Besluit van

houdende vaststelling van de
minimumeisen voor de (verplichte)
meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
(Besluit verplichte meldcode
huiselijk geweld en
kindermishandeling)

Op de voordracht van de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport van maart 2013,
kenmerk DMO/MDH, in overeenstemming met de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, Onze Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Onze Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
Gelet op de artikelen 5a, vijfde lid, van de Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen, 7b, vijfde lid, van de
Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, 5b,
vijfde lid, van de Penitentiaire beginselenwet, 9a, vijfde
lid, van de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers, 16,
negende lid, van de Leerplichtwet 1969, 1.3.9, vijfde lid,
van de Wet educatie en beroepsonderwijs, 5, vijfde lid,
van de Wet op de expertisecentra, 1.21, vijfde lid, van de
Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek, 4b, vijfde lid, van de Wet op het primair
onderwijs, 3a, vijfde lid, van de Wet op het voortgezet
onderwijs, 1.51a, vijfde lid en 2.9a, vijfde lid, van de Wet
kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen, 3a,
vijfde lid, van de Kwaliteitswet zorginstellingen, 10b,
tweede lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning,
40a van de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg,
13a, derde lid, 25a, derde lid, van de Wet op de
jeugdzorg en 15a, vijfde lid, van de Wet publieke
gezondheid;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord
(advies van
);
Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport van
2013,
kenmerk DMO/MDH
, uitgebracht in
overeenstemming met de Staatssecretaris van Veiligheid
en Justitie, Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en

1

Wetenschap en Onze Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel 1
In dit besluit wordt verstaan onder:
a. meldcode: meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling;
b. melding: melding van huiselijk geweld of
kindermishandeling of een vermoeden daarvan;
c. verwijsindex risicojongeren: verwijsindex risicojongeren als bedoeld in artikel 2d, eerste lid, van de
Wet op de jeugdzorg;
d. cliënt: vermoedelijk slachtoffer, pleger of getuige van
huiselijk geweld of kindermishandeling waarmee de
professional beroepsmatig in contact staat;
e. betrokkene: betrokkene als bedoeld in artikel 1,
onderdeel f, van de Wet bescherming
persoonsgegevens;
f. kindcheck: gestandaardiseerde controle of een cliënt
verantwoordelijk is voor de verzorging en opvoeding
van een of meer minderjarigen, met het oog op de
veiligheid daarvan.

Artikel 2
1. Een meldcode bevat ten minste de volgende
elementen:
a. een stappenplan, inhoudende een omschrijving van de
stappen voor het omgaan door professionals met
signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling;
b. een toebedeling van verantwoordelijkheden aan de
diverse groepen medewerkers binnen de organisatie waar
de meldcode wordt vastgesteld bij de stappen, bedoeld
onder a, inclusief vermelding van degene die
eindverantwoordelijk is voor de beslissing over het al dan
niet melden;
c. specifieke aandacht, indien van toepassing, voor
bijzondere vormen van geweld, die speciale kennis en
vaardigheden van personeel vereisen;
d. voor zover van toepassing voor een instantie die
behoort tot een van de categorieën als bedoeld in de
artikelen 1a tot en met 1e van het Uitvoeringsbesluit Wet
op de jeugdzorg specifieke aandacht voor de
mogelijkheid van een melding aan de verwijsindex
risicojongeren;
e. voor zover van toepassing instructies voor het
uitvoeren van een kindcheck bij cliënten;
f. specifieke aandacht voor de wijze waarop professionals
moeten omgaan met gegevens waarvan zij het
vertrouwelijk karakter kennen of redelijkerwijs moeten
vermoeden.
2. Het in het eerste lid, onder a, bedoelde stappenplan,
omvat ten minste de volgende stappen:

2

a. het in kaart brengen van de signalen van huiselijk
geweld en kindermishandeling;
b. collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van het
steunpunt huiselijk geweld, het advies- en meldpunt
kindermishandeling of een deskundige op het gebied van
letselduiding;
c. een gesprek met de cliënt;
d. het wegen van de aard en de ernst van het huiselijk
geweld of de kindermishandeling en bij twijfel altijd
raadplegen van het steunpunt huiselijk geweld of het
advies- en meldpunt kindermishandeling, en
e. beslissen: hulp organiseren of melden.
Artikel 3
1. Indien een steunpunt huiselijk geweld in het kader
van een melding persoonsgegevens heeft verkregen,
verstrekt het steunpunt aan degene op wie de
persoonsgegevens betrekking hebben inlichtingen
over de herkomst van de persoonsgegevens.
2. In afwijking van het eerste lid verstrekt het
steunpunt huiselijk geweld geen inlichtingen over de
herkomst van de persoonsgegevens die het naar
aanleiding van een melding heeft verkregen indien:
a. een persoon die in een beroepsmatige of
hulpverlenende relatie tot de betrokkene of zijn gezin
staat, de persoonsgegevens naar aanleiding van een
melding heeft verstrekt en het verstrekken van die
inlichtingen:
1. een bedreiging vormt of kan vormen voor de
betrokkene of andere leden van het gezin waartoe
de betrokkene behoort;
2. een bedreiging vormt of kan vormen voor die
persoon of medewerkers van die persoon;
3. leidt of kan leiden tot een verstoring van de
vertrouwensrelatie met de betrokkene of het gezin
waartoe de betrokkene behoort;
b. het andere personen betreft dan die bedoeld onder
a, behoudens voor zover zij daarvoor toestemming
hebben gegeven.
Artikel 4
Het Besluit kwaliteit kinderopvang en peuterspeelzalen
wordt gewijzigd als volgt:
A
Artikel 1 wordt gewijzigd als volgt:
1. De onderdelen a tot en met f worden geletterd b tot
en met g.
2. Er wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
a. advies- en meldpunt kindermishandeling: stichting
als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Wet op de
jeugdzorg bij de uitvoering van de taak, bedoeld in
artikel 10, eerste lid, onder e, van die wet.
3. De onderdelen f (nieuw) en g worden geletterd k en l.

3

4. Er worden na onderdeel e vijf onderdelen ingevoegd,
luidende:
f. huiselijk geweld: huiselijk geweld als bedoeld in artikel
1, eerste lid, onder k, van de Wet maatschappelijke
ondersteuning;
g. kindermishandeling: kindermishandeling als bedoeld in
artikel 1 van de Wet op de jeugdzorg;
h. meldcode: meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling;
i. steunpunt huiselijk geweld: steunpunt huiselijk geweld
als bedoeld in artikel 21a van de Wet maatschappelijke
ondersteuning;
B
Artikel 2 wordt gewijzigd als volgt:
1. Het tweede lid vervalt, onder vernummering van het
derde lid tot tweede lid.
2. Het tweede lid, onderdeel c, vervalt, onder
vervanging van de puntkomma aan het slot van
onderdeel b door een punt.
C
Na artikel 2 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 2a. Meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
1. De door de houder van een kindercentrum voor het
personeel vast te stellen meldcode bevat ten minste
de volgende elementen:
a. een stappenplan, inhoudende een omschrijving
van de stappen voor het omgaan door
personeelsleden met signalen van huiselijk geweld of
kindermishandeling;
b. een toebedeling van verantwoordelijkheden aan de
diverse personeelsleden bij de stappen, bedoeld
onder a, inclusief vermelding van de degene die
eindverantwoordelijk is voor de beslissing over het al
dan niet melden;
c. specifieke aandacht, indien van toepassing, voor
bijzondere vormen van geweld, die speciale kennis en
vaardigheden van personeel vereisen;
d. specifieke aandacht voor de wijze waarop
personeel moet omgaan met gegevens waarvan zij
het vertrouwelijk karakter kent of redelijkerwijs moet
vermoeden.
2. Het in het eerste lid, onder a, bedoelde stappenplan,
bevat ten minste de volgende stappen:
a. het in kaart brengen van de signalen van huiselijk
geweld en kindermishandeling;
b. collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van
het steunpunt huiselijk geweld, het advies- en
meldpunt kindermishandeling of een deskundige op
het gebied van letselduiding;
c. een gesprek met de ouders en, indien mogelijk,
het kind;

4

d. het wegen van de aard en de ernst van het
huiselijk geweld of de kindermishandeling en bij
twijfel altijd raadplegen van het steunpunt huiselijk
geweld of het advies- en meldpunt
kindermishandeling, en
e. beslissen: hulp organiseren of melden.
D
Artikel 8 komt te luiden:
Artikel 8. Meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
1. De door de houder van een gastouderbureau voor de
gastouders vast te stellen meldcode bevat ten minste
de volgende elementen:
a. een stappenplan, inhoudende een omschrijving
van de stappen voor het omgaan door gastouders
met signalen van huiselijk geweld of
kindermishandeling;
b. een toebedeling van verantwoordelijkheden per
gastouder bij de stappen, bedoeld onder a, inclusief
vermelding van de gastouder die
eindverantwoordelijk is voor de beslissing over het al
dan niet melden;
c. specifieke aandacht, indien van toepassing, voor
bijzondere vormen van geweld, die speciale kennis en
vaardigheden van gastouders vereisen;
d. specifieke aandacht voor de wijze waarop
gastouders moeten omgaan met gegevens waarvan
zij het vertrouwelijk karakter kennen of redelijkerwijs
moeten vermoeden.
2. Het in het eerste lid, onder a, bedoelde stappenplan,
bevat ten minste de volgende stappen:
a. het in kaart brengen van de signalen van huiselijk
geweld en kindermishandeling;
b. collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van
het steunpunt huiselijk geweld, het advies- en
meldpunt kindermishandeling of een deskundige op
het gebied van letselduiding;
c. een gesprek met de ouders en, indien mogelijk,
het kind;
d. het wegen van de aard en de ernst van het
huiselijk geweld of de kindermishandeling en bij
twijfel altijd raadplegen van het steunpunt huiselijk
geweld of het advies- en meldpunt
kindermishandeling, en
e. beslissen: hulp organiseren of melden.
E
Artikel 17 wordt gewijzigd als volgt:
1. Het tweede lid vervalt, onder vernummering van het
derde lid tot tweede lid.
2. Het tweede lid, onderdeel c, vervalt, onder
vervanging van de puntkomma aan het slot van
onderdeel b door een punt.

5

F
Na artikel 17 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 17a. Meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
1. De door de houder van een peuterspeelzaal voor het
personeel vast te stellen meldcode bevat ten minste
de volgende elementen:
a. een stappenplan, inhoudende een omschrijving
van de stappen voor het omgaan door
personeelsleden met signalen van huiselijk geweld of
kindermishandeling;
b. een toebedeling van verantwoordelijkheden aan de
diverse (groepen) personeelsleden werkzaam bij de
peuterspeelzaal bij de stappen, bedoeld onder a,
inclusief vermelding van de degene die
eindverantwoordelijk is voor de beslissing over het al
dan niet melden;
c. specifieke aandacht, indien van toepassing, voor
bijzondere vormen van geweld, die speciale kennis en
vaardigheden van personeel vereisen;
d. specifieke aandacht voor de wijze waarop
personeel moet omgaan met gegevens waarvan zij
het vertrouwelijk karakter kent of redelijkerwijs moet
vermoeden.
2. Het in het eerste lid, onder a, bedoelde
stappenplan, bevat ten minste de volgende stappen:
a. het in kaart brengen van de signalen van huiselijk
geweld en kindermishandeling;
b. collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van
het steunpunt huiselijk geweld, het advies- en
meldpunt kindermishandeling of een deskundige op
het gebied van letselduiding;
c. een gesprek met de ouders en, indien mogelijk,
het kind;
d. het wegen van de aard en de ernst van het
huiselijk geweld of de kindermishandeling en bij
twijfel altijd raadplegen van het steunpunt huiselijk
geweld of het advies- en meldpunt
kindermishandeling, en
e. beslissen: hulp organiseren of melden.
G
Artikel 23 vervalt.
Artikel 5
In de Reclasseringsregeling 1995 wordt een artikel 3
ingevoegd, luidende:
Artikel 3
1. Een reclasseringsinstelling stelt voor personeelsleden
een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
vast.

6

2. Onder huiselijk geweld wordt verstaan: huiselijk
geweld als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel k,
van de Wet maatschappelijke ondersteuning.
3. Onder kindermishandeling wordt verstaan:
kindermishandeling als bedoeld in artikel 1 van de Wet
op de jeugdzorg.
4. Een reclasseringsinstelling bevordert de kennis en het
gebruik van de meldcode.
5. De meldcode, bedoeld in het eerste lid, bevat in ieder
geval de bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur vastgestelde elementen.
Artikel 6
Indien het bij koninklijke boodschap van 27 oktober 2011
ingediende voorstel van wet houdende wijziging van
diverse wetten in verband met de invoering van de
verplichting voor bepaalde instanties waar professionals
werken en voor bepaalde zelfstandige professionals om
te beschikken over een meldcode voor huiselijk geweld
en kindermishandeling en de kennis en het gebruik
daarvan te bevorderen, onderscheidenlijk die meldcode
te hanteren (verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling) (Kamerstukken 33 062) tot wet is of
wordt verheven en die wet in werking treedt, treedt dit
besluit op hetzelfde tijdstip in werking.
Artikel 7
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit verplichte
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij
behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal
worden geplaatst.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

7

NOTA VAN TOELICHTING
Algemeen
Uit onderzoeken is gebleken dat veel professionals onzeker zijn over de te zetten
stappen als zij huiselijk geweld of kindermishandeling vermoeden of signaleren.
Door de stappen te beschrijven die professionals in geval van signalen van geweld
kunnen zetten, worden professionals ondersteund in het effectief reageren op
signalen van geweld. Dergelijke stappen kunnen worden opgenomen in een
‘meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling’. De Wet tot wijziging van
diverse wetten in verband met de invoering van de verplichte meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling (verder: wet verplichte meldcode huiselijk geweld
en kindermishandeling) verplicht organisaties en zelfstandige beroepsbeoefenaren
in bepaalde sectoren om een dergelijke meldcode op te stellen en het gebruik
ervan te bevorderen. Op die manier zijn organisaties en hun medewerkers
alsmede zelfstandig beroepsbeoefenaren voorbereid en weten zij hoe te handelen
in zulke moeilijke situaties, die vaak enorme dilemma’s met zich meebrengen.
De meldcode leidt een professional met andere woorden stapsgewijs vanaf het
opmerken van kenmerken van huiselijk geweld of kindermishandeling naar de
laatste fase, waarin de professional – zo nodig met ondersteuning door
deskundigen – besluit tot het zelf hulp organiseren of het doen van een melding.
Indien de vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling onterecht
blijken, is het uiteraard niet nodig om te melden of hulp te organiseren.
In dit besluit wordt vastgelegd welke elementen er minimaal in een meldcode
moeten worden opgenomen. Dit besluit stelt dus een aantal minimumeisen,
waaronder vijf stappen die de meldcode ten minste dient te bevatten. Op die
manier wordt de uniformiteit van de verschillende meldcodes geborgd. Dit maakt
het voor het steunpunt huiselijk geweld (SHG), het advies- en meldpunt
kindermishandeling (AMK) en hulpverleners gemakkelijker om afspraken te maken
met de verschillende organisaties die met meldcodes werken. De verplichte
stappen moeten ervoor zorgen dat een zorgvuldige afweging wordt gemaakt,
voordat eventueel wordt overgegaan tot een melding. Ook maken zij duidelijk op
welke wijze wordt omgegaan met signalen van (mogelijk) huiselijk geweld of
kindermishandeling.
Met inachtneming van de minimumeisen wordt van de organisaties en de
zelfstandige professionals verlangd dat zij zelf een meldcode opstellen. Zo kan
iedere meldcode passend worden gemaakt voor de eigen werksituatie.
Organisaties zijn dus zelf verantwoordelijk voor hoe de meldcode wordt ingebed in
de werkwijze van de betreffende instelling. De meldcode moet passen bij de
omvang, de inrichting en het type werk van de organisatie. Het zal bijvoorbeeld
per organisatie verschillen welke medewerker het gesprek met de cliënt aangaat
(zoals de professional zelf, een speciale functionaris huiselijk
geweld/kindermishandeling of een manager).
Daar waar de verplichting om over een meldcode te beschikken nu reeds in een
algemene maatregel van bestuur (AMvB) is opgenomen (Besluit kwaliteit
kinderopvang en peuterspeelzalen) wordt de bestaande AMvB gewijzigd.
Daarnaast zal de verplichting voor de reclassering om te beschikken over een
meldcode bij gebrek aan een daartoe geschikte wet worden opgenomen in de
Reclasseringsregeling 1995. Bij de bureaus HALT wordt deze verplichting
opgenomen in een ministeriële regeling, omdat voor deze doelgroep een wet of
AMvB om de verplichting in op te nemen ontbreekt.

8

Regeldruk
De minimumeisen zijn reeds gecommuniceerd met veldpartijen via de
communicatiecampagne ‘Zet de meldcode op de agenda’ in het voorjaar van 2011
en via het intersectoraal kennisnetwerk meldcode. In dit netwerk zitten
vertegenwoordigers uit 35 betrokken branche- en beroepsverenigingen. De
verwachting is dat bestaande meldcodes niet of nauwelijks hoeven te worden
aangepast om aan de in dit besluit vastgelegde minimumeisen te voldoen. Bij de
berekening van de administratieve lasten van de wet verplichte meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling voor organisaties die nog niet over een meldcode
beschikken is rekening gehouden met de minimumeisen die in dit besluit worden
vastgelegd.
De administratieve lasten die gepaard gaan met de verplichte meldcode bij de
reclassering en bureaus HALT zijn reeds meegenomen in de berekening van de
administratieve lasten van de wet verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling. Toen was immers al bekend dat deze organisaties verplicht
worden over een meldcode te beschikken.
Artikelsgewijs
Artikel 1
Met het begrip meldcode wordt gedoeld op de meldcodes op grond van de
artikelen 9a van de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers, 5a van de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, 7b van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden, 5b van de Penitentiaire beginselenwet, 16 van de
Leerplichtwet 1969, 1.3.9 van de Wet educatie en beroepsonderwijs, 5 van de Wet
op de expertisecentra, 1.21 van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek, 4b van de Wet op het primair onderwijs, 3a van de
Wet op het voortgezet onderwijs, 1.51a en 2.9a van de Wet kinderopvang en
kwaliteitseisen peuterspeelzalen, 3a van de Kwaliteitswet zorginstellingen, 10b
van de Wet maatschappelijke ondersteuning, 40a van de Wet op de beroepen in
de individuele gezondheidszorg, 13a en 25a van de Wet op de jeugdzorg en 15a
van de Wet publieke gezondheid.
Artikel 2
Bij het formuleren van de minimumeisen is geput uit goede voorbeelden uit de
praktijk zodat de voorgestelde regelgeving zo veel mogelijk aansluit bij het
beroepsmatig handelen van de verschillende professionals. De elementen die in dit
besluit worden voorgeschreven, zijn dus door veldpartijen zelf voorgedragen. Uit
overleggen met het intersectoraal kennisnetwerk meldcode, met
vertegenwoordigers uit 35 betrokken branche- en beroepsverenigingen, blijkt dat
er in het veld overeenstemming is over deze elementen. Een groot deel van de
bestaande meldcodes kent de elementen. Op basis hiervan is een (intersectoraal)
Basismodel meldcode1 opgesteld, dat branches, organisaties en beroepsgroepen
kunnen gebruiken. Dit model vormt een basis voor het opstellen van een
meldcode voor de eigen organisatie.
Onderdeel a
In een werkgroep met vertegenwoordigers uit de sectoren waarop de wet
verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling van toepassing is en

1

Het Basismodel meldcode is te vinden op www.meldcode.nl.

9

op basis van moties van de Tweede Kamer2, zijn de volgende stappen
geformuleerd:
1
2
3
4
5

het in kaart brengen van signalen;
collegiale consultatie en zo nodig raadplegen SHG, AMK of een deskundige
op het gebied van letselduiding;
een gesprek met cliënt;
wegen van het huiselijk geweld of de kindermishandeling en bij twijfel altijd
raadplegen van het SHG of het AMK;
beslissen: hulp organiseren of melden bij een SHG of een AMK.

De stappen zijn in een bepaalde volgorde gerangschikt. Maar deze volgorde is niet
dwingend. Waar het om gaat, is dat de professional op enig moment in het proces
alle stappen heeft doorlopen, voordat hij besluit om een melding te doen. Zo zal
het soms voor de hand liggen om meteen met de cliënt in gesprek te gaan over
bepaalde signalen. In andere gevallen zal de professional eerst overleg willen
plegen met een collega en met het AMK of met het SHG voordat hij het gesprek
met de cliënt aangaat. Ook zullen stappen soms twee of drie keer worden gezet.
Stap 1: In kaart brengen van signalen
Als een professional signalen opvangt van huiselijk geweld of kindermishandeling,
wordt van hem gevraagd om deze signalen in kaart te brengen. Hij legt deze
signalen vast, evenals (de uitkomsten van) de gesprekken die hij over de signalen
voert, de stappen die hij zet en de besluiten die hij neemt. Ook de gegevens die
de signalen weerspreken, worden vastgelegd.
In veel organisaties wordt van iedere cliënt een dossier aangelegd. In dat geval
worden de gegevens over de signalen en over de stappen die worden gezet in het
dossier vastgelegd. Beschikt een organisatie of zelfstandige professional niet over
een cliëntdossier, dan moet in de code voor de eigen organisatie of praktijk
worden aangegeven op welke wijze en waar de professional de gegevens over de
signalen en over de stappen vastlegt.
Stap 2: Collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van het advies- en
meldpunt kindermishandeling, het steunpunt huiselijk geweld of een
deskundige op het gebied van letselduiding
Overleg over de signalen is ook een onderdeel van het stappenplan. Om de
signalen die in kaart zijn gebracht goed te kunnen duiden, is overleg met een
deskundige collega noodzakelijk. Te denken valt hierbij bijvoorbeeld aan de
(aandachts)functionaris huiselijk geweld of kindermishandeling binnen de eigen
organisatie, of aan het zorg- en adviesteam van de school. Zo nodig kan op basis
van anonieme cliëntgegevens (daarnaast) ook het AMK of het SHG worden
geraadpleegd. Adviesgesprekken vinden plaats op basis van anonieme
cliëntgegevens, voor een adviesgesprek behoeft een beroepsgeheim dus niet te
worden verbroken. Bij een vermoeden van (dreigende) vrouwelijke genitale
verminking of eergerelateerd geweld zal doorgaans eerder een beroep moeten
worden gedaan op specifieke expertise van bijvoorbeeld het AMK of SHG.
Naar aanleiding van de motie Van der Burg (Kamerstukken II 2012/13, 33 062,
nr. 16) is de optie om expertise op het gebied van letselduiding in te schakelen
toegevoegd aan stap 2 van de meldcode. Daarbij beperken wij ons niet, zoals de
motie vraagt, tot forensisch pediatrische expertise. In de eerste plaats gaat het
hier niet per se om deskundigheid die wordt ingezet in een strafrechtelijk kader,
waar het bij forensisch-medische expertise van oorsprong wel om gaat. Het gaat
2

Kamerstukken II 2012/13, 33 062, nrs. 16 en 19.

10

hier om het inschakelen van deskundigheid op het gebied van letselduiding met
betrekking tot huiselijk geweld en kindermishandeling sec. In de tweede plaats
kan het ook wanneer volwassenen (vermoedelijk) slachtoffer zijn, verstandig zijn
om expertise op het gebied van letselduiding in te schakelen. Beperking tot
pediatrische expertise, alleen gericht op kindermishandeling, zou dat uitsluiten.
Een forensisch arts of verpleegkundige bijvoorbeeld, kan beoordelen of het
waarschijnlijk is dat sprake is van opzettelijk toegebracht letsel. Hiermee kan
mishandeling worden aangetoond, maar ook uitgesloten. Mishandeling kan onder
andere worden uitgesloten in gevallen waarin het slachtoffer lijdt aan een
zeldzame ziekte zoals Osteogenesis Imperfecta of Hemofilie, waardoor sneller
sprake is van botbreuken of blauwe plekken. Artsen met expertise op het gebied
van letselduiding kunnen uiteraard bij twijfel ook weer zelf te rade gaan bij artsen
die gespecialiseerd zijn in dergelijke zeldzame aandoeningen. Het stroomschema
forensisch-medische expertise3 informeert professionals waar en op welke wijze zij
forensisch-medische expertise kunnen inschakelen. Het gaat daarbij om expertise
die wordt ingezet ter duiding van letsels waarbij een vermoeden van huiselijk
geweld of kindermishandeling speelt. Vormen daarvan zijn gespecialiseerd
letselonderzoek, waaronder sporen verzamelen en het vastleggen van materiaal,
dossieronderzoek, consultatie en advies. Waar nodig wordt daarbij gebruik
gemaakt van forensische hulpmiddelen.
In het genoemde stroomschema zullen zeldzame ziekten zoals Osteogenesis
Imperfecta en Hemofilie als aandachtspunt voor uitsluiting van
(kinder)mishandeling worden opgenomen, met in de bijbehorende regionale
sociale kaart een vermelding bij wie deze expertise kan worden geconsulteerd.
Stap 3: Gesprek met de cliënt
Naast het collegiaal overleg en eventueel het adviesgesprek met het AMK of het
SHG, is een gesprek met de cliënt onderdeel van het stappenplan. Omdat
openheid een belangrijke grondhouding is in de verschillende vormen van
dienstverlening aan de cliënt, wordt in het stappenplan zo snel mogelijk contact
gezocht met de cliënt (of met zijn ouders) om de signalen te bespreken. Soms zal
het vermoeden door het gesprek worden weggenomen, dan zijn de volgende
stappen van het stappenplan niet nodig.
Worden de zorgen over de signalen door het gesprek niet weggenomen, dan
worden ook de volgende stappen gezet.
In het gesprek met de cliënt gaat het er om dat de professional:
1) het doel van het gesprek uitlegt;
2) de signalen, dit wil zeggen de feiten die hij heeft vastgesteld en de
waarnemingen die hij heeft gedaan, bespreekt;
3) de cliënt uitnodigt om daarop te reageren;
4) en pas na deze reactie zo nodig komt tot een interpretatie van wat hij
heeft gezien en gehoord en wat hem in reactie daarop verteld is.
Wanneer door het voeren van het gesprek de veiligheid van een van de
betrokkenen in het geding zou kunnen komen, kan het gesprek met de cliënt
achterwege blijven. Het is immers mogelijk dat de cliënt vermoedelijk dader is.
Het is denkbaar dat een professional besluit om zijn vermoeden nog niet met de
dader te bespreken omdat hij het risico aanwezig acht dat de dader zich, na dit
gesprek, op het slachtoffer af zal reageren. Ook kan worden afgezien van een
gesprek als er goede redenen zijn om aan te nemen dat de cliënt daardoor de
contacten met de professional zal verbreken waardoor de cliënt uit het zicht raakt.

3

Te vinden op www.meldcode.nl.

11

Ook als een cliënt nog jong is, is het van belang dat de professional het gesprek
met hem aangaat, tenzij dat vanwege zijn jeugdige leeftijd echt niet mogelijk of te
belastend voor hem is. De professional beoordeelt zelf of een gesprek zinvol en
mogelijk is, zo nodig in overleg met een collega of met het AMK. Het kan van
belang zijn om een kind even alleen te spreken, zonder dat zijn ouders daarbij
aanwezig zijn zodat het kind zich vrij kan uiten. De professional hanteert hiervoor
de regels die op zijn eigen sector van toepassing zijn. Als uitgangspunt geldt dat
de ouders hierover vooraf worden geïnformeerd. Maar in verband met de
veiligheid van het kind, van de professional, of die van anderen, kan ook worden
besloten om toch een eerste gesprek met het kind te voeren zonder dat de ouders
hierover van tevoren worden geïnformeerd. Normaal gesproken zal er, als het om
een minderjarige cliënt gaat, ook een gesprek over de signalen worden gevoerd
met de ouder(s). Dit is niet alleen van belang als de ouders mogelijkerwijs
betrokken zijn bij het huiselijk geweld of de mishandeling, maar ook als dit niet
aan de orde is. Want de ouders behoren, zeker als zij het gezag uitoefenen, als
regel te worden geïnformeerd over wat er bij hun kind speelt.
Stap 4: Wegen van het geweld of de kindermishandeling en bij twijfel
altijd raadplegen van het steunpunt huiselijk geweld of het advies- en
meldpunt kindermishandeling
In deze stap komt het er op aan dat de professional de informatie uit de
voorgaande stappen weegt. Deze stap vraagt van de professional dat hij het risico
op huiselijk geweld of kindermishandeling inschat, evenals de aard en de ernst
van dit geweld.
Beschikt de organisatie of beroepsgroep over een risicotaxatie-instrument, dan
gebruikt de professional dit instrument bij zijn weging. Vanzelfsprekend kan ook
bij deze stap advies worden ingewonnen bij deskundigen zoals de
(aandachts)functionaris huiselijk geweld of kindermishandeling en het zorg- en
adviesteam. De motie Hilkens/Van der Burg (Kamerstukken II 2012/13, 33 062,
nr. 19) verzoekt de regering om bij of krachtens AMvB te regelen dat het
raadplegen van het AMK of SHG bij twijfel over een ernstig vermoeden van
huiselijk geweld of kindermishandeling ook na overleg met een deskundige
collega, expliciet bij de uitwerking van de minimumeisen zal worden opgenomen.
Gelet op deze motie is in stap 4 opgenomen dat wanneer twijfel blijft bestaan de
professional het AMK of SHG dient te raadplegen. Twijfel kan betrekking hebben
op het risico, de aard en de ernst van het geweld en daarmee samenhangend de
vraag of en zo ja welke vervolgactie nodig is (stap 5 van de meldcode). De
verplichte raadpleging van het AMK of SHG moet voorkomen dat
handelingsverlegenheid optreedt wanneer professionals onzeker zijn over de
signalen. Het AMK of SHG kan meedenken over het risico, de aard en de ernst van
het geweld en zodoende helpen bepalen of de signalen aanleiding geven tot het
ondernemen van vervolgacties (stap 5 van de meldcode).
Stap 5: Beslissen: Hulp organiseren of melden
Na de weging van het geweld of de kindermishandeling komt de professional, zo
nodig ondersteund door deskundigen, tot een besluit: zelf hulp organiseren of een
melding doen. Waar het bij deze afweging om gaat is dat de professional
beoordeelt of hij zelf, gelet op zijn competenties, zijn verantwoordelijkheden en
zijn professionele grenzen, in voldoende mate effectieve hulp kan bieden of kan
organiseren. In alle gevallen waarin hij meent dat dit niet of maar gedeeltelijk het
geval is, ligt een melding voor de hand.
Onderdeel b

12

Niet alle stappen behoeven door de signalerende professional zelf te worden
doorlopen, binnen de organisatie en ook tussen ketenpartners in de zorg kunnen
taken worden verdeeld. De wijze waarop een en ander feitelijk vorm krijgt, wordt
door de organisatie of de zelfstandige professional zelf bepaald. Dit besluit legt als
minimumeis vast dat in elke meldcode de verantwoordelijkheden van de diverse
(groepen) medewerkers bij de verschillende elementen van de meldcode dienen te
worden opgenomen. Dit zorgt er voor dat het voor iedereen die met een meldcode
werkt duidelijk is wat van hem verwacht wordt.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft geadviseerd om in de wet
verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling op te nemen wie in
een organisatie de eindverantwoordelijkheid heeft om te besluiten dat wel of niet
tot melding wordt overgegaan. De verplichting een meldcode op te stellen geldt
voor zeer verschillende organisaties in diverse sectoren. Wie logischerwijs de
verantwoordelijkheid kan nemen voor het besluit al dan niet te melden, is
afhankelijk van de organisatie. In een ziekenhuis zouden dit bijvoorbeeld artsen
kunnen zijn, in een welzijnsorganisatie de manager en op een school een
zorgcoördinator of intern begeleider. Er is daarom besloten om elke organisatie
een eigen meldcode te laten opstellen, waarin duidelijk wordt vastgelegd wie de
eindverantwoordelijkheid heeft om te besluiten dat wel of niet tot melding wordt
overgegaan. Dit kunnen overigens ook meerdere personen zijn. Daarbij dienen
duidelijke afspraken gemaakt te worden over de taakverdeling tussen deze
personen.
Onderdeel c
Het stappenplan schetst in algemene zin de stappen die in geval van signalen van
huiselijk geweld of kindermishandeling dienen te worden gezet. Bij specifieke
vormen van dit geweld moeten de stappen soms nader worden ingekleurd. In dit
besluit wordt voorgeschreven dat meldcodes specifiek aandacht dienen te
besteden aan bijzondere vormen van geweld, zoals vrouwelijke genitale
verminking en eergerelateerd geweld (waaronder huwelijksdwang). De te
ondernemen stappen bij deze vormen van huiselijk geweld verschillen op enkele
cruciale punten.
Bij vrouwelijke genitale verminking spelen culturele aspecten en de
onomkeerbaarheid van de gevolgen een grote rol en dat geeft aanleiding voor een
specifieke en zorgvuldige omgang met signalen. Bij eergerelateerd geweld speelt
het collectieve element een belangrijke rol. In veel gevallen gaat het om meerdere
plegers binnen de familie of binnen een gemeenschap en vormt het zichtbaar
worden van (vermeend) wangedrag, bijvoorbeeld doordat naar aanleiding van een
melding actie wordt ondernomen, een probleem dat snel kan leiden tot escalatie.
Professionals zullen zich bij eergerelateerd geweld daarom moeten realiseren dat
een directe aanpak, gericht op één vermoedelijke dader, niet wenselijk is. Eerst
zijn meer indirecte en op bemiddeling gerichte interventies aangewezen, op basis
van voorafgaand aan de interventie verzamelde achtergrondinformatie over de
brede kring van betrokkenen. Anderzijds betekent dit niet dat er eerst een
uitgebreide, langdurige studie moet plaatsvinden, aangezien (dreigend)
eergerelateerd geweld juist snel kan escaleren tot zwaar geweld.
Voor meer informatie over de omgang met deze specifieke vormen van geweld
verwijs ik naar het Standpunt Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking
(VGV) door de Jeugdgezondheidszorg van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu (RIVM) en handreiking eergerelateerd geweld van de Federatie Opvang.
Er kan ook aandacht worden besteed aan specifieke vormen van geweld in
huiselijke kring, zoals ouderenmishandeling of seksueel geweld, indien het voor
adequate signalering nodig is de aandacht van professionals hierop te vestigen.
Onderdeel d

13

In geval van een vermoeden van kindermishandeling zal de professional
doorgaans niet alleen de stappen van de meldcode zetten, maar daarnaast ook
moeten overwegen of een melding in de verwijsindex risicojongeren (VIR) nodig
is. De meldcode heeft tot doel hulpverlening op gang te brengen. De verwijsindex
daarentegen heeft tot doel om hulpverleners die met dezelfde jongere te maken
hebben met elkaar in contact te brengen. Dit doen zij als risico’s worden
gesignaleerd met betrekking tot de ontwikkeling naar de volwassenheid van de
jongere. Zo kan een gezamenlijke aanpak van de problematiek van de jongere en
zijn gezin worden opgezet. Het gaat hierbij niet om een keuze tussen een melding
in de verwijsindex of de stappen van de meldcode. Beide acties zijn bij
vermoedens van kindermishandeling aan de orde, omdat ze elkaar ondersteunen.
Zowel in het kader van de VIR als in het kader van de verplichte meldcode wordt
de uiteindelijke beslissing om al dan niet te melden, overgelaten aan de
professional. Die kan namelijk in de specifieke situatie alle omstandigheden van
het geval meewegen. Om te bevorderen dat een melding aan de VIR expliciet
wordt overwogen, wordt in dit besluit het overwegen van een melding in de VIR
als verplicht element van een meldcode voorgeschreven voor professionals die
met de VIR werken.
Onderdeel e
Het signaleren en het indien nodig melden van kindermishandeling behoort ook
tot het werkterrein van professionals die volwassenen als cliënt hebben. Er zijn
risicofactoren bij ouders bekend die de kans op kindermishandeling aanzienlijk
verhogen. Ouders die hun kind mishandelen of verwaarlozen hebben relatief vaak
last van psychische of psychiatrische problemen. Ook verslaving aan alcohol of
drugs komt vaak voor als risicofactor: naar schatting 30 tot 90 procent van de
verwaarlozende en 50 procent van de fysiek mishandelende ouders heeft
verslavingsproblemen (bron: ‘Risicofactoren en beschermende factoren voor
kindermishandeling’, Nederlands Jeugdinstituut, november 2010).
Naar aanleiding van de behandeling van de wet verplichte meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling zijn door de Tweede Kamer twee moties aanvaard
die gaan over oudermeldingen. De motie Kooiman (Kamerstukken II 2012/13, 33
062, nr. 12) verzoekt de regering om oudermeldingen in de reguliere en
geestelijke gezondheidszorg te borgen. De motie Van der Burg – Hilkens
(Kamerstukken II 2012/13, 33 062, nr. 15) verzoekt de regering het
ouderprotocol Haaglanden verplicht te stellen voor alle spoedeisende
hulpafdelingen in ziekenhuizen, ambulancediensten en huisartsenposten in
Nederland.
Ter uitvoering van de motie Kooiman wordt in dit besluit als verplicht element van
de meldcode opgenomen dat, indien de situatie daarom vraagt, een kindcheck
moet worden uitgevoerd. Het gaat dan in de praktijk om cliënten waarbij de
(medische) conditie of situatie een risico kan inhouden voor kinderen die
afhankelijk zijn van de cliënt, zoals bij bepaalde vormen van psychische of
verslavingsproblematiek en bij cliënten die te maken hebben met huiselijk geweld.
De kindcheck behelst nagegaan of kinderen onder de zorg van de cliënt staan en
beoordelen of kan worden vastgesteld of de kinderen veilig zijn. Van de
professionals wordt niet verwacht dat zij een uitgebreid onderzoek doen om te
bepalen of sprake is van kindermishandeling. Professionals zullen daarom niet
altijd goed kunnen vaststellen of de kinderen veilig zijn. Bij twijfel is de
professional op basis van stap 4 van de meldcode verplicht om contact op te
nemen met het AMK voor consultatie. Wanneer vervolgens de inschatting is dat
hulpverlening op vrijwillige basis het risico voor het kind voldoende kan afwenden,

14

dan kan de professional er voor kiezen zelf deze hulp te verlenen of deze elders in
gang te zetten.
De combinatie van de verplichte kindcheck en de verplichting om in geval van
twijfel het AMK te raadplegen leidt er de facto toe dat in dergelijke situaties een
zorgvuldige toetsing van het belang van het kind plaatsvindt en daarnaar wordt
gehandeld.
De kindcheck met de beschreven vervolgstappen gelden niet alleen voor instanties
uit de reguliere en geestelijke gezondheidszorg (zoals verzocht in de motie
Kooiman), maar ook voor andere sectoren waar professionals te maken hebben
met volwassen cliënten. Dit zal vooral instanties betreffen in de sectoren
maatschappelijke ondersteuning en justitie.
De motie Van der Burg – Hilkens verzoekt de regering het ouderprotocol
Haaglanden4 verplicht te stellen voor alle spoedeisende hulpafdelingen in
ziekenhuizen, ambulancediensten en huisartsenposten in Nederland. Met het
voorschrijven van de verplichte kindcheck en de hierboven beschreven
vervolgstap 4 wordt de strekking van de motie binnen de wettelijke kaders
uitgevoerd.
Voor de in de motie genoemde beroepsgroepen geldt dat zij vaak te maken
hebben met crisissituaties. Als het dan gaat om volwassen patiënten die de zorg
hebben voor kinderen, kan van de betrokken professionals niet verwacht worden
dat zij een goede inschatting kunnen maken van de thuissituatie van het kind.
Raadpleging van het AMK, zoals voorgeschreven in stap 4 van de meldcode, is dan
geboden.

Onderdeel f
De professionals in de sectoren die onder de verplichte meldcode vallen, hebben
zonder uitzondering te maken met een beroepsgeheim. Iedere professional die
individuele cliënten hulp, zorg, steun of een andere vorm van begeleiding biedt,
heeft namelijk een beroepsgeheim. Deze zwijgplicht, zoals het beroepsgeheim ook
wel wordt genoemd, verplicht de professional om, kort gezegd, geen informatie
over de cliënt aan derden te verstrekken, tenzij de cliënt hem daarvoor
toestemming heeft gegeven. Doel van het beroepsgeheim is de drempel voor de
toegang tot de hulpverlening zo laag mogelijk te maken en de cliënt het
vertrouwen te geven dat hij vrijuit kan spreken.
De zwijgplicht geldt bijvoorbeeld voor maatschappelijk werkers, intern
begeleiders, ouderenwerkers, jeugdhulpverleners, medisch hulpverleners,
medewerkers in de kinderopvang en in peuterspeelzalen. Het beroepsgeheim geldt
ook voor begeleiders en hulpverleners van de reclassering en van justitiële (jeugd)
inrichtingen.
De hierboven beschreven algemene zwijgplicht voor hulpverleners en begeleiders
is niet specifiek opgenomen in een bepaalde wet, maar wordt afgeleid uit de
privacybepalingen uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (artikel 8) en uit de Grondwet (artikel 10). Deze
bepalingen worden nog eens ondersteund door artikel 272 Wetboek van Strafrecht

4

In 2007 is een protocol ontwikkeld in het Medisch Centrum Haaglanden (MCH), waarmee

kindermishandeling gesignaleerd wordt op basis van ouderkenmerken. Ouders van
minderjarige kinderen of zwangeren die op de Spoedeisende Hulp (SEH) komen met
klachten als gevolg van een overdosis drugs of alcohol, na een suïcidepoging dan wel
automutilatie of slachtoffer zijn van huiselijk geweld wordt standaard gevraagd of zij
verantwoordelijk zijn voor minderjarige kinderen. Als dit het geval is worden de kinderen
van deze ouders gemeld bij het AMK.

15

dat een verbod bevat op het verbreken van geheimen die aan de professional zijn
toevertrouwd.
Een aantal beroepsgroepen kent een specifieke zwijgplicht die is geregeld in een
‘eigen’ wet. Dit geldt bijvoorbeeld voor medisch hulpverleners, zoals artsen en
verpleegkundigen. Zij vinden hun zwijgplicht in artikel 88 van de Wet op de
beroepen in de individuele gezondheidszorg en in artikel 7:457 Burgerlijk
Wetboek. Voor professionals in de jeugdzorg is de zwijgplicht specifiek geregeld in
artikel 53 van de Wet op de jeugdzorg.Vertrouwensinspecteurs in het onderwijs
kennen een eigen bepaling over de omgang met hun zwijgplicht in artikel 6 van de
Wet op het onderwijstoezicht.
Functionarissen die een professional met een beroepsgeheim ondersteunen
hebben een zogeheten afgeleid beroepsgeheim. Denk daarbij aan de receptioniste,
de (dokters)assistente, de leidinggevende of de staffunctionaris. Ondersteuners
die door hun ondersteunende taken op de hoogte raken van informatie over
ouders en jeugdigen die onder het beroepsgeheim valt, moeten deze informatie
geheim houden, ongeacht of ze zelf een beroepsgeheim hebben.
De meldcode moet gezien worden als een stappenplan dat professionals
ondersteunt bij het zetten van de juiste stappen voor een zorgvuldige aanpak van
signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling. De stappen in de meldcode
borgen ook meteen een zorgvuldige omgang met gegevens die vallen onder het
beroepsgeheim.
Professionals twijfelen in de praktijk echter nog vaak of en welke informatie zij
mogen delen met het SHG en AMK en weten soms niet zeker hoe zij moeten
omgaan met het delen van informatie met collega’s en (andere) hulpverlenende
organisaties. Daarom is het van belang om in de meldcode in te gaan op de wijze
waarop professionals met vertrouwelijke gegevens dienen om te gaan bij
(vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarbij dient onder
meer te worden gewezen op het in de wet vastgelegde recht van professionals om
– zo nodig zonder toestemming van de cliënt – te melden bij een AMK, SHG of bij
de Raad voor de Kinderbescherming en informatie te verstrekken op verzoek van
een van deze instanties, ook in het geval dat de professional zelf voor het verzoek
nog geen vermoeden had van huiselijk geweld of kindermishandeling. In het
Basismodel meldcode wordt uitgebreid aandacht besteed aan het beroepsgeheim
en de verhouding tussen het beroepsgeheim en het stappenplan (hoofdstuk III.
Beroepsgeheim, meldcode en meldrecht).
Artikel 3
In dit besluit worden enkel de gronden voor anoniem melden voor de SHG’s
benoemd. De gronden voor anoniem melden bij de AMK’s zijn vastgelegd in artikel
55 van het Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg.
Uitgangspunt in het werk van een SHG is een zo groot mogelijke openheid naar bij
de melding betrokken personen. Openheid is bijvoorbeeld cruciaal voor het
aanvaarden van (vrijwillige) hulpverlening. Niettemin dient het SHG bij de
uitoefening van zijn taken rekening te houden met de wens van melders om
anoniem te blijven ten opzichte van degene op wie de melding betrekking heeft.
Het gaat om zowel het vermoedelijke slachtoffer(s) als de vermoedelijke dader(s)
van het geweld in huiselijke kring. Het niet anoniem kunnen blijven van de melder
ten opzichte van genoemde personen kan immers de meldingsbereidheid of de
bereidheid om informatie aan het SHG te verstrekken in de weg staan. Daarnaast
kan mogelijke blokkering van het onderzoek naar de melding of represailles
richting melder het verstrekken van informatie ongewenst doen zijn.
Eerste lid
In het eerste lid wordt tot uitdrukking gebracht dat een SHG in principe
inlichtingen verstrekt over de herkomst van de melding.

16

Tweede lid
In het tweede lid wordt een aantal belangrijke uitzonderingen gemaakt op het in
het eerste lid neergelegde uitgangspunt. Anonimiteit van de melder ten opzichte
van degene op wie de melding betrekking heeft is mogelijk op grond van artikel
43, onderdeel e, van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Op grond van
dit artikel kan de verwerker van persoonsgegevens, in casu het SHG, zijn
verplichting om de betrokkene inlichtingen te verstrekken over de verwerking van
hem betreffende persoonsgegevens buiten toepassing laten, voor zover dit
noodzakelijk is in het belang van de bescherming van de betrokkene of van de
rechten en vrijheden van anderen. Teneinde een zorgvuldige en inzichtelijke
afhandeling van meldingen op dit punt te waarborgen alsmede een uniforme
toepassing van het beroep op artikel 43, onderdeel e, Wbp te bewerkstelligen,
wordt in het onderhavige artikel bepaald in welke gevallen anonimiteit van de
melder van (een vermoeden van) geweld in huiselijke kring of van de persoon van
wie informatie in het kader van het onderzoek naar aanleiding van een melding is
verkregen, is toegestaan.
De mogelijkheid tot anonimiteit van de melder zal gewenst zijn in de gevallen
waarbij de kans bestaat dat het SHG vanwege mogelijke repercussies niet zal
worden benaderd, met alle risico’s op voortduring en escalatie van het huiselijk
geweld van dien. Bij professionals kan het niet bekend maken van de identiteit
zeker gewenst zijn. De jeugdzorg kent een vergelijkbaar systeem. Daar blijft bij
een melding aan het AMK de bekendmaking van de identiteit achterwege indien
die bekendmaking een bedreiging vormt of kan vormen voor de minderjarige of
een ander minderjarig gezinslid, indien de bekendmaking een bedreiging vormt of
kan vormen voor de professional of een medewerker van de professional, of indien
de bekendmaking kan leiden tot een verstoring van de vertrouwensrelatie met het
gezin waartoe de minderjarige behoort.
Anonimiteit ten opzichte van het SHG wordt in geen van de bovengenoemde
gevallen toegestaan. Daar bij anonieme meldingen de mogelijkheid ontbreekt om
nadere informatie van de melder te verkrijgen, hetgeen een zorgvuldig onderzoek
en beoordeling van de melding bemoeilijkt, worden anonieme meldingen in
principe niet door het SHG onderzocht. Alleen op basis van een ingeschatte
bedreiging van het (vermoedelijke) slachtoffer kan het SHG besluiten alsnog over
te gaan tot het onderzoeken en beoordelen van de melding.
Onderdeel a
In onderdeel a van het tweede lid is, in afwijking van het eerste lid, bepaald dat
inlichtingen over de herkomst van bepaalde persoonsgegevens alleen onder
bepaalde voorwaarden mogen worden gegeven. Het gaat dan om personen die in
een beroepsmatige hulpverlenende of pedagogische relatie staan tot de
minderjarige of zijn gezin. De identiteit van die personen mag niet
bekendgemaakt worden als dit een bedreiging vormt of kan vormen voor die
personen, (vermoedelijk(e)) slachtoffer(s) en pleger(s), dan wel leidt of kan leiden
tot een verstoring van de vertrouwensrelatie met vermoedelijk(e) slachtoffer(s) en
pleger(s). Het bekend maken van de identiteit blijft niet alleen achterwege voor de
(mogelijke) pleger, maar voor een ieder. Dit om te voorkomen dat via derden
alsnog de identiteit van de melder bekend zou worden.
Wat betreft de grond ”verstoring van de vertrouwensrelatie” zij opgemerkt, dat
daarbij niet het belang van de bescherming van degene die in een beroepsmatige
hulpverlenende of pedagogische relatie staat tot het slachtoffer of de pleger
voorop staat maar dat van het betrokken (vermoedelijke) slachtoffer.
Onderdeel b

17

In onderdeel b is geregeld dat andere personen zoals familie, buren en kennissen
die een melding doen, niet door het SHG bekendgemaakt mogen worden, behalve
als zij daarmee hebben ingestemd.
Artikel 4
Kindercentra, gastouderbureaus en peuterspeelzalen zijn sinds de
inwerkingtreding van het Besluit kwaliteit kinderopvang en peuterspeelzalen
(hierna: het Besluit kwaliteit) en de Regeling kwaliteit kinderopvang en
peuterspeelzalen 2012 (hierna: de Regeling kwaliteit) op 6 juni 2012 verplicht om
te beschikken over een meldcode kindermishandeling. Deze verplichting vloeit
voort uit de kwaliteitseisen die de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen
peuterspeelzalen stelt. Met de Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling is de eis voor een meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling als specifieke kwaliteitseis opgenomen in de Wet
kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (zie artikel 1.51a, 1.56b5 en
artikel 2.9a). Artikel 8 (gastouderbureaus) van het Besluit kwaliteit wordt daarom
aangepast. Ten aanzien van kindercentra en peuterspeelzalen wordt de
meldcodeverplichting ook opgenomen in het Besluit kwaliteit (in plaats van in de
Regeling kwaliteit) en daarom zijn twee artikelen toegevoegd, namelijk artikel 2a
(kindercentra) en 17a (peuterspeelzalen). In verband hiermee zijn ook artikel 1
(definities) en de artikelen 2 en 17 van het Besluit kwaliteit aangepast. De
meldcodeverplichting voor kindercentra en peuterspeelzalen in de Regeling
kwaliteit (zie artikel 3 en artikel 16 van die regeling) zal door de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid door aanpassing van deze regeling worden
ingetrokken.
Artikel 5
De verplichtingen inzake een meldcode moeten voor het reclasseringswezen bij
gebrek aan een wet worden opgenomen in de algemene maatregel van bestuur
Reclasseringsregeling 1995. Het vijfde lid bepaalt dat de meldcode in ieder geval
de in dit besluit opgenomen elementen bevat. Voor de reclasseringsinstellingen
houdt de Minister van Veiligheid en Justitie toezicht en in dat kader zal ook het
gebruik van een meldcode worden gecontroleerd.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

5
Op basis van het wetsvoorstel Wijzigingswet kinderopvang 2013, zie Kamerstukken II
2012/13, 33 538

18