ADVIES
Aan:
Van:
Datum:
Betreft:

algemene raad
wetgevingsadviescommissie strafrecht (ACS)
20 december 2022
wijziging van het Wetboek van Strafrecht en andere wetten in verband
met de modernisering van de strafbaarstelling van verschillende vormen
van seksueel grensoverschrijdend gedrag (strafbaarstelling
kindersekspoppen)

SAMENVATTING
Conclusie
De ACS adviseert een nadere afweging te maken van de noodzaak om tot deze strafbaarstelling te
komen. Daarnaast adviseert zij de mate van strafverhoging indien het feit is gepleegd door twee of
meer verenigde personen of wanneer de verdachte van het plegen ervan een beroep of gewoonte
heeft gemaakt, te herzien.

CONSULTATIEREACTIE
Inleiding
De nota van wijziging strekt onder meer ertoe het bezit van – kort gezegd – kindersekspoppen
en/of -robots (verder: kindersekspoppen) strafbaar te stellen. Eerder heeft de ACS advies
uitgebracht over het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en andere wetten in
verband met de modernisering van de strafbaarstelling van verschillende vormen van seksueel
grensoverschrijdend gedrag (Wet seksuele misdrijven).1 Het onderhavige advies beperkt zich tot
de nota van wijziging bij dit wetsvoorstel.
Voorgestelde wetstekst
Voorgesteld wordt om na artikel 253 Sr een artikel 253a Sr in te voegen, dat komt te luiden:
“Degene die een voorwerp met een uiterlijke verschijningsvorm van een kind of van een
lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt, dat bestemd is
om seksuele handelingen mee te verrichten, verspreidt, aanbiedt, vervaardigt, invoert, doorvoert,
uitvoert, verwerft of in bezit heeft, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of
geldboete van de vierde categorie.”
Verder wordt voorgesteld in artikel 254, eerste lid, onderdelen a en c Sr ook het in te voeren artikel
253a Sr op te nemen. Daardoor zal een hogere maximumgevangenisstraf (vier jaren) gelden,
indien het feit door twee of meer verenigde personen is begaan of indien de verdachte van het
plegen van het feit een beroep of gewoonte heeft gemaakt.
Onderbouwing nut noodzaak van het wetsvoorstel onvoldoende
De onderbouwing van de noodzaak van de voorgestelde nieuwe strafbepaling is in de nota van
wijziging als volgt verwoord:

1

B jlage bij Kamerstukken II 2022/23, 36222, 3.
Pagina 2 van 6

“Welke gevolgen het gebruik van een kindersekspop (of –robot) heeft en hoe schadelijk dit
materiaal is, is (nog) niet bekend. Uit het WODC-onderzoek blijkt dat op dit moment onvoldoende
wetenschappelijk bewijs bestaat om te stellen dat kindersekspoppen het risico op (online)
kindermisbruik vergroten. Evenmin is er grond om te stellen dat er een beschermende werking van
deze kindersekspoppen kan uitgaan. Dat er vraag en aanbod is en daarmee een afzetmarkt is
ontstaan voor kindersekspoppen is niettemin een zorgelijke ontwikkeling. Dergelijke seksattributen
spiegelen kinderen af als seksuele lustobjecten. Zij kunnen de indruk wekken dat het normaal is
om seksuele handelingen met kinderen te verrichten. Dit terwijl de maatschappelijke opvatting is
dat seksueel misbruik van kinderen volstrekt onacceptabel is en dat seksualisering van kinderen
moet worden tegengegaan.
In de huidige tijd waarin de normen ten aanzien van seksueel grensoverschrijdend gedrag tegen
kinderen wereldwijd zijn verscherpt, is het buitengewoon onwenselijk dat op kinderen gelijkende
seksattributen binnen Nederland rondgaan. Gedragingen zoals het in bezit hebben, verspreiden of
aanbieden van dergelijke seksattributen dragen bij aan het in stand houden van een markt voor
voorwerpen die seksualisering van kinderen in de hand werken en het creëren van een subcultuur
dat seks met kinderen als normaal gedrag afspiegelt. Om de afzetmarkt voor dergelijke
seksattributen terug te dringen en deze voorwerpen aan het maatschappelijke verkeer te kunnen
onttrekken, wordt voorzien in een strafrechtelijk verbod. Zoals uit het WODC-onderzoek blijkt, zijn
de bestaande strafbepalingen, ook zoals omgezet in dit wetsvoorstel met de artikelen 151d
(pornografie), 151e (blootstellen van minderjarigen aan aanstotelijke visuele weergaven of
voorwerpen), 252 (kinderpornografie) en 253 (bijwonen van een kinderpornografische voorstelling),
maar zeer beperkt van toepassing op gedragingen rondom kindersekspoppen en daarmee
ontoereikend om deze attributen te kunnen weren. De introductie van een specifieke
strafbaarstelling is dan ook aangewezen. Het voorgestelde artikel 253a strekt daartoe en stelt alle
vormen van bezit en verspreiding strafbaar van een voorwerp dat bestemd is om seksuele
handelingen mee te verrichten en dat een uiterlijke verschijningsvorm betreft van een kind of een
lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt.
Op de strafbaarstelling komt een maximum van een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de
vierde categorie te staan. Daarnaast wordt het voorgestelde artikel 254 aangepast, zodat het in
vereniging plegen van dit misdrijf, of een beroep of gewoonte maken van dit misdrijf, kan worden
bestraft met een maximum van vier jaren gevangenisstraf. Tegen producten, diensten of
gedragingen die de indruk kunnen wekken dat het verrichten van seksuele gedragingen met
kinderen acceptabel is moet kunnen worden opgetreden. Deze strafbaarstelling stelt een duidelijke
norm: het stimuleren van een markt voor kindersekspoppen en het commercialiseren van zulke
seksattributen is volstrekt onacceptabel. Hiervan gaat een afschrikkende werking uit.
Zoals hierboven reeds aangegeven, zorgt deze strafbaarstelling ervoor dat deze voorwerpen uit
het maatschappelijk verkeer onttrokken kunnen worden. Dit betekent concreet dat wanneer de
douane een dergelijke pop aantreft bij de uitoefening van een controle, deze in beslag genomen
kan worden en dat de officier van justitie kan beslissen tot vernietiging van de pop en/of tot verdere
vervolging. Verder wordt met de strafbaarstelling een juridische grondslag gecreëerd waardoor de
buitengewoon opsporingsambtenaren van de douane opsporingsinformatie kunnen delen met de
politie en de Koninklijke Marechaussee. Daarnaast kan de politie met deze strafbaarstelling een
kindersekspop (of -robot), via het OM, in beslag nemen en vernietigen. De verwachting is dat dit
misdrijf in de strafrechtspraktijk als onderdeel van een lopend onderzoek zal worden meegenomen,
maar dat neemt niet weg dat zelfstandige opsporing van het voorgestelde artikel 253a kan
plaatsvinden waar dit mogelijk en opportuun is.” (voetnoten weggelaten, ACS)
Pagina 3 van 6

De maatschappelijke opvatting dat seksueel misbruik met kinderen volstrekt onacceptabel is, lijkt
van groot belang te zijn bij de afweging of strafbaarstelling aangewezen is. Uit de onderbouwing
blijkt echter niet dat de onderliggende problematiek – seksueel misbruik met kinderen – met deze
strafbaarstelling wordt teruggedrongen, terwijl een averechts effect niet uit te sluiten valt. 2
De minister merkt in de nota op dat uit het uitgevoerde WODC-onderzoek enerzijds blijkt dat de
gevolgen die een kindersekspop heeft, onbekend zijn. Niet duidelijk is of en hoe schadelijk een
dergelijke pop is. Of met strafbaarstelling seksueel misbruik wordt voorkomen, blijkt anderzijds
evenmin, nu ook voor die stelling wetenschappelijk bewijs ontbreekt.
Van kindersekspoppen gaat mogelijk een beschermende werking uit, in die zin dat iemand die nu
een kindersekspop heeft geen seksueel misbruik pleegt, maar dat wel zal doen indien hij weet dat
het bezit van een kindersekspop (ook) strafbaar is en dit alternatief niet beschikbaar is. De minister
merkt op dat er geen grond is te stellen dat van kindersekspoppen een beschermende werking
uitgaat. Wetenschappelijk bewijs voor deze stelling is op dit moment inderdaad niet voorhanden,
maar bewijs voor de tegenovergestelde stelling (een strafbaarstelling werkt beschermend) ook niet.
Hier lijkt het zekere voor het onzekere te worden genomen, maar zonder de zekerheid dat de
nieuwe situatie de onderliggende problematiek – seksueel misbruik met kinderen – niet verergert.
Een overtuigend argument vóór strafbaarstelling levert de mogelijke schadelijkheid van een
kindersekspop vanuit dit perspectief niet op.
Bovendien worden op dit moment diverse wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd die
binnenkort wél een antwoord zullen kunnen geven op de vraag of beschermende werking van
kindersekspoppen uit kan gaan. In het WODC-rapport is hierover het volgende vermeld:
“Op dit moment is er onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor de bewering dat
kindersekspoppen het risico op kindermisbruik vergroten, noch voor de bewering dat er juist een
beschermende werking kan uitgaan van de poppen. Lopende onderzoeksprojecten zouden echter
binnenkort een antwoord kunnen geven op de vraag of het gebruik van kindersekspoppen al dan
niet seksueel misbruik van kinderen voorkomt of aanmoedigt. De Australian Criminal Intelligence
Commission (ACIC) heeft bijvoorbeeld meer dan 305 ingevoerde kindersekspoppen geanalyseerd
en zal eind 2022 een onderzoeksprogramma uitvoeren om na te gaan of het toegenomen gebruik
van kindersekspoppen een weg opent naar online en contactueel seksueel misbruik van kinderen.
Ook de Virtual Global Taskforce (VGT) - de internationale alliantie die zich inzet voor de
bescherming van kinderen tegen online seksueel misbruik en andere transnationale
kinderseksdelicten - voert momenteel een onderzoek uit naar kindersekspoppen en de rol die zij
spelen in seksuele misdrijven tegen kinderen.” 3
De minister stelt dat van de strafbaarstelling een afschrikwekkende werking uitgaat. Die stelling is
niet onderbouwd. In voornoemd WODC-rapport schrijven de onderzoekers dat geen
wetenschappelijke studies voorhanden zijn over de generaal-preventieve werking van een verbod

Zie over deze voorgenomen strafbaarstelling in relatie tot de criteria voor strafbaarstelling R.S.B. Kool, ‘Strafbaarstelling
van pedohandboeken, kindersekspoppen en kinderseksrobots’, NJB 2022/1840.
3
WODC-rapport, p. 29.
2

Pagina 4 van 6

op kindersekspoppen.4 Ook in deze veronderstelde afschrikwekkende werking kan al met al geen
argument gevonden worden voor strafbaarstelling.
Dat een strafbaarstelling de deur opent om deze voorwerpen aan het verkeer te onttrekken en dat
mogelijk andere opsporingsbevoegdheden en dwangmiddelen dan kunnen worden ingezet, zou
een gevolg dienen te zijn van de beslissing een gedraging strafbaar te stellen, eerder dan dat dit
een zelfstandig argument voor strafbaarstelling oplevert.
Bij de huidige stand van zaken is, gelet erop dat van de schadelijkheid in verband met
daadwerkelijk misbruik niet blijkt en in het bijzonder gelet op de lopende wetenschappelijke
onderzoeken, in de nota niet overtuigend onderbouwd waarom een strafbaarstelling, mede gelet op
het ultimum remedium-karakter van het strafrecht, noodzakelijk is. De ACS adviseert een nadere
afweging te maken van de noodzaak van het voorstel. Bij die nadere afweging kunnen de
resultaten van de lopende onderzoeken worden betrokken.
Strafverzwarende omstandigheden
Overtreding van het in artikel 253a Sr strafbaar gestelde zal worden bedreigd met een
gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie. Indien het feit is
gepleegd door twee of meer verenigde personen of indien de verdachte van het plegen ervan een
beroep of gewoonte heeft gemaakt zal de maximale gevangenisstraf vier jaren bedragen.
De verhoging wordt in de nota van wijziging niet onderbouwd. Met name de mate van
strafverhoging springt in het oog. De ACS acht een verviervoudiging van de maximale
gevangenisstraf niet proportioneel.
Uitgangspunt van de wet is dat voor medeplegers en plegers dezelfde maximumstraf geldt (art. 47,
eerste lid, aanhef en sub 1 Sr). Voor specifieke bepalingen geldt dat de straf in enige mate wordt
verhoogd, indien het feit door twee of meer verenigde personen/in vereniging is gepleegd. Vaak
geldt een strafverhoging van een derde (zie bijvoorbeeld de artikelen 138, vierde lid, 139, vierde
lid, 248, eerste lid Sr). Ook in andere gevallen wordt de strafbedreiging niet in de mate verhoogd
als hier voorgesteld (zie artikel 137c, tweede lid, Sr (twee jaren t.o.v. een jaar), artikel 137d,
tweede lid, Sr (vier t.o.v. twee jaren) , artikel 273, derde lid aanhef en sub 1 Sr (vijftien t.o.v. twaalf
jaren), artikel 311, eerste lid aanhef en sub 4 Sr (zes t.o.v. vier jaren), artikel 312, tweede lid
aanhef en sub 2 Sr (twaalf t.o.v. negen jaren).
Door de strafverhoging worden de gekwalificeerde varianten reeds vanwege de maximumstraf
feiten waarvoor voorlopige hechtenis toegelaten is (art. 67, eerste lid aanhef en sub a, Sv). Mede
gelet op de relatief lage maximumstraf die op het plegen komt te staan, staat toepassing van
voorlopige hechtenis niet in verhouding tot de ernst van de strafbaar te stellen gedraging. Voor de
inzet van opsporingsbevoegdheden en dwangmiddelen waarbij de toepassing ervan afhankelijk is
van of toepassing van voorlopige hechtenis mogelijk is, geldt hetzelfde.
De ACS adviseert een tweede lid toe te voegen aan artikel 253a Sr en daarin de strafverhoging op
te nemen, met dien verstande dat de gekwalificeerde varianten met een lagere

WODC-rapport, p. 20: “Er zijn geen wetenschappel jke studies voorhanden over de generaal-preventieve werking van een
verbod op kindersekspoppen. Echter, omdat het gedrag voortkomt uit seksuele verlangens, die doorgaans lastig in te
dammen z jn, is er een kans dat een verbod niet preventief werkt, maar er enkel voor zorgt dat het gedrag ‘ondergronds’
gaat.”
4

Pagina 5 van 6

maximumgevangenisstraf dan vier jaren zullen worden bedreigd. In elk geval mist de (mate van)
strafverhoging onderbouwing.

Pagina 6 van 6