1. Resultaten pilot steun na partnerverlies
2. Experimenten Participatiewet
3. Kansen voor alle kinderen
Bijlage: Bestuurlijke afspraken SZW-VNG
4. Monitoring en registratie schuldhulpverlening
5. Gegevensuitwisseling om bijstandsgerechtigden met zorgschulden te identificeren
6. Voedselbanken en het belang van vrijwilligers vanuit de gemeente
7. De overgang van jongeren uit het vso en pro onderwijs naar de arbeidsmarkt
8. Handreiking ‘Ondersteuning jongeren bij leren en werken’
9. Werkwijze ‘Jongeren’
10. Kennisdocument geactualiseerd
11. Verantwoordelijkheid voorzieningen bij beschut werk van mensen met een uitkering UWV
12. Extra uitzondering op inhoudingenverbod voor arbeidsbeperkte werknemers
13. Wijzigingen Vangnetuitkering Participatiewet 2017
Bijlage: Toelichting op wijzigingen Vangnetuitkering Participatiewet 2017
14. Onderzoeken Verdeelmodel Bijstand
15. Premiekortingen, lage inkomensvoordeel en loonkostensubsidie calculator
16. Jaarrapport Wsw 2016
17. Brief aan gemeentelijke leidinggevenden over de belangrijkste ontwikkelingen rondom de
participatie van vergunninghouders
18. Nieuwe Buurtmonitor Integratie
19. Checklist diversiteitsbeleid gemeenten
20. Triggerfactoren in beeld voor professionals
21. Investeren in dialoog: moslims en joden dichter bij elkaar
22. Handreiking kindhuwelijken en informele huwelijken
23. Suwinet gemeenten naar aanleiding van rapport Inspectie SZW
24. Matchen op Werk
25. Werkblad Divosa ‘Jouw onderzoeksvraag, ANDERS uitgewerkt’
26. Normen IOAZ
27. ESF-Awards 2017: Doet u ook mee?

1. Resultaten pilot steun na partnerverlies
Van september 2015 t/m februari 2017 heeft in de gemeente Zwolle de pilot “steun na
partnerverlies” plaatsgevonden. De pilot is opgezet in samenwerking met de lokale welzijnstichting
WijZ, stichting de Jonge Weduwe en het ministerie van SZW. Het doel van de pilot was enerzijds
het bieden van ondersteuning aan nabestaanden onder de pensioengerechtigde leeftijd, die hun
partner hebben verloren en anderzijds het opdoen van ervaringen, zodat ook andere gemeenten
gebruik kunnen maken van de opgedane kennis. Bij de uitvoering van de pilot is zoveel mogelijk
aangesloten bij reeds bestaand aanbod in de gemeente Zwolle. Nabestaanden uit de doelgroep
hebben een brief ontvangen met een folder over de pilot, waarin staat vermeld dat men telefonisch
wordt benaderd met de vraag of er een ondersteuningsbehoefte is. Deze ondersteuningsvraag kan
praktische steun betreffen, emotionele ondersteuning, of ondersteuning bij begeleiding naar werk.
Er was sprake van maatwerk. Indien gewenst is de ondersteuning verleend door daartoe opgeleide
vrijwilligers.
De reacties van nabestaanden waren veelal positief. Daarnaast komt uit de resultaten van de pilot
naar voren dat goed opgeleide vrijwilligers in staat zijn om laagdrempelige ondersteuning aan
nabestaanden te geven. Vrijwilligers met eigen verlieservaringen kunnen vanwege hun ervaringen
een extra waarde in het aanbod hebben. Op het gebied van activering snijdt het mes vervolgens
aan twee kanten: vrijwilligers zijn in staat om nabestaanden te activeren en worden zelf ook
geactiveerd.
Gedurende de pilot zijn ook een aantal bewustwordingsbijeenkomsten georganiseerd voor
werkgevers, onderwijsprofessionals en ambtenaren. Zo hebben werkgevers aangegeven dat ze
door de bijeenkomst anders zijn gaan aankijken tegen de ziekmelding van werknemers na het
verlies van de partner en de bijkomende begeleiding naar de hervatting van het werk. Ook de
reacties van onderwijsprofessionals op de bijeenkomst waren positief. Tijdens de bijeenkomst is

1

verteld en uitgelegd wat rouw in verschillende leeftijdsfases met kinderen/jongeren kan doen,
waarbij de belangrijke rol van de school is benadrukt.
Daarnaast zijn in de pilot ondersteuningsbehoeften van nabestaanden die al iets langer (2011) hun
partner hebben verloren in kaart gebracht.
Maatschappelijke baten ondersteuning nabestaanden
Hoewel een van de aanleidingen van de pilot het bevorderen was van re-integratie van
nabestaanden naar werk is het effect van dit aanbod breder. Stichting Wijz geeft aan dat het
aanbod in de pilot naast de directe daadwerkelijk geboden ondersteuning vooral een preventief
aanbod levert, waarmee uitval en maatschappelijk disfunctioneren van nabestaanden (en kinderen)
op een later moment voorkomen kan worden. De periode van de pilot was te kort om conclusies te
trekken met betrekking tot re-integratie naar werk. Gezien de positieve resultaten heeft de
gemeente Zwolle besloten de ontwikkelde activiteiten voort te zetten. Zij heeft dit omgezet in
regulier aanbod. In het vervolgtraject wordt de samenwerking met het UWV voor de re-integratie
van nabestaanden voortgezet.
De ontwikkelde werkwijze in de pilot is geschikt voor overdracht naar andere gemeenten.
De handreiking en overige ondersteunende documenten vindt u hier.
Indien u vragen heeft over de opzet van ondersteuningsaanbod voor nabestaanden kunt u contact
opnemen met stichting Wijz, per email info@wijz.nu of telefonisch 038-8515700.
2. Experimenten Participatiewet
Op 1 april 2017 is het tijdelijke besluit experimenten Participatiewet in werking getreden.
Gemeenten kunnen een schriftelijk verzoek indienen bij de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid om te kunnen experimenteren. De initiatiefgemeenten (Groningen, Tilburg,
Utrecht en Wageningen) hebben vanaf 1 april 2017 de gelegenheid een verzoek in te dienen.
Andere gemeenten kunnen sinds 1 mei 2017 een verzoek indienen. De gemeenten Groningen, Ten
Boer, Wageningen, Tilburg, Deventer en Nijmegen hebben inmiddels toestemming gekregen om
hun experimenten uit te voeren. In totaal kunnen maximaal 25 gemeenten deelnemen aan
experimenten, waarbij het totaal aantal deelnemers niet meer mag zijn dan 4% van de landelijke
bijstandspopulatie. De experimenten gaan gepaard met wetenschappelijk onderzoek.
Het ministerie van SZW wijst gemeenten graag op de mogelijkheden voor financiering uit het
Europees Sociaal Fonds (ESF).
De mogelijkheid bestaat voor gemeenten om voor financiering van hun onderzoek in het kader van
de Tijdelijke Regeling Experimenten Participatiewet een beroep te doen op de regeling ESF SITS
(Sociale Innovatie Transnationale Samenwerking), uitgevoerd door het Agentschap SZW.
Deze regeling financiert vanuit het Europees Sociaal Fonds projecten gericht op sociale innovatie
op het terrein van actieve inclusie met een maximaal kostenbedrag van € 380.000 (waarvan 50%
eigen cofinanciering, dus tot € 190.000 ESF-subsidie). In totaal is er nog ruim € 2,6 miljoen
beschikbaar (in theorie goed voor ongeveer 14 projecten).
Er is sprake van een doorlopend aanvraagtijdvak ESF SITS en aanvragen worden beoordeeld op
volgorde van binnenkomst, totdat het budget is benut. De € 2,6 miljoen die nog beschikbaar zijn,
zijn niet geoormerkt voor experimenten Participatiewet, dus er kunnen (en zullen naar
verwachting) ook andere subsidieaanvragen worden ingediend op grond van deze regeling. Er is
daarom geen garantie dat alle experimenteergemeenten voor ESF-financiering in aanmerking
komen.
Financiering in het kader van de regeling ESF SITS is alleen mogelijk voor experimenten
Participatiewet waarvan de minister heeft beoordeeld dat deze in overeenstemming zijn met de
AMvB. Uiteraard worden de projecten getoetst aan de voorwaarden van de regeling ESF SITS.
Informatie over de mogelijkheden voor financiering op basis van de regeling ESF SITS vindt u hier.
Informatie over de Subsidieregeling ESF SITS (zie hoofdstuk IV) vindt u hier.

2

3. Kansen voor alle kinderen
Inzet gemeenten bij terugdringen van kinderarmoede
Per 1 januari 2017 heeft het kabinet structureel €100 miljoen beschikbaar gesteld voor het
terugdringen van armoede onder kinderen. Gemeenten hebben een belangrijke rol bij het
realiseren van de ambitie dat alle kinderen meedoen. Zij ontvangen jaarlijks €85 miljoen via een
decentralisatie-uitkering. Een decentralisatie-uitkering geeft gemeenten de vrijheid voor maatwerk
dat past bij de lokale situatie. Diverse gemeenten hebben de middelen die zij ontvangen al ingezet.
Anderen zijn hun plannen aan het uitwerken. Positief is dat gemeenten het bieden van kansen aan
alle kinderen hoog op de agenda hebben staan.
Met de VNG heb ik in november 2016 bestuurlijke afspraken gemaakt met de titel ‘Kansrijk
opgroeien voor alle kinderen in Nederland’. We hebben het nodig geacht tot gezamenlijke ambities
te komen. Het rijk en de gemeenten vinden het van groot belang dat alle kinderen kansrijk kunnen
opgroeien. Om dit te realiseren, kunnen gemeenten op lokaal niveau via een integrale aanpak
maatwerk leveren. Gemeenten rapporteren aan de gemeenteraad over de inzet van middelen,
instrumenten en behaalde resultaten.
Ik heb in de afgelopen periode geconstateerd dat er bij diverse gemeenten en gemeenteraden
vragen leven over het doel van de extra middelen en de wijze waarop deze moeten worden
ingezet. Ik wil u er nogmaals op wijzen dat de extra middelen specifiek zijn bedoeld voor
bestrijding van armoede onder kinderen. Daarom voeg ik de tekst van de bestuurlijke afspraken
tussen SZW en VNG hierbij als bijlage. Tevens breng ik een aantal belangrijke elementen uit de
afspraken extra onder de aandacht, zodat hierop gelet kan worden als gemeenten met de extra
middelen aan de slag gaan.










Het doel van de extra middelen is om alle kinderen de kans te geven mee te doen. Alle
gemeenten zullen zich hiervoor gezamenlijk inspannen.
De middelen zijn volledig bedoeld om kinderen (0-18 jaar) uit gezinnen met een laag
besteedbaar inkomen, die door geldgebrek niet mee kunnen doen, te ondersteunen met
voorzieningen in natura.
Het is van belang dat gemeenten kinderen actief betrekken bij de vormgeving van hun
aanpak.
Om de doelgroep te bereiken, is het van belang dat gemeenten samenwerken met partijen
als scholen, Centra voor Jeugd en Gezin, maatschappelijke organisaties, zoals de Stichting
Leergeld, het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds, Nationaal Fonds Kinderhulp en
Stichting Jarige Job en andere lokaal actieve partners.
Het is van belang dat de huidige inzet van middelen voor armoedebestrijding onder
kinderen door gemeenten onverminderd wordt voortgezet. De extra middelen dienen als
aanvullende impuls bovenop de reeds bestaande financiële middelen.
De afspraak zal worden geëvalueerd: de eerste evaluatie vindt plaats begin 2018; een
vervolgevaluatie vindt plaats in 2021. Dan zal getoetst worden of het gemeentelijk beleid
ertoe heeft geleid dat (nagenoeg) alle kinderen in armoede worden bereikt.

Om de gezamenlijke ambitie te realiseren is het van belang dat de informatie over de
mogelijkheden binnen gemeenten overzichtelijk en vindbaar is en dat gemeenten herkenbare
terminologie (zoals het gebruik van het goed herkenbare woord ‘kindpakket’) gebruiken zodat we
gezamenlijk eenduidig kunnen communiceren dat alle kinderen mee kunnen doen. In de vorige
verzamelbrief heb ik gemeenten geattendeerd op een communicatie toolkit die hierbij kan helpen.
Gemeenten kunnen zich bij hun aanpak laten inspireren door goede voorbeelden. Zo heeft Divosa
onlangs met subsidie van SZW inspiratiesessies voor gemeenten georganiseerd om hen te
ondersteunen bij de effectieve inzet van de middelen. De opbrengsten van deze sessies verschijnen
binnenkort op de website van Divosa. Ook zijn er goede voorbeelden van gemeenten die al aan de
slag zijn om kinderen te betrekken bij het gemeentelijk armoedebeleid. Zo doen Den Haag, Leiden,
Groningen, Breda en Deventer mee aan een project van de Missing Chapter Foundation, waarbij
een Raad van Kinderen wordt ingesteld, die advies uitbrengt hoe de extra middelen voor kinderen
in armoede ingezet kunnen worden. Op 11 april jl. heb ik samen met Prinses Laurentien het
startsein voor dit project gegeven.

3

Lancering landelijke platform kansen voor alle kinderen
Stichting Leergeld, het Jeugdsportfonds/het Jeugdcultuurfonds, Nationaal Fonds Kinderhulp en
Stichting Jarige Job hebben de handen ineengeslagen om samen nog meer kinderen te bereiken –
door hun eigen activiteiten op te schalen en een digitaal aanvraagsysteem te ontwikkelen.
Hiervoor ontvangen zij voor de komende 4 jaar subsidie van SZW.
Tijdens het VNG Congres op 13 juni jl. is dit platform www.kansenvoorallekinderen.nl gelanceerd.
Dankzij dit platform kunnen ouders, jongeren, intermediairs van maatschappelijke organisaties
maar ook professionals uit het wijkteam zoals schuldhulpverleners via één loket direct een
aanvraag indienen voor een breed aanbod aan voorzieningen in natura op het gebied van educatie,
sport, cultuur, verjaardag en recreatie.
Het integrale aanbod van deze fondsen is tevens een handreiking aan gemeenten. Veel gemeenten
hebben al een Kindpakket en werken hiervoor samen met een of meerdere van deze fondsen. Deze
samenwerking kent vele voordelen: de fondsen weten kinderen te bereiken die vaak (nog) niet in
beeld zijn bij gemeenten, zij nemen een aanzienlijk deel van de uitvoering uit handen en weten
voor een efficiënte en doeltreffende uitvoering ideale samenwerkingspartners te vinden op zowel
lokaal en nationaal niveau, zoals stichtingen, kennisinstellingen, bedrijven en sponsoren. Dankzij
de samenwerking tussen de fondsen en met gemeenten kunnen nog meer kinderen worden
bereikt.
4. Verbetering registratie en monitoring gemeentelijke schuldhulpverlening
Gemeenten, hulpverlenende instanties en vrijwilligers spelen een cruciale rol bij het weer op
verhaal laten komen van mensen met schulden. Voor een goede sturing op kwaliteit en effectiviteit
van de dienstverlening op lokaal niveau is het essentieel dat gemeenten beter zicht krijgen op
cliëntenstromen, zo bleek vorig jaar ook uit de evaluatie van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.
Daarnaast werken Sociaal Werk Nederland, de NVVK, de Landelijke Cliëntenraad en de VNG binnen
het ondersteuningsprogramma schuldhulpverlening met financiering van SZW aan de ontwikkeling
van een gegevensset en een werkwijzer voor benchlearning voor de gehele keten (zie ook
verzamelbrief 2017-1). Dit om op lokaal niveau meer cijfermatig inzicht in de effectiviteit van de
keten van schuldhulp mogelijk te maken. Deze zal in 2018 beschikbaar komen en aansluiten bij de
structuur van de Benchmark armoede en schulden van Divosa en van de Gemeentelijke Monitor
Sociaal Domein.
5. Gegevensuitwisseling om bijstandsgerechtigden met zorgschulden te
identificeren
Vanaf 1 juli 2017 is een nieuwe regeling van kracht waarmee het CAK informatie over
bijstandsgerechtigden die hun zorgpremie aan het CAK betalen (in het bestuursrechtelijk
premieregime) mag verstrekken aan gemeenten. Het gaat daarbij om de persoonsgegevens, de
hoogte van de openstaande bestuursrechtelijke premie en de wijze waarop deze wordt geïnd.
Gemeenten kunnen deze gegevens gebruiken om bijstandsgerechtigden met zorgschulden gericht
te benaderen en hen te helpen bij hun schuldenproblematiek.
In navolging van de Verzamelbrief van 29 december 2016 wil ik u nogmaals attenderen op de
mogelijkheid om bijstandsgerechtigden te laten uitstromen uit het bestuursrechtelijk
premieregime, zodat zij zonder zorgschuld kunnen terugkeren naar een reguliere zorgverzekeraar.
Het was al mogelijk om gegevens uit te wisselen met zorgverzekeraars gericht op het voorkomen
van een zorgschuld en ter bevordering van uitstroom uit het bestuursrechtelijk premieregime.[1]

[1]

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2015-40455.html

4

6. Lokale voedselbanken zoeken vrijwilligers
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het armoedebeleid. Zij staan dicht bij de mensen en kunnen
maatwerk leveren. Een integrale aanpak is daarbij van belang. Maatschappelijke organisaties
leveren een waardevolle bijdrage aan het gemeentelijk armoedebeleid. De toegang is
laagdrempelig, mensen stappen er soms makkelijker naar binnen dan bij een gemeente.
Zij kunnen mensen doorverwijzen naar de gemeente of helpen met het aanvragen van
gemeentelijke ondersteuning. Bovenal bieden zij een welkome ondersteuning aan mensen die,
al dan niet tijdelijk, moeilijk kunnen rondkomen. Een van de maatschappelijke organisaties die
binnen gemeenten hun bijdrage leveren zijn de voedselbanken. Veel gemeenten beschikken over
een voedselbank met uitgiftepunten waar kosteloos levensmiddelen verstrekt worden aan mensen
die het financieel moeilijk hebben. In 2016 werden 135.000 mensen geholpen door de 167
voedselbanken in Nederland. Wekelijks werden 38.500 voedselpakketten uitgedeeld.
Voedselbanken Nederland draait uitsluitend op vrijwilligers. In 2016 zetten ongeveer 11.000
vrijwilligers zich in bij de uitgiftepunten, of bij een van de acht distributiecentra van de
voedselbanken. Het feit dat al het werk wordt gedaan door vrijwilligers en dat zoveel vrijwilligers
zich inzetten is bewonderenswaardig.
In 2016 heeft Voedselbanken Nederland meer donaties aan levensmiddelen ontvangen van
bedrijven en instellingen, voedsel dat anders verspild zou worden. Een ontwikkeling die in 2013
mede dankzij de samenwerking tussen Voedselbanken Nederland, de Alliantie Verduurzaming
Voedsel, Economische Zaken en SZW in gang is gezet. Om dit aanbod aan levensmiddelen goed,
snel en veilig over zoveel mogelijk lokale voedselbanken te verdelen heeft Voedselbanken
Nederland dringend behoefte aan vrijwilligers. Vrijwel alle voedselbanken in het land kunnen
vrijwilligers gebruiken voor een diversiteit aan projecten en werkzaamheden, waarbij allerlei
expertise nodig is. De voedselbanken doen daarom een dringende oproep aan gemeenten om
geschikte mensen in hun uitkeringsbestanden zo mogelijk ruimte te geven om als vrijwilliger actief
te zijn bij de voedselbank. Ik nodig u uit met de voedselbank in uw gemeente in gesprek te gaan
over de mogelijkheden.
Meer informatie vindt u op www.voedselbankennederland.nl. Op deze website staat de nieuwsbrief
van de Voedselbanken Nederland ‘Vitamine’, met voorbeelden van samenwerkingsverbanden.

7. Nieuwe lichting schoolverlaters voortgezet speciaal onderwijs en
praktijkonderwijs ondersteunen naar werk
Deze zomer komt een nieuwe lichting schoolverlaters uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en
praktijkonderwijs (pro) van school. Graag wil ik bij gemeenten het belang onderstrepen van een
passende ondersteuning naar werk voor deze kwetsbare groep.
Een goede aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt is van groot belang. Voor een goede
start is het erg belangrijk dat leerlingen van het vso en het pro goed begeleid worden in de
overgang van school naar werk. Een passende, blijvende plaats op de arbeidsmarkt is voor
leerlingen met een achtergrond binnen het vso en het pro niet altijd vanzelfsprekend.
Sinds 2015 is de Participatiewet van kracht voor mensen met arbeidsvermogen met als doel hen
zoveel mogelijk volwaardig te laten participeren, bij voorkeur in regulier werk. Deze nieuwe
doelgroep bestaat voor een belangrijk deel uit jongeren met arbeidsbeperkingen die de overgang
van school naar werk maken of net gemaakt hebben.
De verantwoordelijkheid voor het re-integreren van deze nieuwe doelgroep ligt bij gemeenten, ook
voor de niet uitkeringsgerechtigden. Ik vind het van groot belang dat gemeenten deze jongeren
goed in beeld krijgen om hen passende ondersteuning naar werk te bieden. Voorkomen moet
worden dat deze jongeren, die veelal beperkt zelfredzaam zijn, ons ontglippen en werkloos buiten
beeld raken. Het is van belang dat de gemeenten bestaande regelingen en instrumenten toepassen
in de begeleiding van de jongeren naar werk.
De mogelijkheden om deze schoolverlaters passende ondersteuning te bieden zijn de afgelopen
periode aanzienlijk verruimd. Schoolverlaters vanuit het vso en pro kunnen zich bij voorbeeld
melden bij UWV en worden dan opgenomen in het doelgroepregister voor de banenafspraak,
wanneer regulier werk in de rede ligt. Voor werkgevers die hen in dienst willen nemen zijn dan de
instrumenten no-riskpolis en premiekorting banenafspraak beschikbaar.

5

Verder is sinds 1 januari 2017 de wetgeving voor beschut werk aangepast. Vanaf die datum
kunnen mensen zelf, ook de schoolverlaters vso en pro, een advies beschut werk bij UWV
aanvragen en zijn gemeenten verplicht om bij een positief advies een beschut werkplek aan te
bieden. Deze verplichting geldt tot het aantal plekken dat een gemeente volgens de ministeriele
regeling jaarlijks moet realiseren. In 2017 gaat het voor alle gemeenten om 2600 beschut
werkplekken. Beschut werk is bedoeld voor mensen met arbeidsvermogen, die vanwege hun
beperking niet in een reguliere baan kunnen werken, maar wel in een beschutte omgeving onder
aangepaste omstandigheden.
Gemeenten hebben op grond van de Participatiewet een breed instrumentarium (zoals
loonkostensubsidie, jobcoaching/begeleiding, werkplekaanpassingen, no-riskpolis (via UWV), om
mensen met beperkingen aan regulier werk te helpen en als dat niet mogelijk is aan beschut werk.
Hierbij gaat het om uitkeringsgerechtigden en niet-uitkeringsgerechtigden.
Voor nadere informatie over de beschikbare instrumenten verwijs ik u graag naar het
Kennisdocument ondersteuning mensen met arbeidsbeperkingen vanuit de Participatiewet,
instrumenten en financiering en naar het Kennisdocument beschut werk, welke beide terug te
vinden zijn op www.samenvoordeklant.nl .
In de maanden maart tot en met juni 2017 heeft SZW op verzoek van de Sectorraad
Praktijkonderwijs en het Landelijk Expertisecentrum speciaal onderwijs 7 voorlichtingsbijeenkomsten speciaal voor de pro en vso scholen georganiseerd.
De bijeenkomsten zijn, met 620 deelnemers, goed bezocht. De stagecoördinatoren van de
scholen hebben de bijeenkomst benut om hun vragen en casussen aan de orde te stellen. Zij
zijn dagelijks bezig een goede match te maken tussen de leerling en de stages en de banen,
maar missen soms relevante informatie over de precieze werking van instrumenten. We hebben
ook gezien dat scholen en gemeenten al op verschillende wijze met elkaar het gesprek aangaan
over de begeleiding van de leerlingen, maar dat het in veel gevallen nog zoeken is naar
werkbare vormen met toepassing van bestaande regelgeving. Veelal blijkt dat de aansluiting
van werkgevers nog achter blijft.
Project ‘Ingeschakeld’
In dit kader overlegt SZW met VNG, Divosa, de koepelorganisatie van vso en pro, AWVN en
OCW, over de wijze waarop de samenwerking tussen scholen, werkgevers en gemeenten verder
ondersteund kan worden om de leerlingen goed toe te leiden naar werk.
Een belangrijk vertrekpunt hierbij is ook het tienpuntenplan dat VNO NCW, MKB Nederland en
LTO Nederland hebben gelanceerd ter verdere ondersteuning van de realisatie van de
Banenafspraak, waarbij ze aandacht vragen voor de overgang van jongeren uit het onderwijs
naar de arbeidsmarkt.
Op 10 juli is het bestuurlijke startsein gegeven voor het project ‘Ingeschakeld’. Het project wordt
gedragen door de organisaties van het vso en pro-onderwijs (PO-raad, Lecso en Praktijkonderwijs),
werkgeversorganisaties (AWVN), VNG en Divosa, OCW en SZW. Het project heeft als doel
praktische ondersteuning te geven aan de overgang van jongeren uit het voortgezet speciaal
onderwijs en het praktijkonderwijs naar de arbeidsmarkt. In het project zetten aansprekende
personen uit de netwerken van werkgevers en scholen zich in om netwerken van scholen en
werkgevers te ontsluiten en nauw op elkaar aan te sluiten, met als doel leerlingen (ook lichting
2017) zo rechtstreeks mogelijk vanuit het onderwijs op een baan bij een werkgever te plaatsen.
Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid en de mogelijkheid om ondersteuning te bieden bij de
inzet van het participatie instrumentarium. Belangrijk is dat het project aansluit bij de lokale
infrastructuur, als ook bij de lokale behoefte aan de juiste verbinding tussen bestaande netwerken.
Het project wordt in de zomer uitgewerkt zodat het kan starten in het nieuwe schooljaar 2017.
8. Handreiking Ondersteuning jongeren bij leren en werken, een handreiking voor
de regio beschikbaar
Bij het op weg helpen van jongeren zonder startkwalificatie naar werk en scholing ervaren
gemeenten dikwijls knelpunten. Een deel van deze knelpunten en oplossingsrichtingen komen aan

6

bod in de nieuwe handreiking Ondersteuning jongeren bij leren en werken, een handreiking voor de
regio, die Team Aanpak Jeugdwerkloosheid samen met gemeenten heeft samengesteld.
De handreiking bestaat uit drie onderdelen:
 de voorbereiding van jongeren op werk in het onderwijs;
 de overgang van leren naar werken;
 werken.
In de handreiking worden praktische oplossingen geboden voor knelpunten, aan de hand van
praktijkvoorbeelden.
In de voorbereiding van jongeren op werk in het onderwijs bijvoorbeeld spelen stages een
belangrijke rol. Niet alleen is de stage een belangrijke praktijkervaring voor de leerling, vaak wordt
de stage ook benut om werk te vinden. Voor gemeenten is vaak niet duidelijk wat hierin van het
onderwijs mag worden verwacht. In de handreiking staat een korte beschrijving per onderwijstype
over de inzet van stages. Op het Roemer Visscher College, een school voor vmbo in Den Haag,
doen de leerlingen bijvoorbeeld sinds een aantal jaar stage in elk leerjaar.
Gemeenten kunnen en moeten als regisseur van het sociaal domein jongeren ondersteunen bij een
succesvolle overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt. In de handreiking wordt aandacht besteed
aan de rol van de gemeente bij de overgang van leren naar werken. Een voorbeeld is de
arbeidsmarktregio Achterhoek. Het regionale WSP Achterhoek heeft twee speciale
accountmanagers aangesteld om jongeren te begeleiden die sinds de Participatiewet en door de
beperking van instroom in de Wajong minder goed in beeld waren en niet de extra aandacht
kregen die zij nodig hadden. Jongeren worden door onder andere vso en pro scholen aangedragen.
De accountmanagers hebben contact met alle betrokken partijen, kennen veel werkgevers, hebben
ervaring met het bemiddelen van jongeren naar werk en kennen de ondersteuningsmogelijkheden.
Het is een uitdaging voor gemeenten om contact te leggen met jongeren ‘buiten beeld’ en ze
uiteindelijk te activeren naar werk of school. Het is daarbij nodig dat RMC’s nauw samenwerken
met andere domeinen binnen de gemeenten. Een intensieve, persoonlijke, laagdrempelige
benadering door een jobhunter of jongerencoach kan een succesformule zijn. De handreiking
beschrijft in onderdeel 3 de rollen van gemeenten bij het begeleiden van jongeren tijdens werk, of,
als zij hun baan verliezen, naar ander werk. Er zijn een aantal regionale initiatieven opgezet om
jongeren zonder startkwalificatie naar werk te begeleiden. De regio’s Drechtsteden & Gorinchem
hebben MatchMakers ingezet om jongeren te helpen die niet naar school gaan, niet werken, geen
uitkering hebben en ook geen startkwalificatie. De MatchMaker is de spin in het web tussen RMC,
Sociale Dienst, Leerwerkloket, UWV, school en gemeente. Zij begeleiden de jongere intensief en
laat de jongere niet los. Het doel is om deze jongeren alsnog naar een startkwalificatie te leiden
(bijvoorbeeld naast het werk).
De handreiking met meer praktische oplossingen vindt u hier, op de website Aanpak
Jeugdwerkloosheid.

9. Divosa ‘Werkwijzer Jongeren’
In maart 2017 heeft Divosa de ‘Werkwijzer Jongeren’ gepubliceerd. De werkwijzer is onderdeel van
het programma Effectiviteit & Vakmanschap van Divosa en de Beroepsvereniging voor
Klantmanagers, mede gefinancierd door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De nieuwe Werkwijzer Jongeren van Divosa laat zien wat professionals van gemeenten het best
kunnen doen om álle jongeren te laten participeren in de maatschappij. Ook de jongeren die uit
beeld dreigen te raken. Met de juiste aanpak kunnen ze de jongeren doelgericht bereiken en in
beweging krijgen. Bij de werkwijzer horen zes videofragmenten met praktijksituaties die de theorie
en de tips tot leven brengen. De Werkwijzer vindt u hier.
Bij de werkwijzer hoort een draaischijf met het Subjectief Logisch Interventie Model (SLIM). Dit is
een hulpmiddel om te komen tot een antwoord op de vraag: welke interventie heeft deze cliënt nu
nodig om verder te komen? De draaischrijf kunt u kosteloos bestellen; u vindt deze hier.

7

10. Kennisdocumenten geactualiseerd
De volgende Kennisdocumenten zijn onlangs in samenwerking met de Programmaraad door het
ministerie van SZW geactualiseerd:




Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten;
Beschut werk;
Ondersteuning mensen met een arbeidsbeperking naar regulier werk vanuit de
Participatiewet: instrumenten en financiering

Deze kennisdocumenten worden periodiek aangepast, zodra nieuwe ontwikkelingen daartoe
aanleiding geven. U vindt de kennisdocumenten hier, of op www.Rijkoverheid.nl.
11. Verantwoordelijkheid voorzieningen bij beschut werk van mensen met UWVuitkering
Sinds 1 januari 2017 zijn gemeenten verplicht om beschut werkplekken te realiseren op grond van
artikel 10b van de Participatiewet (Wet van 14 december 2016 (Stb. 519)). Het aantal plekken dat
een gemeente verplicht is te realiseren wordt jaarlijks geregeld in een ministeriële regeling; voor
2017 is dit geregeld in de ministeriële regeling van 23 januari 2017, Stcrt. 4882.
Ook mensen met een UWV-uitkering, zoals een Wajong en WAO/WIA-uitkering, kunnen in
aanmerking komen voor een beschut werkplek, als zij aan de criteria voor beschut werken voldoen.
Deze mogelijkheid is in de Participatiewet verduidelijkt. In het budget dat gemeenten voor beschut
werk beschikbaar hebben is rekening gehouden met de financiering van beschut werkplekken voor
de UWV-populatie. Het gaat hierbij zowel om de middelen voor loonkostensubsidie, die zijn
toegevoegd aan het I-deel (BUIG-budget), als om de middelen voor begeleiding, die zijn
opgenomen in de integratie-uitkering sociaal domein.
Als mensen met een UWV-uitkering een positief advies beschut werk van UWV krijgen is de
gemeente dus ook verplicht om voor hen een beschut werkplek te realiseren. Hoewel in het budget
dat aan gemeenten beschikbaar is gesteld rekening is gehouden met de financiering van beschut
werk voor de UWV-populatie is met UWV afgesproken dat bij beschut werk voor mensen met een
Wajong-uitkering, naast loondispensatie, ook (andere) voorzieningen door UWV verstrekt worden.
Dit houdt in dat de werkgever voor een Wajonger bij UWV loondispensatie kan aanvragen en
bijvoorbeeld ook jobcoaching of een vervoersvoorziening. Inzet van loonkostensubsidie én de inzet
van overige voorzieningen door de gemeente is dan dus niet nodig.
Voor mensen met een andere uitkering van UWV dan een Wajong-uitkering, zoals bijvoorbeeld een
WAO of een WIA-uitkering, is inzet van het instrument loondispensatie niet mogelijk. Voor hen kan
door de gemeente beschut werk in combinatie met loonkostensubsidie worden ingezet. Dit is
geregeld in het nieuwe negende lid van artikel 10b van de Participatiewet. Zoals eerder
aangegeven is hiermee rekening gehouden in het budget dat voor gemeenten beschikbaar is
gesteld. Gemeenten zijn voor deze mensen dan ook verantwoordelijk –ook financieel- voor de
jobcoaching, alsmede voor de eventueel benodigde overige voorzieningen.
Met betrokken partijen wordt nauwgezet de praktische uitwerking van deze afspraken gevolgd.
In het najaar worden de ervaringen met elkaar besproken.
12. Extra uitzondering voor arbeidsbeperkte werknemers op inhoudingenverbod
Sinds 1 januari 2017 is het niet meer toegestaan om bedragen op het wettelijk minimumloon te
verrekenen of in te houden, tenzij de inhouding bij of krachtens wet is toegestaan. Eén van de
bedragen die mogen worden ingehouden op het minimumloon is de premie voor de
zorgverzekering. Volgens artikel 2c van het Besluit minimumloon en minimumvakantiebijslag
(hierna Besluit), zoals dat gold van 1 januari 2017 tot 1 juli 2017, mocht alleen de premie voor de
basisverzekering en de premie voor een verzekering, uitsluitend ter afdekking van het verplicht
eigen risico, worden ingehouden op het minimumloon. Bovendien konden alleen de premies voor
de hiervoor genoemde verzekeringen van de werknemer zelf worden ingehouden, niet van
gezinsleden.

8

Deze uitzondering voor de zorgverzekeringspremie bleek in de praktijk niet voldoende te zijn voor
arbeidsbeperkte werknemers en hun gezinsleden. Zoals in de toelichting op artikel 2c is
aangegeven wordt door het voldoen van de vaste lasten van arbeidsbeperkte werknemers, door de
werkgever, voorkomen dat deze werknemers in de problemen komen door het (volledige) loon aan
andere uitgaven te besteden.1 Op deze manier wordt bijgedragen aan het voorkomen van schulden
bij deze werknemers.
De premie voor de eigen aanvullende verzekering en de volledige zorgverzekeringspremie van
gezinsleden behoren tot de belangrijkste vaste lasten van de arbeidsbeperkte werknemer, die door
de werkgever worden ingehouden en betaald. Gezien het voorgaande heeft het kabinet besloten
dat de premie voor de aanvullende verzekering van de arbeidsbeperkte werknemer en de premie
voor de volledige zorgverzekering (basisverzekering, aanvullende verzekering en verzekering
verplicht eigen risico) van zijn of haar gezinsleden eveneens op het minimumloon moeten kunnen
worden ingehouden. Ook voor deze betalingsverplichtingen maakt de regering daarom een
uitzondering.
Deze extra uitzondering is op 1 juli 2017 in werking getreden (Stb. 2017, 270).
In verband met deze wijziging is de Inspectie SZW verzocht niet handhavend op te treden. Indien
er op basis van het Besluit, zoals die gold tot 1 juli 2017, een overtreding is geconstateerd die
alleen bestaat uit het inhouden van de premie voor de aanvullende verzekering van de
arbeidsbeperkte werknemer, dan wel het inhouden van de volledige zorgverzekeringspremie van
gezinsleden van de arbeidsbeperkte werknemer, zal hiervoor geen boete worden opgelegd.
13. Wijzigingen Vangnetuitkering Participatiewet 2017
Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en
loonkostensubsidies. Gemeenten die een tekort hebben kunnen onder voorwaarden in aanmerking
komen voor een vangnetuitkering (VU).
De voorwaarden voor het ontvangen van de vangnetuitkering zijn de afgelopen jaren veranderd.
Ervaringen met de toepassing van het vangnet worden gebruikt om het vangnet te verbeteren.
Daarbij blijft het doel een eerlijk en rechtvaardig vangnet. De voorwaarden voor een
vangnetuitkering over 2017 zijn eerder vastgesteld (besluit van 5 oktober 2016 tot aanpassing van
het Besluit Participatiewet, staatsblad 2016, 355). Daarna bleek, bij de nadere voorbereiding van
de vangnetuitkering over 2017, dat een aantal regels over het vangnet in het Besluit
Participatiewet (BPw) tot onduidelijkheid leidde en een omissie bevatte. Het BPw wordt daarom
gewijzigd per 1 januari 2018.
Op de gezamenlijke website van de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet en SZW
(www.toetsingscommissievp.nl) staan het modelaanvraagformulier en het beoordelingskader voor
een vangnetuitkering over 2017. De rekentool voor een vangnetuitkering over 2017 wordt aan het
einde van de zomer gepubliceerd op dezelfde website.
Let op: Gaat u een vangnetuitkering over 2017 aanvragen? Een van de gewijzigde voorwaarden is
het nemen van externe maatregelen. Indien aan uw gemeente over 2015 en/of 2016 een
vangnetuitkering is toegekend, dienen externe maatregelen te worden getroffen. Dat zijn
maatregelen die zijn geformuleerd naar aanleiding van bijvoorbeeld: consultatie of goede
voorbeelden van andere gemeenten, een kennisgroep/leercirkel of van de signalen op basis van
benchmarking.
In de bijlage bij deze verzamelbrief vindt u:
 Kernpunten vangnetuitkeringen over 2015, 2016 en 2017
 Verschillen vangnetuitkering 2017 ten opzichte van 2015 en 2016
 Verwijzingen naar wetgeving
 Viertal wijzigingen Besluit Participatiewet mbt Vangnet Participatiewet per 1/1/2018

1

Stb. 2016, 419, p. 10.

9

14. Onderzoeken verdeelmodel bijstand
Het verdeelmodel voor de gebundelde uitkering bepaalt de verdeling van het macrobudget voor
verstrekking van bijstandsuitkeringen over de gemeenten. Het model, ontwikkeld door
onderzoeksbureau SEO in samenwerking met Atlas voor Gemeenten, voorspelt op basis van
objectieve kenmerken op persoons-, buurt-, en gemeenteniveau de kans op bijstand voor ieder
huishouden in Nederland. De voorspelling en het voor ieder huishouden relevante normbedrag
bepalen gezamenlijk de gemeentelijke budgetaandelen.
Voor de verdeling van de gelden in 2017 is een belangrijke verbeteringsslag gemaakt, met name
door over te stappen van gegevens uit de Enquête Beroepsbevolking (EBB) naar integrale
gegevensbestanden van het CBS. Voor verdeelmodel 2018 is onderzoek gedaan naar mogelijke
verfijningen van het model. Het onderzoek heeft de volgende verbeteringen opgeleverd:










Het model houdt rekening met ontvangst van een ANW, ZW, wachtgeld of overige
uitkering, of een pensioenuitkering. Het recht op deze uitkeringen reduceert de kans op
een bijstandsuitkering.
Een indicator voor het gevolgd hebben van VSO/PRO onderwijs is toegevoegd. Deze
indicator is een maatstaf voor het hebben van een arbeidsbeperking en is toegevoegd met
het oog op de nieuwe doelgroep van de Participatiewet.
Het model houdt rekening met de extra verhoogde bijstandskans die ontstaat wanneer
binnen huishoudens sprake is van gestapelde problematiek. Mogelijk speelt dergelijke
problematiek met name in centrumgemeenten. Om hiermee beter rekening te houden zijn
combinaties van risicofactoren onderzocht. Huishoudens met een combinatie van bepaalde
kenmerken hebben een hogere kans op bijstand dan verwacht mag worden als de
afzonderlijke huishoudkenmerken van die huishoudens worden ‘opgeteld’. Het betreft de
factoren:
o Niet-westerse migratieachtergrond en in de leeftijd van 50 tot AOW
o Niet-westerse migratieachtergrond en gezondheidsproblemen
o Laag human capital index (maatstaf voor opleidingsniveau) en
gezondheidsproblemen
Het kenmerk standplaats is toegevoegd. Huishoudens die ingeschreven staan op een adres
dat geregistreerd staat als standplaats (woonwagens bijvoorbeeld) hebben een hogere
kans op bijstand.
Tenslotte zijn een aantal in het model reeds bestaande huishoudkenmerken verfijnd,
waardoor het voorspelde beroep op bijstand nog nauwkeuriger aansluit bij de realiteit. Zo
is de herkomst van huishoudens nader uitgesplitst en is de indicator ‘aandeel van de
beroepsbevolking in buurt waar werken niet de norm is’ gebaseerd op gedetailleerdere
informatie.

Parallel aan de verfijning van het verdeelmodel hebben Atlas voor Gemeenten en SEO onderzoek
gedaan naar de tekorten en overschotten van gemeenten. Dit onderzoek had als doel vast te
stellen in hoeverre gemeentelijke tekorten en overschotten op het bijstandsbudget verklaard
kunnen worden door verschillen in beleid en uitvoering.
De onderzoekers hebben allereerst door middel van een literatuurstudie en interviews met een
kerngroep van 16 geselecteerde gemeenten (de “uitschieters”) inzicht verkregen in de relevante
aspecten van beleid en uitvoering en in hoeverre deze bijdragen aan het terugdringen van de
bijstandsuitgaven. Er zijn zeven factoren gevonden waarvan het aannemelijk is dat die van invloed
zijn op de bijstandsuitgaven van gemeenten: de organisatiecultuur, het politieke klimaat en de
beleidsinstrumenten handhaving, focus op kansrijken, streng aan de poort, work first en het
stimuleren van deeltijdwerk. Op basis van de interviews hebben de onderzoekers de 16 gemeenten
een score gegeven voor de mate waarin het beleid gericht is op het terugdringen van de
bijstandsuitgaven. Zij vinden bij de 16 gemeenten een samenhang tussen de herverdeeleffecten

10

van de betreffende gemeenten en de scores. Dit biedt een eerste aanwijzing voor het verband
tussen beleid en uitvoering en de financiële tekorten en overschotten bij gemeenten.
Vervolgens hebben de onderzoekers een enquête uitgezet onder een grotere groep gemeenten. Uit
de kwantitatieve analyse daarvan blijkt dat er een statistische samenhang is tussen beleidsfactoren
en tekorten en overschotten. Dat geldt voor zowel de volumecomponent (verschillen tussen
werkelijke en voorspelde aantallen bijstandshuishoudens) als de prijscomponent (verschillen tussen
werkelijke en voorspelde gemiddelde prijs per uitkering). De beleidsinstrumenten die er toe doen
voor het beheersen van de bijstandsuitgaven zijn instrumenten op het terrein van handhaving,
maatregelen en sancties. Daarnaast presteren sociale diensten die gericht zijn op het aantrekken,
vasthouden en belonen van talent over het algemeen beter. Ook het politieke klimaat doet ertoe.
Ten slotte vinden de onderzoekers dat de mate waarin gemeenten erin slagen mensen in deeltijd te
laten werken significant samenhangt met de prijsverschillen. Nadere analyse toont aan dat het
politieke klimaat en frequent contact hebben met het zittende bestand samenhangt met het
aandeel deeltijdwerk. De onderzoekers vinden geen logische verklaarbare relatie tussen de
beschikbaarheid van banen en het aandeel deeltijdwerk.
De uitkomsten van deze onderzoeken worden meegenomen bij de besluitvorming over de
verdeelsystematiek 2018. De gemeentelijke budgetten voor 2018 worden volgens planning vóór
1 oktober gepubliceerd.
15. Premiekortingen, lage-inkomensvoordeel en loonkostensubsidie calculator
Op 15 mei is de premiekortingen, lage-inkomensvoordeel (LIV) en loonkostensubsidie (LKS)
calculator gelanceerd. Met deze calculator berekenen werkgevers in maximaal zeven stappen de
(op de werknemer afgestemde) hoogte van premiekortingen, het LIV en LKS. Het jaarlijkse
voordeel voor werkgevers kan oplopen tot € 19.000 per werknemer.
De calculator is ontwikkeld om de wet- en regelgeving op het gebied van de financiële
tegemoetkomingen eenvoudig toegankelijk te maken voor werkgevers. In dit kader is in 2016 ook
al de regelhulp premiekortingen en LIV gelanceerd. Met de regelhulp kunnen werkgevers
eenvoudig vaststellen of ze recht hebben op premiekortingen of het LIV.
De regelhulp premiekortingen en LIV vindt u hier.
De premiekortingen, LIV en LKS calculator vindt u hier.
16. Jaarrapport Wsw 2016
In opdracht van het ministerie van SZW voert Panteia de Wsw-statistiek uit. Jaarlijks rapporteert
Panteia over de omvang en de karakteristieken van de Wsw. Het jaarrapport 2016 is nu gereed en
zal zeer binnenkort hier te vinden zijn.
De omvang van het totale werknemersbestand in arbeidsjaren is – als gevolg van het ontbreken
van nieuwe instroom - gedaald naar 81.224 eind 2016. De gemiddelde realisatie in 2016 bedroeg
83.014 arbeidsjaren. Dit ligt iets onder de verwachting bij invoering van de Participatiewet.
Het percentage detacheringen in het werknemersbestand is in 2016 totaal 36,5%. Dit is hoger dan
het percentage detacheringen in 2015 (35,6%) en in 2014 (30,4%).
17. Brief aan gemeentelijke leidinggevenden over de belangrijkste ontwikkelingen
rondom de participatie van vergunninghouders
In april is vanuit Divosa een brief verstuurd aan gemeentelijke leidinggevenden. Met deze brief
informeren het ministerie van SZW, de VNG, Divosa en het COA de gemeenten over de stappen die
gezet zijn om de participatie en integratie van vergunninghouders te versnellen. Deze stappen zijn
een bijdrage van genoemde partijen aan de Taskforce Werk en Integratie Vluchtelingen. Ik verzoek
u dan ook om deze brief te verspreiden binnen uw gemeente zodat collega’s die betrokken zijn bij
deze thematiek hier kennis van kunnen nemen. De brief aan gemeenten vindt u hier.

11

18. Nieuwe buurtmonitor integratie
Onlangs is de vernieuwde Buurtmonitor Integratie gepubliceerd; u vindt deze hier.
Deze Buurtmonitor geeft op nationaal-, gemeentelijk- en buurtniveau inzicht in de stand van de
integratie, door verschillende relevante indicatoren te presenteren op het terrein van demografie,
onderwijs, arbeid & inkomen, wonen & woonomgeving, zorg & welzijn en criminaliteit.
De monitor biedt een veelheid aan informatie, die voor verschillende doeleinden benut kan worden.
Bijvoorbeeld voor analyses van de lokale situatie of ontwikkeling. De monitor biedt daarbij de
mogelijkheid om verschillende gebieden met elkaar te vergelijken. Ook analyses op verschillende
specifieke subdomeinen behoren tot de mogelijkheden, zoals arbeidsmarkt, veiligheid, demografie,
etc. De monitor kan hiermee gebruikt worden als een startpunt voor de ontwikkeling van beleid,
strategie of andersoortige activiteiten. De monitor kan tevens worden gebruikt als naslagwerk en
achtergrondinformatie bieden.
De nieuwe versie van de Buurtmonitor Integratie biedt niet alleen actualisatie van de gegevens:
ook historische reeksen zijn toegevoegd, waarmee meerjarige ontwikkelingen inzichtelijk worden
(vanaf 2009). Tevens is een vernieuwd ‘dashboard’ aan de website toegevoegd, die het mogelijk
maakt om de meest relevante informatie over uw gemeente of buurt op een rij te krijgen.
Aanvullende informatie kunt u krijgen door op de gepresenteerde figuren te klikken, of via de ‘tab
database’ meer gedetailleerde informatie op te vragen. De informatie kan op verschillende
manieren inzichtelijk worden gemaakt (tabellen, grafieken, kaarten). Deze informatie is in
verschillende bestandsformaten te downloaden (Word, Excel, pdf, etc.).
19.Checklist diversiteitsbeleid gemeenten
Onlangs is een checklist samengesteld, die de gemeenten handvaten biedt in de (door)ontwikkeling
van diversiteitsbeleid. Deze checklist kan helpen om inzichtelijk te krijgen hoe divers het personeel
samengesteld is, maar ook hoe divers de dienstverlening voor de inwoners is ingericht. Ook kan de
checklist gebruikt worden om te prioriteren: u kunt op basis van het beantwoorden van een aantal
vragen bepalen waar eventueel extra inzet nodig of wenselijk is binnen uw gemeente op het terrein
van diversiteitsbeleid. In de bijbehorende handleiding staan verdere uitleg, toelichting en tips voor
het gebruik ervan. Onder meer wordt ingegaan op argumenten om concreet diversiteitsbeleid te
ontwikkelen en er wordt gekeken naar de cijfers die bruikbaar zijn om zicht te krijgen op de
diversiteit van de gemeentelijke organisatie. Ook de randvoorwaarden om diversiteitsbeleid op te
zetten en uit te voeren komen aan bod.
De checklist is ontwikkeld door het Kennisplatform Integratie & Samenleving, dat onderzoek doet,
adviseert en praktische tips en instrumenten biedt over vraagstukken rond integratie, migratie en
diversiteit. U vindt de checklist hier.
20.Triggerfactoren in beeld voor professionals
Wat moet u doen als jongerenwerker die ziet dat een jongere in aanraking komt met een radicaal
persoon? Of als u als wijkagent een jongere ziet die in aanraking komt met justitie en daarvan in
de war is? Radicalisering is een complex proces. Vaak zijn het concrete gebeurtenissen die het
proces in gang zetten of versnellen. Die gebeurtenissen heten ook wel triggerfactoren.
De Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS, directie Samenleving & Integratie) van het ministerie
SZW maakte voor professionals een handige tool op maat, de infographic ‘Triggerfactoren’.
Daarin staan per beroepsgroep beschreven wat de verschillende stappen naar radicalisering zijn.
Ook staan hier handige tips in over wat professionals kunnen doen.
De infographic ‘Triggerfactoren’ laat zien welke triggerfactoren er zijn en wat u als professional per
gebeurtenis kunt doen om mogelijke radicalisering te voorkomen of tegen te gaan. Voor tips en
adviezen klikt u eerst op één van de iconen –bijvoorbeeld van de hulpverlening– en vervolgens op
één van de triggerfactoren. Hier ziet u tips over hoe u om kunt gaan met deze problematiek. Als
iemand bijvoorbeeld een naaste heeft verloren, zorg dan dat hierover een gesprek met hem of
haar is. Meer hierover vindt u hier.

12

21.Investeren in dialoog: moslims en joden dichter bij elkaar
Het Joods Islamitisch Platform Amstelveen (JIP), de ambtswoninggesprekken in Amsterdam en het
samenwerkingsproject ‘Leer je buren kennen’. Dit zijn praktijkvoorbeelden die de verbinding tussen
joodse en islamitische gemeenschappen versterken. De voorbeelden zijn verzameld in de publicatie
‘Investeren in dialoog en verbinding’, die de Expertise-unit Sociale Stabiliteit maakte (ESS).
De afgelopen maanden heeft de ESS van het ministerie van SZW een verkenning uitgevoerd bij
zeven gemeenten. Hiervoor werkte de ESS samen met Samira Bouchibti, verbinder van sociale,
maatschappelijke en politieke vraagstukken. De verkenning werd uitgevoerd in het kader van het
project 'Versterking van de verbinding tussen sleutelfiguren uit de joodse en islamitische
gemeenschap’ van de directie Samenleving en Integratie van het ministerie.
Meer informatie vindt u hier.
22.Handreiking ‘kindhuwelijken en informele huwelijken’
Professionals kunnen te maken krijgen met slachtoffers van kindhuwelijken, problematische
informele huwelijken, huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap. Vaak gaan deze huwelijken
gepaard met sociale- en psychische problemen bij partners. In extreme gevallen leidt dit zelfs tot
zelfdoding. In de handreiking ‘kindhuwelijken en informele huwelijken’ staat alle belangrijke
informatie over huwelijken, met handelingsperspectieven voor professionals. Deze handreiking
vindt u hier.
23.SUWInet gemeenten
De Inspectie SZW heeft op mijn verzoek in 2016 een vervolgonderzoek gedaan naar de beveiliging
van SUWInet bij gemeenten die in 2015 nog niet voldeden aan 7 belangrijke beveiligingsnormen.
Ik ben verheugd dat de inspectie concludeert dat alle gemeenten aan de 7 normen voldoen.2
Tegelijkertijd verwacht ik van gemeenten bij voortduring een grote alertheid en vasthoudendheid
bij het beschermen van persoonsgegevens.
Verantwoordingsplicht beveiliging SUWInet
Van belang is dat gemeenten hun verantwoordelijkheid voor de beveiliging van SUWInet
structureel invullen. Een belangrijke waarborg hierbij is de jaarlijkse verantwoording over de
beveiliging van SUWInet, zoals vastgelegd in de Regeling SUWI. Hierbij is de gemeenteraad de
eerst aangewezen partij om de informatiebeveiliging te controleren. Met ingang van het
verantwoordingsjaar 2017 zal ik alle colleges van B en W aan deze verantwoordingsplicht houden.
Het project ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) voorziet hierbij in een
werkwijze die de administratieve lasten voor gemeenten bij het afleggen van verantwoording over
de informatiebeveiliging voor meerdere registraties en voorzieningen reduceert. 3 Onder de
reikwijdte van ENSIA vallen de basisregistraties personen, gebouwen en adressen, het aanvraagen uitgifte proces van reisdocumenten, het gebruik van DigiD voor identificatie en authenticatie
van burgers en het gebruik van gegevens op het terrein werk en inkomen via SUWInet.
Programma Borging Veilige Gegevensuitwisseling via SUWInet
Dit programma richtte zich in de afgelopen twee jaar op het wegnemen van privacykwetsbaarheden in de keten van gegevensbron tot gegevensafnemer. De maatregelen van het
programma zijn ondersteunend en aanvullend aan de maatregelen die gemeenten hebben
genomen om aan de 7 beveiligingsnormen te voldoen.
Een aantal maatregelen richt zich op het beperken van de toegang tot gegevens. Dit komt tot
uitdrukking in het beperken van het aantal medewerkers met toegang tot SUWInet, het beperken
van de gegevens die een medewerker van een persoon kan raadplegen, het beperken van het
aantal personen waarvan een medewerker gegevens kan raadplegen en het beperken van het
gebruik van zoeksleutels. Andere resultaten van het programma zijn het verbeteren van de
rapportages over het gebruik van gegevens ten behoeve van een snellere en meer gerichte
controle achteraf, een uniform sanctiebeleid bij geconstateerd misbruik van gegevens, het herijken
2
3

https://www.inspectieszw.nl/Images/Inspectie-SZW-rapportage-Suwinet-2016_tcm335-382873.pdf
Brief Minister van BZK, 18 december 2014

13

van de beveiligingsnormen en het realiseren van middelen om de bewustwording betreffende een
zorgvuldig gebruik van gegevens te bevorderen.
Om gemeenten te ondersteunen bij het implementeren van de producten van het programma is
met ingang van afgelopen september, voor de duur van een jaar, een team van vijf
accountmanagers bij VNG/KING gestart. De verplichting om de producten toe te passen vloeit
voort uit het wettelijk kader SUWInet en uit de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP).
Zo is met het programma voorzien in een zogenoemde whitelist-voorziening om de toegang tot
gegevens te beperken tot gegevens van burgers die een actuele dienstverleningsrelatie met de
gemeente hebben. Conform de WBP dienen organisaties passende technische en organisatorische
maatregelen ten uitvoer te brengen om persoonsgegevens te beveiligen tegen verlies of tegen
enige vorm van onrechtmatige verwerking. In het begrip 'passende' ligt besloten dat de beveiliging
in overeenstemming is met de huidige stand van de techniek.
24.Matchen op Werk
Het ministerie van SZW nodigt de arbeidsmarktregio’s uit om gezamenlijk een stap te zetten om de
gecoördineerde werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio’s te versterken.
Arbeidsmarktregio’s kunnen aangeven welke stap zij zouden willen zetten en welke ondersteuning
van SZW hen bij de uitvoering daarvan zou helpen.
De uitnodiging aan de regio’s volgt op een aantal bijeenkomsten die het ministerie met de
Programmaraad heeft georganiseerd en gesprekken met landelijke partijen, wethouders en
professionals die in de praktijk uitvoering geven aan het bij elkaar brengen van vraag en aanbod
en matching. Uit deze bijeenkomsten en gesprekken is een aantal aspecten naar voren gekomen,
die essentieel zijn voor effectief gecoördineerde werkgeversdienstverlening. Deze aspecten, die
breed worden gedragen, zijn voor optimale regionale werkgeversdienstverlening essentieel (zie
kader).
Optimale werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio vraagt om:
1. Een regionaal werkgeversservicepunt van UWV en alle gemeenten gezamenlijk voor de
matching van alle doelgroepen.
2. Eén gezamenlijke manager om het werkgeversservicepunt aan te sturen.
3. Eén gezamenlijk budget voor het werkgeversservicepunt.
4. Eén gezamenlijk target voor het werkgeversservicepunt.
5. Een geharmoniseerd regionaal pakket van instrumenten en voorzieningen.
6. Een inzichtelijk regionaal bestand van alle werkzoekenden

Arbeidsmarktregio’s kunnen voor 15 oktober een ondersteuningsaanvraag aan SZW sturen.
De uitnodiging is per mail verstuurd aan de wethouders werk en inkomen van de
centrumgemeenten en is breed verspreid onder andere betrokken partijen in de
arbeidsmarktregio’s.
Meer informatie over Matchen op werk is te vinden op www.samenvoordeklant.nl/matchenopwerk.
25.Werkblad van Divosa: 'Jouw onderzoeksvraag, ANDERS uitgewerkt'
Voor gemeenten die onderzoek willen doen om hun eigen praktijk te verbeteren heeft Divosa het
werkblad 'Jouw onderzoeksvraag, ANDERS uitgewerkt' gemaakt. Dit werkblad helpt gemeenten
om een realiseerbare en relevante onderzoeksvraag te formuleren, zodat onderzoek een stevig
vertrekpunt krijgt. Het werkblad is kosteloos te bestellen en vindt u hier.
26.Normen IOAZ
Voor de Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen
(IOAZ) gelden maximale inkomensnormen. Deze bruto jaarbedragen worden afgeleid van het
netto-minimumloon. Bij de afleiding van de bruto inkomensnormen voor de IOAZ uit het nettominimumloon is de inkomensafhankelijke afbouw van de algemene heffingskorting in de tweede

14

schijf per abuis niet meegenomen. Daardoor zijn de maximale inkomensnorm in de IOAZ sinds 1
januari 2014 iets te laag vastgesteld.
Het feit dat de normen te laag waren vastgesteld is mogelijk in enkele gevallen ten nadele geweest
van uitkeringsgerechtigden: indien het gerealiseerde of verwachte bedrijfsinkomen ten tijde van de
aanvraag lager was dan het correcte normbedrag, maar hoger dan het gehanteerde normbedrag, is
hen mogelijk het recht op een IOAZ-uitkering ontzegd. Aan gemeenten wordt verzocht in de
gemeentelijke administratie na te gaan of er om deze reden IOAZ aanvragen ten onrechte zijn
afgewezen. Indien dit aantoonbaar het geval is, worden gemeenten verzocht het eventuele
hierdoor opgetreden inkomensverlies te compenseren.
Onderstaande tabel bevat de oude en gecorrigeerde bedragen uit de periode 1 januari 2014 tot 1
juli 2017. In de normenbrief van 1 juli 2017 zijn de juiste bedragen opgenomen.

1 januari 2014
1 juli 2014
1 januari 2015
1 juli 2015
1 januari 2016
1 juli 2016
1 januari 2017
1 juli 2017

oud

Bedrag genoemd in artikel 5,
tweede lid, 2º
€ 21.861

Bedrag genoemd in artikel 5, tweede
lid, 3º en derde lid, 2º
€ 23.115

nieuw

€ 21.861

€ 23.414

oud

€ 21.861

€ 23.292

nieuw

€ 21.861

€ 23.604

oud

€ 22.511

€ 23.087

nieuw

€ 22.613

€ 23.391

oud

€ 22.511

€ 23.204

nieuw

€ 22.613

€ 23.518

oud

€ 23.124

€ 23.869

nieuw

€ 23.329

€ 24.727

oud

€ 23.124

€ 24.099

nieuw

€ 23.329

€ 24.974

oud

€ 23.444

€ 24.326

nieuw

€ 23.938

€ 25.194

nieuw

€ 23.938

€ 25.433

27.ESF-Awards 2017: Doet u ook mee?
Woensdagmiddag 8 november 2017 vindt de uitreiking van de ESF-Awards 2017 plaats tijdens het
jaarlijkse ESF-Event. Stilgestaan wordt dan bij bijzondere projecten en activiteiten, die mede
mogelijk zijn gemaakt door het Europees Sociaal Fonds (ESF 2014-2020). De editie van 2017 heeft
een extra feestelijk karakter: het ESF bestaat namelijk 60 jaar! Het Agentschap SZW pakt dan ook
groots uit. Zo worden de tien beste ESF-projecten gefilmd door een professionele cameraploeg en
krijgen ze een mooi promotiefilmpje over hun project cadeau! Daarnaast reikt het Agentschap
tijdens het event niet één, maar drie prijzen uit.
Het ESF-Event is hét moment waarop centrumgemeenten laten zien dat ESF-projecten het verschil
maken. Het Agentschap SZW nodigt de wethouders van de 35 centrumgemeenten uit om als jurylid
de presentaties van initiatiefnemers uit heel Nederland mee te beoordelen. Namens het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal ik of –waarschijnlijk- mijn opvolger op 8 november
aanwezig zijn, om steun en waardering uit te spreken voor iedereen die zich inzet voor de
werkgelegenheid.
Het Agentschap SZW hoort graag uiterlijk dinsdag 1 augustus welke wethouders jurylid willen zijn.
Meer informatie vindt u hier, met de uitnodiging aan de wethouders van de centrumgemeenten,
mijn videoboodschap en alle bijzonderheden over deelname van ESF-projecten aan de ESF-Awards.

15

Bijlage paragraaf 3

Kansen voor alle kinderen
Bestuurlijke afspraken

Kansrijk opgroeien voor alle kinderen in Nederland
Het Rijk en de VNG onderschrijven dat alle kinderen in Nederland ten volle moeten kunnen
meedoen. Ook kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen. In 2014 leefden
421.000 kinderen in een huishouden met een laag inkomen waarvan 131.000 al 4 jaar of langer.
De armoede neemt inmiddels gelukkig af, maar inzet blijft nodig om alle kinderen mee te laten
doen. Om ervoor te zorgen dat ook kinderen uit een gezin met een laag inkomen kansrijk kunnen
opgroeien, stelt het kabinet vanaf 2017 structureel € 85 miljoen extra per jaar beschikbaar aan
gemeenten. Daarmee zullen zij in samenwerking met hiervoor relevante fondsen en stichtingen
zorg dragen voor voorzieningen in natura, zodat alle kinderen kunnen meedoen op school, aan
sport, aan cultuur en sociale activiteiten.
Bestuurlijke afspraken
Het Rijk en de VNG spreken het volgende af:
Gezamenlijke ambitie
Het Rijk en de gemeenten vinden het van groot belang dat alle kinderen kansrijk kunnen
opgroeien. Het Rijk en de gemeenten zullen zich inspannen om alle kinderen voor wie dit niet
vanzelfsprekend is te bereiken en te ondersteunen met voorzieningen in natura via de lokale
infrastructuur en samenwerking met diverse partijen. Gemeenten hebben de regie in het armoedeen schuldenbeleid en hebben daarbij aandacht voor de positie van kinderen.
Doelgroep
Kinderen (0-18) uit gezinnen met een laag besteedbaar inkomen die door geldgebrek niet kunnen
meedoen op het gebied van sport of cultuur, met sociale activiteiten op school of in hun vrije tijd,
komen hiervoor in aanmerking.
Het bereiken van kinderen
Gemeenten hebben zich in de afgelopen jaren, samen met maatschappelijke organisaties, stevig
ingespannen om armoede onder kinderen terug te dringen. Thans lukt het evenwel nog niet om
alle kinderen die door armoede zijn uitgesloten te bereiken en te laten participeren. Het Rijk en de
VNG vinden het wenselijk dat gemeenten alle kinderen in armoede toegang kunnen bieden tot
benodigdheden om kansrijk mee te doen. Om dit te realiseren, zullen gemeenten de aanwezige
infrastructuur benutten en optimaliseren en daarbij relevante partijen inschakelen ten einde de
doelgroep te bereiken. Om effectief gebruik en een duurzame positieve impact op de ontwikkeling
van het kind te waarborgen, is het van belang dat gemeenten kinderen actief betrekken bij de
vormgeving van hun aanpak.
Bevorderen samenwerking op lokaal niveau
Gemeenten kunnen op lokaal niveau via een integrale aanpak maatwerk leveren. Maatschappelijke
organisaties kunnen gemeenten ondersteunen in het bereiken van de doelgroep. Naast scholen en
Centra voor Jeugd en Gezin zijn ook maatschappelijke organisaties zoals de Stichting Leergeld, het
Jeugdsportfonds, het Jeugdcultuurfonds, Nationaal Fonds Kinderhulp en Stichting Jarige Job in veel
gemeenten actief. Het Rijk en de VNG roepen gemeenten op om op lokaal niveau actief
samenwerking met deze en/of andere (lokaal actieve) partners te zoeken.
Financiële middelen
Het Rijk stelt vanaf 2017 structureel € 85 miljoen beschikbaar via een decentralisatie-uitkering aan
gemeenten, verdeeld naar rato van het aantal kinderen dat opgroeit in een gezin met een laag
inkomen (cijfers CBS). De decentralisatie-uitkering geeft gemeenten de vrijheid voor maatwerk dat
past bij de lokale situatie. Het is van belang dat de huidige inzet van middelen voor

16

armoedebestrijding onder kinderen door gemeenten onverminderd wordt voortgezet. De extra
middelen dienen als aanvullende impuls bovenop de reeds bestaande financiële middelen.
Ondersteunen en stimuleren van gemeenten
Het Rijk en de VNG vinden het van belang dat de ambities uit deze bestuurlijke afspraken worden
gerealiseerd. Om gemeenten en andere partijen op lokaal niveau hierbij te ondersteunen, zullen
het Rijk en de VNG gemeenten en andere partijen goede voorbeelden aanreiken.
Rol van de gemeenteraad
Gemeenten rapporteren aan de gemeenteraad over de inzet van middelen, instrumenten en
behaalde resultaten.
Voortgang en evaluatie
Het doel van de extra middelen is om alle kinderen de kans te geven mee te doen. Alle gemeenten
zullen zich hiervoor inspannen. Het is van belang om landelijk inzicht te verkrijgen in deze
collectieve inspanning om gezamenlijk de effectiviteit van de extra middelen te kunnen evalueren
en waar nodig bij te sturen. Het Rijk en de VNG zullen daarom de ontwikkeling van de ambities uit
deze bestuurlijke afspraken volgen. Daartoe zal te beginnen in 2017 elke twee jaar een landelijk
representatief beeld worden gegenereerd op basis waarvan de bestuursafspraken geëvalueerd
kunnen worden.
 De eerste evaluatie vindt plaats begin 2018. Het Rijk en de VNG zullen aan de hand van de
tussenresultaten met elkaar en met relevante samenwerkingspartners in overleg treden en
voor zover nodig afspraken maken over eventuele bijstelling van de afspraken of nadere
ondersteuning (zoals kennisdeling).


Een vervolgevaluatie vindt plaats in 2021. Dan zal getoetst worden of het gemeentelijk
beleid ertoe heeft geleid dat (nagenoeg) alle kinderen in armoede worden bereikt. Als blijkt
dat de doelstelling niet gehaald wordt, kan dit leiden tot heroverweging van het
instrument.

Bestuurlijk Overleg VNG-SZW
De VNG zal periodiek tijdens de reguliere Bestuurlijke Overleggen met de staatssecretaris van SZW
overleg voeren over de voortgang van deze bestuurlijke afspraken. Bij dit agendapunt worden de
Kinderombudsman en maatschappelijke organisaties als het Jeugdsportfonds, Jeugdcultuurfonds,
Stichting Leergeld, Nationaal Fonds Kinderhulp en Stichting Jarige Job uitgenodigd.
Zo willen het Rijk, de gemeenten, de fondsen en de stichtingen er met elkaar voor zorgen dat nog
meer kinderen kunnen sporten, muziek maken en hun verjaardag vieren. Want álle kinderen
moeten kunnen meedoen.
Ondertekening
De Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

Lid bestuur van de Vereniging
van Nederlandse gemeenten (VNG),

Jetta Klijnsma

Arjan Vliegenthart

17

Bijlage paragraaf 13 Wijzigingen Vangnetuitkering Participatiewet 2017
Toelichting op wijzigingen Vangnetuitkering Participatiewet 2017
Kernpunten vangnetuitkeringen over 2015, 2016 en 2017
In het schema hieronder staan de kernpunten vermeld van de vangnetuitkeringen over 2015, 2016
en 2017. Deze tabel is gemaakt op basis van de wetgeving ingaande 01-01-2017[1] en een viertal
wijzigingen in het Besluit Participatiewet per 01-01-2018.

VU 2015

VU 2016

VU 2017

1. Kring rechthebbenden

Alle gemeenten met
tekort van meer dan 5%.

Alle gemeenten, met een
Alle gemeenten met hetzij
tekort dat a) over 2017
een tekort van meer dan
meer bedraagt dan 5% en
5%, hetzij een tekort dat
b) over 2016 en 2017
meer bedraagt dan € 30
samen ook meer bedraagt
per inwoner.
dan 5% over budget 2017.

Uiterlijke datum
waarop de TC het
2.
verzoek moet hebben
ontvangen

15 augustus 2016

15 augustus 2017

15 augustus 2018

Ja

Ja

Nee

Nee

Oorzaak tekort

3.


Toetst de TC of een
Ja
oorzaak wordt
genoemd?
Doet de TC een
inhoudelijk toets
op de genoemde
oorzaak?

Nee

Nee, maar wel moet
Uitvoering
proces van tekortreductie
4. maatregelen om tekort
zijn ingezet in het
te reduceren vereist?
tekortjaar.

Nee, maar wel moet
proces van tekortreductie Ja, vanaf het tekortjaar
zijn ingezet in het
t/m 15 augustus 2018.
tekortjaar.

5. Externe maatregelen?

Externe maatregelen zijn
niet verplicht.

Externe maatregelen zijn
niet verplicht.

Indien over 2015 en/of
2016 een VU is toegekend,
dienen zowel interne als
externe maatregelen te
worden getroffen.

Rol en positie
gemeenteraad

College moet raad
informeren over zijn
globale analyse omtrent

College moet raad
informeren over zijn
globale analyse omtrent

Via haar ‘instemming’
moet de raad bevestigen
dat de verklaring van het

6.

[1]

Participatiewet, Besluit Participatiewet, Regeling Participatiewet, IOAW en IOAZ.

18

het tekort en maatregelen het tekort en maatregelen college juist is dat het
die zijn of genomen zullen die zijn of genomen zullen college maatregelen heeft
worden om het tekort te worden om het tekort te getroffen om tot
reduceren.
reduceren.
tekortreductie te komen.

Invloed van relevante
foute of onzekere
7.
bestedingen op
uitkeringsrecht

Deze bestedingen worden Deze bestedingen worden Deze bestedingen worden
in mindering gebracht op in mindering gebracht op in mindering gebracht op
de gemeentelijke lasten
de gemeentelijke lasten
de gemeentelijke lasten en
en komen nooit in
en komen nooit in
komen nooit in
aanmerking voor
aanmerking voor
aanmerking voor
vergoeding.
vergoeding.
vergoeding.

Advies
8.
toetsingscommissie

O.b.v. procedurele
beoordeling, uiterlijk 31
oktober van jaar van
aanvraag.

O.b.v. procedurele
beoordeling, uiterlijk 31
oktober van jaar van
aanvraag.

O.b.v. procedurele
beoordeling, uiterlijk 31
oktober van jaar van
aanvraag.

Beslissing minister
SZW

Overeenkomstig advies
TC, binnen 8 weken na
ontvangst advies.

Overeenkomstig advies
TC, binnen 8 weken na
ontvangst advies.

Overeenkomstig advies TC,
binnen 8 weken na
ontvangst advies.

10. Uitbetaling

1e kwartaal in t+2.

1e kwartaal in t+2.

1e kwartaal in t+2.

11. Bekostiging

Uit macrobudget Pw.

Uit macrobudget Pw.

Uit macrobudget Pw.

9.

Verschillen vangnetuitkering 2017 ten opzichte van 2015 en 2016
De verschillen vangnetuitkering 2017 ten opzichte van 2015 en 2016 zijn:
1. Meerjarig tekort
In aanmerking komen gemeenten met een tekort dat a) over 2017 meer bedraagt dan 5%
en b) over 2016 en 2017 samen ook meer bedraagt dan 5% over budget 2017. Voor een
VU over 2015 of 2016 wordt enkel naar het tekort gekeken in het jaar waarover een VU is
aangevraagd.
2. Extra maatstaf (VU 2016) van € 30 per inwoner is vervallen
In tegenstelling tot vangnetuitkering 2016 is de maatstaf € 30 per inwoner voor de
vangnetuitkering 2017 vervallen.
3. Uitvoering maatregelen vereist om tekort te reduceren
Voor het eerst is in de VU 2017 vereist dat het college verklaart dat het maatregelen heeft
getroffen om te komen tot tekortreductie. Voor een VU over 2015 of 2016 volstond het om
een proces van tekortreductie in gang te zetten.
4. Interne en externe maatregelen[3]
Indien over 2015 en/of 2016 een VU is toegekend, dienen zowel interne als externe
maatregelen te worden getroffen om in aanmerking te komen voor een VU over 2017.
5. Rol en positie gemeenteraad
Via haar ‘instemming’ moet de raad bevestigen dat de verklaring van het college juist is,
dat het college maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Voor een VU
over 2015 of 2016 was instemming van de raad niet nodig.
[3]

Art. 10, tweede lid, Besluit Participatiewet

19

Verwijzingen naar wetgeving
Voor het Besluit van 5 oktober 2016 tot aanpassing van het Besluit Participatiewet (in verband met
wijzigingen van het verdeelmodel en vaststelling van een nieuw vangnet) en de Nota van
Toelichting wordt verwezen naar Staatsblad 2016 355. De actuele wet- en regelgeving vindt u hier.
Voor een verdere toelichting op de vangnetuitkering 2017 wordt verwezen naar de gezamenlijke
website van Toetsingscommissie vangnet Participatiewet en SZW; deze vindt u hier. Het overzicht
van de wetgeving per 1 januari 2017 vindt u hier.
Viertal wijzigingen Besluit Participatiewet mbt Vangnet Participatiewet
De voorwaarden voor een vangnetuitkering zijn niet ieder jaar hetzelfde. Ervaringen met de
toepassing van het vangnet worden gebruikt om het vangnet stap voor stap te verbeteren. Daarbij
blijft het doel een eerlijk en rechtvaardig vangnet. De voorwaarden voor een vangnetuitkering over
2017 zijn eerder vastgesteld (besluit van 5 oktober 2016 tot aanpassing van het Besluit
Participatiewet, staatsblad 2016, 355). Daarna bleek, bij de nadere voorbereiding van de
vangnetuitkering over 2017, dat een aantal regels over het vangnet in het Besluit Participatiewet
(BPw) tot onduidelijkheid leidde en een omissie bevatte. Het BPw wordt daarom gewijzigd per 1
januari 2018. Deze wijzigingen zijn verwerkt in het schema hierboven. Hieronder worden deze
wijzigingen toegelicht.
Allereerst, het uitvoeren van maatregelen. Eén van de voorwaarden voor een vangnetuitkering
over 2015 of 2016 was dat het college een proces van tekortreductie in gang had gezet. Eén van
de voorwaarden voor een vangnetuitkering over 2017, die is geregeld in het besluit van 5 oktober
2016, is dat het college daadwerkelijk maatregelen moet hebben getroffen om te komen tot
tekortreductie. Daarbij werd verlangd dat deze maatregelen werden getroffen in het kalenderjaar
waarop het verzoek betrekking had. Het BPw wordt aangepast zodat gemeenten meer tijd hebben
om maatregelen te treffen, namelijk vanaf het kalenderjaar waarop het verzoek betrekking heeft
tot het indienen van een verzoek om een vangnetuitkering over 2017. Het is belangrijker dat
gemeenten maatregelen treffen, dan het precieze moment waarop dat is gebeurd.
Ten tweede, de verklaring van het college. Eén van de voorwaarden voor een vangnetuitkering
over 2017, die is geregeld in het besluit van 5 oktober 2016, is dat het college verklaart dat het
maatregelen heeft getroffen om te komen tot tekortreductie. Maar wat wordt bedoeld met
‘verklaren’? In het BPw komt te staan dat van colleges wordt verwacht dat zij een toelichting geven
op hun verklaring, zoals gevraagd in het modelaanvraagformulier dat door de minister ter
beschikking is gesteld. Dit modelaanvraagformulier is ontwikkeld in overleg met VNG en Divosa.
Het is beschikbaar op www.toetsingscommissievp.nl.
Ten derde, een omissie in het overgangsrecht. Indien een gemeente over 2015 en/of 2016 een
vangnetuitkering is toegekend, is één van de voorwaarden voor een vangnetuitkering over 2017
het nemen van externe maatregelen. Dit betekent dat het college actief extern consultatie verricht
om te komen tot deze maatregel (bijv. kennisgroep of leercirkel). Deze voorwaarde is geregeld in
het besluit van 5 oktober 2016. Zoals aangekondigd in de verzamelbrief van 29 december 2016,
bevatte het overgangsrecht voor 2016 een technische onvolkomenheid. Middels dit besluit is
geregeld dat het nemen van externe maatregelen (BPw, Artikel 10, lid twee) geen eis is voor een
vangnetuitkering over 2016.
Ten vierde, het geven van een aanwijzing. Onze Minister kan, indien hij met betrekking tot de
rechtmatige uitvoering van de Participatiewet ernstige tekortkomingen vaststelt, aan het college,
nadat het college gedurende acht weken in de gelegenheid is gesteld zijn zienswijze naar voren te
brengen, een aanwijzing geven. Met dit besluit is verduidelijkt dat een aanwijzing in 2016 of 2017
leidt tot afwijzing van een vangnetuitkering over 2017.

20