Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1659
Vragen van het lid Boekestijn (VVD)
aan de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking over het
EU-rapport over de verkiezingen in
Rwanda van september 2008.
(Ingezonden 4 februari 2009)
1
Heeft u kennisgenomen van het
eindrapport van de EU Electoral
Observation Mission over het verloop
van de verkiezingen in Rwanda in
september 2008 dat pas op 26 januari
2009 werd gepresenteerd in Kigali?
2
Heeft u kennisgenomen van het
webblog van Prof. F. Reyntjens,
specialist in Afrikaans(e) recht en
politiek, van zaterdag 31 januari 2009
met de titel «Rwanda: A Fake Report
on Fake Elections»1?
3
Bent u bereid aan de
vertegenwoordigers van de EU te
vragen waarom dit rapport zo laat
werd gepubliceerd en met zo’n laag
mediaprofiel en de Kamer te
informeren over het antwoord?
4
Het EU missie-rapport concludeert
dat in 76% van de geobserveerde
verkiezingsstations de stembussen
niet verzegeld waren, in 73% het
bovenste slot van de stembus niet
verzegeld was na het stemmen en dat

KVR35136
2080912010
0809tkkvr1659
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

het consolidatieproces in 63,9%
gebrekkig tot zeer gebrekkig werd
uitgevoerd. Was u hiervan op de
hoogte? Zo ja, heeft deze kennis een
rol gespeeld bij uw besluit de
algemene begrotingssteun aan
Rwanda op te schorten?

van plan om ook de sectorale
begrotingssteun aan Rwanda op te
schorten? Bent u bereid ook in
EU-verband te pleiten voor
opschorting dan wel intrekking van
de begrotingssteun, zowel nationale
als EU-gelden?

5
Prof. Reyntjens claimt dat
verschillende verkiezingswaarnemers
van de EU-missie op de hoogte
waren van het feit dat het regime de
uitslag van 98,3% (gebaseerd op een
sample van 24,96% van het totaal
aantal stemmen) voor het Rwanda
Patriotic Front te «stalinistisch» vond
ogen en om deze reden eigenhandig
de uitslag heeft gewijzigd in 78,6%
voor de RPF, 13,13% voor PSD en
7,50% voor het PL. Dit feit is echter
niet opgenomen in het eindrapport
van de EU-missie. Bent u bereid om
uit te zoeken of het waar is wat
Professor Reyntjes beweert? Wat
vindt u van deze gang van zaken?
Indien het waar blijkt te zijn, bent u
dan bereid deze onverkwikkelijke
gang van zaken onmiddellijk aan de
orde te stellen bij uw EU collega’s
opdat dit frauduleuze handelen van
de regeringspartij RPF
waarheidsgetrouw wordt
geregistreerd?

7
Bent u bereid er bij de EU op
aan te dringen dat EU
verkiezingwaarnemings-missies te
allen tijde volledig moeten
rapporteren?

6
Deelt u de mening dat dit frauduleuze
handelen van de regeringspartij en
dus ook van de Rwandese regering
sancties van donoren vereist? Bent u

1

http://hungryoftruth.blogspot.com/2009/
01/rwanda-fake-report-onfake-elections
.html#comment-form)

Antwoord
Antwoord van minister Koenders
(Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 23 februari 2009)
1 en 2
Ja.
3
Tijdens de presentatie van het rapport
op 26 januari jl. te Kigali werd reeds
gevraagd naar de reden van de
vertraging. Van de voorzitter van de
EU waarnemingsmissie, dhr. Michael
Cashman, werd vernomen dat het
rapport op zich liet wachten vanwege
o.m. de vertaling van het rapport in
het Frans en «de recente
ontwikkelingen in de Grote Meren
Regio». Bij de presentatie van het
rapport in Kigali is wel degelijk de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

3481

pers uitgenodigd, zo werd
desgevraagd vernomen. Echter, niet
veel pers bleek op de uitnodiging te
zijn ingegaan.

om te pleiten voor de opschorting
van de EU-begrotingssteun.
7
Ja.

4
De EU waarnemingsmissie maakte
hier ook melding van in een
tussentijds rapport van begin oktober
2008. Aangezien het destijds nog
voorlopige waarnemingen waren,
heeft dit geen rol gespeeld bij mijn
besluit in december 2008 om de
algemene begrotingssteun op te
schorten. Ik heb op basis van de
bevindingen van het VN-rapport over
schendingen van het wapenembargo
tegen de Democratische Republiek
Congo, en daarin geconstateerde
twijfel over de betrokkenheid van
ondermeer de Rwandese regering bij
de rebellenbewegingen in OostCongo, besloten de algemene
begrotingssteun op te schorten.
5
In het eerdergenoemde tussentijds
rapport van de EU
waarnemingsmissie werd reeds
vermeld dat een door de EU
waarnemingsmissie genomen
steekproef, aangevuld met gegevens
verkregen van de lokale
verkiezingsadministratie, zou wijzen
op een andere uitslag dan de
officiële. In het eindrapport wordt
slechts aangegeven dat de EU
waarnemingsmissie niet in staat
was om de verwerking van de
stemresultaten door de Rwandese
verkiezingscommissie voldoende te
controleren en dat de kleine door de
EU waarnemingsmissie genomen
steekproef niet representatief genoeg
was waardoor besloten is om deze
gegevens niet verder te gebruiken.
Op basis van het rapport kan dan ook
niet gesproken worden van
frauduleus handelen van de
regeringspartij RPF. Het zal voor
Nederland, de overige EU partners,
en de Europese Commissie nu van
groot belang zijn om de stevige
aanbevelingen die wel in het rapport
staan onder de aandacht te (blijven)
brengen bij de Rwandese regering en
ervoor zorg te dragen dat de
geconstateerde gebreken tijdig
worden geadresseerd in aanloop naar
de aankomende Rwandese
presidentsverkiezingen in 2010.
6
Ik ben in het licht van het voorgaande
niet van plan de sectorale
begrotingssteun op te schorten, noch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

3482