Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

28 676

NAVO

Nr. 199

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 april 2014
Op 1 en 2 april jl. kwam de Noord-Atlantische Raad (NAR) van de NAVO in
Brussel bijeen op het niveau van de ministers van Buitenlandse Zaken. De
bijeenkomst stond voor een groot deel in het teken van de crisis in
Oekraïne, vooral de gevolgen daarvan voor de NAVO op korte en langere
termijn en de betrekkingen met Oekraïne en Rusland. Op 1 april kwam de
NAVO-Oekraïne Commissie (NUC) bijeen. Op 2 april sprak de NAR met
Georgië (NAVO-Georgië Commissie (NGC)), de landen van het Istanbul
Cooperation Initiative (ICI) en de ISAF-partnerlanden. Op de eerste dag
werd in een korte ceremonie en een verklaring van de NAR stilgestaan bij
de uitbreidingen van de NAVO in 1999, 2004 en 20091.
Oekraïne
De NAR sprak uitgebreid over de gevolgen van de crisis in Oekraïne voor
het Bondgenootschap. De 28 bondgenoten waren eensgezind in hun
veroordeling van Rusland’s illegale militaire interventie in Oekraïne en de
schending van Oekraïne’s soevereiniteit en territoriale integriteit. De NAR
riep Rusland op om zich te houden aan het internationale recht en zijn
internationale verplichtingen. De verklaring van de NAR is bij dit verslag
gevoegd2.
De NAR gaf de opdracht aan de militaire autoriteiten van de NAVO om op
korte termijn uit te werken welke militaire opties er zijn om die Bondgenoten die zich bedreigd voelen als gevolg van de huidige crisis, extra
«reassurance» te bieden. Nederland heeft benadrukt dat eensgezindheid
en solidariteit binnen het Bondgenootschap essentieel zijn en dat
veiligheid binnen het Bondgenootschap ondeelbaar is. De NAR nam geen
besluit over de gevolgen voor de NAVO op de langere termijn. De
discussie daarover zal in aanloop naar de NAVO-top in Wales verder
worden gevoerd.
1
2

kst-28676-199
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 199

1

Ook in de bijeenkomst van de NUC werd de Russische handelwijze tegen
Oekraïne veroordeeld. Bondgenoten toonden hun waardering voor de
terughoudende opstelling van de Oekraïense autoriteiten en strijdkrachten
en riepen het land op door te gaan met het doorvoeren van politieke en
economische hervormingen via een inclusief proces. De NAVO en
Oekraïne besloten tot intensivering van de samenwerking binnen de
kaders van de NUC, waaronder steun van de NAVO aan defensiehervormingen en advisering door de NAVO bij de verdediging van vitale, civiele
infrastructuur. De NUC nam een verklaring aan die eveneens is
bijgevoegd3.
Rusland
De Russische handelwijze vormt de ernstigste bedreiging voor de
Euro-Atlantische veiligheid en stabiliteit sinds de Koude Oorlog. Rusland
schendt hiermee principes die de afgelopen 25 jaar als vanzelfsprekend
werden beschouwd. In de discussie heeft Nederland aangegeven dat ons
commitment aan de collectieve verdediging boven enige twijfel verheven
is. Voorbereidingen die in dat kader getroffen worden, vormen geen
contradictie met de inspanningen om tot een politieke oplossing in het
conflict te komen. Een strategisch partnerschap met Rusland blijft het
langere termijndoel, hoezeer de huidige situatie de voorwaarden daarvoor
ook onder druk heeft gezet.
In de huidige omstandigheden kan van business as usual echter geen
sprake zijn, reden waarom de NAR besloot alle praktische militaire en
civiele samenwerking verder op te schorten. De politieke dialoog in de
NAVO-Rusland Raad (NRR) op ambassadeurs- en ministerieel niveau kan
doorgaan.
Partnerschapsbeleid
De NAR kwam een pakket maatregelen overeen, waarmee beoogd wordt
de samenwerking met NAVO-partners Armenië, Azerbeidzjan en Moldavië
te versterken. Hiertoe behoren onder andere versterking van de politieke
dialoog, verbetering van de interoperabiliteit met de NAVO en hulp bij
door te voeren defensiehervormingen. Deze maatregelen zullen worden
uitgevoerd binnen de bestaande bilaterale samenwerkingsprogramma’s
met de betrokken landen.
Georgië
De NAVO-Georgië Commissie (NGC) stond in het teken van de Georgische
wens om de toetredingsaspiraties naar een hoger niveau te brengen.
Georgië heeft eerder dit jaar publiekelijk laten weten tijdens de
aanstaande NAVO-top een nieuwe stap in het toetredingsproces te
verwachten. Minister Panjikidze refereerde aan het positieve bezoek van
het Militair Comité van de NAVO aan Tbilisi in februari 2014 en de
waardering voor de doorgevoerde militaire hervormingen. Nederland
heeft aangegeven op dit moment vrij positief te zijn over de door Georgië
geboekte voortgang, maar dat een beoordeling pas zal plaatsvinden aan
de hand van de voortgangsrapportage van de Secretaris-Generaal van de
NAVO, die eind juni besproken wordt. Nederland houdt vast aan de lijn bij
toetreding «strict but fair». Nederland is van oordeel dat toetredingsprocessen niet als politiek instrument moeten worden gebruikt in het kader
van de crisis in Oekraïne.

3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 199

2

Istanbul Cooperation Initiative (ICI)
De bijeenkomst van het ICI, waarin Bahrein, Koeweit, Qatar en de
Verenigde Arabische Emiraten vertegenwoordigd zijn, vond plaats ter
gelegenheid van het tienjarig bestaan van dit initiatief. Bondgenoten
toonden hun waardering voor Koeweit dat als eerste land van het ICI een
individueel partnerschapsprogramma met de NAVO had afgesloten. In de
discussie kwam vooral de situatie in Syrië en Iran aan bod, maar spraken
Bondgenoten en ICI-landen ook de wens uit om de onderlinge contacten
en samenwerking te verbeteren.
ISAF
In het overleg met de ISAF-landen werd vooral vooruitgekeken naar de
Afghaanse presidentsverkiezingen die op 5 april jl. plaatsvonden. Diverse
ISAF-landen toonden zich positief over de goed verlopen voorbereidingen
en de mate waarin het Afghaanse leger en politie (ANSF) verantwoordelijkheid hadden genomen voor de veiligheid. Er moet dit jaar onder ISAF
echter nog veel werk worden verzet. Ook zal duidelijkheid moeten
ontstaan over de voorwaarden waaronder de NAVO-missie Resolute
Support na 2014 kan plaatsvinden.
Patriotsmissie
Op 15 november 2013 is de Kamer geïnformeerd over het besluit van het
kabinet om de Patriot-missie te verlengen tot eind januari 2015
(Kamerstuk 32 623, nr. 117). Het kabinet heeft in december 2012 bij het
besluit tot ontplooiing van de Patriots toegezegd de Kamer regelmatig
over de missie te informeren. De afgelopen maanden zijn in Syrië enkele
tientallen ballistische raketten afgevuurd. Het aantal lanceringen van
ballistische raketten is, in vergelijking met de eerste periode van
ontplooiing van de missie, significant afgenomen. Op 26 maart jl. is een,
vermoedelijk afgezwaaide, Syrische raket (Fateh 110) op Turks grondgebied neergekomen nabij de Turkse grensstad Reyhanli. Daarmee wordt
duidelijk dat de dreiging van Syrische ballistische raketten voor Turkije
nog steeds aanwezig is. Nederlandse eenheden hebben sinds de laatste
rapportage aan de Kamer niet hoeven op te treden.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 199

3