Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 410

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2010
Van 19–21 september 2010 vindt in La Hulpe (België) de halfjaarlijkse
informele Landbouwraad plaats. Op 27 september 2010 vindt een
reguliere Landbouwraad plaats in Brussel. In deze brief informeer ik u
over de onderwerpen die op de agenda’s van deze twee vergaderingen
staan en de Nederlandse inzet daarbij. Het is mogelijk dat er nog
onderwerpen aan de agenda worden toegevoegd of juist worden
uitgesteld tot een volgende vergadering.
De informele Raad zal spreken over de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ná 2013. De «formele» Raad zal spreken over
de teelt van genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s), de aanbevelingen van de High Level Group voor Zuivel (HLG) en het minstbedeeldenprogramma. Onder het agendapunt «diversen» zal de Raad spreken over
de makreelvisserij.
Informele Landbouwraad, 19–21 september 2010
Van 19–21 september vindt in La Hulpe (België) de halfjaarlijkse informele
Landbouwraad plaats. Het thema van de bijeenkomst is «The European
Agriculture: choosing today for a strong CAP tomorrow!». Met de keuze
voor dit onderwerp geeft het Belgisch Voorzitterschap een vervolg aan de
discussie over de toekomst van het GLB die begonnen is onder Frans
Voorzitterschap in Annecy in 2008. In november van dit jaar verwacht ik
de Mededeling van de Europese Commissie over het GLB van ná 2013.
Het gebruikelijke discussiedocument voor de informele Landbouwraad is
nog niet beschikbaar. Ik zal mij tijdens de bijeenkomst laten leiden door
het kabinetsstandpunt «Houtskoolschets Europees Landbouwbeleid 2020»
(TK 28 625, nr. 60).

kst-21501-32-410
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 410

1

Landbouwraad, 27 september 2010
Vrijheid voor lidstaten ten aanzien van teelt van genetisch
gemodificeerde organismen
(Gedachtewisseling)
De Commissie heeft op 13 juli 2010 haar Mededeling gepresenteerd
inzake de vrijheid voor lidstaten om besluiten te nemen over de teelt van
genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) op hun eigen grondgebied.
Deze Mededeling behoort tot een pakket met daarin ook een conceptverordening van Raad en Europees Parlement tot wijziging van de richtlijn
over de mogelijkheid voor lidstaten om de teelt van ggo’s op hun
grondgebied te beperken of te verbieden, plus een aanbeveling van de
Commissie inzake richtsnoeren voor de ontwikkeling van nationale
co-existentiemaatregelen om de onbedoelde aanwezigheid van ggo’s in
conventionele en biologische gewassen te vermijden.
De Raad zal nu van gedachten wisselen over de Mededeling van de
Commissie. Dit zal waarschijnlijk gebeuren aan de hand van twee vragen
van het voorzitterschap, die thans nog niet bekend zijn.
Ik heb het afgelopen jaar in de Landbouw- en Visserijraad herhaaldelijk de
Commissie verzocht om met een voorstel te komen tot aanpassing van de
regelgeving, zodanig dat lidstaten beslissingsbevoegdheid krijgen voor
het op hun eigen grondgebied wel of niet telen van goedgekeurde, tot de
EU-markt toegelaten ggo’s.
Ik oordeel in algemene zin dan ook positief over het initiatief van de
Commissie. Het vigerende systeem van de zorgvuldige veiligheidsbeoordeling voor toelating van ggo’s tot de EU-markt acht ik adequaat. Evenwel
is de Europese besluitvorming traag, omdat binnen de EU verschillende
visies bestaan over bijvoorbeeld de wenselijkheid van ggo-teelt, ook op
maatschappelijke of sociaal-economische gronden. Ik verwacht dat de
voorgestelde regelgeving kan bijdragen aan een betere Europese
besluitvorming over markttoelating van ggo’s, omdat ze lidstaten op
nationaal niveau de gelegenheid geeft maatregelen te nemen ten aanzien
van teelt van tot de EU-markt toegelaten ggo’s op andere gronden dan
veiligheid.
Rapport van de High Level Group voor Zuivel (HLG)
(Politiek debat en mogelijk raadsconclusies)
Na het debat in de Landbouwraad van 12 juli jl. zal de Raad ook op
27 september a.s. wederom spreken over de aanbevelingen van de HLG.
In het eindrapport van de HLG staan zeven aanbevelingen die moeten
leiden tot een meer stabiele zuivelmarkt in de toekomst en tot meer
stabiele inkomens van melkveehouders. De aanbevelingen vormen een
compromis van de verschillende opvattingen die in de lidstaten leven
over de aanpak van de instabiliteit van de zuivelmarkt op de middellange
en lange termijn. Ik heb uw Kamer in de geannoteerde agenda van de
Landbouwraad van juli jl. ingelicht over mijn standpunten ten aanzien van
de aanbevelingen. Volledigheidshalve herhaal ik in deze brief de hoofdpunten van mijn inzet:
Aanbeveling 1 (contractuele relaties)
De HLG stelt allereerst dat versterking van de contractuele relaties in de
zuivelketen noodzakelijk is om beter in te kunnen spelen op de signalen
van de markt en het aanbod aan de vraag aan te passen. Daartoe wordt de
Commissie uitgenodigd te onderzoeken op welke manier leveringscontracten tussen melkveehouders en zuivelverwerkers het beste vorm
kunnen krijgen, ofwel door het opstellen van richtlijnen, ofwel door
wettelijke regelingen. Nederland heeft zich doorlopend uitgesproken voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 410

2

vrijwilligheid van contracten en voor erkenning van de bijzondere positie
van zuivelcoöperaties, omdat het Nederlandse systeem van afspraken van
de zuivelcoöperaties met hun ledeneigenaren goed werkt. Zowel het
vrijwillige karakter van de contracten als de speciale status van coöperaties wordt mede op verzoek van Nederland daarom uitdrukkelijk erkend
in de aanbeveling.
Aanbeveling 2 (versterking onderhandelingspositie producenten)
In de zoektocht naar versterking van de onderhandelingspositie van
producenten vraagt de HLG aan de Commissie een voorstel te doen voor
een wettelijke regeling met een bepaling die het melkproducenten
toestaat via producentenorganisaties gezamenlijk te onderhandelen met
een zuivelverwerker over contractvoorwaarden. Een dergelijke bepaling
kan blijvend of tijdelijk van aard zijn, maar moet wel kunnen worden
herzien.
De huidige regelgeving op het gebied van het mededingingsbeleid biedt
slechts beperkte ruimte om als groep prijsafspraken te maken met
zuivelverwerkers. Ik ben geen voorstander van een versterking van de
uitzonderingspositie van de zuivel in het mededingingsrecht en de
aanbeveling maakt daarvan ook melding. Ook enkele andere lidstaten zijn
die mening toegedaan. Wel ben ik van oordeel dat een optimaal gebruik
van de bestaande interpretatieruimte noodzakelijk is. In de aanbeveling is
voorts op verzoek van Nederland en enkele andere lidstaten aangegeven
dat de speciale positie van de zuivelcoöperatie niet mag worden ondermijnd. Bovendien zou de eventuele aanpassing van de regelgeving ook
slechts van tijdelijke aard moeten zijn.
Aanbeveling 3 (positie interbrancheorganisaties)
Ook interbrancheorganisaties hebben de aandacht van de HLG gehad.
Gesuggereerd wordt in deze aanbeveling dat de Commissie verder
onderzoekt of de huidige bepalingen voor de interbrancheorganisaties in
de groenten- en fruitsector ook toepasbaar kunnen zijn in de zuivelsector.
Gesteld is dat het goed functioneren van de interne markt moet worden
gewaarborgd.
Aanbeveling 4 (transparantie in de zuivelketen)
Transparantie in de zuivelketen is van groot belang, zo onderschrijft ook
de HLG. In deze aanbeveling wordt de Commissie uitgenodigd de
prijstransparantie te vergroten via het European Food Price Monitoring
Tool en Eurostat. De nationale statistische bureaus wordt gevraagd te
kijken naar de mogelijkheden voor meer informatieverstrekking, waarbij
wel moet worden gelet op effectiviteit en kosten. Ik ondersteun deze
aanbeveling.
Aanbeveling 5 (vangnet van marktmaatregelen)
In deze aanbeveling(en) wordt gesteld dat het huidige vangnet aan
marktmaatregelen als adequaat wordt beschouwd. Dit beleid heeft in 2009
goed gewerkt en de daling van de melkprijzen gestuit. De Commissie
wordt gevraagd te zoeken naar nieuwe instrumenten om inkomensschommelingen op te vangen onder de voorwaarde dat ze moeten passen in de
definitie van de groene box (niet handelsverstorende maatregelen) van de
Wereldhandelsorganisatie (WTO). Zoals ik diverse malen in uw Kamer heb
aangegeven, heeft Nederland zich uitgesproken tegen de wens van een
groep van 22 lidstaten, geleid door Frankrijk en Duitsland, om de
afgesproken quotumgroei terug te draaien. Ook heb ik mij geen
voorstander getoond van de inzet van exportrestituties. In weerwil van de
wens van de genoemde 22 lidstaten heeft de HLG-voorzitter conform de
Nederlandse wens vastgehouden aan handhaving van de in de Health
Check gemaakte afspraken over een afgeslankt vangnet in de vorm van (in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 410

3

duur en volume) beperkte interventiemaatregelen en handhaving van de
quotumverruiming.
Aanbeveling 6 (etikettering)
Het belang van een goede etikettering om imitatieproducten te onderscheiden van zuivelproducten is door de HLG erkend. De Commissie
wordt tegelijkertijd gevraagd de haalbaarheid te onderzoeken van
verschillende opties van een verplichte of vrijwillige etikettering van de
plaats van herkomst van zuivelproducten. Ik ben geen voorstander van
verplichte oorsprongsetikettering voor zuivelproducten.
Aanbeveling 7 (innovatie en onderzoek)
De HLG onderstreept het belang van innovatie en onderzoek in de
zuivelsector en nodigt de Commissie uit voorstellen te doen voor een
versterking van het plattelandsbeleid. De landbouwsector inclusief de
zuivelsector moet meer en beter gebruik maken van de fondsen die ter
beschikking staan.
De aanbevelingen van de HLG zijn goed ontvangen in de Raad van juli jl..
Er was brede steun voor de aanbevelingen. De aanbevelingen van de HLG
werden als een goed startpunt gezien voor verdere bespreking en voor
het opstellen van wetgevingsvoorstellen voor de zuivelsector, die eind dit
jaar worden verwacht. Deze voorstellen zullen zich concentreren op de
drie aanbevelingen op het gebied van contractuele relaties, versterking
van de onderhandelingspositie en de ontwikkeling van inter-professionele
of inter-branche organisaties.
Ik zal in de Raad aangeven dat ik over het geheel genomen positief ben
over de aanbevelingen. Ik zal o.a. benadrukken dat het van belang is dat
de HLG heeft vastgehouden aan de besluiten van de Health Check uit 2009
en dat met de jaarlijkse verruiming van de melkquota moet worden
doorgegaan zodat er een zachte landing van de melkquotering tot stand
komt in Nederland. Ik zal verder nogmaals aangeven geen voorstander te
zijn van een wettelijke verplichting voor melkveehouders en afnemers om
schriftelijke contacten af te sluiten en aangeven geen voorstander te zijn
van nieuwe uitzonderingen van mededingingsregels voor de zuivelsector.
Ook zal ik aangeven tegen verplichte oorsprongsetikettering van zuivelproducten te zijn.
Minstbedeeldenprogramma
(Presentatie door de Commissie)
Naar verwachting zal de Commissie een presentatie geven van het
voorstel om het programma voor voedselhulp aan de minstbedeelden in
de samenleving aan te passen. De inhoud van het gewijzigde Commissievoorstel is vooralsnog onbekend.
De huidige minstbedeeldenregeling is ruim 20 jaar oud en maakt het
mogelijk landbouwproducten uit interventievoorraden onder minstbedeelden te verdelen. Omdat interventievoorraden niet of nauwelijks meer
bestaan, heeft de Raad enkele jaren geleden ook ingestemd met de
aankoop van landbouwproducten voor de minstbedeelden op de markt.
De kosten van de huidige regeling vallen geheel onder de communautaire
landbouwbegroting. De regeling is facultatief. Een negental lidstaten,
waaronder Nederland, maakt geen gebruik van de geboden mogelijkheid.
Nederland heeft zich altijd tegen deze regeling verzet, omdat het van
oordeel is eventuele voedselhulp aan minstbedeelden geen zaak voor de
EU is, maar van de lidstaten. Het betreft sociaal beleid dat al dan niet in
een lidstaat tot bepaalde specifieke maatregelen (en bijbehorende
nationale financiering) leidt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 410

4

Een dergelijk programma behoort naar mijn oordeel bovendien niet thuis
in het gemoderniseerde GLB dat Nederland voor ogen heeft.
Diversen: makreelvisserij
(Verzoek van de Commissie)
De Commissie heeft onder diversen de situatie met betrekking tot het
internationale makreelbeheer geagendeerd. Er is nog geen akkoord voor
2010 over de vangstmogelijkheden van makreel en de verdeling hiervan
tussen de EU, Noorwegen, de Faeröer en IJsland. Voor 2010 hebben
IJsland en de Faeröer unilateraal onevenredig hoge quota vastgesteld.
IJsland voert aan dat het makreelbestand meer en meer migreert naar de
IJslandse wateren. Hoewel beide landen niet illegaal handelen komt de
totale vastgestelde vangsthoeveelheid daardoor ruim boven het door de
International Council for the Exploration of the Sea (ICES) geadviseerde
getal uit, wat een duurzaam beheer van het makreelbestand in gevaar
brengt.
Het makreelvisserijseizoen loopt voor IJsland en de Faeröer ten einde en
in oktober 2010 staan consultaties tussen de vier partijen gepland met het
doel tot een overeenkomst te komen over de vangsthoeveelheden voor
2011. Ik maak me zorgen over het makreelbestand en pleit voor een
zorgvuldige aanpak, waarbij de EU, Noorwegen, de Faeröer en IJsland in
goed onderling overleg de vangsthoeveelheden vaststellen. Ik zal de
Commissie oproepen alles in het werk te stellen om tot een overeenkomst
te komen. Ook blijft het zaak dat de Commissie verder onderzoekt hoe op
basis van bestaande verdragen en regelgeving een einde kan worden
gemaakt aan de acties van IJsland en de Faeröer, voor nu én voor het
geval dat deze landen opnieuw unilateraal onevenredig grote quota
vaststellen.
Ik vind daarnaast dat de claims van IJsland en de Faeröer moeten worden
onderbouwd. Commissaris Damanaki heeft dit beaamd en IJsland en de
Faeröer dit te verstaan gegeven.
Tevens heeft zij Commissaris voor Uitbreiding Füle verzocht in het kader
van de toetredingsonderhandelingen met IJsland de boodschap af te
geven dat IJsland ook de EU-regels ten aanzien van visstandbeheer moet
respecteren als het lid van de EU wil worden.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-32, nr. 410

5