Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 127

Wijziging van de Wet maatschappelijke
ondersteuning in verband met de uitbreiding van
gemeentelijke taken op het terrein van de
begeleiding en een gewijzigde verdeling van de
bestuurlijke verantwoordelijkheid

Nr. 8

VERSLAG
Vastgesteld 20 februari 2012
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de staatssecretaris worden beantwoord acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave

1

Samenstelling:
Leden: Staaij, C.G. van der (SGP), Smeets, P.E.
(PvdA), voorzitter, Smilde, M.C.A. (CDA), Koşer
Kaya, F. (D66), Veen, E. van der (PvdA),
Gerven, H.P.J. van (SP), Ouwehand, E. (PvdD),
Agema, M. (PVV), Leijten, R.M. (SP), Bouwmeester, L.T. (PvdA), Wolbert, A.G. (PvdA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU),
Elias, T.M.Ch. (VVD), ondervoorzitter, Dijkstra,
P.A. (D66), Dille, W.R. (PVV), Gerbrands, K.
(PVV), Mulder, A. (VVD), Venrooy-van Ark, T.
(VVD), Bruins Slot, H.G.J. (CDA), Voortman,
L.G.J. (GL), Klaver, J.F. (GL) en Straus, K.C.J.
(VVD).
Plv. leden: Dijkgraaf, E. (SGP), Kuiken, A.H.
(PvdA), Omtzigt, P.H. (CDA), Berndsen, M.A.
(D66), Klijnsma, J. (PvdA), Ulenbelt, P. (SP),
Hazekamp, A.A.H. (PvdD), Mos, R. de (PVV),
Kooiman, C.J.E. (SP), Arib, K. (PvdA), Eijsink,
A.M.C. (PvdA), Ortega-Martijn, C.A. (CU),
Burg, B.I. van der (VVD), Ham, B. van der
(D66), Beertema, H.J. (PVV), Bosma, M. (PVV),
Lodders, W.J.H. (VVD), Miltenburg, A. van
(VVD), Ormel, H.J. (CDA), Sap, J.C.M. (GL),
Tongeren, L. van (GL) en Liefde, B.C. de (VVD).

kst-33127-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Blz.

I. ALGEMEEN DEEL

2

1. Algemeen
2. Begeleiding en de Wmo
3. Ondersteuning van de mantelzorger die met permanent
toezicht is belast
4. Gemeentelijke vrijheid bij het verstrekken van een persoonsgebonden budget
5. Kwaliteit en toezicht
6. Klachtrecht, medezeggenschap en melding calamiteiten en
geweld
7. Cliëntervaringsonderzoek
8. Overige onderwerpen
9. Overgangsrecht en transitie
10. Financiële consequenties
11. Administratieve lasten

2
7

23
25
25
27
33
37

II. ARTIKELSGEWIJS

38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

16
18
21

1

I. ALGEMEEN DEEL
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van voorliggend voorstel om de begeleiding over te hevelen van de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Zij zijn voorstander van deze overheveling.
Ten eerste omdat op deze wijze de ondersteuning dichter bij de burger
wordt georganiseerd. Ten tweede omdat dit gemeenten meer mogelijkheden biedt om maatwerk te leveren voor haar inwoners, door slimme
verbindingen te leggen binnen de Wmo en met andere beleidsterreinen
waar de gemeente al verantwoordelijk voor is/verantwoordelijk voor gaat
worden. Maatwerk en een integrale aanpak vanuit de gemeenten bieden
voordelen voor cliënten. Hiervoor is het wel cruciaal dat gemeenten een
zo groot mogelijke beleidsvrijheid krijgen bij de uitvoering van hun
(nieuwe) taken. Ten derde omdat hiermee nadrukkelijker wordt uitgegaan
van de eigen kracht en mogelijkheden van mensen. Er wordt uitgegaan
van wat mensen nog wel kunnen in plaats van wat mensen niet meer
kunnen. De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen en
opmerkingen bij voorliggend wetsvoorstel die in het verloop van dit
verslag aan de orde worden gesteld.
In het Bestuursakkoord is met gemeenten de afspraak gemaakt dat zij een
volledig jaar voor de invoering hebben, gerekend vanaf het moment van
afronden van het wetstraject. Deze schriftelijke ronde bij het wetsvoorstel
vindt plaats na 1 januari 2012, waardoor het wetstraject niet afgerond is
een jaar voor de start van de geplande decentralisatie op 1 januari 2013. Is
deze geplande invoeringsdatum volgens de staatssecretaris en – naar
haar beste weten – de gemeenten nog steeds haalbaar?
Aangegeven wordt dat in 2010 circa 180 000 mensen zonder verblijfsindicatie recht hadden op extramurale AWBZ-begeleiding. Is dit aantal
inclusief de mensen die recht hadden op kortdurend verblijf? Hoe groot
waren de totale aanspraken van deze groep in 2010, en in hoeverre werd
de volledige aanspraak gebruikt? Is bij deze 180 000 indicaties puur sprake
van begeleiding, of wordt ook deels persoonlijke verzorging geleverd
binnen de indicatie begeleiding?
Kan de staatssecretaris toelichten hoe zij het aanbestedingsproces van
gemeenten voor zich ziet na de decentralisatie? Kunnen gemeenten
bijvoorbeeld gebruik maken van de modellen die gemeenten gebruikten
na overheveling van de huishoudelijke hulp van de AWBZ naar de Wmo
enkele jaren geleden?
Het tijdpad voor scheiden wonen en zorg gaat uit van een eerste stap in
2014, met het scheiden van wonen en zorg voor Zorgzwaartepakket (ZZP)
1 en 2, en mogelijk hogere ZZP’s. In die periode gaat ook de begeleiding
over naar de Wmo. Kan de staatssecretaris ingaan op deze samenloop
tussen voorliggend wetsvoorstel en het scheiden van wonen en zorg? Kan
de staatssecretaris ook ingaan op de samenhang tussen de Wet Werken
naar Vermogen en voorliggend wetsvoorstel?
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat
mensen die zo lang mogelijk thuis willen blijven daar zorg en begeleiding
op maat moeten kunnen krijgen. Gemeenten moeten in staat zijn deze
zorg dichtbij en afgestemd op de individuele behoefte te organiseren,
collectief wat kan, individueel maatwerk als het moet. Daarbij dienen voor
deze leden wel garanties aanwezig te zijn dat met het vervallen van het
wettelijke recht op zorg, zoals dat in de AWBZ is geregeld, geen ongelijkheid gaat ontstaan tussen wat mensen in verschillende gemeenten aan
zorg en begeleiding kunnen ontvangen. Daarom moet veel beter
beschreven worden waar cliënten op moeten kunnen rekenen dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

2

gemeente levert. Wettelijk zou moeten worden verankerd «wat»
gemeenten moeten aanbieden voor hun burgers, het «hoe» mag dan van
gemeente tot gemeente verschillen.
De leden van de fractie van de PvdA menen met de staatssecretaris dat
een beroep op informele zorgverleners onontkoombaar is. Er moet echter
gewaakt worden voor overbelasting. Zij vragen op welke wijze de
staatssecretaris de landelijke randvoorwaarden, zoals het bevorderen van
de mogelijkheden arbeid en zorg te combineren, concreet vorm gaat
geven. Ook vragen zij op welke wijze gemeenten aandacht en alertheid
zullen tonen voor de vereiste vroegtijdige signalering van mogelijke
overbelasting. Zij betwijfelen of mensen die informele zorg en begeleiding
bieden zelf op tijd aan de bel zullen trekken en vragen zich af op welke
wijze gemeenten hier alert genoeg op zullen reageren. Dat de gemeente
veel beter in staat is om rekening te houden met persoonlijke omstandigheden van de mantelzorger onderschrijven deze leden, maar zij vragen of
er voldoende garanties zijn dat dit ook daadwerkelijk gebeurt.
De leden van de fractie van de PvdA lezen in de MvT dat de voorgestelde
wetswijziging ook is bedoeld om de langdurige zorg betaalbaar te
houden. Een meer samenhangend, lokaal aanbod van maatschappelijke
ondersteuning kan volgens deze leden een besparing betekenen.
Tegelijkertijd moet er voor worden gewaakt dat de beoogde besparing
wordt behaald doordat minder zorg en begeleiding wordt geleverd, zodat
cliënten de uiteindelijke rekening zullen betalen. Dit geldt met name ook
voor het vervallen van de verplichting voor gemeenten om de keuze te
bieden tussen een voorziening in natura en een pgb. Als de voorziening in
natura in redelijkheid niet toereikend is te achten zal een pgb worden
verstrekt. De leden van de fractie van de PvdA vragen nadrukkelijk door
wie of wat bepaald wordt of een voorziening in natura in redelijkheid
voldoende is voor een individuele cliënt. Voor cliënten met een gecompliceerde gezondheidstoestand of gecompliceerde levensomstandigheden
kan een individueel samengesteld pakket aan zorg en begeleiding, betaald
uit een pgb, betekenen dat zij thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen
doen in de samenleving. Deze leden zouden zich kunnen voorstellen dat
voor gemeenten ook andere overwegingen dan alleen zorg op maat een
rol spelen. Zij vragen of de keuze voor eigen regie en zorg op maat
zwaarder zal wegen dan de overwegingen voor kostenbeheersing en
efficiency. Daarnaast zijn zij ook bevreesd voor onredelijk grote verschillen
voor mensen in verschillende gemeenten, die niet meer te herleiden zijn
tot onderling verschillende lokale kenmerken.
De leden van de fractie van de PvdA vinden een belangrijk voordeel van
overheveling naar de Wmo dat de «prikkels» de goede kant op staan.
Gemeenten zijn meer gemotiveerd om te investeren in wonen en welzijn,
omdat de revenuen daarvan niet meer in de AWBZ zullen vallen. Uitstel en
verlaging van de zorgvraag is voor gemeenten daarmee dus ook
financieel interessant, zeker als men daarin coalities kan maken met de
zorgverzekeraar, die ook geïnteresseerd zal zijn hoe hij bijvoorbeeld de
run op de huisarts, de fysiotherapeut en de wijkverpleegkundige kan
«drukken». Op welke wijze zullen naar de verwachting van de staatssecretaris afspraken tussen gemeenten en eerste lijn zorg worden vormgegeven? Welke knelpunten worden daarbij voorzien?
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning in verband
met de uitbreiding van gemeentelijke taken op het terrein van begeleiding
en een gewijzigde verdeling van de bestuurlijke verantwoordelijkheid. Zij
delen de mening van de staatssecretaris en de Raad van State dat met de
overheveling van begeleiding van de AWBZ naar de Wmo recht word
gedaan aan het oorspronkelijke karakter van de AWBZ, namelijk een
langdurige, intensieve zorgbehoefte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

3

In het gedoogakkoord is afgesproken dat begeleiding en dagbesteding per
1 januari 2013 overgeheveld zal worden naar de gemeenten. Met de VNG
is afgesproken dat gemeenten een jaar voorbereidingstijd krijgen. Die
voorbereidingstijd kan op dit moment al niet meer gehaald worden. Houdt
de staatssecretaris vast aan de overheveling per 1 januari 2013? Zo ja,
hebben gemeenten aan minder dan een jaar voldoende voorbereidingstijd?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel dat de Wet maatschappelijke ondersteuning uitbreidt
met taken op het gebied van begeleiding. Deze leden zien deze uitbreiding
als een grote kans voor gemeenten, mede in het licht van de Wet Werken
naar Vermogen en de toekomstige overheveling van de jeugdzorg naar
gemeenten. Het biedt mogelijkheden zorg en ondersteuning van mensen
dichtbij huis, in hun naaste omgeving te regelen. De gemeente kan als
overheidslaag dichtbij mensen het beste maatwerk leveren. Bovendien
kan de gemeente dwarsverbindingen leggen met andere beleidsterreinen
en zo tot innovatieve oplossingen komen. Deze leden zien in de decentralisatie van de functie begeleiding ook risico’s. Die risico’s doen zich vooral
voor bij mensen die afhankelijk zijn van specialistische begeleiding,
oftewel begeleiding waar specifieke expertise voor nodig is. Bij specialistische en complexe zorgvragen is vaak sprake van een uitgebalanceerde
mix van behandeling, zorg en ondersteuning. Wanneer de begeleiding
vanuit de gemeente niet goed aansluit op de overige complexe zorg kan
deze mix als een kaartenhuis in elkaar storten. De leden van de
CDA-fractie zijn ervan overtuigd dat niemand erbij gebaat is wanneer deze
mensen de zorgvuldig opgebouwde eigen regie moeten bekopen met
duur intramuraal verblijf. Ondanks deze risico’s staat voor deze leden als
een paal boven water dat de beleidsvrijheid van de gemeente rond het
regelen van begeleiding zo groot mogelijk moet zijn. Immers, dan pas is
de gemeente in staat tot het ontwikkelen van innovatieve vormen van
ondersteuning en zorg over de grenzen van beleidsterreinen heen. Deze
leden pleiten ervoor dat de overdracht van begeleiding uit de AWBZ naar
de gemeente met inhoudelijke kennis van zaken gebeurt en met de
grootst nodige zorgvuldigheid. Pas dan is het mogelijk de risico’s om te
buigen in kansen. Deze leden hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie merken dat er grote onrust bestaat over de
overdracht van de functie begeleiding vanuit de AWBZ naar de Wmo.
Deze onrust bestaat zowel bij de gemeenten als bij de mensen die nu nog
begeleiding via de AWBZ krijgen. De meeste gemeenten zijn sinds 2007
enthousiast met de Wmo aan de gang gegaan. Ze kijken ook vol
verwachting uit naar de nieuwe taken die op hen afkomen. Er bestaat
echter wel de angst dat er met de overheveling van begeleiding geen of te
weinig budget meegaat richting de gemeenten. Deze angst is gebaseerd
op eerdere ervaringen met de overheveling uit de AWBZ naar de Wmo
van de huishoudelijke hulp en de lichte ondersteunende begeleiding.
Daarbij is sprake geweest van omvangrijke bezuinigingen. Volgens de
leden van de CDA-fractie is deze angst ongegrond omdat, zo hebben zij
begrepen, er slechts 5% wordt gekort op het hele beschikbare budget voor
AWBZ-begeleiding. Kan de staatssecretaris dat bevestigen? Kan de
staatssecretaris ook aangeven dat zij niet voornemens is extra bezuinigingen op dit budget toe te passen? Deze leden willen ook graag weten
hoe de verandering in het pgb in de AWBZ doorwerkt in het totaalbedrag
dat voor gemeenten voor begeleiding beschikbaar komt.
De leden van de SP-fractie hebben met veel vragen en grote bezorgdheid kennis genomen van het voornemen om de functie begeleiding van
de AWBZ over te hevelen naar de Wmo.
Zij vragen wat de reden is voor de overheveling. Is de staatssecretaris van
mening dat begeleiding nu niet goed geregeld wordt via de AWBZ? Welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

4

problemen zijn er op dit moment in de AWBZ met betrekking tot
begeleiding? Wanneer er geen problemen zijn, waarom is de stelling dan
dat gemeenten de begeleiding beter zouden kunnen organiseren? Waarin
zullen zij beter zijn dan de organisatie via de AWBZ? De leden van de
SP-fractie vinden het zeer van belang dat iedereen begeleiding krijgt die
dit nodig heeft en er geen mensen uitgezonderd worden. Erkent de
staatssecretaris dat begeleiding voor veel mensen om verschillende
redenen noodzakelijk is om deel te nemen aan de samenleving? De leden
vrezen dat er groepen buiten de boot zullen vallen. Zijn gemeente ervan
op de hoogte dat het gaat om een zeer divers palet aan grondslagen
waarop mensen begeleiding nodig kunnen hebben? Met welke opsommingen werken de gemeenten? Welke informatie krijgen ze van het
Transitiebureau?
De leden van de SP-fractie zien de overheveling als de zoveelste aanval op
de AWBZ. Het recht op zorg, dat geregeld is via de collectieve zorgverzekering voor onverzekerbare ziektekosten, de AWBZ, wordt met de
overheveling namelijk verder afgebroken. Is de staatssecretaris van
mening dat de bevolking van Nederland gediend is bij een uitholling van
het recht op zorg? Kan de staatssecretaris hierover uitleg geven?
De leden van de SP maken zich zorgen over de mogelijkheid dat er
rechtsongelijkheid tussen burgers gaat ontstaan. De beleidsvrijheid van
gemeenten kan er toe leiden dat er in de ene gemeente wel voorzieningen
worden aangeboden en in de andere gemeente niet. Erkent de staatssecretaris dit, en is zij hier gelukkig mee?
Voordat deze leden ingaan op de verschillende onderdelen in de wet
beoogd, willen zij de staatssecretaris vragen hoe zij de toegang tot de
begeleiding gewaarborgd ziet. Tijdens de overgang van de huishoudelijke
verzorging van de AWBZ naar de gemeenten is er veel fout gegaan met
het telefonisch indiceren door mensen die geen zorgachtergrond hadden.
Kwetsbare burgers kwamen hierdoor zonder noodzakelijke zorg te zitten.
Hoe gaat de staatssecretaris voorkomen dat dit gaat gebeuren met
mensen die begeleiding krijgen via de AWBZ?
Ook willen deze leden de staatssecretaris vragen waarom zij lak heeft aan
de aangenomen moties in de Kamer. Waarom wordt het toezicht van de
IGZ niet geregeld, conform motie 29 538-120? Erkent de staatssecretaris
dat zij met het strakke volgregime voor het gedecentraliseerde budget,
feitelijk een vorm van oormerken inzet bij deze overheveling? Waarom is
er voor deze vorm gekozen en niet voor de uitvoering van motie
29 538-121 en 29 538-133? Wat is precies het verschil, en als de staatssecretaris erkent dat er mogelijk geld niet aan Wmo-taken zal worden
besteed, is het dan niet wijzer om het budget toch te oormerken? Waarom
niet? Erkent de staatssecretaris dat het uitvragen van informatie toch
gebeurt, waardoor er geen extra werk is naar aanleiding van een
geoormerkt budget?
De leden van de SP-fractie vinden de berekening van het over te hevelen
budget voor de functie begeleiding een aanfluiting. Is het werkelijk zo
moeilijk om aan te geven welk budget van de AWBZ aan begeleiding
wordt uitgegeven? Zo ja, waar komen dan de ideeën van mogelijke
besparing vandaan? Wanneer de financiering zo onduidelijk is, op welke
cijfers heeft de bezuiningsgroepen van 2010 zich dan gebaseerd?
Hoe is het mogelijk voor gemeenten om zich voor te bereiden op de taak
als zij niet weten welk budget zij daarvoor krijgen? De leden van de
SP-fractie wijzen de korting van 5% op het budget af. Zij vragen de
staatssecretaris hoe er zorgvuldig gedecentraliseerd kan worden, als er al
begonnen wordt met een bezuiniging. Is het niet beter om, als de
overtuiging dat gemeenten dit goedkoper kunnen waar is, dit bedrag dan
na invoering pas in te gaan boeken? Erkent de staatssecretaris dat juist
met invoeren veel kosten gepaard zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

5

Het is niet duidelijk of in het budget dat gedecentraliseerd wordt ook de
mensen die begeleiding krijgen via het pgb opgenomen zijn. Kan de
staatssecretaris hier inzicht in geven? Zijn de mensen die per 2014 zonder
pgb voor begeleiding komen te zitten meegerekend in het budget of niet?
Tot slot vragen leden van de SP-fractie een garantie dat het niet zo’n
puinhoop zal worden met de overheveling van begeleiding als bij de
huishoudelijke verzorging. Erkent de staatssecretaris dat de risico’s wel
aanwezig zijn? Zo neen, hoe zijn de risico’s dan beperkt? Is er een garantie
dat er geen banen verdwijnen in de begeleiding? Is er een garantie dat er
geen functies zullen worden uitgehold in de begeleiding? Is er een
garantie dat mensen niet hun loon of opgebouwde arbeidsrechten zullen
verliezen? De leden van de SP-fractie zien deze waarborgen niet. Ook zien
zij geen waarborgen voor mensen die nu begeleiding krijgen. Houden zij
hun begeleiding? Welke garanties zijn er?
De leden van de SP-fractie lezen dat dit kabinet ervan uitgaat dat er met
deze wetswijziging ingezet wordt op de eigen verantwoordelijkheid en de
eigen kracht van de mensen en er minder uitgegaan wordt van de
beperkingen van mensen. Deze leden vinden dat mooi klinken, maar
vragen of het nodig is om met die filosofie in de hand het recht op
begeleiding af te schaffen en uit te hollen.
De leden van de SP-fractie vinden dat de VNG de term «beleidsvrijheid»
verwart met vrijheid van te besteden middelen. In het kader van de Wmo
heeft een gemeente taken om burgers te compenseren voor beperkingen.
Dat kan zorg zijn, dat kan begeleiding zijn, dat ondersteuning zijn. Door te
stellen dat de Wmo enkel een participatiewet is, vindt er volgens de
mening van de leden van de SP-fractie een verschuiving van taakopvatting plaats. Wat als iemand niet wil participeren, mag deze persoon
dan geen beroep doen op de Wmo? Wat als een persoon moeilijk in staat
is om «mee te doen», hoeft deze persoon dan niet meer te rekenen op
compensatie vanuit de gemeente? Is de staatssecretaris bereid om in haar
contacten met gemeenten duidelijk te maken dat de Wmo ook uitgaat van
zorgtaken? Is zij ook bereid uit te leggen dat beleidvrijheid niet verward
mag worden met het uitgeven van zorg- of begeleidingsgelden aan
prestige projecten, gemeentelijke schulden of infrastructurele projecten?
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel dat een wijziging beoogt van de Wmo in
verband met de uitbreiding van gemeentelijke taken op het terrein van
begeleiding en kortdurend verblijf.
Zij steunen het voornemen om gemeenten verantwoordelijk te maken
voor de extramurale begeleiding en kortdurend verlijf. Als gevolg van de
toenemende vergrijzing en voortschrijdende technologische ontwikkelingen blijven de zorguitgaven de komende jaren sterk stijgen. Het
voorliggende wetsvoorstel is een eerste voorzichtige stap om de zorg
betaalbaar te houden. Gemeenten kunnen begeleiding efficiënter
organiseren, doordat zij beter in staat zijn de «eigen kracht» van mensen
te activeren. Indien een cliënt vanwege zijn of haar beperking niet kan
participeren, kan de gemeente samen met de cliënt op zoek naar een
oplossing. Gemeenten staan dicht bij de burger, en kunnen in dit proces
verbindingen leggen met andere gemeentelijke beleidsterreinen.
Daardoor zijn ze in de gelegenheid cliënten maatwerk te bieden. De leden
van de D66-fractie hebben wel zorgen over de wijze waarop de staatssecretaris de voorgenomen overheveling wil vormgeven. Begeleiding en
kortdurend verblijf zijn essentieel voor burgers die zonder hulp niet
volwaardig in de samenleving kunnen participeren. Dit betekent dat bij de
overheveling grote zorgvuldigheid moet worden betracht. Deze leden
hebben daarom nog enige vragen en opmerkingen die verder in dit
verslag aan de orde worden gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

6

De leden van de GroenLinksfractie hebben met interesse kennis
genomen van voorliggend wetsvoorstel. Zij begrijpen dat decentralisatie
van begeleiding voor personen zonder verblijfsindicatie en kortdurend
verblijf kan leiden tot ondersteuning vanuit het perspectief van
maatschappelijke participatie en dat de gemeenten beter in staat kunnen
zijn om verbindingen te leggen met andere gemeentelijke beleidsterreinen. Zij plaatsen echter ook verschillende kanttekeningen bij dit
wetsvoorstel, zoals de gevolgen voor de eigen regie van mensen die op
deze zorg zijn aangewezen. Daarom hebben zij behoefte aan het stellen
van vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning in verband met de
uitbreiding van gemeentelijke taken op het terrein van de begeleiding en
een gewijzigde verdeling van de bestuurlijke verantwoordelijkheid. Het
«kanteling» denken wordt voortgezet en er wordt afscheid genomen van
het verzekerde recht. Van zorgwet naar participatiewet. Met deze wet zal
er worden overgegaan tot het compenseren van beperkingen en als
laatste optie zullen individuele voorzieningen worden getroffen. De
decentralisatie zal grote gevolgen hebben voor gemeenten, het tijdspad
voor de invoering is krap. Deze leden zijn van mening dat gemeenten
minimaal een jaar nodig hebben om zich te kunnen voorbereiden op de
overgang van de functie begeleiding van de AWBZ naar de Wmo. Het is
echter de vraag of dit nu nog haalbaar is. De leden van de ChristenUniefractie zijn daarom genoodzaakt zich af te vragen of het realistisch is om
deze wet per 1 januari 2013 in te laten gaan. Deze leden vragen de
staatssecretaris te komen met twee alternatieve scenario’s waarin in het
eerste scenario een fasering van de verschillende producten wordt
uitgewerkt en waarin in het tweede scenario het proces wordt opgeknipt
en gefaseerd wordt ingevoerd. Zij zouden graag zien dat de financiële
gevolgen worden meegenomen? Deze leden hebben daarom nog wel een
aantal vragen naar aanleiding van het wetsvoorstel die onderstaand aan
de orde komen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel, waarmee de staatssecretaris beoogt de extramurale
begeleiding en het kortdurend verblijf over te hevelen naar gemeenten.
Hoewel deze leden de potentiële voordelen ervan onderkennen wanneer
gemeenten erin slagen om wonen, welzijn, zorg en sociale zekerheid
naadloos op elkaar te laten aansluiten, vragen deze leden zich af of
gewaarborgd is dat deze voordelen met de huidige uitwerking van dit
wetsvoorstel daadwerkelijk zullen worden bereikt. Deze leden maken zich
zorgen over de daadwerkelijke keuzevrijheid van de cliënt. Daarnaast
hebben zij nog vragen over het kennisniveau van de gemeenten over de
specifieke doelgroepen, over de vorm van contracteren en enkele
specifieke doelgroepen. Deze leden maken in dit Verslag van de
gelegenheid gebruik deze vragen aan de staatssecretaris voor te leggen.
2. Begeleiding en de Wmo
Er wordt voorgesteld een onderdeel toe te voegen aan artikel 4, eerste lid,
Wmo. De op grond van dit onderdeel te treffen voorzieningen dienen de
burger onder andere in staat te stellen om dagelijkse levensverrichtingen
uit te voeren. De leden van de VVD-fractie hebben hierover de volgende
vragen. Is het uitvoeren van dagelijkse levensverrichtingen een zelfstandig
met inzet van begeleiding te bereiken resultaat? Zo ja, kan de staatssecretaris dit toelichten? Zo nee, is de staatssecretaris bereid de gekozen
formulering aan te passen, zodat voorkomen wordt dat allerlei vormen
van ondersteuning die niet tot de kern van het voorstel behoren toch in
het kader van de Wmo toegepast worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

7

Het vervoer van en naar de locatie van begeleiding buitenshuis maakt
deel uit van de te ontvangen begeleiding voor mensen die niet voldoende
zelfredzaam zijn om zelfstandig van vervoer gebruik te maken. Hoeveel
mensen in de huidige AWBZ-begeleiding ontvangen een vervoersvoorziening als onderdeel van de begeleiding? Is het de verwachting dat
eenzelfde aantal mensen in het kader van de Wmo in aanmerking zal
komen voor deze vervoersvoorziening?
De leden van de PvdA-fractie wijzen op artikel 6 van het Besluit
zorgaanspraken AWBZ, dat omschrijft dat begeleiding zelfredzaamheid
beoogt en opname of verwaarlozing wordt voorkomen. Binnen de Wmo
blijft de zelfredzaamheid centraal staan. Deze leden vragen hoe zij de
vertaling van artikel 6 van het Besluit zorgaanspraken AWBZ naar de Wmo
moeten zien in verband met de aangekondigde IQ-maatregel.
De leden van de fractie van de PvdA zijn verbaasd te lezen dat begeleiding
ook, al dan niet in samenhang met AWBZ-functies zoals verpleging en
verzorging, bij palliatieve terminale zorg noodzakelijk kan zijn en binnen
deze wetswijziging wordt genoemd. Zij menen dat palliatieve terminale
zorg niet kan vallen onder de term begeleiding in het kader van deze
wetswijziging, omdat begeleiding zich richt op zelfredzaamheid en het
bieden van hulp en ondersteuning bij dagelijkse levensverrichtingen en
het aanbrengen van structuur in het leven. Bij palliatieve terminale zorg
wordt een andere vorm van zorg en begeleiding beoogd. Deze leden
sluiten zich aan bij de opmerking van de Raad van State dat voor
specifieke gevallen/categorieën wellicht specifieke maatregelen zouden
moeten bestaan. Binnen de functie begeleiding zijn immers vormen van
zorg aanwijsbaar die duidelijke kenmerken van een AWBZ-voorziening
vertonen, zoals zware chronische en continue zorg met grote financiële
risico’s die niet te verzekeren zijn. De Raad noemt voortdurende
begeleiding, zoals bij begeleid zelfstandig wonen, palliatieve zorg en
mogelijk persoonsgerichte langdurige begeleiding aan mensen vanwege
psychische stoornissen, huiselijk geweld of verstandelijke beperkingen.
De Raad stelt dat overheveling naar de Wmo in deze gevallen niet in de
rede ligt, omdat gemeenten vrijwel geen ruimte hebben om een andere
vorm van begeleiding dan de bestaande te bieden. Is overwogen om deze
specifieke gevallen uit te sluiten van overheveling naar de Wmo? Welke
overwegingen hebben de staatssecretaris ertoe gebracht deze groepen
niet uit te sluiten? Welke garanties zijn er dat gemeenten daadwerkelijk in
staat zullen zijn deze groepen van passende zorg en begeleiding te
voorzien?
De staatssecretaris schrijft de Kamer «een gedegen overzicht van die
groepen waar we tijdens de transitie van de extramurale begeleiding
speciale aandacht aan besteden» te hebben gestuurd. Toch worden geen
specifieke groepen uitgezonderd van de decentralisatie van de extramurale begeleiding. De leden van de fractie van de PvdA menen dat het
om groepen mensen gaat waarvoor nauwelijks mogelijkheden zijn voor
(verdere) participatie en zelfredzaamheid en/of waarbij de doelstellingen
van de Wmo niet toepasbaar zijn. Deze leden vragen welke aspecten van
de veldconsultatie dan wel worden meegenomen in de besluitvorming.
Kan van ieder van de genoemde groepen aangegeven worden waarom
uitzondering niet wordt toegepast, hoe de regeling wordt aangepast aan
de genoemde aandachtspunten en hoe de aanbevelingen precies worden
overgenomen en uitgevoerd?
De leden van de fractie van de PvdA vragen in hoeverre de «keukentafelgesprekken» voldoende zijn om te bepalen welke maatschappelijke
ondersteuning past bij een bepaalde aandoening. Er zijn voorstellen voor
een landelijke portal waarin specifieke informatie over bepaalde
aandoening en zou kunnen worden opgenomen. Zeker ten aanzien van
meer zeldzame of gecompliceerde ziektebeelden en aandoeningen vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

8

deze leden zich af of tot een voldoende pakket van ondersteuning en
begeleiding gekomen kan worden.
De leden van de fractie van de PvdA menen dat voor sommige
doelgroepen binnen de geestelijke gezondheidszorg (ggz) individuele
begeleiding wenselijk is om te kunnen deelnemen aan collectieve
voorzieningen. In perioden van terugval kan de individuele begeleiding
een klinische opname voorkomen. Hoe wordt gewaarborgd dat onder de
collectieve oriëntatie van de Wmo het recht op toegesneden individuele
begeleiding en zorg voor de psychisch kwetsbare burgers behouden blijft?
Hoe wordt de behoefte aan individuele ondersteuning gesignaleerd? In
hoeverre kunnen ggz-instellingen hierbij een rol spelen en worden zij
hierbij betrokken? Sommige cliënten hebben al jarenlang begeleiding
ontvangen van vaste zorgverleners. Wat zijn de gevolgen voor de zeer
belangrijke, soms jarenlang bestaande band tussen instelling en patiënt?
Hoe is de continuı̈teit van begeleiding en zorg in deze overheveling te
waarborgen?
De leden van de fractie van de PvdA zien tevens mogelijke negatieve
cumulatieve effecten voor specifieke doelgroepen waaronder: jongvolwassenen met een handicap en/of problemen in de directe omgeving,
kinderen en hun ouders die jeugdzorg nodig hebben, mensen die hulp
nodig hebben vanuit maatschappelijke zorg en volwassenen met
beperkingen en afstand tot de arbeidsmarkt. Deze leden vragen zich of op
welke wijze de staatssecretaris oog heeft voor deze specifieke kwetsbare
groepen. Hoe gaat u ervoor zorgen dat deze mensen de juiste zorg
krijgen?
De leden van de fractie van de PvdA kunnen zich vinden in het feit dat de
aanspraak uit de AWBZ op vervoer naar en van de locatie waar de
begeleiding wordt geboden, is overgenomen in de Wmo. Zij gaan er van
uit dat hiermee inderdaad wordt voorkomen dat er discussie ontstaat over
het al dan niet bieden van een vervoersvoorziening. Met deze overheveling blijft derhalve de aanspraak op vervoer van en naar de locatie waar
begeleiding wordt geboden, bestaan.
In de memorie van toelichting schrijft de staatssecretaris, zo constateren
de leden van de PVV-fractie, dat de tevredenheid van burgers over de
geboden ondersteuning door gemeenten groot is. De conclusie wordt
getrokken dat de Wmo werkt. In de VWS-begroting 2011 staat op pagina
109 echter dat de tevredenheid van burgers over geboden ondersteuning
in twee jaar tijd gedaald is van 91% naar respectievelijk 73% en 66%.
Graag ontvangen deze leden een toelichting op de conclusie dat de Wmo
werkt waarbij deze cijfers van dalende tevredenheid meegenomen
worden.
Begeleiding zal niet langer geïndiceerd worden, maar ter sprake komen
tijdens het genoemde «keukentafelgesprek». De leden van de PVV-fractie
vragen hoe gemeenten deze gesprekken gaan houden met mensen die
niet gemakkelijk kunnen communiceren, bijvoorbeeld mensen met een
auditieve beperking.
Aangezien begeleiding/dagbesteding niet langer geïndiceerd zal worden,
zal ook het vervoer hiernaar toe niet langer geïndiceerd worden. De leden
van de PVV-fractie zijn dan ook te spreken over het overnemen van de
aanspraak op vervoer uit de AWBZ in de Wmo. Echter, in de AWBZ is geen
sprake van een eigen bijdrage voor vervoer. Kunnen gemeenten nu wel
een eigen bijdrage vragen voor vervoer? Zo ja, hoe gaat de staatssecretaris voorkomen dat begeleiding hierdoor duurder wordt voor de cliënt, of
dat cliënten afzien van begeleiding?
De leden van de CDA-fractie achten een zorgvuldige en inhoudelijk goed
voorbereide overheveling van de begeleiding uit de AWBZ naar de Wmo
van groot belang. Gemeenten moeten weten wat hen te wachten staat en
een goed inhoudelijk beeld hebben bij wat begeleiding nu eigenlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

9

precies is. Deze leden maken zich zorgen over de onduidelijkheden rond
de definitie van begeleiding en de onbekendheid met bepaalde cliëntgroepen die er nu nog bij beleidsmedewerkers, wethouders Wmo en
andere betrokkenen bestaat. In dit licht willen de leden van de CDA-fractie
graag een heldere toelichting op de definitie van het begrip begeleiding
zoals dat in de AWBZ is gehanteerd, en de definitie zoals die nu in dit
wetsvoorstel voor de Wmo wordt voorgesteld. De MvT heeft wel heel veel
wollige woorden nodig om de verandering in definitie goed uit te leggen;
dat komt de wetskwaliteit niet ten goede. Deze leden willen met name
graag helder krijgen hoe begeleiding als recht in de AWBZ nu materieel
verschilt van begeleiding als middel om zelfredzaamheid te realiseren in
de Wmo. Gaat het in beide gevallen over het bieden van hulp en
ondersteuning bij dagelijkse levensverrichtingen, het aanbrengen van
structuur in iemands leven, het voeren van regie en het bieden van
toezicht? Deze leden willen graag een toelichting op wat in het licht van de
Wmo wordt bedoeld met het in staat stellen tot het uitvoeren van
dagelijkse levensverrichtingen. Meer in het algemeen willen deze leden
een toelichting op wat precies wordt bedoeld met zelfredzaamheid als
vermogen wat in de Wmo centraal staat. Wie niet over dat vermogen
beschikt, kan het toch ook niet krijgen? Hoe kan dan iemand die een tekort
aan vermogen in zelfredzaamheid heeft dan goed gecompenseerd
worden? Zal het, ondanks het streven naar participatie van iedereen, voor
degenen met beperkingen niet moeilijker blijven om volledig te kunnen
participeren? Wanneer heeft de gemeente het dan goed gedaan?
De leden van de CDA-fractie vinden het een goede zaak dat het Transitiebureau op inhoudelijke gronden diverse cliëntgroepen voor begeleiding
heeft onderscheiden. Binnen de primaire doelgroepen van ouderen,
mensen met psychiatrische problematiek, mensen met een verstandelijke
beperking, mensen met een visuele/auditieve beperking en mensen met
een lichamelijke beperking zijn nog weer nadere onderscheidingen
aangebracht. De palliatieve zorg en de multiprobleemgezinnen zijn
eveneens apart genoemd. De zo ontstane achttien inhoudelijke cliëntprofielen en de benodigde vormen van begeleiding bieden waardevolle
achtergrondinformatie voor de gemeenten waar begeleiding over gaat. Zij
geven echter ook inzicht in waar gemeenten mogelijk moeite krijgen met
het bieden van passende begeleiding om de zelfredzaamheid te
vergroten.
De leden van de CDA-fractie verwachten dat gemeenten met het bieden
van goede begeleiding meer moeite hebben wanneer er sprake is van een
zeer gering aantal cliënten van deze doelgroep in de gemeente, wanneer
de begeleiding zeer specialistische kennis vergt en wanneer er sprake is
van zeer complexe of meervoudige problematiek. Over het algemeen
zullen gemeenten volgens deze leden minder moeite hebben met het
bieden van praktische hulp en dagstructurering aan ouderen met
somatische of psychogeriatrische problematiek. Ook enkelvoudige
begeleiding zal voor diverse cliëntgroepen relatief eenvoudig te realiseren
zijn.
De leden van de CDA-fractie verwachten dat bij mensen met een auditieve
en/of visuele beperking, mensen met meervoudige problematiek vanwege
een chronische of progressief verlopende ziekte of mensen met
problemen op alle levensgebieden de begeleiding zeer specialistisch is.
Het vraagt bijvoorbeeld om begeleiding door professionals die verstand
hebben van hoe te communiceren met mensen met een auditieve/visuele
beperking of hoe in te spelen op rouw en verlies bij een progressief
verlopende ziekte of bij palliatieve zorg. Daarnaast zijn er ook cliëntgroepen met complexe psychiatrische- en/of gedragsproblematiek waarbij
de begeleiding vaak een integraal geheel vormt met behandeling. Het
doorhebben aan welke begeleiding behoefte is en het daadwerkelijk
bieden van begeleiding aan een gezinslid met de psychiatrische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

10

aandoening schizofrenie of autisme betekent dat de begeleider verstand
moet hebben van en geschoold is in de bijbehorende ziektebeelden. Ten
slotte zijn er ook cliëntgroepen, waar het moeilijk is «het leven op de rit te
houden» doordat ze vanwege hun cognitieve aandoeningen ontremd
gedrag vertonen, snel ontregeld zijn of overlast voor de omgeving
veroorzaken. We denken bijvoorbeeld aan mensen met niet-aangeboren
hersenletsel, die in kleine gemeenten zo weinig voorkomen dat de
specifieke kennis mogelijk ontbreekt over hoe hun zelfredzaamheid is te
vergroten. Het gaat hier over groepen die in de AWBZ onder andere in
aanmerking komen voor begeleiding speciaal of begeleiding gespecialiseerd volgens de beleidsregels van het NZA. Graag horen deze leden hoe
de staatssecretaris denkt dat gemeenten op een goede manier in deze
vormen van specialistische, complexe en zeldzame begeleiding kunnen
voorzien. Meer specifiek willen de leden van de CDA-fractie bij alle
achttien cliëntprofielen weten of elke gemeente in staat kan worden
geacht zelfstandig in begeleiding voor deze cliëntgroep te voorzien en of
samenwerking tussen gemeenten daarbij gewenst of noodzakelijk is.
Tevens horen deze leden graag van de staatssecretaris welke samenwerkingsopties er dan binnen de grenzen van de Wmo mogelijk zijn, en of
gemeenten ook gezamenlijk aan hun resultaatsverplichting kunnen
voldoen. Deze leden vragen bijvoorbeeld of een grote gemeente namens
de omringende gemeenten specialistische begeleiding kan inkopen of dat
een gemeente in Nederland alle specialistische begeleiding namens de
andere gemeenten in Nederland kan inkopen. Welke samenwerkingsarrangementen zijn volgens de staatssecretaris binnen de Wmo mogelijk en
wenselijk? Ook vragen deze leden of de staatssecretaris effectieve
samenwerkingsarrangementen wenselijk acht die momenteel niet binnen
de grenzen van het wetsvoorstel zijn te realiseren. Zo kunnen deze leden
zich voorstellen dat voor het regelen van begeleiding voor een zeer
ingewikkelde cliëntgroep, zoals de afgebakende groep van visueel- en
auditief beperkten waar slechts een beperkt aantal aanbieders actief is, het
efficiënter is een uitzondering te maken binnen de AWBZ of een centraal
landelijk aanspreekpunt te hanteren dan dat elke gemeente zelf probeert
via ingewikkelde afspraken en arrangementen met andere gemeenten hier
de zelfredzaamheid te vergroten. Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris om voor bovenregionale of landelijk specialistische begeleidingsbehoeften een speciale regeling te treffen, zonder dat daar een precedentwerking vanuit gaat? Is het daarbij mogelijk om te werken met
bijvoorbeeld trekkingsrechten om het realiseren van passende
begeleiding mogelijk te maken?
De leden van de SP-fractie constateren dat gemeenten de vrijheid
hebben in overleg met mensen te overleggen op welke wijze zij gecompenseerd kunnen worden. Wordt dit gedaan door mensen die weten wat
leven met een beperking inhoudt? Wordt dit ook gedaan door mensen
zonder een taakstelling? Zij willen hier graag een reactie op.
Deze leden constateren dat de staatssecretaris stelt dat de ondersteuning
die gemeenten bieden kan afwijken van de ondersteuning die mensen
kregen uit de AWBZ. Genoemde leden willen weten wat er kan afwijken en
wat de consequenties hiervan zijn. Zij merken op dat dit nogmaals
aantoont dat het recht op zorg door middel van deze wetswijziging wordt
afgebroken.
De leden van de SP-fractie zijn het eens dat vervoer van en naar
begeleiding geregeld is in de Wmo. Zij willen echter weten waarom de
medische noodzaak is verdwenen in de Wmo. Kan de staatssecretaris dat
uitleggen?
De leden van de SP-fractie willen een opsomming van alle begeleidingsvormen die er nu zijn en voor welke grondslagen. Kan de staatssecretaris
ook aangeven waarom palliatieve zorg ook bij de overheveling hoort? Zijn
problemen met kleine doelgroepen als de begeleiding voor mensen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

11

zicht- en hoorbeperkingen en voor mensen met niet aangeboren
hersenletsel opgelost? Hoe worden deze kleine doelgroepen verdisconteerd in de verdeling van het budget?
Een aanzienlijk deel van de zorgvragers heeft naast de indicatie voor
extramurale begeleiding ook een indicatie voor extramurale persoonlijke
verzorging en/of verpleging. Deze functies zijn nauw met elkaar
verbonden, maar zullen in het voorliggende wetsvoorstel onder verschillende wetten vallen. De leden van de D66-fractie brengen hierover het
volgende naar voren. Waarom worden deze functies kunstmatig uit elkaar
getrokken? Voorziet de staatssecretaris op termijn een overgang van
verzorging en verpleging naar de gemeenten? De leden van de D66-fractie
maken zich grote zorgen over het verdelen van verschillende zorgfuncties
over verschillende zorgregimes, omdat het risico groot is dat dit zal leiden
tot afstemmingsproblemen en meer bureaucratie. Op welke wijze wil de
staatssecretaris deze problemen voorkomen?
De staatssecretaris kiest bij voorliggende decentralisatie voor een
generieke benadering. De leden van de GroenLinksfractie maken zich
echter zorgen over specifieke kwetsbare groepen, zoals bijvoorbeeld
mensen met dementie of mensen met niet aangeboren hersenletsel. Zij
vragen of de decentralisatie voor dergelijke kwetsbare groepen wel goed
uit gaat pakken en vraagt de staatssecretaris daarom wat er wordt gedaan
voor deze groepen. Is overwogen om de zorg voor kwetsbare groepen
niet over te hevelen?
De zorgbehoefte die mensen hebben, laat zich niet altijd indelen binnen
de verschillende regimes. Genoemde leden vragen aandacht van de
staatssecretaris voor mensen die na deze decentralisatie niet alleen zorg
vanuit de Wmo ontvangen, maar ook vanuit de AWBZ. Hier ligt een
belangrijk aandachtspunt voor gemeenten en vooral ook voor
zorgkantoren/zorgverzekeraars. Is de staatssecretaris voornemens
maatregelen te nemen om de samenwerking of gezamenlijke zorginkoop
van zorgkantoren en gemeenten te stimuleren?
De leden van de GroenLinksfractie hebben verschillende signalen
gekregen over zorgen over de begeleiding bij palliatieve zorg die met deze
wetswijziging naar de Wmo wordt gedecentraliseerd, zoals over de
afstemming met verpleging en verzorging van de patiënt. Deze leden
delen deze zorgen, aangezien het hierbij om een kwetsbare groep gaat. Is
de staatssecretaris op de hoogte van deze zorgen? Deelt de staatssecretaris de twijfel van de leden van de GroenLinksfractie of deze zorg, gezien
de doelstelling van de Wmo (herstel en actief meedoen in de maatschappij), wel hieronder kan vallen?
Verschillende zorgvragers hebben een indicatie voor persoonlijke
verzorging, verpleging, begeleiding en/of kortdurend verblijf. Er zijn
persoonsgebonden budgethouders die deze zorg bij één hulpverlener
inkopen, die in meerdere zorgfuncties voorziet. Erkent de staatssecretaris
de problemen die deze mensen kunnen krijgen wanneer deze zorg onder
verschillende regimes komt te vallen? Hoe kan de staatssecretaris
voorkomen dat de decentralisatie voor deze mensen in een verslechtering
uitmondt?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat gemeenten niet
beschikken over de benodigde expertise om de nieuwe taken in te vullen.
Graag zien deze leden nadere uitleg hoe huidige expertise, op gebied van
inkoop en indicatie behouden blijft in de nieuwe structuur. Welke
mogelijkheden zijn er om de deskundigheid van het CIZ over te nemen?
Zij vragen in hoeverre cliënten na de indicatiestelling recht krijgen op een
second opinion. Zij merken op dat de overheveling niet voor alle groepen
gunstig kan uitpakken. Zij zouden graag zien dat er onderscheid gemaakt
zou worden tussen verschillende doelgroepen. Er zullen namelijk groepen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

12

zijn waarvoor de overheveling ongunstig zal uitpakken. En er zijn ook
groepen die helemaal niet gebaad zullen zijn bij een overheveling van
begeleiding naar de Wmo. Op dit punt hebben deze leden eerder moties
ingediend. Zij vragen de staatssecretaris onderscheid te maken tussen
algemene en specialistische vormen van begeleiding en deze laatste
groep uit te zonderen van de overheveling (zie Kamerstuk nr. 29 538-122
en 25 657-77). Deze leden zijn namelijk van mening dat er in ieder geval
een uitzondering gemaakt moet worden voor specialistische begeleiding
in de zintuiglijke gehandicaptenzorg, de kinderdagcentra: kinderen met
ernstige meervoudige beperking of een verstandelijke handicap met
gedragsproblematiek, cliënten die nu nog aanspraak maken op
kortdurend verblijf, chronische psychiatrische patiënten, te classificeren
via DSM IV en palliatief terminale zorg. Ook doen deze leden een dringend
beroep om voldoende randvoorwaarden te creëren om ervoor te zorgen
dat mensen met niet aangeboren hersenletsel de juiste ondersteuning,
vanuit specifieke deskundigheid, blijven krijgen om op een acceptabele
wijze te kunnen participeren in de samenleving. Graag ontvangen zij
nadere uitleg over elk van deze bovengenoemde groepen. Hoe gaan
gemeenten deze specialistische zorg inkopen? Hoe worden cliënten uit
deze groepen geïndiceerd? Hoe kunnen gemeenten omgaan met de vraag
naar integrale hulpverlening bij meervoudige complexe handicaps? Hoe
kan er gekeken worden naar het maken van bovenregionale afspraken?
Deze leden vragen nadere uitleg waarom er voor een generieke maatregel
is gekozen? Hoe blijven voor deze groep de toegang, inkoop en levering
van begeleiding gewaarborgd? Is de staatssecretaris met deze leden van
mening dat er een te gering aantal doofgeborenen en doofblinden
woonachtig is in Nederland om van gemeenten te verwachten zat zij het
benodigde categorale aanbod kunnen organiseren? Deze leden vragen of
er voor begeleiding in de zintuiglijke gehandicaptenzorg wel op landelijk
niveau afspraken gemaakt kunnen worden? Deze leden constateren dat in
artikel 26 wordt bepaald dat er een algemene motiveringsplicht geldt bij
het aanvragen van voorzieningen, waardoor gemeenten moeten
aangeven of en in hoeverre het genomen besluit op een aanvraag
bijdraagt aan de meest belangrijke doelstelling van de wet: het bevorderen dan wel behouden van de deelname aan maatschappelijk verkeer
van mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem en
van mensen met een psychosociaal probleem. In hoeverre is artikel 26
van toepassing op specialistische vormen van begeleiding waar extramurale begeleiding deel uit maakt van de zorg waar cliënten recht op
hebben? De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de
IQ-maatregel van de staatssecretaris er voor zorgt dat de grondslag
Verstandelijke Gehandicapt voor de zorg voor mensen met een IQ tussen
de 70 en 85 met ingang van 1 januari 2013 volledig uit de AWBZ zal
worden geschrapt. Deze maatregel is ook van invloed op de voorliggende
wetswijziging. Het is op dit moment onduidelijk welke gevolgen deze
maatregel voor gemeentelijk beleid heeft. Graag zien deze leden een
nadere toelichting hierop. Hoe wordt er omgegaan met de vele organisaties die niet hebben geregistreerd welk IQ een cliënt heeft? Gemeenten
verwachten door deze maatregel een toename van huisuitzettingen door
onaangepast gedrag of schuldenproblematiek, een toename van dak en
thuislozen problematiek, een toestroom in het justitiële circuit omdat
mensen een grotere kans maken om te ontsporen, een toename van
multiproblemsituaties bij gezinnen en een toename van psychiatrische
problematiek en verdere psychiatriering. Om dit te voorkomen is
financiële dekking noodzakelijk. Deze leden vragen op welke manier er
wordt gewaarborgd dat onder de collectieve oriëntatie van de Wmo het
recht op toegesneden individuele begeleiding en zorg voor deze
psychisch kwetsbare burgers behouden kan blijven. Voorts vragen zij op
welke manier gemeenten in staat zijn om de individuele ondersteuningsbehoefte van mensen met psychiatrische aandoeningen te signaleren? In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

13

hoeverre zal bij aanbestedingen door gemeenten rekening gehouden
worden met belangrijke soms jarenlang bestaande band tussen instelling
en patiënt?
De beoogde transitie van begeleiding vergt volgens de leden van de
SGP-fractie allereerst een heldere omschrijving van de vormen van
begeleiding die richting de Wmo zouden moeten overgaan. In het
wetsvoorstel wordt duidelijk dat het bevorderen/doen behouden van
zelfredzaamheid van de burger het uitgangspunt is van de staatssecretaris; centraal staan de woorden «participeren» en «meedoen». Deze
leden kunnen zich voorstellen dat gemeenten voor veel vormen van
begeleiding verbindingen kunnen leggen met andere gemeentelijke
beleidsterreinen, zoals het welzijnsbeleid, het woonbeleid, de schuldhulpverlening, jeugdzorg, (speciaal) onderwijs en het lokale werkgelegenheidsbeleid. Maar in sommige situaties is «maatschappelijke participatie»
toch niet meer mogelijk, zo vragen de leden van de SGP-fractie, zeker voor
die vormen van begeleiding die heel duidelijk verband houden met
langdurige of chronische zorg? Voorbeelden daarvan zijn palliatieve zorg,
zorg voor mensen met niet aangeboren hersenletsel en specialistische
zorg voor kinderen met een verstandelijke beperking. Erkent de staatssecretaris dat de genoemde doelgroepen blijvend begeleiding nodig hebben
en dat de begeleiding hun zelfredzaamheid niet, of slechts beperkt zal
vergroten? Wat is dan de meerwaarde om deze vormen van begeleiding
over te hevelen naar een participatiewet als de Wmo? Kan de staatssecretaris de begrippen «maatschappelijke participatie» en een formulering als
«deelname aan het normale maatschappelijke verkeer» nader definiëren
en invullen? Wat is de ratio achter de splitsing bij het al dan niet hebben
van een indicatie voor verblijf? Waarom heeft de staatssecretaris er niet
voor gekozen om alleen die vormen van begeleiding over te hevelen die
nodig zijn om iemand in staat te stellen zo volwaardig mogelijk deel te
kunnen nemen aan onze samenleving? De leden van de SGP-fractie
hebben tijdens de debatten die aan dit wetsvoorstel vooraf gingen steeds
de aandacht erop gevestigd dat veel zorgvragers een indicatie voor
Persoonlijke Verzorging, Verpleging, Begeleiding en/of Kortdurend Verblijf
hebben. In veel gevallen zijn deze functies onlosmakelijk met elkaar
verbonden. Als gevolg van dit wetsvoorstel krijgen dergelijke cliënten te
maken met te maken met twee loketten, twee financieringsstromen en
mogelijk meer zorgverleners. De leden van de SGP-fractie vrezen dat de
overheveling van «de» extramurale Begeleiding voor deze doelgroepen
juist schotten aanbrengt die vanuit de cliënt ongewenst zijn en die haaks
staan op de beoogde doelmatige aanwending van beschikbare middelen.
Hoe kijkt de staatssecretaris hier tegenaan? Waarom heeft de staatssecretaris er niet voor gekozen om alleen enkelvoudige extramurale begeleidingsindicaties over te hevelen naar de gemeenten?
De leden van de SGP-fractie constateren dat het recht op zorg bij een
indicatie verdwijnt. In plaats daarvan geldt het compensatiebeginsel,
waarbij vaker een collectief aanbod zal worden gedaan. Zij vragen de
staatssecretaris of dat niet in strijd is met de tendens van de afgelopen
jaren, waarin door zorgaanbieders is gewerkt aan de individualisering van
de zorg? Daarnaast vragen zij de staatssecretaris hoe groot zij het risico
inschat dat de financiële positie van individuele gemeenten sturend werkt
op de mate van ruimhartigheid waarin invulling wordt gegeven aan de
compensatieplicht.
De staatssecretaris geeft aan dat de indicatiestelling wordt vervangen
door een «keukentafelgesprek». De leden van de SGP-fractie waarderen
de bedoeling hierachter, namelijk dat de hulpvraag van de cliënt en zijn
netwerk daadwerkelijk als uitgangspunt genomen worden om te bezien
welke passende oplossingen geboden moeten worden. Deze leden vrezen
echter dat het keukentafelgesprek voor complexe situaties niet voldoende
zal zijn. Deze leden krijgen namelijk erg veel signalen dat gemeenten de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

14

kennis over specifieke, maar noodzakelijke zorgkennis missen om de
zorgvraag in te kunnen schatten. Erkent de staatssecretaris dat gedegen
kennis van de specifieke problematiek van verschillende doelgroepen
noodzakelijk is om een passend zorgaanbod te indiceren, maar dat het
gemeenten meestal aan deze kennis ontbreekt? Erkent de staatssecretaris
dat het «product begeleiding» zo divers is en soms zo specialistisch, dat
het voor een gemiddelde gemeente niet te doen is om deze kennis in huis
te halen? Hoe bereidt de staatssecretaris gemeenten hierop voor en hoe
volgt zij de resultaten daarvan? Is een adequaat kennisniveau van
gemeenten volgens de staatssecretaris een voorwaarde voor het laten
ingaan van dit wetsvoorstel?
Kan de staatssecretaris bevestigen dat de «keukentafelgesprekken» niet
mogen betekenen dat deze gevoerd worden door personen die daartoe
onvoldoende gekwalificeerd zijn? Als de diensten geleverd dienen te
worden op basis van bevoegd/bekwaam, dan geldt dit toch ook voor
degenen die beoordelen welke diensten er nodig zijn?
Daarnaast signaleren de leden van de SGP-fractie dat het keukentafelgesprek voor sommige doelgroepen risico’s met zich meebrengt, die zich
niet of in mindere mate voordoen bij de objectievere indicatiestelling
onder de AWBZ. Herkent de staatssecretaris het beeld dat het regelmatig
voorkomt dat zorgvragers het moeilijk vinden om zaken die ze niet meer
kunnen op tafel te leggen, zodat zij aangeven bepaalde zaken zelf nog te
kunnen, terwijl de realiteit leert dat dit niet zo is? En herkent de staatssecretaris dat het ook kan voorkomen dat cliënten hun zorgvraag niet goed
kunnen verwoorden? Ook constateren deze leden dat er schaamte kan
zijn, en daaruit voortvloeiend angst, om specifieke (gezins)problematiek
met (een medewerker van) de eigen gemeente te delen. Herkent de
staatssecretaris dit knelpunt? Erkent de staatssecretaris dat ondersteuning
in een groot aantal situaties nodig zal zijn bij het formuleren van de
hulpvraag, en wil de staatssecretaris dit faciliteren?
Is er een vloeiende aansluiting met de AWBZ en ZVW als er veel vrijheid is
bij gemeenten om de invulling en toewijzing van de indicatie begeleiding
te doen? En weet een cliënt ook waarvoor hij waar terecht kan bij welke
voorziening?
Waarom heeft de staatssecretaris er niet voor gekozen de indicatiestelling
te laten uitvoeren door een onafhankelijke professionele organisatie, die
toetst op basis van gevalideerde methodieken (zodat er consistentie
tussen gemeenten ontstaat voor wat betreft de vraag welke beperkingen
de cliënt heeft), om gemeenten vervolgens wel de ruimte te geven om de
geconstateerde beperkingen op hun eigen manier te compenseren? Heeft
de staatssecretaris ook nog andere opties voor indicatiestelling
overwogen, zoals een gezamenlijke indicatiestelling van gemeenten en
het CIZ, of het neerleggen van de indicatiestelling bij professionals van
zorgaanbieders? Zo ja, waarom heeft de staatssecretaris daar niet voor
gekozen? Zo nee, hoe kijkt de staatssecretaris aan tegen deze varianten?
Vanuit de AWBZ weet elke zorgverlener op welke wijze er een indicatie
moet worden aangevraagd, en welke zorg passend is bij een afgegeven
indicatie. Als gevolg van het keukentafelgesprek zal het – zeker voor
zorgaanbieders die in meerdere plaatsen actief zijn – een enorme klus
worden om te monitoren welke cliënt voor welk te bereiken resultaat in
aanmerking komt. Erkent de staatssecretaris dat dit tot een administratieve lastenverzwaring zal leiden voor dergelijke aanbieders? Welke
mogelijkheden ziet de staatssecretaris om de uitvoering zo in te laten
richten dat deze voor alle partijen niet leidt tot gecumuleerde administratieve lastenverzwaring, zodat zorgorganisaties niet onnodig veel overleg
hoeven te voeren met elke gemeente om te komen tot een juiste
afstemming?
De leden van de SGP-fractie waarderen het positief dat het vervoer naar
en van begeleiding als een voorziening is opgenomen, ook als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

15

begeleiding bovenlokaal plaatsvindt. Het criterium om hiervoor in
aanmerking te komen, is gebrek aan zelfredzaamheid. Dit begrip wordt
echter niet nader ingevuld. Is het niet raadzaam om hier criteria voor op te
stellen, zo vragen deze leden?
3. Ondersteuning van de mantelzorger die met permanent toezicht is
belast
De leden van de VVD-fractie stellen de volgende vraag. Hebben
gemeenten voldoende instrumenten om mantelzorgers te ondersteunen,
en dan specifiek mantelzorgers die zorgen voor mensen met dementie, of
voor mensen met een verstandelijke beperking of een psychische
stoornis? Uit recent onderzoek blijkt dat met name deze groepen
aansluiting missen met gemeentelijk beleid.
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de uitbreiding van de
compensatieplicht voor concrete gevolgen heeft voor mantelzorgers. Kan
precies worden aangegeven welke veranderingen er door het voorliggende wetsvoorstel in de praktijk zullen optreden?
Zij wijzen op het belang van kortdurend verblijf voor mantelzorgers. Bij
jongeren met psychische problematiek zijn de ouders meestal de
mantelzorgers. Zij voldoen formeel niet helemaal aan het criterium, maar
zijn in de praktijk wel degelijk gebaat bij deze zorgvorm. Kortdurend
verblijf is voor deze doelgroep nodig, ter voorkoming van (langdurige)
opname, verkorten opnameduur (eerder naar huis) en ontlasting
mantelzorgers. Deze leden om het criterium van toezicht ruimer op te
stellen, waardoor gemeenten in staat zijn om de mantelzorgers, indien
nodig, te ontlasten door kortdurend verblijf van de jongere patiënt.
De leden van de fractie van de PvdA vragen welke andere voorzieningen
een gemeente kan treffen dan het kortdurend verblijf onder de AWBZ.
Kunnen voorbeelden gegeven worden?
Het wetsvoorstel vraagt ook om een nieuwe manier van werken en
denken voor professionals in relatie tot mantelzorg en informele zorg. De
leden van de CDA-fractie zien als gevolg van het landelijke Wmo-project
«De Kanteling» vele goede initiatieven rond vraaggericht werken en
samenwerking over beleidsterreinen heen ontstaan. Zo is de afhandeling
aan het loket vervangen door het gesprek aan de keukentafel. Ook zien we
gemeenten bezig mensen uit de sociale werkvoorziening en uitkeringsgerechtigden via «learning on the job» te laten uitstromen naar het bieden
van huishoudelijke hulp en ondersteuning. Ook zijn er diverse goede
begeleidingsinitiatieven ontstaan waarin professionals en mantelzorgers
elkaar aanvullen of waar een belangrijke rol is weggelegd voor professionals in het ondersteunen en organiseren van het netwerk en het bieden
van psycho-educatie aan mantelzorgers en vrijwilligers. Deze leden
verwachten dat deze initiatieven de begeleiding van de toekomst vormen.
Steeds meer zal begeleiding en het bevorderen van de zelfredzaamheid
het cliëntsysteem als geheel betreffen; zowel de cliënt, als de betrokken
mantelzorgers en familieleden en vrijwilligers. Sommige professionals
erkennen echter de mantelzorger nog niet als zorgpartner. Graag horen
deze leden of de staatssecretaris deze visie op vrijwilligers/mantelzorg
steunt, en hoe zij denkt dat gemeenten daarop nog beter kunnen inspelen.
Voor meer cliënten in een gezin en in multiprobleemgezinnen achten deze
leden de lokale benadering van «een gezin, een plan» zeer wenselijk, en
straks ook goed uitvoerbaar.
De leden van de CDA-fractie maken zich bij het nieuwe wetsvoorstel nog
wel zorgen over de balans tussen draagkracht en draaglast van het
cliëntsysteem. De AWBZ-begeleiding bij complexe en meervoudige
problematiek draagt er vaak toe bij dat de loodzware problematiek net

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

16

draagbaar is voor de belaste mantelzorg. Deze leden zijn er nog niet
gerust op dat het kortdurend verblijf, bedoeld ter ontlasting van de
mantelzorger die permanent toezicht houdt, in de Wmo blijft bestaan.
Momenteel worden al logeervoorzieningen en zorgboerderijen
ontmanteld vanwege de onzekerheid over de toekomstige financiering.
Deze leden vragen de staatssecretaris of zij inschatten dat via samenwerkingsarrangementen tussen gemeenten het mogelijk zal zijn de respijtzorg
en de gemeentelijke grensoverschrijdende voorzieningen als zorgboerderijen in stand te houden? Daarbij vragen deze leden zich af of gemeenten
ook om andere redenen dan vanwege het permanent toezicht houden
mantelzorgers kunnen ontlasten door het bieden van logeervoorzieningen.
De leden van de SP-fractie steunen de staatssecretaris in het streven om
mantelzorgers die met permanent toezicht belast zijn te ontlasten, wat
heel belangrijk is. Maar hoe reageert de staatssecretaris dan op de
stijgende cijfers van overbelaste mantelzorgers? Waarom is dat in de
AWBZ niet vermeden? Wat vindt de staatssecretaris ervan dat gemeenten
– zoals Rotterdam – beslissen dat een kind onder de 12 ook prima
mantelzorgtaken kan vervullen, teneinde minder professionele zorg in te
zetten? Waar kunnen overbelaste mantelzorgers terecht als een gemeente
geen mantelzorgbeleid heeft? Hoeveel gemeenten hebben nu mantelzorgbeleid?
De leden van de ChristenUnie-fractie krijgen signalen dat gemeenten
cliënten met een intramurale zorgbehoefte te zwaar vinden voor de Wmo
en daardoor verwijzen naar de AWBZ. Deze gemeenten vinden dat dit
cliënten zijn die qua zorgbehoefte thuishoren in de AWBZ en niet binnen
de Wmo. Is het mogelijk om dit te voorkomen? Wat zijn gevolgen wanneer
er voor wordt gekozen om kortdurend verblijf niet over te hevelen naar
gemeenten?
De leden van de ChristenUnie-fractie begrijpen dat gemeenten vrij zijn om
de mantelzorgondersteuning naar eigen inzicht vorm te geven. Dit hoeft
dus niet in de vorm van het huidige kortdurend verblijf. Deze leden vragen
zich af hoe er voorkomen kan worden dat de zware groep cliënten die nu
nog in aanmerking komen voor kortdurend verblijf door de wijziging
alsnog terugvallen op verblijf? Is het mogelijk om deze groep expliciet te
monitoren, mede omdat het risico bestaat dat gemeenten en CIZ naar
elkaar gaan wijzen? Welk budget is er gekoppeld aan de overheveling
kortdurend verblijf? En welk in hoeverre wordt hier ook de functie
verpleging en persoonlijke verzorging meegenomen?
Op dit moment is het mogelijk om begeleiding en kortdurend verblijf in te
kopen in een andere gemeente/regio dan waar men woont. In hoeverre
bestaat deze mogelijk straks ook binnen de Wmo?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de ondersteuning van de
mantelzorger bij jongeren met psychische problematiek wordt vormgegeven? In deze gevallen zijn ouders namelijk de mantelzorgers. Deze
leden vragen naar de mogelijkheden om het criterium van toezicht ruimer
op te stellen, waardoor gemeenten ook in staat zijn om de mantelzorgers,
indien nodig, te ontlasten door kortdurend verblijf van de jongere patiënt.
Ook vragen deze leden hoe gemeenten gaan vaststellen of mantelzorgers
overbelast zijn. Deze leden merken ook op dat het Sociaal Cultureel
Planbureau recent heeft geconstateerd dat mantelzorgers van mensen
met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek
gemiddeld zwaarder belast zijn dan mantelzorgers van ouderen. Wordt dit
rapport meegenomen bij het beoordelen van de belasting van mantelzorgers? Daarnaast vragen zij in hoeverre mantelzorgers na de overheveling nog aanspraak kunnen maken op respijtzorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

17

De leden van de SGP-fractie vinden het terecht dat er aandacht voor de
ondersteuning van de mantelzorger is in het wetsvoorstel. Het
wetsvoorstel pleit voor een groter beroep doen op mantelzorgers, terwijl
mantelzorgers ook meer moeten worden ondersteund middels het te
bereiken resultaat van kortdurend verblijf. Hoe wordt voorkomen dat dit
uitloopt op tegenstrijdig beleid, zo vragen de leden van de SGP-fractie?
De leden van de SGP-fractie vragen of het overhevelen van de kortdurend
verblijfzorg wel de door de staatssecretaris ingeschatte voordelen gaat
opleveren. Nu is deze zorg vaak uitstel van een definitieve opname, maar
als gemeenten de nieuwe verantwoordelijkheden niet goed invullen,
bestaat het risico dat dit leidt tot eerdere opnames in de AWBZ. Hoe kijkt
de staatssecretaris hier tegenaan?
4. Gemeentelijke vrijheid bij het verstrekken van een persoonsgebonden
budget (pgb)
In het wetsvoorstel is de plicht om de cliënt de keuze te bieden tussen een
pgb en zorg in natura geschrapt. Gemeenten kunnen daardoor in hun
verordening zelf bepalen of en zo ja, in welke gevallen en onder welke
voorwaarden, iemand in aanmerking komt voor een pgb. Daar waar de
gemeente alleen door het bieden van een pgb kan voldoen aan de
compensatieplicht dient zij dat ook te doen. De leden van de VVD-fractie
zetten vraagtekens bij deze keuze van de staatssecretaris. Uiteraard is het
van belang dat de budgettaire problematiek van de pgb-regeling in de
AWBZ, die met name voor begeleiding lijkt te gelden, niet wordt overgeheveld naar gemeenten. Echter, er moet rekening gehouden worden met
de persoonlijke situatie. In dit kader willen deze leden in het bijzonder
aandacht vragen voor de groep cliënten die zowel gebruik maakt van de
AWBZ als de Wmo. Deze groep heeft te maken met meerdere loketten om
de hulp te organiseren die zij nodig heeft. Voor deze groep is het van het
grootste belang dat de hulp die vanuit beide regelingen komt goed op
elkaar aansluit. Hoe ziet de staatssecretaris deze aansluiting van verschillende vormen van zorg voor zich na de overheveling? Kan de staatssecretaris bovendien toelichten wat de implicaties van voorliggend
wetsvoorstel zijn ten aanzien van de pgb-optie bij reeds bestaande Wmovoorzieningen? Blijft de pgb-optie daar verplicht voor gemeenten, of
wordt daar na decentralisatie van begeleiding ook overgegaan op een
kanbepaling?
De leden van de PvdA-fractie hebben al eerder aangegeven dat een pgb
mensen in staat stelt de regie over hun eigen leven te blijven voeren, en
daarmee de kwaliteit van hun leven kunnen verhogen. De staatssecretaris
gaat er van uit dat zorg in natura hetzelfde kan bieden en gaat daarbij
voorbij aan het feit dat zorg op maat gecompliceerd is en vaak niet
voorhanden is in de vorm die een specifieke cliënt nodig heeft. Bovendien
wijst onderzoek uit dat een pgb goedkoper is dan zorg in natura. De leden
van de fractie van de PvdA zijn nog steeds van mening dat zorg in natura
een pgb niet kan vervangen en tot hogere kosten zal leiden. Zij hebben
grote twijfels over het voortbestaan van het pgb als mogelijkheid voor
gemeenten. Op welke criteria baseren gemeenten in hun verordening in
welke gevallen en onder welke voorwaarden of iemand in aanmerking
komt voor een pgb? In de MvT wordt aangegeven dat bijvoorbeeld in
situaties waarin de ondersteuning niet planbaar is omdat deze op
onregelmatige tijdstippen en/of op meerdere locaties moet worden
geleverd een pgb kan worden verstrekt. De leden van de fractie van de
PvdA maken zich grote zorgen over de mate waarin gemeenten nog pgb’s
zullen verstrekken. Zij hebben het gevoel dat in theorie deze mogelijkheid
weliswaar blijft bestaan, maar vragen zich af in hoeverre gemeenten in
individuele gevallen, ook vanuit kostenoverwegingen een persoonsgebonden budget zullen verstrekken. Is de staatssecretaris van mening dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

18

een pgb een minder goede oplossing is dan passende zorg in natura? Zo
ja, hoe beoordeelt de staatssecretaris dan de wens van pgb-houders om
zelf de regie over hun leven en zorg en/of begeleiding te voeren? Hoe
wordt toegezien op een juiste toepassing van de toekenning van pgb’s?
Waarom kiest de staatssecretaris ervoor om de beslissing voor een pgb bij
de gemeente neer te leggen in plaats van het een beslissing van de cliënt
te laten zijn?
De leden van de fractie van de PvdA vragen in welke mate gemeenten op
dit moment al in overleg zijn met budgethouders en pgb-zorgaanbieders.
In 2014 zal het recht op een pgb wettelijk worden verankerd. Hoe verhoudt
zich dat tot het loslaten van de verplichting voor gemeenten om een keuze
tussen pgb en zorg in natura aan te bieden?
Blijft het mogelijk voor pgb-houders zorg in een andere gemeente in te
kopen, bijvoorbeeld in een zorgboerderij of logeeropvang?
Wanneer een burger een aanbod van de gemeente in natura niet
toereikend vindt kan een bezwaarschrift worden ingediend, en kan
vervolgens eventueel bij de rechter in beroep worden gegaan. De leden
van de fractie van de PvdA vragen hoeveel cliënten die een pgb nodig
hebben maar dit niet krijgen, daarnaast nog over voldoende energie en
tijd beschikken om over te gaan tot een bezwaarprocedure. Kan precies
aangegeven worden hoe deze bezwaarprocedure verloopt, en welke
stappen daarvoor gezet moeten worden? Wordt in het bezwaar alleen
ingegaan op het correct afwikkelen van de procedure, c.q. de
processtappen, of worden ook de inhoudelijke overwegingen die ten
grondslag hebben gelegen aan het besluit, opnieuw onderzocht?
In het licht van de gemeentelijke beleidsvrijheid zoeken gemeenten naar
mogelijkheden om de financiële middelen voor de Wmo in het algemeen
en de begeleiding in het bijzonder zo efficiënt mogelijk aan te wenden. Dat
betekent dat eerst naar andere oplossingen wordt gezocht voordat er
wordt gekozen voor het komen tot individuele voorzieningen. De leden
van de CDA-fractie constateren dat het project «De Kanteling» ertoe
heeft geleid dat een zorgvuldig afwegingsproces op gang is gekomen bij
het leveren van individuele voorzieningen. Bij de overheveling van de
begeleiding uit de AWBZ naar de gemeenten is met name relevant
hoeveel mensen die nu via de AWBZ nog voor begeleiding in aanmerking
komen straks in aanmerking komen voor een individuele voorziening
begeleiding. Deze leden constateren dat de grote onrust bij mensen die nu
nog via de AWBZ begeleiding ontvangen, vooral heeft te maken met de
stapeling van veranderingen in de langdurige zorg die tegelijkertijd
plaatsvinden. De leden van de CDA-fractie vinden het op zich een goede
zaak dat de veranderingen in het pgb in de AWBZ via dit wetsvoorstel ook
doorwerken in de Wmo. Gemeenten zijn straks niet meer verplicht om
met een pgb in de Wmo te werken, maar kunnen daar wel bewust voor
kiezen. Dat past binnen de beleidsvrijheid van de gemeente. Voor de cliënt
blijft de waarborg bestaan dat als de zorg of ondersteuning in natura niet
voldoet, zij alsnog een beroep kunnen doen op pgb. Deze leden hebben
nog wel de vraag of dat betekent dat de mensen die straks binnen de
AWBZ voor de vergoedingsregeling in aanmerking komen straks ook
binnen de Wmo voor pgb in aanmerking komen. Deze leden zien dat het
vooral de combinatie van de wijzigingen in het pgb met de decentralisatie
van de begeleiding is die bij cliënten zorgt voor onzekerheid over de
beschikbaarheid van langdurige zorg in de toekomst. De mensen die nu
nog recht hebben op pgb en op begeleiding via de AWBZ moeten straks
nog maar afwachten wat ze van de gemeente krijgen. Deze leden vragen
de staatssecretaris nog eens helder uiteen te zetten hoe de stapeling van
veranderingen in pgb en begeleiding zal uitpakken. Deze leden willen met
name weten hoe de wijzigingen uitpakken voor mensen die beschikken
over een persoonsgebonden budget op basis van de functie begeleiding.
Daarbij willen deze leden graag weten hoe de staatssecretaris het proces

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

19

van herbeoordeling van bestaande pgb-houders voor zich ziet. Kan dat
betekenen dat deze mensen uiteindelijk zorg onthouden wordt of dat zij
voor andere vormen van zorg in aanmerking komen?
De leden van de D66-fractie beschouwen het pgb als een prachtig
middel om de regie van de patiënt voor de keuze van zorg op maat veilig
te stellen. In plaats van investeren in de kracht van mensen, bezuinigt dit
kabinet echter op het pgb. In de AWBZ wordt het pgb drastisch ingeperkt
en nu is ook de Wmo aan de beurt. Het voorliggende wetsvoorstel
voorziet in een bepaling dat gemeenten niet langer verplicht een pgb
hoeven aan te bieden. Voor de D66-fractie is dat onacceptabel. In de
AWBZ wordt het pgb sterk ingekrompen, maar niet volledig opgeheven.
Waarom creëert de staatssecretaris de mogelijkheid tot opheffen van het
pgb wel voor gemeenten?
Voor pgb-budgethouders is het mogelijk om begeleiding en kortdurend
verblijf in te kopen in een andere gemeente dan waar men woont. Er
kunnen specialistische vormen van begeleiding zijn die niet in iedere
gemeente kunnen worden ingekocht. Blijft deze vorm van keuzevrijheid
onder de Wmo van kracht? Zo nee, wil de staatssecretaris die mogelijkheid alsnog scheppen?
Voor de leden van de GroenLinksfractie staat het uitgangspunt voorop
dat wie zorg nodig heeft zelf zoveel mogelijk regie moet kunnen voeren
over hoe die zorg eruit ziet. Het betreurt hen dan ook dat in voorliggend
wetsvoorstel de verplichting geschrapt wordt waarmee gemeenten om
naast een voorziening ook de keuze te geven voor een pgb. In plaats van
die verplichting wordt nu de zogenaamde «kan-bepaling» voorgesteld,
waardoor het een gemeentelijke afweging wordt om burgers al dan niet
de keuze te geven voor een persoonsgebonden budget om zelf de
Wmo-zorg in te richten. De leden van de GroenLinksfractie zijn van
mening dat mensen zoveel mogelijk invloed horen te hebben op de
inrichting van hun zorg en zijn het dan ook niet eens met het invoeren van
die «kan-bepaling». De argumenten die hiervoor in de MvT worden
aangedragen overtuigen hen niet. Waarom zo vrijblijvend, zo vragen zij.
Heeft de staatssecretaris niet liever dat mensen voor een pgb kiezen? Wat
voor problemen verwacht zij als mensen dat wel doen? Als zij geen
problemen verwacht, waarom blijft een beroep op een pgb niet overal
mogelijk?
In de MvT wordt aangegeven dat gemeenten de vrijheid krijgen om al dan
niet een pgb aan te bieden en vervolgens wordt gesteld dat wanneer een
voorziening in natura niet toereikend is te achten een pgb moet worden
verstrekt. Begrijpen de leden van de GroenLinksfractie het goed dat dit
voor dit laatste voor alle gemeenten geldt, ook die in principe ervoor
gekozen hebben geen pgb in de verordening op te nemen? Is de staatssecretaris het met de leden van de GroenLinksfractie eens dat dit onduidelijkheid kan opleveren voor mensen die gebruik willen maken van een
pgb, en dat het pgb hiermee tot een «second best» optie voor zorg in
natura wordt neergezet? Hoe is een en ander geregeld en op basis
waarvan kunnen deze mensen toch een pgb afdwingen? Hoe gaat de
staatssecretaris erop toezien dat deze passage op de juiste manier wordt
toegepast door gemeenten?
Verder vragen de leden van de GroenLinksfractie in hoeverre door
gemeenten al overleg gevoerd wordt met budgethouders en pgb-zorgaanbieders die door budgethouders worden ingeschakeld. Dit is noodzakelijk voor een goede voorbereiding. Kan de staatssecretaris er zorg voor
dragen dat gemeenten een beter beeld kunnen krijgen van de doelgroep
budgethouders die het betreft, om zich op een goede manier voor te
bereiden op de decentralisatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

20

De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat door een «kan»
bepaling voor het pgb binnen de Wmo de keuzevrijheid van cliënten
wordt beperkt. Wat is de reden dat er voor deze «kan» bepaling is
gekozen? Hoe kunnen gemeenten keuzevrijheid toch centraal stellen en
hoe kunnen gemeenten deze keuzevrijheid beleidsmatig waarborgen?
Hoe kan dit worden begrensd binnen de juridische kaders van de Wmo? In
hoeverre biedt het persoonsvolgendbudget hier een oplossing voor?
Is er per gemeente in beeld hoeveel cliënten, in het kader van deze
wetswijziging, op dit moment recht hebben op een pgb en dit recht straks
verliezen? Is er in beeld om welke doelgroepen dit gaat? Deze leden
merken op dat het pgb blijft bestaan wanneer zorg in natura niet
toereikend is. Hoe wordt er op toegezien dat het pgb daadwerkelijk
beschikbaar blijft?
De leden van de SGP-fractie maken zich zorgen over de keuze van de
staatssecretaris om de verplichting te schrappen om cliënten de keuze aan
te bieden tussen zorg in natura en een pgb. In hun visie past het bij een
participerende, zelfstandig aan de gemeenschap deelnemende burger om
eigen keuzes te maken rond de vraag van wie hij of zij ondersteuning wil
ontvangen. Dat was de reden waarom de leden van de SGP-fractie bij de
introductie van de Wmo met de VVD-fractie een amendement hebben
ingediend om gemeenten te verplichten burgers de keuze te geven tussen
een voorziening in natura en een pgb (amendement-Van Miltenburg c.s.
30 131, nr. 100). Door het wegnemen van deze verplichting als gelijkwaardig alternatief voor zorg in natura, dreigt het gevaar dat de keuzevrijheid en de vraagsturing van cliënten wordt beperkt.
Gezien de voorgaande overwegingen om de keuzevrijheid te borgen door
middel van het pgb, vragen de leden van de SGP-fractie om een nadere
onderbouwing van de staatssecretaris om de keuzevrijheid op deze
manier in te perken. Staan deze overwegingen in verhouding tot het
inperken van het recht op een pgb? Kan de staatssecretaris nader
toelichten waarom het pgb «een onredelijke beperking oplevert voor de
doelmatigheid en doeltreffendheid in de Wmo», zoals onderzocht n.a.v.
het Bestuursakkoord? Het is immers zo dat het pgb een vergoeding betreft
die 30 procent ligt dan het bedrag dat reguliere zorg kost? De leden van de
SGP-fractie vragen de staatssecretaris te reageren op de suggestie om het
recht op een pgb in stand te houden, maar tegelijkertijd aanvullende eisen
te stellen dat het pgb wel zo besteed moet worden dat het recht doet aan
de uitgangspunten van de Wmo.
De leden van de SGP-fractie constateren dat het recht op pgb blijft
bestaan indien zorg in natura niet toereikend is. Deze leden vragen of zorg
in natura ook niet toereikend is als cliënten met de door de gemeente
gecontracteerde aanbieders hem/haar niet in staat stellen tot het beleven
van en leven overeenkomstig hun levensovertuiging? De leden van de
SGP-fractie constateren namelijk dat het pgb op dit moment ook vaak
gebruikt wordt door dergelijke cliënten, die hierdoor gebruik kunnen
maken van voorziening waar de gemeente geen contract mee heeft
afgesloten.
5. Kwaliteit en toezicht
Op grond van de Wmo zijn gemeenten verplicht ingezetenen te betrekken
bij de vorming van het gemeentelijk Wmo-beleid; de cliëntenparticipatie.
In de huidige vormgeving kan de gemeente vervolgens zelf bepalen hoe
deze participatie vorm te geven. Wat de leden van de VVD-fractie betreft
is dit ook onderdeel van de beleidsvrijheid die gemeenten dienen te
hebben bij het vormgeven van hun Wmo-beleid.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich voorstellen dat gemeenten
sneller en adequater kunnen reageren dan de Inspectie voor de Gezond-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

21

heidszorg (IGZ). Gemeenten maken gebruik van kwaliteitseisen, kwaliteitsafspraken, keurmerken, klachtenregistratie en onderzoeken naar klanttevredenheid. Deze leden vragen of dit in alle gemeenten al in voldoende
mate gebeurt, en of deze instrumenten voldoende toereikend zijn ten
aanzien van de nieuwe Wmo-voorzieningen. De staatssecretaris is van
mening dat het toezicht op en de handhaving van kwaliteit van de
maatschappelijke ondersteuning eenduidig bij gemeenten neergelegd kan
en moet worden. Deze leden kunnen zich voorstellen dat gemeenten in
theorie signalen van burgers zouden moeten oppakken en verwerken. Zij
vinden het echter merkwaardig dat daarmee de uitvoering en de controle
in één hand worden gelegd. Zij verwijzen daarbij naar de situatie zoals die
in ziekenhuizen en andere zorginstellingen bestaat, waar geldt dat de
instellingen extern gecontroleerd worden ten aanzien van de kwaliteit van
de geboden zorg. Het nieuwe artikel 27 voorziet in toezicht door de IGZ op
de wijze waarop gemeenten hun kwaliteitstoezicht uitvoeren. Het ligt in de
bedoeling dit toezicht slechts tijdelijk te doen plaatsvinden. Welke termijn
wordt daarbij verwacht? De IGZ bepaalt zelf hoe de beschikbare capaciteit
precies wordt ingezet. De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe de
beschikbare capaciteit van de IGZ dan zal worden verdeeld, en welke
plaats het toezicht op de kwaliteitsbewaking en -handhaving door
gemeenten daarbij in kan en zal nemen. Binnen deze taak van de IGZ zal
prioriteit gegeven worden aan toezicht op die terreinen waar zich de
grootste risico’s bevinden. Welke terreinen zijn dat? De rapportage van de
IGZ dient vóór 1 juli 2016 te worden uitgebracht. Betekent dit dat op zijn
vroegst per 2017 het toezicht door de IGZ komen te vervallen? De leden
van de fractie van de PvdA gaan er van uit dat tot 2016 ook tussenrapportages door de IGZ geleverd zullen worden. Kunnen zij er tevens van uit
gaan dat deze ook aan de Kamer voorgelegd zullen worden?
De leden van de fractie van de PvdA maken zich zorgen om de mate van
onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de beoordeling van indicering en
budgetverdeling door de gemeenten. Zij vragen of de beoordeling van het
functioneren van de gemeenten ten aanzien van de Wmo- voorzieningen
niet verstevigd zou moeten worden. Een wettelijke verankering van de
positie van de Wmo-raden ten opzichte van de gemeenten zou volgens
deze leden een goede mogelijkheid zijn. Is de staatssecretaris bereid de
positie van de Wmo-raden te verstevigen om de onafhankelijkheid van de
beoordelingen door de gemeenten te versterken?
De leden van de PVV-fractie zijn te spreken over de vormgeving van het
toezicht op de Wmo en de rol van de IGZ daarin. Het is, gezien de omvang
van de groep cliënten die overgeheveld wordt naar de Wmo, van groot
belang dat het toezicht op de Wmo goed vormgegeven wordt. Wel vragen
deze leden of de IGZ naast een controlerende ook een adviserende rol kan
spelen. Kunnen gemeenten aankloppen bij de IGZ om ondersteuning te
vragen bij de inrichting van hun toezicht op de Wmo? Daarbij willen deze
leden graag weten welke mogelijkheden de IGZ krijgt om in te grijpen in
het toezicht zoals gemeenten dat invullen.
De leden van de CDA-fractie vinden het logisch dat gemeenten zelf
toezicht houden op de kwaliteit van de geleverde begeleiding. Begrijpen
zij nu goed dat de staatssecretaris in dit wetsvoorstel het onderzoek naar
cliënttevredenheid landelijk wil aansturen? Deze leden vinden in het licht
van de beleidsvrijheid van gemeenten dat gemeenten ook zelf hun eigen
tevredenheidsonderzoeken en oordelen over kwaliteit moeten kunnen
organiseren. Ook vragen deze leden wat zij zich concreet moeten
voorstellen bij het «toezicht op het toezicht» van de IGZ. Daarop willen
deze leden graag een reactie van de staatssecretaris.
Zoals de leden van de SP-fractie in de inleiding al hebben aangegeven
vinden zij dat de IGZ toezicht moet houden op de kwaliteit van zorg, ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

22

bij begeleiding. Vindt de staatssecretaris het slim om degene die de
opdracht verstrekt en betaalt ook de controle te laten doen? Heeft de
staatssecretaris niets geleerd met de kwaliteitsverliezen in de huishoudelijke verzorging? Erkent de staatssecretaris dat die zo fors waren dat er
een kwaliteitsdocument gesloten moest worden? Waarom dan nu het
vertrouwen dat gemeenten zelf de kwaliteit zullen handhaven en die
zullen garanderen aan hun burgers?
De leden van de SP-fractie vinden het voorstel dat de IGZ zelf bepaalt hoe
hij zijn beschikbare capaciteit inzet en toezicht houdt op gemeentelijk
beleid waar de grootste risico’s zijn. Waarom deze keuze?
Bij de inkoop van maatschappelijke ondersteuning moeten gemeenten de
kwaliteit en prijs van zorgaanbieders kunnen vergelijken. Dit is een
noodzakelijke voorwaarde om de gewenste efficiënte en kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen. Gemeenten moeten scherpe keuzes kunnen
maken. De leden van de D66-fractie stellen hierover de volgende
vragen. Hoe helpt de staatssecretaris gemeenten prestaties van zorgaanbieders te bepalen? Welke rol heeft het Transitiebureau in dit proces?
Het voorliggende wetsvoorstel maakt gemeenten volledig verantwoordelijk voor het kwaliteitstoezicht. De D66-fractie is echter van mening dat
de IGZ betrokken moet blijven. De staatssecretaris wil toezicht van de IGZ
slechts tijdelijk laten plaatsvinden. Waarom acht zij deze extra waarborg
slechts voor korte tijd noodzakelijk? Welke termijn verstaat zij onder
tijdelijk?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de verantwoordelijkheid voor het materiële toezicht op de kwaliteit van de dienstverlening
van de IGZ naar de gemeenten verschuift. De IGZ houdt slechts toezicht
op het toezicht. Welke middelen heeft de IGZ om gemeenten te sturen
wanneer het toezicht in gebreke blijkt?
De staatssecretaris stelt voor het toezicht op de kwaliteit van de voorzieningen over te dragen aan de gemeenten. De gemeente wordt verplicht
om eerst de kwaliteitseisen te formuleren, om die vervolgens te
handhaven. Dat roept bij de leden van de SGP-fractie de vraag op het
niet verstandiger zijn het toezicht te laten geschieden door onafhankelijke
deskundigen die volkomen los staan van de uitvoerders? Is het de
bedoeling dat elke gemeente een eigen kwaliteits- en toezichtsorgaan
opricht? Wat zou daarvan de meerwaarde zijn? Waarom wordt geen
gebruik gemaakt van de expertise van de IGZ?
In artikel 27 wordt voorzien in toezicht door de IGZ op de wijze waarop
gemeenten het kwaliteitstoezicht uitvoeren. De manier waarop dat moet
gebeuren, is in het wetsvoorstel echter niet gespecificeerd. Kan de
staatssecretaris hier alsnog op ingaan? Hoe groot is de kans volgens de
staatssecretaris dat gemeenten hun kwaliteitseisen naar beneden
bijstellen op het moment dat de IGZ aangeeft dat de gemeente niet
voldoet aan de zelf opgestelde kwaliteitseisen?
6. Klachtrecht, medezeggenschap en melding calamiteiten en geweld
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom niet voor een uniforme
landelijk geldende regeling met normen voor klachtrecht en medezeggenschap wordt gekozen. Hiervoor geldt naar de mening van deze leden
hetzelfde als voor de controle op kwaliteit. Juist om burgers waarborgen
te bieden zou een uniforme regeling met heldere normen aangewezen
zijn. Gemeenten moeten in hun beleidsplan aangeven op welke wijze zij
een effectieve laagdrempelige afhandeling van klachten vormgeven. Deze
leden vragen of een uniforme regeling niet juist meer waarborgen biedt,
terwijl de gemeentelijke beleidsvrijheid ten aanzien van de uitvoering
ongemoeid kan blijven. Via de Wet cliëntenrechten zorg (Wcz) zullen in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

23

Wmo dezelfde regels inzake klachtrecht en medezeggenschap gaan
gelden als in de zorg. De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe
deze bepaling zich verhoudt met de invoeringsdatum van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat cliëntenrechten beter moeten
worden verankerd, bijvoorbeeld via recht op second opinion. Reden
daarvoor is, dat gemeenten straks zowel over het budget als over de
indicatie gaan. Dan moet de cliënt ook meer kunnen dan slechts klagen.
Op welke wijze kan en zal hieraan tegemoet gekomen worden?
De leden van de fractie van de PvdA vragen op welke onderdelen van de
decentralisatie (vormen van begeleiding en doelgroepen) de gemeenten
daadwerkelijk zullen kiezen voor samenwerking in de regio’s. Hoe werkt
de procedure klachtenrecht binnen deze regionale gemeentelijke
samenwerking als de burger het niet eens is met de toegewezen vorm en
frequentie van begeleiding? Welke rol ziet de staatssecretaris weggelegd
voor de Wmo-raden bij deze procedure?
Wat betreft het klachtrecht en medezeggenschapsrecht zitten de leden van
de PVV-fractie met een aantal vragen. Waarom kiest de staatssecretaris
ervoor om landelijk geldende normen met betrekking tot klachtrecht en
medezeggenschap overboord te gooien? Krijgen gemeenten hiermee niet
teveel vrijheid bij het invullen van hun klachtenregeling en medezeggenschapsregeling? Gemeenten worden verplicht een effectieve en laagdrempelige regeling te treffen om klachten af te handelen. Wie bepaalt of de
getroffen regeling effectief en laagdrempelig is? Waar kan een cliënt
naartoe indien de gemeente zijn klacht in zijn ogen niet naar behoren
afgehandeld heeft? Indien een cliënt begeleiding nodig heeft bij deze stap,
terwijl de klacht juist over de begeleider gaat, welke ondersteuning kan de
cliënt dan van de gemeente verwachten?
De meldplicht bij calamiteiten en seksueel geweld in zorginstellingen,
zoals geregeld in de Kwaliteitswet zorginstellingen, is een buitengewoon
belangrijke meldplicht. De leden van de PVV-fractie begrijpen dan ook niet
waarom de staatssecretaris deze meldplicht niet in de Wmo invoert, maar
gemeenten verantwoordelijk maakt voor het instellen van een nieuwe
meldplicht. Waarom wordt de meldplicht niet in de Wmo gehandhaafd?
Welke garantie kan de staatssecretaris geven dat de nieuw te vormen
meldplicht door gemeenten in alle gevallen minimaal net zo ingevuld is
als in de Kwaliteitswet zorginstellingen? Het is voor wat de leden van de
PVV betreft onacceptabel wanneer een gemeente deze meldplicht niet
voldoende serieus neemt. Welke sancties zal de staatssecretaris treffen
tegen gemeenten die een loopje nemen met de meldplicht calamiteiten en
seksueel geweld?
De leden van de SP-fractie vinden het onverstandig dat gemeenten vrij
zijn om de regeling van klachtrecht en medezeggenschap zelf te bepalen,
zonder dat daarvoor landelijke en uniforme regels zijn. Hoe verhoudt dit
zich tot de plicht om een Wmo-raad te hebben. Is het niet goed om eisen
te stellen voor een klachtregeling en inspraak?
Deze leden vinden het te vaag dat gemeenten in hun beleidsplan moeten
aangeven welk eisen zij hebben voor zorgaanbieders in verband met het
melden van geweld en calamiteiten. De leden van de SP-fractie vragen
waarom dit niet in de Kwaliteitswet Zorginstellingen kan worden
behouden.
Verder zijn zij erg verbaasd dat er weinig gezegd wordt over de arbeidsomstandigheden van de mensen die werken als begeleider. Zou het niet
goed zijn daar aandacht aan te besteden, omdat we bij de huishoudelijke
verzorging zien dat juist de thuiszorgmedewerkers het gelag betalen van
te lage prijzen voor de huishoudelijke verzorging?
De leden van de SP-fractie hebben bij de overheveling van huishoudelijke
verzorging grote problemen gezien rond de aanbesteding. Gemeenten die
diensten door derden laten uitvoeren moeten dit doen volgens de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

24

transparantie-eisen van de EU-richtlijn voor aanbesteding door
overheden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in twee diensten, 2a
commercieel en 2b maatschappelijk. Deelt de staatssecretaris de mening
dat gemeenten het beste voor het 2b-regime kunnen kiezen als zij gaan
aanbesteden voor begeleiding?
De leden van de SP-fractie vragen of de Wet cliëntenrechten zorg nu wel
of niet gaat gelden voor de Wmo. Graag ontvangen zij een helder
antwoord.
De leden van de D66-fractie begrijpen dat de wettelijke meldplicht bij
calamiteiten en seksueel geweld zal niet langer zal gelden voor
maatschappelijke ondersteuning. Zij zijn van mening dat calamiteiten en
seksueel geweld in een afhankelijkheidsrelatie voor de patiënt zodanig
ernstig zijn dat daarbij de grootste zorgvuldigheid moet worden betracht.
Kan de staatssecretaris in dat kader toelichten waarom de vrijheid inzake
bepalingen rondom een meldplicht bij de gemeenten worden neergelegd?
De leden van de SGP-fractie vragen de staatssecretaris in te gaan op de
vraag of er afstemming is tussen de verschillende wetten op gebied van
klachtrecht en de medezeggenschap.Waarom kiest de staatssecretaris hier
niet voor uniforme regels? Welk voordeel hebben gemeenten en cliënten
erbij dat iedere gemeente andere regels hieromtrent kan opstellen?
7. Cliëntervaringsonderzoek
De verplichte horizontale verantwoording uit de Wmo wordt aangepast. Er
wordt ingezet op onderling vergelijkbare uitkomsten tussen gemeenten.
Kan de staatssecretaris toelichten op welke wijze de administratieve lasten
van deze insteek tot een minimum beperkt kunnen blijven, en tevens
bruikbare resultaten oplevert voor individuele gemeenten, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie vragen of cliënten voldoende op de hoogte
zijn van de resultaten die op grond van de Wmo verwacht mogen worden,
om de vraag naar de resultaten van de maatschappelijke ondersteuning te
kunnen beantwoorden. Zij zijn tevens van mening dat de wijze waarop het
ervaringsonderzoek wordt vormgegeven en afgenomen aan de Kamer
moet worden voorgelegd. Op welke wijze zullen de resultaten van de
verschillende gemeenten jaarlijks worden gepresenteerd? Deze leden zijn
overigens van mening dat cliëntervaringsonderzoek niet alleen gestandaardiseerd, maar ook onafhankelijk moet worden uitgevoerd, en vragen
hoe de staatssecretaris aan dat deel van de genoemde motie-Wolbert/
Voortman uitvoering gaat geven.
De leden van de PVV-fractie zijn tevreden over de komst van een
gestandaardiseerd cliëntervaringsonderzoek, zodat vergelijking tussen
gemeenten mogelijk wordt. De MvT spreekt over een ministeriële regeling
waarin een aantal zaken geregeld zal worden. Twee van deze zaken zijn de
gegevensverzameling en de gegevensanalyse. Gemeenten kunnen
hiermee de resultaten van het cliëntervaringsonderzoek beïnvloeden.
Deze leden zien daarom graag een specifieke uitwerking van de uitvoering
van dit onderzoek, waaruit blijkt dat gemeenten geen enkele mogelijkheid
hebben om hiermee te frauderen.
8. Overige onderwerpen
De leden van de VVD-fractie hebben nog een vraag ten aanzien van de
begeleiding voor personen die een intramurale indicatie hebben. Blijft
deze begeleiding onderdeel van de AWBZ, waardoor deze personen niet
via de gemeente hun begeleiding hoeven te organiseren? Specifiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

25

vragen deze leden naar de situatie bij palliatieve zorg en hospices. Blijft
deze begeleiding onderdeel van de AWBZ, of wordt deze begeleiding
overgeheveld naar de Wmo?
Een specifieke vraag geldt voor de ADL-assistentie. Per 2012 is de nieuwe
aanspraak ADL-assistentie in de AWBZ gecreëerd. Begeleiding in en om
de woning is onderdeel van deze aanspraak. Begeleiding buiten de
woning wordt echter apart geïndiceerd. Kan de staatssecretaris aangeven
of deze begeleiding buiten de woning onderdeel is van de decentralisatie,
of blijft deze ondersteuning voor mensen met een indicatie voor
ADL-assistentie onderdeel van de AWBZ?
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in de beslissing van de
staatssecretaris geen gevolg te geven aan de wens van de VNG om de
grondslag psychosociaal uit de Wmo te schrappen. Zij menen met de
staatssecretaris dat de Wmo de voorzieningen dient te leveren om
mensen met psychosociale problematiek te laten participeren in de
maatschappij.
Zij vragen welke gevolgen de met de VNG gemaakte bestuursafspraken
voor de jaren 2011–2015 hebben of zouden moeten hebben voor dit
wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie merken op dat gemeenten erop toezien dat
zorgaanbieders in overleg treden over de overname van medewerkers.
Deze leden vragen waarom hierbij geen rekening gehouden wordt dat
personeel wordt overgenomen met hetzelfde salaris en met behoud van
arbeidsrechten. Dit is zeer gewoon bij overnames. Waarom regelt de
staatssecretaris dat hier niet?
De komende jaren krijgen de gemeenten te maken met meerdere
maatregelen, zo merken de leden van de D66-fractie op. Ingrepen in de
Wajong, de WSW, de WWB en de jeugdzorg hebben gevolgen voor
gemeenten. Daarbij moeten we voorkomen dat mensen tussen wal en
schip vallen. Dat vereist een zorgvuldige overgang en zo snel mogelijk
duidelijkheid. Kan de staatssecretaris met het oog op de korte voorbereidingstijd tot 1 januari 2013 een tijdpad schetsen met de stappen die zij tot
die tijd gaat zetten?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe organisaties die over
gemeentegrenzen heen begeleiding faciliteren ook na de overheveling
gefinancierd kunnen blijven. Deze leden vragen of gemeenten worden
gestimuleerd om gelden te bundelen om gezamenlijk voorzieningen in te
kopen. Op welke manier worden gemeenten gestimuleerd om identiteitsgebonden begeleiding in te kopen? In hoeverre biedt het Zeeuws model
uitkomst voor het behoud van keuze vrijheid? Is het mogelijk om
gemeenten te stimuleren om via het Zeeuws model begeleiding in te
kopen?
Voor de leden van de SGP-fractie is het bij de beoordeling van dit
wetsvoorstel cruciaal dat de keuzevrijheid van cliënten gewaarborgd is
voor alle zorgvormen die naar de gemeente worden overgedragen. Deze
leden zijn daar niet gerust op. Kan de staatssecretaris aangeven hoe zij de
keuzevrijheid van de cliënt in dit wetsvoorstel ziet? Is de keuzevrijheid van
de cliënt om zorgt te ontvangen die bij hem/haar past volgens de
staatssecretaris afdoende gewaarborgd?
Om de keuzevrijheid van de cliënt te borgen, hebben de leden van de
SGP-fractie al eerder gepleit voor een wettelijke verankering van het in
veel gemeenten gebruikte (variant op het) «Zeeuwse model». Daarbij
kunnen alle aanbieders een contract krijgen, mits zij de zorg kunnen
leveren voor de door de gemeente vastgestelde prijs èn kwaliteit. Voor de
gemeenten heeft deze vorm van contracteren het voordeel dat zij hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

26

cliëntpopulatie een gevarieerd aanbod kunnen bieden, dat voorkomen
wordt dat de prikkels tot zorginnovaties verdwijnen als slechts enkele
grote zorgaanbieders worden gecontracteerd en dat er geen massale
reorganisaties nodig zijn, zoals bij de introductie van de Wmo. Voor
(bovenregionaal opererende en/of kleine) instellingen is dit een kans om
goede zorg te kunnen blijven leveren. Kan de staatssecretaris daarop
ingaan? Is de staatssecretaris bereid de uitgangspunten van dit model
wettelijk te verankeren? Indien niet, hoe zijn in dat geval de keuzevrijheid
en de vraagsturing van de cliënt geborgd?
De staatssecretaris merkt op dat gemeenten op grond van het nieuwe
artikel 4, eerste lid, verplicht zijn voorzieningen te treffen die de burger in
staat stellen om de dagelijkse levensverrichtingen uit te voeren en het
persoonlijk leven te structureren en daarover regie te voeren. Daarnaast
spreekt de MvT over «een vraaggerichte, op de burger toegesneden
ondersteuning». Als het gaat om het voeren van regie en een vraaggerichte ondersteuning, willen de leden van de SGP-fractie vragen of het ook
tot de compensatieplicht van gemeenten behoort om cliënten de
zeggenschap te bieden over de inrichting van hun leven in algemene zin,
maar ook tot het beleven van en leven overeenkomstig hun godsdienst of
levensovertuiging, analoog aan de criteria van de Zorgbeginselenwet?
Op dit moment zijn er veel bovenregionaal opererende instellingen die
zich richten op een specifieke, soms kleine doelgroep. De leden van de
SGP-fractie denken voor wat betreft de doelgroep aan zorg rond specifieke aandoeningen, zorg vanuit een specifieke zorgvisie, maar ook aan
zorg die gegeven wordt vanuit een bepaalde levensfilosofie/overtuiging.
Kan de staatssecretaris aangeven of instellingen die zich op specifieke
doelgroepen richten de zorg kunnen blijven leveren op het moment dat dit
wetsvoorstel in werking treedt? Zullen zij partij zijn in de onderhandeling
met potentieel honderden gemeenten?
De leden van de SGP-fractie maken zich ook zorgen om het voortbestaan
van aanbieders met een regiofunctie (denk o.m. aan zorgboerderijen) als
gevolg van het schrappen van de verplichting voor gemeenten om een
pgb aan te bieden. Omdat veel van de cliënten van dergelijke instellingen
gebruik maken van een pgb, zijn deze organisaties afhankelijk van de
mate waarin de huidige voedingsgemeenten ruimte geven aan de
keuzevrijheid middels het pgb. Erkent de staatssecretaris dat het voor
dergelijke aanbieders heel moeilijk zal worden om te blijven bestaan, ook
als slechts een paar gemeenten in het voedingsgebied kiezen voor de
mogelijkheid van pgb? Hoe ziet de staatssecretaris het perspectief voor
dergelijke aanbieders?
9. Overgangsrecht en transitie
Er wordt in de MvT gesproken over het door VWS en de VNG gezamenlijk
opgezette «Transitiebureau».
De leden van de VVD-fractie brengen het volgende naar voren.
Kan worden toegelicht wat de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de
partners binnen dit transitiebureau is, over hoeveel Fte het bureau
beschikt, en voor welke termijn dit bureau werkzaamheden verricht?
Er is budget gegeven aan gemeenten ter voorbereiding van de decentralisatie. Hoe is dit geregeld, en wat zijn de prestatie-afspraken?
Het is van groot belang dat gemeenten tijdig inzicht hebben in de grootte
van de taak die hen te wachten staat na overheveling van begeleiding
naar de Wmo. Een van de taken van het Transitiebureau is het coördineren van de gegevensstromen richting gemeenten. Hebben gemeenten
inmiddels alle relevante informatie ontvangen van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), het Centraal Administratiekantoor (CAK), bureaus
jeugdzorg en zorgkantoren, zodat zij inzicht hebben in het aantal burgers
dat gebruikt maakt van de extramurale begeleiding en de aard daarvan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

27

Zo nee, wanneer wordt verwacht dat deze informatie wel beschikbaar is
voor gemeenten?
Er is een aantal specifieke cliëntengroepen dat aangeeft niet mee te
kunnen in de overheveling van begeleiding naar de Wmo, met name
vanwege een specifieke aandoening en/of vanwege het kleine aantal
cliënten dat tot deze groep behoort. Een concreet voorbeeld is de groep
vroegdoven die begeleiding nodig hebben. Hoe wil de staatssecretaris
met deze groepen omgaan bij de decentralisatie?
De rol van MEE bij de decentralisatie is belangrijk voor de onafhankelijke
cliëntondersteuning. Hoe ziet de staatssecretaris deze rol concreet
uitgewerkt, en welke afspraken worden hierover gemaakt met de VNG en
met MEE?
De leden van de VVD-fractie vragen de staatssecretaris toe te lichten hoe
de informatievoorziening richting cliënten die op dit moment nog
begeleiding vanuit de AWBZ ontvangen vorm gegeven wordt. Door wie,
hoe en op welke momenten worden zij geïnformeerd over de aankomende wijzigingen? Zijn er acties die zij zelf dienen te ondernemen om
begeleiding te blijven ontvangen na de decentralisatie? Zo ja, welke?
De leden van de VVD-fractie hebben nog een vraag ten aanzien van de
samenhang van voorliggende decentralisatie met Passend Onderwijs.
Vanuit de AWBZ kan tijdens het (speciaal) onderwijs nu begeleiding,
verpleging en verzorging geboden worden, bijvoorbeeld bij de Tyltylscholen. Met de overheveling van begeleiding ontstaat een knip met de
overige AWBZ zorg. Ook is nog onduidelijk hoe het Passend Onderwijs in
de praktijk wordt ingevuld. Kan de staatssecretaris ingaan op de
samenhang tussen voorliggende decentralisatie en Passend Onderwijs?
Kan zij hierbij specifiek ingaan op de beschikbaarheid van begeleiding in
het (speciaal) onderwijs, ook na voorliggende decentralisatie en
uitvoering van de plannen omtrent Passend Onderwijs? Kan de staatssecretaris ingaan op de positie van de medische kinderdagverblijven waar
kinderen met AWBZ-indicaties naar toe gaan?
Een gedeelte van de cliënten dat extramurale begeleiding ontvangt,
krijgt ook na de decentralisatie tevens andere AWBZ-zorg en/of zorg uit
hoofde van de Zorgverzekeringswet (Zvw). Hier ligt een belangrijk
aandachtspunt voor gemeenten en vooral ook voor zorgkantoren/
verzekeraars. Door goed gekoppelde welzijnsvoorzieningen kan het aantal
patiëntbezoeken afnemen. Zijn er op dit moment signalen dat samenwerking en/of gezamenlijke zorginkoop van zorgkantoren en gemeenten
van de grond komt? Zo ja, kan de staatssecretaris dit toelichten? Zo nee, is
de staatssecretaris voornemens een dergelijke samenwerking te stimuleren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze?
De leden van de PvdA-fractie vragen of het van kracht worden van deze
wet per 2013, voor bestaand beroep op begeleiding per 2014, realistisch
is. Hebben gemeenten op deze manier voldoende tijd om zich voor te
bereiden op de uitvoering? Vanuit de hoek van de gemeenten wordt er
aangegeven dat het gestelde jaar invoeringstijd voor grote druk zorgt.
Deze leden vragen of de datum van 1 januari 2013 gehandhaafd blijft, en
of de staatssecretaris op de hoogte is van de grote tijdsdruk waaronder
gemeenten komen te staan. Gemeenten geven zelf aan specifieke kennis
en expertise nog te missen. Uit de evaluatie van de Wmo blijkt echter dat
de uitvoering van de wet nog niet helemaal goed verloopt. De belangen
van kleine doelgroepen worden nog niet altijd behartigd door een
Wmo-raad, en gemeenten zijn nog niet altijd in staat de juiste ondersteuning voor mensen te organiseren. Ook blijkt uit de evaluatie dat
gemeenten nog onvoldoende doen voor mensen met een beperking die
moeilijk sociaal contact leggen, terwijl dit wel tot het compensatiebeginsel
in de Wmo behoort. Welke garanties heeft de staatssecretaris dat
gemeenten de zorg en begeleiding van een omvangrijke groep mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

28

aankunnen? Welke ijkmomenten worden in 2012 ingezet om te kunnen
beoordelen of invoering per 2013, resp. 2014 verantwoord is?
De leden van de fractie van de PvdA vragen tevens of al bekend is welke
onafhankelijke instantie zich zal buigen over de overdracht van de
relevante beschikbare budgetten aan de gemeenten. Hoe gaat deze
instantie eruit zien, en hoe zal de opdracht van deze instantie luiden? Hoe
gaat de staatssecretaris garanderen dat de budgetten op de juiste tijd op
de juiste plek terecht komen? Op welke wijze wordt er concreet voor
gezorgd dat de kennis van het CIZ of zorgkantoren over de doelgroep die
begeleiding ontvangt niet verloren gaat? Bij gemeenten terecht komt?
De leden van de fractie van de PvdA vragen voor welke groepen cliënten
geldt dat gemeenten zich in het bijzonder rekenschap moeten geven en
waaruit die gewenste bijzondere aandacht van gemeenten dan zal
bestaan.
Zij vragen of de staatssecretaris bereid is de gemeenten een deel van de
uitvoeringskosten die in 2012 al gemaakt zullen moeten worden te
verstrekken. Deze leden kunnen concluderen dat gemeenten al een deel
van deze kosten al in 2012 gaan maken, omdat een deel van de cliënten al
in 2012 benaderd zal moeten worden om een klantvriendelijke en
proactieve werkwijze te kunnen bewerkstelligen. Alleen op deze manier
moeten bepaalde groepen cliënten voorbereid worden op de overgang
naar de Wmo.
De leden van de fractie van de PvdA menen dat er in 2012 ook al contact
gezocht moet worden met nieuwe cliënten door gemeenten. Rekent de
staatssecretaris ook de volgende groepen mee als nieuwe cliënten: zij die
in 2013 doorlopende AWBZ-indicaties hebben, van wie de zorgvraag
recentelijk is veranderd en op grond hiervan in aanmerking komen voor
een herindicatie en zij die in 2013 een aflopende AWBZ-indicatie
Begeleiding hebben?
Zij hebben geconstateerd dat er een grote groep cliënten is met indicaties
vanuit de AWBZ die doorlopen tot 2014 en ver daarna. Welke informatie
kan de staatssecretaris deze groep cliënten geven over de situatie vanaf
2014, wanneer de begeleiding onder het Wmo-beleid zal worden
uitgevoerd?
De leden van de fractie van de PvdA hebben geconstateerd dat er vanuit
verschillende instanties verschillende soorten managementinformatie bij
de gemeenten terecht komen tijdens de gegevensoverdracht. Zowel het
CIZ, het CAK als de zorgkantoren zijn hier namelijk bij betrokken. Hoe gaat
de staatssecretaris zorg dragen voor integrale managementinformatie
voor de gemeenten vanuit deze verschillende instanties waarvoor het Rijk
verantwoordelijk is?
De gegevensoverdracht op persoonsniveau ervaren de leden van de
fractie van de PvdA ook als problematisch. Momenteel volgt deze
overdracht een ingewikkelde route, waarbij cliënten eerst toestemming
geven aan het zorgkantoor en/of het CIZ voor een deel van de overdracht,
vervolgens worden de adressen van cliënten aan gemeenten doorgegeven. De gemeente moet vervolgens zelf achter de resterende gegevens
van de cliënten aan. Deze leden vinden dat er op deze wijze veel middelen
verloren gaan aan bureaucratische handelingen. Kan de staatssecretaris
er zorg voor dragen dat er een minder bureaucratische procedure gebruikt
kan worden voor deze gegevensoverdracht?
De leden van de CDA-fractie achten het hoogstnoodzakelijk dat de
overheveling van de begeleiding van de AWBZ naar de Wmo ertoe zal
leiden dat de zorg eenvoudiger en simpeler wordt. Het vervallen van de
indicaties van het CIZ biedt gemeenten en betrokken mensen met
begeleidingsbehoefte al veel meer lucht voor het adequaat inspelen op de
situatie van de cliënt. Het is terecht dat gemeenten zelf mogen bepalen
hoe en wanneer cliënten voor begeleiding in aanmerking komen. Deze
leden vinden het winst dat er nieuwe innovatieve vormen van begeleiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

29

kunnen ontstaan die we momenteel nog niet voor mogelijk hadden
gehouden.
Niettemin zal het nog niet altijd lukken bij de overdracht van AWBZ naar
Wmo direct de vernieuwingen te introduceren. De kans bestaat dat de
overdracht in eerste instantie beleidsarm plaatsvindt. Veel mensen met
begeleiding zijn er ook bij gebaat dat zij geleidelijk kunnen wennen aan
nieuwe vorm van ondersteuning zodat het cliëntsysteem mee kan groeien
met de nieuwe ontwikkelingen. Ook zullen bestaande cliënten hun
begeleiding en vaste begeleiders zolang mogelijk willen behouden. In dit
licht vinden de leden van de CDA-fractie het op zich te begrijpen dat in
2013 alleen de nieuwe aanvragen via de gemeente verlopen. Wel vragen
deze leden zich ten zeerste af hoe dat voor gemeenten praktisch is te
organiseren. Dat betekent immers dat de gemeenten in januari 2013 alles
al op orde moeten hebben om de nieuwe aanvragers goed te kunnen
bedienen. Hoe kan een gemeente contracten afsluiten met zorgaanbieders
voor een gering aantal aanvragers? Deze leden zien niet goed in waarom
het regelen van begeleiding voor nieuwe aanvragers een goede eerste
stap kan zijn voor het oppakken van de hele begeleiding van de gemeente.
Graag willen deze leden op dit punt een toelichting van de staatssecretaris. Ook willen zij inzicht in de financiële implicaties wanneer de nieuwe
aanvragers in 2013 nog niet door de gemeente worden uitgevoerd. Welke
bezuinigingen zijn precies ingeboekt voor het jaar 2013 en zijn die ook op
een andere wijze te realiseren als alle begeleiding in 2013 nog in de AWBZ
blijft? Deze leden zouden daarentegen wel graag zien dat gemeenten in
2013 al wennen aan de nieuwe cliëntgroepen waar zij mee te maken
krijgen. Deze leden vragen zich af of de staatssecretaris geen andere
mogelijkheden ziet, zoals gemeenten in 2013 te laten «proeven» of
«droogoefenen» met begeleiding van nieuwe aanvragers in 2013, zonder
direct begeleiding daadwerkelijk te moeten realiseren voor deze nieuwe
aanvragers. Wanneer de gemeente in 2013 de mogelijkheid hebben om te
droogoefenen met de (her)nieuw(d)e aanvragers dan kunnen zij in 2013
goed leren welke problematiek er op hen afkomt. Dat zal ertoe leiden dat
de beleidsplannen en de organisatie van de begeleiding beleidsrijker
wordt en inhoudelijk beter gefundeerd. Graag horen deze leden hoe de
staatssecretaris denkt over het droogoefenen met nieuwe (her)aanvragen
in 2013 en de gehele wet in werking te laten treden op 1 januari 2014?
Deze leden denken dat zowel gemeenten en cliënten er baat bij hebben
dat in eerste instantie de overgangssituatie zo rustig mogelijk verloopt.
Dat biedt gemeenten de mogelijkheid het nieuwe ondersteuningsnetwerk
zo goed mogelijk te verkennen. Zo vinden deze leden het heel jammer als
gemeenten niet leren van de eerdere ervaringen met aanbesteding. Er
bestaat het risico dat onder grote haast gemeenten rücksichtslos gaan
aanbesteden op prijs en inzoomen op de grote aanbieders en geen
rekening houden met kwaliteit of vernieuwend aanbod van kleine
aanbieders. Deze leden maken zich zorgen over de consequenties daarvan
voor begeleiding die momenteel wordt geboden door bijvoorbeeld
zelfstandigen zonder personeel en zorgboerderijen. Welke mogelijkheden
ziet de staatssecretaris om gemeenten te stimuleren bij de aanbesteding
met kwaliteit en met kleine zorgaanbieders rekening te houden?
Bij de overheveling van extramurale begeleiding en kortdurend verblijf
vanuit de AWBZ naar de Wmo gaat het om kwetsbare mensen. We
moeten te allen tijde voorkomen dat zij de dupe worden van een
systeemverandering. De leden van de D66-fractie vinden het daarom
zorgelijk dat het onduidelijk blijft in hoeverre gemeenten voldoende en op
tijd zijn toegerust voor hun verantwoordelijkheid voor een grote groep
nieuwe hulpbehoevenden. Gemeenten missen nu nog de kennis en
expertise om hun nieuwe taken adequaat te kunnen uitvoeren. Heeft het
Transisitiebureau inmiddels met alle gemeenten de lacunes hieromtrent in
kaart gebracht? Beschikken alle gemeenten over een uitgewerkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

30

overgangstraject met doelen en tussenstappen? De staatssecretaris geeft
aan dat er bij de overheveling geen uitzonderingen worden gemaakt voor
specifieke cliëntgroepen. Soms gaat het echter om zulke specifieke
groepen dat het slechts een klein aantal cliënten per gemeente betreft.
Hoe gaat de staatssecretaris er voor zorgen dat gemeenten ook in staat
zijn om in deze gevallen de noodzakelijke begeleiding aan te bieden?
Zowel het Rijk als de gemeenten staan voor een grote verandering. De
leden van de D66-fractie verzoeken de staatssecretaris een evaluatiemoment voor de gehele transitie in te stellen. Wil de staatssecretaris
wettelijk een evaluatiebepaling vastleggen?
Voor de D66-fractie is het waarborgen van een goede onafhankelijke
cliëntondersteuning essentieel. Bij de overheveling moet de continuïteit
van de cliëntondersteuning voor mensen met een beperking centraal
staan. Welke maatregelen neemt de staatssecretaris om de onafhankelijkheid van deze ondersteuning te verzekeren?
Met voorliggend wetsvoorstel wordt vanaf 2013 de zorg voor personen
die voor het eerst of opnieuw aanspraak maken op extramurale
begeleiding gedecentraliseerd en vanaf 2014 voor alle personen die daar
al aanspraak op maken, zo merken de leden van de Groenlinksfractie
op. Echter, in het bestuursakkoord is ook afgesproken dat gemeenten één
jaar voorbereidingstijd krijgen alvorens de extramurale begeleiding en
kortdurend verblijf daadwerkelijk worden gedecentraliseerd. Gezien de
datum van verzending naar de Tweede Kamer en de nog komende
behandeling in de Tweede en Eerste Kamer, is die afspraak niet meer waar
te maken. Voor de leden van de GroenLinksfractie is het belangrijk dat
gemeenten zich goed voor kunnen bereiden op de decentralisatie, zodat
zij het benodigde beleid kunnen ontwikkelen, maar ook zodat de decentralisatie zo min mogelijk hinder betekent voor mensen die op deze zorg
aanspraak maken. Daarom vragen zij of de staatssecretaris voornemens is
aan de eerder vastgestelde datum vast te houden, of dat zij de inwerkingtreding van deze wet uit zal stellen. De leden van de GroenLinksfractie
vinden het signaal van verschillende gemeenten, dat echt minimaal een
jaar voorbereidingstijd nodig is, belangrijk en roepen de staatssecretaris
daarom op de wetswijziging niet eerder in te laten gaan dan een jaar na
aanname en daarbij vast te houden aan de gefaseerde invoering.
Naast voldoende tijd voor voorbereiding is de tijdige beschikbaarheid van
informatie een belangrijke voorwaarde voor een goede overgang. Om
klantvriendelijk en pro-actief deze decentralisatie in te kunnen vullen is het
noodzakelijk dat gemeenten tijdig geïnformeerd worden over de groep
mensen voor wie zij de zorg in moeten gaan kopen. Deze leden zijn van
mening dat deze informatie zo nauwkeurig mogelijk moet zijn en op een
eenvoudige manier beschikbaar voor gemeenten. Wat doet de staatssecretaris om de informatievoorziening voor gemeenten zoveel mogelijk te
optimaliseren?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het van groot
belang is dat er duidelijkheid komt over de hoeveelheid middelen die
meekomen naar de gemeente voor de uitvoering van de overheveling,
zowel op het gebied van administratie als op het gebied van indiceren.
Deze leden benadrukken dat de transitieperiode door elke gemeente
anders wordt opgepakt. Klopt het dat gemeenten pas in een laat stadium
kunnen beschikken over bijvoorbeeld persoonlijke gegevens over het
pgb?
Deze leden merken op dat pas wanneer de wet definitief is, de verordening kan worden vastgesteld en de inkoop van begeleiding wordt
opgestart. In praktijk zullen veel gemeenten gedwongen worden om het
eerste deel van 2013 op de wijze van de AWBZ te werken, daarom zijn
deze leden van mening dat de decentralisatiekorting niet gerealiseerd kan
worden. Het herindiceren van alle «oude gevallen» eind 2013 zal namelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

31

voor een intensive piek in het werkproces bij gemeenten zorgen. Zij
vragen op dit punt nadere toelichting.
De leden van de ChristenUnie-fractie benadrukken het belang van goede
cliëntondersteuning in de Wmo. Deze ondersteuning is een basisvoorziening en moet daarom ook gewaarborgd worden in de wet. Zij vragen
op dit punt nadere toelichting. Is het mogelijk om deze ondersteuning op
onafhankelijke wijze vorm te geven? Is het mogelijk om recht te krijgen op
cliëntondersteuning zonder dat hier een indicatie aan vooraf gaat?
Het wetsvoorstel gaat er vanuit dat gemeenten integraal beleid voeren. Dit
vraagt volgens de leden van de SGP-fractie nogal wat van het ambtelijk
apparaat. Kan de staatssecretaris aangeven of het ambtelijk apparaat van
met name middelgrote en kleinere gemeenten hier wel voldoende voor
toegerust is? Hoe groot is het risico dat zon gemeente in specifieke
situaties niet voldoende kan overzien of de aan te bieden voorzieningen
voldoende tegemoetkomen aan de zorgbehoefte binnen individuele
situaties, zo vragen deze leden? Heeft de gemeente voldoende bestuurskracht om deze wet uit te voeren, of moet er samengewerkt worden met
andere gemeenten? Als dat zo is, wat blijft er dan over van de kerngedachte van het wetsvoorstel dat de gemeente dicht bij de burger staat en
haar burgers kent?
Volgens het wetsvoorstel dienen colleges horizontaal verantwoording af
te leggen, dus aan de gemeenteraad. Bij een gemeenschappelijke regeling
staat de gemeenteraad echter veel meer op afstand, zo constateren de
leden van de SGP-fractie. Erkent de staatssecretaris dat het alleen daarom
al veel moeilijker is voor een gemeenteraad om invloed uit te oefenen op
het beleid? Hoe reageert de staatssecretaris hierop vanuit het perspectief
van democratische controle?
Veel gemeenten uiten hun zorgen rond de stapeling van ontwikkelingen:
extramurale begeleiding naar de Wmo, invoering van Wet Werken naar
Vermogen en de jeugdzorg naar de gemeente. Hebben gemeenten
daardoor niet te weinig tijd en bestuurskracht voor een zorgvuldige
implementatie, zo vragen deze leden.
De staatssecretaris geeft aan dat zij voor geen enkele groep een uitzondering wil maken op de overheveling, terwijl de Kamer er in debatten op
gewezen heeft dat er in sommige gevallen sprake kan van een zodanig
specifieke zorgvraag, of zo’n beperkte doelgroep, dat de overheveling
naar gemeenten niet voor de hand zou liggen. De leden van de
SGP-fractie vragen waarom er in dit wetsvoorstel toch voor gekozen is om
geen uitzonderingen te maken.
De leden van de SGP-fractie wijzen specifiek op een groep kinderen met
meervoudige complexe beperkingen of kinderen met een ernstige
verstandelijke beperking met forse gedragsproblematiek, waardoor
schoolgaan niet mogelijk is. Deze kinderen kunnen dankzij goede
mantelzorg nog thuis blijven wonen en hoeven daardoor niet te verblijven
in een voorziening. De zwaarte van hun beperkingen is echter wel zodanig
dat een AWBZ verblijfsindicatie op zijn plaats is. Deze kinderen hebben
echter wel specialistische dagopvang nodig in een specialistisch kinderdagcentrum, waarmee het thuis blijven wonen blijvend mogelijk wordt
gemaakt. In feite gaat het hierbij om zorg en begeleiding die niet op een
regulier kinderdagverblijf geboden wordt. Veelal ontvangen deze kinderen
nu een indicatie voor een aantal dagdelen voor de functie behandeling in
groep. Voorheen was dat vaak de functie begeleiding in groep. Zij vragen
wat met deze dagbesteding gaat gebeuren. Blijft deze vorm onder de
AWBZ, omdat sprake is van behandeling, of gaat het over naar de Wmo,
omdat de staatssecretaris dit ziet als een vorm van begeleiding? Als deze
specialistische vorm wordt overgeheveld naar gemeenten, voorzien de
leden van de SGP-fractie dat de ouders/ondersteuners dergelijke kinderen
alsnog een indicatie voor verblijf zullen aanvragen, wat tegen het
beoogde beleid van extramuralisering in zou gaan. De leden van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

32

SGP-fractie sluiten zich bij het pleidooi van de VNG aan om voor deze
doelgroep een uitzondering te maken, omdat het bij deze doelgroep niet
gaat om het compenseren van hun beperkingen, maar meer gericht is op
specialistische zorg.
Een nauw hieraan verwante doelgroep betreft de schoolvoorbereidende
groep van kinderen met een verstandelijke beperking in de leeftijdscategorie van 0–5 jaar, waar in een kinderdagcentrum heel nadrukkelijk
gewerkt wordt aan ontwikkelingsgerichte vaardigheden. Een ontwikkelingsachterstand wordt daarmee zoveel mogelijk voorkomen en het is de
bedoeling dat deze kinderen t.z.t. doorstromen naar het (speciaal)
onderwijs. Indien hier in de eerste levensjaren onvoldoende specialistische zorg geboden wordt, is de kans groot dat de ontwikkelingsachterstand later niet meer ingehaald kan worden, met grotere kosten tot
gevolg. Graag ontvangen deze leden een uitgebreide reactie op de vraag
of deze groep uitgezonderd kan worden van de overheveling.
Daarnaast vragen de leden van de SGP-fractie ook palliatieve zorg uit te
zonderen van de overheveling. De genoemde begeleiding is nauw
verweven met het geven van verzorging en verpleging en wordt door
dezelfde zorgverlener gegeven. Wanneer de financiering losgemaakt
wordt van de financiering van de verzorging en verpleging, is het mogelijk
dat het stuk begeleiding door iemand anders gegeven moet worden.
Gezien de teerheid van de laatste levensfase vinden deze leden dit
onwenselijk. Daarnaast is de begeleiding van deze doelgroep zo specifiek,
dat deze vorm van begeleiding meer zorg dan welzijn is. Graag ontvangen
deze leden ook hier een reactie op. Bovendien constateren zij dat de
nachtzorg bij palliatieve zorg altijd uit de functie begeleiding betaald
wordt, terwijl het hier eigenlijk zorg betreft. Is dit gegeven voor de
staatssecretaris aanleiding om de nachtzorg niet meer te indiceren onder
de noemer begeleiding?
De leden van de SGP-fractie vragen de staatssecretaris waarom
doelgroepen waar zeer specifieke zorg voor nodig is, zoals bij bijzondere
aandoeningen zoals de Ziekte van Huntington, niet zijn uitgezonderd van
de overheveling. Het is voor aanbieders van dergelijke zorg toch
onmogelijk om met alle individuele gemeenten te onderhandelen, vaak
voor slechts 1 cliënt per gemeente?
10. Financiële consequenties
Een van de grote voordelen van voorliggend voorstel is dat het
gemeenten de mogelijkheid biedt binnen de eigen werkterreinen slimme
verbindingen te zoeken, zodat zij burgers een integraal pakket een
maatwerk aan kunnen bieden. Om dit te bereiken is het noodzakelijk dat
gemeenten voldoende (financiële) beleidsvrijheid krijgen in het inrichten
van hun beleid. De leden van de VVD-fractie zijn daarom voorstander
van de voorgestelde financiering via het gemeentefonds.
Op dit moment is er nog geen duidelijkheid over het over te hevelen
budget voor 2013 voor cliënten die nieuw instromen en herindicaties. Uit
de Memorie van Toelichting (MvT) blijkt dat deze informatie eind februari
2012 beschikbaar komt. Is het nog steeds de verwachting dat deze
deadline gehaald wordt? Zo nee, waarom niet, en welke consequenties
heeft dit voor de decentralisatie?
Naast gegevens over het aantal mensen dat gebruik maakt van
begeleiding in de AWBZ dient voor gemeenten ook tijdig duidelijkheid te
komen over de financiële gevolgen van de overheveling. In dit kader
wijzen de leden van de VVD-fractie ook op de aangenomen motie
Venrooy/Uitslag (29 538, nr. 128), waarin de staatssecretaris wordt
opgeroepen zo gauw mogelijk, doch uiterlijk voordat de begrotingskaders
2013 worden vorm gegeven, inzage te geven in de financiële gevolgen
van de decentralisatie. In de motie wordt ook aangegeven dat de
meicirculaire 2012 te laat komt voor gemeenten om goed te kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

33

anticiperen op de overheveling per 1 januari 2013. Kan de staatssecretaris
toelichten wat de huidige stand van zaken is met betrekking tot deze
informatievoorziening richting gemeenten? Kan de staatssecretaris
aangeven welke criteria een rol spelen in het verdeelmodel? Wordt hierbij
rekening gehouden met gebieden waarin veel mensen wonen met een
beperking, bijvoorbeeld omdat er van oudsher veel instellingen gevestigd
zijn?
Aanvullend hierop hebben de leden van de VVD-fractie een vraag over de
samenloop tussen de Wmo en de AWBZ. Er zijn signalen dat gemeenten
bij vergunningverlening van zorgprojecten verklaringen vragen dat er
geen Wmovoorzieningen aangevraagd worden bij de gemeente. Herkent
de staatssecretaris deze signalen en hoe gaat zij hiermee om?
Er kan sprake zijn van een afwentelingsrisico. In dat kader is met de VNG
afgesproken dat averechts werkende prikkels zullen worden vervangen
door stimulerende prikkels. Is/wordt een inventarisatie gemaakt van de
huidige averechts werkende prikkels? Welke stimulerende prikkels worden
overwogen? Kan worden toegelicht op welke wijze deze materie op dit
moment bestudeerd wordt, hoe het vervolgtraject eruit ziet en hoe de
Kamer hierover wordt geïnformeerd?
In het Regeerakkoord is opgenomen dat het IQ-criterium voor recht op
AWBZ-zorg per 2012 wordt veranderd in een IQ lager dan 70. Het kabinet
heeft besloten om onderzoek te doen naar de wijze waarop deze
maatregel het beste vorm kan krijgen en daarom de implementatie
daarvan met één jaar uit te stellen. De ingangsdatum per 1 januari 2013
zou daarmee gelijk komen te liggen met de invoering van de decentralisatie van de begeleiding voor nieuwe cliënten. Kan de staatssecretaris
inmiddels meer inzicht verschaffen over de eventuele doorgang van de
IQ-maatregel en de effecten van deze maatregel?
Er is sprake van een toename in het aantal indicaties. Heeft dit gevolgen
voor de overheveling van begeleiding naar de Wmo? Zo ja, welke?
De leden van de PvdA-fractie verwijzen naar het oordeel van de Raad
van State dat de financiële onderbouwing van het voorliggende
wetsvoorstel onvoldoende is, onder meer wat betreft de te hanteren
verdeelsleutel van de beschikbare middelen naar de gemeenten. Zijn de
huidige criteria voor de verdeelsleutel wel toereikend nu er aanzienlijk
andere cliënten tot de doelgroep van de Wmo worden gerekend? Ontstaat
er geen scheef beeld voor gemeenten die bijvoorbeeld relatief veel
instellingen voor begeleid wonen herbergen? Kan uitgebreid aangegeven
worden waarom de compensatieplicht voldoende waarborgen biedt dat
kosten niet worden afgewenteld naar bijvoorbeeld de AWBZ? Kan
daarnaast ook een analyse worden gegeven van het verloop van de
kosten van de over te hevelen voorzieningen, en kan daarbij worden
aangegeven in hoeverre de Wmo kostenbesparend kan zijn ten opzichte
van de recente ontwikkelingen in de AWBZ? In dit verband vragen de
leden van de fractie van de PvdA of de staatssecretaris bereid is het
amendement-Hamer/Wolbert actief bij gemeenten onder de aandacht te
brengen.
Zij kunnen concluderen uit gegevens van het CIZ dat gemeenten een
hogere zorggroei hebben dan de afgesproken jaarlijkse groeicompensatie
uit het bestuursakkoord compenseert. Zijn gemeenten nog wel in staat in
voldoende mate zorg te bieden wanneer het budget op deze wijze gekort
wordt?
De huidige inloopvoorzieningen voor mensen met psychiatrische
problemen zijn bij kleinere gemeenten regionaal georganiseerd, en in de
steden ingebed in de wijken. Deze voorzieningen werken samen met
andere aanbieders in de wijk om gezamenlijk op een laagdrempelige wijze
mensen met ernstige psychiatrische problematiek te ondersteunen in hun
participatie. De leden van de fractie van de PvdA vragen of bij de
overheveling van de inloopgelden de kans bestaat dat patiënten hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

34

inloopvoorziening mogelijk verliezen, wanneer de gelden (niet geoormerkt) naar alle gemeenten verdeeld worden,. de inloopgelden per
1 januari 2013 in het geheel worden overgeheveld, omdat het om niet
geı̈ndiceerde mensen gaat, of per 1 januari 2014, gelijk met de
AWBZ-gelden voor de hele groep?
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het recht op een financiële
vergoeding voor alfahulp overeind blijft bij het verdwijnen van het recht
op een pgb.
Zij vragen of aan het voornemen de toegang tot de AWBZ te beperken
(IQ-maatregel) alleen gebaseerd is op kostenbesparing en of de gevolgen
ervan voldoende in kaart zijn gebracht.
De staatssecretaris heeft besloten tot een uitstel van de IQ-maatregel tot
1 januari 2013 om verder onderzoek te doen naar de wijze waarop deze
maatregel het best vorm kan krijgen. Deze leden vragen of de staatssecretaris al inzicht kan verschaffen over wijze waarop deze maatregel mogelijk
wordt doorgevoerd en de effecten van deze maatregel. Bovendien maken
deze leden zich zorgen over het samenvallen van de geplande invoering
van deze maatregel, gelijktijdig met de invoering van decentralisering van
de begeleiding van nieuwe cliënten.
De leden van de fractie van de PvdA verwijzen naar de kritiek van de Raad
van State op de Wet Werken naar vermogen, ten aanzien van de
samenhang met overheveling en AWBZ en Jeugdzorg en de financiële
risico’s voor goede uitvoering door gemeenten, gezien het feit dat
sommige gemeenten al een financiële achterstand hebben. Zij vragen
hierop een uitgebreidere reactie. Hoeveel van de ingeboekte bezuinigingen op het pgb in de AWBZ wordt door vertaald naar gemeenten bij de
overgang van begeleiding en kortdurend verblijf?
De staatssecretaris geeft aan dat er ultimo februari 2012 duidelijkheid
gegeven wordt over het over te hevelen budget voor 2013. Graag horen
de leden van de PVV-fractie dan ook voor 1 maart hoe groot het te
overhevelen budget zal zijn. Vervolgens worden gemeenten pas in mei
geïnformeerd over de hoogte van het budget per gemeente. Ziet de
staatssecretaris mogelijkheden om gemeenten eerder te informeren,
zodat gemeenten eerder volledige duidelijkheid hebben over het budget
waarover zij kunnen beschikken per 2013?
Verder geeft de staatssecretaris aan dat er met de VNG afgesproken is dat
averechts werkende prikkels, bijvoorbeeld het neerleggen van kosten in
een ander domein, zullen worden vervangen door stimulerende prikkels.
Hoe staat het met de invulling van deze afspraken? Indien de afspraken
nog niet ingevuld zijn, kan de Kamer hier dan voor het zomerreces over
geïnformeerd worden?
Bij eerdere overhevelingen van functies uit de AWBZ naar de Wmo heeft
een budgetherverdeling tussen gemeenten plaatsgevonden. Daarbij is
gewerkt met zogenaamde voordeelgemeenten en nadeelgemeenten.
Graag horen de leden van de CDA-fractie op basis van welke criteria de
overheveling van de AWBZ-begeleidingsgelden naar gemeenten zal
plaatsvinden. Deze leden willen met name weten of daarbij rekening
wordt gehouden met de bestaande begeleidingsbehoefte in de
gemeenten zoals deze tot uiting komt in de omvang van de CIZ-indicaties
voor begeleiding. Zo zijn er gemeenten in Nederland, bijvoorbeeld in het
krimpgebied Parkstad Limburg, waar sprake is van een relatief ongezonde
bevolking. De ongezondheid van de bevolking is niet altijd te verklaren uit
objectieve paramaters zoals leeftijd en sociaal economische status. Naar
verwachting is de omvang van indicaties voor begeleiding van het CIZ in
de relatief ongezonde gebieden hoger dan in de relatief gezonde
gebieden. Deze leden vinden het niet terecht wanneer deze gemeenten op
voorhand worden gestraft voor het hebben van een relatief ongezonde
bevolking. Ook zijn er gemeenten met relatief veel CIZ-indicaties voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

35

begeleiding vanwege het op de gemeentegrond aanbieden van bijvoorbeeld een grote woonvoorziening. Het adviesbureau Hobeon werkt aan
een model voor de overheveling. Wanneer zijn de criteria voor het
verdeelmodel bekend en wordt bij de overheveling rekening gehouden
met de huidige omvang van CIZ-indicaties voor de gemeente? Deze leden
hechten eraan dat de Kamer daar zo snel mogelijk over wordt geïnformeerd.
Hoewel het Rijk beter de omvang en verdeling van het budget gaan
monitoren, zijn de leden van de SP-fractie zeer teleurgesteld dat het
budget voor begeleiding niet wordt geoormerkt. Hierdoor kunnen alsnog
gelden voor andere doeleinden bestemd worden voor andere doeleinden
dan de begeleiding. Deze leden zijn voor oormerken van het budget voor
begeleiding en verzoeken de staatssecretaris dit te bewerkstelligen.
De leden van de SP-fractie vinden het zeer onverstandig om met een
korting op het budget de overheveling van begeleiding naar gemeenten te
regelen. Gemeenten dienen het geld te krijgen dat daarvoor nodig is. Om
eerst te bezuinigingen op het budget is al een eerste stap die laat zien dat
er niet in het belang van de mensen die begeleiding nodig hebben wordt
gekozen.
Genoemde leden constateren dat de hoogte van het budget dat
gemeenten ontvangen nog onduidelijk is. Zij willen weten waarom de
overheveling er zo snel doorheen gejaagd moet worden als er nog niet
eens duidelijkheid is over de financiering hiervan. Vanwege de tijdnood
die er bij deze overheveling plaatsvindt, vragen de leden van de SP-fractie
alle mensen per 2014 over te laten gaan en dit niet te splitsen in nieuwe
en bestaande aanvragen voor begeleiding.
De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris of er nog een
onafhankelijke toets wordt gehouden over de financiën van dit
wetsvoorstel en verzoeken daarbij om dit uit te laten voeren door de
Rekenkamer.
De overheveling van begeleiding en kortdurend verblijf naar de
gemeenten wordt opgevangen door het vergroten van het gemeentefonds. De hoogte van het bedrag wordt pas in 2012 helder. De leden van
de D66-fractie dringen er nogmaals op aan dat er zo snel mogelijk
duidelijkheid moet worden geboden over zowel het totaalbedrag als de
verdeling van de middelen over de verschillende gemeenten.
Met de decentralisatie van begeleiding naar de gemeenten zullen
gemeenten eerder inzetten op preventie, maar aan de andere kant bestaat
er ook een afwentelingsrisico. Gemeenten kunnen proberen de kosten
neer te leggen bij de AWBZ. Het kabinet heeft met de VNG afgesproken
dat averechts werkende prikkels zullen worden vervangen door stimulerende prikkels. De leden van de D66-fractie vragen op dit punt een
toelichting. Deze leden begrijpen dat de staatssecretaris in overleg is met
de VNG over de wijze waarop een afwentelingsrisico wordt opgevangen.
Wanneer zijn hiervan de eerste uitkomsten te verwachten?
Deze leden delen met de staatssecretaris de mening dat gemeenten voor
de uitvoering van hun nieuwe taak voldoende middelen ter beschikking
moeten krijgen. Gemeenten hebben zich gecommitteerd aan een
efficiencykorting van 5% die is uitgewerkt in de zogenaamde rekenregel.
Hierbij wordt het uiteindelijke budget berekend door uit te gaan van de
realisatie 2010, vermeerderd met een jaarlijks ingecalculeerde budgetgroei van 2,5%. De D66-fractie verneemt graag van de staatssecretaris of
het uiteindelijke macrobudget nog wordt aangepast, indien blijkt dat de
groei van de functie begeleiding hoger uitvalt dan de ingecalculeerde
groeivoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

36

De inloopfunctie van de ggz wordt met voorliggend wetsvoorstel
gedecentraliseerd naar gemeenten, zo constateren de leden van de
GroenLinksfractie. Deze inloopfunctie is een belangrijke manier voor de
steden om zorg en ondersteuning te bieden aan dak- en thuislozen en
naar deze vorm van zorg is met name in de steden vraag en is daar nu
overwegend georganiseerd. Hoe worden de middelen ter bekostiging van
de inloopfunctie ggz verdeeld over de gemeenten?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke mogelijkheden er
voor gemeenten zijn om toch inkomenspolitiek te bedrijven binnen de
kaders van de Wmo. Deze leden vragen op dit punt de toekomstvisie van
de staatssecretaris. Hoe kunnen gemeenten hun financiën kloppend
houden zonder dat zij inkomenspolitiek bedrijven?
Hoeveel van de door de staatssecretaris ingeboekte bezuinigingen op het
pgb in de AWBZ worden doorvertaald naar gemeenten bij de overgang
van begeleiding en kortdurend verblijf?
De MvT geeft slechts een indicatie van het bedrag (tussen 2,7 en 3,1 mrd.
euro) dat wordt overgeheveld naar de gemeenten. Wat de financiële
consequenties hiervan zijn voor de afzonderlijke gemeenten, is
waarschijnlijk pas met de meicirculaire bekend. Belemmert het late tijdstip
waarop de exacte bedragen bekend worden, geen tijdige inhoudelijke
discussie in de gemeenteraad over de te maken keuzes, zo vragen de
leden van de SGP-fractie. Is de beoogde invoeringsdatum van 1 januari
2013 dan wel realistisch en wenselijk, zo vragen deze leden, aangezien in
het bestuursakkoord § 6.3.7 staat dat het uitgangspunt is dat gemeenten
minimaal één jaar voorbereidingstijd krijgen tussen de afronding van de
wetgeving en de inwerkingtreding daarvan?
Op welke manier is bij de overheveling van het budget rekening
gehouden met de verwachting dat het aantal mensen wat een beroep
doet op de Wmo de komende tijd zal stijgen, onder andere in verband met
de vergrijzing? Hoe reageert de staatssecretaris op het risico op budgetoverschrijdingen, die hierdoor ten laste van gemeenten zullen komen?
Daarnaast vragen de leden van de SGP-fractie hoe gemeenten een
realistische prijs kunnen bepalen voor de afzonderlijke vormen van
begeleiding. Is de diversiteit tussen vormen van begeleiding immers niet
groot?
11. Administratieve lasten
In de memorie van toelichting wordt vrij positief geoordeeld over de
gevolgen van dit wetsvoorstel voor de administratieve lasten bij de
verschillende betrokken partijen. Voor de leden van de GroenLinksfractie
staat voorop dat de mogelijke gevolgen voor de administratieve lasten
zoveel mogelijk geminimaliseerd moeten worden. Kan de staatssecretaris
daarom reageren op de vrees bij verschillende regionaal of landelijk
werkende instellingen dat hun administratieve lasten wel degelijk flink
kunnen stijgen, aangezien zij nu met verschillende gemeenten om tafel
moeten, die daarbij elk vanuit hun eigen verordening verschillend beleid
voeren? Heeft de staatssecretaris daarover nagedacht? Hoe denkt de
staatssecretaris te voorkomen dat de decentralisatie een verzwaring van
administratieve lasten en uitvoering van regels met zich meebrengt voor
zorgaanbieders, aansluitend bij het Programma Regelarme instellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

37

II. ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I
Onderdeel A
Artikel 1
De leden van de SP-fractie constateren dat dit wetsvoorstel ervoor zorgt
dat verschillende termen wordt veranderd. Zo wordt begeleiden in de
maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en openbare geestelijke
gezondheidszorg vervangen door de term ondersteuning. De term
verslavingsbeleid wordt gewijzigd in verslavingszorg en de huishoudelijke
verzorging wordt veranderd in huishoudelijke hulp. Deze leden vinden het
zeer onwenselijk en onverstandig om deze termen te wijzigen. Er wordt
hier gesproken over zorg, dat zal niet veranderen. Doordat de terminologie verandert betekent dit een onderwaardering van het vak. Dit laat zien
dat deze regering wederom niet voor de mensen kiest, maar voor het
laten uithollen van dit vak. De leden van de SP-fractie verzoeken de
staatssecretaris om de termen ongewijzigd te laten.
Onderdeel C
Artikel 4
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de formulering van
het nieuwe artikel 4 lid 3 m.b.t. de mantelzorger onduidelijk is. Zou de
term «voort te zetten» niet eerder «te onderbreken» moeten zijn? Zij
wensen op dit punt nadere toelichting.
Onderdeel F
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat in het voorgestelde
artikel 9, eerste lid de «s» achter burgemeesters moet verdwijnen.
Onderdeel I
De leden van de SP-fractie constateren dat de eerste evaluatierapportage
voor 1 juli 2016 moet worden uitgebracht. Zij willen weten of de Kamer
ook geïnformeerd wordt in tussenrapportages, zodat eventuele
problemen kunnen worden aangepakt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
De griffier van de commissie,
Teunissen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 127, nr. 8

38