Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 578

Eerstelijnszorg

Nr. 59

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG

Ontvangen ter Griffie op 18 december 2018.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Het besluit tot het doen van een aanwijzing
kan niet eerder worden genomen dan op
18 januari 2019.

Den Haag, 18 december 2018
Op grond van artikel 8 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)
informeer ik u hierbij over de zakelijk inhoud van mijn voornemen tot het
geven van een aanwijzing aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over
de wijziging van de tariefsoort voor eerstelijnsdiagnostiek in de medisch
specialistische zorg per 1 januari 2020. Bijgaand stuur ik u de signalering
van de NZa «Signalering tarieven medisch specialistische zorg»1.
Achtergrond
De NZa stelt voor het gereguleerde segment van de medisch specialistische zorg jaarlijks maximumtarieven vast, voor het andere deel bestaan
vrije tarieven. Het vrije segment omvat ongeveer 70% van de totale
medisch specialistische zorg. Sinds 2012 is geen systematische analyse
meer uitgevoerd naar de verdeling over het vrije en gereguleerde
segment. Daarnaast heeft de NZa ook signalen van veldpartijen
ontvangen over de wenselijkheid van een overheveling naar vrije tarieven
voor bepaalde vormen van zorg. De NZa heeft daarom het huidige
gereguleerde en vrije segment onderzocht om te bezien of de huidige
verdeling nog steeds passend is of dat aanpassing nodig is. Volgens de
NZa bieden vrije tarieven de mogelijkheid voor maatwerk waarmee extra
kwaliteit of innovatie kan worden beloond. Dit sluit aan bij het recente
advies van de NZa over de doorontwikkeling van de bekostiging medisch
specialistische zorg2 waarin ingezet wordt op een omslag naar zorg met
waarde voor de patiënt. Het zorgaanbod moet echter wel aan een aantal
voorwaarden voldoen om in aanmerking te komen voor overheveling
naar het vrije segment. In lijn met de vorige adviezen3 heeft de NZa
gekeken naar kenmerken van het zorgaanbod en de beschikbaarheid van
informatie, waarbij de stabiliteit van de productstructuur een belangrijke
1
2
3

kst-33578-59
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstukken 29 248 en 32 620, nr. 314
Analysekader zorgvuldig dereguleren (EUR, 2003) en Brief NZa: vrije prijzen eerstelijnsdiagnostiek van 3 april 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 578, nr. 59

1

rol speelt. Wanneer het aantal zorgaanbieders voldoende hoog is en de
zorg niet sterk geconcentreerd is bij een select aantal aanbieders, is vrije
onderhandeling over prijs en kwaliteit van zorgproducten mogelijk.
Samenvatting analyse NZa
De NZa heeft een aantal zorggroepen onderzocht die mogelijk in
aanmerking komen voor een overheveling naar het vrije segment omdat
bij deze groepen sprake is van voldoende aanbieders. Het gaat om:
eerstelijnsdiagnostiek, infertiliteit, geriatrische revalidatiezorg, revalidatiegeneeskunde, kaakchirurgie en kindergeneeskunde.
Voor eerstelijnsdiagnostiek concludeert de NZa dat de tarieven – met
uitzondering van die van trombosezorg4 – per 2020 vrijgegeven kunnen
worden.
Voor overige zorg geeft de NZa aan dat gedeeltelijk aan de randvoorwaarden voor vrije tarieven wordt voldaan, waardoor het vrijgeven van de
tarieven voor deze zorg op dit moment niet in de rede ligt.
Zo stelt de NZa dat voor de geriatrische en medisch specialistische
revalidatie geldt dat gewerkt wordt aan een nieuw product-/prestatiestructuur. Voor deze twee groepen is nader onderzoek nodig of de tarieven
hiervoor vrijgegeven kunnen worden. Dit kan pas besloten worden als de
nieuwe structuur ingevoerd wordt. Voor de kaakchirurgie geeft de NZa
aan dat sprake is van overlap met prestaties in de eerstelijns mondzorg.
Een nadere analyse van beide groepen is volgens de NZa nodig.
Daarnaast is een deel van de kaakchirurgie sterk geconcentreerde zorg
waardoor het volgens de NZa in de rede ligt de tarieven te blijven
reguleren. Voor kindergeneeskunde adviseert de NZa de tarieven niet vrij
te geven omdat, net zoals in 2015, nog een verbeterslag gemaakt kan
worden over de inhoud en afbakening van de productstructuur ondanks
de gewijzigde productstructuur in 2013. Voor de zorgproductgroep
infertiliteit stelt de NZa vast dat een deel van deze zorg vergunningsplichtig is en door een beperkt aantal zorgaanbieders geleverd wordt.
Voor de overige zorg in deze groep zou een overgang mogelijk zijn op
basis van het aantal aanbieders en de stabiele productstructuur. Nader
onderzoek hiernaar is volgens de NZa noodzakelijk.
Voor alle overige zorg in het gereguleerde segment stelt de NZa ook vast
dat tariefregulering noodzakelijk blijft, hoofdzakelijk vanwege een beperkt
aantal aanbieders waardoor een onevenwichtige verhouding in de
onderhandeling kan ontstaan. Voor wat betreft het huidige vrije segment
heeft de NZa een signaal ontvangen betreffende de genderzorg omdat dit
in een beperkt aantal instellingen wordt aangeboden. De NZa concludeert
dat nader onderzoek nodig is om te bepalen welke tariefsoort hier het
beste bij past.
Eerstelijnsdiagnostiek
In 20155 heeft de NZa geadviseerd om de tarieven in de eerstelijnsdiagnostiek vrij te geven. Hierover heeft mijn ambtsvoorganger u geïnformeerd en haar reactie gegeven6. Volgens de NZa kon de eerstelijnsdiagnostiek per 2016 overgeheveld worden naar het vrije segment. Omdat
tegelijkertijd naar voren kwam dat niet alle partijen voorstander waren
van het vrijgeven van de tarieven in de eerstelijnsdiagnostiek, heeft mijn
4

De trombosezorg prestaties worden per 2020 overgeheveld naar de OZP categorie «overige
verrichtingen». Deze categorie heeft maximumtarieven.
5
Brief NZa: vrije prijzen eerstelijnsdiagnostiek van 3 april 2015
6
Kamerstuk 33 578, nr. 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 578, nr. 59

2

voorganger besloten het advies op dat moment niet over te nemen. Op dit
moment is er wel breed draagvlak. Zo geven zorgverzekeraars aan dat ze
bekend zijn met de prestaties en zonder maximumprijs te kunnen inkopen.
Hierbij is relevant dat de contracteergraad voor eerstelijnsdiagnostiek
hoog is.
Op basis van de huidige analyse concludeert de NZa dat de eerstelijnsdiagnostiek – met uitzondering van trombosezorg – geschikt is voor
overheveling naar het vrije segment. De trombosezorg vormt volgens de
NZa een uitzondering binnen de zorgproductgroep omdat er op de markt
voor trombosezorg sprake is van grotere veranderingen die waarschijnlijk
zullen resulteren in een afname van het (toch al beperkte) aantal
aanbieders. Ik ben het dan ook met de NZa eens dat deze tarieven niet in
aanmerking komen om vrijgegeven te worden. De analyse laat zien dat bij
de overige groepen binnen de eerstelijnsdiagnostiek sprake is van een
ruim aantal zorgaanbieders en van voldoende stabiliteit om over de
zorgproducten in vrije onderhandeling afspraken te maken. Daarnaast
sluit overheveling naar het vrije segment aan bij de facultatieve prestatie
die per 2019 ingevoerd wordt. Hiermee wordt innovatie meer gestimuleerd en kwaliteit beter beloond. Belangrijk vind ik hierbij ook dat
veldpartijen onderschrijven dat de tarieven in de eerstelijnsdiagnostiek
geschikt zijn voor overheveling naar het vrije segment.
Het vrijgeven van de tarieven draagt bij aan de vermindering van
administratieve lasten omdat (onnodige) regulering wordt beperkt.
Zorgaanbieders zijn voor het gereguleerde segment namelijk verplicht om
jaarlijks de kostprijzen bij de NZa aan te leveren voor herijking van de
tarieven. Een vrij tarief biedt daarnaast meer mogelijkheden om extra
service van medisch specialisten te bekostigen. Het kan bijdragen aan dat
patiënten eerder de juiste zorg op de juiste plek ontvangen. Ik kan mij
vinden in de argumenten van de NZa.
Ik vind het van belang dat de overheveling zorgvuldig plaatsvindt. Daarom
zal de NZa zeker de eerste paar jaar de impact van de overheveling
monitoren waarbij zij let op ontwikkelingen op het gebied van prijzen en
contracteergraad, maar ook de verwachte positieve effecten zoals
hierboven genoemd.
Zakelijke inhoud van de aanwijzing
Met de aanwijzing zal ik de NZa de opdracht geven om per 1 januari 2020
een vrij tarief te hanteren voor de eerstelijns diagnostiek met uitzondering
van trombosezorg in de medisch specialistische zorg.
Tot slot
De aanwijzing wordt gebaseerd op artikel 7 van de Wmg. Overeenkomstig
artikel 8 van die wet zal tot het geven van de aanwijzing niet eerder
worden overgegaan dan nadat dertig dagen zijn verstreken na verzending
van deze brief.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 578, nr. 59

3