3
Vragenuur: Vragen Veldman
Vragen van het lid Veldman aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de onroerendezaakbelasting (ozb) die in veel gemeenten meer stijgt dan landelijk is afgesproken.

De heer Veldman (VVD):
Voorzitter. Uit een steekproef van de Vereniging Eigen Huis
onder 107 gemeenten blijkt dat de onroerendezaakbelasting,
de belasting die huiseigenaren betalen, volgend jaar met
gemiddeld 1,8% stijgt. Dat is opnieuw hoger dan de
macronorm die tussen de minister van Binnenlandse Zaken
en de gemeenten is afgesproken. Ik zeg helaas "opnieuw"
omdat al de gehele ambtsperiode van deze minister, 2012,
2013, 2014, 2015, en dus wellicht ook weer in 2016, de
macronorm door gemeenten wordt overschreden en huiseigenaren dus meer betalen dan wat er is afgesproken. Ik
heb daarom de volgende vragen aan de minister. Wat is er
de oorzaak van dat de ozb-opbrengsten opnieuw hoger lijken te zijn dan volgens de macronorm is toegestaan? Wat
vindt de minister daarvan? Wat gaat hij eraan doen om
ervoor te zorgen dat gemeenten de macronorm niet
opnieuw overschrijden?
Dan nog iets anders. De Vereniging Eigen Huis signaleert
grote verschillen in de bedragen die huiseigenaren moeten
betalen. Zo brengt de gemeente Schiedam ongeveer €180
aan ozb in rekening en de gemeente Nijmegen met €475
bijna drie keer zoveel. Hoe kijkt de minister tegen deze
enorme verschillen aan? Wat vindt hij daarvan, los van het
feit, waar hij ongetwijfeld mee zal komen, dat gemeenten
autonoom zijn? Wat vindt hij van dit soort grote verschillen
in wat huiseigenaren moeten betalen?

Minister Plasterk:
Mevrouw de voorzitter. De gemeenten bepalen de tarieven
voor de ozb. Dat betekent dat gemeenten verschillende
tarieven kunnen bepalen. Dat is de wet. Daarenboven geldt
er wel een afspraak tussen de gemeenten gezamenlijk en
het Rijk. Dat is geen afspraak over het tarief, want dat
bepalen de gemeenten zelf, maar de afspraak dat de
opbrengst van alle gemeenten bij elkaar opgeteld per jaar
niet meer kan stijgen dan 3%. Welnu, de cijfers over de
opbrengst van de ozb krijgen wij in het voorjaar. Voor dit
jaar lijkt het alsof die opbrengst stijgt in de orde van grootte
van 1,8%. Dan zou je zeggen dat dat onder die 3% blijft,
maar omdat men in het verleden te ver gestegen is, mag
men nu minder ver stijgen, namelijk 1,6%. Het zou kunnen
dat men daar 0,2% boven komt. Ik hoop het niet. Wij
wachten dat af. Wij gaan dat horen van het COELO (Centrum
voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) in maart. Dat is het moment om daarop te reageren.
Daar verbond de heer Veldman nog de volgende vraag aan.
Wat vindt u er nou eigenlijk van dat de gemeenten het
gemeentelijk belastinggebied hebben en zelf tarieven
mogen bepalen? Ik ga even uit van de wet zoals die is. Wel
heeft mijn zeer gewaardeerde collega Wiebes nog onlangs
een plan gepresenteerd waarin eerder sprake is van een

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Veldman

uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied, zodat ze
nog meer ruimte hebben om die tarieven zelf vast te stellen.
De heer Veldman (VVD):
Dank voor de beantwoording, maar het is geen antwoord
op mijn vraag. Ik heb namelijk niet gevraagd wat de minister
ervan vindt dat gemeenten autonoom zijn in het vaststellen
van het tarief, want dat zijn ze. Ik heb hem gevraagd
waarom de macronorm, die wij afgesproken hebben,
opnieuw dreigt te worden overschreden, net als de afgelopen vier jaar. De afgelopen vier jaar hebben huiseigenaren
ruim 90 miljoen euro meer betaald dan dat er met elkaar is
afgesproken. Die macronorm hebben wij niet voor niks. Die
macronorm hebben wij, met een mooi woord, om onevenredige stijging van de collectieve lastendruk te voorkomen.
Ergo, die macronorm hebben wij om ervoor te zorgen dat
wij met z'n allen niet te veel belasting betalen. Daar maken
wij met gemeenten dus afspraken over. Wat gaat de
minister eraan doen om ervoor te zorgen dat de gemaakte
afspraken worden nagekomen? Het is voor mij niet goed
genoeg als de minister zegt: ik wacht tot het voorjaar en
dan zie ik weer verder. Ik wil dat de minister met de
gemeenten in gesprek gaat en dat hij ze houdt aan de
gemaakte afspraken.
Minister Plasterk:
Ik ben bang dat wij toch moeten wachten tot het voorjaar
tot wij definitieve cijfers hebben. Dat is voor mij het moment
om in gesprek te gaan met gemeenten. Maar vooruitlopend
daarop wil ik wel alvast zeggen: mocht blijken dat men de
norm bijna gehaald heeft maar net niet helemaal — het ziet
ernaar uit dat men daar 0,2% boven zit — dan zal ik met ze
afspreken dat ze die 0,2% volgens de afgesproken systematiek volgend jaar moeten inlopen en ze de opbrengst dus
niet met maximaal 3% mogen laten stijgen maar met
maximaal 2,8%. Dat zal ik doen. Dat is conform de eerder
afgesproken systematiek.
De heer Veldman (VVD):
Ik zou graag zien dat deze minister in plaats van reactief
proactief te werk gaat en dus aan de voorkant stuurt op de
gemaakt afspraken, want reactief werken betekent in the
end dat huiseigenaren ieder jaar te veel betalen. Zij betalen
ieder jaar meer dan de afspraak en dat is niet de bedoeling.
Minister Plasterk:
De proactieve rol bij het vaststellen van de onroerendezaakbelasting ligt echt bij de gemeenteraden. Dat is de autonomie van het gemeentebestuur. Als de VVD dat zou willen
wijzigen, dan hoor ik dat graag. Maar nogmaals, mijn indruk
is dat, als er al sprake zou zijn van een wijziging in de systematiek, het eerder een verruiming van het gemeentelijk
belastinggebied is. Ik voeg daar wel het volgende aan toe,
zeg ik tegen de heer Veldman. Als per 2019 het hele stelsel
van lokale belastingen ingrijpend zou worden veranderd,
lijkt mij dat het moment om de macronormsystematiek,
met alle mitsen en maren die je daarbij kunt hebben, nog
eens te heroverwegen.
De heer Klein (Klein):
We kijken naar de problemen van de huiseigenaren die met
hogere lasten te maken hebben. Ik vraag de minister of het

15 december 2015
TK 37

37-3-1

niet verstandig is om te weten waarom gemeenten nu
gedongen worden om de tarieven te verhogen. Is dat niet
een gevolg van het beleid van het kabinet om de opschalingskorting te handhaven? Is dat niet een gevolg van het
beleid om een decentralisatie door te voeren met veel te
weinig geld, met 40% korting? Kortom, zou de minister in
zijn analyse ook willen betrekken waarom gemeenten tot
een verhoging zijn gekomen?

ik en passant al genoemd dat de norm van 3% stijging geen
tariefstijging is, maar een stijging van de opbrengst. Het
kan ook dat de opbrengst stijgt omdat er een nieuwbouwwijk tot stand is gekomen, waardoor er meer inkomsten
binnenkomen via de ozb.

Minister Plasterk:
Nee, dat zou ik niet willen doen, ook omdat de meeste
gemeenten de ozb helemaal niet verhogen. De gemiddelde
stijging van 1,8% komt tot stand doordat heel veel
gemeenten keurig de tarieven vlak houden. Sommige
gemeenten verlagen de tarieven zelfs. Een paar gemeenten
verhogen de tarieven en op die manier komt het gemiddelde
tot stand. Wij kunnen zeker niet zeggen dat alle gemeenten
zich gedwongen zien om de ozb-tarieven te verhogen.
De voorzitter:
De heer Klein, tot slot.
De heer Klein (Klein):
Ik heb nog een tweede vraag. De verhoging van de ozbtarieven leidt tot meer lasten bij de burgers. Wij kijken naar
de totale lasten die de mensen door de overheid opgelegd
krijgen. Is het dan niet handig dat wij eens goed kijken wat
de koopkrachteffecten per gemeente zijn, zodat wij een
goed plaatje krijgen van wat de mensen te besteden hebben
als gevolg van de belastingen die zij van Rijk, provincie en
gemeente op hun bordje krijgen?
Minister Plasterk:
Het is aan de gemeenten om tarieven te stellen, zoals ik al
gezegd heb. Als wij toekomen aan een herindeling van het
gemeentelijk belastinggebied — nogmaals, het plan is om
dat per 2019 te doen — dan zou ik mij kunnen voorstellen
dat als onderdeel van dat pakket nog eens kritisch wordt
gekeken naar een aantal lokale belastingen. Er zit ook een
aantal bij, zoals de hondenbelasting, waarvan ik het langzamerhand moeilijk vind om te verklaren waarom wij die
überhaupt hebben. Dat geldt ook voor de ondergrondse
precariorechten en zo zijn er nog wel een paar.
De heer Van Raak (SP):
Gemeenten hebben heel moeilijke zorgtaken. Daar zitten
bezuinigingen bij van 20%, 30% of 40%. Zij mogen van de
VVD geen belasting heffen. Ik heb echter nog niet gezien
dat het geld uit de lucht valt of aan de bomen groeit. Als
gemeenten de moeilijke zorg aan kwetsbare mensen willen
leveren, waar halen zij dan het geld vandaan?
Minister Plasterk:
Ik dank de heer Van Raak voor zijn bijval. Ik meen dat het
indirect eerder een vraag aan de VVD is. Uiteindelijk moeten
gemeenten zelf besluiten hoe zij hun begroting in balans
brengen. Daarover zijn wij het hier wel eens, denk ik. Laten
wij aan dit debat niet de indruk overhouden dat alle
gemeenten de ozb verhogen. Veruit de meeste gemeenten
houden de ozb-tarieven keurig vlak. In mijn inleiding heb

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Veldman

15 december 2015
TK 37

37-3-2