Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3228
Vragen van het lid Sneller (D66) aan de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over het bericht dat de voormalig Oostenrijkse
vicekanselier een Oostenrijkse krant wilde verkopen aan een Russische
investeerder (ingezonden 22 mei 2019).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media), mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 1 juli 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Kurz: mogelijk vervolging Strache»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe duidt u het feit dat de voormalig vicekanselier Strache goede – dan wel
betere – publiciteit door het overnemen van de krant Kronen Zeitung aan een
zogenaamde nicht van een Russische oligarch aanbood, in ruil voor lucratieve
bouwdeals en overheidsprojecten?
Antwoord 2
Het handelen van voormalig vicekanselier Strache en FPÖ-fractievoorzitter
Gudenus wordt in Oostenrijk als een zeer zorgelijke kwestie beschouwd. Deze
gebeurtenissen raken aan de kern van het institutionele vertrouwen in
Oostenrijk en hebben niet alleen geleid tot het aftreden van de vicekanselier,
maar ook van de voltallige regering aldaar. Bondskanselier Kurz heeft
daarnaast gesuggereerd dat er mogelijk strafrechtelijke consequenties zijn.
Het past mij niet om in te gaan op de toedracht van de zaak, aangezien het
hier een interne Oostenrijkse aangelegenheid betreft.
Vraag 3, 5
Welke regels gelden er momenteel voor het overnemen van Nederlandse
kranten of gedrukte pers door buitenlandse spelers? In welke mate gelden
hier andere regels voor overnames door private bedrijven, overheden of
staatsbedrijven?

1

ah-tk-20182019-3228
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NOS Teletekst 20 mei 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Welke waarborgen worden in acht genomen wanneer Nederlandse kranten in
aanmerking komen om overgenomen te worden door een buitenlandse
entiteit?
Antwoord 3, 5
Er gelden geen sectorspecifieke regels die toezien op overnames van
Nederlandse kranten of gedrukte pers. De ACM en de Europese Commissie
hebben als generieke taak het toezicht houden op naleving van de mededingingsregels. De mededingingsautoriteiten beoordelen als gevolg van deze
wet alle meldingsplichtige concentraties, ongeacht de sector. Of een
voorgenomen concentratie moet worden gemeld, en of dat bij de ACM of de
Europese Commissie is, is afhankelijk van de omzet van de betrokken
bedrijven. Bij de beoordeling onderzoekt de ACM de mogelijke effecten van
de concentratie op de mededinging. De ACM kijkt daarbij, conform haar
wettelijke taak, niet naar andere belangen.
In Nederland is in de Mediawet geen bepaling opgenomen die specifiek ziet
op de overname van media door buitenlandse spelers. Op basis van de
Mediawet monitort het Commissariaat voor de Media jaarlijks de Nederlandse mediamarkten, waarbij ook de pluriformiteit van de media wordt
beoordeeld.
Vraag 4
In hoeverre acht u het in het kader van weerbare democratie wenselijk dat
Nederlandse kranten overgenomen kunnen worden door buitenlandse
entiteiten of mogendheden?
Antwoord 4
Nederland kent een pluriform en kwalitatief hoogstand media-aanbod. Op de
Nederlandse markt zijn verschillende mediabedrijven actief. De twee grootste
mediabedrijven die in Nederland actief zijn op het gebied van de geschreven
pers, de Persgroep en Mediahuis, zijn Belgische ondernemingen. De
betreffende kranten beschikken over een redactiestatuut, dat een waarborg
biedt tegen inmenging van eigenaren en/of aandeelhouders in de redactionele koers.
Bij een gezonde, open economie horen ook buitenlandse investeringen.
Buitenlands eigenaarschap vormt in beginsel dan ook geen belemmering om
op de Nederlandse mediamarkt actief te zijn. Dat neemt niet weg dat
ondernemingen naast economische motieven ook andere motieven kunnen
hebben. Zoals aangegeven in de Kamerbrief2 die de Minister van Justitie en
Veiligheid op 18 april jl. aan uw Kamer heeft gestuurd, werkt het kabinet
momenteel aan maatregelen om nationale veiligheidsrisico’s bij overnames
en investeringen te adresseren.
De berichtgeving uit Oostenrijk is zorgelijk, omdat hieruit een betrokkenheid
van politici blijkt die ver voorbij gaat aan reguliere, internationale, zakelijke
interactie tussen bedrijven. De berichtgeving maakt ook melding van
buitenlandse financiering van politieke partijen. De Nederlandse regering is
zich bewust van het toegenomen risico op buitenlandse beïnvloeding van
onze democratie. In het voorstel tot aanpassing van de Wet financiering
politieke partijen dat na de zomer van 2019 in procedure zal worden gebracht,
zal daarom een verbod op giften van buiten de Europese Unie aan Nederlandse politieke partijen en hun neveninstellingen worden opgenomen Ook
moeten alle giften vanuit andere EU-lidstaten dan Nederland openbaar
worden gemaakt. Voorts werkt het kabinet momenteel aan een Wet op de
politieke partijen3. Bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel worden ook de
adviezen van de Staatscommissie Parlementair Stelsel over regelgeving over
(digitale) politieke campagnes en advertenties en microtargeting betrokken.

2
3

Kamerstuk 30 821, nr. 72.
Kamerstuk 32 752, nr. 54.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2