Technologiestichting STW
www.stw.nl

Zelfevaluatie STW

2011-2015

Zelfevaluatie
Technologiestichting STW
periode 2011- 2015

4

Technologiestichting STW

Inhoud

01
07

Missie en achtergrond

09
09
13
18
23
24

Resultaten

29

Toekomst

35

Acties naar aanleiding van aanbevelingen
van de STW-evaluatiecommissie 2006-2010

41

Referenties

02
Financieel
Utilisatie/valorisatie
Programma’s en instrumenten
Kwaliteit van onderzoek en portfolio
Werkwijze en organisatie

03

04

05

06
43
Bijlagen:
43
i. STW-criteria voor strategische samenwerkingsprogramma’s
44		
ii. Toelichting op de STW-instrumenten
46		
iii. Samenvatting stakeholdersscan 2015
48		
iv. Werkwijze KPI’s en resultaten periode 2011-2015

ZANDMOTOR
De Zandmotor, een kunstmatige zandbank in de vorm van een schiereiland,
blijkt inderdaad te leiden tot kustbescherming. Het is een experiment in
het kader van dynamisch kustbeheer.
Het doel is op natuurlijke wijze, door de
inwerking van golven, wind en stroming,
de stranden en duinen te verbreden.
Om het concept van de Zandmotor te
kunnen exporteren, is het noodzakelijk
om in detail te weten wat er gebeurt.
STW financierde en begeleidde daarom
een grote meetcampagne.

6

Technologiestichting STW

Missie en achtergrond

De oprichting van STW in 1981 was het
resultaat van de Innovatienota van de overheid van 1979. Als doelstelling van de
stichting werd vastgelegd “om, in het algemeen belang en dat van het wetenschappelijk onderwijs, technisch wetenschappelijk
onderzoek en de toepassing daarvan door
derden, de gebruikers, te bevorderen”. STW
kreeg de opdracht om “de coördinatie van
onderzoek en het gebruik van onderzoeksresultaten te bevorderen”. Verder werd
STW geacht “wetenschappelijk onderzoek
te stimuleren en initiëren op gebieden
waar om reden van maatschappelijke of
wetenschappelijke ontwikkelingen een
duidelijke inspanning gewenst is”.
Deze STW-missie is later vertaald in termen
die aansluiten bij de gevestigde en geaccepteerde praktijk: “het bij elkaar brengen van
onderzoekers en gebruikers van goed
technisch-wetenschappelijk onderzoek ten
behoeve van wederzijdse kennisuitwisseling,
toepassing en innovatie.” Deze wederzijdse
interactie op het raakvlak van wetenschap
en maatschappij moet leiden tot bloei van de
toegepaste en technische wetenschappen
(applied & engineering sciences) en tot
welvaart en welzijn in het bedrijfsleven en de
samenleving (people-planet-profit).

7

Zelfevaluatie periode 2011-2015

STW onderhoudt daarmee actief relaties met
twee werelden, namelijk die van gebruikers
(de vraagkant, veelal bedrijven) en die van
wetenschappelijke onderzoekers (de publieke
aanbodkant), twee werelden die elkaar de
laatste jaren steeds meer raken door toenemende publiek-private samenwerking (ad hoc
en geïnstitutionaliseerd) en door een groeiende cultuur van ondernemerschap en door
co-creatie. Samenwerking is de laatste jaren
hét sleutelwoord geworden, over de grenzen
van publiek en privaat heen en ook over
grenzen van topsectoren, van wetenschapsdisciplines en van landen. De grote maatschappelijke uitdagingen nodigen daartoe
ook steeds sterker uit. STW ziet het als haar
opdracht om als publieke onderzoeksfinancier
op dit multidisciplinaire, maatschappelijke
speelveld haar steentje bij te dragen.
In de hierna volgende paragrafen zal beknopt
overzicht worden gegeven van resultaten
en beleidsontwikkelingen van de periode
2011-2015, in de slotparagraaf zal worden
vooruitgezien naar de transitie van STW naar
het NWO-domein TTW per 2017.

NEREDA
Ingenieursbureau Royal HaskoningDHV
gaat de komende tien jaar de Neredatechnologie voor afvalwaterzuivering
leveren aan India en Zwitserland. Nereda
zuivert afvalwater met bacteriën (aeroob
korrelslib) en is daarmee een doorbraaktechnologie voor duurzame afvalwaterzuivering. Nereda-installaties zijn tot vier
keer kleiner, energiezuiniger en goedkoper
dan traditionele installaties. De Neredatechnologie werd ontwikkeld in diverse
STW-projecten, en is al geïntroduceerd in
Brazilië, Australië, het Verenigd Koninkrijk
en Ierland.

8

Technologiestichting STW

Resultaten

Financieel
De trend in de budgetontwikkeling van STW
is voor de periode 2011-2015 positief. Van
de kant van NWO, de grootste subsidiegever,
werden structurele bezuinigingen doorgevoerd, die echter voor een deel werden
gecompenseerd met incidentele aanvullende
middelen, veelal met oormerking voor de
proposities voor de topsectoren. De bijdrage
van EZ was relatief stabiel. De gemiddelde
groei van het STW-budget was vooral een
gevolg van de toegenomen cofinanciering
door gebruikers (zie figuren 1 en 2).
Naar schatting past meer dan 90% van de
STW-portefeuille binnen de roadmaps van de
topsectoren. Dat is gevolg van een bewuste
keuze van het STW-bestuur. Zie figuur 4.
Voor sommige instrumenten, w.o. Perspectief,
is inpasbaarheid van onderzoek in roadmaps
van de topsectoren zelfs als expliciete
voorwaarde gesteld. In sommige gevallen zijn
ook TKI-gelden voor het onderzoek ingezet.
Zoals uit de figuur 3 blijkt is de categorie
‘samenwerkingsprogramma’ per 2011
substantieel toegenomen. Deze categorie
omvat programma’s als de periodieke

9

Zelfevaluatie periode 2011-2015

HTSM-call, de HighTech Materialen call, de
Maritiem call, Maps4Society, het programma
Sport, Smart Energy Systems, EiwitInnovatie,
Maatschappelijk Verantwoord Innoveren en
het NWO-Nano-programma, welke zijn opgezet
in samenwerking met derden (topsectoren,
NWO-gebieden, ministeries). Qua onderzoeksdoelgroep waren de drie TU’s, WUR en UMC’s
de grootste subsidieontvangers (figuur 5).
De STW-ervaring met cofinanciering –
d.w.z. de facultatieve dan wel verplichte
medefinanciering van onderzoeksprojecten
– heeft de afgelopen jaren geholpen de basis
te leggen voor ‘spelregels’ ten aanzien van
medefinanciering en zeggenschap voor
publiek-private samenwerking (PPS) met
de topsectoren. Het uitgangspunt is daarbij
‘wie betaalt, bepaalt’, met dien verstande
dat STW haar deelname altijd koppelt aan
vaste principes (zie bijlage i) en doorgaans
hoofdfinancier wil zijn.
De cofinancieringseis, financieel en in natura,
voor het programma-instrument Perspectief,
is in de loop der jaren zo aangepast dat een
juiste balans is gevonden tussen serieus
gebruikerscommitment en een voldoende
laagdrempeligheid voor vernieuwend/exploratief onderzoek van onderzoeksconsortia.

figuur

120

1
Inkomsten STW in M€

100

Overig
EZ
NWO/OCW

80

60

40

15
20

14
20

13
20

12
20

20

0

11

20

figuur

18
16

2
Cofinanciering in
cash en in kind
2011-2015 in M€

14
12
10

Cofinanciering cash
Cofinanciering in kind

8
6
4

15
20

14
20

13
20

12
20

20

0

11

2

100

figuur

3
Aangegane
verplichtingen STW
naar instrument
(2011-2015, M€)

75

50

10

Technologiestichting STW

15
20

14
20

13
20

12
20

20

0

11

25

Overig
Vernieuwingsimpuls
Samenwerkingsprogramma
Partnership
Perspectief
OTP

3%

2%

figuur

1% 1%
0%
2%
1%

4
Topsectorverdeling
STW-verplichtingen
2011-2015

5%

High Tech Systemen

5%

en Matrialen (HTSM)
Life Sciences

43%

7%

Water
Tuinbouw en
uitgangsmaterialen
Agri & Food

13%

Energie
Chemie
Nano
ICT
Creatieve industrie
17%

Logistiek
Niet in topsector
Biobased economie

16

figuur

6
13

5
Onderzoeksbudget per
instelling (M€, totaal
periode 2011-1015)

19
19

94

Technische Universiteit Delft
Technische Universiteit

21

Eindhoven
Universiteit Twente

25

Wageningen Universiteit
56

Universiteit Utrecht
Overige onderzoeks-

32

instellingen
Universiteit van Amsterdam
Radboud Universiteit
Universiteit Leiden
Vrije Universiteit Amsterdam
33

35

50

Erasmus Universiteit
Rotterdam
Rijksuniversiteit Groningen
Universiteit Maastricht

11

Zelfevaluatie periode 2011-2015

aantal

figuur

1400

6

Aantal industriële
gebruikersrelaties bij
STW-projecten naar
aantal en geolocatie

1200
1000
800

Aantal buitenlandse
gebruikersrelaties
Aantal Nederlandse
gebruikersrelaties

600
400

14
20

13
20

20

20

11

0

12

200

2%

figuur

Gebruikers per
categorie in 2015

10%

12%

39%

37%

12

7

Technologiestichting STW

Bedrijven:
> 250 medewerkers
Bedrijven:
< 250 medewerkers
Hoger onderwijs en
UMC’s
(Semi)overheid
Niet gouvermentele
organisatie

Utilisatie/valorisatie
Qua omvang is het aantal gebruikersrelaties
licht gestegen. Dit vanwege de omvang van
de projecten- en programma-portfolio die
ook licht is toegenomen in de afgelopen
periode (figuur 6). De samenstelling van
het STW-gebruikersnetwerk wisselt met
de permanente verversing van de STWportefeuille. Niettemin is de hoofdstructuur
van dit netwerk op organisatieniveau
vergelijkbaar met de voorgaande periode
1
(zie figuren 7 en 8).
Door het deelnemen in gebruikerscommissies
en met de systematische registratie van
‘kennisoverdrachtmomenten’ houdt STW
vinger aan de pols wat betreft kennisoverdracht in de projecten (zie ook hierna).
Omdat valorisatiesucces en kennisoverdracht
zeer veelvormig zijn, blijkens ook de jaarlijkse
utilisatierapportage van STW, wordt op
deze manier getracht de effectiviteit van
kennisoverdracht aantoonbaar en meetbaar
te maken. Dit in vervolg op eerdere
aanbevelingen in het rapport ‘Waardevol’ van
2
de Landelijke Commissie Valorisatie (2011).
In overleg met stakeholders en met
betrokkenheid van EZ is het IP-beleid van
STW in 2015 verruimd. Daarmee wordt aan
onderzoekers de mogelijkheid geboden
om – onder voorwaarden – reeds bestaande
IP-afspraken met gebruikers van kracht
te laten zijn bij samenwerking in nieuwe
STW-projecten. Voordeel is daarbij dat
minder onderhandeling voorafgaand aan
het onderzoek nodig is, dat sneller gestart

13

Zelfevaluatie periode 2011-2015

kan worden met de feitelijke onderzoekswerkzaamheden en dat projectdeelname
toegankelijker wordt voor het MKB doordat
hun gezamenlijke bijdrage (vaak een relatief
kleinere bijdrage ten opzichte van die van
grotere bedrijven) het uitgangspunt is
voor toekenning van de IP rechten. De
verruiming van IP-regels doet ook recht
aan de bestendiging van publiek-private
netwerken, omdat deze niet per definitie
starten resp. stoppen met een STW-project.
Tot de voorwaarden van het nieuwe beleid
behoort dat STW de bestaande IP-afspraken
(vertrouwelijk) toetst aan het wettelijk
kader en aan de STW-uitgangspunten voor
3
Intellectueel Eigendomsbeleid. Op dit
moment maken enkele indieners al gebruik
van de mogelijkheid om voort te bouwen op
bestaande IP-afspraken. Andere indieners
lijken vooralsnog gebruik te blijven maken
van de STW-ondersteuning bij het maken van
zulke afspraken. In dit proces van aanpassing
van de STW-IP-voorwaarden heeft nauw
overleg plaatsgevonden met de TTO’s van
kennisinstellingen en industrie.
Rekening houdend met de wensen van het
veld (onderzoekers én gebruikers) heeft STW
in de afgelopen periode ingezet op efficiëntie
en standaardisering bij het maken van
juridische afspraken bij onderzoeksprojecten.
Een voorbeeld hiervan is dat, in plaats van
het aanbieden van optieovereenkomsten ter
1

 oordat in de gebruikerscommissie van een project
D
meerdere gebruikersorganisaties deelnemen en doordat gebruikersorganisaties in meerdere commissies
vertegenwoordigd kunnen zijn, is de gebruikersdoelgroep als een sociaal netwerk af te beelden.

2

 aardevol, indicatoren voor valorisatie, Rathenau,
W
STW, Technopolis, 2011

3

 eze positie geeft STW overigens uniek landelijk
D
overzicht van de PPS-IP-praktijk.

figuur

8
STW user commitees network 2013

14

Technologiestichting STW

onderhandeling, cofinancieringsafspraken
en IP-afspraken vooraf worden bevestigd in
een zogeheten bevestiging verplichtingen
derden brief (“BVD-brief”, zie figuur 10).
Daarmee hoopt STW balans te houden tussen
het leveren van maatwerk voor de klant en
de efficiëntie van het proces. Deze aanpak
kan worden ingebracht in de transitie naar de
nieuwe organisatie NWO.
De NWO-werkgroep Publiek-Private Samenwerking (PPS) werd ingesteld ten behoeve
van de totstandkoming van de ‘spelregels
4
voor publiek-private samenwerking’ van
de Kenniscoalitie (2013). STW heeft in de
afgelopen periode haar expertise breed
gedeeld binnen de NWO-organisatie, onder
meer via de werkgroep, en mede vorm
gegeven aan het NWO-beleid op het vlak van
PPS (zie figuur 9).

figuur

STW was mede-initiator van Lowlabb en
Summerlabb, dat een podium biedt voor
publiekscommunicatie op festivals als
Lowlands, Eurosonic Noorderslag of de
wereldhavendagen. Ook verzorgde STW
samen met de NTR een Klokhuisaflevering
over de neerslagradar.
Publiekscommunicatie verliep veelal via
landelijke media, waar in sterk toenemende
mate valorisatie van STW-onderzoek
beschreven wordt. Sinds 2014 steeg ook
de bekendheid van de STW Simon Stevin
Meesterprijs, via interviews met de winnaars
in NRC Handelsblad, De Volkskrant, De
Telegraaf, Trouw en NOS Achtuurjournaal.
4

http://vsnu.nl/files/documenten/Domeinen/
Onderzoek/130626%20Statement%20onderzoek
%20innovatie.pdf

9
Specifieke topsector activiteiten gericht op PPS

Er zijn drie modellen voor PPS gedefinieerd waarbij de spelregels voor de betrokkenheid van de topsectoren zijn vastgelegd.
Ze worden toegepast op activiteiten die binnen de topsectoragenda’s passen en direct voortkomen uit gezamelijke programmering in TKI-verband. Hieronder een overzicht van de PPS-varianten op hoofdlijnen.

Variant 1 (brede vorm)

Variant 2 (specifieke vorm)

Variant 3 (intensieve vorm)

•	Brede calls over alle/meerdere
topsectoren heen dan wel
topsectordoorsnijdend.

•	Call voor de topsector (breed
of één/meerder roadmaps).

•	Call of programma op één
roadmap of deel daarvan.

•	10-40% private bijdrage.

•

•	Onderzoekers/kennisinstellingen en bedrijven stellen
samen programma’s op vallend
binnen de innovatie contracten.

•	Bedrijf/consortium heeft
de lead en nodigt i.s.m. NWO
onderzoekers/kennisinstellingen uit om te participeren.

•	Regie NWO/bedrijfsleven/TKI.

•	Regie bedrijfsleven/TKI
i.s.m. NWO

30-50% private bijdrage

•	1-20% private bijdrage.
•	Onderzoekers/kennisinstellingen zoeken steun bedrijven
voor topsector relevant
onderzoek.
•	Regie NWO

15

Zelfevaluatie periode 2011-2015

20
10

20
11

20
12

20
13

20
14

20
15

10

20
09

figuur

Projectovereenkomsten
(optie, optielicentie (freedom to operate,
geheimhouding en afstandsverklaring), samenwerking binnen programma of project, BVD brief)

33

38

35

47

58

72

147

Kennisoverdracht
(licentie,overdracht octrooi, knowhow,
material transfer, revenu sharing)

25

21

23

21

15

13

15

2
			

1

2

4

Partnership raamovereenkomsten

Uitvoeringsovereenkomsten STW					
4		2
Uitvoeringsovereenkomsten Take-Off							
11
		

58

59

58

70

78

87

179

to
ta

al

09
20

08

0

0

2

0

1

0

3

		

A

18

14

14

17

12

75

		

B

46

46

49

48

47

236

C

25

12

20

22

13

92

B

07

20

Toelichting: STW rapporteert jaarlijks via
de zogeheten utilisatierapporten over
de projecten en programma’s die 5 jaar
resp. 10 jaar daarvoor zijn gestart. Dit
gebeurt per project resp. programma.
Om deze resultaten ook te quantificeren
wordt gebruik gemaakt van “BPI-scores”,
d.w.z. inschatting van de resultaten
op de aspecten Betrokkenheid van de
gebruikers, Product van het onderzoek
(deliverable) en Inkomsten/revenuen
voortkomend uit het onderzoek. Uit
bijgaande tabel blijkt dat de utilisatiescore van onderzoeksprojecten in de
afgelopen periode gemiddeld ongeveer
gelijk is gebleven.

20

BPI-scores utilisatie
2011-2015

20

05

11

20

figuur

06

Toelichting op de tabel: Als gevolg van een veranderde werkwijze ten aanzien van IP-afspraken is het aantal opties vastgelegd in ‘BVD brieven’ (= bevestiging verplichtingen derden) en het aantal optielicenties sterk toegenomen. De toename
van de optielicentie-overeenkomsten op projecten is vooral een gevolg van de toename van het aantal Partnership raamovereenkomsten, waarbij er in 2015 vier zijn afgesloten waaronder met gezondheidsfondsen. Met name bij partnerships
heeft STW standaard-IP-afspraken al vóór het opengaan van de call met (het consortium) van de partner(s) gemaakt. Dit leidt
tot een snellere start na honorering van de onderzoeksprojecten. Sinds 2015 kunnen indieners aangeven of zij eigen IP- en
publicatietermijnen afspraken van toepassing op het onderzoek willen laten zijn.

		
					
406
P

0

0

1

0

1

0

2

		

A

12

14

15

21

16

78

		

B

58

38

52

53

36

237

C

19

21

16

13

20

89

		
					
406
I

0

0

2

0

1

0

3

		

A

68

50

60

67

52

297

		

B

18

18

20

18

17

91

C

3

4

3

2

3

15

		
					
406

16

Technologiestichting STW

Betrokkenheid
van de gebruikers

50

37,5

0
A
B
C

25

09
20

08
20

07
20

06
20

20

0

05

12,5

Product van
het onderzoek

60

45

0
A
B
C

30

09
20

08
20

07
20

06
20

20

0

05

15

Inkomsten voortkomend
uit het onderzoek

70

52,5

0
A
B
C

35

17

Zelfevaluatie periode 2011-2015

9
20
0

8
20
0

7
20
0

6
20
0

20
0

0

5

17,5

5

Programma’s en
instrumenten
Via de NWO-bijdrage aan de innovatiecontracten voor de topsectoren leverde STW
significante bijdragen aan programmatisch en
projectmatig onderzoek voor roadmaps van
acht van de negen topsectoren. Dit ook voor
de periode 2016-2017 het geval zijn. Daarnaast heeft STW via open instrumenten als
het OTP en de NWO-Vernieuwingsimpuls
eveneens ruimte gegeven aan vrij onderzoek
zonder ex-ante toets aan topsector roadmaps.
Samenwerkingsprogramma’s, Perspectief en
Partnerships zijn zeer belangrijke instrumenten in de STW-mix omdat deze niet
alleen nieuwe technologie, maar ook nieuwe
consortia uitlokken en daarmee het ecosysteem verrijken en crossovers bewerkstelligen (zie figuur 12). Door acquisitie
en door matchmaking tussen partners en
onderzoeksdoelgroepen helpt STW nieuwe
verbindingen te leggen die samenwerking
en innovatie bevorderen (zie figuur 8). Voor
diverse Partners was deze mogelijkheid
tot vernieuwing c.q. uitbreiding van het
eigen netwerk reden om met STW in zee te
gaan. Ook (multidisciplinaire) opleiding van
onderzoekers op een relevant strategisch
terrein en de werkwijze van STW resp. haar
ervaring met publiek-private samenwerking
en PPS-financiering reden telden daarbij mee.
In samenspraak met topsectoren en met
NWO-gebieden is in de afgelopen jaren
een reeks van initiatieven gerealiseerd
resp. op de agenda gezet voor de komende

18

Technologiestichting STW

contractperiode. Een voorbeeld hiervan is
het onderwerp ‘Smart Industry’ waarvoor
STW, op verzoek van FME en TNO en met
input van derden, een wetenschappelijke
onderzoeksagenda heeft opgesteld. Zoals
ook vermeld in het innovatiecontract voor
de komende twee jaar zal STW/TTW de
uitvoering daarvan in samenwerking met
Domein Beta en met NRPO-SIA ter hand
nemen. Smart Industry is ook een van
de 16 voorbeeldroutes van de Nationale
Wetenschaps Agenda (NWA).
STW staat niet alleen. Zij heeft, in het kader
van het topsectorenbeleid, de laatste jaren
actief relaties onderhouden met topteams en
TKI’s en samengewerkt met diverse andere
intermediaire organisaties, zoals topinstituten en gezondheidsfondsen, waaronder
M2i, Holst, ESI, TKI Green Genetics, KWF en
Hartstichting.
De ervaringen met Perspectiefprogramma’s
6
in de periode 2006-2014 hebben geleid tot
aanscherping van de Perspectief-formule
en een (INK)-protocol waarmee nieuwe
programma’s doelmatig kunnen worden
opgezet vanaf de start. Per 2016 geldt
binnen de Perspectief-programmacompetitie
niet langer een compartimentering en
zal maatschappelijke relevantie sterker
worden meegewogen in de selectiecriteria.
Deze ontschotting en aanpassing van het
evaluatiekader speelt in op behoeften
vanuit een breder maatschappelijk veld,
inclusief de topsectoren, en draagt bij aan de
flexibilisering van het instrument. Voor een

5

Nederlands Kennis- en Innovatiecontract 2016-2017

6

 eze leerervaringen zijn vastgelegd in een rapport
D
uitgebracht door Technopolis

300

100%

225

75%

150

50%

75

25%

0

Vernieuwingsimpuls

OTP

Demonstrator
(pilot)

Partnership Samenwerkings- Valorisation
programma
Grant
(tot 2015)

Take-Off
(per2015)

Perspectief
(voorselectie)

aantal gehonoreerde projecten

16

figuur

13
Aantal honoreringen
en honoreringspercentage NWOVernieuwingsimpuls
(per jaar; naar instrument)

70%
60%

8

50%
40%

6

30%

4

20%

2

15

0%

20

14
20

13
20

12
20

20

11

10%

50%

12,5

25%

20

20

20

20

20

Zelfevaluatie periode 2011-2015

15

25

14

75%

13

37,5

12

100%

11

50

aantal gehonoreerde projecten

Aantal projecten
Honoreringspercentage

80%

10

19

Honoreringen en
honoreringspercentages per instrument
(2011-2015)

90%

12

0

12

0%

100%

14

0

figuur

0%

Aantal Veni
Aantal Vidi
Aantal Vici

figuur

% Veni
% Vidi
% Vici

14
Aantal honoreringen
en honoreringspercentage Valorisation
Grant /Take-Off
(per jaar; naar fase)

Aantal VG1
Aantal VG2
Aantal TO1
Aantal TO2

% VG1
% VG2
% TO1
% TO2

toelichting op de STW-instrumenten wordt
verwezen naar bijlage ii.
Het Partnership-instrument is evenals Perspectief in de afgelopen jaren tot wasdom
gekomen: op dit moment van schrijven zijn
12 programma’s gerealiseerd op zeer diverse
terreinen. Het bedrijfscommitment, ook in de
vorm van een middelenstroom, is hiermee
aanzienlijk gegroeid. Zie figuur 2. Door zijn
thematische opzet is Partnership een
instrument bij uitstek voor multidisciplinaire
samenwerking. De meest recente call
(2015/2016) voor Perspectief leidde in
eerste instantie tot 65 initiatieven cq.
consortia, elk met een eigen netwerk en
matchmaking. In totaal werd daarbij een
beroep van 131 M€ gedaan op STW.
In vervolg op signalen uit het veld heeft
STW voor de doelgroep van ontwerpwetenschappers o.m. het programma
Research Through Design (RTD) opgezet.
Dit in samenwerking met het Gebied
Geesteswetenschappen (de NWO-trekker
voor de topsector Creatieve Industrie) en
het Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek
(NRPO-SIA). Het doel daarbij was om – als
‘hoeder voor de ingenieurswetenschappen’
zoals de vorige STW-evaluatiecommissie
zei – het werkveld van de ontwerpende
en construerende wetenschappen te
versterken en deze doelgroep een level
playing field te bieden in de mix van
instrumenten. RTD zal te zijner tijd worden
geëvalueerd en mogelijk vervolgd. Doordat
ontwerpwetenschap een zeer breed
vakgebied is – het omvat een breed scala
aan disciplines variërend van bouwkunde en
industrieel ontwerp tot IC-design en mode;
het heeft ook raakvlakken met kunst – zal
enig focus noodzakelijk zijn.

20

Technologiestichting STW

Andere programma’s die specifiek waren
gericht op ingenieursdisciplines zijn
Maps4Society, Demonstrator en het
Onderzoeksprogramma Sport. Ook voor de
komende periode (2016-2017) is apart
budgettaire ruimte geschapen voor ontwerpende en construerende wetenschappen via
de NWO-propositie voor de topsectoren.
Voor het vrije onderzoek is het OTP in de
afgelopen periode een tamelijk stabiele
financieringsbron gebleven, maar de
NWO-Vernieuwingsimpuls is voor de STWachterban (m.n. Vici) in dat opzicht soms
onzeker gebleken. In een brief aan het
Algemeen Bestuur van NWO heeft de Vicicommissie zijn zorg uitgesproken over de
NWO-brede beoordeling, omdat daardoor
essentiële domeinexpertise teveel op de
achtergrond blijft. Dit geldt ook voor de
voorstellen ingediend via STW. Zie figuur 13.
De programmaformule Valorisation Grant,
die is gericht op de start van nieuwe
bedrijvigheid, is na tien jaar beëindigd en
opgevolgd door de formule Take-off. Ook
Take-off kent een tweefasenstructuur,
maar onderscheidt zich door de volgende
kenmerken:
• het programma wordt grotendeels
uitgevoerd onder een ministeriële
regeling met EZ als opdrachtgever;
• STW is opdrachtnemer en coördineert
de NWO-brede aanpak (met drie
compartimenten);
• de tweede fase van een Take-off-project
bestaat uit een (risicodragende) lening
aan het bedrijf, niet uit subsidie.
Daarmee is het bereik van de vroegere
Valorisation Grant aanmerkelijk vergroot.
Take-off zal in 2016 nog verder worden

uitgebreid naar starters vanuit de hbosector, met NRPO-SIA als intermediair
voor de eerste-fase-financiering. Ook voor
TO2-instellingen zal een dergelijke regeling
worden ontwikkeld (figuur 14). STW is
niet alleen uitvoerder/coördinator voor dit
programma, maar was ook mede ontwerper
van deze constructie.
De pilot Demonstrator die is gericht op
vermarkting van Proofs-of-concept is in
2015 geëindigd en zal voorjaar 2016 worden
geëvalueerd en mogelijk vervolgd.
De internationale samenwerking van STW
is – mede op voorstel van de vorige STWevaluatiecommissie – in de afgelopen periode
beperkt gebleven. Met IWT/Vlaanderen is

21

Zelfevaluatie periode 2011-2015

een nieuwe samenwerking aangegaan die
recentelijk resulteerde in acht gezamenlijk
gefinancierde projecten (2015) op de vooraf
gekozen terreinen van HTSM, Farma en Chemie.
Met EPSRC/UK heeft STW – op beperkte
schaal – een lopende samenwerking op het
gebied van deltatechnologie. Op verzoek van
NWO en met extra NWO-financiering wordt op
dit moment een samenwerkingsprogramma
met India opgezet (2016) op gebied van
watertechnologie en gezondheid.

MIMETAS
Geholpen door STW-financiering
exploiteert Leidse onderzoekers het
bedrijf MIMETAS, dat zogeheten
organ-on-a-chip-modellen levert voor
nieuwe medicijnontwikkeling. Met deze
chips is het mogelijk om in een vroeg
stadium de werking van medicijnen
op mensen of een bepaalde subgroep
van patiënten te voorspellen. Op die
manier zijn de risico’s bij het ontwikkelen
van medicijnen voor een belangrijk deel
weg te nemen.

figuur

4,5

15
Gemiddeld jurycijfer
wetenschappelijke
kwaliteit

4
3,5
3
2,5

Honeringen
Afwijzingen

2
1,5
1

20
15

20
14

20
13

20
12

0

20
11

0,5

figuur

16

Toelichting: de 984 lopende onderzoeksprojecten per medio 2014 zijn via een geautomatiseerde clusteringmethode (Topic
Modeling) verdeeld in 30 clusters (topics) die worden aangeduid met de meest kenmerkende sleutelwoorden. In deze tabel
is bovendien een onderverdeling gemaakt naar het type onderzoeksprogramma waar de desbetreffende projecten deel van
uitmaken. Een project(document) kan aan meerdere topics worden toegerekend. Uit de verdeling van projecten over topics
blijkt dat sommige onderwerpen zich meer lenen voor een programmatische aanpak (bijv. watermanagement) dan andere.

22

Technologiestichting STW

Kwaliteit van onderzoek
en portfolio
De kwaliteit van het Nederlandse publiek
wetenschappelijk onderzoek is in het alge7
meen hoog en uit een eerdere assessment
van het STW-onderzoek blijkt dat de
wetenschappelijke kwaliteit van de STW8
portefeuille daar geenszins bij achter loopt.
Voor de kwaliteitsselectie van aanvragen
steunt STW op het oordeel van externe,
onafhankelijke experts die commentaren
en adviezen geven op ingediende plannen,
zowel wat betreft het wetenschappelijk
vernieuwende karakter als wat betreft de
toepassings- of toepasbaarheidsaspecten
(figuur 15). Daarmee is echter het STWkwaliteitsstempel nog niet helemaal gezet.
Immers, niet alleen de toets der kritiek van
reviewers is van belang, ook de zakelijkjuridische aspecten van publiek-private
samenwerking in het onderzoek zijn belangrijk met het oog op de latere toepassing van
resultaten. Daarvoor moeten in een vroeg
stadium afspraken worden gemaakt en deze
moeten ook worden nageleefd opdat de
samenwerking een duurzaam karakter
kan krijgen (o.a. vormeisen, individueel
advies, subsidievoorwaarden). Matchmaking
en contractafspraken zijn daarom van
belang, in het bijzonder bij programma’s
met cofinanciering.
De inhoudelijke STW-portefeuille is dynamisch van samenstelling. Figuur 16 laat een
momentopname zien. De (multidisciplinaire)
STW-portfolio komt vooral aanbodgedreven
tot stand, maar weerspiegelt ook de beleids-

23

Zelfevaluatie periode 2011-2015

keuzen die zijn gemaakt, met name in het
kader van samenwerkingsprogramma’s,
Partnerships en de NWO-proposities voor de
topsectoren. Een disciplinaire trendanalyse
over de afgelopen periode kan slechts
indicatief zijn doordat de digitale registratie
van projectvoorstellen bij NWO pas per 2007
is ingevoerd, en doordat de toedeling van
multidisciplinair onderzoek aan disciplines
niet eenvoudig is. Niettemin lijkt zich in de
STW-portefeuille over de jaren heen een
toename af te tekenen voor onderzoek op
het terrein voor medische technologie en
een afname voor o.a. chemisch onderzoek.
Vooruitlopend op de totstandkoming
van de Nationale Wetenschapsagenda
(NWA) heeft STW met haar belangrijkste
publieke onderzoekspartners (3TU, WUR,
9
TNO) tien thema’s geïdentificeerd die
goede kans bieden voor wetenschappelijke
samenwerking, die een maatschappelijke
uitdaging bieden en die tegelijkertijd
economische kansen bieden voor het
Nederlandse bedrijfsleven (peopleplanet-profit). In de komende periode zal
gezamenlijk op deze onderwerpen verder
worden ingezet. De opgestelde agenda
is aangeboden aan de voorzitter van de
Stuurgroep van de NWA en is geïntegreerd in
de voorbeeldroutes van de uiteindelijke NWA.
Op verzoek van de minister van EZ heeft STW
(naast FOM en NWO) een meerjarige bijdrage
geleverd aan de totstandkoming van het

7

Wetenschapsvisie 2025: keuzes voor de toekomst .

8

 ibliometric study of STW-funded research
B
1997-2006 , CWTS, 2009

9

 genda voor Nederland. Inspired by Technology”
A
(2015)

QuTech Advanced Research Centre,
gericht op de ontwikkeling van quantumtechnologie. QuTech is door de overheid
uitgeroepen tot Nationaal Icoon, een
onderzoekszwaartepunt waaraan Intel
(50 M€) en de Nederlandse overheid in de
komende tien jaar aanzienlijke bijdragen
zullen leveren (in totaal 135 M€).

Werkwijze en organisatie
Het STW-selectieproces heeft in het algemeen een standaardaanpak, maar kent
daarnaast in het kader van samenwerkingsprogramma’s en Partnerships ook maatwerk,
afhankelijk van de scope van het programmainstrument. Het Open TechnologieProgramma
(OTP) heeft omvangrijke, breed samenstelde
jury’s die de grote diversiteit van onderzoeksvoorstellen prioriteren op basis van
spelregels en referentenrapporten. Partnerships, als andere uiterste, hebben een kleinere,
maar specialistische vergaderende beoordelingscommissie die eveneens prioriteert op
basis van referentenrapporten maar die iets
andere spelregels hanteert. In alle gevallen
worden onafhankelijkheid, deskundigheid en
correctheid van de beoordeling door het STWbureau bewaakt. Afhankelijk van de mate
van externe cofinanciering kan de slaagkans
van onderzoeksvoorstellen naar NWOmaatstaven gemiddeld wel hoog zijn. In ieder
geval wil STW waken voor efficiëntie van het
selectieproces en wil zij de transactiekosten
laag houden die dit voor het veld en voor de
organisatie met zich meebrengt. Daarom
hanteert STW bijvoorbeeld een minimumomvang voor programma’s die met derden
worden opgezet en werkt zij zo nodig met
vooraanmeldingen. Perspectiefprogramma’s
kennen in verhouding tot budget een beduidend lagere werklast voor externe referenten
dan bijvoorbeeld VernieuwingsImpuls.
In het spectrum van programmainstrumenten
heeft STW zowel bottom-up-instrumenten
(OTP, NWO-Vernieuwingsimpuls of Perspec-

24

Technologiestichting STW

tief) als meer thematisch gestuurde instrumenten, zoals samenwerkingsprogramma’s
en Partnership (zie ook bijlage i en ii).
Bij thematische programma’s wordt de
thematiek doorgaans bepaald door de
externe cofinancier. ‘Open karakter’, ‘level
playing field’ en ‘gerichtheid op valorisatie’
zijn voor STW belangrijke uitgangspunten.
Om die reden heeft STW in de afgelopen
periode in haar instrumentarium onder meer
de volgende aanpassingen doorgevoerd:
–	Aanpassing van het format voor
projectvoorstellen en verruiming van het
selectiecriterium utilisatie zodat dit niet
alleen economische utilisatie maar ook
maatschappelijke utilisatie omvat.
–	STW-instrumenten zijn mede
toegankelijk voor HBO-onderzoekers.
Bij enkele specifieke programma’s
kunnen HBO-onderzoekers zelfstandig
indienen (RTD, Demonstrator, VG/
Take-off, Sportprogramma), bij andere
programma’s kunnen zij participeren op
basis van de stelregel dat 20% van een
project- of programmabudget kan worden
ingezet voor HBO-onderzoek mits dat ten
dienste staat van de valorisatie.
Ondanks bovengenoemde voorkeur voor een
competitieve afweging en een procesaanpak
wat betreft themakeuze speelt STW graag in
op breed gedragen thema’s waarvoor zij zich
de aangewezen partij voelt. Dit kan voortkomen uit haar disciplinaire verantwoordelijkheid (engineering sciences), uit haar PPSen valorisatie-expertise (topsectorenbeleidskeuzes) of gevolg zijn van een groot politiek/
bestuurlijk draagvlak voor passende onderwerpen (bijv. Smart Industry). Doelgroepenanalyse kan vervolgens helpen om de scope

25

Zelfevaluatie periode 2011-2015

van een thema te bepalen en de matchmaking
tussen relevante partijen te bevorderen. Bijvoorbeeld bij het partnership tussen STW en
KWF leidde een dergelijke doelgroepenanalyse
tot de verplichting van samenwerking van
TU’s en AMC’s in de projecten.
In de afgelopen periode zijn de STWfinancieringsvoorwaarden zodanig
aangepast dat consortia van bedrijven
als ‘partner’ kunnen optreden in publiekprivate samenwerkingsprogramma’s. De
cofinancieringsbijdragen van bedrijfspartners kunnen daarbij worden gesommeerd.
Dit bevordert niet alleen de toegankelijkheid
van het STW-instrumentarium voor (met
name kleinere) bedrijven, maar versterkt
ook de mogelijkheid van slagvaardige
samenwerking van bedrijven/consortia en
kennispartners in het ecosysteem.
Op verzoek van derden heeft STW voor een
aantal programma’s de rol van programmabureau vervuld resp. zal zij deze rol ook de
komende tijd vervullen. Dit zijn NanoNextNL,
NanoLabNL (consortium), EiwitInnovatie (EZ),
GreenGenetics (TKI Uitgangsmaterialen),
Veiligheid van Biotechnologie (I&M), hDMT
(publiek-privaat consortium).
STW streeft ernaar – als lerende organisatie –
om beleid, praktijk en cultuur zoveel mogelijk
te borgen. Om die reden is in 2013 een
kwaliteitsmanagement-systeem ingevoerd
conform NEN-EN-ISO 9001: 2008. STW is
daarvoor vervolgens ook gecertificeerd
en 2x gehercertificeerd. De beleids- en
organisatiestructuur en de zogeheten
resultaatschema’s van de kernprocessen
en de ondersteunende processen zijn
daarmee in een kwaliteitshandboek
opgenomen. De transparantie en werkwijze

van de organisatie worden hiermee op
cyclische wijze verbeterd.
STW houdt graag vinger aan de pols wat
betreft de tevredenheid van geldgevers,
stakeholders en haar klanten. (zie figuren 17
en 18 en bijlage iii). De ontvangen feedback
wordt meegenomen in verbeteracties, al dan
niet in het kader van het strategieproces en
het jaarlijkse werkplan.

Voor wat betreft de macro-effectiviteit
volgt STW het advies van de vorige STWevaluatiecommissie en monitort zij aan
de hand van drie performance Indicatoren
(zie bijlage iv). De resultaten hiervoor
staan vermeld in figuur 19. In de volgende
paragrafen zal nader op deze KPI’s worden
ingegaan.

figuur

17
Klanttevredenheidsonderzoek 2015
naar kwartaal
(Rapport Bureau
Van Winkelen; 2015)

Ontwikkeling tevredenheidsaspecten continue onderzoek STW

2015-I/II
2014-III/IV
2014-I/II

26

Technologiestichting STW

figuur

18
Klanttevredenheidsonderzoek 2015

Totale presentatie en gemiddelde score op 3 dimensies per financieringscategorie

(Rapport Bureau
Van Winkelen; 2015)

Klanttevredenheids-score
(totale prestaties)

Hoofdaanvrager
Geen cofinancier
CF totaal < €50.000
CF totaal ≥ €50.000

Dimensie 3 Relatie en
communicatie

Dimensie 1 Kennisoverdracht
en utilisatie

Dimensie 2 Door STW geleverde
ondersteuning

20
12

20
13

20
14

20
15

*

19
20
11

figuur

Kennisoverdrachtmomenten
		
nvt
28
Co-publicaties met bedrijfsleven					
nvt
66
Valorisatie in landelijke media
				
nvt
STW in landelijke media					
nvt
6
Budget
					
90
w.v. NWO				
42
56
w.v. EZ					
23
24
w.v. derden					
10
10
Aantal onderzoekers				
900
1143
Promoties				
74
94
Gebruikersrelaties					
1137
1122
Gebruikerscommissiebijeenkomsten			
500
525
Door STW georganiseerde congressen			
15
15
Publicaties
				
625
665
Overeenkosten kennisoverdracht 				
58
70
Octrooien
				
12
12
StartUps Valorisation Grant (tm2014) resp. Take-off (per 2015)		
13
12

25

-

14

76

97

-

-

31

-

16

51

48

101

90

-

55

51

-

21

20

-

25

19

-

1042

885

-

82

87

-

1256

1380

-

598

567

620
-

9

8

651

773

-

78

87

-

7

13

15

12

6

-

* De gevens voor 2015 zijn nog niet compleet vanwege de overstap op een ander NWO-projectadministratiesysteem per nov. 2015. Zie ook bijlage iv

27

Zelfevaluatie periode 2011-2015

ROBIRD
De Robird is een unieke robotvogel om
effectief vogels te verjagen. In tegenstelling tot andere robotvogels is Robird een
product op ware grootte dat dagelijks
inzetbaar is, en volledig gebaseerd op de
natuur. Dankzij STW-financiering wordt
Robird geschikt gemaakt voor de markt,
die onder meer bestaat uit luchthavens.

28

Technologiestichting STW

Toekomst

Drie elementen vormen het hart van de STWaanpak:

onderzoek. STW wil deze aanpak ook na de
NWO-transitie blijven hanteren.

——

	 beproefde methodiek van selectie
De
en begeleiding van onderzoek. Deze
is transparant, is geborgd en biedt
zoveel mogelijk een level playing field.

De transitie van STW tot het NWO-Domein
voor de Toegepaste en Technische
Wetenschappen brengt (kansen voor)
verandering met zich mee.

——

 e opgebouwde ervaring met kennisD
overdracht, IP-bescherming, IP-contracten en bevordering van toepassing.

——

——

 en multidisciplinaire denk- en werkwijze
E
die geschikt is voor verbinding van zeer
diverse spelers ten dienste van innovatie
(ketenfunctie).

 e positionering als multidisciplinaire
D
speler op het publiek-private grensvlak
stelt STW/TTW in staat om verbindingen
te leggen in onderzoek dat doorwerkt
naar bedrijfsleven en maatschappij.
STW/TTW wil vanuit die positie bijdragen
aan de realisatie van de nieuwe NWOstrategie en aan de behoeften van het
10
veld. Het voornemen is om daarbij meer
verbindingen te leggen naar HBO, TO2partners en het MKB.

——

 lle onderdelen van NWO zijn in hun
A
strategie gericht op kennisbenutting
en op valorisatie van onderzoek. Kenmerkend voor STW/TTW is – naast de drie
bovengenoemde kernelementen – een
gerichtheid op een kortere termijn van

In de afgelopen periode zijn deze elementen
versterkt en ook in de toekomst wil STW
hierop voortbouwen. Daarmee staat
niet de oriëntatie op een beperkt aantal
wetenschapsdisciplines voorop, maar een
proces gericht op vernieuwende toepasbaarheid en toepassing van kennis. Deze
benadering heeft tot gevolg dat de ontwikkeling van relevante vakgebieden – in het
bijzonder de ‘engineering sciences’ – wordt
bevorderd. Een dergelijke doelgerichte
en integrerende benadering is overigens
kenmerkend voor technisch wetenschappelijk

29

Zelfevaluatie periode 2011-2015

10

 ie onder meer AWTI-advies ”Balans van de
Z
Topsectoren 2014”

toepassing, een integrale aanpak van
toegepaste en technische wetenschap
en een opzoeken van de actieve
interactie met ‘kennisbenutters’ buiten
de wetenschapssector (ketenfunctie).
Een fundamenteel karakter van
onderzoek is daarmee verenigbaar
——

Goede samenwerking en rolverdeling met
de andere NWO-domeinen is van belang.
STW wil daarbij niet zozeer zoeken naar
scheidslijnen van disciplines, maar naar
beschikbaarheid van expertise en netwerk
binnen de organisatie. Voor maatschappelijke vernieuwingsopgaven (o.a. NWA)
is bijvoorbeeld de relatie met Domein
SSH van groot belang (zie figuur 20).

figuur

——

Internationale samenwerking zal in de
komende periode in het licht worden
gezien van de bovengenoemde STW/
TTW-missie: internationalisering is geen
doel op zich maar staat in dienst van de
ontwikkeling van slagkracht om maatschappelijke vernieuwingsopgaven
aan te pakken. In de afgelopen periode
is STW herhaalde malen benaderd om
buitenlandse relaties aan te knopen
en het buitenlands bedrijfsleven te
betrekken bij het STW-onderzoek (zie
bijvoorbeeld ook de Perspectief- en
Partnershipinitiatieven in het nieuwste
innovatiecontract voor de topsectoren).
Daarnaast ambieert STW ook samenwerking met buitenlandse zusterorgani-

20

NWO-honoreringen naar topic en naar gebied (2007-2014) (excl. FOM, gedeeltelijk ZonMW). Volgens de methode van
‘topic modeling’ worden alle ingediende onderzoeksvoorstellen geclusterd. Deze clustering leidt tot positionering van NWOgebieden ten opzichte van elkaar. De (netwerk)centrale positie van TW komt tot stand door het multidisciplinaire karakter
van de STW-portfolio.

30

Technologiestichting STW

saties: deelname aan ERA-netten kan, in
navolging van andere NWO-gebieden,
de Europese aansluiting van het Nederlandse onderzoek bevorderen en kan
een multiplier geven op geïnvesteerde
middelen. In een dergelijke samenwerking met buitenlandse zusterorganisaties
heeft STW voorkeur voor de ‘lead agency
aanpak’. Dit ten behoeve van evenwicht
in samenwerking en doelmatigheid van
het selectieproces. Het accent ligt vooralsnog op Europese partners. De mogelijke
komst van een European Innovation
Council (EIC) naast de European Research
Council (ERC) zou zeer goed bij deze
ambitie kunnen aansluiten.
——

——

31

Maatschappelijk Verantwoord Innoveren
(MVI) is een belangrijk thema, speciaal
op het gebied van nieuwe technologieontwikkeling. Vanwege het belang
van vroegtijdige assessment van
maatschappelijke effecten voor de
slaagkans van innovatie streeft STW
ernaar om in de komende periode
een MVI-evaluatie zoveel mogelijk te
integreren in het reguliere selectieproces.
Uiteraard zal daarbij voeling worden
gehouden met de relevante activiteiten
elders binnen NWO.
De positie van STW in het nationale
valorisatielandschap verandert geleidelijk door de ontwikkeling van het
TTO-netwerk van kennisinstellingen.
Daarmee hangt samen een verschuiving
van het focus van de STW-program
officer van een transactiegerichtheid
(kennisbescherming en onderhandeling)
naar een meer relationele gerichtheid,
dat wil zeggen het gezamenlijk
herkennen en verkennen van business

Zelfevaluatie periode 2011-2015

cases en het verbinden van spelers in
11
de keten om toepassing te bevorderen.
Deze verandering in rol van de program
officer doet een beroep op competenties
die ook in het HRM-beleid en op (NWO-)
organisatieniveau verder moeten worden
ontwikkeld en geborgd.
——

NWO doet onderzoek naar de hanteerbaarheid van alternatieven voor peer
review resp. de reductie van de administratieve last die het peer review
systeem met zich meebrengt voor het
12
veld en voor de eigen organisatie.
STW sluit graag hierbij aan. Met het
experimentele programma “Open
13
Mind” heeft STW in 2015 een eerste
– positieve – ervaring opgedaan met
zo’n alternatieve methode. Het veld
en de NWA vragen ook om dergelijke
14
alternatieven.

——

In aansluiting hierop denkt NWO
na over de ontwikkeling van beleid
met betrekking tot zwaartepunten,
infrastructuur en langjarige partnerships
incl. het maken van keuzes daarin. Deze
ambitie – in lijn met de NWO-strategie
– vereist een heldere rationale en een
consequente toepassing van de NWO-

11

 015 STW Valorisation International Consulting
2
Report, Erasmus RSM, 2015

12

NWO-strategie 2015-2018

13

 it initiatief kreeg een grote respons
D
(132 creatieve bijdragen) en leidde tot veel
publiciteit. Zie o.a. http://www.volkskrant.nl/
wetenschap/3d-printtechniek-moet-open-ruggetjeal-in-baarmoeder-dichten~a4184160/

14

 ijdens de discussiebijeenkomsten voor de vorige
T
STW-evaluatie zijn ook suggesties in deze richting
gedaan.

criteria. STW volgt deze ontwikkeling
met interesse, maar is zich ervan bewust
dat grote of langjarige investeringen
op toegepast wetenschappelijk terrein
(ook) andere criteria behoeven dan
die van wetenschappelijke excellentie
en uniciteit van apparatuur. De NWOstrategie geeft aan dat het track record
van kennisbenutting zal meetellen
in de selectie van lange-termijn
financiering en biedt daarvoor dus een
aanknopingspunt.
	De WRR pleit voor een meer open
wetenschapsbeleid waarbij kennisontwikkeling niet langer wordt
15
georganiseerd als een lineair proces.
Daarnaast is thematische sturing voor
profilering en optimale benutting van
kennis één van de grote thema’s. Zowel
OESO, AWTI als WRR adviseren tot
verdere profilering van de Nederlandse
wetenschap. Dit vanuit het besef
dat onderscheidend vermogen van
cruciaal belang is in de sterk groeiende
internationale wetenschappelijke arena.
——

32

Maatwerk, multidisciplinariteit (klantbehoeften) en efficiëntie (maatschappelijke en organisatiebehoefte) staan
soms op gespannen voet met elkaar.
Mede in het kader van de NWOtransitie zal worden gezocht naar een
optimale inrichting van processen en
instrumenten om zowel klantgericht te
kunnen blijven werken als tegelijkertijd
schaaleffecten te kunnen bereiken in de
uitvoering. Dit vereist standaardisering
en enige versobering in aanpak en het
benutten van de slagkracht van de NWOorganisatie als geheel om verwachtingen
van externe partners en topsectoren

Technologiestichting STW

goed te managen. Niettemin, voor
klantgericht werken blijven korte
beslis- en advieslijnen noodzakelijk in
de vorm van een gepast submandaat
voor het TTW-domein (onder andere
programmering, IP-bescherming en
contracten).
——

De met de geldgevers NWO en EZ
overeengekomen KPI’s (zie bijlage iv)
zullen in de toekomst mogelijk opnieuw
moeten worden bezien in het kader van
de TTW-missie.
1. De registratie van kennisoverdrachtmomenten blijft een kernindicator.
2. De profilering van TTW in de
landelijke media zal in het licht
moeten komen staan van de
vernieuwde communicatiefunctie
in de nieuwe NWO-constellatie.
3. STW adviseert de indicator voor
co-publicaties met de industrie te
herbezien. In de praktijk wordt
de betrokkenheid van private
gebruikers niet altijd adequaat
weerspiegeld door co-auteurschap;
publiciteit omtrent bedrijfsinteresses
voor bepaalde technologie wordt
immers niet altijd geapprecieerd.
Cofinanciering is – op zichzelf bezien –
een goede indicator van betrokkenheid

15 

“Naar een lerende economie”, WRR, 2013 . Zie ter
vergelijking ook bijvoorbeeld de Britse ervaringen met
publiek-private samenwerking in het recente rapport
van de overheidscommissie Dowling (2015).

16 

http://www.vsnu.nl/files/documenten/Domeinen/
Onderzoek/Valorisatie/130422%20-%20VSNU%20
Raamwerk%20Valorisatie-indicatoren_web.pdf

van gebruikers, maar deze is niet
afdoende, zeker ook waar gebruik
van kennis meer in het publieke
domein plaatsvindt. De indicator
van gebruikersbetrokkenheid en
samenwerking in onderzoek verdient
dus nadere beschouwing.
De gedachten van het STW-bestuur gaan
in de richting van nog te ontwikkelen
indicatoren die helpen om a priori keuzes
te verantwoorden en resultaten daarvan
te toetsen. Een aspect als duurzaamheid
(people-planet-profit) zou daarin mogen
(moeten?) worden meegenomen. Aansluiting bij de bewegingen in het veld op
dit vlak – zie het Raamwerk Valorisatie16
indicatoren van de VSNU – is natuurlijk
gewenst.
De KPI’s van STW vormen nog geen
onderdeel van de reguliere verantwoording
van NWO aan OCW. Integratie van deze KPI’s
in de reguliere verantwoording moet daarom
nog worden gerealiseerd. Vervolgens moeten
deze KPI’s ook in de interne organisatie en
processen van NWO worden geborgd.

33

Zelfevaluatie periode 2011-2015

LIVER ASSIST
In 2014 transplanteerden artsen voor
het eerst een lever met de Liver Assist,
die werd ontwikkeld in een STW-project.
Het apparaat kan beschadigde levers
herstellen, zodat die weer geschikt zijn
voor transplantatie. Deze technologie redt
nu jaarlijks tientallen levens.

34

Technologiestichting STW

Acties naar aanleiding van de
aanbevelingen van de STWevaluatiecommissie 2006-2010

Achtereenvolgens zal kort worden toegelicht
op welke manier STW de aanbevelingen van
de vorige evaluatiecommissie heeft opgepakt
en tot welke resultaten dit heeft geleid in
de afgelopen periode. Voor een uitgebreider
toelichting verwijzen wij graag naar de
STW-jaarverslagen en -utilisatie-rapporten
van de afgelopen periode. Op verzoek van
de evaluatiecommissie kan eventueel nadere
rapportage worden geleverd.
Aanbeveling 1: STW dient zich te focusseren
op exploratief onderzoek en toepassing van
kennis uit technische wetenschappen, gericht
op de topsectoren. Indien dat nodig is voor
succesvolle valorisatie bevordert STW een
multidisciplinaire aanpak.
•	De STW-inzet voor de topsectoren is
onmiskenbaar geweest, zoals ook blijkt
uit de NWO-bijdrage in de innovatiecontracten voor de topsectoren.
Zie pagina 11.
•	Multidisciplinaire samenwerking is
gerealiseerd; zowel binnen (OTP-) projecten als binnen STW-programma’s wordt
ruim baan gegeven aan multidisciplinaire
samenwerking. Voor de programma’s zijn
drie formules gehanteerd:

35

Zelfevaluatie periode 2011-2015

1. Bottom up: Perspectief,
2. 	A priori-keuzes: Samenwerkingsprogramma’s met NWO-gebieden
en/of andere publieke financiers,
3. 	Thematisch, door private gebruikers
gedefinieerd: Partnership.
Aanbeveling 2: Minimaal 20% van het STWbudget dient te worden besteed aan het Open
Technologie Programma (OTP).
•	Het STW-bestuur heeft deze aanbeveling ter harte genomen, ook ten
tijde van bezuiniging. Zie figuur 3.
De wens van de commissie om ‘in
betere tijden’ deze minimumgrens op te
trekken tot 30% is nog niet te realiseren;
ook in komende jaren drukken er nog
bezuinigingen op de begrotingen van
NWO en STW.
Aanbeveling 3: STW dient een meer op
haar missie gerichte set van beïnvloedbare
indicatoren met ambitieuze streefwaarden in
te voeren en actief te gebruiken.
•	In navolging van dit advies heeft STW
drie indicatoren gedefinieerd, geoperationaliseerd en daar ervaring mee opgedaan.
Deze indicatoren zijn ook vastgelegd ten

figuur

8,0%

21
Beheerskosten %
t.o.v. baten

6,0%

% bruto beheerskosten
% netto beheerskosten

4,0%

36

Technologiestichting STW

15
20

14
20

13
20

12
20

20

2,0%

11

2,0%

17

opzichte van de geldgevers (zie bijlage iv).
De valorisatie-indicator was daarbij
uitdagend vanwege de ‘upstream-positie’
die STW inneemt in de innovatieketen,
maar ook vanwege de praktische uitvoerbaarheid en implementatie. De praktische
uitvoerbaarheid heeft in 2014 geleid
tot een herdefinitie. De registratie van
‘kennisoverdrachtmomenten’, gekoppeld
aan de praktijk van uitvoering en begeleiding van onderzoeksprojecten, is o.i.
representatief voor de kernmissie van
STW: overdracht van technologie- en
toepassingskennis op het publiek-private
18
grensvlak. Figuur 19 en bijlage iv tonen
resultaten voor de drie genoemde KPI’s.

met extra NWO-financiering) een
samenwerkingsprogramma met
India opzetten (2016) op gebied van
watertechnologie en gezondheid. Met
het oog op de toekomst is nu de vraag
of Domein TTW in de komende jaren
dezelfde voorzichtige koers moet blijven
volgen. Deelname van onderzoekers
in Europese onderzoeksconsortia
wordt door de Nederlandse overheid
aangemoedigd en Maatschappelijke
oriëntatie van onderzoek (H2020,
Nationale Wetenschapsagenda,
NWO-strategie 2015-2018) vraagt
om een bredere scope en een breed
maatschappelijk draagvlak. Dat houdt
niet op bij de grenzen van buurlanden.

Aanbeveling 4: Internationale profilering van
STW dient niet te worden nagestreefd.
•	De vorige evaluatiecommissie gaf hierop
de volgende toelichting: “Voor wat
betreft de internationale oriëntatie en
profilering heeft STW programmatische
samenwerking gezocht in Europees
verband (onder andere deelname aan
ERA-NET Nanosciences) en met enkele
zusterorganisaties. Bovendien heeft
het netwerk van reviewers dat wordt
ingeschakeld bij de beoordeling van
onderzoeksvoorstellen een uitgesproken
internationaal karakter. Langs deze
lijnen is de internationale oriëntatie van
STW adequaat geregeld.”
	In de periode 2011-2015 heeft STW
het toenmalige beleid ten aanzien van
internationale samenwerking voortgezet.
Samenwerking met IWT/Vlaanderen
is aangegaan en de contacten met
EPSRC/UK zijn onderhouden. Daarnaast
zal STW (op verzoek van NWO en

37

Zelfevaluatie periode 2011-2015

Aanbeveling 5: STW dient als actieve
procesbegeleider het functioneren van
de gebruikerscommissies te verbeteren,
de betrokkenheid van het bedrijfsleven te
vergroten en de kansen op valorisatie te
maximaliseren.
•	(zie de toelichting bij Aanbeveling 6)
Aanbeveling 6: Verbeter de kwaliteit van de
STW-bemensing ter begeleiding van gebruikerscommissies en accepteer de daarmee
verbonden hogere (netto) uitvoeringskosten
tot een niveau van circa 5%.
•	De gebruikerscommissies/platforms zijn
‘core business’ voor STW omdat kennisoverdracht daar intensief plaatsvindt.

17

Afspraken in overlegprotocol EZ/NWO/STW, 2014

18 

Door het STW-bestuur vastgestelde streefwaarden,
nov. 2015

	Om die reden is de afgelopen jaren
door STW flink geïnvesteerd in
“GC-management”, dat wil zeggen in
het equiperen van de program officer
voor zijn/haar taak om:
–	Bij de start van projecten/
programma’s een intakegesprek
te voeren met de projectleider
om projectdoel en verwachtingen
omtrent het projectresultaat
wederzijds helder te krijgen.
–	Door middel van een standaardpresentatie tijdens de eerste
bijeenkomst van een gebruikerscommissie (= GC) het doel en de
werkwijze van de commissie aan
alle deelnemers helder uiteen
te zetten en de spelregels voor
deelname te benadrukken.
–	Het handelingsrepertoire van de
program officers te verruimen door
scholing w.o cursus onderhandelen,
presenteren/pitchen, sociale
vaardigheden, interne audittraining
en intervisie (Programmalab).
–	Meer routine te verwerven in
matchmaking en het opzetten
van programma’s, al dan niet
in het kader van het innovatiecontract voor de topsectoren.
Ook in de begeleiding van
Perspectiefprogramma’s wordt
aandacht gegeven aan blijvende
betrokkenheid van bedrijven.
•	De opzet van het STW-klanttevredenheidsonderzoek is vernieuwd. Dit
onderzoek wordt sinds 2014 extern

38

Technologiestichting STW

uitgevoerd door een gespecialiseerd
enquête-bureau. Hierdoor wordt
regelmatig feedback ontvangen die
kan worden meegenomen bij het
interne opleidingsprogramma en bij de
Resultaats- en Ontwikkelingsgesprekken
(R&O) die program officers en hun
leiding-gevenden periodiek voeren.
•	De effectiviteit van kennisoverdracht
wordt gemonitord (zie hierboven) en
eveneens teruggekoppeld naar de
program officer.
•	In het kader van HRM zijn aanvullende
maatregelen genomen.
•	De uitvoeringskosten over de periode
2011-2015 zijn licht gestegen en
staan vermeld in figuur 21. Voor
Partnershipprogramma’s en voor
Programma’s die worden uitgevoerd
bij opdracht van derden worden de
uitvoeringskosten doorberekend.
Aanbeveling 7: Definieer een beperkt aantal
heldere keuzemogelijkheden voor een IPregeling, waaruit voor de aanvang van een
project kan worden gekozen.
•	In overleg met stakeholders en met
betrokkenheid van EZ is het IP-beleid
van STW verruimd. Daardoor wordt
aan onderzoekers de mogelijkheid
geboden om – onder voorwaarden –
reeds bestaande IP-afspraken met
gebruikers van kracht te laten zijn voor
samenwerking met hen in een nieuw
STW-project. Op dit moment maakt circa
de helft van het aantal indieners gebruik
van de mogelijkheid om voort te bouwen
op bestaande IP-afspraken.

Aanbeveling 8: De commissie adviseert
NWO en KNAW om gebruik te maken van de
expertise en instrumenten van STW.
•	In het kader van de NWO-PPS-werkgroep
die is ingesteld ten behoeve van de
totstandkoming van de ‘spelregels voor
19
publiek-private samenwerking’ van
de Kenniscoalitie (2013) heeft STW
haar expertise breed gedeeld binnen de
NWO-organisatie. STW heeft daarnaast
een actieve bijdrage geleverd aan de
totstandkoming van het KNAW-rapport
‘Effecten van universitaire profilering
en topsectorenbeleid op de wetenschap
in Nederland; Een eerste kritische
reflectie’ (KNAW, 2013). Verder heeft
STW gedurende 2014 een juridisch
IP-medewerker (deeltijds) tijdelijk
gedetacheerd bij de KNAW ten behoeve
van ontwikkeling van institutenbeleid op
het gebied van kennisbenutting.

19

39

http://vsnu.nl/files/documenten/Domeinen/
Onderzoek/130626%20Statement%20onderzoek
%20innovatie.pdf

Zelfevaluatie periode 2011-2015

WIRO NIESSEN
STW benoemde prof.dr. Wiro Niessen
in 2015 tot Simon Stevin Meester.
Niessen ontving de prijs voor zijn
belangrijke bijdrage aan de hoge
vlucht die de medische beeldanalyse
de afgelopen jaren heeft genomen.
Hij staat bekend als iemand die bruggen
slaat tussen techniek en kliniek. De
onderzoeker werkt met vele bedrijven
samen om academische kennis naar de
maatschappij te brengen.

40

Technologiestichting STW

Referenties

——
——
——
——
——
——
——

——
——

——
——

——

——
——
——
——

41

Wetenschapsvisie 2025: keuzes voor de toekomst. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
rapporten/2014/11/25/wetenschapsvisie-2025-keuzes-voor-de-toekomst
Bibliometric study of STW-funded research 1997-2006, CWTS, 2009
NWO-strategie 2015-2018.
http://www.nwo.nl/over-nwo/X+publicatie/nwo/strategienota-2015-2018.html
Nederlands Kennis- en Innovatiecontract 2016-2017
http://www.nwo.nl/documents/nwo/nederlands-kennis-en-innovatiecontract-2016-2017
STW-jaarverslagen/-utilisatierapporten http://www.stw.nl/nl/jaarverslagen
Agenda voor Nederland. Inspired by technology. 2015. Een uitgave van TUD, TUE, UT, 3TU,
WUR, TNO, STW. http://www.3tu.nl/nl/publicaties/agenda_voor_nederland.pdf
Kabinetsreactie op Beleidsdoorlichting van het bedrijvenbeleid: begrotingsartikelen 12
en 13. (13 mei 2015; ref.nr 1003214369000) https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
kamerstukken/2015/05/13/kamerbrief-met-kabinetsreactie-op-beleidsdoorlichting-bedrijvenbeleid
“Naar een lerende economie”, WRR, 2013 http://www.wrr.nl/fileadmin/nl/publicaties/PDFRapporten/2013-11-01__WRR_Naar_een_lerende_economie.pdf
The Dowling Review of Business-University Research Collaborations.
https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/440927/
bis_15_352_The_dowling_review_of_business-university_rearch_collaborations_2.pdf
Self-evaluation Vernieuwingsimpuls 2007-2011, NWO, 2012
Waardevol, indicatoren voor valorisatie, Rathenau, STW, Technopolis, 2011
http://www.stw.nl/sites/stw.nl/files/mediabank/Rapport_Waardevol_-_Indicatoren_voor_valorisatie.
pdf en zie ook:
Een Raamwerk, Valorisatie-indicatoren, VSNU, 2013
http://www.vsnu.nl/files/documenten/Domeinen/Onderzoek/Valorisatie/130422%20-%20
VSNU%20Raamwerk%20Valorisatie-indicatoren_web.pdf
2015 STW Valorisation International Consulting Report, Erasmus RSM, 2015
http://www.volkskrant.nl/wetenschap/3d-printtechniek-moet-open-ruggetje-al-in-baarmoederdichten~a4184160/
AWTI-advies Balans van de Topsectoren, 2014
http://www.awti.nl/documenten/adviezen/2014/10/2/balans-van-de-topsectoren-2014

Zelfevaluatie periode 2011-2015

ANNAMOX CHINA
Nereda afvalwaterzuiveringscentrales
worden wereldwijd verkocht, zoals hier
in China. De techniek is ontwikkeld
op een STW-project bij TUDelft; de
centrales worden geëxploiteerd door
ingenieursbureau RoyalHaskoningDHV.

42

Technologiestichting STW

Bijlagen

Bijlage i
STW-criteria strategische
samenwerkingsprogramma’s
		Vastgesteld in de Bestuursvergadering
van 26 april 2013.
Potentie tot kwaliteit
1.	Het programma voorziet in het
uitvoeren van excellent technischwetenschappelijk onderzoek,
bijvoorbeeld blijkend uit bewezen
kwaliteit in de open competitie van
het veld of de discipline in kwestie.
2.	Het programma besteedt expliciet
aandacht aan kennisoverdracht naar
potentiële gebruikers.
3.	Er is aantoonbare interesse en bij
voorkeur commitment van potentiële
gebruikers.
Strategische onderwerpkeuze en profilering
4.	Het programma richt zich bij voorkeur
op de ingenieurswetenschappen en
de vaste achterban van STW.
Impact/verwachte baten van het initiatief
5.	STW is een zichtbare partner in het
programma en het STW-bureau is
betrokken geweest bij de uitwerking
van het programmavoorstel.

43

Zelfevaluatie periode 2011-2015

6.	Deelname van STW maakt het
programma mogelijk, m.a.w.
STW maakt een verschil. Hierbij
dient goed naar de (inhoudelijke)
omgeving van het initiatief gekeken
te worden. Wanneer niet voldoende
aan dit criterium wordt voldaan, kan
aanhaken om strategische redenen
nog wel een overweging zijn.
7.	Bij voorkeur komen c.q. blijven
de STW-middelen op de STWbankrekening en wordt het budget
aangevuld met externe middelen.
8.	Beheer en begeleiding van projecten
door STW, of op zijn minst in
samenspraak met STW en op de
STW-manier.
9.	De IE-afspraken zijn in overeenstemming met het STW IE-beleid.
10.	Er moet ergens in het proces een
open call mechanisme zitten
Het bestuur kan een voorlopige financiële
reservering opnemen (de zogeheten
‘oranjeverklaring’ indien een initiatief voldoet
aan de criteria 1, 4 en 5. Voor het toetsen
van criterium 1 kan het bestuur overwegen
externe deskundigen te raadplegen.

Bijlage ii
OTP (ca. 20% van budget): het Open
Technologie Programma kenmerkt zich door
het ontbreken van begrenzingen op basis
van disciplines en het PPS-karakter van
onderzoek. De aanpak is bottom up. Boven
500 k€ is cofinanciering volgens een
bepaalde staffel verplicht.
Perspectief (ca. 22% van budget):
onderzoekers en bedrijven verenigen zich
tot consortia waarbinnen soms tientallen
wetenschappers actief zijn. Perspectief
heeft een bottom up aanpak. Cofinanciering
verplicht met een vast minimumpercentage.
Samenwerkingsprogramma’s (ca. 37% van
budget): kunnen zowel een publiek-privaat
(PPS) als een publiek-publiek karakter
hebben en komen doorgaans tot stand
21
door ad hoc afspraken tussen financiers.
Doorgaans aansluitend op roadmaps voor de
topsectoren. Bij de PPS-Partnershipformule
is de thematische keuze gekoppeld aan een
hoge private cofinanciering (50%) volgens
het beleidsprincipe: hoe smaller de scope, hoe
hoger het cofinancieringstarief. Bij publiekpublieke samenwerkingsprogramma’s is vaak

44

Technologiestichting STW

sprake van een samenwerking met andere
NWO-gebieden of met een overheidsfinancier
(bijv. ministerie) waarbij de themakeuze/
scope in overleg vooraf wordt vastgesteld.
Bij alle samenwerkingsprogramma’s vindt
vooraf een toets plaats aan bestuurlijke STWcriteria (zie bijlage i).
Vernieuwingsimpuls (ca. 11% van budget):
bottom up programmalijn, gericht op talentontwikkeling, die wordt uitgevoerd volgens
centraal NWO-beleid. Voor bewaking van het
TW-karakter is het criterium ‘kennisbenutting’
van bijzonder belang. De begeleiding van
VI-projecten door STW is onderscheidend
doordat ook voor deze projecten gebruikers22
commissies kunnen worden ingesteld.
Cofinanciering is niet vereist.
Take-off/Demonstrator(pilots) (ca. 5%
van budget): deze bottom up valorisatieinstrumenten zijn erop gericht om toepassing
en ondernemerschap te bevorderen en de
kloof naar private vervolgfinanciering te
overbruggen. Take-off is ontwikkeld – als
vervolg op de ‘Valorisation Grant’ – tot een
NWO-breed instrument onder coördinatie
van STW, met EZ als opdrachtgever. Takeoff heeft in vergelijking tot de Valorisation
Grant tot doel een verbreding tot het hele

wetenschapsdomein en de introductie van
een terugbetaalprincipe in het geval de
(risicodragende) lening tot succes leidt.

——

Samenwerking tussen academia en
hbo–instellingen wordt bevorderd
wanneer de toepasbaarheid van kennis
daarom vraagt.

De bovengenoemde mix van instrumenten
volgt uit een aantal beleidsmatige
uitgangspunten:
——

De principes van ‘science push’ en
‘market pull’ zijn beide belangrijk voor
vruchtbare wisselwerking tussen
technologieontwikkeling en toepassing
van kennis.

——

Waar het streven naar excellentie en
publiceerbaarheid van kennis al is
verankerd in de kwaliteitsbewaking
binnen de instituties van de doelgroep,
zet STW-financiering altijd in het
bijzonder in op utilisatie, d.w.z. de kans
op toepassing van (nieuwe) kennis.

——

Samenwerkingsprogramma’s moeten
een voldoende technologiecomponent
hebben om door STW te worden
opgepakt en moeten in beginsel
toegankelijk zijn voor meerdere
kennisinstellingen en disciplines.

45

Zelfevaluatie periode 2011-2015

21

 it ‘ad hoc karakter’ van afspraken wil niet zeggen
D
dat deze afspraken ongefundeerd zijn. Motivaties
van partijen kunnen verschillen. Voor STW vindt
deelname in dergelijke samenwerkingen altijd plaats
aan de hand van expliciete ‘rules of engagement’
(zie bijlage i).

22

 electie van onderzoek gebeurt volgens een uniS
forme NWO-werkwijze, de begeleiding van onderzoek
met een gebruikerscommissie geschiedt (facultatief)
op STW-wijze.

Bijlage iii

Samenvatting
Stakeholderscan 2015
Inleiding
In vervolg op de Stakeholderscan van oktober
2014 heeft communicatieadviseur Sonja
Knols in het najaar van 2015 vijftien relaties
bevraagd die vanuit verschillende hoeken
betrokken zijn bij (het werkveld van) STW.
Vanuit de wetenschap:
Frans Kampers (Wageningen UR)
en Suzanne Hulscher (UT)
Vanuit bestuur en beleid:
Freeke Heijman-te Paske (EZ),
Coenraad Krijger (NWO),
Cees Linse (bestuur STW),
Caroline Tempel (OCW),
Karel Luyben (TU Delft),
Richard Slotman (SIA).
Vanuit het bedrijfsleven:
Bas Buchner (MARIN),
Hans Hofstraat (Philips),
Oscar Schoots (TTO Utrecht)

46

Technologiestichting STW

En daarnaast nog:
Marja Berendsen (MaGW),
Martijn van Calmthout (De Volkskrant),
Wouter Eijgelaar (KWF),
Barend van der Meulen (Rathenau).
De informanten hebben sterke en zwakke
punten, kansen en bedreigingen benoemd,
plus hun blik op de NWO-transitie en welke
positie STW daarin zou moeten innemen.
Een aantal mensen heeft tot slot een
reactie gegeven op de maatschappelijke
ambitie van STW voorgelegd (daarbij is deze
formulering gebruikt: ‘STW verbindt mensen
en middelen om technologie te creëren met
een meerwaarde voor een betere wereld’).
In de samenvatting hieronder staan de
punten die meer dan eens zijn genoemd.
In het aparte document ‘gespreksverslagen
stakeholderscan’ zijn alle gemaakte opmerkingen te vinden.
In het algemeen zijn de ondervraagden
heel positief over STW. Gevraagd naar een
slotboodschap voor STW gaf vrijwel iedereen
aan ‘Ga zo door, we zijn heel tevreden.’
Het vertrek van Eppo Bruins wordt zowel
gezien als een kans als een bedreiging: Eppo
is een duidelijke, goede lobbyist, met kennis

van zaken en niet bang om zijn mening te
geven. Tegelijk is het ook weer goed om een
frisse wind te laten waaien met een nieuwe
directeur, zeker gezien de veranderingen.
Er zijn zorgen over hoe STW zich staande zal
houden in de NWO-transitie. Men hoopt dat
de sterke kanten van STW behouden zullen
blijven, en dat STW de transitie zal zien als
een kans om haar werkterrein te verbreden,
en best practices te delen met andere NWOonderdelen.
Daarnaast is het nog vermeldenswaard dat
een aantal mensen spontaan aangaf het zeer
op prijs te stellen dat STW dit soort vragen
aan de buitenwereld stelt, en ‘dat dat typisch
iets voor STW is, om actief op zoek te gaan
naar verbetermogelijkheden.’

47

Zelfevaluatie periode 2011-2015

Bijlage iv
Werkwijze KPI

De STW-evaluatiecommissie heeft eind 2011
geadviseerd om de huidige set indicatoren
aan te passen, zodat er zicht ontstaat op
gebruik van kennis door bedrijfsleven.
De commissie verzocht STW om drie
valorisatie-indicatoren te ontwikkelen en
deed een voorstel voor streefwaarden. In
dit document zijn deze prestatie-indicatoren
geoperationaliseerd.
Copublicaties met bedrijfsleven

Het percentage van wetenschappelijke
(peer review) publicaties met co-auteurs
1
met industrie als percentage van totaal
aantal wetenschappelijke publicaties in
2
een kalenderjaar .
1 

Wel bedrijven, gemeenten, provincies,
ministeries, perifere ziekenhuizen, ESA,
geen kennisinstituten als TNO, Deltares,
DLO, ECN,KEMA, KNAW-instituten.
2 
In de berekening laat STW de Vernieuwingsimpuls- en Rubiconprojecten en de publicaties die daaruit voortkomen achterwege,
omdat deze niet primair gericht zijn op
kennisbenutting. Ook Demonstrator en

48

Technologiestichting STW

Take-Off/Valorisation Grant tellen niet
mee, omdat bij die projecten kennis in het
algemeen al is overgedragen. We tellen alleen
wetenschappelijke peer review artikelen –
dus geen boeken, conference papers, publicatie
voor breed publiek of proefschriften.
Kennisoverdrachtsmomenten

Het aantal momenten waarop wetenschappelijke en/of technische kennis, inzichten,
concrete resultaten en deliverables of
indicaties voortkomende uit een STW1
project of daaraan verbonden door STW
georganiseerde activiteit (workshop, brainstorm) concreet en zichtbaar overgedragen
worden aan een bedrijf of maatschappelijke
partij die daarmee actief aan de slag gaat
om de potentiele economische of maatschappelijke waarde vast te stellen en (indien rendabel of nuttig) in te voeren, te exploiteren
in de bedrijfsvoering of te leveren producten
diensten, regelgeving, normen etc, afgezet
tegen het totaal aantal lopende projecten
op enig moment in een kalenderjaar.
1 

In de berekening laat STW de Vernieuwingsimpuls- en Rubiconprojecten en de kennisoverdrachtsmomenten die daaruit voortkomen
achterwege, omdat deze niet primair gericht
zijn op kennisbenutting. Ook Demonstrator en

Take-Off/Valorisation Grant tellen niet mee,
omdat bij die projecten kennis in het algemeen
al is overgedragen.
PR-uitingen
1

Aantal vermeldingen in een kalenderjaar van
2
valorisatie-resultaten van door STW gefinancierde projecten en programma’s in massa3
media (radio, tv, print en online) die je overal
in Nederland kunt verkrijgen of ontvangen.

3 

Vakbladen tellen niet mee. Richtlijn voor media
met een landelijke dekking is de ondergrens
van een weekbereik van 500.000 of marktaandeel van 0,7 %* (voor radio), 1 procent
marktaandeel** (voor tv-zenders), een betaalde
oplage van minimaal 20.000 exemplaren***
(voor print) of minimaal 10.000 unieke
dagelijkse bezoekers **** (online).

*op basis van het bereik van BNR Nieuwsradio
(luistercijfers Nationaal Luisteronderzoek);
** Bron: Stichting Kijkonderzoek; *** inschatting STW;
**** grens van 10.000 unieke bezoekers per dag is

10%

15%

25%

8%

16%

11%

Officiële of herkenbare momenten van kennisoverdracht
streefwaarden evaluatiecommissie 2011
gerealiseerd
streefwaarden april 2015
Vermeldingen valorisatie-successen in landelijke media
streefwaarden evaluatiecommissie 2011
gerealiseerd
streefwaarden april 2015

20%

25%

4%

3%

-

6

7

6

16

31

17%

25%

25%

40

45

14%

				25%

3

15%

p.m.*

				13%

15%

20
17

20
14

Wetenschappelijke publicaties met
co-auteurs uit bedrijfsleven
streefwaarden evaluatiecommissie 2011
gerealiseerd
streefwaarden april 2015

20
16

KPI

20
13

gebaseerd op Trouw.nl

20
12

Een valorisatiesucces dat meerdere media
haalt, wordt meerdere keren geteld.
2
Het gaat om valorisatiesucces, niet om beleid
of puur wetenschappelijke resultaten.

20
15

1 

48

				35

* Deze KPI-score wordt door een externe partij (CWTS) gegenereerd en kan pas later dit voorjaar worden opgeleverd.

49

Zelfevaluatie periode 2011-2015

Colofon

Zelfevaluatie STW periode 2011-2015
Uitgave

Technologiestichting STW
Postbus 3021
3502 GA Utrecht
T		+31 (0)30 600 12 11
F		+31 (0)30 601 44 08
E		 info@stw.nl
www.stw.nl
Redactie

Chris Mombers, STW
Coördinatie

Kitty Puijk, STW
Realisatie

Argante Argante, Amsterdam
Fotografie

Betrokken instellingen
Drukwerk

Zwaan printmedia, Wormerveer

50

Technologiestichting STW

Technologiestichting STW
www.stw.nl

Zelfevaluatie STW

2011-2015