Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3868
Vragen van de leden Van Ojik (GroenLinks) en Snels (GroenLinks) aan de
Ministers van Financiën en van Buitenlandse Zaken over de Asian
Infrastructure Investment Bank (ingezonden 8 juli 2019).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën), mede namens de Minister van
Buitenlandse Zaken (ontvangen 9 september 2019). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3697.
Vraag 1
Hoe kijkt u terug op uw eerste drie jaar als aandeelhouder van de Asian
Infrastructure Investment Bank (AIIB)? In hoeverre heeft u de discussie over
mensenrechten en milieustandaarden binnen de AIIB op de agenda kunnen
zetten? Welk resultaat heeft u hiermee bereikt?
Antwoord 1
In 2015 heeft Nederland besloten om toe te treden tot de Asian Infrastructure
Investment Bank (AIIB)1. De voornaamste beweegredenen hiertoe waren het
bevorderen van duurzame economische ontwikkeling en betere infrastructuur
in Azië, gezien het groot tekort aan financiering voor infrastructuurprojecten
in deze regio, en om in de oprichtingsjaren direct invloed te hebben op de
vormgeving van het beleid van de AIIB.
De AIIB heeft sinds de operationele start meer dan 40 projecten met een
totale waarde van USD circa 8 miljard goedgekeurd2. Het grootste deel van
deze projecten is in Azië en ter bevordering van betere infrastructuur. Vanaf
het begin heeft de AIIB samengewerkt met andere Internationale Financiële
Instellingen (IFIs), waaronder de Wereldbank en de European Bank for
Reconstruction and Development (EBRD). Deze samenwerking was cruciaal,
en maakte het mogelijk voor de AIIB om lering te trekken uit de werkwijze en
best practices bij andere IFIs. De drie kredietbeoordelaars hebben onlangs
hun hoogste kredietrating bevestigd voor de AIIB met als reden het solide
risicomanagement- en liquiditeitsbeleid, de kapitaaltoereikendheid en de
sterke steun van de brede aandeelhoudersbasis. De AIIB heeft daarnaast
recent succesvol een eerste obligatie uitgegeven in USD, met veel vraag van

1
2

ah-tk-20182019-3868
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 33 625, nr. 152
Stand totale portefeuille aan goedgekeurde projecten in juni 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

internationale institutionele beleggers. Nederland heeft een aandeel van
1.07% in de AIIB3
Op het gebied van de institutionele opbouw heeft de AIIB ook goede stappen
gezet. De governance is vormgegeven, sectorale strategieën zijn nader
uitgewerkt en het personeels- en ledenbestand is uitgebreid. Het vastgestelde
Environmental and Social Framework4 (ESF) – het overkoepelende raamwerk
van de AIIB voor safeguards op onder meer klimaat, arbeidsvoorwaarden,
gender en mensenrechten – vormt de basis voor het beschermen van mens
en milieu bij de operaties van de AIIB. Nederland heeft in deze discussie,
samen met andere landen en via de eurozonekiesgroep in de Raad van
Bewindvoerders (RvB), actief ingezet op verschillende onderdelen die toezien
op mensenrechten en milieustandaarden. Dit heeft ertoe geleid dat in het ESF
onder andere de ILO-arbeidsstandaarden ten aanzien van uitsluiten van alle
vormen van kinderarbeid, de doelen van het Akkoord van Parijs, de bescherming van kwetsbare groepen en inheemse volkeren en het belang van
gendergelijkheid en inclusiviteit zijn vastgelegd.
In het ESF wordt daarnaast sterk aandacht gevestigd op duurzaamheid en
operaties ten behoeve van klimaatmitigatie- en adaptatie. Nederland vraagt
extra aandacht van de AIIB om te zorgen dat de ambities en standaarden die
zijn vastgelegd in het ESF daadwerkelijk worden geïmplementeerd en in de
operaties toegepast.
De eerste operationele jaren illustreren dat de AIIB financieel gezond is en in
de operaties en werkwijze waarde hecht aan hoge internationale standaarden.
Het is tegelijkertijd van belang dat de AIIB de komende jaren in de transitie
van startup naar een volwaardig operationele IFI laat zien dat efficiency en
naleving van standaarden elkaar niet uitsluiten. Op dit moment is het te
vroeg daarover te oordelen. De interne evaluatiecommissie van de AIIB is
inmiddels opgericht, Nederland zal het werk van deze commissie blijven
volgen.
Vraag 2
Herinnert u zich de motie5 waarin de regering wordt verzocht om zich ervoor
in te spannen dat het safeguardsbeleid van de AIIB minimaal op het niveau
wordt gebracht van vergelijkbare multilaterale banken? Is dit gelukt? Hoe
heeft u zich hiervoor ingespannen?
Antwoord 2
Zoals in antwoord 1 aangegeven vormt het ESF het overkoepelende
raamwerk van de AIIB voor safeguards. Het ESF is qua inhoud, reikwijdte en
diepgang vergelijkbaar met dat van andere IFIs (o.a. de Aziatische Ontwikkelingsbank).
Nederland heeft zich bij de vorming van het ESF actief ingezet voor goede
afspraken onder dit raamwerk dat de standaarden zet op het gebied van
milieu- en sociale impact. Nederland heeft zich daarbij, samen met andere
gelijkgezinde landen, onder andere specifiek gericht op specifieke bepalingen
voor effecten op milieu en maatschappij en onvrijwillige verhuizing en
inheemse volkeren.
Nederland heeft erop aangedrongen dat tijdige consultatie met stakeholders
goed verweven is in de processen van de AIIB. In het ESF is betrokkenheid
van stakeholder (stakeholder engagement) nu als belangrijk principe
vastgelegd. Bij de projecten van de AIIB zijn cliënten gebonden aan het
houden van consultaties met stakeholders zoals de lokale bevolking,
maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden zowel tijdens de
voorbereidings- als implementatiefase.
Cliënten moeten daarnaast bij projecten met omvangrijke milieu- en sociale
impact een project-gerelateerd klachtenmechanisme instellen. Stakeholders
kunnen bij een dergelijk klachtenmechanisme klachten en bezwaren indienen
omtrent de sociale- en milieugevolgen van projecten. De AIIB heeft daarnaast
ook een klachtenmechanisme opgezet dat klachten ten opzichte van de AIIB

3

AIIB Financial Statements 2018
https://www.aiib.org/en/policies-strategies/_download/environment-framework/
20160226043633542.pdf
5
Kamerstukken II, vergaderjaar 2015/2016, 34 332 (R 2062), nr. 5.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

in behandeling neemt. Het beleid voor het klachtenmechanisme van de AIIB
is vastgelegd in het zogenaamde Project-affected People’s Mechanism6
(PPM).
Het beleid en governance van de AIIB worden gevormd op basis van
consensus tussen de verschillende aandeelhouders. Dit was ook het geval bij
de totstandkoming van het ESF. Een groot aantal punten, waarvoor Nederland zich, samen met gelijkgestemde landen heeft ingezet, is uiteindelijk
vastgelegd in het beleid. Op andere onderdelen, zoals het expliciet benoemen
van bepaalde kwetsbare groepen (waaronder LGBTI) en tijdgebonden regels
ten aanzien van vrijgeven van informatie over milieu- en sociale impact bij
projecten, had Nederland graag verdere versterking en detailniveau gezien.
Het ESF wordt later dit jaar herzien. Dit biedt gelegenheid om het raamwerk
te evalueren en waar nodig in te zetten op versterking in het beleid en de
uitvoering in de praktijk.
Implementatie en toepassing van het beleid vergt strikte monitoring, het is
daarom des te belangrijker dat de AIIB leert van de ervaring van de implementatie van het beleid in de eerste jaren. De betrokkenheid van stakeholders, gelet op de ervaringen die zij tot dusver hebben met de implementatie
van het ESF, is daarom bij het proces van herziening van het ESF van
essentieel belang.
Vraag 3
Klopt het dat in de China notitie «een nieuwe balans» staat vermeld dat
Nederland de bestaande samenwerking met China wil aangrijpen om de
discussie aan te gaan over voorwaarden voor financiering en standaarden
van investeringen? Deelt u de opvatting dat het Nederlandse aandeelhouderschap van de AIIB mogelijkheden biedt voor deze discussie?
Antwoord 3
Het klopt dat het kabinet in de China notitie «Een nieuwe balans» heeft
aangegeven dat Nederland bestaande samenwerking met China wil aangrijpen om de discussie aan te gaan over (een verschillende kijk op) voorwaarden voor financiering en standaarden.
Hoewel de AIIB in 2015 op initiatief van China is opgericht en gevestigd is in
Beijing, is het een multilaterale financiële instelling waarbij de internationale
governance structuur is vastgelegd in de statuten (Articles of Agreement). Het
aandeelhouderschap van de AIIB biedt mogelijkheden voor een discussie
over voorwaarden voor financiering en standaarden in multilateraal verband.
Zo zet Nederland zich in voor de hoogste standaarden en toepassing daarvan
in alle door de AIIB gefinancierde projecten of initiatieven, conform Nederlandse inzet bij andere Internationale Financiële Instellingen (IFI’s). Specifiek
heeft Nederland recentelijk, via de eurozonekiesgroep, de AIIB opgeroepen tot
een versteviging van het beleid ten aanzien van schuldhoudbaarheid. Voor
wat betreft de financiering van de AIIB zijn alle partijen, waaronder ook
eventuele Chinese aannemers of financiers, die samenwerken met AIIB
gebonden aan voorwaarden en de standaarden die de AIIB hanteert.
In de toekomst zal Nederland zowel bilaterale contactmomenten als overleg
binnen kiesgroepen van IFI’s aangrijpen om de dialoog met China over
schuldhoudbaarheid, duurzaamheid, sociale- en bestuurlijke standaarden te
voeren.
Vraag 4
In hoeverre kijkt u kritisch mee bij investeringsbesluiten die door de AIIB
worden genomen? Heeft u genoeg capaciteit om kritisch mee te kijken naar
de naleving van internationale afspraken over milieu en mensenrechten?
Antwoord 4
Alle investeringsbesluiten worden voorzien van een standpunt waarin
eventuele zorgen of aandachtspunten worden meegenomen. Hierin trekt
Nederland samen op met de andere landen in de eurozonekiesgroep. Deze
standpunten worden ingebracht in de Raad van Bewindvoerders.

6

https://www.aiib.org/en/policies-strategies/operational-policies/policy-on-the-project-affectedmechanism.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Naast de ex-ante beoordeling van investeringsbesluiten zal Nederland
eventuele zorgen over signalen over tekortkomingen of afwijkingen van het
AIIB beleid in de implementatie, o.a. op het gebied van milieu en mensenrechten, onder de aandacht van de AIIB brengen.
Vraag 5
Klopt het dat burgers die schade ondervinden van projecten van de AIIB maar
beperkt in gesprek kunnen met een projectverantwoordelijke manager? Hoe
beoordeelt u het klachtenmechanisme van de AIIB? Klopt het dat indieners
van klachten eerst aan onredelijke voorwaarden moeten voldoen? Heeft de
klachtenafdeling binnen de AIIB een onafhankelijke positie of kan het
voorkomen dat een operationeel manager tegelijkertijd verantwoordelijk is
voor de beoordeling van klachten en de evaluatie van projecten?
Antwoord 5
De AIIB heeft een organisatiestructuur zonder regionale kantoren. Het is
echter belangrijk dat (lokale) partijen, wanneer nodig, de AIIB kunnen
benaderen.
Een goed functionerend, onafhankelijk en toegankelijk klachtenmechanisme
voor projecten met omvangrijke milieu- en sociale impact is daarbij essentieel
voor elke IFI. Dit is een blijvend aandachtspunt en waar signalen worden
opgevangen dat de toegankelijkheid mogelijk tekort schiet zet Nederland zich
sterk in dat het principe van transparantie en stakeholder engagement wordt
toegepast.
De Compliance, Evaluation, Integrity Unit (CEIU) binnen de AIIB is verantwoordelijk voor het goed functioneren van het klachtenmechanisme van de
AIIB. De managing director CEIU rapporteert direct aan de Raad van
Bewindvoerders.
Een operationeel manager kan niet een klacht in behandeling nemen en
hetzelfde project evalueren. Nederland ziet, samen met gelijkgestemde
landen, toe op de onafhankelijkheid van het klachtensysteem en zal dat ook in
de toekomst doen.
Vraag 6
Wat zijn uw ambities en mogelijkheden voor het bereiken van verbeterd
toezicht en transparantere besluitvorming binnen de AIIB? Hoe gaat u zich
opstellen in deze discussie bij de jaarvergadering van de AIIB komende
maand (12 & 13 juli 2019)?
Antwoord 6
Nederland heeft zich altijd actief opgesteld in discussies rondom toezicht,
transparantie en de bredere governance structuur van de AIIB.
Nederland heeft daarbij continue gepleit voor een invulling van beleid die
conform de statuten van de AIIB rust op de principes van transparantie,
openheid, onafhankelijkheid en accountability en naleving hiervan in de
praktijk.
Een goed functionerend en beslissingsbevoegde Raad van Bewindvoerders,
een onafhankelijk opererend en goed functionerend klachtenmechanisme en
een continue betrokkenheid van stakeholders is cruciaal voor effectief toezicht
en transparante besluitvorming binnen de AIIB. Deze boodschap is ook
tijdens de recente AIIB jaarvergadering in Luxemburg overgebracht (zie
bijlage voor de Nederlandse gouverneursverklaring)7.
Vraag 7
Klopt het dat veel informatie waar NGO’s om vragen, zoals milieueffectrapportages, projectvoorstellen en kwartaalrapportages niet of nauwelijks
beschikbaar zijn op de website van de AIIB? Bestaan er tijdgebonden regels
voor de openbaarheid van informatie? Worden deze nageleefd?

7

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 7
Het overkoepelende beleid voor het openbaar maken van informatie is in
2018 vastgelegd (Public Information Policy)8. Voor de totstandkoming van dit
beleid heeft Nederland ingezet op maximale transparantie, qua inhoud en
timing voor het vrijgeven van informatie. Dit heeft vooral betrekking op het
vrijgeven van algemene informatie over projectvoorstellen voorafgaand aan
goedkeuring in de Raad van Bewindvoerders en het openbaar maken van
milieueffectrapportages bij projecten met significante milieu- en sociale
impact.
Momenteel wordt voor milieu- en sociale impact bij projecten veel verantwoordelijkheid bij de cliënten van de AIIB gelegd en erop vertrouwd dat deze
informatie tijdig openbaar gemaakt wordt. Deze informatie wordt pas laat
openbaar gemaakt op de website van de AIIB. Bij de geplande herziening van
ESF later dit jaar zal Nederland, in lijn met eerdere inbreng, de AIIB aansporen om hier strakkere tijdscriteria te hanteren voor hun cliënten.
Algemene informatie over investeringsbesluiten wordt openbaar gemaakt op
de website van de AIIB in de vorm van korte samenvattingen, Project
Summary Information9. Afhankelijk van het type investering wordt de
informatie in de interne projectvoorbereidingscyclus van de AIIB openbaar
gemaakt. Bij overheidsleningen wordt dit relatief vroeg in de projectvoorbereidingscyclus vrijgegeven, bij leningen aan de private sector in een later
stadium. Bij gebrek aan duidelijke tijdgebonden regels wordt relevante
informatie soms relatief laat openbaargemaakt. Nederland zal de AIIB blijven
verzoeken om het principe van transparantie conform de statuten van de AIIB
in de praktijk te brengen en duidelijke tijdgebonden regels te introduceren.
Vraag 8
Welke mogelijkheden ziet u om de Kamer regelmatiger te informeren over de
voorwaarden voor financiering en standaarden van investeringen bij de AIIB?
Antwoord 8
De Tweede Kamer wordt via de begroting van het Ministerie van Financiën
regulier geïnformeerd over de AIIB. Ik stel voor om jaarlijks na de bijeenkomst van het hoogste bestuursorgaan, de Board of Governors, van de AIIB
een verslag met de Tweede Kamer te delen om daarmee de Kamer te
voorzien van de belangrijkste informatie ten aanzien van relevante ontwikkelingen bij de AIIB.
Ten tijde van het afronden van het Verdrag van AIIB10 is daarnaast toegezegd
de Kamer te blijven informeren omtrent het beleid van de AIIB, met name ten
aanzien van de waarborgen op het gebied van milieu- en sociale impact. Hier
is nadat het ESF was goedgekeurd gevolg aan gegeven11. Bij de geplande
herziening van het ESF zal ik de Tweede Kamer opnieuw informeren over
mogelijke veranderingen in standaarden en voorwaarden voor financieringen.

8

https://www.aiib.org/en/policies-strategies/public-information/policy/index.html
https://www.aiib.org/en/projects/proposed/index.html
10
Kamerstuk 33 625, nr. 167
11
Kamerstuk 34 332 (R2062), nr. 8
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5