Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 289

Voortgezet Onderwijs

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 297

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 april 2016
Aanleiding
In het ordedebat van 1 maart 2016 (Handelingen II 2015/16, nr. 58, item 20)
heeft uw Kamer, naar aanleiding van recente berichtgeving, op initiatief
van het lid Grashoff (GroenLinks) verzocht om een debat over basisschooladviezen en brede brugklassen in het voortgezet onderwijs, voorafgegaan door een brief van mij. Deze brief doe ik u bij dezen toekomen.
Op 29 februari 2016 berichtte dagblad Trouw erover dat basisscholen geen
dubbele adviezen zouden geven, en dat terwijl ik alle scholen er twee
weken daarvoor juist nog eens op had gewezen dat basisscholen ook
altijd, als dat in het belang van de leerling is, meervoudige adviezen
mogen geven.1 In het ordedebat gaf de heer Grashoff aan: «We moeten
op basis van allerlei berichten vaststellen dat dat gewoon niet wordt
uitgevoerd. Er is een soort halsstarrigheid in het onderwijsveld om
datgene wat niet gewenst is, maar formeel wel nog steeds kan, toch door
te zetten.» Uw Kamer zou hierover op korte termijn met mij van gedachten willen wisselen in een debat, waarin volgens de heer Grashoff zou
moeten worden aangestuurd «op het iets steviger regelen van deze
zaken».
Actieve communicatie richting scholen over de regelgeving
Ik heb de berichtgeving in Trouw ook gelezen. Mede naar aanleiding
daarvan zal ik alle basisscholen, voorafgaand aan het moment waarop
leerlingen en hun leerkrachten de resultaten op de eindtoets ontvangen
(begin mei), nogmaals een brief sturen. Dit heb ik uw Kamer ook toegezegd in het VSO over de eerste inzichten inzake de wet Eindtoetsing
Primair Onderwijs, op 31 maart 2016 (Handelingen II 2015/16, nr. 72, Wet
Eindtoetsing Primair Onderwijs). In deze brief zal ik scholen en leraren in
1

kst-31289-297
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Scholen negeren oproep Dekker over dubbel schooladvies. Trouw, 29 februari 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 289, nr. 297

1

het primair onderwijs erop wijzen dat zij het eerder afgegeven basisschooladvies moeten heroverwegen als het resultaat van de leerling op de
eindtoets hoger is dan op basis van dit advies werd verwacht. Dat kan
nadrukkelijk ook leiden tot een meervoudig advies. Als de basisschool
desondanks besluit om het advies niet aan te passen, dient dit goed
onderbouwd en in overleg met de ouders van leerling te gebeuren. Ook
zal ik in deze brief benadrukken dat het belangrijk is dat leraren en
schoolleiders hierover op school het gesprek aangaan. De opstellers van
plaatsingswijzers – waarin allerlei regionale afspraken rondom de
overgang van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs
worden vastgelegd – zullen een afschrift van genoemde brief ontvangen.
Zoals ik in het hiervoor genoemde VSO eveneens heb toegezegd zal ik ook
alle VO-scholen op korte termijn een brief sturen. Daarin zal ik hen erop
wijzen dat zij leerlingen niet categorisch mogen weigeren om de reden dat
zij een dubbeladvies hebben. Wanneer zij dat wel doen, overtreden zij de
wet en kan de inspectie handhavend optreden.
Regionale afspraken
In het bericht in Trouw wordt ook melding gemaakt van regionale
afspraken tussen primair en voortgezet onderwijs om zoveel mogelijk
enkelvoudig te adviseren. Er kunnen weliswaar (regionaal) afspraken
gemaakt worden tussen basisscholen en middelbare scholen – bijvoorbeeld in de vorm van plaatsingswijzers – over de manier waarop de
advisering bij voorkeur plaatsvindt, maar die afspraken mogen basisscholen nooit het recht ontzeggen om meervoudige adviezen te geven.
Een afspraak om zoveel mogelijk enkelvoudig te adviseren kan dus nooit
betekenen dat meervoudige adviezen categorisch uitgesloten worden. In
mijn brief van 15 februari 2016 aan alle basisscholen en middelbare
scholen heb ik dat ook nogmaals benadrukt2.
Een basisschool heeft áltijd het recht om zowel enkelvoudig als meervoudig te adviseren. Dit is de professionele verantwoordelijkheid van de
basisschool zelf. Voor sommige leerlingen is een enkelvoudig advies het
meest geschikt, terwijl andere leerlingen het meest gebaat zijn bij een
dubbeladvies. Steeds is maatwerk geboden. Ook de PO-raad geeft in het
artikel in Trouw terecht aan dat een afspraak om zoveel mogelijk
enkelvoudig te adviseren nooit een belemmering mag zijn voor twijfelgevallen en voor leerlingen die om een andere reden het meest baat hebben
bij een dubbeladvies. Ik sta dan ook pal achter elke basisschool die hierin
zijn eigen afwegingen maakt. De wettelijke kaders en het primaat van
professionele afwegingen op schoolniveau gaan boven eventuele
regionale afspraken. Indien basisscholen hierbij onwenselijke druk
ervaren van middelbare scholen, kunnen zij dit altijd melden bij de
inspectie. De inspectie heeft hierover tot dusverre overigens geen formele
klachten ontvangen van basisscholen.
Zoals ik uw Kamer in mijn brief van 1 maart 2016 heb laten weten, heb ik
op verzoek van uw Kamer besloten de evaluatie van de Wet eindtoetsing
PO aan te vullen met een analyse van plaatsingswijzers die momenteel in
omloop zijn. 3 Deze analyse zal een landelijk beeld geven van de plaatsingswijzers en het aantal daarvan dat aanstuurt op louter enkelvoudige
adviezen. Over de eerste uitkomsten hiervan zal ik u in mei informeren.
Op basis van deze uitkomsten zal ik bepalen of, en zo ja welke, gerichte
vervolgmaatregelen verder nodig zijn. Ik zal in elk geval in gesprek gaan

2
3

Bijlage bij Kamerstuk 31 289, nr. 288
Kamerstuk 31 289, nr. 289.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 289, nr. 297

2

met besturen en regio’s waar nauwelijks meervoudige adviezen worden
gegeven en/of waar basisschooladviezen nauwelijks bijgesteld worden.
Nu verder geen aanvullende generieke maatregelen
Voorlopig zie ik geen aanleiding om verder nog aanvullende, generieke
maatregelen te treffen. Daarvoor heb ik enkele redenen. Ten eerste zijn de
ervaringen met de wet- en regelgeving met betrekking tot de overgang
van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs onderwerp van
evaluatie. Het nu lopende schooljaar is het tweede jaar van deze evaluatie,
die in totaal vier jaar duurt. Op basis van de tussentijdse uitkomsten van
de evaluatie zal in 2017 besloten worden of het nodig is de wetgeving al
dan niet aan te passen of uit te breiden. Op 1 maart 2016 heb ik uw Kamer
een brief gestuurd, waarin ik onder meer de inhoud en het tijdpad van
deze evaluatie heb geschetst.4 Ik acht het bestuurlijk niet opportuun om
vooruit te lopen op de tussentijdse uitkomsten van de evaluatie. Mochten
deze uitkomsten, en de uitkomsten van de hiervoor genoemde gesprekken
met besturen en regio’s, in 2017 echter aanleiding geven de wet- en
regelgeving aan te passen, zal ik dat uiteraard niet nalaten.
Verder moet de berichtgeving in Trouw in perspectief worden gezien. Op
ruim 6.500 basisscholen zijn schooladviezen afgegeven voor in totaal zo’n
190.000 leerlingen. In verreweg de meeste gevallen is de advisering door
de basisschool naar verwachting en tevredenheid van alle betrokkenen
verlopen. Navraag bij de in Trouw aangehaalde ouderorganisatie Ouders
en Onderwijs leert dat zij in de gehele periode waarin basisscholen bezig
zijn met het opstellen van hun advies (ongeveer vanaf de Kerstvakantie tot
aan de genoemde berichtgeving) zo’n 150 vragen hebben binnengekregen
over het schooladvies, waarvan 30 à 40 in de laatste twee weken van
februari. De vragen hadden in de meeste gevallen betrekking op de
hoogte van het advies: ouders die zich meldden gaven meestal aan het
advies te laag te vinden. Ook is er in deze vragen wel op gewezen dat
basisscholen zelf graag enkelvoudige adviezen zouden geven.
Zoals ook in het Trouwartikel staat, is het aantal vragen, signalen en
klachten dat de Inspectie van het Onderwijs dit jaar over schooladviezen
heeft ontvangen «op de vingers van twee handen te tellen». Deze vragen
en klachten wil ik zeker niet bagatelliseren. Ze noodzaken echter niet om
nu extra aanvullende, generieke maatregelen te treffen. Mochten ouders
met de leerkracht of directeur van de basisschool niet tot overeenstemming komen over het basisschooladvies, dan kunnen de ouders in het
uiterste geval gebruikmaken van de klachtenregeling van de basisschool.
Ten slotte is het proces van schooladvisering nog niet definitief afgerond.
Er volgen nog enkele belangrijke stappen in het proces dat leidt tot
feitelijke plaatsing van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Leerlingen
maken in de periode van 15 april tot 15 mei een eindtoets po. Als de
resultaten op die eindtoets «hoger» uitpakken dan het basisschooladvies,
moet de basisschool het advies heroverwegen. Dat kan er nog toe leiden
dat het definitieve schooladvies van leerlingen naar boven wordt bijgesteld. Ook een wijziging van een enkelvoudig in een meervoudig advies is
dan nog mogelijk. Na de definitieve advisering door de basisscholen
volgen de definitieve plaatsingsbeslissingen door de middelbare scholen
en de feitelijke plaatsing van leerlingen in een voor hun passende
brugklas.

4

Kamerstuk 31 289, nr. 289.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 289, nr. 297

3

Homogene en heterogene brugklassen
Voor wat betreft de inrichting van homogene en brede brugklassen in de
onderbouw van het voortgezet onderwijs verwijs ik u naar de brief die ik
uw Kamer op 29 februari 2016 in reactie op de motie-Grashoff over dit
onderwerp heb gestuurd.5 Ook hierover ga ik graag met uw Kamer in
gesprek.
Tot slot
Ik begrijp heel goed dat uw Kamer er scherp op is dat zowel basisscholen
als middelbare scholen de regels over de overgang van primair onderwijs
naar voortgezet onderwijs volgen. Dat is het Kabinet ook. Het gaat er
immers om dat leerlingen die de overstap van basisschool naar middelbare school maken, deze overstap zo soepel mogelijk maken en zo goed
mogelijk terecht komen. Gelukkig gaat het meestal goed. Wij zullen erop
blijven toezien dat dit ook goed blijft gaan.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

5

Kamerstuk 31 289, nr. 288.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 289, nr. 297

4