Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 747

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2019
Bijgevoegd is het rapport Benchmarking Higher Education System
Performance 2017–18 van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)1. Deze benchmark bestaat uit een
vergelijking van alle ho-stelsels van de OESO-landen op tal van thema’s,
waaronder een landenrapport over de «prestaties» van het Nederlandse
hoger onderwijsbestel in internationaal perspectief. Dit landenrapport is
ook separaat bijgevoegd2.
In 2016 is besloten om met het oog op de komende strategische agenda
hoger onderwijs en onderzoek deel te nemen aan deze stelselbenchmark
hoger onderwijs. Estland, Vlaanderen en Noorwegen zijn andere landen
die hebben deelgenomen. Deze deelnemende landen hebben een eigen
landenrapport ontvangen en worden extra belicht in de benchmark. De
OESO heeft dit rapport op 11 juni 2019 gepubliceerd.
Het rapport is zeer uitvoerig en biedt een goede basis om ons hogeronderwijsstelsel in relatie tot andere stelsels te bezien. Het rapport kan gebruikt
worden om te leren van de «beste» landen, op die punten waar Nederland
minder op scoort. Hierbij moet natuurlijk rekening gehouden worden met
de Nederlandse context. Ik wil het rapport dan ook benutten in de aanloop
naar de komende strategische agenda. In deze brief ga ik kort in op een
aantal opvallende punten, mijn inhoudelijke beleidsappreciatie volgt in de
strategische agenda.
De OESO geeft aan dat Nederland een robuust beleidskader heeft waarbij
strategische ambities en uitdagende beleidsthema’s regelmatig bediscussieerd en herzien worden. Nederland wordt vaak geciteerd als een
voorbeeld van een goed presterend stelsel in alle drie de hoofdtaken:
1
2

kst-31288-747
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 288, nr. 747

1

onderwijs, onderzoek en impact. Het Nederlandse hogeronderwijsstelsel
(universiteiten en hogescholen) is ook een van de best gefinancierde
ho-stelsels van de OESO-landen. Nederland investeert relatief veel in
hoger onderwijs, onder meer gemeten aan de hogeronderwijsuitgaven als
percentage van het BBP.
Nederland behoort ook bij de beste OESO-landen op verschillende
terreinen in het hoger onderwijs, bijvoorbeeld waar het gaat om de
werkgelegenheid van masterafgestudeerden of het aantal jonge wetenschappers (jonger dan 35 jaar) op universiteiten. Ook heeft ongeveer
90 procent van de ho-afgestudeerden goede taal- en rekenvaardigheden,
hetgeen één van de hoogste percentages in de OESO-landen is. Ook is
Nederland sterk in wetenschappelijk onderzoek, met name met betrekking
tot internationale samenwerking van wetenschappers, het publiceren in
toptijdschriften en het aantal publicaties. Ook scoort Nederland hoog op
het aandeel wetenschappelijke publicaties dat beschikbaar komt via Open
Access.
Volgens de OESO is er echter ook een aantal aandachtspunten, onder
andere dat het ho-stelsel te weinig is ingesteld op studenten ouder dan
25 jaar en parttimestudenten. Hierbij behoren we tot het laagste
percentage van de OESO-landen. En ondanks een goed werkend
onderzoekstelsel, blijft het percentage gepromoveerden in de Nederlandse samenleving achter bij de overige OESO-landen.
Onderdeel van het landenrapport is ook een aantal demografische
scenario’s. De OESO laat zien dat uiteenlopende scenario’s van groei of
krimp in studentenaantallen (of combinatie daarvan) vragen om een
gevarieerde aanpak vanuit de overheid en instellingen.
Op deze en andere thema’s zal ik reflecteren in de strategische agenda, die
eind 2019 aan uw Kamer wordt verzonden.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 288, nr. 747

2