Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 317

JBZ-Raad

Nr. 527

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 15 oktober 2018
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over de brief van 2 oktober 2018 over de geannoteerde agenda voor
de JBZ-Raad van 11 en 12 oktober te Luxemburg (Kamerstuk 32 317,
nr. 525).
De vragen en opmerkingen zijn op 10 oktober 2018 aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 11 oktober 2018
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-32317-527
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

1

Inhoudsopgave
I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

II

blz.

Vragen en opmerkingen van de leden van de
VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
GroenLinks-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
ChristenUnie-fractie

Reactie van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

2
2
3
4
5
6
8
9
10

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie wensen het kabinet veel succes bij de
JBZ-Raad en willen hen graag nog een aantal vragen stellen en opmerkingen maken. Teneinde de impasse in de onderhandelingen over het
Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel (GEAS) te doorbreken, heeft de
voorzitter van de Europese Commissie, de heer Juncker, vorige maand in
zijn «state of the Union» het voorstel gedaan het Europese Grens- en
Kustwacht Agentschap stevig uit te breiden naar 10.000 manschappen.
Door de buitengrenzen verder te verstevigen en zo de illegale migratie
beter in te dammen, wordt hopelijk de opstelling van de Oost-Europese
lidstaten inzake andere asieldossiers wat flexibeler, zo is de gedachte.
Alhoewel de leden van de VVD-fractie het voornemen steunen, moeten zij
toch stevige voorbehouden maken richting de regering. Wat wordt het
mandaat van dit agentschap? Is dit geen inbreuk op de soevereiniteit van
de EU-lidstaten? Uitgangspunt moet toch zijn dat het agentschap alleen
ingezet kan worden als een lidstaat ernstig in gebreke is en dus additioneel ondersteund dient te worden? De primaire verantwoordelijkheid
moet bij de desbetreffende EU-lidstaat blijven.
Het voorstel van de Europese Commissie het migratiebudget in het
Meerjarig Financieel Kader (MFK) te verhogen van 13,4 miljard euro naar
35 miljard euro, achten deze leden in beginsel een goede zaak. Zij vragen
wel of aan de voorkant duidelijk zal zijn waar de gelden aan zullen worden
uitgegeven. Dat de extra fondsen om dit bekostigen binnen de cohesiefondsen gevonden moeten worden, vinden zij op zich niet onverstandig.
Een blijvend pijnlijk dossier voor de regering is de situatie van de
vluchtelingen die verblijven op de Griekse «hot-spots». De berichtgeving
blijft binnenstromen over hoe slecht de omstandigheden in de kampen
zijn, zeker met de winter op komst. Er zijn berichten van zelfdoding onder
kinderen vanwege de wanhopige situatie, alsmede een toegenomen
radicalisering onder jonge moslim mannen. Wanneer komt er beweging
hierin bij de Griekse autoriteiten? Hulp genoeg vanuit Brussel, maar de
Grieken willen met de kampen een afschrikvoorbeeld in stand houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

2

Welke mogelijkheden ziet het kabinet teneinde de druk op Griekenland op
te voeren?
De leden van de VVD-fractie merken op dat de aankomsten in Europa
vanuit de Middellandse zee uit Libië en Tunesië aanzienlijk zijn
afgenomen, waardoor het zwaartepunt nu bij de Marokkaanse route ligt.
Welke stappen worden ondernomen richting Marokko? Wat is de actuele
situatie met de uitwerking van de ontschepingsplatforms?
Is het kabinet van mening dat de operatie Sophia, ter bestrijding van de
mensensmokkel, verlengd dient te worden? Zo ja, wat zijn de verwachtingen van het kabinet aangaande de Italiaanse houding in deze?
2. Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie blijven zich verzetten tegen elke
EU-bemoeienis met het vreemdelingenbeleid en vragen het kabinet zaken
als de totstandkoming van een Gemeenschappelijk Europees Asielsysteem en een Europese grens- en kustwacht tegen te gaan.
Genoemde leden zien dat door de bedoelde EU- bemoeienis noodzakelijke
maatregelen niet genomen kunnen worden. In dat licht vragen zij het
kabinet gering aan te geven wat het resultaat is van de inzet van
Nederland om in Europees verband te proberen mogelijkheden om
vreemdelingenbewaring toe te passen te verruimen. Worden Dublinclaimanten, die vaak voor overlast zorgen, bijvoorbeeld al meer vastgezet?
Ook willen de voorgenoemde leden vragen welke concrete vooruitgang
wordt geboekt in het tegengaan van het zgn. asielhoppen, waarbij
afgewezen asielzoekers uit bijv. België zich in Nederland melden voor een
asielprocedure.
Hoewel de leden van de PVV-fractie zich niet of nauwelijks kunnen vinden
in de punten van de zogenoemde migratie-agenda van het kabinet, vragen
zij in hoeverre die punten in Europees verband uitgewerkt kunnen
worden. Is er bijvoorbeeld concrete vooruitgang geboekt in het tot stand
brengen van ontschepingscentra voor migranten buiten de EU? Zo ja,
welke Noord Afrikaanse landen willen daaraan meewerken?
Voor wat betreft de gecontroleerde centra binnen de Europese Unie willen
deze leden vragen of het waar is dat Nederland bij wijze van test zo’n
centrum wil huisvesten, zoals gemeld door Agence Europe. Als dit het
geval is vragen zij het kabinet dringend daar vanaf te zien, omdat dit een
verhoogde instroom van migranten in Nederland zou betekenen.
In verband met de door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
geconstateerde recente toename van het aantal asielzoekers willen de aan
het woord zijnde leden graag van het kabinet weten wat hier de oorzaak
van is, via welke route zij hiernaartoe reizen en hoe het kan dat het veel
Syriërs betreft die vanuit Griekenland teruggestuurd zouden worden naar
Turkije. Hoeveel Syriërs, die in Griekenland aan zijn gekomen dan wel
asiel aanvroegen, zijn daadwerkelijk naar Turkije teruggestuurd en hoe
verhoudt dit zich tot het aantal van Turkije overgenomen migranten? Zijn
de in de Griekse opvangkampen gesignaleerde IS-strijders al van Europese bodem verdwenen? Zo nee, hoe kan dat en hoe wordt voorkomen
dat deze personen bijvoorbeeld naar Nederland door kunnen reizen?
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie aandacht voor de overlast die
vooral Albanese illegalen veroorzaken voor de Nederlandse vrachtwagenchauffeurs. Worden deze illegalen opgepakt, vastgezet en uitgezet? Graag
ontvangen zij cijfers en details hierover.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

3

3. Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie lezen dat het Hof van Justitie van de
Europese Unie op 29 september jl. antwoord heeft gegeven op vragen van
de Raad van State. De Raad van State heeft deze vragen eind 2016
voorgelegd. Uit deze antwoorden blijkt dat afgewezen asielzoekers, die bij
de Raad van State in hoger beroep zijn gegaan tegen deze afwijzing,
uitgezet mogen worden voordat de hoger beroepsprocedure is afgerond.
Dat beleid zou niet indruisen tegen de Europese regels. Kan het kabinet
toelichten of dit, voortaan het Nederlandse beleid ten opzichte van
uitgeprocedeerde asielzoekers zal worden? Geldt dit ook voor asielzoekers
waarbij de staat in hoger beroep is gegaan?
De leden van de CDA-fractie lezen in het verslag van de informele
bijeenkomst van de JBZ raad van 12 en 13 juli jl. (Kamerstuk 32 317,
nr. 523), dat landen, waaronder Nederland, bepleit hebben dat in de
betrekkingen met herkomst- en transitlanden meer gebruik gemaakt zou
moeten worden van het more-for-more and less-for-less principe. Bij deze
bijeenkomst zouden ook landen bij naam zijn genoemd; landen waar de
EU-lidstaten gezamenlijk miljarden in investeren, maar die weigeren hun
eigen onderdanen terug te nemen. Kan worden aangegeven welke landen
bij naam zijn genoemd en welke landen Nederland bij deze bijeenkomst
heeft genoemd?
De leden van de CDA-fractie lezen in de geannoteerde agenda dat het
thema legale migratieroutes geagendeerd staat. Te lezen valt dat de
Europese Commissie van mening is dat, voor een evenwichtig en
alomvattend migratiebeleid, het noodzakelijk is dat ordelijke legale
migratieroutes worden ontwikkeld voor personen die bescherming
behoeven en dat interessante kanalen voor op behoefte gebaseerde
arbeidsmigratie worden opgezet. Op zichzelf onderschrijven de leden van
de CDA-fractie deze zienswijze. Kan het kabinet aangeven hoe de
Europese Commissie terugkeer van, op behoefte gebaseerde arbeidsmigratie, meent te kunnen verwezenlijken?
De leden van de CDA-fractie vragen wat de positie is van Nederland ten
aanzien van de aanvullende herzieningsvoorstellen van de terugkeerrichtlijn? Kan worden aangegeven wat de huidige stand van zaken is
omtrent de uitrol van regionale ontschepingsplatforms? Wat is de huidige
stand van zaken ten aanzien van de onderhandelingen met derde landen?
De leden van de CDA-fractie lezen in de stukken dat er nog steeds
verschillende Schengenlanden zijn, die binnen de Schengen grenzen,
grenscontroles uitvoeren. Kan het kabinet hier een overzicht van geven?
Kan voorts worden aangegeven wat de onderliggende beweegredenen
van deze landen zijn teneinde grenscontroles uit te blijven voeren bij
Schengen grenzen?
De leden van de CDA-fractie ontvangen, via verschillende media,
verontrustende signalen over de vluchtelingenkampen op de Griekse
eilanden. Zo zouden bijvoorbeeld in het vluchtelingenkamp Moria
IS-sympathisanten actief mensen aan het ronselen zijn. Kan de regering
deze berichtgeving bevestigen? Kan worden uiteengezet hoe hier op
Europees niveau een oplossing voor wordt gezocht? We spreken vaker
over de erbarmelijke omstandigheden waaronder mensen moeten leven
en over de noodzaak dat Griekenland, met hulp, snel verbeteringen
aanbrengt. Dit klemt temeer daar de winter er al weer aankomt. Hoe wordt
gemeenschappelijk bewerkstelligd dat Griekenland de situatie daadwerkelijk verbeterd? Kan worden uiteengezet hoeveel vluchtelingen de
Griekse vluchtelingenkampen instromen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

4

De leden van de CDA-fractie ontvangen nog meer verontrustende
berichtgeving uit Europa. Zo lezen zij dat de Italiaanse Minister van
Binnenlandse zaken heeft gedreigd alle (lucht)havens te sluiten voor
vluchtelingen die teruggestuurd worden vanuit Duitsland. Kan deze
berichtgeving worden bevestigd? Kan daarnaast worden uiteengezet of dit
te maken heeft met het uitblijven van een akkoord over het GEAS en dan
met name de herziening van de Dublin-verordening? Kan de huidige stand
van zaken worden uiteengezet met betrekking tot de
GEAS-onderhandelingen?
4. Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie zijn bezorgd over de impasse met betrekking
tot het asieldebat in Europa en verzoeken dit aan de orde te stellen. De
onderhandelingen over het GEAS moeten los komen en de EU-lidstaten
moeten aangesproken worden op hun verantwoordelijkheden.
De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat het kabinet zich inspant
voor een Europese aanpak op terrein van migratie. Maar zij zijn ook
kritisch en hebben een aantal vragen.
Er ontbreekt een duidelijk kader waar het geld voor het Asiel en Migratiefonds (AMF) precies naar toe gaat. Monitoring is belangrijk teneinde te
kunnen controleren of het geld ook effectief wordt besteed. Is de regering
bereid zich in te spannen teneinde een duidelijker kader op te stellen.
Voorts lezen deze leden dat de verdeelsleutel onder andere wordt bepaald
op basis van «resultaat op terugkeer» en zij vragen wat hier precies mee
wordt bedoeld. Is de regering niet bang dat dit de verkeerde financiële
prikkel geeft?
Op het moment is het moeilijk voor lokale ngo’s toegang te krijgen tot
Europese financiering, terwijl hun werk zeer waardevol is, zo stellen de
leden van de D66-fractie. Is het kabinet bereid zich in te zetten deze
financiering toegankelijker te maken voor deze instellingen?
De leden van de D66-fractie maken zich al langere tijd zorgen over de
situatie in Libië. Zij zijn blij te horen dat er een tiental centra zijn gesloten,
maar hebben ook nog enkele vragen. Hoeveel centra zijn er nog open en
hoeveel mensen bevinden zich nog in deze centra? Tevens vragen zij wat
de Europese Unie op dit moment doet teneinde te zorgen dat de laatste
centra ook dicht gaan. Hoe staat het met het nieuwe transitcenter dat
wordt gebouwd?
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat Libiërs die niet door de
screening zijn gekomen voor de Europese training van de kustwacht, toch
bij de Libische kustwacht aan het werk kunnen. Ook schijnt er sprake te
zijn van infiltratie van mensensmokkelaars. Het actieplan van deze leden
teneinde criminaliteit tegen vluchtelingen te bestrijden pakt de regering
goed op. Maar deze leden zijn wel verbaasd over deze berichtgeving. Hoe
ziet de regering dit? Tevens vragen deze leden of het kabinet deze
berichten kan laten onderzoeken en kan zorgen dat dit ook zo snel
mogelijk wordt aangepakt?
De leden van de D66-fractie zijn bezorgd over de situatie in de Griekse
vluchtelingenkampen. De regering heeft al eerder aangegeven dat de
opvangcondities in de Griekse kampen moeten worden verbeterd. Kan
worden uiteengezet wat er concreet is verbeterd? De voorgenoemde
leden zijn van mening dat er permante druk vanuit Brussel op Griekenland
moet zijn, zodat de omstandigheden in de opvangkampen op de eilanden
echt verbeteren. Op welke manier ondersteund Nederland Griekenland
momenteel en is de regering bereid deze ondersteuning uit te breiden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

5

bijvoorbeeld door hulp vanuit de IND en/of het Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers (COA)?
Laatst bleek uit een rapport van UNCHR dat er steeds minder mensen de
Middellandse zee oversteken, maar er steeds méér verdrinken. Dit duidt
op een probleem met de reddingscapaciteit, aldus de leden van de
D66-fractie. Kan dit worden aangekaart in de Raad?
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
stuurde vorige week een brief naar de Kamer over de registratie en
certificering van zeeschepen van organisaties met ideële doelen. Deze
konden zich eerst inschrijven als pleziervaartuigen maar de regels worden
nu aangescherpt. De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre dit, het
lastiger maakt voor schepen om vluchtelingen te redden.
5. Vragen en opmerkingen van de leden van de
GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de geannoteerde agenda.
Het wordt deze leden steeds duidelijker hoe de Europese Unie faalt bij het
tot stand brengen van een gemeenschappelijk systeem voor de opvang
van asielzoekers. Het enige waar overeenstemming over lijkt te worden
bereikt zijn de ad-hoc maatregelen die er voor moeten zorgen dat
migranten Europa niet meer binnenkomen zoals de Turkijedeal, de
samenwerking met de Libische kustwacht en meest recent het aan de
ketting leggen van NGO-schepen die migranten redden op zee. De leden
van de GroenLinks-fractie nemen een duidelijke trend waar van actieve
tegenwerking door Europese overheden van NGO-schepen die zich
onbaatzuchtig inzetten teneinde mensenlevens te redden op de Middellandse Zee. Zij worden met regelmaat aan de ketting gelegd en onderworpen aan bureaucratische controles. Kan worden ingegaan op het plan
dat de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
onlangs heeft aangekondigd teneinde de registratieregels voor schepen
met een ideële doelstelling te wijzigen. Wat is precies het doel van de
regering? Wil het de reddingsactiviteiten van deze schepen? En zo nee,
wat is hier dan de bedoeling van?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe het kabinet reageert op de
nog altijd schrikbarend hoge cijfers van mensen die verdrinken op de
Middellandse Zee. Welke conclusies trekt de regering uit het feit dat het
aantal oversteken sterk is afgenomen, maar het aantal verdrinkingen qua
afname hiermee geen gelijke tred houdt. Deze leden beklemtonen dat het
al om 1.783 doden dit jaar gaat volgens de laatste cijfers. Zij vragen of dit
relatief hoge aantal een verband houdt met het beperken van de reddingsoperaties van NGO-schepen en vragen de regering hierop te reflecteren.
In dat kader vragen deze leden of tevens kan worden gereflecteerd op de
wijze waarop Italië voortzetting van de Sophia-missie wil blokkeren, nu
die missie nog hoofdzakelijk bezig is met het uitvoeren van reddingen op
zee. Is de regering bereid is bij de JBZ-raad te pleiten voor het handhaven
– en waar mogelijk uitbreiden – van de reddingscapaciteit op de Middellandse Zee, los van een eventuele voortzetting van EUNAVFOR MED
operation Sophia.
De leden van de GroenLinks-fractie vrezen dat de onderhandelingen over
het GEAS-pakket een gebed zonder einde dreigt te worden. Deze leden
betreuren dit, aangezien zonder een fatsoenlijk en solidair asielsysteem in
de EU de verdeling van vluchtelingen over de EU-lidstaten nooit
evenredig en controleerbaar zal verlopen. De situatie op de Griekse
eilanden herinnert deze leden elke dag aan het collectieve falen van de
Europese gemeenschap ten aanzien van het vluchtelingenvraagstuk. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

6

kan en moet wat deze leden betreft anders en met een toevoeging van de
capaciteit en de bevoegdheden van de EASO wordt wat hen betreft een
goede stap gezet teneinde aan die verschrikkelijke situatie een einde te
maken. Deelt de regering deze visie en denkt de regering dat er met de
uitbreiding van de capaciteit van de EASO ook een grotere rol van de
EASO op de Griekse eilanden kan komen. Is de regering bereid daarvoor
te pleiten in de komende de JBZ-raad, in lijn met de aangenomen motie
Van Ojik/Voordewind (Kamerstuk 21 501–20, nr. 1361)?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
voorstel van de Europese Commissie om Frontex significant uit te breiden
naar 10.000 man en de bevoegdheden uit te breiden, waaronder zelfs de
bevoegdheid om zonder toestemming van EU-lidstaten te opereren.
Wordt hiermee het paard niet achter de wagen gespannen, aangezien elke
serieuze oplossing voor het terugdringen van economische migranten
moet plaatsvinden in Afrika. Daarnaast vragen deze leden of hiermee niet
een disproportionele inbreuk wordt gemaakt op de soevereiniteit van
EU-lidstaten en hoge kosten worden gemaakt (€ 11,3 miljard), terwijl op
voorhand nog niet goed is uitgewerkt hoe de uitgebreide variant van
Frontex exact moet gaan functioneren. Het is wat deze leden betreft dan
ook maar zeer de vraag of deze, zoals de premier het typeerde, «wat
ruige» maatregel een gezond functionerend gemeenschappelijk asielsysteem een stap dichterbij brengt. Zij vragen het kabinet hierop in te
gaan.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet de huidige
Nederlandse inzet rond de onderhandelingen over de Terugkeerrichtlijn
toe te lichten. Klopt het dat Nederland zich inspant om het via de nieuwe
Terugkeerrichtlijn mogelijk te maken dat asielzoekers naar ieder derde
land kunnen worden teruggestuurd dat hen accepteert en dat dus geen
sprake meer hoeft te zijn van een redelijke mate van binding. Zij vragen
dit nader toe te lichten.
Verder vragen de leden van de GroenLinks-fractie of het klopt dat
EU-lidstaten in het kader van de onderhandelingen over de Terugkeerrichtlijn hebben bepleit dat vertragingen door herhaalde asielaanvragen
vlak voor uitzettingen moeten worden aangepakt en dat moet worden
nagedacht over strafbepalingen. Deze leden vragen het kabinet of zij deze
voorstellen nader kan omschrijven en hoe het Nederlandse kabinet zich
verhoudt tot deze voorstellen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet nader te
beschrijven hoe de discussie omtrent de detentie van minderjarige
vreemdelingen en de begeleiding van alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (AMV’s) verloopt binnen de onderhandelingen over de
nieuwe Opvangrichtlijn en welke positie de regering hierin inneemt.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet naar de voortgang
van de voorstellen van de Europese Commissie om zogenaamde
regionale ontschepingsplatforms in te richten. Zij vragen of er al uitzicht is
op concrete locaties voor deze platforms en zo nee, wat dit betekent voor
het realisme van dit voorstel en de nadere behandeling ervan.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet naar het meest
actuele beeld dat naar voren komt uit de controles die door de UNHCR
worden uitgevoerd op de detentiecentra in Libië. Zij vragen hoe door de
EU-AU-VN taskforce beoordeeld wordt of een migrant terug moet naar het
land van herkomst of hervestigd moet worden. Deze leden vragen naar
hoeveel migranten inmiddels nog in de detentiecentra zitten opgesloten.
Deze leden vragen ook wat de verwachting is voor het opengaan van het
eigen centrum van de UNHCR in Tripoli en of er reeds afspraken zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

7

gemaakt over terugkeer en eventuele hervestiging vanuit dit centrum, en
zo ja, welke.
6. Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
agenda voor deze JBZ-raad op het gebied van immigratie en asiel en
hebben nog enkele vragen over de inzet van het kabinet.
Het kabinet wil graag migratie-overeenkomsten sluiten met landen in de
regio en de leden van de SP-fractie vernemen graag een update van de
voortgang hiervan. Ook willen zij weten of het klopt dat er een overeenkomst met Egypte in de maak is. Zo ja, in welk stadium zijn de onderhandelingen en wat is het precieze plan? Is het de bedoeling dat er een
ontschepingsplatform of iets anders komt en met welk geld moet dit
betaald worden? Ook vernemen deze leden graag welke voorzieningen de
vluchtelingen zullen krijgen die hier ontscheept zouden worden. Zouden
ze naar school kunnen en toegang tot de arbeidsmarkt krijgen? Wat krijgt
Egypte hiervoor terug en wie gaat er op welke manier toezicht houden?
Ook willen de aan het woord zijnde leden graag weten hoe de Kamer
geïnformeerd gaat worden over een dergelijke deal en of de deal kan
worden stopgezet als er berichten over mensenrechtenschendingen
binnenkomen? Graag lezen zij ook hoe het is gesteld met de mensenrechten in Egypte en roepen daarbij in herinnering de berichten over het
gruwelijke lot van Eritreeërs die in de Sinaï woestijn gemarteld worden
totdat hun familieleden losgeld overmaakten en waar de autoriteiten niets
aan deden, de rapporten van Amnesty over Egypte als openluchtgevangenis voor critici en Human Rights Watch over de marteling van gevangenen. De leden van de SP-fractie willen graag weten welke redenen het
kabinet heeft om aan te nemen dat Egypte de mensenrechten zal
respecteren en hoe voorkomen kan worden dat er geweld gebruikt zal
worden zoals in Marokko waar op vluchtelingen wordt geschoten om ze
tegen te houden? Deze leden herinneren het kabinet graag aan de
aangenomen motie- Jasper van Dijk die stelt dat zulke overeenkomsten
ter instemming aan de Kamer voorgelegd moeten worden en vragen of
het kabinet dat hij dus niet eerder akkoord kan gaan tot de overeenkomst
in de Kamer is besproken en daarover gestemd is?
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor de situatie op de Griekse
eilanden. Duizenden mensen zitten daar vast in kampen onder erbarmelijke omstandigheden. Op Lesbos bevinden zich 8.000 mensen in kampen
terwijl daar plaats is voor 3.000 mensen. Ook zijn er berichten over
IS-sympathisanten in de kampen en riep Artsen zonder grenzen op de
3.500 kinderen die nu in Moria verblijven, per direct te evacueren.
Daarnaast vernamen voornoemde leden via Zembla dat Nederland
vluchtelingenkinderen met kanker weigert. Dat lijkt deze leden in strijd
met het hervestigingsbeleid en zij vragen het kabinet of zij dit aanvaardbaar acht. Is het kabinet bereid in ieder geval 30 kinderen met medische
problematiek naar Nederland te halen, wat volledig past binnen de
doelen?
Dan hebben de leden van de SP-fractie vragen over Libië. 1,3 miljoen
mensen hebben daar humanitaire hulp nodig en 55.000 mensen zijn
geregistreerd vluchteling. Het is goed dat al 1.400 mensen de detentiecentra konden verlaten, maar dat is veel te weinig. Hoe staat het met de
belofte van de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de detentiecentra te sluiten? Op dit moment financiert de EU de
Libische kustwacht, onder andere via het European Trustfund for Africa.
Deze leden vragen of het kabinet het rechtvaardig acht dat het met hulp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

8

van de EU vluchtelingen onmogelijk wordt gemaakt een onveilig land te
verlaten.
Tenslotte hebben de leden van de SP-fractie nog een korte vraag over de
voorgestelde 10.000 extra fte voor Frontex. Ook de Minister-President
noemde dit «een beetje wild». Deze leden vernemen graag hoe het
kabinet hier tegenaan?
7. Vragen en opmerkingen van de leden van de
ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de geannoteerde agenda bij de JBZ-Raad Asiel en Migratie.
Over een aantal onderwerpen die daarmee verband houden, hebben zij
enkele vragen.
Wat betreft de plannen voor de 10.000 extra grenswachters, zouden deze
leden willen weten of het kabinet daarvan inmiddels een goede onderbouwing van heeft ontvangen. Blijft het kabinet ook van mening dat
lidstaten primair zelf verantwoordelijk moeten blijven voor het grensbeheer? Ook willen deze leden weten wat het «sterker mandaat inzake
terugkeer» precies zou inhouden en betekenen.
Wat betreft de herziening van de terugkeerrichtlijn willen de leden van de
aan het woord zijnde leden graag weten wat de criteria zullen zijn voor het
bepalen van het risico van onttrekking en wat er bedoeld wordt met een
«grensprocedure die een duidelijker verband beoogt te leggen tussen de
terugkeerprocedure en de asielprocedure aan de grens». Ook willen zij
weten in welke situaties het kabinet terugkeer naar een ander land dan het
herkomst- of transitland passend acht.
Wat het onderwerp terugkeer betreft, zouden voornoemde leden graag
weten welke landen ondanks miljardeninvesteringen weigeren hun
onderdanen terug te nemen.
Deze leden lezen met instemming dat het volgens de Europese
Commissie voor een evenwichtig en alomvattend migratiebeleid
noodzakelijk is dat ordelijke legale migratiemogelijkheden worden
ontwikkeld voor mensen die bescherming behoeven. Is het kabinet het
hiermee eens en zal zij zich hier ook voor inzetten?
Wat betreft de plannen voor regionale ontschepingsplatforms zouden de
leden van de ChristenUnie-fractie willen weten of het klopt wat in De
Groene Amsterdammer van 5 oktober 2018 stond, namelijk dat Europese
regeringsleiders in gesprek zijn met de Egyptische president Abdul Fatah
Al-Sisi over samenwerking op migratiegebied. Zij willen ook weten waar
dan precies over gesproken wordt en wat er volgens het kabinet voor
nodig is in Egypte centra voor de opvang van migranten te vestigen waar
de mensenrechten beter zullen zijn gewaarborgd dat in het land Egypte
zelf.
Wat betreft Afghanistan zouden voornoemde leden willen weten of alle
Europese collega’s van de Staatssecretaris het erover eens zijn dat
Afghanistan veilig genoeg is om mensen naartoe terug te sturen.
Ten aanzien van de situatie op de Griekse eilanden, zouden deze leden
willen weten of het kabinet kennis heeft genomen van de uitzending van
Zembla van dinsdag 9 oktober. Hierin wordt onder meer gemeld dat er
maar 1 toilet per 70 mensen beschikbaar is en dat vrouwen ’s nachts al
helemaal niet daar naartoe durven gaan uit angst voor aanranding of
verkrachting? De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe lang de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

9

Raad deze situatie nog kan accepteren en hoe Nederland in de Raad zich
ervoor inzet dat er een einde komt aan deze situatie. Bij het laatste debat
over de Europese Top heeft premier Rutte gezegd dat er discussie gaande
is over de optie dat Europa die centra maar gezamenlijk moet overnemen,
aangezien Griekenland ondanks alle steun en geld niet van zins lijkt de
situatie te verbeteren. Hoe denkt het kabinet hier nu over? Hoe ontwikkelt
deze discussie zich nu? Wat is de inzet van het kabinet in deze discussie.
Is het kabinet overigens op de hoogte van de berichten dat Europees geld
dat bedoeld was de levensomstandigheden in de Griekse vluchtelingenkampen te verbeteren, verduisterd is? De aan het woord zijnde leden
willen graag weten of er onderzoek wordt gedaan naar deze kwestie.
Wat betreft de situatie van migranten in Libië zien de leden van de
ChristenUnie-fractie met instemming dat er veel gedaan wordt om de
monitoring te verbeteren op de behandeling van migranten die door de
Libische kustwacht terug worden gebracht. Zij willen echter benadrukken
dat deze en andere inspanningen om de situatie in Libië te verbeteren
onverminderd voortgezet moeten worden. Zij willen daarom ook weten of
dit ook voor de andere lidstaten prioriteit is. Daarnaast hebben deze leden
behoefte aan geactualiseerde rapportages van UNHCR en IOM over het lot
van mensen in de Libische detentiecentra alsook over de situatie van
migranten die uit de detentiecentra zijn geëvacueerd en van diegenen die
met ondersteuning zijn teruggekeerd naar huis. Is het kabinet bekend met
recente rapportages hierover en zo die er niet zijn, kan er door de Raad bij
deze organisaties op aangedrongen worden dat zulke rapportages er
komen?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben enkele vragen over het op te
richten Asiel en Migratiefonds. Zo willen zij weten hoe de verdeling
60–40% van het geld uit het fonds is onderbouwd door de Europese
Commissie. Wat betekent dit voor de uitkering die Nederland kan
verwachten ten opzichte van de huidige situatie?
II Reactie van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie informeren naar de herziening van verordening van de Europese grens- en kustwacht, meer specifiek naar de
voorgenomen uitbreiding van het aantal manschappen. Voortbouwend op
twee jaar Europese Grens- en Kustwacht Agentschap en in reactie op de
oproep van de Europese Raad van juni jl., heeft de Commissie voorgesteld om het Europese Grens- en Kustwacht Agentschap uit te rusten met
operationele capaciteit en bevoegdheden die nodig zijn voor een
doeltreffende ondersteuning van de lidstaten op dit terrein. Het voorstel
bevat ook een sterker mandaat inzake terugkeer en een nauwere
samenwerking met het nieuwe Asielagentschap van de EU. Het kabinet is
voorstander van een sterker EGKW. In dit verband steunt het kabinet dat
de operationele slagkracht van de EGKW wordt verbeterd doordat het
over meer personeel en materieel zal beschikken. Het uitgangspunt is en
blijft dat lidstaten primair verantwoordelijk zijn voor de bewaking van hun
buitengrenzen, en dat moet zo blijven. Wanneer er hierin gaten vallen,
moet de EGKW in staat zijn de lidstaten te ondersteunen. Uw Kamer zal
binnen de gebruikelijke termijn per BNC-fiche worden geïnformeerd over
het kabinetsstandpunt en de Nederlandse onderhandelingsinzet. Het
kabinet heeft tevens kennisgenomen van het behandelvoorbehoud dat uw
Kamer op dit voorstel heeft geplaatst en kijkt uit naar de behandeling
daarvan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

10

Vervolgens vragen de leden van de VVD-fractie naar duidelijkheid vooraf
over het uitgeven van gelden. Dat kan nu nog niet worden gegeven. Het
voorstel van de Europese Commissie is dat van het AMF 60% door middel
van een verdeelsleutel over de lidstaten zal worden verdeeld. Op basis
van de verordening stelt iedere lidstaat een eigen nationaal programma
op waarin voor die lidstaat wordt aangegeven waaraan de lidstaat de
toegekende middelen wil besteden. Hierbij moet de besteding passen
binnen de prioriteiten van het AMF die in de verordening en de bijbehorende bijlagen II en III staan vermeld. De overige 40% wordt beschikbaar
gesteld via de zogenaamde thematische faciliteit en zal worden toebedeeld aan programma’s onder direct, gedeeld en indirect beheer, conform
de gestelde prioriteiten van de Unie zoals uiteengezet in de diverse
voorstellen. De financiële middelen voor de thematische faciliteit worden
ook gebruikt voor ondersteuning van technische bijstand op initiatief van
de Europese Commissie. De Europese Commissie heeft toegezegd om
hier verdere toelichting op te geven.
Vervolgens informeren de leden van de VVD-fractie naar de omstandigheden op de Griekse eilanden. De omstandigheden op de Griekse
eilanden zijn nog steeds slecht. Dat komt vooral door overbevolking, met
alle gevolgen voor hygiëne en veiligheid van dien. Ik heb eind april met
eigen ogen de opvangvoorzieningen in de hotspot op Samos gezien en de
knelpunten daarbij. De opvangvoorzieningen zijn er, maar gezien de
voortdurend groeiende populatie, steeds te weinig. Er is sprake van veel
asielzoekers op weinig grondgebied en van geraffineerde smokkelpraktijken. Het onderstreept weer de noodzaak om de asielprocedures en de
terugkeer te verbeteren. Dat is de sleutel. De ondersteuning vanuit de EU,
met name de coördinerende rol van de Commissie, de inzet van experts
door Nederland en andere lidstaten en partijen blijft nodig. Op onderdelen
van het asielproces moet Griekenland nog aanvullende maatregelen
nemen. De Griekse overheid heeft deze punten in het vizier en onderhoudt
hierover intensief contact met de Europese Commissie, maar het gaat nog
altijd niet snel genoeg. De eindverantwoordelijkheid voor de asielprocedure en de kwaliteit van de opvangfaciliteiten ligt primair bij de Griekse
autoriteiten. Zowel de Europese Commissie als het kabinet blijven druk
uitoefenen op de Griekse autoriteiten om te zorgen voor voldoende
adequate opvang. De Commissie, lidstaten, ngo’s en UNHCR bieden GRIE
substantiële ondersteuning waar nodig en mogelijk, ook financieel. Vanuit
de EU is sinds 2014 per september 2018 circa € 1,6 miljard aan financiering gealloceerd aan de Griekse autoriteiten. Dit geld draagt grotendeels in directe dan wel indirecte zin bij aan het verbeteren van de
opvangomstandigheden en de asielprocedure, en deels aan grensbewaking. Ook bilateraal hebben lidstaten bijgedragen. Zo heeft Nederland
in 2016 € 100.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van de opvangomstandigheden in Griekenland en materiaal beschikbaar gesteld. Verder
stelt Nederland doorlopend een bovengemiddeld aantal experts
beschikbaar via EASO en via Frontex (momenteel 10% van het totale
bestand) alsook bilateraal, en is er contact met de Griekse asieldienst en
de Opvangdienst om expertise te delen. Tijdens mijn bezoek in april werd
Nederland door meerdere gesprekspartners geprezen om de ondersteuning van de afgelopen jaren en de constructieve rol die het steeds
speelt. Nederland spreekt Griekenland tot op het hoogste niveau aan over
dit onderwerp. Zo sprak de Minister-President bij de informele Europese
Raad in september, te Salzburg, zijn Griekse collega indringend aan.1 En
marge van de komende JBZ-Raad zal ik met de Griekse migratieminister
Vitsas mijn zorgen bespreken over de trage voortgang van de verbeteringen in de Griekse asielprocedure en de slechte situatie op de Griekse
eilanden.
1

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1359.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

11

De aan het woord zijnde leden informeren voorts naar de situatie op de
Westelijke Mediterrane Route en vragen naar de acties richting Marokko
worden ondernomen. Recentelijk is de Commissie enkele brede samenwerkingsovereenkomsten met Marokko overeengekomen, gefocust op het
enerzijds versterken van de concurrentie binnen de private sector en
anderzijds op sociale ontwikkeling. Daarnaast was Marokko ook uitgenodigd bij een overleg van ministers van migratie van de G6 Lidstaten op
8 en 9 oktober jl. Het kabinet ondersteunt deze initiatieven.
Voorts informeren de leden van de VVD-fractie naar de uitwerking van de
«disembarkation platforms»? Zoals ook in de debatten ter voorbereiding
op de informele Europese Raad is besproken, verloopt de ontwikkeling
van de ontschepingsarrangementen traag. De Europese Commissie heeft
deze zomer enkele documenten gepubliceerd waarin het de contouren
van dit concept schetst. Het concept dient nu nader te worden ingevuld.
Daarbij is het zaak dat dit in gezamenlijk wordt gedaan met partners in
Noord-Afrika, de Afrikaanse Unie, en bovenal UNHCR en IOM. Reden
hiervoor is dat maatwerk nodig is en dat het in de kern gaat om de
toepassing van verplichtingen die deze landen in het verleden reeds zijn
aangegaan in het kader van het VN Vluchtelingenverdrag en bijvoorbeeld
het zeerecht. Daarnaast bestaat bij de Noord-Afrikaanse landen ook enige
mate van terughoudendheid, mede omdat men de consequenties nog
onvoldoende kan overzien. Er liggen geen concrete voorstellen aan
bepaalde derde landen voor.
Tenslotte informeren de leden van de VVD-fractie naar het verlengen van
de operatie Sophia. De operatie Sophia heeft duidelijk zijn meerwaarde
bewezen, zowel op het gebied van de bestrijding van mensensmokkel, de
trainingen van de Libische kustwacht als het handhaven van het wapenembargo. Het kabinet hecht dan ook groot belang aan een besluit tot de
verlenging van de operatie. Daarbij dienen de zorgen die Italië heeft geuit
over de ontscheping van drenkelingen in het kader van Operatie Sophia te
worden meegenomen. De Italiaanse eis om automatisch te herverdelen na
ontscheping is wat het kabinet betreft een brug te ver. Het overleg en de
onderhandelingen hierover vinden thans plaats in Brussel. Nederland stelt
dat de door Italië gewenste automatische herverdeling van aan wal
gebrachte drenkelingen niet als voorwaarde kan dienen voor het nakomen
van bestaande verplichtingen. Hierbij dient wel de kanttekening te worden
geplaatst dat het aantal drenkelingen dat door Sophia in Italië aan wal
wordt gebracht verhoudingsgewijs klein is. Daarnaast is het aantal
aankomsten in Italië eveneens significant gedaald, waardoor er wat het
kabinet betreft ook geen sprake is van een crisissituatie die een automatische herverdeling zou rechtvaardigen. Zoals al vaker herhaald in
overleggen met uw Kamer, meent het kabinet dat een structurele
Europese oplossing moet worden gevonden voor de ontscheping van
drenkelingen binnen de EU op basis van de conclusies van de Europese
Raad van juni jl.
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie vragen het kabinet om zich te verzetten tegen
de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees asielsysteem en
Europese grens- en kustwacht. Zoals de leden van de PVV-fractie
genoeglijk bekend, is het kabinet van mening dat migratie-gerelateerde
vraagstukken Europese oplossingen vergen. Het kabinet zal zich dan ook
onverminderd inzetten voor een herziening van het gemeenschappelijk
Europees asielsysteem en Europese grens- en kustwacht die verbeteringen ten opzichte van de huidige situatie brengen. Dat is in het
Nederlands belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

12

Voorts informeren de leden van de PVV-fractie naar de inzet van het
kabinet om de mogelijkheden tot vreemdelingenbewaring te verruimen.
De inzet van het kabinet inzake de hervorming van het GEAS, laat zich
samenvatten in enkele overkoepelende doelen. Ten eerste moeten de
voorstellen zorgen voor efficiënte, en zorgvuldige, asielprocedures in alle
lidstaten, die ook bij een oplopende asielinstroom blijven voldoen. Verder
moet de hervorming van het GEAS secundaire migratiestromen
(doorreizen naar een andere EU-lidstaat) binnen de EU ontmoedigen en
de asiellasten billijker verdelen tussen de lidstaten. Ten aanzien van de
voorstellen is nog geen akkoord bereikt tussen de beide EU-wetgevers;
Raad en het EP. Over de Dublinverordening heeft de Raad nog geen
positie kunnen bepalen. In het meest recente concept van dit verordening
worden de mogelijkheden om een Dublinclaimant de bewaringsmaatregel
op te leggen (enigszins) verruimd ten opzichte van de thans geldende
Dublinverordening. Dat concept maakt het ook mogelijk dat, gelijk aan de
huidige Dublinverordening, personen die voorafgaande aan hun komst
naar Nederland al een asielprocedure hebben doorlopen in België, weer
terug te sturen naar dat land.
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de PVV-fractie met
betrekking tot ontscheping verwijst het kabinet naar de beantwoording
hieromtrent op vragen van de leden van de VVD-fractie. De integrale
migratieagenda van dit kabinet sluit goed aan op de alomvattende aanpak
van de Commissie, neergelegd in de Europese Agenda voor Migratie. De
Europese Commissie rapporteert hier met regelmaat over, waarover het
kabinet uw Kamer ook informeert. Deze alomvattende aanpak, met
aandacht voor de interne en externe dimensie, werd bovendien door de
regeringsleiders bevestigd tijdens de Europese Raad van 28 juni jl.
Voorts informeren de leden van de PVV-fractie naar een mogelijk aanbod
van Nederland om een gecontroleerd centrum te huisvesten. Het kabinet
heeft in verschillende Europese overleggen gesteld dat Nederland bereid
is een bijdrage te leveren aan de operationalisering van het concept van
gecontroleerde centra, mits dit een gestructureerde en voorspelbare
oplossing voor ontscheping bevordert en inpasbaar is in de bredere
hervorming van het gemeenschappelijk Europees Asielstelsel. Een
Nederlandse bijdrage zou onderdeel moeten zijn van een inspanning van
de Commissie en een coalitie van andere lidstaten en kan verschillende
vormen aannemen. Het ligt in de rede dat deze in eerste instantie vooral
op de plaats van ontscheping zou worden geleverd. Het concept van
gecontroleerde centra kan in de ogen van het kabinet bijdragen aan het
beheersbaar maken van migratiestromen via de Middellandse Zee en het
doormigreren naar elders in de EU, waaronder ons land, tegengaan.
Vooralsnog is het Nederlandse aanbod niet opgenomen noch is reeds
sprake van operationalisering van dit concept.
Voorts informeren de leden van de PVV-fractie naar het aantal Syriërs dat
vanuit Griekenland is teruggekeerd naar Turkije. De stijging van het aantal
asielaanvragen van bepaalde nationaliteiten loopt niet gelijk met de
ontwikkelingen in de aankomsten aan de EU- buitengrenzen.
Waarschijnlijk is hier sprake van secundaire irreguliere migratiestromen.
Het betreft niet alleen Syriërs, maar ook diverse andere nationaliteiten.
Mede door aandringen van Nederland, is hier in toenemende mate
aandacht voor bij de Commissie en zal dit onderwerp ook ter sprake
worden gebracht tijdens deze JBZ-Raad.2 Sinds maart 2016 zijn volgens
de Europese Commissie tot 4 oktober jl. 2.224 personen teruggekeerd
naar Turkije, waarvan 345 Syriërs. Tot 4 oktober jl. zijn in totaal 16.705
Syrische vluchtelingen vanuit Turkije hervestigd.
2

Kamerstuk 32 317, nr. 508.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

13

Wat betreft de vragen van de PVV-fractie met betrekking tot de situatie op
de Griekse eilanden en de signalering van vermeende IS-strijders, verwijst
het kabinet u naar het uitgebreide antwoord op vragen hieromtrent van de
leden van de CDA-fractie.
Tenslotte informeren de leden van de PVV-fractie naar de problematiek
rondom personen die via vrachtauto’s illegaal willen uitreizen, de
zogenaamde «inklimmers». Wanneer deze personen worden aangetroffen
moeten ze vertrekken naar het land waar ze een verblijfsrechtelijke status
hebben. Dit geldt ook voor Albanezen met verblijfsrecht – bijvoorbeeld
omdat ze nog in hun visumvrije periode zitten. Als mensen niet vrijwillig
vertrekken worden ze gedwongen uitgezet. Ze zullen als regel in bewaring
worden geplaatst tenzij ze onmiddellijk het land kunnen verlaten. Daarbij
wordt een inreisverbod en terugkeerbesluit opgelegd.
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie informeren naar een recente uitspraak van
het Hof van Justitie van de Europese Unie. Op 26 september 2018 heeft
het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg prejudiciële
vragen beantwoord over de schorsende werking van hoger beroep in
asielzaken (C-180/17). Het Hof van Justitie oordeelt in zijn arresten dat de
Europese Procedure- en Terugkeerrichtlijnen zich niet tegen de Nederlandse regeling verzetten. Dat betekent dat uit die richtlijnen niet volgt dat
hoger beroep «van rechtswege» (automatisch) schorsende werking moet
hebben. Hiermee is de Nederlandse uitvoeringspraktijk geaccordeerd en
dit arrest zal dan ook niet tot een verandering in het beleid leiden.
Vervolgens informeren de leden van de CDA-fractie naar de bespreking
van het verbeteren van terugkeerresultaten tijdens de informele JBZ-Raad
van 12 en 13 juli. Daar benadrukten verschillende ministers de noodzaak
om resultaten op terugkeer te verbeteren. Onder meer Nederland
bepleitte dat in de betrekkingen met betreffende herkomst- en transitlanden meer gebruik wordt gemaakt van more-for-more en less-for-less,
zoals ook neergelegd in het Regeerakkoord. Verschillende lidstaten,
waaronder Nederland, noemden hier het voorbeeld van Irak, waarbij
overigens is benadrukt dat de stabilisatie- en ontwikkelingsagenda met dit
land niet mag worden geschaad.
Voorts informeren de leden van de CDA-fractie naar de initiatieven
rondom legale arbeidsmigratie en een verbetering van de terugkeerpraktijk. De Commissie is van mening dat, om terugkeersamenwerking
met derde landen te verbeteren, additionele legale migratiemogelijkheden
aan derde landen moeten worden aangeboden. Dit op voorwaarde van
effectieve terug- en overname en medewerking bij het tegengaan van
irreguliere migratie. Het kabinet heeft u per brief van 11 juni jl. geïnformeerd over de kabinetspositie hieromtrent.3
De aan het woord zijnde leden informeren naar de kabinetspositie ten
aanzien van de recent gepubliceerde Commissievoorstellen. Het kabinet
heeft vaker aangedrongen op herziening van de Terugkeerrichtlijn en
verwelkomt dit voorstel dan ook. De Commissie beoogt met veel van de
voorstellen processen te verhelderen en te vereenvoudigen om de
uitvoerbaarheid van het terugkeerbeleid te vergroten, met een zorgvuldig
oog voor de rechten van de vreemdeling. Dit is een goed streven. Tijdens
de onderhandelingen zal ik bezien hoe de voorgestelde regelingen in de
Nederlandse praktijk zullen doorwerken en of ze daadwerkelijk leiden tot

3

Kamerstuk 19 637, nr. 2394.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

14

een effectievere terugkeerpraktijk. Voorts verwijs ik u naar het BNC-fiche
dat u nog zult ontvangen.
Voor de antwoorden omtrent ontscheping verwijst het kabinet naar de
antwoorden op de vragen van de VVD-fractie.
Voorts informeren de leden van de CDA-fractie naar de binnengrenscontroles in verschillende lidstaten. Momenteel voeren Zweden, Denemarken,
Duitsland, Oostenrijk Noorwegen en Frankrijk binnengrenscontroles uit op
grond van artikelen 25 en 27 Schengengrenscode. Dit betreft de grondslag
voor het kunnen instellen van de binnengrenscontrole op basis van een
voorzienbare dreiging voor de openbare orde en nationale veiligheid.
Daarnaast worden bijvoorbeeld secundaire migratiestromen aangevoerd
als reden voor het tijdelijk herinvoeren van de binnengrenscontroles. Een
volledig overzicht hiervan kan op de webstek van de Commissie worden
gevonden.4
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de CDA-fractie met
betrekking tot de Griekse opvangomstandigheden verwijs ik u naar de
beantwoording hieromtrent op vragen van de leden van de VVD-fractie.
De leden van de CDA-fractie informeren voorts naar berichtgeving over
ronselende IS-sympathisanten. Het kabinet neemt de signalen over
IS-sympathisanten in de opvangfaciliteiten serieus en trekt daarin ook
samen op met andere lidstaten. In tegenstelling tot wat de media
berichtten, hebben Duitse inlichtingendiensten deze signalen niet kunnen
bevestigen. De Griekse politie wijst er in de media op dat het gaat om
asielzoekers die zich voordoen als IS-leden om angst te zaaien en een
betere positie te verwerven in het kamp. Sinds de aanslagen in Europa is
de controle in de opvangfaciliteiten geïntensiveerd. De afgelopen twee
jaar zouden 120 personen die een veiligheidsrisico vormden gearresteerd
zijn op de eilanden. Voorts vragen de leden van de CDA-fractie naar het
aantal aankomsten in Griekenland. In 2018 waren er in totaal circa 36.500
aankomsten in Griekenland. Dat is een stijging van circa 60% ten opzichte
van 2017. Dit wordt met name veroorzaakt door aankomsten via de
landsgrens.
Voorts refereren de leden van de CDA-fractie naar berichtgeving rondom
uitspraken van de Italiaanse Minister van Binnenlandse Zaken rondom het
sluiten van luchthavens. Het kabinet is bekend met de berichtgeving maar
kan de inhoud ervan bevestigen noch ontkennen. Deze berichtgeving
moet naar alle waarschijnlijkheid gelezen worden in verband met de
Duitse wens om secundaire migratie vanuit Griekenland, Italië en Spanje
te beperken en hierover met deze landen afspraken te maken in
afwachting van herziening van de Dublinverordening. Voor de huidige
stand van zaken m.b.t. de GEAS-onderhandelingen verwijs ik u naar de
geannoteerde agenda van deze JBZ-Raad.
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Het kabinet deelt de zorgen van de leden van de D66-fractie omtrent de
herziening van het GEAS en zal deze bezorgdheid overbrengen tijdens
deze Raadsbijeenkomst.
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de D66-fractie met
betrekking tot het Asiel en Migratiefonds verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op vragen van de leden van de VVD-fractie.
4

https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/what-we-do/policies/borders-andvisas/schengen/reintroduction-border-control/docs/ms_notifications_-_reintroduction_
of_border_control_en.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

15

Voorts informeren de aan het woord zijnde leden naar een verdeelsleutel
op basis van «resultaat op terugkeer». De Commissie stelt voor dat van
het AMF 60% door middel van een verdeelsleutel over de lidstaten zal
worden verdeeld. Van deze 60% ontvangt elke lidstaat aan het begin van
de programmeringsperiode eenmalig een vast bedrag van 5 miljoen EUR.
Vervolgens stelt de Europese Commissie voor de resterende financiële
middelen (van die 60%) te verdelen (en niet perse uit te geven) op basis
van de volgende criteria:
− 30% voor asiel, waarvan 60% voor het aantal eerste asiel aanvragen;
30% voor het aantal mensen met internationale bescherming; en 10%
voor het aantal hervestigingen.
− 30% voor legale migratie en integratie, waarvan 60% voor het aantal
mensen met een eerste verblijfsvergunning; en 40% voor het totaal
aantal derdelanders in een lidstaat.
− 40% voor de aanpak van irreguliere migratie, met inbegrip van
terugkeer, waarvan 50% voor terugkeerverzoeken; en 50% voor het
daadwerkelijke aantal mensen dat terugkeert.
Het kabinet is van mening dat inspanningen van individuele lidstaten op
het migratieterrein moeten worden meegewogen in de verdeelsleutel van
de nationale programma’s van het AMF. Vanuit dit oogpunt ziet het
kabinet de door de Europese Commissie voorgestelde verdeelsleutel in
het AMF, die onder andere wordt bepaald door het resultaat op terugkeer,
als positief.
Het door de leden van de D66-fractie geschetste beeld met betrekking tot
toegang tot financiering voor lokale ngo’s herkent het kabinet niet. Op dit
moment worden ongeveer 25 projecten van ngo’s mede gefinancierd met
AMIF gelden. Tweejaarlijks bestaat de mogelijkheid om aanvragen in te
dienen op in de betreffende subsidieregeling vastgelegde thema’s. Bij de
selectie worden eisen gesteld ten aanzien van omvang, continuïteit,
ervaring, kwaliteit van het project en efficiency. Dit in combinatie met het
relatief beperkte budget houdt helaas wel in dat bij elke aanvraagronde
aanvragers teleurgesteld moeten worden.
Voorts informeren de leden van de D66-fractie naar de situatie in de
Libische detentiecentra. Zoals uw Kamer bekend, deelt het kabinet deze
zorgen. Het aantal officiële detentiecentra dat open is en het aantal
mensen dat daar in mensonterende omstandigheden wordt vastgehouden
fluctueert sterk. UNHCR meldt 37 centra die in het beheer zijn van de
Libische immigratiedienst (DCIM) waarvan er drie op dit moment gesloten
zijn door de veiligheidsontwikkelingen in Tripoli. Volgens schattingen van
UNHCR zouden er momenteel ca. 6.700 personen worden vastgehouden.
Doel van het kabinet en de EU is om de situatie in de Libische detentiecentra te verbeteren met als inzet dat deze uiteindelijk worden gesloten en
vervangen door alternatieve ontvangst- en transitcentra. Daarbij wordt
intensief samengewerkt met de Libische autoriteiten, UNHCR, IOM en de
Afrikaanse Unie. Hoewel de situatie verre van wenselijk is, hebben deze
gezamenlijke inspanningen wel tot resultaten geleid. Zo is inderdaad
sinds eind 2017 een tiental centra gesloten. Dit jaar heeft IOM t/m eind
september 12.550 migranten kunnen ondersteunen in hun vrijwillige
terugkeer naar hun landen van herkomst en heeft UNHCR ca. 1.860
vluchtelingen kunnen evacueren. Ook bevinden de voorbereidingen van
de Libische autoriteiten en UNHCR voor het openstellen van een
alternatief (open) centrum zich inmiddels in een vergevorderd stadium.
Vervolgens informeren de leden van de D66-fractie naar de screening van
Libiërs voor de Europese training van de kustwacht. Kortheidshalve wordt
verwezen naar de beantwoording d.d. 10 oktober van schriftelijke vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

16

die over dit onderwerp zijn gesteld vragen op 27 september met
Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 236.
Zie voor de beantwoording van deze vraag de brief aan uw Kamer van
1 oktober jl.5 Daar kan ik aan toevoegen dat Nederland voortdurend
aandringt op verbetering van de omstandigheden, op de eilanden maar
ook op het vasteland. Voor een duurzame oplossing is het met name van
belang dat asielprocedures versnellen en terugkeer effectiever is. Daar
wordt ook aan gewerkt, met steun van de Commissie en lidstaten,
waaronder Nederland. Zo heeft de Griekse asieldienst onlangs een
planningsinstrument ontwikkeld voor een efficiëntere toewijzing van
zaken en gaat het mobiele teams inzetten om de achterstand op bepaalde
eilanden weg te werken. Daarnaast zullen er acht extra beroepscomités
operationeel zijn voor het eind van de maand om ook in deze fase de
procedures te kunnen versnellen. Tenslotte verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op vragen van de leden van de VVD-fractie.
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar beantwoording van
de vragen van de VVD-fractie over de omstandigheden in de Griekse
opvang en naar de hierboven genoemde kamerbrief. Gezien alle daarin
genoemde inspanningen, waaronder een bovengemiddeld aantal
Nederlandse experts dat wordt ingezet via agentschappen alsmede
aanvullende bilaterale inzet van experts, zie ik op het moment geen reden
voor verdere uitbreiding van deze ondersteuning. Evenwel kijkt Nederland
steeds welwillend naar specifieke verzoeken om ondersteuning. Zo zijn dit
voorjaar extra tolken geleverd, wiens inzet onlangs weer verlengd is.
Nederland staat hierover via de ambassade in Athene, maar ook vanuit
Den Haag en Brussel, in voortdurend contact met de Griekse autoriteiten.
Met een verwijzing naar door UNHCR gepubliceerde cijfers, stellen de
leden van de D66-fractie dat er sprake is van een probleem met de
reddingscapaciteit op de Middellandse Zee en vragen dit aan te kaarten in
de JBZ-raad. Vooropgesteld zij dat iedere verdrinking er een te veel is. Uit
de cijfers van UNHCR en IOM blijkt een daling van het absolute aantal
verdrinkingen in 2018, maar tevens een verhoudingsgewijze stijging. Het
is niet vastgesteld of dit een gevolg is van een gebrek aan reddingscapaciteit of dat bijvoorbeeld smokkelaars grotere risico’s nemen met de
levens van migranten. Zo tonen cijfers van IOM aan dat verhoudingsgewijs sprake is van een grotere stijging van verdrinkingen op de
Westelijke Mediterrane route t.o.v. de zelfde periode in 2017 (t/m oktober)
dan op de Centrale of Oostelijke routes, terwijl de reddingscapaciteit
mede door de inzet van Frontex, de Spaanse overheid en Spaanse ngo’s
op deze route juist is toegenomen. Hoe dan ook tonen deze cijfers aan dat
de gezamenlijke Europese aanpak verder moet worden geïntensiveerd
met als doel dat mensen deze gevaarlijke reis niet gaan ondernemen.
Daar zal ook aandacht voor worden gevraagd tijdens de JBZ-raad.
De leden van de D66-fractie informeren ten slotte naar de plannen van de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat rond de registratieregels voor
ngo-schepen. Schepen van organisaties met ideële doelstellingen werden
tot voor kort ingeschreven als pleziervaartuig. Voor zeegaande pleziervaartuigen hanteert Nederland geen verplichte veiligheids- en bemanningseisen, tot voor kort dus ook niet voor schepen van ideële organisaties. Het
gebruik van pleziervaartuigen is beperkt tot sport- en recreatiedoeleinden.
Het gebruik van schepen van ideële organisaties is echter duidelijk anders.
Op de Middellandse Zee worden deze veelal gebruikt voor «Search and
Rescue» activiteiten. Als gevolg van de specifieke aandacht hiervoor acht
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat het niet langer verantwoord
5

Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 113.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

17

deze schepen te laten varen zonder dat voldaan wordt aan enige
veiligheids- en bemanningseisen. Voor nieuw te registreren schepen zal
dit nieuwe beleid per direct van toepassing zijn. Met de ideële organisaties waarvan schepen nu al staan geregistreerd zal in overleg een
overgangstermijn worden afgesproken. Het doel van dit nieuwe beleid is
dat de activiteiten van schepen van ideële organisaties – die per organisatie zeer verschillend kunnen zijn – veilig en verantwoord uitgevoerd
kunnen worden.
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Voor de beantwoording van de vragen rond de registratieregels voor
ngo-schepen verwijs ik u naar beantwoording van de vragen van de
D66-fractie over dit onderwerp.
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie
met betrekking tot de operatie Sophia en reddingcapaciteit op de
Middellandse Zee verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op
vragen van de leden van de VVD-fractie en de D66-fractie.
Voorts informeren de leden van de GroenLinks-fractie naar de onderhandelingen omtrent de herziening van het GEAS en een mogelijke grotere
rol van EASO op de Griekse eilanden. Het Commissievoorstel van 4 mei
2016 betreffende een voorstel voor een EU-Asielagentschap6met ruimere
bevoegdheden en het gewijzigde voorstel van 12 september jl. betreffende het EU-Asielagentschap7kunnen bijdragen aan het op de juiste wijze
implementeren van de EU-asielwetgeving. Het Agentschap zal ruimere
bevoegdheden en meer personeel en middelen krijgen. Daarnaast
verruimt het gewijzigde voorstel van 12 september jl. de bijstand die die
verleend kan worden betreffende de asiel- en opvangsituatie in een
lidstaat. Dit kan leiden tot een grotere rol van het Agentschap op de
Griekse eilanden. Verdere uitbreiding van de capaciteit van EASO op de
eilanden zal niet het antwoord zijn op de situatie op de Griekse eilanden.
Het is belangrijk dat de Griekse asielprocedure beter gaat functioneren,
waardoor asielzoekers sneller duidelijkheid hebben of zij bescherming
krijgen of Griekenland moeten verlaten, waarbij Turkije zoals bekend in
het kader van de EU-Turkije Verklaring gecommitteerd is om mensen
terug te nemen. Wel is het van belang dat lidstaten de gevraagde
capaciteit blijven leveren, dat zeker. Nederland levert dan ook een
bovengemiddeld aantal experts via EASO (ca 10%). Voor het overige zijn
de acties van belang zoals ik in de beantwoording op de vragen van de
VVD en andere fracties over Griekenland heb aangegeven.
Voorts informeren de leden van de GroenLinks-fractie naar de herziening
van de verordening voor een Europese grens- en kustwacht. Het kabinet
kan de wens voor extra operationeel ondersteunend personeel in principe
steunen, mits dit vraaggestuurd, met respect voor de gedeelde verantwoordelijk binnen de Europese Grens- en Kustwacht en de soevereiniteit
van de lidstaten plaatsvindt.
Voor wat betreft de kosten, is het voor Nederland van belang dat niet
vooruit wordt gelopen op het volgende MFK (2021–2017). De financiële
gevolgen voor na 2020 dienen derhalve deel uit te maken van de onderhandelingen over het toekomstige MFK. De financiële gevolgen voor 2019
dienen deel uit te maken van de onderhandelingen over de
EU-jaarbegroting.

6
7

COM(2016) 271.
COM(2018) 633.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

18

Het kabinet verwelkomt het voorstel als onderdeel van de integrale
aanpak van migratie, waar een gezond functionerend gemeenschappelijk
asielsysteem onderdeel van is. Het kabinet heeft daarnaast kennisgenomen van het behandelvoorbehoud dat de Tweede Kamer heeft
geplaatst. Uw Kamer zal binnen de gebruikelijke termijn per BNC-fiche
worden geïnformeerd over het kabinetsstandpunt en de Nederlandse
onderhandelingsinzet.
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie
met betrekking tot de Terugkeerrichtlijn verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op vragen van de leden van de CDA-fractie. Voorts
informeren de aan het woord zijnde leden of het kabinet zich inspant of er
bij terugkeer een redelijke mate van binding moet bestaan. Terugkeer naar
het herkomstland of eventueel transitland is in de meeste gevallen het
voordehand liggende scenario. Maar een effectief terugkeerbeleid vergt
dat we ons niet op voorhand beperken tot terugkeer naar deze landen. De
terugkeerrichtlijn staat het nu echter niet toe om vreemdelingen uit te
zetten naar een ander land dan het herkomstland of een transitland, tenzij
de vreemdeling hiermee instemt.
Een dergelijke bepaling is echter wel nodig om de migratieovereenkomsten met derde landen mogelijk te maken. Dat is een ambitie van
zowel het Regeerakkoord als de EU. Daarnaast is terugkeer een belangrijke prioriteit voorde EU en voor Nederland. Het hebben van een band
met een land is ook geen noodzakelijke voorwaarde die volgt uit het
internationaal recht. We moeten ons bij de herziening van de richtlijn dan
ook geen onnodige beperkingen opleggen.
De afhandeling van (herhaalde) asielverzoeken wordt neergelegd in de
Asielprocedureverordening, en niet in de Terugkeerrichtlijn. Bij de
bespreking van de Asielprocedureverordening wordt ook door de
lidstaten gesproken over hoe om te gaan met herhaalde asielverzoeken
die kort voor een ingeplande terugkeer worden ingediend. Indien deze
worden misbruikt, in de zin dat de aanvraag enkel wordt ingediend om
ingeplande terugkeer te frustreren, dan moeten lidstaten adequaat kunnen
handelen, bijvoorbeeld door een snelle afwijzing van het asielverzoek. Dat
daarenboven ook zou worden nagedacht over strafbepalingen is mij niet
bekend.
Voorts informeren de leden van de GroenLinks-fractie naar de onderhandelingen rondom de Opvangrichtlijn. In juni 2018 lag het voorstel voor de
aangepaste Opvangrichtlijn ter instemming voor in Coreper. In het artikel
dat ziet op vreemdelingenbewaring van minderjarigen was opgenomen
dat de bewaring van kinderen per definitie in het belang van het kind
moet zijn. Dit gaat verder dan het (zwaar) meewegen van het belang van
het kind, wat de huidige Opvangrichtlijn voorschrijft en wat ook Nederlandse praktijk is. Ik acht een dergelijke verzwaring niet wenselijk
aangezien een staat de ruimte moet hebben om ook andere belangen mee
te kunnen wegen om een effectief migratiebeleid te kunnen voeren, zoals
bijvoorbeeld het belang van terugkeer en aspecten gerelateerd aan de
openbare orde. Daarom heeft het kabinet op dit punt aangegeven vast te
willen houden aan de tekst in de huidige Opvangrichtlijn. Naast Nederland
gaven meerdere lidstaten in Coreper aan niet te kunnen instemmen met
het voorstel voor de Opvangrichtlijn dat daar voorlag. Het voorstel moet
dus verder worden besproken tussen Raad, Europees parlement en
Commissie in de zogenoemde triloog.
Voor de antwoorden omtrent ontscheping verwijst het kabinet naar de
antwoorden op de vragen van de VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

19

Ten aanzien van de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie met
betrekking tot de actuele situatie van migranten in Libië en de inspanningen van de EU-AU-VN Taskforce verwijs ik u kortheidshalve naar het
antwoord op de vragen van D66 hierover. Wat betreft de vragen m.b.t. de
criteria of een vluchteling voor hervestiging in aanmerking komt, geldt dat
UNHCR dat doet op basis van de algemene hervestigingscriteria die
UNHCR toepast om kandidaten voor te dragen aan potentiele hervestigingslanden. Op basis van de werkzaamheden van UNHCR in Libië,
waaronder de bezoeken aan de detentiecentra, identificeert UNHCR
zogenaamde persons of concern. Dat zijn asielzoekers of ander kwetsbare
personen. UNHCR oordeelt vervolgens welke oplossing voor hen het
beste van toepassing is: evacuatie naar Niger en vervolgens vrijwillige
terugkeer naar het land van herkomst, of het bieden van bescherming in
een derde land via hervestiging. De EU-AU-VN taskforce heeft daar geen
rol in. Deze taskforce richt zich vooral op het oplossen van knelpunten om
te zorgen dat de relevante organisaties hun werk kunnen doen.
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie vragen naar de actuele stand van te sluiten
migratie-overeenkomsten zoals verwoord in het regeerakkoord. Daar is
vooralsnog geen sprake van, met Egypte noch ander landen in NoordAfrika. Gelet op dit feit, wordt hier niet ingegaan op de mensenrechtensituatie in Egypte en de behandeling van vluchtelingen en migranten in het
hypothetische geval van ontscheping. De Kamer wordt geïnformeerd over
eventuele ontwikkelingen op dit gebied. Wat betreft de rol van de Tweede
Kamer bij de goedkeuring van dergelijke, toekomstige overeenkomsten
wijst het kabinet, zoals ook tijdens het debat op 21 juni jl. is gedaan, wel
op het feit dat dit mede afhankelijk zal zijn van de vorm van een overeenkomst. Deze zal in omvang, aard en impact sterk kunnen variëren.
In het algemeen geldt dat er inderdaad gesprekken plaatsvinden over de
bredere samenwerking tussen de EU en Egypte. Daar maakt ook migratie
deel van uit. Net als dat deze gesprekken ook plaatsvinden met landen als
Marokko en Tunesië en vele andere landen. Zoals in het antwoord op
vragen van de VVD is gemeld, is er op dit moment geen concrete
voortgang te melden over de zogenaamde ontschepingsarrangementen in
Noord-Afrikaanse landen, waaronder Egypte. Wel heeft de EU, net als het
kabinet, oog voor de inspanningen die Egypte pleegt bij het opvangen van
ca. 233.000 door UNHCR geregistreerde vluchtelingen en vele duizenden
ongeregistreerde Syriërs en Palestijnen alsmede de maatregelen die sinds
2016 zijn getroffen om de levensgevaarlijke oversteek over de Middellandse Zee naar de EU te voorkomen. Zo zijn er in 2017 en 2018 geen
boten vanuit Egypte aangekomen. De EU en het kabinet erkennen dat
Egypte hier niet alleen in staat en bieden Egypte daarom ook steun aan
via verschillende projecten die zien op het bevorderen van de toegang tot
onderwijs van vluchtelingenkinderen en het versterken van de toegang
van vluchtelingen tot zorg. Hierbij is ook oog voor de noden van de
gastgemeenschappen in Egypte. Daar zijn geen migratieovereenkomsten
voor nodig.
Vervolgens informeren de aan het woord zijnde leden naar de situatie op
de Griekse eilanden. In de vraag lopen de onderwerpen herplaatsing (het
overnemen van asielzoekers uit andere lidstaten) en hervestiging (het
laten overkomen van erkende vluchtelingen uit derde landen) door elkaar
heen. De uitzending van Zembla betrof op hervestiging. Door onder
andere de SP-fractie zijn hierover schriftelijke vragen gesteld, die ik ook
schriftelijk zal beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

20

Het herplaatsen van asielzoekers uit Griekenland is voor het kabinet, sinds
het aflopen van betreffende Raadsbesluiten inzake Griekenland en Italië,
niet aan de orde.
Voor overige vragen met betrekking tot de situatie op de Griekse eilanden
verwijs ik u naar de beantwoording van de vragen van de VVD- en
D66-fracties over de omstandigheden in de Griekse opvang.
Ten aanzien van de vragen van de SP-fractie met betrekking tot de situatie
in Libië en de EU inzet, verwijst het kabinet kortheidshalve naar de
beantwoording van vergelijkbare vragen van de D66- en GroenLinksfracties. Wat betreft de rechtvaardiging van de besteding van EU gelden
wijst het kabinet op de het feit dat de steun aan de Libische kustwacht een
onderdeel is van de inspanningen van de EU. Het merendeel van de
bijdragen wordt besteed aan het verbeteren van de behandeling van
drenkelingen die aan wal worden gebracht in centra waar ook UNHCR en
IOM aanwezig kunnen zijn, om te zorgen dat personen die worden
vastgehouden in de Libische detentiecentra toegang hebben tot onder
andere zorg en aan de inspanningen van IOM en UNHCR om mensen uit
deze mensonterende situatie te halen door hen te ondersteunen in hun
vrijwillige terugkeer of evacuatie.
Voor wat betreft de beantwoording over de voorgestelde 10.000 extra fte
voor Frontex verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op de
vragen van de leden van de VVD-fractie en de leden van de GroenLinksfractie.
Op de vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUniefractie
Het kabinet zet vraagtekens bij de uitvoerbaarheid van het voorstel inzake
de realisatie van 10.000 personeelsleden in 2020 en het afgeleide te
realiseren aantal voor Nederland. Onder andere in het Coreper van
17 september jl. en op expertniveau hebben meerdere lidstaten,
waaronder Nederland, hun zorgen hierover geuit. Nederland heeft de
Commissie verzocht een heldere onderbouwing te geven.
Voor wat betreft de beantwoording van de vragen van de aan het woord
zijnde leden over de verantwoordelijkheid voor het grensbeheer verwijs ik
u naar de beantwoording hieromtrent op de vragen van de leden van de
VVD-fractie.
Het sterkere mandaat inzake terugkeer van het Agentschap betreft diverse
elementen. Het Agentschap zal de lidstaten op eigen initiatief ondersteuning kunnen bieden bij alle fasen van de terugkeerprocedures van
illegaal verblijvende vreemdelingen – met volledige inachtneming van de
grondrechten. Het betreft bijvoorbeeld het bieden van technische en
operationele ondersteuning aan lidstaten bij het realiseren van een
geïntegreerd nationaal terugkeersysteem; het bieden van ondersteuning
wanneer een lidstaat met problemen bij de terugkeer van illegaal
verblijvende vreemdelingen wordt geconfronteerd en hulp bij de
identificatie van irregulier verblijvende migranten (inclusief het verkrijgen
van reisdocumenten). Het agentschap zal ook derde landen assisteren met
hun activiteiten inzake terugkeer naar andere (derde) landen. Het kabinet
is in principe positief over de versterking van het Agentschap op het
terrein van terugkeer. Uw Kamer zal binnen de gebruikelijke termijn per
BNC-fiche worden geïnformeerd over het kabinetsstandpunt en de
Nederlandse onderhandelingsinzet. Het kabinet heeft tevens kennisgenomen van het behandelvoorbehoud dat uw Kamer op dit voorstel heeft
geplaatst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

21

Wat betreft de herziening van de terugkeerrichtlijn willen de leden van de
ChristenUnie-fractie graag weten wat de criteria zullen zijn voor het
bepalen van het risico van onttrekking en wat er bedoeld wordt met een
«grensprocedure die een duidelijker verband beoogt te leggen tussen de
terugkeerprocedure en de asielprocedure aan de grens». In het door de
Commissie voorgestelde artikel 6 zijn criteria opgenomen aan de hand
waarvan het risico op onttrekking wordt bepaald. De huidige terugkeerrichtlijn bevat een dergelijk artikel niet. Ik ben er voorstander van om het
risico op onttrekking te harmoniseren, mede met het oog op het
voorkomen van secundaire migratie. Overigens kent Nederland nu
nationaal ook criteria aan de hand waarvan het risico op onttrekking wordt
bepaald (artikel 5.1b, Vreemdelingenbesluit). Het voorstel van de
Commissie en de Nederlandse lijst komen voor een belangrijk deel
overeen, maar bevat ook enkele nieuwe gronden. Ik zal daarom goed
kijken naar de voorstellen van de Commissie. De Procedurerichtlijn biedt
lidstaten de mogelijkheid tot het voeren van een grensprocedure waarin
aan de grens (of in een transitzone) wordt beslist over de asielaanvraag
van een vreemdeling die aan de Schengenbuitengrens te kennen heeft
gegeven een asielaanvraag te willen indienen en die niet voldoet aan de
voorwaarden voor toegang tot Nederland. Indien de asielaanvraag in de
grensprocedure is afgewezen, wordt aansluitend de terugkeer van de
vreemdeling ter hand genomen. In het voorstel tot herziening van de
Terugkeerrichtlijn wordt voor de fase van terugkeer na afwijzing van de
asielaanvraag ook een grensprocedure geïntroduceerd. Nederland kent
reeds een procedure voor behandeling van asielaanvragen en terugkeer
aan de grens (luchthaven Schiphol). Een dergelijke procedure wordt
echter nog niet door alle lidstaten toegepast.
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de ChristenUnie-fractie
met betrekking tot terugkeer naar een ander land dan het herkomst- of
transitland verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op vragen van
de leden van de GroenLinks-fractie.
Voor antwoorden op de vragen van de leden van de ChristenUnie-fractie
met betrekking tot landen die weigeren hun onderdanen terug te nemen
verwijs ik u naar de beantwoording hieromtrent op vragen van de leden
van de SP-fractie.
Net als de leden van de ChristenUnie-fractie is het kabinet eens met de
notie dat meer legale mogelijkheden moeten worden geboden voor
mensen die bescherming behoeven, zoals ook in het regeerakkoord en de
integrale migratieagenda is neergelegd. Daarom heeft het kabinet, zoals u
bekend, de hervestigingsinzet ook verhoogd. Tegelijkertijd wijst het
kabinet er wel op dat dit maar een beperkt deel van de oplossing is voor
het probleem van de vele migranten die de levensgevaarlijke oversteek
naar de EU wagen of willen wagen en waarvoor de Commissie via legale
migratiekanalen een oplossing wenst te bieden. Het merendeel komt
namelijk niet in aanmerking voor internationale bescherming, en daarmee
ook niet voor hervestiging. Voor een deel van hen zouden mogelijkheden
moeten worden gezocht middels kortstondige arbeidsmigratie. Het
kabinet heeft daarbij echter uiteraard kennis genomen van het standpunt
van de Tweede Kamer via de aangenomen motie-Van Dijk.8
Wat betreft de vragen van de ChristenUnie-fractie ten aanzien van Egypte
verwijst het kabinet naar de beantwoording van vragen van de SP-fractie
hierover.

8

Kamerstuk 34 590, nr. 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

22

Voor antwoorden op de vragen van de leden van de ChristenUnie-fractie
met betrekking tot eventuele samenwerking met Egypte verwijs ik u naar
de beantwoording hieromtrent op vragen van de leden van de SP-fractie.
Vervolgens informeren de leden van de ChristenUnie naar de situatie in
Afghanistan. Niet al het beleid van andere lidstaten is openbaar dus ik kan
deze vraag niet voor alle lidstaten beantwoorden. Zoals u ook in mijn brief
van 11 juli jl. heeft kunnen lezen wordt er in de meeste Europese landen
gewerkt met een zogeheten glijdende schaal voor de bepaling of er sprake
is van een situatie als omschreven in artikel 15c van de Kwalificatierichtlijn
(Kamerstuk 19 637, nr. 2416). In landen zoals België, Zweden en
Noorwegen wordt voor sommige provincies 15c aangenomen, maar in
die landen gelden ook meer binnenlandse beschermingsalternatieven. In
landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland wordt net als Nederland
geen situatie in de zin van 15c van de Kwalificatierichtlijn aangenomen. Er
heeft echter geen enkele lidstaat beleid waarbij iedere Afghaanse
asielzoeker bescherming krijgt. Terugkeer naar Afghanistan vindt uit
verschillende lidstaten plaats.
De leden van de fractie van de Christen Unie suggereren dat er op
EU-niveau een discussie gaande is over de optie om de asielprocedures in
Griekenland gezamenlijk over te nemen. Dit herkent het kabinet niet. Wel
heeft de premier tijdens het debat over de informele Europese Raad in
Salzburg gezegd dat een dergelijke optie in het verleden wel eens
geopperd is. Een dergelijke discussie is nu echter niet aan de orde.
Dan wat betreft de vragen van de leden van de fractie van de ChristenUnie
over de berichten dat Europees geld zou zijn verduisterd. Het proces rond
de besteding van EU-fondsen in Griekenland verloopt in sommige
gevallen moeizaam. Dit heeft meerdere oorzaken. Ik heb er geen bevestiging van in hoeverre corruptie er daar één van is. De Commissie stelt bij
de inzet van EU fondsen zowel voorwaarden vooraf als bij de verantwoording achteraf, net als dat bij andere lidstaten het geval is. Dit
betekent ook dat het soms langere tijd kan duren voordat het geld op de
juiste plek terecht komt. Het is aan de Commissie erop toe te zien dat
financiële EU-ondersteuning goed terecht komt. Daarom monitort de
Europese Commissie de situatie nauwlettend. Als de Commissie naar
aanleiding van dit soort berichten constateert dat Griekenland financiële
ondersteuning niet volgens afspraak besteedt, verwacht het kabinet van
de Commissie dat zij Griekenland hierop aanspreekt en zo nodig vervolgstappen neemt.
Zoals in de beantwoording (d.d. 10 oktober) op schriftelijke vragen van
D66 van 27 september 2018 (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 236)
is aangegeven, bestaat er in de Raad brede steun voor de monitoringstaak
van de operatie Sophia. Dit impliceert ook dat de meerderheid van de
lidstaten dit als prioriteit zien. Wat betreft de behoefte van de rapportages
van UNHCR en IOM verwijst het kabinet naar de openbare websites van
deze organisaties.9 Net als de Europese Commissie10 rapporteren deze
organisaties met enige regelmaat over de situatie in Libië en de door hen
gepleegde inspanningen.

9

10

Voor UNHCR: http://reporting.unhcr.org/node/12003 en voor IOM: https://www.iom.int/
countries/libya
Zie bijv. https://ec.europa.eu/home-affairs/what-we-do/policies/european-agenda-migration/
proposal-implementation-package_en als ook https://ec.europa.eu/home-affairs/what-we-do/
policies/european-agenda-migration/background-information_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

23

Wat betreft de vragen van de ChristenUnie-fractie ten aanzien van het
Asiel en Migratiefonds verwijst het kabinet naar de beantwoording van
vragen van de VVD-fractie hierover.
De Commissie stelt voor dat van het AMF 60% door middel van een
verdeelsleutel over de lidstaten zal worden verdeeld. Van het bovengenoemde bedrag ontvangt elke lidstaat aan het begin van de programmeringsperiode eenmalig een vast bedrag van 5 miljoen EUR. Vervolgens
worden de resterende financiële middelen verdeeld op basis van de
volgende criteria:
− 30% voor asiel, waarvan 60% voor het aantal eerste asiel aanvragen;
30% voor het aantal mensen met internationale bescherming; en 10%
voor het aantal hervestigingen.
− 30% voor legale migratie en integratie, waarvan 60% voor het aantal
mensen met een eerste verblijfsvergunning; en 40% voor het totaal
aantal derdelanders in een lidstaat.
− 40% voor de aanpak van irreguliere migratie, met inbegrip van
terugkeer, waarvan 50% voor terugkeer verzoeken; en 50% voor het
daadwerkelijke aantal mensen dat terugkeert.
Het voorstel van de Europese Commissie is om de verdeelsleutel te
baseren op data van de drie meest recente jaren (2017–2019). Er is
daarom tot op heden nog geen exacte berekening gemaakt voor wat
betreft de middelen die Nederland kan verwachten. Wel is het duidelijk dat
het bedrag dat Nederland op basis van dit Commissievoorstel uit de
verdeelsleutel zal ontvangen aanzienlijk hoger zal zijn dan dat in het
huidige financiële kader, mede gezien het door de Commissie voorgestelde, hogere totaalbedrag in het fonds (van 3 miljard naar 10,4 miljard).
Daarnaast kan Nederland ook in aanmerking komen voor financiële
middelen vanuit de overige 40% van het fonds, de thematische faciliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 527

24