Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 074

Samenvoeging van de gemeenten
Edam-Volendam en Zeevang

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 13 februari 2015
1. Inleiding
De leden van de fractie van de VVD hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel, dat hen geen aanleiding geeft tot het stellen
van vragen. De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van dit voorstel voor gemeentelijke herindeling. Zij
stellen enkele vragen over het verschil in karakter van beide gemeenten
en de grootte van de nieuw te vormen gemeente in oppervlak. De leden
van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het
wetsvoorstel en beoordelen het positief. Zij vinden draagvlak voor een
herindeling belangrijk en constateren dat hier sprake van is. Wel hebben
zij nog enkele vragen over de financiële aspecten van het wetsvoorstel en
de bestuurlijke toekomst van de regio Zaanstreek-Waterland. Met veel
belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken. Op de vragen en opmerkingen van
de leden ga ik hieronder gaarne in.
2. Diversiteit en interne samenhang
De leden van de SP-fractie constateren dat de gemeenten
Edam-Volendam en Zeevang op een aantal punten van elkaar verschillen.
Zeevang is een landelijke gemeente met een aantal kleine dorpskernen
terwijl de gemeente Edam-Volendam een meer verstedelijkt karakter
heeft. De leden vragen of de gemeente Edam-Volendam ten volle oog
heeft voor de afwijkende belangen van de kernen van Zeevang. Zij vragen
daarnaast om een vergelijking van de grootte van het grondgebied van de
nieuwe gemeente met het Nederlands gemiddelde en om een oordeel van
de regering over de reistijden naar het gemeentehuis vanuit de kernen
Schardam en Beets.
Zoals in de memorie van toelichting is vermeld, vervullen de dorpsraden
in de Zeevangse kernen een belangrijke en breed geaccepteerde rol in de
gemeente. Dit is van belang voor het behoud van eigenheid en diversiteit
van de kernen in de nieuwe gemeente. In het najaar van 2014 is door

kst-34074-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 074, nr. 5

1

beide gemeenteraden een gezamenlijke visie vastgesteld voor de nieuwe
gemeente waarin de ambitie staat verwoord de sterke sociale cohesie en
het zelforganiserend vermogen van de kernen te behouden. In de nieuwe
gemeente zal dan ook voldoende aandacht zijn voor de verschillen in
omvang, functie en cultuur van de in totaal tien kernen van de nieuwe
gemeente Edam-Volendam.
De oppervlakte van het grondgebied van de nieuw te vormen gemeente
zal met ruim 5.740 hectare onder het landelijk gemiddelde liggen.1 De
afstand vanaf de dorpskernen Beets en Schardam tot aan het gemeentehuis in Volendam is iets meer dan 13 kilometer. Met de auto is dit een rit
van 16 minuten en met de fiets ongeveer 40 minuten. Met het openbaar
vervoer zijn inwoners van Schardam en Beets respectievelijk 32 en 40
minuten onderweg naar het gemeentehuis in Volendam. Deze reisafstanden zijn voor dergelijke kleine dorpskernen niet ongebruikelijk in
Nederland.2 Het kabinet acht deze afstanden acceptabel.
3. Financiële aspecten
Naar aanleiding van mijn brief d.d. 13 januari 2015 aan het Burgemeesters
en Secretarissenoverleg G7 (regio Noord-Groningen), vragen de leden
van de CDA-fractie wat de in de brief aangekondigde generieke wijziging
van de herindelingsmaatstaf van het gemeentefonds inhoudt en of deze
consequenties heeft voor de herindeling van Edam-Volendam en
Zeevang.
Voornoemde generieke wijziging van de maatstaf herindeling beoogt de
zeven gemeenten in Noord-Groningen te compenseren voor de relatief
grote achteruitgang van de algemene uitkering met name als gevolg van
een mogelijke samenvoeging van een zo groot aantal kleinere gemeenten.
Door het generieke karakter van de wijziging zal bij een vergelijkbare
achteruitgang in de algemene uitkering ook sprake zijn van een hogere
uitkering op grond van de herindelingsmaatstaf. De wijziging is niet
relevant voor de onderhavige herindeling omdat hier geen sprake is van
een relatief grote achteruitgang van de algemene uitkering.
4. Bestuurlijke toekomst regio Zaanstreek-Waterland
De leden van de CDA-fractie vragen naar de ambities van gemeenten ten
aanzien van de bestuurlijke toekomst van de regio Zaanstreek-Waterland.
Daarnaast vragen deze leden of de regering de stelling onderschrijft dat
de te vormen gemeente Edam-Volendam in de komende jaren niet tot een
volgende herindeling zal worden gedwongen, en dat voorkomen moet
worden dat herindeling op herindeling wordt gestapeld.
Recentelijk hebben de gemeenten Purmerend en Zaanstad de heer
Bandell gevraagd een onderzoek te verrichten naar de inhoudelijke en
bestuurlijke opgaven in de regio Zaanstreek-Waterland en de positie van
de gemeenten daarin. De aanbevelingen in het rapport hebben onder
meer betrekking op de ontwikkeling van een bestuurlijke visie voor de
regio Zaanstreek-Waterland en op het verkennen van diverse opties voor
versterking van de regio.3 Deze opties variëren van het slimmer en
1

Bron: CBS (Statline). De cijfers zijn van 2014. De oppervlakte is exclusief grote wateren.
Enkele voorbeelden zijn: gemeente Westerveld: de afstand van Havelte naar het gemeentehuis
in Diever bedraagt ruim 15 kilometer; gemeente Noordoostpolder: de afstand van de dorpskern
Rutten naar het gemeentehuis in Emmeloord bedraagt ruim 14 kilometer; gemeente Haarlemmermeer: de afstand van Buitenkaag naar het gemeentehuis in Hoofddorp bedraagt ruim 14
kilometer.
3
Ronald Bandell, «Natuurlijke verbindingen. Een onderzoek naar de regionale opgaven voor de
gemeenten in Zaanstreek-Waterland» (2014).
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 074, nr. 5

2

efficiënter organiseren van intergemeentelijke samenwerking tot
bestuurlijke opschaling. Het rapport is voor Purmerend en Zaanstad
aanleiding geweest om de overige gemeenten in de regio, waaronder
Edam-Volendam en Zeevang, uit te nodigen voor een open en verkennend
gesprek. Zoals ook vermeld in het Beleidskader gemeentelijke herindeling,
moet bij voorkeur worden voorkomen dat een nieuwe gemeente binnen
afzienbare termijn opnieuw bij een herindeling wordt betrokken, en aldus
van de ene in de andere herindelingsdiscussie terecht komt. Op dit
moment zijn er in de regio geen concrete initiatieven voor herindeling.
Overigens beoordeelt de gemeente Zaanstad het onderhavige
wetsvoorstel ook in het licht van de recente ontwikkelingen positief.
De nieuwe gemeente zal naar de mening van de regering in staat zijn de
gemeentelijke taken adequaat uit te voeren. De regering heeft dan ook
geen reden om te twijfelen aan de duurzaamheid van deze herindeling. Ik
onderschrijf de stelling dat eventuele toekomstige initiatieven voor
herindeling in deze regio van onderop tot stand moeten komen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 074, nr. 5

3