een
presentatie geven van de evaluatierapporten die zij op 10 december 2021
heeft uitgebracht over het importsysteem en over de uitbreiding van het
plantenpaspoortsysteem in de Plantgezondheidsverordening (Verordening (EU) 2016/2031), die sinds 14 december 2019 van kracht is.
Op grond van artikel 50 (plantenpaspoortsysteem) en artikel 79 (importsysteem) van deze verordening is de Europese Commissie verplicht
binnen 2 jaar na inwerkingtreding evaluatierapporten van de ervaringen
op deze punten uit te brengen, indien nodig voorzien van wetgevingsvoorstellen. De Europese Commissie heeft daartoe questionnaires uitgezet bij
onder meer sectorvertegenwoordigers en NPPO’s (National Plant
Protection Organization).
In de evaluatierapporten benoemt de Europese Commissie enkele
factoren die analyse hebben bemoeilijkt en waardoor de Commissie niet
op alle punten conclusies heeft kunnen trekken, namelijk:
o Beperkte input van stakeholders
o Zeer beperkte tijd tussen inwerkingtreding van de Plantgezondheidsverordening (december 2019) en moment van evaluatie (februari 2021)
o Effect van Covid-19 op o.a. de handel.
De Commissie heeft om die reden geen wetgevingsvoorstellen gepresenteerd. De evaluatierapporten geven geen aanleiding om grote wijzigingen
in het systeem door te voeren. Wel bevatten de rapporten suggesties voor
het doorvoeren van verbeteringen binnen het bestaande systeem,
waarover op technisch niveau verdere discussie zal plaatsvinden.
Naar verwachting zal de presentatie van de Commissie technisch en
feitelijk van aard zijn en er wordt tijdens de Raad geen inhoudelijke
discussie voorzien.
De Commissie concludeert in de evaluatie dat de uitbreiding van het
plantenpaspoortsysteem heeft bijgedragen aan de doelen van de nieuwe
plantgezondheidsverordening door een betere en effectievere
bescherming tegen quarantaine organismen, betere mogelijkheid voor
identificatie van nieuwe schadelijke organismen en van plagen en een
beter begrip en bewustzijn van belanghebbenden over het belang van
plantgezondheid. Volgens de Commissie heeft er geen significante
verandering plaatsgevonden in het functioneren van het plantenpaspoortsysteem, maar heeft de implementatie wel onduidelijkheden en administratieve lasten met zich meegebracht. De Commissie stelt vast dat er
verdere discussie nodig is over enkele verbeterpunten van technische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1378

3

aard om de effectiviteit en de praktische implementatie van de huidige
regelgeving te bevorderen.
Ten aanzien van het importsysteem concludeert de Commissie in het
evaluatierapport dat de Plantgezondheidsverordening en het opnemen
van plantgezondheid binnen de scope van de controle verordening
hebben bijgedragen aan betere paraatheid en bescherming tegen insleep
van schadelijke organismen. De Commissie constateert dat op enkele
technische punten verdere verbetering mogelijk is, zoals de coherentie
met de regelgeving en controles op Regulated Non Quarantine Pests
(RNQP’s), de procedures voor uitzondering op het importverbod van hoog
risico producten en bepalingen over gerichte controle op de handel via
e-commerce.
Nederland vindt het in beginsel van belang om met de recent geïmplementeerde nieuwe Plantgezondheidsverordening eerst meer ervaring op
te doen alvorens inhoudelijke wijzigingen in het nieuwe systeem door te
voeren. Wel staat Nederland open voor verdere bespreking van
technische verbetervoorstellen binnen de huidige regelgeving. Vervolgdiscussie zal niet plaatsvinden in de Raad, maar op technisch niveau in de
vergadering van de Chief Officers Plant Health (COPHS) en/of SCOPAFF
Plant Health.
Informatie en verzoek Denemarken m.b.t. wetgeving inzake het commercieel houden en verkopen van honden (AOB)
Denemarken zal onder dit agendapunt informatie over gezondheids- en
welzijnsproblemen bij geïmporteerde honden verstrekken. Denemarken
heeft zelf regelgeving voor welzijn en gezondheid bij het houden van en
het omgaan met honden voor commerciële doeleinden en mist dergelijke
wetgeving op EU-niveau.
Denemarken verzoekt de Europese Commissie om dergelijke regelgeving
ook in EU-verband te introduceren, als onderdeel van de geplande
herziening van de EU-dierenwelzijnsregelgeving.
Vanuit Nederland kan de Deense oproep worden ondersteund. Wel wil ik
daarbij nadrukkelijk bepleiten dat het fokken van honden (incl. opvoeding/
socialisatie) ook wordt opgenomen in de regelgeving, voor alle fokkers en
met voorschriften voor het terugdringen van schadelijke raskenmerken en
erfelijke ziekten. Ook wil ik pleiten voor verplichte identificatie en
registratie van alle honden binnen een bepaalde periode na de geboorte
en andere vereisten, zoals de registratie van de houder. Dit om de
traceerbaarheid van honden in de EU te bevorderen en illegale handel
(b.v. met te jonge dieren) terug te dringen.
Werklunch rol van wetenschappelijk onderzoek in het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid (informele discussie)
Het Voorzitterschap heeft een werklunch belegd en marge van de
Landbouw- en Visserijraad van 21 februari 2021 over de rol van wetenschappelijk onderzoek in het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB). Er
is vooralsnog geen inhoudelijk document gedeeld ter voorbereiding op
deze discussie en daarmee ook niet of de discussie zich op het wetenschappelijk onderzoek in den brede of op een specifieker aspect zal
richten. Ten algemene acht ik een wetenschappelijke onderbouwing bij
beleidsbeslissingen van belang. Of het nu gaat om het vaststellen van de
vangstadviezen of om de technische eisen aan visserijmethodes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1378

4

De Europese biodiversiteitsstrategie vraagt om meer integratie van
visserij-, natuur- en energiebeleid. Ter uitwerking van deze biodiversiteitsstrategie zal de Europese Commissie dit voorjaar een actieplan voor de
instandhouding van visbestanden en de bescherming van mariene
ecosystemen presenteren. Naar verwachting zal hiermee ook verdere
duiding worden gegeven aan het voornemen tot het beperken van
bodemberoerende visserij. Ook in die discussie acht ik het van belang dat
we ons baseren op wetenschappelijke onderbouwing.
Het Gemeenschappelijke Visserijbeleid bepaalt tot op detailniveau het
visserijbeleid, ook voor de Nederlandse vissers, waardoor ik het waardeer
dat het Frans voorzitterschap dit onderwerp voor deze werklunch heeft
geagendeerd.
II. Boomkorverbod Noorse wateren
Onlangs heb ik vernomen dat er een verbod door de Noorse autoriteiten
op het gebruik van de boomkor in de wateren van Noorwegen op handen
is. Dit raakt de Nederlandse demersale vloot bijzonder. Nederland is
hierover niet eerder geïnformeerd en uit navraag bij de Europese
Commissie blijkt dat ook de Europese Commissie hier niet over was
geïnformeerd. Dit ondanks het feit dat het EU-Noorwegen bilaterale
akkoord van 10 december jl., de partijen verplicht om elkaar over
relevante visserijwetgeving (voor-)tijdig te informeren. De officiële
mededeling vanuit Noorse autoriteiten aan de Europese Commissie
hierover is door Nederland alsnog afgelopen maandag 7 februari
ontvangen. Daarin wordt een ingangsdatum van 1 maart aanstaande
benoemd. Per brief heb ik, samen met de Vlaamse Minister mevr. Crevits
van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw en
Zeevisserij, richting de Eurocommissaris de gevolgen van een dergelijk
besluit benadrukt en hem verzocht dit bij Noorwegen aan te kaarten. Ik
ben hier bijzonder ontstemd over omdat dit het belangrijkste Nederlandse
vistuig in de Noorse wateren betreft en daarnaast omdat Noorwegen
hierover geen enkel signaal heeft gegeven tijdens de recente onderhandelingen. Ik acht het dan ook van belang dat hier vanuit de Europese
Commissie stevig stelling wordt genomen richting Noorwegen.
III. Betaaldoelstellingen GLB 2021
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is per 1 december
2021 gestart met het uitbetalen van de directe betalingen van het GLB. De
met uw Kamer afgesproken betaaldoelstelling van 95% is op 17 december
gehaald. Per 22 december heeft 99,4% van de landbouwers (totaal 43.677
aanvragers) een besluit ontvangen. Daarvan heeft 97,4% ook een
volledige betaling ontvangen.
Per 3 februari heeft 98,14% een volledige betaling en 99,68% een besluit
ontvangen. Bij aanvragers die nog niet (volledig) zijn afgehandeld staan
nog controles open, zoals vergroeningscontroles, fysieke controles of
randvoorwaardecontroles. Het streven is alle aanvragen per 30 juni 2022
afgehandeld te hebben, of zoveel eerder als mogelijk.
Er is per 3 februari € 663 mln. aan betalingen aangemaakt, onderverdeeld
in 438 mln. voor de Basisbetaling, 208 mln. vergroening en 17 mln. Jonge
Landbouwer Top Up. Bij degenen die een voorschot ontvingen (in het
kader van het corona steunpakket) is waar mogelijk (het overgrote deel
= 97%) hun betaling daarmee verrekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1378

5

Het aantal aanvragen uit de Nationale Reserve (daaruit kunnen rechten
worden toegekend aan startende of jonge landbouwers of op percelen die
eerder nog geen rechten kenden) was dit jaar beperkt (650 aanvragers).
Ook deze zijn bijna allemaal beschikt en betaald (92,2%).
Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer
Begin januari is RVO gestart met de betalingen Agrarisch Natuur en
Landschapsbeheer (ANLb). Eind januari waren alle aanvragen uitbetaald,
waarmee de betaaldoelstelling die met uw Kamer is afgesproken, is
gehaald. In totaal is € 79,3 mln uitbetaald aan de 40 agrarische collectieven (2020: € 77,1 mln). De aanvragen waren ook dit jaar weer van hoge
kwaliteit; 99,6% van de aangevraagde subsidie is uiteindelijk uitbetaald.
Het ANLb is onderdeel van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(GLB). RVO voert deze subsidieregeling uit in opdracht van de provincies.
Hierbij wordt nauw samengewerkt met het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit, dat als beheersautoriteit van het Europees
Fonds voor de Plattelandsontwikkeling (ELFPO) verantwoordelijk is voor
de financiering van het ANLb. Het ANLb heeft als doel het verbeteren van
de biodiversiteit en het creëren van leefgebieden voor de doelsoorten.
Hierbij gaat het vooral om de weide- en akkervogels.
De collectieven beheren in totaal 152 leefgebieden. In deze leefgebieden
zijn 11.581 beheerders actief, die ruim 142.000 regelingspercelen beheren
met een totale netto omvang van bijna 103.000 hectare. De voorloper van
de ANLb, de Subsidieregeling Natuur en Landschap (SNL-a), is inmiddels
zo goed als afgerond. De laatste 116 aanvragen zijn per 24 januari 2022
betaald en verzonden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-32, nr. 1378

6