Het leefklimaat van jongeren
in De Koppeling
Hertoets

Stap 2 van het stapsgewijs toezicht op basis van
het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg

Instellingsrapport

Inspectie Jeugdzorg
Inspectie van het Onderwijs
Utrecht, juni 2012

Inspectie Jeugdzorg

Samenvatting

De Inspectie Jeugdzorg doet stapsgewijs onderzoek naar de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg.
De Inspectie Jeugdzorg heeft in 2009 en 2010 stap 1 uitgevoerd, het toezicht op de rechtspositie
van jongeren in de gesloten jeugdzorg. In 2010 en 2011 kwam stap 2 aan bod, het toezicht op
opvoeding, dagprogrammering en personeel. De inspectie heeft het toezicht stap 2 toegespitst op
het leefklimaat binnen de instelling, omdat een goed leefklimaat van de jongeren een
randvoorwaarde voor hun behandeling is en omdat in de gesloten jeugdzorg jongeren tegen hun
wil kunnen worden opgenomen.

De Inspectie Jeugdzorg voert het toezicht stap 2 uit samen met de Inspectie van het Onderwijs,
omdat de samenwerking van instelling en school een belangrijke factor is als het gaat om een veilig
en verantwoord leefklimaat. De inspecties richten zich daarbij op het onderwijs dat binnen de
instelling wordt gegeven. Bij De Koppeling wordt het onderwijs binnen de instelling verzorgd door
het Altra College.

Eerste toets stap 2
In september 2010 heeft de Inspectie Jeugdzorg onderzocht in hoeverre De Koppeling in staat was
om een veilig en verantwoord leefklimaat voor de jongeren te bieden. Het eindoordeel van de
Inspectie Jeugdzorg luidde dat De Koppeling hiertoe onvoldoende in staat was.
De Inspectie van het Onderwijs heeft sinds 2010 het toezicht op de school geïntensiveerd en een
apart traject afgesproken. Om die reden heeft de Inspectie van het Onderwijs bij het gezamenlijke
toezicht niet apart toezicht gedaan naar de kwaliteit van de school.
Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs luidde dat de
kwaliteit van de samenwerking van school en instelling onvoldoende was.

Hertoets stap 2
In maart 2012 hebben de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs een hertoets
uitgevoerd bij De Koppeling en daarbij de onderwerpen getoetst die bij de eerste toets niet
voldoende waren. In dit rapport geeft de Inspectie Jeugdzorg antwoord op de vraag in hoeverre de
instelling nu in staat is om een veilig en verantwoord leefklimaat voor de jongeren te bieden.
Daarnaast geven de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs antwoord op de vraag
of de kwaliteit van de samenwerking van De Koppeling en het Altra College voldoende is.

Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg luidt dat de kwaliteit van het leefklimaat in De
Koppeling voor jongeren nu voldoende is.

De instelling komt goed uit het onderzoek wat betreft de volgende punten:
•

De instelling zorgt goed voor een passende dagbesteding en dagstructuur voor de
jongeren. Alle indicatoren op het gebied van het dagprogramma zijn operationeel.

2

Inspectie Jeugdzorg

•

De instelling biedt de jongeren een aandachtvolle omgeving en scoort alle indicatoren op
het gebied van een passende en aandachtvolle omgeving operationeel.

•

De instelling heeft wanneer de problematiek van jongeren daarom vraagt, voldoende
mogelijkheden om extra diensten in te zetten op de leefgroepen. Alle indicatoren op het
gebied van aandacht voor samenstelling leefgroep zijn operationeel.

Aandacht van de instelling is vooral nodig voor het volgende onderwerp:
•

De inhoudelijke sturing en coaching van de groepsleiders door de
behandelverantwoordelijken. De behandelverantwoordelijken nemen nog onvoldoende de
regierol die wel van hen verwacht wordt.

Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs luidt dat De
Koppeling en het Altra College ook nu onvoldoende samenwerken, waardoor een belangrijke
voorwaarde voor een veilig en verantwoord leefklimaat voor de jongeren ontbreekt.

Belangrijke zaken die in de samenwerking verbeterd moeten worden zijn:
•

Bij lesuitval worden de jongeren nog steeds met enige regelmaat teruggestuurd naar de
groep.

•

De school en de instelling werken nog steeds onvoldoende samen bij de dagelijkse
begeleiding van de jongeren.

•

De jongeren kunnen nog steeds onvoldoende gericht aan hun perspectief werken, omdat
school en instelling onvoldoende samenwerken met één plan.

•

Incidenten worden nog steeds te weinig op school opgelost.

De inspecties zien de wil bij De Koppeling en het Altra College om hun samenwerking te
verbeteren, tegelijkertijd vinden de inspecties het zorgelijk dat er weinig verbeterd is sinds
september 2010.

Vervolgstap
In het najaar van 2012 voeren de inspecties opnieuw toezicht uit, waarbij zij nagaan of De
Koppeling en het Altra College voor wat betreft hun samenwerking voldoen aan de criteria voor de
jeugdzorgPLUS, zoals vastgelegd in het toetsingskader stap 2.

3

Inspectie Jeugdzorg

Inhoudsopgave

Samenvatting .................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 Inleiding ........................................................................................................ 6
Hoofdstuk 2 Het leefklimaat in De Koppeling .......................................................................11
2.1

Ontwikkelingen bij De Koppeling ..........................................................................11

2.2

Hertoets............................................................................................................12

2.2.1

Dagprogramma...........................................................................................12

2.2.2

Passende en aandachtvolle omgeving ............................................................14

2.2.3

Aandacht voor samenstelling leefgroep ..........................................................15

2.2.4

Voldoende toegerust personeel leefgroep .......................................................16

Hoofdstuk 3 De samenwerking tussen De Koppeling en het Altra College ................................20
3.1

Ontwikkelingen bij De Koppeling en het Altra College .............................................20

3.2

Hertoets............................................................................................................20

3.2.1

Samenwerking instelling en school ................................................................21

Hoofdstuk 4 Dagprogramma Altra College, locatie De Koppeling ............................................24
4.1

Dagprogramma..................................................................................................24

Hoofdstuk 5 Eindoordelen .................................................................................................29
5.1

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat in de instelling ........................29

5.2

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs over de
samenwerking tussen school en instelling .............................................................29

Bijlage 1 – Uitvoering van de hertoets bij De Koppeling en het Altra College .............................31

4

Inspectie Jeugdzorg

5

Inspectie Jeugdzorg

Hoofdstuk 1

Inleiding

De Inspectie Jeugdzorg doet stapsgewijs onderzoek naar de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg. In
2009 en 2010 heeft de inspectie stap 1 uitgevoerd, het toezicht op de rechtspositie van jongeren in
de gesloten jeugdzorg. In 2010 en 2011 kwam stap 2 aan bod, het toezicht op opvoeding,
dagprogrammering en personeel. De inspectie heeft het toezicht stap 2 toegespitst op het
leefklimaat binnen de instelling, omdat een goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde
voor hun behandeling is en omdat in de gesloten jeugdzorg jongeren tegen hun wil kunnen worden
opgenomen. In bijlage 1 is meer informatie over de uitvoering van het toezicht stap 2 opgenomen.

Eerste toets stap 2
In september 2010 heeft de Inspectie Jeugdzorg onderzocht in hoeverre De Koppeling verantwoord
omgaat met het leefklimaat voor jongeren. Het eindoordeel luidde dat De Koppeling hiermee
onvoldoende verantwoord omging.

Belangrijke knelpunten daarbij waren onder andere:
•

voor jongeren bieden de dagprogramma’s weinig mogelijkheden om tegemoet te komen
aan hun individuele wensen;

•

de woonkamers met kapot en vuil meubilair zijn moeilijk gezellig te maken en de jongeren
en de groepsleiders vinden de kwaliteit van de warme maaltijden slecht;

•

voor jongeren die meer begeleiding nodig hebben is in de praktijk geen extra personeel
beschikbaar;

•

omdat De Koppeling geen training biedt op het gebied van psychopathologie en de
groepsleiders op onderdelen specialistische kennis missen, wordt er in de dagelijkse
omgang met de jongeren niet het maatwerk geleverd dat zij nodig hebben.

De Koppeling kwam goed uit het onderzoek wat betreft de inzet van de groepsleiders om een
aandachtvolle omgeving voor de jongeren te bieden. Jongeren ervoeren aandacht voor wie ze
waren en wat hen bezighield. De groepsleiders probeerden binnen de mogelijkheden in te gaan op
wat de jongeren nodig hadden.

De inspectie heeft de onderstaande aanbevelingen gedaan:
•

De inspectie is van oordeel dat de instellingen voor gesloten jeugdzorg bij het thema het
leefklimaat van jongeren op operationeel niveau dienen te functioneren. Nu dit bij De
Koppeling bij acht indicatoren nog niet het geval is, beveelt de inspectie aan dat deze
binnen een half jaar operationeel zijn.

•

De inspectie wil binnen 6 weken een plan van aanpak ontvangen waarin de instelling
beschrijft hoe zij het leefklimaat van de jongeren gaat verbeteren. De inspectie zal het plan
beoordelen op volledigheid, realisme, en ambitie. Dat wil zeggen dat de inspectie nagaat of

6

Inspectie Jeugdzorg

het plan aansluit op de tekortkomingen die de inspectie heeft geconstateerd en of het plan
voldoende urgentie toont om de noodzakelijke verbeteringen aan te brengen.
Bij De Koppeling wordt het onderwijs binnen de instelling verzorgd door het Altra College.
De Inspectie van het Onderwijs heeft sinds 2010 het toezicht op de school geïntensiveerd en een
apart traject afgesproken. Om die reden heeft de Inspectie van het Onderwijs bij het gezamenlijke
toezicht niet apart toezicht gedaan naar de kwaliteit van de school.
De samenwerking tussen instelling en school is door de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van
het Onderwijs wel onderzocht als thema in dit onderzoek. Het eindoordeel van de inspecties luidde
dat de kwaliteit van de samenwerking van De Koppeling en het Altra College onvoldoende was.

Belangrijke zaken die in de samenwerking verbeterd moesten worden waren:
•

de jongeren krijgen niet altijd onderwijs als docenten ziek zijn;

•

de jongeren worden niet op een vergelijkbare manier benaderd en behandeld zowel op
school als binnen de instelling, omdat school en instelling dit onvoldoende hebben
afgestemd;

•

de jongeren kunnen onvoldoende gericht werken aan hun perspectief, omdat school en
instelling onvoldoende samenwerken met één plan en dit plan onvoldoende met alle
betrokkenen bespreken en evalueren;

•

het leefklimaat voor jongeren is minder veilig en voorspelbaar omdat school en onderwijs
bij incidenten niet eenduidig handelen, registreren en evalueren.

De inspecties hebben de onderstaande aanbevelingen gedaan:
•

De inspecties zijn van oordeel dat de instellingen voor gesloten jeugdzorg en de scholen bij
het thema samenwerking op operationeel niveau dienen te functioneren. Nu dit bij De
Koppeling en het Altra College bij vier indicatoren nog niet het geval is, bevelen de
inspecties aan dat deze binnen een half jaar operationeel zijn.

•

De Inspectie Jeugdzorg wil binnen 6 weken een plan van aanpak ontvangen waarin de
instelling beschrijft hoe zij de samenwerking met het Altra College gaat verbeteren. De
inspectie gaat ervan uit dat de instelling de school bij het plan zal betrekken. De inspectie
zal het plan beoordelen op volledigheid, realisme, en ambitie. Dat wil zeggen dat de
inspectie nagaat of het plan aansluit op de tekortkomingen die de inspectie heeft
geconstateerd en of het plan voldoende urgentie toont om de noodzakelijke verbeteringen
aan te brengen.

Hertoets stap 2
In maart 2012 hebben de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs een hertoets
uitgevoerd bij De Koppeling en het Altra College en daarbij de onderwerpen getoetst die bij het
eerste onderzoek niet operationeel waren. In dit rapport geeft de Inspectie Jeugdzorg antwoord op
de vraag in hoeverre de instelling nu in staat is om een veilig en verantwoord leefklimaat voor de
jongeren te bieden. Daarnaast geven de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs
antwoord op de vraag of de kwaliteit van de samenwerking van De Koppeling en het Altra College

7

Inspectie Jeugdzorg

voldoende is. De Inspectie van het Onderwijs geeft in dit rapport antwoord op de vraag of de
kwaliteit van het dagprogramma dat de school biedt voldoende is.

Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de bevindingen van de Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat bij de
hertoets in de instelling.
In hoofdstuk 3 staan de bevindingen van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs
bij de hertoets van de samenwerking tussen de instelling en de school.
In hoofdstuk 4 staan de bevindingen van de Inspectie van het Onderwijs over de school.
In hoofdstuk 5 staan de eindoordelen van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het
Onderwijs.
In bijlage 1 staat hoe de hertoets bij de instelling is vormgegeven.

8

Inspectie Jeugdzorg

9

Inspectie Jeugdzorg

10

Inspectie Jeugdzorg

Hoofdstuk 2

2.1

Het leefklimaat in De Koppeling

Ontwikkelingen bij De Koppeling

Zoals in hoofdstuk 1 is beschreven, heeft de Inspectie Jeugdzorg De Koppeling na haar toezicht om
een plan van aanpak voor het leefklimaat gevraagd. De Koppeling heeft de inspectie in mei 2011
een plan van aanpak toegestuurd. In het plan van aanpak heeft de instelling aan de hand van de
indicatoren van het inspectieonderzoek beschreven welke maatregelen zij op dat moment reeds
had genomen en welke ze nog zou nemen. Belangrijke onderdelen uit het plan zijn:
•

Minder kamermomenten voor de jongeren. Kamermomenten niet standaard inplannen uit
organisatorische overweging, maar aansluiting zoeken bij de mogelijkheden en
veiligheidsbehoefte van de jongeren.

•

Een bredere keus uit een gevarieerd aanbod aan vrijetijdsbesteding. De jongeren
stimuleren kennis te maken met een zinvolle vrijetijdsbesteding en deel te laten nemen aan
het aanbod van het team Vrije tijd & Vorming (VTV).

•

Een huiselijke en schone leefomgeving. Het huidige meubilair vervangen door duurzaam en
gebruiksvriendelijk meubilair, waarbij jongeren uit de jongerenraad een adviserende stem
hebben.

•

Gezamenlijk boodschappen doen en koken. De huidige inrichting van de keukens
uitbreiden.

•

Een correcte, consequente en respectvolle handelswijze van de pedagogisch medewerkers.

•

Slim roosteren met behulp van een digitaal roosterprogramma. Hierdoor meer speelruimte
creëren, zodat medewerkers individuele en groepsoverstijgende begeleiding kunnen
organiseren.

•

Een kwalitatief goede en adequate behandeling door goed en voldoende toegerust
personeel.

De inspectie is nagegaan of het plan aansluit op de tekortkomingen die de inspectie heeft
geconstateerd en of het plan voldoende urgentie toont om de noodzakelijke verbeteringen aan te
brengen. De inspectie heeft geoordeeld dat dit het geval was.

In de zomer van 2011 is een nieuwe directie binnen De Koppeling aangetreden en is de
directiestructuur aangepast. In het voorjaar van 2012 is tevens een nieuwe adjunct directeur
behandeling gestart. Daarnaast worden naast het bestaande gebouw van De Koppeling nieuwe
paviljoens gebouwd. In augustus 2012 vindt een uitbreiding van het aantal plekken voor jongeren
plaats.

11

Inspectie Jeugdzorg

2.2

Hertoets

De paragrafen van dit hoofdstuk zijn gewijd aan de bevindingen van de hertoets. Deze zijn
weergegeven in tabellen.
In de tabellen staan de scores die de instelling in het eerste inspectieonderzoek en in de hertoets
heeft behaald.
Scores die bij de eerste toets voldoende waren en niet opnieuw zijn getoetst, zijn licht grijs (√ ).
Scores die na de hertoets gewijzigd zijn, zijn als volgt aangegeven:
-

de gewijzigde score van de hertoets staat geel gearceerd (√ );

-

de score van de eerste toets is doorgehaald (√ ).

Waar sprake is van wijziging in score, is dit onder de tabel onderbouwd en toegelicht.

Elke paragraaf begint met een tabel met daarin het criterium en de scores van de inspectie per
indicator op een tweepuntsschaal: operationeel en niet operationeel.1
De inspectie verwacht voor elke indicator een score operationeel.

2.2.1

Dagprogramma

Indicatoren
Dagprogramma sluit aan bij behoeften jongeren
Dagprogramma met voldoende en gevarieerd aanbod
Dagprogramma met invloed jongeren

Niet
operationeel

Criterium
De instelling zorgt voor een passende dagbesteding en –structuur
voor de jongeren

Operationeel

Scores per indicator

√
√
√

√
√

Toelichting
Dagprogramma sluit voldoende aan bij behoeften jongeren
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat de jongeren in De Koppeling maar beperkt de mogelijkheid
hadden om hun vrije tijd (op schooldagen en in het weekend) individueel in te vullen. Dit gold ook
voor de jongeren die in een latere fase van hun behandeling zaten. Daarnaast sloten de vele
kamermomenten niet aan op de behoefte van jongeren. De inspectie heeft aangegeven dat zij
verwacht dat bij de dagprogrammering rekening wordt gehouden met wat een jongere nodig heeft
en aankan en dat het programma voor jongeren aan het eind van hun behandeling anders is dan
voor jongeren die net beginnen. Dit was bij De Koppeling onvoldoende het geval.

1
De scores zijn dus anders dan in het toezicht stap 1, waarin sprake was van een vierpuntsschaal: afwezig, aanwezig,
operationeel en geborgd. De reden hiervoor is dat het toezicht naar het leefklimaat zich bij uitstek richt op de praktijk. Beleid
op het gebied van leefklimaat is nauwelijks aan de orde in het onderzoek.

12

Inspectie Jeugdzorg

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat de bovenstaande punten zijn
verbeterd. Het dagprogramma in De Koppeling sluit nu voldoende aan bij de behoeften van de
jongeren.
Naarmate een jongere verder in de fase van zijn behandeling komt, is het binnen De Koppeling
mogelijk om de jongere binnen het dagprogramma meer vrijheid te geven door hem te laten
deelnemen aan activiteiten buiten de instelling. Van deze mogelijkheid maken de jongeren nu ook
gebruik. De jongeren nemen deel aan de meest uiteenlopende activiteiten buiten de instelling,
zoals fitness, dans, hardlopen, boogschieten, voetbal en paardrijden. Veelal doen ze dit bij een
(sport)vereniging. De Koppeling heeft bijvoorbeeld een contract afgesloten met een sportschool in
de buurt. Jongeren met een begeleide of onbegeleide verlofstatus kunnen gebruik maken van deze
sportschool. Naast deze activiteiten doen de jongeren bijvoorbeeld boodschappen voor het eten bij
winkels buiten de instelling.
Verder hebben de jongeren minder vaak kamermomenten en de momenten op kamer zijn korter.
Ook bestaat nu de mogelijkheid om tijdens een kamermoment iets anders te doen. Zowel
doordeweeks als in het weekend zijn er twee kamermomenten. In de vakanties hebben de
jongeren geen kamermomenten. Een kamermoment geeft de jongeren de mogelijkheid zich even
terug te trekken van de groep en tot rust te komen van school en het avondeten. De jongeren
geven aan dat ze vaak behoefte hebben aan deze momenten van rust. De groepsleiders
ondersteunen dit. De jongeren, die iets anders willen, hebben de mogelijkheid om tijdens een
kamermoment een activiteit te doen bij het team Vrije tijd & Vorming (VTV). Jongeren die verder in
hun behandeling zijn en een verlofstatus hebben, hoeven niet op kamer als ze tijdens het
kamermoment aan een activiteit buiten de instelling deelnemen.

Aanbod dagprogramma voldoende en gevarieerd genoeg
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat het dagprogramma voor wat betreft vrije tijd een beperkt
aanbod had. Het aanbod sloot bovendien onvoldoende aan op de behoefte van de jongeren en met
name van de jongens. Daarnaast waren de individuele activiteiten binnen en buiten de instelling
onvoldoende vanzelfsprekend op de groepen.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat de bovenstaande punten zijn
verbeterd.
De Koppeling heeft het aanbod van vrijetijdsactiviteiten voor de jongeren uitgebreid. Dit zijn ook
activiteiten die meer aansluiten op de behoefte van de jongens. Deze activiteiten worden na
schooltijd en in de avond aangeboden door het VTV-team. Mogelijke activiteiten zijn bijvoorbeeld
game-night, meidenavond, diverse sporten (voetbal, basketbal, hockey, fitness), theater, Zumba
en yoga. De jongeren kunnen zich voor deze activiteiten inschrijven en doen dat nu ook. De
jongeren zijn enthousiast over het aanbod, volgens hen is er nu voldoende te doen in de vrije tijd.
Dit geldt ook voor de thema’s in de vakanties. Daarnaast biedt het VTV-team educatieve
trainingen, zoals omgaan met seksualiteit. Verder is er in de VTV-ruimte een bibliotheek, waar de
jongeren veel gebruik van maken.

13

Inspectie Jeugdzorg

Naast de activiteiten van VTV-team en de eerder genoemde activiteiten buiten de instelling zijn er
verschillende mogelijkheden voor activiteiten op de groep, zoals (gezamenlijk) koken, knutselen,
kaarten, breien, op de Wii, tafeltennissen en film kijken.

De inspectie ziet voor wat betreft deze indicator nog wel een aandachtspunt, namelijk de
beschikbaarheid van de buitenplaatsen voor de jongeren. Het buitensportveld wordt nu gebruikt als
uitwaaiplek en kan niet als sportveld gebruikt worden. Andere plekken voor jongeren om buiten te
sporten zijn er binnen de muren van de instelling niet. Verder kunnen niet alle tuinen grenzend aan
de leefgroepen gebruikt worden, vanwege het puin dat er ligt. De directie van de instelling is van
deze punten op de hoogte en geeft aan te zoeken naar oplossingen.

Criterium
De instelling zorgt voor een aandachtvolle omgeving voor de jongeren

Indicatoren
Goede kwaliteit fysieke leefomgeving
Fysieke leefomgeving met invloed jongeren
Respectvolle omgang
Aandachtvolle houding medewerkers ten opzichte van jongeren

Niet
operationeel

Passende en aandachtvolle omgeving
Operationeel

2.2.2

√
√
√
√

√
√

Toelichting
De fysieke leefomgeving is van voldoende kwaliteit
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat veel meubilair in de leefgroepen kapot en/of vies was. Verder
klaagden zowel de jongeren als de groepsleiders over de slechte kwaliteit van de warme
maaltijden.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat de bovenstaande punten zijn
verbeterd.
De Koppeling heeft de leefgroepen opgeknapt en het meubilair vervangen. De leefgroepen zijn
geverfd in verschillende kleurstellingen. Daarnaast heeft De Koppeling onder andere nieuwe
eettafels, banken voor aan de eettafel, zitbanken en kubustafels voor de leefgroepen aangeschaft.
Verder zijn de leefgroepen nu opgeruimd en schoon. De jongeren hebben een dagelijkse taak bij
het schoonhouden van de leefgroep.
Het avondeten wordt niet meer kant en klaar aangeleverd, maar op de leefgroepen bereiden de
groepsleiders nu samen met de jongeren de dagelijkse warme maaltijd. De groepsleiders en de
jongeren zijn hier tevreden over en klagen niet meer over de kwaliteit van het eten. Wel geven ze
aan dat het dagelijkse groepsbudget wat te beperkt is om met z’n allen (jongeren en aanwezige
groepsleiders) van te eten.

14

Inspectie Jeugdzorg

De inspectie ziet voor wat betreft deze indicator nog wel een aandachtspunt, namelijk dat de
banken voor aan de eettafels volgens de groepsleiders niet voldoen. Bij een escalatie aan tafel kan
het voorkomen dat een jongere niet snel genoeg tussen de bank en tafel vandaan kan komen of
dat meerdere jongeren met de bank omvallen. De directie van de instelling erkent dat deze banken
niet aangeschaft hadden moeten worden en geeft aan nieuw meubilair aan te schaffen.

Omgang is respectvol
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat het regelmatig aan goed voorbeeldgedrag van de
groepsleiders bij het eten ontbrak. Vrijwel niemand, noch groepsleiders noch jongeren, vond de
warme maaltijden lekker. Dat sommige groepsleiders zich onttrokken aan deze maaltijd vond de
inspectie pijnlijk. Nog ernstiger vond de inspectie het dat er groepsleiders waren die eten van
buiten de instelling haalden en dit op de groep opaten. Deze handelwijze getuigde volgens de
inspectie van een gebrek aan respect en aan inlevingsvermogen in de positie van de jongeren.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat het bovenstaande punt is verbeterd.
Binnen De Koppeling is afgesproken dat de groepsleiders altijd met de jongeren de maaltijden
mee-eten. De groepsleiders doen dit nu ook. Als ze iets niet lusten dan scheppen ze toch wat op,
om het goede voorbeeld te geven. Eten van thuis mogen groepsleiders alleen in de kantine
nuttigen. Verder houden de groepsleiders zich nu aan de andere regels die ook voor de jongeren
gelden, zoals afspraken over taalgebruik en kledingvoorschriften.

Criterium
De instelling heeft aandacht voor de samenstelling van de leefgroep

Indicatoren
Bewustzijn problematiek jongeren
Flexibele inzet personeel

Niet
operationeel

Aandacht voor samenstelling leefgroep

Operationeel

2.2.3

√
√

√

Toelichting
Er zijn voldoende mogelijkheden om het personeel flexibel in te zetten
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat één op één begeleiding binnen De Koppeling niet mogelijk
was wanneer jongeren dat nodig hadden.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 is gebleken dat De Koppeling een aantal aanpassingen
ten aanzien van de personele bezetting heeft doorgevoerd. Eén daarvan is de inzet van
tussendiensten. In ieder team is er een groepsleider die alle diensten van groepsleiders inroostert.
Deze groepsleider heeft de mogelijkheid om wekelijks een aantal groepsleiders als tussendienst in
te roosteren. Deze tussendiensten worden bijvoorbeeld ingezet als derde dienst op de groep,
15

Inspectie Jeugdzorg

wanneer de problematiek van een bepaalde jongere of de sfeer op een groep daarom vraagt.
Volgens de medewerkers worden deze derde diensten regelmatig ingezet. Verder worden de
tussendiensten ingeroosterd om activiteiten van jongeren buiten de deur te begeleiden. Naast deze
tussendiensten heeft de instelling de beschikking over een flexpool van ongeveer dertig
medewerkers met een nul-uren contract. Deze medewerkers kunnen ook als derde dienst worden
ingeroosterd.

Criterium
De instelling draagt zorg voor voldoende toegerust personeel

Indicatoren
Verklaring omtrent gedrag medewerkers
Kennis en vaardigheden medewerkers
Toerusting personeel: sturing en coaching

Niet
operationeel

Voldoende toegerust personeel leefgroep

Operationeel

2.2.4

√
√

√
√
√√

Toelichting
Verklaring omtrent gedrag medewerkers
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat de inspectie meerdere onregelmatigheden constateerde bij de
toetsing van tien willekeurige personeelsdossiers van zowel vaste als tijdelijke medewerkers.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat het bovenstaande punt is verbeterd.
De inspectie constateerde bij de toetsing van tien willekeurige personeelsdossiers van zowel vaste
als tijdelijke medewerkers dat in alle dossiers een verklaring omtrent het gedrag (VOG) aanwezig
is. Wel heeft de inspectie één onregelmatigheid aangetroffen. In één geval was de VOG niet voor
de juiste functie. De groepsleider waar het om gaat is als stagiair bij De Koppeling begonnen en
heeft voor deze functie een VOG gekregen. In 2011 is deze persoon als groepsleider in vaste dienst
gekomen. Voor deze functie is geen nieuwe VOG in het personeelsdossier van deze persoon
aanwezig.

Kennis en vaardigheden medewerkers voldoende
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel, omdat de groepsleiders aangaven op onderdelen specialistische
kennis te missen. Ook gaf de instelling de medewerkers geen training psychopathologie.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat de instelling verschillende acties op dit
punt heeft ingezet. Sinds januari 2012 is De Koppeling gestart met klinische lessen. In totaal
worden in 2012 acht klinische lessen gegeven, waarvan elke groepsleider er vier verplicht moet
volgen. De afdelingsmanagers bewaken dit. De klinische lessen gaan bijvoorbeeld over
onderwerpen als LVB-problematiek, psychopathologie, alcoholgebruik of loverboys.

16

Inspectie Jeugdzorg

Naast de klinische lessen vinden er tijdens de teamvergaderingen casuïstiekbesprekingen plaats.
De inhoud bereiden de groepsleiders voor. De groepsleiders vinden de casuïstiekbesprekingen een
goed middel om kennis over (de problematiek van) de jongeren op te doen. Wel geven de
groepsleiders aan dat ze meer inbreng en voorbereiding van de behandelverantwoordelijken bij
deze casuïstiekbesprekingen verwachten en wensen (zie verder onder: Toerusting personeel:
sturing en coaching onvoldoende).
Behalve de klinische lessen en casuïstiekbesprekingen zijn er voor alle medewerkers periodiek
herhalingstrainingen sociaal competentie model, agressieregulatie en rapporteren. Ook hier
bewaken de afdelingsmanagers de deelname van de groepsleiders.
De jongeren geven aan dat ze tevreden zijn over de groepsleiders. De groepsleiders hebben
volgens de jongeren voldoende kennis over hoe ze het beste met hen kunnen omgaan.

Omdat de groepsleiders nu meer (specialistische) kennis over jongeren kunnen opdoen, beoordeelt
de inspectie deze indicator als operationeel. Dat de behandelverantwoordelijken hierbij een
beperkte inbreng hebben, heeft de inspectie in de indicator hieronder verwerkt. Verder ziet de
inspectie voor wat betreft deze indicator nog een aandachtspunt dat te maken heeft met sturing:
de inspectie sprak met een groepsleider die de laatste anderhalf jaar geen herhalingstrainingen
sociaal competentie model en agressieregulatie heeft gevolgd. Deze groepsleider had de laatste
anderhalf jaar in totaal één klinische les gevolgd.

Toerusting personeel: sturing en coaching nog onvoldoende
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelde de inspectie deze
indicator als niet operationeel. De Koppeling zette in op een bedrijfscultuur waarbij HBO-opgeleide
medewerkers zelf bepaalden welke informatie ze nodig hadden en deze zelf gingen halen binnen de
instelling. De medewerkers ervoeren een gebrek aan kennis en informatie over onderwerpen die
voor hun werk van belang zijn. Zij misten daarin sturing en facilitering.

Hoewel De Koppeling een aantal acties heeft ingezet dat hierboven is beschreven (aanbod klinische
lessen, casuïstiekbesprekingen en bewaking deelname deskundigheidsbevordering door
afdelingsmanagers) beoordeelt de inspectie deze indicator toch als niet operationeel. Dit komt met
name door de beperkte rol die behandelverantwoordelijken spelen in de inhoudelijke sturing en
coaching van de groepsleiders. De behandelverantwoordelijken nemen onvoldoende de regierol die
wel van hen verwacht wordt. De groepsleiders merken dit. De behandelverantwoordelijken zijn
weinig op de groepen wanneer er ook jongeren aanwezig zijn. Ze zijn er wel tijdens de
overdrachten, maar op die momenten zien ze niet de interactie tussen de jongeren en de
groepsleiders. Verder vinden de groepsleiders de inbreng van de behandelverantwoordelijken in de
casuïstiekbesprekingen nog te beperkt. De groepsleiders krijgen te weinig handvatten van de
behandelverantwoordelijken over hoe ze het beste met deze jongeren en bijbehorende
problematiek om kunnen gaan.
Deze beperkte regierol van de behandelverantwoordelijken heeft onder andere te maken met het
vertrek en de vervanging van een aantal behandelverantwoordelijken binnen de instelling. Verder
was binnen de instelling tot een jaar geleden niet de overheersende gedachte dat de
behandelverantwoordelijken deze regierol moesten nemen. Op 1 januari 2012 is de structuur van
17

Inspectie Jeugdzorg

de instelling omgezet in een duale aansturing van de teams door een behandelverantwoordelijke en
een afdelingsmanager, mede om de behandelverantwoordelijken meer in positie te brengen. De
behandelverantwoordelijken en afdelingsmanagers geven aan dat het sindsdien nog zoeken is naar
de juiste werkwijze en taakverdeling.

18

Inspectie Jeugdzorg

19

Inspectie Jeugdzorg

Hoofdstuk 3

De samenwerking tussen De Koppeling en het
Altra College

3.1

Ontwikkelingen bij De Koppeling en het Altra College

Zoals in hoofdstuk 1 is beschreven, heeft de Inspectie Jeugdzorg De Koppeling en het Altra College
na haar toezicht om een plan van aanpak gevraagd voor de samenwerking tussen beide
instellingen. De instellingen hebben de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs in
mei 2011 een plan van aanpak toegestuurd. In het plan van aanpak hebben de instellingen aan de
hand van de indicatoren van het inspectieonderzoek beschreven welke maatregelen zij op dat
moment reeds hadden genomen en welke ze nog zouden nemen. Belangrijke onderdelen uit het
plan zijn:
•

Een doorlopend schoolprogramma en weinig lesuitval. Bij lesuitval de volgende prioriteit
hanteren: les overnemen (collega-docent), jongeren over de bestaande klassen verdelen of
(bij hoge uitzondering) een alternatief onderwijsprogramma samenstellen dat door de
groepsleider wordt begeleid.

•

Goed geïnformeerde medewerkers die op de hoogte zijn van wat speelt bij de jongere. De
jongere spreekt regelmatig de mentor van de groep en de mentor van school. Verder een
dagelijkse overdracht tussen de groepsleider en de aandachtsfunctionaris van school aan
de hand van een checklist. Tevens eenmaal per maand een mentorgesprek met de jongere
waarbij de mentor van de leefgroep en mentor van school aanwezig zijn.

•

Een startgesprek waarbij school en instelling aanwezig zijn.

•

Eén perspectief op basis van één plan.

•

Consequent en voorspelbaar optreden naar aanleiding van een incident.

De inspecties zijn nagegaan of het plan aansluit op de tekortkomingen die de inspecties hebben
geconstateerd en of het plan voldoende urgentie toont om de noodzakelijke verbeteringen aan te
brengen. De inspecties hebben geoordeeld dat dit het geval was.

3.2

Hertoets

Dit hoofdstuk is gewijd aan de bevindingen van de hertoets met betrekking tot de samenwerking
tussen instelling en school. De bevindingen zijn weergegeven in een tabel.
In de tabel staan de scores die de instelling en school in het eerste inspectieonderzoek en in de
hertoets hebben behaald.
Scores die bij de eerste toets voldoende waren en niet opnieuw zijn getoetst, zijn licht grijs (√ ).
Scores die na de hertoets gewijzigd zijn, zijn als volgt aangegeven:
-

de gewijzigde score van de hertoets staat geel gearceerd (√ );

-

de score van de eerste toets is doorgehaald (√ ).

Waar sprake is van wijziging in score, is dit onder de tabel onderbouwd en toegelicht.

20

Inspectie Jeugdzorg

Het hoofdstuk begint met een tabel met daarin het criterium en de scores van de inspecties per
indicator op een tweepuntsschaal: operationeel en niet operationeel.
De inspecties verwachten voor elke indicator een score operationeel.

Criterium
De instelling en de school zorgen voor een aandachtvolle omgeving
voor de jongeren
Indicatoren
Onderwijs is een essentieel onderdeel van de behandeling

Niet
operationeel

Samenwerking instelling en school
Operationeel

3.2.1

√√

School en instelling werken voldoende samen bij de dagelijkse begeleiding
van de jongeren
School en instelling werken voldoende samen bij het behandelplan

√√

School en instelling werken voldoende samen bij incidenten

√√

√√

Toelichting
Onderwijs is geen essentieel onderdeel van de behandeling
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelden de inspecties deze
indicator als niet operationeel, omdat de school de jongeren regelmatig terugstuurde naar de groep
als er lessen uitvielen.

Bij de hertoets op het leefklimaat in 2012 werd duidelijk dat jongeren minder vaak naar de groep
worden teruggestuurd als er een les uitvalt, maar dat dit nog wel met enige regelmaat gebeurt.
Daarom beoordelen de inspecties deze indicator als niet operationeel. De school probeert om
lesuitval zoveel mogelijk op school op te vangen, door de les over te laten nemen door een andere
docent of om de jongeren over de klassen te verdelen. Dit lukt echter nog niet in alle gevallen. De
groepsleiders geven het aan dat ze het lastig vinden om de jongeren die terugkomen naar de groep
een zinvolle besteding van de tijd aan te bieden. Huiswerk krijgen de jongeren bijvoorbeeld niet.

School en instelling werken onvoldoende samen bij de dagelijkse begeleiding van de jongeren
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelden de inspecties deze
indicator als niet operationeel, omdat zowel groepsleiders als docenten aangaven dat zij
onvoldoende door de andere groep geïnformeerd werden. Ze misten afstemming over hoe zij de
jongeren op een vergelijkbare manier konden benaderen.

Bij de hertoets in 2012 werd duidelijk dat op dit punt weinig veranderd is. Daarom beoordelen de
inspecties deze indicator als niet operationeel. Net als in september 2010 komen de docenten
iedere ochtend op alle leefgroepen om te horen hoe het ‘s avonds en ‘s nachts met de jongeren is
gegaan. De docenten delen deze informatie voorafgaand aan de lessen met elkaar. Het is niet
geregeld dat de groepsleiders na schooltijd ook informatie ophalen bij de docenten om te horen hoe
het op school ging.
21

Inspectie Jeugdzorg

Verder communiceren de mentoren/ groepsleiders weinig met docenten over de voortgang van de
leerling. De groepsleiders brengen de jongeren naar school maar hebben geen tijd om de docent te
spreken. Ze geven aan dit te missen. Nu is het afhankelijk van een groepsleider of hij bijvoorbeeld
via de email informatie over een jongere opvraagt bij de docent. Binnen de instelling is onduidelijk
wie bewaakt of de groepsleiders dit ook doen, de afdelingsmanager of de
behandelverantwoordelijke. Dit is volgens de afdelingsmanagers nog één van de punten waar sinds
de invoering van de duale aansturing in januari 2012 (zie verder onder: Toerusting personeel:
sturing en coaching nog onvoldoende) nog onduidelijkheid over is.

School en instelling werken onvoldoende samen bij het behandelplan
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelden de inspecties deze
indicator als niet operationeel, omdat de individuele handelingsplannen van de school niet op de
individuele behandelplannen van de instelling werden afgestemd. Het waren twee van elkaar
gescheiden stukken.

Uit de hertoets in 2012 is naar voren gekomen dat de school en de instelling de individuele
handelingsplannen en behandelplannen nu meer op elkaar afstemmen. In het behandelplan van de
instelling nemen de behandelverantwoordelijken nu ook de schooldoelen van de jongeren op.
Desondanks beoordelen de inspecties deze indicator als niet operationeel. De school en de instelling
zijn teveel van elkaar gescheiden werelden, om te spreken van “één kind, één plan”.
De Inspectie van het Onderwijs heeft onvoldoende in de schooldossiers teruggezien dat de school
en de instelling elkaars doelen in de handelings- respectievelijk behandelplannen verwerken en
combineren. Daarnaast is de school nog niet structureel aanwezig bij de gesprekken in het kader
van de behandeling van de jongeren, zoals startgesprekken en behandelplanbesprekingen. Veel
besprekingen zijn onder schooltijd, waardoor het voor school moeilijk is om aan te sluiten. De
docenten sluiten wel zoveel mogelijk aan bij de casuïstiekbesprekingen tijdens de
teamvergaderingen van de instelling, maar dit lukt niet altijd. De afdelingsmanagers van de
instelling geven aan dat er wel beweging in de samenwerking zit, maar dat er nog een aantal
logistieke knelpunten zijn.

School en instelling werken onvoldoende samen bij incidenten
Tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in september 2010 beoordeelden de inspecties deze
indicator als niet operationeel, omdat de school en de instelling geen gedeelde opvatting hadden
van wat een incident genoemd werd en geen gedeelde opvatting hadden over hoe een incident in
gezamenlijkheid moet worden aangepakt. Ook was er onvoldoende uitwisseling over incidenten.

Bij de hertoets in 2012 werd duidelijk dat de school en de instelling nog onvoldoende samenwerken
bij incidenten. Daarom beoordelen de inspecties deze indicator als niet operationeel. Incidenten die
op school plaatsvinden worden te weinig op school afgehandeld. Bij een incident op school komen
groepsleiders naar school en nemen de jongere mee naar de groep. Het is niet of moeilijk mogelijk
om jongeren bij een minder ernstig incident een time-out op school te geven, omdat op de school
geen speciale time-out plek met personele bezetting aanwezig is. De jongeren worden op de groep
en vervolgens op kamer geplaatst. Nadat er een gesprek heeft plaatsgevonden tussen de jongere

22

Inspectie Jeugdzorg

en de docent, kan de jongere weer deelnemen aan de les. De groepsleiders geven aan dat het vaak
lastig is om snel een gesprek met de docenten te plannen. Daardoor komt het voor dat een jongere
langer op zijn kamer moet blijven dan noodzakelijk.
Verder hebben de school en de instelling verschillende procedures voor het registreren van
incidenten en ze hebben geen inzage in elkaars incidentenregistratie.

23

Inspectie Jeugdzorg

Hoofdstuk 4

Dagprogramma Altra College,
locatie De Koppeling

Tijdens het kwaliteitsonderzoek dat de Inspectie van het Onderwijs uitvoerde in oktober 2009 bij
het Altra College locatie De Koppeling is een aangepast arrangement toegekend omdat er meerdere
tekortkomingen zijn geconstateerd. Tijdens het bestuursgesprek in mei 2011 is afgesproken om in
het voorjaar van 2012 een onderzoek naar kwaliteitsverbetering uit te voeren.
De Inspectie van het Onderwijs heeft in maart 2012 een deel van haar toezicht uitgevoerd samen
met de Inspectie Jeugdzorg.

De Inspectie van het Onderwijs baseert zich bij het kwaliteitsonderzoek op het Toezichtkader
speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs 2005. In het jaarwerkplan verantwoordt de
inspectie welke wettelijke aspecten zijn onderzocht. Deze documenten zijn te vinden op
www.onderwijsinspectie.nl.
Het onderzoek leidt tot een rapport van bevindingen onderzoek naar kwaliteitsverbetering, cluster
4, waarover afzonderlijk wordt gerapporteerd naar de school in mei 2012.
De bevindingen van het toezicht van de Inspectie van het Onderwijs samen met de Inspectie
Jeugdzorg in maart 2012 dienen ook ter beoordeling van een van de thema’s in dit
gemeenschappelijke onderzoek. Het gaat om het thema dagprogramma. Door de week maakt de
school een belangrijk deel uit van het dagprogramma van de jongeren.

Criterium
De school zorgt voor een passende dagbesteding en dagstructuur
voor de jongeren

Indicatoren
De intake is van voldoende kwaliteit
Iedere leerling begint op het juiste niveau met onderwijs
School volgt vorderingen en ontwikkelingen voldoende
Per leerling een toegesneden handelingsplan
Aandacht voor de samenstelling van de schoolgroepen
Personeel is goed toegerust voor het werk

Niet
operationeel

Dagprogramma

Operationeel

4.1

√
√
√
√
√
√

Toelichting
De intake is van voldoende kwaliteit
De huidige intakeprocedure voorziet er in dat jongeren binnen een week na opname in de instelling
onderwijs ontvangen. De meeste jongeren gaan binnen enkele dagen naar school en vrijwel alle
jongeren gaan binnen een week naar school. De school brengt de beginsituatie van de leerling in
kaart met de gegevens van de school van herkomst, voor zover deze gegevens tijdig binnen zijn.
Daarnaast gebruikt de school instaptoetsen van de IVIO-examens.

24

Inspectie Jeugdzorg

Iedere leerling begint op het juiste niveau met onderwijs
Voor iedere leerling maakt de commissie voor de begeleiding binnen vier weken een individueel
handelingsplan waarin de onderwijsrelevante beginsituatie is vastgelegd, onder andere met een
toetsinstrumentarium dat hiaten in leerstof bij de leerlingen in kaart brengt. Afhankelijk van de
beschikbare mogelijkheden plaatst de school de leerlingen op een passende groep. Er wordt
gezocht naar aansluiting met het leerstofaanbod en het programma van toetsing en afsluiting van
de school van herkomst.

School volgt vorderingen en ontwikkelingen voldoende
Voor zover de school gebruik maakt van toetsen, geven deze onvoldoende beeld van de voortgang
van leerlingen. Daarnaast gebruikt de school geen leerlingenrapporten om de ouders te informeren
over de voortgang en heeft het team geen beeld van vorderingen van het werken met remediërend
materiaal. Ook gebruikt de school niet de informatie vanuit het instrument voor de sociaal
emotionele ontwikkeling om doelen te plannen in het handelingsplan. De leraren hebben om deze
redenen de voortgang niet goed in beeld en zijn daardoor vervolgens niet in staat om de resultaten
te evalueren. Tevens zijn er geen concrete vervolgacties benoemd die op basis van de
belemmerende en bevorderende schoolfactoren nodig zijn. De handelingsplannen zijn om deze
redenen niet functioneel in de praktijk en de school volgt tevens de vorderingen van de leerlingen
onvoldoende.

Per leerling een toegesneden handelingsplan
Alle leerlingen die onderwijs volgen op de locatie De Koppeling beschikken over een individueel
handelingsplan dat ingaat op de diverse vak- en vormingsgebieden. Het plan wordt om de twee à
drie maanden geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. De commissie voor de begeleiding (cvb)
geeft concrete handelingsadviezen, maar de school c.q. de leraren hebben deze onvoldoende
vertaald naar leerstofdoelen in het handelingsplan en naar het werken in de klassen. De doelen in
de handelingsplannen zeggen veelal weinig of deze zijn niet haalbaar. Dat geldt zowel voor de
didactische doelen als voor de doelen voor de sociale en emotionele ontwikkeling. De school stemt
deze doelen niet af met de instelling.

Voldoende aandacht voor de samenstelling van de schoolgroepen
De school heeft op het moment van het schoolbezoek zeven groepen: twee praktijkgerichte
groepen, een aparte meisjesgroep, een zorgklas, een jongere groep, een oudere mbo-groep en
een vmbo-t/havo-groep. Bij de intake bepaalt de school de groep waar de leerling het beste past
voor wat betreft leeftijd, niveau en - voor zover mogelijk - de problematiek. Het rendement van de
lessen is echter niet groot, onder andere doordat leerlingen om uiteenlopende redenen veelvuldig
afwezig zijn. In de meeste groepen is nauwelijks de helft van het volledige aantal jongeren
aanwezig. Daarnaast functioneert de weekplanning in de praktijk onvoldoende. De jongeren
benoemen in het gesprek met de inspectie dat ze in de meeste lessen slechts beziggehouden
worden. De doelgerichtheid van het onderwijs schiet daarmee tekort.

25

Inspectie Jeugdzorg

Personeel is voldoende toegerust voor het werk
De meeste leraren die verantwoordelijk zijn voor de groepen hebben hun lesbevoegdheid. Er is
mogelijkheid tot intervisie en regelmatig overleg/ scholing over de problematiek van de jongeren
en regelmatig spreken leraren met elkaar over ongewenst of agressief gedrag van de jongeren.
Vakinhoudelijk ontbreekt het echter aan leerlijnen en tevens liggen de leerroutes voor de leerlingen
onvoldoende vast. Dit maakt dat het onderwijs onvoldoende doel- en resultaatgericht is en te
weinig uitdaging biedt voor de jongeren.

26

Inspectie Jeugdzorg

27

Inspectie Jeugdzorg

28

Inspectie Jeugdzorg

Hoofdstuk 5

Eindoordelen

In dit hoofdstuk oordeelt de Inspectie Jeugdzorg in hoeverre de instelling nu in staat is een veilig
en verantwoord leefklimaat voor jongeren te bieden en oordeelt de Inspectie Jeugdzorg over de
huidige kwaliteit van de samenwerking tussen school en instelling.
Paragraaf 5.1 bevat het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat in de
instelling.
Paragraaf 5.2 bevat het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs
over de kwaliteit van de samenwerking tussen school en instelling.

5.1

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat in de
instelling

Het eindoordeel van de inspectie luidt dat de kwaliteit van het leefklimaat in De
Koppeling voor jongeren voldoende is.
De instelling scoort 11 van de 12 indicatoren ‘operationeel’ en voldoet daarmee voldoende aan de
verwachtingen van de inspectie.

De instelling komt goed uit het onderzoek wat betreft de volgende punten:
•

De instelling zorgt goed voor een passende dagbesteding en dagstructuur voor de
jongeren. Alle indicatoren op het gebied van het dagprogramma zijn operationeel.

•

De instelling biedt de jongeren een aandachtvolle omgeving en scoort alle indicatoren op
het gebied van een passende en aandachtvolle omgeving operationeel.

•

De instelling heeft wanneer de problematiek van jongeren daarom vraagt, voldoende
mogelijkheden om extra diensten in te zetten op de leefgroepen. Alle indicatoren op het
gebied van aandacht voor samenstelling leefgroep zijn operationeel.

Aandacht van de instelling is vooral nodig voor het volgende onderwerp:
•

De inhoudelijke sturing en coaching van de groepsleiders door de
behandelverantwoordelijken. De behandelverantwoordelijken nemen nog onvoldoende de
regierol die wel van hen verwacht wordt.

5.2

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het
Onderwijs over de samenwerking tussen school en instelling

Het eindoordeel van de inspectie luidt dat De Koppeling en het Altra College
onvoldoende samenwerken, waardoor een belangrijke voorwaarde voor een veilig en
verantwoord leefklimaat voor de jongeren ontbreekt.

29

Inspectie Jeugdzorg

De school en de instelling scoren op geen van de vier indicatoren operationeel en voldoen daarmee
niet aan de verwachtingen van de inspecties. Een aantal zaken die niet op orde zijn, zijn
vergelijkbaar met de punten die de inspectie tijdens het eerste toezicht op het leefklimaat in
september 2010 heeft genoemd.

Belangrijke zaken die in de samenwerking verbeterd moeten worden zijn:
•

Bij lesuitval worden de jongeren nog steeds met enige regelmaat teruggestuurd naar de
groep.

•

De school en de instelling werken nog steeds onvoldoende samen bij de dagelijkse
begeleiding van de jongeren.

•

De jongeren kunnen nog steeds onvoldoende gericht aan hun perspectief werken, omdat
school en instelling onvoldoende samenwerken met één plan.

•

Incidenten worden nog steeds te weinig op school opgelost.

Vervolgstap
De inspecties zijn van oordeel dat de instellingen voor gesloten jeugdzorg en de scholen bij het
thema samenwerking op operationeel niveau dienen te functioneren. In september 2010 was dit
bij alle vier de indicatoren niet het geval en ook nu beoordelen de inspecties alle vier de
indicatoren als niet operationeel. Hierdoor ontbreekt een belangrijke voorwaarde voor een veilig en
verantwoord leefklimaat voor de jongeren. De inspecties zien de wil bij De Koppeling en het Altra
College om hun samenwerking te verbeteren, tegelijkertijd vinden de inspecties het zorgelijk dat
er weinig verbeterd is sinds september 2010.

In het najaar van 2012 voeren de inspecties opnieuw toezicht uit, waarbij zij nagaan of De
Koppeling en het Altra College voor wat betreft hun samenwerking voldoen aan de criteria voor de
jeugdzorgPLUS, zoals vastgelegd in het toetsingskader stap 2. De inspecties zijn van mening dat het
om basale voorwaarden voor samenwerking gaat. Instellingen en scholen die actief zijn in de
jeugdzorgPLUS moeten in staat zijn om aan deze voorwaarden te voldoen.

30

Inspectie Jeugdzorg

Bijlage 1 – Uitvoering van de hertoets bij De Koppeling en
het Altra College

De hertoets is in overleg met de directeur vastgesteld voor donderdag 29 maart 2012.

De hertoets duurde een dag en is uitgevoerd door vijf inspecteurs en de projectleider.

Vooraf toezenden van documentatie
De instelling hoefde vooraf geen informatie toe te zenden.

Dagprogramma hertoets
Het programma in de instelling bestond uit:
-

1 interview met 4 jongeren;

-

3 interviews met 2 groepsleiders van verschillende groepen (totaal 6 medewerkers);

-

1 interview met 2 behandelverantwoordelijken;

-

1 interview met 2 afdelingsmanagers;

Tegelijkertijd bestond het programma op de school uit:
-

Lesbezoeken,

-

dossieronderzoek,

-

gesprekken met leerlingen, docenten, directie/schoolleiding/behandeling.

School en instelling:
-

1 interview met de zorgcoördinator van de school en 1 behandelverantwoordelijke van de
instelling;

-

terugkoppeling aan de directie.

Maatwerk
De inspectie wil bij de hertoets maatwerk leveren en met medewerkers van verschillende groepen
spreken. De selectie van de groepsleiders deed de inspectie aan de hand van een lijst met alle
groepsleiders die op de onderzoeksdag in de groepen werkten. De selectie van de jongeren,
behandelverantwoordelijken en afdelingsmanagers liet de inspectie over aan de instelling.

31