Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1939
Vragen van de leden Kerstens en Van Dekken (beiden PvdA) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht «Uitzendbureau werkt
onderzoek Arbeidsinspectie tegen» (ingezonden 18 maart 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 14 april 2015)
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht «Uitzendbureau werkt onderzoek
Arbeidsinspectie tegen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich eerdere vragen over de misstanden bij de bouw van zowel
het Forum als de Sontbrug in Groningen, meer in het bijzonder vraag 3 en
uw antwoord daarop?2
Antwoord 2
Ja. Deze vragen hebben betrekking op een probleem dat al eerder onder de
aandacht is geweest. Begin december vorig jaar heb ik hierover schriftelijke
vragen beantwoord. Daarin heb ik gewezen op de verantwoordelijkheid van
de opdrachtgever en de maatregelen in het wetsvoorstel aanpak schijnconstructies om onderbetaling tegen te gaan. Uit het bericht maak ik op dat de
problemen helaas nog niet zijn opgelost.
Vraag 3
Bent u van mening dat de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever (zeker
als dat de overheid zelf is) zich niet alleen uitstrekt tot het besteden van
aandacht aan het correct naleven van de toepasselijke cao in de gehele keten
bij het aanbesteden zelf, maar dat die aandacht ook nodig is tijdens de
feitelijke werkzaamheden? Zo ja, doet de opdrachtgever in kwestie wat dat
betreft naar uw mening voldoende? Hoe zou het besteden van aandacht aan
1

http://www.fnv.nl/in-jouw-regio/regio-noord/nieuws/nieuwsarchief/2015/maart/
uitzendbureau_werkt_onderzoek_arbeidsinspectie_tegen/
2
Tweede Kamer der Staten-Generaal, Vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel van de Handelingen,
nr. 724.

ah-tk-20142015-1939
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

correcte naleving van de regels tijdens de werkzaamheden naar uw mening
in onderhavige casus vorm kunnen krijgen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Een opdrachtgever hoort zorg te dragen voor een verantwoordelijke
opdrachtverlening waardoor een bonafide keten ontstaat, waarin de geldende
wettelijke regels en contractuele afspraken over de arbeidsvoorwaarden
worden nagekomen. Van een opdrachtgever, opdrachtnemer en aannemer
wordt verwacht dat zij tijdens het proces van aanbesteding alsmede
gedurende de periode van uitvoering die hier op volgt die maatregelen
treffen die redelijkerwijs mogen worden verwacht om te bevorderen dat de
werkgever het aan zijn werknemer verschuldigde loon voldoet. Deze
verantwoordelijkheid beperkt zich niet tot het correct naleven van de
toepasselijke cao bij het aanbesteden zelf. Dit volgt onder andere uit de
aanbestedingswet en uit de principes van de OESO voor integer handelen bij
publieke aanbestedingen. Of de opdrachtgever, in dit geval de gemeente
Groningen, deze verantwoordelijkheid ook neemt is niet aan mij om te
beoordelen.
Een opdrachtgever kan een aantal maatregelen treffen om misstanden zoals
onderbetaling te voorkomen. In het geval van misstanden van onderbetaling
die gedurende de feitelijke werkzaamheden aan het daglicht komen, kan een
(hoofd)opdrachtgever ook een belangrijke rol spelen. Zo kan hij na het
signaal van een werknemer over onderbetaling actie ondernemen richting de
betreffende lagere schakel in de keten met het oog op betaling van het
verschuldigde loon. De opdrachtgever kan hiertoe controle laten uitvoeren,
zich laten informeren over de situatie en verlangen dat de uitvoeringsvoorwaarden en eventueel opgestelde contractuele bepalingen worden nagekomen. De opdrachtgever kan bij een misstand van onderbetaling ook een
bemiddelende rol (laten) vervullen.
Vraag 4
Bent u van mening dat inwerkingtreding van het onlangs door de Tweede
Kamer aangenomen wetsvoorstel «Wet Aanpak Schijnconstructies» misstanden als hier aan de orde kan voorkomen? Zo ja, kunt u aangeven of en (zo ja)
op welke (andere) wijze de opdrachtgever zijn verantwoordelijkheid in
onderhavige casus zou moeten vormgeven onder voornoemde wet?
Antwoord 4
Het wetsvoorstel aanpak schijnconstructies draagt bij aan het voorkomen en
oplossen van situaties waar sprake is van onderbetaling. Deze bevat namelijk
de invoering van de ketenaansprakelijkheid voor loon. Ketenaansprakelijkheid
geeft opdrachtgevers en cao-partijen meer handvatten om onderbetaling in
ketens beter aan te kunnen pakken. Hier gaat een sterke preventieve werking
van uit. Opdrachtgevers worden door het risico van aansprakelijkstelling
immers gestimuleerd om onderbetaling te voorkomen.
De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aanpak schijnconstructies
geeft een niet-limitatieve opsomming van maatregelen die opdrachtgevers
zowel bij de opdrachtverlening als bij reeds geconstateerde misstanden
kunnen nemen om een succesvol beroep te kunnen doen op nietverwijtbaarheid. Het gaat om maatregelen als het zorg dragen voor een
verantwoordelijke opdrachtverlening waardoor een bonafide keten ontstaat,
het opnemen van contractuele bepalingen die ertoe strekken dat opdrachtnemers of aannemers handelen conform de toepasselijke wet- en regelgeving
en daarnaast de geldende arbeidsvoorwaarden naleven, het opnemen van
een procedure over de handelwijze bij eventuele misstanden in de contractof uitvoeringsvoorwaarden, het zakendoen beperken tot geregistreerde
opdrachtnemers en indien de misstanden zich al voorgedaan hebben het
leveren van inspanningen om de onderbetaling alsnog op te lossen.
Vraag 5
In bovenbedoeld artikel wordt opgemerkt dat een bij de werkzaamheden in
kwestie betrokken uitzendbureau zijn medewerking zou hebben onthouden
aan een onderzoek van de Inspectie SZW; is dat inderdaad het geval en zo ja,
welke gevolgen heeft dat voor het uitzendbureau in kwestie respectievelijk
voor de voor dat uitzendbureau werkzame werknemers?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Met de extra capaciteit voor de aanpak van schijnconstructies voert de
Inspectie SZW sinds 2014 op grotere schaal cao-nalevingsonderzoeken uit, op
verzoek van cao-partijen. Over een specifieke casus doe ik geen uitspraken.
De Inspectie SZW ziet in het algemeen dat enerzijds de keuze de inspectiecapaciteit te verleggen naar notoire overtreders en misstanden en anderzijds de
verhoogde boetes die de Inspectie SZW oplegt, een tegenreactie oproepen
door middel van juridische procedures. Dit heb ik in mijn brief van 1 oktober
2014 aangegeven.
Vraag 6
Bent u van mening dat een opstelling als in vraag 5 omschreven ertoe zou
moeten leiden dat het contract met het desbetreffende uitzendbureau wordt
ontbonden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Voorop staat dat de werknemers bij wie de onderbetaling is geconstateerd
alsnog betaald krijgen en hun werk behouden. Ontbinding van het contract
met het desbetreffende uitzendbureau is in dat opzicht niet doeltreffend en
alleen geschikt als ultimum remedium. Ontbinding zal er namelijk niet toe
leiden dat de werknemers op korte termijn alsnog hun achterstallige loon
zullen ontvangen.
Vraag 7
Als gevolg van het niet verlenen van medewerking aan een onderzoek van de
Inspectie SZW zou het uitzendbureau in kwestie zijn zogenaamde «SNAcertificaat» zijn kwijtgeraakt; welke gevolgen zou dat naar uw mening in
onderhavige casus moeten hebben?
Antwoord 7
Uit navraag bij de Stichting Normering Arbeid (SNA) is gebleken dat het
betreffende uitzendbureau inderdaad zijn SNA-certificaat kwijt is geraakt. De
precieze reden hiervan is mij niet bekend. De gevolgen van een dergelijke
intrekking kunnen vooral betrekking hebben op toekomstige aanbestedingen.
De rijksoverheid doet bijvoorbeeld in principe geen zaken met uitzendbureaus
zonder keurmerk. Het is voor alle (publieke) opdrachtgevers aan te bevelen
om alleen zaken te doen met NEN-gecertificeerde uitzendbureaus.
Vraag 8
Mede naar aanleiding van de motie Kerstens c.s. omtrent de evaluatie van
het certificeringssysteem in de uitzendbranche heeft u in uw brief aan de
Kamer van 12 mei 2014 over de «aanpak van malafide uitzendbureaus en
zelfregulering» een pakket maatregelen aangekondigd dat zou moeten leiden
tot verbetering van onderhavige zelfregulering3 4; wanneer kan de Kamer
(gelet op de in bedoelde brief genoemde termijn van een jaar) de evaluatie
van bedoelde maatregelen alsmede daaraan door u verbonden conclusies
tegemoetzien?
Antwoord 8
De Kamer kan deze evaluatie voor de zomer tegemoet zien.
Vraag 9
Bent u bereid om van de voorziene restauratie- en verbouwwerkzaamheden
op en rondom het Binnenhof een «voorbeeldproject» te maken als het gaat
om «excellent opdrachtgeverschap» in relatie tot de Wet Aanpak Schijnconstructies?
Antwoord 9
Zoals in de antwoorden hiervoor beschreven is het belangrijk dat de
(rijks)overheid alle aanbestedingen op verantwoorde wijze uitvoert. De
besluitvorming over restauratie- en verbouwwerkzaamheden op en rondom
het Binnenhof is nog niet afgerond. Keuze voor het Binnenhof als «voorbeeld-

3
4

Tweede Kamer der Staten-Generaal, Vergaderjaar 2013–2014, Kamerstuk 17 050 nr. 446
Tweede Kamer der Staten-Generaal, Vergaderjaar 2013 -2014, Kamerstuk 17 050 nr. 473

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

project» is daarom nu niet aan de orde. Indien tot restauratie- en verbouwwerkzaamheden op en rondom het Binnenhof wordt besloten, zal de
aanbesteding worden uitgevoerd conform de vigerende wet- en regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4