Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1594

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 19 oktober 2023
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de brief van 9 oktober 2023
over de geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 23-24 oktober
2023 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1585).
De vragen en opmerkingen zijn op 16 oktober 2023 aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voorgelegd. Bij brief van
18 oktober 2023 zijn de vragen beantwoord die betrekking hebben op
onderwerpen die op de agenda van de Raad van 23 en 24 oktober 2023
staan. De overige vragen zullen op een later moment worden beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Amhaouch
De adjunct-griffier van de commissie,
Holtjer

kst-21501-32-1594
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda voor de Landbouw- en Visserijraad op 23 en 24 oktober 2023.
Naar aanleiding hiervan hebben deze leden nog enkele vragen en
opmerkingen.
Kaderrichtlijn afvalstoffen: verminderen van voedselverspilling –
landbouwaspecten
De leden van de VVD-fractie delen vanzelfsprekend de ambitie om toe te
werken naar het voorkomen van voedselverspilling. Deze leden hebben
kennisgenomen van de opvatting van het kabinet dat de ambitie van de
Europese Commissie (EC) te laag zou zijn. Deze leden verzoeken de
regering behoedzaam om te gaan met deze doelstellingen. Welke
bindende maatregelen wil het kabinet verbinden aan deze ambitie? Kan
het kabinet hiervan een overzicht geven?
Antwoord
Sinds 2022 zijn alle Europese lidstaten verplicht om jaarlijks te rapporteren over de voedselverspilling, conform gedelegeerd besluit (EU)
2019/1597. Binnen deze verplichting kunnen lidstaten keuzes maken in de
te gebruiken methodiek. Dit zorgt er voor dat de monitoringsresultaten
verschillen in detailniveau (per bijvoorbeeld ketensector) en niet vergelijkbaar zijn. Een goede aanpak begint altijd bij een betrouwbare en
eenduidige monitoring en het daarmee inzichtelijk maken van de
verspilling en de kansen om dit te verminderen. Het is daarom de inzet
om de monitoringsverplichting uit te breiden naar de gehele keten op een
wijze die betrouwbaar en vergelijkbaar is. Daarbij verbindt het huidige
kabinet geen nationale bindende maatregelen aan deze ambitie. Het is aan
een volgend kabinet om bindende of verplichtende maatregelen te
verkennen en indien nodig verder uit te werken om zo de nodige
versnelling te realiseren.
Wel heeft het huidige kabinet ingezet op vrijwillige maatregelen,
bijvoorbeed door de Stichting Samen Tegen Voedselverspilling (STV) te
financieren. Samen met STV is er in Nederland een succesvolle aanpak
gerealiseerd om voedselverspilling te verminderen.
Ook wil het kabinet deze doelstelling vaststellen voor de primaire sector.
Waarom scherpt het kabinet deze doelstelling aan? Kan het kabinet
onderbouwen op welke wijze voedselverspilling, in tegenstelling tot het
Commissiestandpunt, ook plaatsvindt in de primaire productiefase?
Antwoord
Dit is in lijn met met een eerdere toezegging in de Kamerbrief van
2 september 2022 over de invulling van de motie van de leden Grinwis en
Boswijk (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1414) om de ambitie voor het
tegengaan van voedselverspilling uit te breiden naar de volledige
voedselketen. Er is nu geen doelstelling en geen monitoring voor de
primaire sector. Dit houdt in dat de verspilling op dat niveau niet wordt
meegenomen in de verplicht te rapporteren voedselverspillingscijfers. Dit
zorgt ervoor dat ketenpartijen waar wel wordt gemonitord, er baat bij
kunnen hebben om voedselverspilling elders in de keten te laten
plaatsvinden. Juist door het gebrek aan data is hier veel onduidelijkheid
over en is het niet inzichtelijk hoeveel geproduceerd voedsel niet door de
ketenpartijen wordt afgenomen en waarom. Transparantie hierover helpt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

2

om de primaire sector te beschermen tegen het afschuiven van verspilling
door partijen verderop in de keten en kansen te identificeren om deze
verliezen te minimaliseren.
Het Commissiestandpunt is dat de impact van voedselverspilling het
grootst is bij de consument en de ketenschakels daarvoor. Het voedsel is
dan reeds verwerkt, getransporteerd, gekookt, etc. Het kabinet is het
daarmee eens. Echter, het kabinet stelt zich daarbij ook op het standpunt
dat dit vanwege bovenstaande onvoldoende reden is om de primaire
sector buiten beschouwing te laten.
Het kabinet stelt nu al een voedselverspillingsambitie te hebben van 50
procent voor retail en consument. Deze leden vragen of bij deze ambitie
ook al een jaartal is vastgesteld. Zij zijn van mening dat doelstellingen wel
haalbaar dienen te zijn vastgesteld.
Antwoord
Hiermee wordt de huidige ambitie van Sustainable Development Goal
12.3 bedoeld: voedselverspilling bij de retail en consument met 50%
verminderen in 2030 ten opzichte van 2015 en verminderen van voedselverliezen in de gehele keten, inclusief verliezen direct na de oogst. Hieraan
hebben alle EU-lidstaten zich gecommiteerd en ook vele Nederlandse
bedrijven. Echter is deze ambitie op vrijwillige basis. De Commissie stelt
nu jurdisch bindende doelstellingen voor.
De leden van de VVD-fractie constateren dat het kabinet beweert in
Nederland al een vrijwillige monitoringsaanpak te hebben ingericht. Kan
het kabinet de meest recente resultaten van deze monitoring overleggen
aan de Kamer?
Antwoord
Uw Kamer ontvangt jaarlijks van mij een brief met informatie over en
voortgang van het verminderen van voedselverspilling. Ik heb de meest
recente informatie in mijn brief van 20 april 2023 met uw Kamer gedeeld
(Kamerstuk 31 532, nr. 280).
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda van de Landbouw- en Visserijraad (23/24 oktober)
op 16 oktober. Deze leden hebben enkele vragen dan wel opmerkingen.
De vragen van de D66-fractie zullen op korte termijn worden beantwoord.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de achterliggende stukken voor de het schriftelijk overleg Landbouw- en Visserijraad
(23/24 oktober 2023) op 16 oktober 2023.
Voedselverspilling
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd te lezen dat ook in Europees
verband wordt ingezet op het verminderen van voedselverspilling. Deze
leden zijn het eens met het kabinet dat de ambitie die de EC voorstelt te
laag is, aangezien in Nederland en andere lidstaten een hogere ambitie
wordt gehanteerd. Een gelijk (internationaal) speelveld is belangrijk voor
ondernemers. Desalniettemin vinden deze leden dat de primaire sector in
een onmogelijke positie wordt gebracht wanneer zij ook aan deze ambitie
moeten voldoen. Het is nu namelijk zo dat de eisen van afnemers aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

3

kleur, grootte, vorm en kwaliteit van producten zó streng zijn dat zij
genoodzaakt zijn om heel veel voedsel weg te gooien of meer gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest te gebruiken. Gegeven het feit dat het
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest moet worden
verminderd en ook het weggooien van de producten straks onmogelijk
wordt, belanden de boeren en tuinders in een onmogelijke situatie. Hoe
kijkt het kabinet hiernaar? Waarom wil het kabinet de primaire sector
hierin meenemen en hoe ziet het kabinet dit concreet voor zich? Is het
kabinet voornemens iets te doen aan de extreem strenge eisen van
afnemers (en consumenten) ten aanzien van voedsel, om verspilling tegen
te gaan?
Antwoord
Dit is in lijn met met een eerdere toezegging in de Kamerbrief van
2 september 2022 over de invulling van de motie van de leden Grinwis en
Boswijk (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1414) om de ambitie voor het
tegengaan van voedselverspilling uit te breiden naar de volledige
voedselketen. Er is nu geen doelstelling en geen monitoring voor de
primaire sector. Dit houdt in dat de verspilling op dat niveau niet wordt
meegenomen in de verplicht te rapporteren voedselverspillingscijfers. Dit
zorgt ervoor dat ketenpartijen waar wel wordt gemonitord, er baat bij
kunnen hebben om voedselverspilling elders in de keten te laten
plaatsvinden. Zo kunnen er inderdaad cosmetische eisen aan producten
worden gesteld. Juist door het gebrek aan data is hier veel onduidelijkheid over en is het niet inzichtelijk hoeveel geproduceerd voedsel niet
door de ketenpartijen wordt afgenomen en waarom. Transparantie helpt
om de sector te beschermen tegen het afschuiven van verspilling door
partijen verderop in de keten en kansen te identificeren om deze verliezen
te minimaliseren.
Het kabinet is het met de CDA-fractie eens dat doelen voor de primaire
sector wel haalbaar moet zijn. Daarom is de inzet ook juist om ook de
oorzaken van de verliezen in beeld te brengen zodat dit indien nodig
elders in de keten kan worden aangepakt. Zodra er meer concreet bekend
is over de voedselverliezen is het aan een volgend kabinet om hier
eventuele maatregelen voor te nemen.
De leden van de CDA-fractie constateren dat het algemeen bekend is dat
in de horeca erg veel verspilling plaatsvindt. Onder welke categorie valt
de horeca wat deze doelstelling betreft? Op welke manier worden
consumenten gestimuleerd,of wellicht gedwongen, om zuiniger om te
gaan met voedsel? Is dit voldoende om de ambitie te kunnen bereiken?
Kan het kabinet aangeven waarom in de ambitie wordt gekozen voor
referentiejaar 2020, terwijl het waarschijnlijk 2024 zal zijn wanneer deze
ambitie wordt vastgesteld?
Antwoord
Het voorstel beoogt het volgende te realiseren. Ten eerste, 10% minder
verspilling in de verwerkings- en productiefase in 2030 ten opzichte van
2020. Ten tweede, 30% minder verspilling per hoofd van de bevolking in
de retail, food services en huishoudens gezamenlijk, ten opzichte van
2020. Horeca valt onder de 30% doelstelling zoals voorgesteld door de
Europese Commissie als «food services». Nederland heeft een uitgebreide
consumentenaanpak ontwikkeld samen met de Stichting Samen Tegen
Voedselverspilling. Uw Kamer ontvangt jaarlijks van mij de informatie
over en voortgang van het verminderen van voedselverspilling in een
Kamerbrief (zie voor laatste brief Kamerstuk 31 532, nr. 280). Hierbij is het
activeren van de consument om minder voedsel te te verspillen een
belangrijk onderdeel. Om de gewenste vermindering te bereiken is het
belangrijk dat ook de de bedrijven in de voedselketen (meer) verantwoordelijkheid nemen om de consument te helpen. Denk aan portiegroottes en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

4

duidelijke communicatie over houdbaarheid (Tenminste Houdbaar Tot//Te
Gebruiken Tot). Nederland hanteert het referentiejaar 2015 zoals vastgesteld onder Sustainable Development Goal 12.3. De Europese Commissie
stelt als referentiejaar 2020 voor omdat dat het jaar is waarover voor het
eerst de Europese monitoringsverplichting van kracht is gegaan.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA- en
GroenLinks-fracties
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben met interesse
kennisgenomen van van de geannoteerde agenda van de Landbouw- en
Visserijraad (23/24 oktober) en hebben hierover enkele opmerkingen en
vragen.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties kunnen zich niet vinden in
het commissievoorstel voor een doelstelling van 10 en 30 procent minder
voedselverspilling. Wat deze leden betreft moet de lat echt veel hoger.
Deze leden vragen het kabinet om minimaal in te zetten op onze nationale
doelstellingen als Europees doel. Ook vragen deze leden het kabinet om
niet af te stappen van juridisch bindende doelstellingen. Vrijblijvende
ambities ondermijnen uiteindelijk het potentieel en het draagvlak. Deze
leden onderstrepen het belang van een duurzaam en houdbaar voedselsysteem. De milieu-impact van de voedselproductie maakt het extra
belangrijk om voedselverspilling tegen te gaan. Biotechnologie biedt, in
aanvulling op natuurinclusieve landbouw, mogelijk een kans om ons
voedselsysteem duurzamer in te richten. Hier wordt in de fiche Verordening Nieuwe Genomische Technieken kort op ingegaan. Deze leden
vragen graag of de doelen voor minder voedselverspilling samen gaan
met doelen voor een duurzame voedselketen. Ook zijn deze leden
benieuwd of en hoe biotechnologie wordt betrokken bij de lopende
discussies over voedselverspilling en het verduurzamen van de
voedselketen.
Antwoord
Ik deel de mening van de PvdA en Groenlinks dat biotechnologie mogelijk
een kans biedt om ons voedselsysteem duurzamer in te richten. Dit is ook
één van de redenen dat het kabinet ten principale positief is over het
NGT-voorstel en potentie ziet in het gebruik van deze technieken voor de
veredeling van planten (binnen de soortgrens). In het NGT-voorstel wordt
ook stil gestaan bij de mogelijke voordelen van NGT-planten, bijvoorbeeld
voor het verminderen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
en het tegengaan van voedselverspilling. Het NGT-voorstel is ook om die
reden onderdeel van de Green Deal en de Farm to Fork strategie.
Nationaal worden er ook steeds meer gesprekken en initiatieven opgestart
om biotechnologie te betrekken bij de verduurzaming van de voedselketen, zo is het opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie
gewasbescherming 2030 en in de Trendanalyse biotechnologie 2023. Op
dit moment is biotechnologie nationaal nog geen onderdeel van de
discussie over voedselverspilling.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties zijn voorstander van het
handhaven van de solidariteitscorridors en het mogelijk maken van de
uitvoer van Oekraïense producten. Dit raakt in grote mate het vermogen
van Oekraïne om geld te verdienen en de eigen economie zo goed als
mogelijk overeind te houden. Juist in deze tijd kunnen we in de ogen van
deze leden niet anders dan de Oekraïne hierin steunen. Het zou heel raar
zijn om enerzijds miljarden aan steun te verlenen en anderzijds de export
en daarmee het eigen vermogen om valuta te verkrijgen te gaan ondermijnen. Ten tweede leiden de oplopende prijzen op de wereldmarkt tot
grote problemen voor mensen in arme landen, die afhankelijk zijn van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

5

voedselimporten. Zij worden dan meer afhankelijk van import uit Rusland,
terwijl deze juist zouden willen voorkomen dat meer landen voor hun
overleven afhankelijk worden van Rusland. Deze leden vragen het kabinet
om zich in te zetten voor een soepel export van Oekraïne naar de EU en
andere landen.
Antwoord
Het faciliteren van de export uit Oekraïne blijft van groot belang. Dit biedt
de Oekraïense economie steun in de rug en kan bijdragen aan de
mondiale voedselzekerheid. De afgelopen Raad heb ik, evenals de
collega’s uit andere lidstaten, de nationale importverboden van de drie
genoemde lidstaten veroordeeld, omdat deze indruisen tegen het EU
gemeenschappelijk handelsbeleid alsmede de beginselen van de interne
markt, en de EU eensgezindheid in steun aan Oekraïne ondermijnen.
Afhankelijk van de discussie tijdens de Raad over de actuele situatie zal ik
dit standpunt zo nodig herhalen of steun uitspreken als andere lidstaten
een gelijkluidend standpunt inbrengen.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties lezen dat er lopende
discussies zijn over de visbestanden in de Oostzee. De beperkingen hierop
volgt het kabinet met het oog op mogelijke precedenten. Deze leden
vragen het kabinet om dit nader toe te lichten en zijn benieuwd welke
visbestanden hierbij specifiek worden bedoeld. Gezien de mogelijke
precedentwerking vragen deze leden of het kabinet kort uiteen kan zetten
welke standpunten er worden ingenomen door betrokken landen met
betrekking tot het sluiten van de gerichte visserij op de centrale
Oostzeeharing.
Antwoord
Het Spaanse voorzitterschap streeft op de Landbouw en Visserijraad van
23 en 24 oktober aanstaande naar een politiek akkoord op de vangstmogelijkheden voor visbestanden in de Oostzee. In deze context loopt een
discussie over de vangstmogelijkheden voor Centrale Oostzeeharing.
De Internationale Raad voor het Onderzoek naar de Zee (International
Council for the Exploration of the Sea, ICES) heeft hierover een vangstadvies gegeven en daarbij aangegeven dat er geen 95% zekerheid is op
herstel van het bestand. In het meerjarenplan Oostzee staat dat als er
geen 95% zekerheid is, aanvullende maatregelen nodig zijn. De Europese
Commissie heeft in dat kader een volledige sluiting van de gerichte
visserij voorgesteld en gaat daarbij voorbij aan het treffen van mogelijke
andere maatregelen die ook effectief kunnen zijn. Het meerjarenplan
Oostzee biedt deze ruimte wel en schrijft alleen voor dat in dergelijke
situaties aanvullende maatregelen moeten worden genomen. Het
meerjarenplan stelt niet dat per definitie overgegaan moet worden tot het
sluiten van de gerichte visserij. Andere aanvullende maatregelen zijn ook
mogelijk, mits deze effectief genoeg zijn.
De Baltische lidstaten hebben unaniem hun uitdrukkelijke zorg over dat
voorstel geuit. Dit voorstel gaat verder dan het wetenschappelijke advies
en de sociaaleconomische impact van een volledige sluiting is voor deze
lidstaten groot. Ook alle niet-Baltische lidstaten, waaronder Nederland,
hebben hun uitdrukkelijke zorgen geuit, omdat eenzelfde paragraaf ook in
andere Meerjarenplannen is opgenomen. Wanneer ICES in de toekomst in
een vangstadvies voor een ander visbestand opneemt dat de kans op
herstel kleiner is dan 95%, dan zal gekeken worden naar de maatregelen
die nu voor Centrale Oostzeeharing genomen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

6

Naar verwachting zullen op de Landbouw en Visserijraad de Baltische en
niet-Baltische lidstaten niet afwijken van hun posities. Ook ik zal mijn
zorgen uiten.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De vragen van de PvdD-fractie zullen op korte termijn worden
beantwoord.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CU-fractie
De leden van de CU-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda van de Landbouw- en Visserijraad (23/24 oktober). Deze leden
hebben nog enkele vragen hierover.
De leden van de CU-fractie zijn allereerst blij met de inzet van het kabinet
op een hogere Europese ambitie bij het tegengaan van voedselverspilling
in de landbouwsector. Deze leden vragen in dit kader of de Europese
Commissie bereid is om te kijken welke Europese wetgeving voedselverspilling juist in de hand werkt, met name wanneer het gaat om kwaliteitsstandaarden die zo strak zijn dat de EC lijkt te vergeten dat het om
natuurproducten gaat en dat weersomstandigheden elk jaar kunnen
verschillen.
Antwoord
Het is nu niet duidelijk of de Europese Commissie bereid is om te kijken
welke Europese wetgeving voedselverspilling juist in de hand werkt. De
Europese Commissie stelt voor de primaire sector geen doelen voor. Het
kabinet pleit juist wel voor een monitoringsverplichting en daaropvolgend
een doelstelling voor de primaire sector om beter in beeld te krijgen hoe
groot dit soort problemen precies zijn. Ik zal dit punt daarom meenemen
in de gesprekken en onderhandelingen met de Europese Commissie.
De leden van de CU-fractie hebben daarnaast vragen over de koolstofcertificering en de koolstofmarkt. Deze leden vragen of er voldoende
uniformiteit in de certificaten voorzien is. Wil het kabinet daar scherp op
zijn, als de stukken beschikbaar komen? In hoeverre verwacht het kabinet
dat Europese voorstellen een voldoende stimulerende werking zal hebben
op het verbouwen van biobased bouwmaterialen?
Antwoord
De verordening voor het tot stand brengen van een vrijwillig EU certificeringskader voor koolstofverwijdering heeft als doel om uniformiteit in
koolstofcertificaten te creëren binnen de EU. De besluitvorming hierover
vindt plaats in de Milieuraad waar Nederland zich inzet voor strikte
kwaliteitscriteria en uniformiteit in het toezicht op certificerende instellingen binnnen de EU. Nederland ondersteunt daarnaast de verplichting
voor certificatieschema’s om erkend te zijn door de Europese Commissie
als voorwaarde om gebruikt te mogen worden voor certificatie binnen dit
kader.
Na de inwerkingtreding van de verordening zal de Europese Commissie
gedelegeerde handelingen met activiteit-specifieke certificeringsmethodologieën publiceren. Aangezien koolstofopslag in producten, waaronder
biobased bouwmaterialen, een van de categorieën koolstofverwijderingsactiviteiten is die onder het EU kader gecertificeerd kunnen worden, zal
hier een aparte certificeringsmethodologie voor ontwikkeld worden.
De ontwikkeling van een certificeringsmethodologie is een randvoorwaarde voor telers en andere partijen in de biobased bouwketen om hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

7

activiteiten vrijwillig te kunnen laten certificeren en te verwaarden middels
koolstofcertificaten. De inkomsten uit de verkoop hiervan zijn nodig in
aanvulling op de inkomsten uit de verkoop van de gewassen om het
verdienmodel voor telers sluitend te maken. Wanneer de markt voor
biogrondstoffen voor biobased bouwen een «volwassen» markt is en de
prijzen voldoende hoog zijn, zijn deze aanvullende inkomsten uit de
verkoop van koolstofcertificaten niet meer nodig. De koolstofcertificaten
hebben dus een aanjagende functie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda Landbouw- en Visserijraad 23-24 oktober 2023. Daarover resteren
een set vragen en opmerkingen.
De leden van de BBB-fractie constateren dat het voorstel van de Europese
Commissie voor juridisch bindende doelstellingen voor het verminderen
van voedselverspilling vragen oproept. Deze leden erkennen de negatieve
impact van voedselverspilling, maar vragen of juridisch bindende
doelstellingen op Europees niveau de juiste stap zijn. Kan Nederland dit
niet beter nationaal afspreken in het kader van subsidiariteit? Wordt het
subsidiariteitsbeginsel voldoende getoetst in het onderhavige voorstel? Is
het wel verstandig om in de EU uit te dragen dat de doelstellingen voor
voedselverspilling «te laag» zijn volgens Nederland, terwijl sommige
lidstaten nog mogelijk niet zo snel als Nederland kunnen toewerken naar
minder voedselverspilling?
Antwoord
Alle lidstaten hebben zich gecommitteerd aan een nog hoger ambitieniveau, namelijk Sustainable Development Goal 12.3: voedselverspilling
bij de retail en consument met 50% verminderen in 2030 ten opzichte van
2015 en verminderen van voedselverliezen in de gehele keten, inclusief
verliezen direct na de oogst. Sommige lidstaten zijn minder ver dan
Nederland. Voedselconsumptie heeft van de totale Europese consumptie
de grootste milieu-impact en biodiversiteitsvoetafdruk. In het voorstel
concludeert de Europese Commissie dat de verscheidene ondernomen
acties en de groeiende bewustwording van de negatieve impact en
consequenties van voedselverspilling tot op heden onvoldoende hebben
geleid tot een vermindering van voedselverspilling. De jurdisch bindende
doelstellingen zijn dan ook bedoeld om lidstaten verantwoordelijk te
stellen voor het versnellen van de reductie van voedselverspilling in de
voedselketen en huishoudens. Dit moet zorgen voor voldoende en
consistente actie van alle lidstaten om voedselverspilling te verminderen,
in lijn met de inspanningen van een aantal voorlopende lidstaten zoals
Nederland.
Ondanks dat het kabinet er begrip voor heeft dat sommige lidstaten nog
bezig zijn met het uitwerken van een aanpak, mogen de doelstellingen wel
ambitieus genoeg zijn om over de gehele linie te zorgen voor een
versnelling in de verminderen van voedselverspilling. Het voorstel is
gebaseerd op artikel 192 VWEU. Artikel 192 VWEU geeft de EU de
bevoegdheid om wetgeving te maken ter behoud, bescherming en
verbetering van de kwaliteit van het milieu, ter bescherming van de
gezondheid van de mens, voor een behoedzaam en rationeel gebruik van
natuurlijke hulpbronnen, en ter bevordering op internationaal vlak van
maatregelen om het hoofd te bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen, en in het bijzonder in de strijd tegen klimaatverandering. Het
voorstel heeft tot doel om de milieu en klimaateffecten van de textiel- en
voedselsector te verminderen. Gezien het feit dat er voor zowel textiel als
voedsel sprake is van handel op EU-niveau, kan dit doel onvoldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

8

door lidstaten op centraal, regionaal of lokaal niveau worden verwezenlijkt. Hierom is er een EU-aanpak nodig. Dit is ook bevordelijk voor gelijk
speelveld.
De leden van de BBB-fractie vragen hoe het kabinet de zorgen van Polen
wat betreft de impact van EU-wetgeving (zoals EU ETS) op de Nederlandse landbouwsector en voedselindustrie beziet. Kan de Minister een
analyse geven van de zorgen die hij krijgt van Nederlandse belangenbehartigers, wat betreft de impact van EU-wetgeving?
Antwoord
Polen uit zijn zorgen over de impact van het EU ETS op de elektriciteitsprijzen in de landbouwsector en voedselindustrie. De hoge elektriciteitsprijzen zijn een punt van zorgen, zowel voor de Minister als Nederlandse
belangenbehartigers. Vanwege deze zorgen is dit jaar onder andere een
prijsplafond ingesteld, naast andere maatregelen om de koopkracht van
burgers en bedrijven te ondersteunen. De impact van het EU ETS op de
hoogte van elektriciteitsprijzen in Nederland is echter gering, de hoge
elektriciteitsprijzen zijn voornamelijk een gevolg van de oorlog in Oekraïne
en de resulterende energiecrisis.
De leden van de BBB-fractie vragen of het kabinet kan uitleggen waarom
het kabinet het oneens is dat «recent aangenomen wetgeving opnieuw ter
discussie wordt gesteld»? Is de discussie en het debat over ingrijpende,
sociaaleconomisch en maatschappelijke wetgeving niet juist een vorm
van goede controle op (de uitvoering van) wetgeving? Hoe anders dan
wetgeving «ter discussie te stellen», moet wetgeving voldoende dan
worden gecontroleerd?
Antwoord
Naast de Landbouw- en Visserijraad is de regelgeving ook aangedragen
als diversenpunt voor de Milieuraad van 16 oktober en de Energieraad
van 17 oktober. Naast agendering op deze Raden zijn ook juridische zaken
gestart tegen de regelgeving bij het Hof van Justitie van de EU. Het
kabinet acht het altijd van belang om de impact van EU-wetgeving in de
gaten te houden en waar nodig ter discussie te stellen. Echter, er hebben
de afgelopen twee jaar onderhandelingen plaatsgevonden over de
herziening van de ETS regelgeving. Er is in deze tijd meerdere malen over
de impact gesproken in diverse Raadsformaties. Zowel het Europees
Parlement als de lidstaten hebben met ruime meerderheden de regelgeving aangenomen in april en mei van dit jaar. De regelgeving wordt op
dit moment nog in alle lidstaten geïmplementeerd in nationale wet- en
regelgeving. Er zijn al diverse evaluaties voorzien, onder andere in 2025,
2026 en 2028. Kortom, de discussie is breed gevoerd in de afgelopen
jaren, op basis van de uitkomsten van de discussies is recent wetgeving
aangenomen, waarvan de implementatie nu loopt en er zijn reeds
voldoende evaluatiemomenten voorzien om de effecten in de praktijk te
bespreken en zo nodig te ondervangen.
De leden van de BBB-fractie vragen tot slot of het kabinet in het licht van
groeiende vraag naar voedselproductie en toenemende onzekerheid door
conflicten en oorlogen wereldwijd, een «ambitieus Europees klimaatbeleid» nog wel als haalbaar ziet.
Antwoord
De extreme weersomstandigheden, zoals die afgelopen jaren in veel
Europese landen hebben plaatsgevonden, onderstrepen het belang van
een ambitieus EU klimaatbeleid en versterking van de weerbaarheid van
landbouw in de EU om de voedselproductie op lange termijn veilig te
stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1594

9