Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1918
Vragen van het lid Agema (PVV) aan de Ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en voor Langdurige Zorg en Sport over het bericht dat een
zorgmedewerker die 10.000 pillen achterhield van verpleeghuisbewoners voor
wie deze geneesmiddelen noodzakelijk zijn en dat de regering voornemens is
het Waarschuwingsregister Zorg en Welzijn op te heffen (ingezonden
11 januari 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 25 februari 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 1603.
Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het lid Agema (PVV) over
het bericht dat een zorgmedewerker die 10.000 pillen achterhield van
verpleeghuisbewoners voor wie deze geneesmiddelen noodzakelijk zijn en dat
de regering voornemens is het Waarschuwingsregister Zorg en Welzijn op te
heffen (2022Z00267 ingezonden 11 januari 2022).
Het lid Agema heeft tevens op 10 januari 2022 vrijwel identieke vragen
gesteld (2022Z00228). Daar waar de vragen van elkaar verschillen, heb ik
beide vragen meegenomen in deze beantwoording.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Pillenroofster (32) staat op zwarte lijst, maar
waarschuwingsregister met rotte appels verdwijnt in 2022»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met uw brief van 29 november jl. waarin u aangeeft dat
RegioPlus het Waarschuwingsregister Zorg en Welzijn (Waarschuwingsregister) per 1 januari 2022 heeft beëindigd?

1

ah-tk-20212022-1918
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

De Stentor, 26 december 2021, «Pillenroofster (32) staat op zwarte lijst, maar waarschuwingsregister met rotte appels verdwijnt in 2022» Pillenroofster (32) staat op zwarte lijst, maar
waarschuwingsregister met rotte appels verdwijnt in 2022 | Binnenland | destentor.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ja, ik ben bekend met de brief die mijn ambtsvoorganger hierover aan uw
Kamer stuurde. In deze brief heeft mijn ambtsvoorganger uw Kamer op de
hoogte gesteld van het besluit van RegioPlus om het Waarschuwingsregister
te beëindigen en heeft hij het verslag gedeeld van een bestuurlijke verkenning dat ten grondslag lag aan deze beslissing.2
Vraag 3 en 5
Als u in uw brief schrijft dat er draagvlak is voor het komen tot een samenhangend preventief en repressief instrumentarium, waarom laat u het
Waarschuwingenregister dan opheffen alvorens er een nieuw instrumentarium is?
Bent u bereid het Waarschuwingsregister te behouden totdat u het nieuwe
instrumentarium heeft?
Antwoord 3 en 5
Het al dan niet opheffen van het Waarschuwingsregister is niet aan mij. Het
Waarschuwingsregister is opgericht door veldpartijen, met als doel het
bevorderen van een veilige zorgrelatie. Zoals aangegeven in de brief van
29 november 20213, is een verkenning uitgevoerd naar het bestuurlijk
draagvlak voor het beleggen van het eigenaarschap van het Waarschuwingsregister bij zorgaanbieders. De belangrijkste conclusie van de verkenning was
dat er geen bestuurlijk draagvlak is voor het scenario waarbij meerdere
(koepels van) zorgorganisaties mede-eigenaar worden van het Waarschuwingsregister. RegioPlus heeft naar aanleiding van deze verkenning besloten
om het Waarschuwingsregister te beëindigen. Ik ondersteun deze beslissing.
Het Waarschuwingsregister was voor werkgevers één van de mogelijke
maatregelen voor het bevorderen van een veilige zorgrelatie. De volgende
stap na de uitkomsten van de verkenning is een diepgaandere analyse van
het huidige instrumentarium, gericht op de vraag hoe de samenhang van
deze instrumenten in de praktijk versterkt kan worden. Dit gaat onder andere
om de vergewisplicht onder de Wkkgz, de VOG, de BIG en de leidraad veilige
zorgrelatie. Uit deze analyse zal moeten blijken of aanvullende instrumenten
noodzakelijk zijn, nu het Waarschuwingsregister is afgebouwd.
Vraag 4
Hoe ziet een samenhangend preventief en repressief instrumentarium er
concreet uit en wanneer treedt dat in werking? Op welke punten werkt dat
dan beter dan het Waarschuwingsregister?
Antwoord 4
Zoals per brief aangegeven is er breed draagvlak onder de geraadpleegde
partijen voor een brede samenwerking rond het thema veilige zorgrelatie en
het komen tot een samenhangend preventief en repressief instrumentarium.
Er zijn verschillende preventieve instrumenten, zoals de Leidraad Veilige
zorgrelatie, en repressieve instrumenten, zoals het BIG-register en het toezicht
door de IGJ. Het Waarschuwingsregister was tot voor kort een van deze
instrumenten. Ik voer nog een uitgebreidere analyse van deze bestaande
instrumenten uit, om te kijken naar eventuele overlap, waar nog instrumenten
ontbreken en hoe de huidige instrumenten effectiever kunnen worden
ingezet. De (koepels van) zorg- en welzijnspartijen, werkgevers- en werknemersorganisaties worden bij de uitwerking betrokken.
De beschikbare instrumenten sporen werkgevers aan de zaken op orde te
hebben en continue te werken aan een veilig werkklimaat en veilige
zorgrelaties. Ik ben ervan overtuigd dat juist de combinatie van inzet van
preventieve en repressieve instrumenten, het sterkst bijdraagt aan veilige
zorgrelaties.
Vraag 6
Hoeveel ouderen worden jaarlijks het slachtoffer van ouderenmishandeling
zoals fysieke mishandeling, uitbuiting, verwaarlozing, diefstal, zedendelicten
en het onthouden van noodzakelijke medische zorg?

2
3

Kamerstuk 32 620, nr. 272.
Kamerstuk 32 620, nr. 272.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In 2018 deed Regioplan onderzoek naar de prevalentie van ouderenmishandeling. Naar schatting heeft 1 op de 20 thuiswonende ouderen (5,5%) ooit te
maken gehad met ouderenmishandeling en wordt jaarlijks 1 op de 50
ouderen slachtoffer (2,0%).4 Onder ouderenmishandeling wordt verstaan al
het handelen of het nalaten van handelen van iedereen die een terugkerende
persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of
ouder) heeft, waardoor de oudere lichamelijke en/of psychische en/of
materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een
vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid.
Vraag 7
Deelt u de mening dat zorgmedewerkers die wegens de brede definitie van
ouderenmishandeling ontslagen zijn nooit meer ergens anders met kwetsbare
ouderen mogen werken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Voorop staat dat het zeer ernstig en zeer zorgelijk is, als een zorgmedewerker
schuldig wordt bevonden aan ouderenmishandeling. Er kunnen verschillende
instrumenten aangewend worden om te voorkomen dat personen met
relevante strafbare feiten gaan werken in functies met kwetsbare personen.
Zo geldt voor zorgaanbieders die onder de reikwijdte van de Wet klachten,
kwaliteit en geschillen zorg (Wkkgz) vallen een vergewisplicht bij het
aannemen van nieuw personeel. Dat houdt in dat zij moeten nagaan of de
wijze waarop een nieuwe medewerker in het verleden gefunctioneerd heeft,
niet in de weg staat om opnieuw zorg te verlenen. Daarnaast kan de
werkgever een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) verlangen van de potentieel
werknemer. De VOG is een instrument waaruit blijkt dat het (justitiële)
verleden van iemand geen bezwaar vormt voor het vervullen van een
specifieke taak of functie in de samenleving. Bij de VOG-beoordeling wordt
het belang van de aanvrager afgewogen tegen het risico voor de samenleving in relatie tot het doel waarvoor de VOG wordt aangevraagd.
Vraag 8
Deelt u de mening dat wanneer u het Waarschuwingsregister opheft, rotte
appels weer gewoon van zorgorganisatie naar zorgorganisatie kunnen trekken
om hun misstanden elders voort te zetten? Zo nee, hoe gaat u dit fenomeen
dan aanpakken?
Antwoord 8
Afbouw van het Waarschuwingsregister gebeurt zorgvuldig. Daarnaast
starten we samen met zorgorganisaties het vervolgtraject, zoals aangegeven
per brief op 29 november 2021.5 In de tussentijd kunnen werkgevers gebruik
maken van de verschillende instrumenten die er zijn om te voldoen aan de
vergewisplicht.
Vraag 9
Hoeveel verpleeghuisbewoners zijn het slachtoffer geworden van de
pillenroofster? Om welke medicijnen gaat het zoal? Ook pijnmedicatie?
Hoeveel verpleeghuisbewoners leden onnodig pijn door deze zorgmedewerker?
Antwoord 9
Dit is niet bekend. Er wordt geen registratie bijgehouden van deze gegevens.
Vraag 10, 11 en 13
De voormalige Minister van VWS wilde het Waarschuwingsregister in 2019
nog verplicht stellen, waarom is daarvan afgestapt in plaats van het juridisch
kader wat nodig was vorm te geven?
Als slechts 20% van de zorginstellingen het Waarschuwingsregister gebruikten, kunt u deze ter bescherming van ouderen en patiënten toch beter
verplicht stellen in plaats van opheffen?

4

Aard en omvang ouderenmishandeling (Regioplan, 2018).
Kamerstukken 32 620, nr. 272.

5 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Waarom heeft u niet besloten de werking van het Waarschuwingsregister te
verbeteren in plaats van op te heffen? Hoe had u het kunnen verbeteren?
Antwoord 10, 11 en 13
Tijdens het wetgevingstraject dat mijn ambtsvoorganger startte, bleek dat het
wettelijk verplichten van deelname van werkgevers aan het Waarschuwingsregister een aantal zwaarwegende praktische en juridische bezwaren had. Op
basis van deze bezwaren is besloten over te gaan op een alternatieve aanpak.
Deze bezwaren en het besluit zijn per brief toegelicht op 9 februari 2021.6
Kort samengevat waren de volgende bezwaren aan de orde. De administratieve lasten voor zorgaanbieders wogen niet op tegen de voordelen van een
wettelijk verplicht Waarschuwingsregister. Daarnaast is uit inventarisatie
gebleken dat werkgevers het vaak een grote stap vinden om een werknemer
na een incident te registreren. Verplichte deelname zou dit niet veranderen.
Tot slot zou een verplichtstelling van het Waarschuwingsregister niet goed
aansluiten op bestaande wettelijke VOG-plichten in de zorg en zijn er
bezwaren met het oog op de privacy en rechtsbescherming van (ex)werknemers.
De bestuurlijke verkenning daarna had als doel om na te gaan of er verbeteringen mogelijk waren aan het Waarschuwingsregister zelf, zodat na
eventuele verbeteringen meer partijen zouden aansluiten. Zo is er gekeken
naar een scenario waarbij er mede-eigenaarschap zou ontstaan bij verschillende zorgpartijen. Uit deze verkenning is gebleken dat het draagvlak te
gering was om het instrument op zichzelf te laten bestaan en te verbeteren.
Vraag 12
Als werkgevers de afgelopen twee jaar 18.896 keer de vraag hebben gesteld
of iemand die zij wilden aannemen op de lijst stond, dan is er toch behoefte
aan een mogelijkheid om dit te kunnen controleren?
Antwoord 12
Allereerst is het goed om onderscheid te maken tussen het Waarschuwingsregister en andere instrumenten zoals het aantekeningenregister van de IGJ.
Het genoemde cijfer betreft de raadplegingen bij de IGJ naar aantekeningen
in hun register en het IMI (Europees registratiesysteem). Er bestaan meerdere
mogelijkheden voor zorgaanbieders om te controleren of een nieuwe
medewerker geschikt is om zorg te verlenen. Zorgaanbieders die onder de
reikwijdte van de Wet klachten, kwaliteit en geschillen zorg (Wkkgz) vallen zijn
verplicht om te controleren of een nieuwe medewerker geschikt is om zorg te
verlenen (de vergewisplicht), bijvoorbeeld door het opvragen van referenties
bij vorige werkgevers, het raadplegen van het BIG-register en andere
kwaliteitsregisters, het vragen van een VOG of door een vergewisverzoek bij
de IGJ neer te leggen. Zorgaanbieders die niet onder de reikwijdte van de
Wkkgz vallen, zoals zorgaanbieders die uitsluitend Wmo-zorg leveren, hebben
geen vergewisplicht, maar kunnen wel gebruik maken van eerdergenoemde
instrumenten, met uitzondering van het informeren bij de IGJ. Het afbouwen
van het Waarschuwingsregister betekent daarom niet dat er geen mogelijkheden meer zijn om nieuwe medewerkers te controleren op geschiktheid. De
leemte in het instrumentarium die het Waarschuwingsregister achterlaat, zal
worden meegenomen in het vervolgtraject.
Vraag 14
Iedereen wil minder administratieve lasten, maar die kunnen er toch niet de
reden voor zijn dat we rotte appels die ouderen mishandelen dan maar voor
lief gaan nemen? Hoeveel slachtoffers moeten er nog vallen?
Antwoord 14
Veruit de meeste zorgmedewerkers zetten zich met passie en betrokkenheid
in voor hun patiënten. Helaas komt het ook voor dat medewerkers in de zorgen welzijnssector ernstig grensoverschrijdend gedrag vertonen richting
patiënten of cliënten. Dat is nooit helemaal uit te sluiten of te voorkomen. Het
Waarschuwingsregister Zorg en Welzijn was bedoeld als een aanvulling op
het bestaande instrumentarium dat zorgaanbieders hebben om ongeschikte
6

Kamerstuk 32 620, nr. 268.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

medewerkers te weren. Daarnaast is de Leidraad Veilige Zorgrelatie ontwikkeld om zorgorganisaties aan te sporen om hier actief aandacht aan te
besteden voor een veilig werkklimaat. Het doel van deze middelen is dat de
sector alert is, actief beleid voert waar het gaat om veiligheid, aandacht
besteedt aan het onderwerp zowel bij het personeel als bij werving- en
selectieprocedures, en adequaat
optreedt bij incidenten. Dit bij elkaar zal er uiteindelijk aan bijdragen dat
ouderen en kwetsbare cliënten binnen hun zorgrelatie minder risico lopen op
onveilige situaties.
Vraag 15
Waarom verdwijnen de ex-zorgmedewerkers, die na meestal een lang traject
uiteindelijk op de lijst worden geplaatst, na vijf jaar weer van de lijst?
Waarom neemt u het risico met patiënten en ouderen dat deze rotte appels
nieuwe slachtoffers kunnen maken?
Antwoord 15
De IGJ volgt hierin het uitvoeringsbesluit Wkkgz die beschrijft waar een
aantekening in het register van de IGJ aan moet voldoen. Hierin staat dat de
aantekening na vijf jaren uit het bestand wordt verwijderd.7

7

Artikel 8.28 tweede lid uitvoeringsbesluit Wkkgz.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5