Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof
Huishoudelijk Afval
Naar hergebruik van grof huishoudelijk restafval

Datum
Status

10 maart 2011
Definitief

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Colofon

VROM-Inspectie
Directie Uitvoering
Programma Bodem en Afval nationaal
Nieuwe Uitleg 1
Postbus 16191
2500 BD Den Haag
Deze publicatie is te downloaden via
www.vrominspectie.nl
Publicatienummer: VI-2011-72

Pagina 2 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Inhoud

Samenvatting ................................................................................................................ 4
1

Inleiding ........................................................................................................... 8

1.1

Aanleiding .......................................................................................................................... 8

1.2

Doelstelling ........................................................................................................................ 8

1.3

Afbakening ......................................................................................................................... 8

1.4

Uitvoering/werkwijze ........................................................................................................... 8

1.5

Leeswijzer .......................................................................................................................... 9

2

Beleid/Wet -en regelgeving ............................................................................... 10

3

Bevindingen bedrijfsbezoeken, interviews ........................................................... 12

3.1

Grof huishoudelijk afval; algemeen ..................................................................................... 12

3.2

Gemeentelijke inzameling van GHA ..................................................................................... 15

3.3

Inzameling/Verwerking van grof huishoudelijk afval .............................................................. 19

3.4

Vergunningsituatie m.b.t. GHA ........................................................................................... 21

4

Beoordeling/Evaluatie bevindingen ..................................................................... 25

4.1

Algemeen beeld ................................................................................................................ 25

4.2

Knelpunten/Zwakke plekken ............................................................................................... 28

4.3

Verbetermogelijkheden ...................................................................................................... 29

5

Conclusies/Aanbevelingen ................................................................................. 31

5.1

Conclusies ........................................................................................................................ 31

5.2

Aanbevelingen .................................................................................................................. 32

Bijlage 1: Bronnen, Afkortingen ..................................................................................... 33
Bijlage 2: Overzicht betrokken gemeenten/bedrijven ........................................................ 34

Pagina 3 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Samenvatting

Inleiding
Grof huishoudelijk restafval is een van de stromen die als prioritair zijn geselecteerd
in het programma “ketengericht afvalbeleid” van het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu waarmee gestreefd wordt naar een afname van de milieudruk met 20%.
Grof huishoudelijk afval is al het afval dat in huishoudens vrij komt en door de
huishoudens niet wordt afgevoerd met het klein restafval (bijv. met grijze container)
maar wordt opgehaald aan huis of wordt gebracht naar de gemeentelijke
milieustraat. Voorbeelden zijn oude bankstellen, kapotte tuinstoelen, afvalhout e.d.
Na sortering op de milieustraat van het grof huishoudelijk afval (GHA) in een aantal
stromen als hout, metaal, glas, grond, blijft er een fractie over die we de restfractie
van grof huishoudelijk afval noemen.
In het Landelijk Afvalbeheerplan 2 (LAP2), dat in november 2009 in werking is
getreden, is de minimumstandaard voor de restfractie van grof huishoudelijk afval
(GHA) gewijzigd. Deze standaard geeft de minimale hoogwaardigheid aan van de
be-/verwerking van een bepaalde afvalstof; hergebruik is bijv. hoogwaardiger dan
storten.
De standaard voor de restfractie GHA was “verbranden als vorm van verwijdering”
en met de beleidswijziging in het LAP 2 luidt deze nu:
“sorteren of anderszins bewerken van het grof huishoudelijk restafval en het
vervolgens bewerken van de daarbij ontstane monostromen conform de daarvoor
geldende minimumstandaarden”.
Het voorgaande is mede de aanleiding geweest om een onderzoek uit te voeren naar
de verwerking van GHA in de praktijk en de mate waarin het nieuwe beleid in de
praktijk uitvoering krijgt.
Doel
Het hoofddoel van het project is te bepalen of er tekortkomingen zijn in de naleving
van de minimumstandaarden voor de restfractie van GHA, het signaleren van
zwakke plekken in de verantwoordelijkheden van betrokken partijen en het op basis
van de verkregen informatie, bevorderen dat volledig volgens de
minimumstandaard wordt gewerkt.
Het project richt zich met name op de restfractie GHA die na voorsortering op de
milieustraat overblijft en op de huis aan huis opgehaalde fractie GHA.
Hoe is het onderzoek uitgevoerd?
In het project is de keten van GHA geanalyseerd vanaf het ontstaan bij de burger
tot aan het moment van eindverwerking. Hiervoor zijn 16 milieustraten en 12
bedrijven die GHA inzamelen en/of verwerken bezocht.
Er is overleg geweest met enkele provincies (als belangrijkste vergunningverlenende
instantie) over de vergunningverlening en enige vergunningen van milieustraten en
verwerkende bedrijven zijn beoordeeld. Tot slot is overlegd met een aantal
betrokken instanties, zijn bijeenkomsten over dit onderwerp bezocht en is literatuur
bestudeerd.
Wat zijn de belangrijkste bevindingen?
Algemeen

In Nederland komt jaarlijks circa 2400 kiloton GHA vrij uit huishoudens in
gemeenten. Daarvan wordt 1700 kiloton (circa 70%) gescheiden ingezameld en
circa 700 kiloton (circa 30%) betreft de restfractie GHA. Dit betekent voor deze
restfractie circa 42 kg per inwoner.
Pagina 4 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

De restfractie bestaat voor 50% uit huisraad waarin meubilair het grootste
bestanddeel is. In het andere deel van de restfractie komen steenachtig bouwafval
en hout het meeste voor.
Initiatieven

In het kader van het door het Ministerie aangestuurde ketenproject maar ook los
hiervan, lopen er diverse initiatieven gericht op hergebruik van delen uit de
restfractie GHA. Zo lopen er pilots voor meubilair en matrassen en wordt tempex,
tapijt en hard plastic steeds vaker aan de bron gescheiden en zijn er initiatieven
voor verwerking hiervan.
Milieustraten/Inzameling

Uit het onderzoek blijkt dat op de milieustraten het GHA in het algemeen goed
gescheiden wordt in diverse stromen als papier/karton, gft, metalen, dakleer, hout ,
grond e.d. Verdere verbetering is mogelijk. Zowel in de gescheiden monostromen
als in de restfractie worden materialen aangetroffen die verkeerd gestort zijn.
Stringentere acceptatieregels hanteren (bijv. geen kartonnen dozen in restfractie
accepteren) en een betere controle en sturing door inzet van meer personeel op de
milieustraten met name op de piekmomenten, zijn nodig om dit te voorkomen.
Daarnaast kunnen vaak nog meer componenten gescheiden worden dan nu gebeurt.
Als reden voor het niet gescheiden inzamelen van meer stromen wordt aangegeven;
te beperkte ruimte op de straat, onduidelijkheid over afzet en
verwerkingsmogelijkheden en ook zou hergebruik te duur zijn in vergelijking tot
verwerking in een AVI.
Verwerking

Als op de milieustraten en bij het huis aan huis ophalen, volledig volgens het LAP 2
gewerkt zou worden, zou circa 60 % van de restfractie GHA weer hergebruikt
kunnen worden.
Slechts circa 40% van de restfractie zou naar een AVI hoeven voor verbranding.
Uit dit onderzoek is gebleken dat nu circa 70% (490 kiloton) van de totale
restfractie naar een AVI gaat voor verbranding en van de overige 30% (210 kiloton)
waarop scheiding plaats vindt, ook nog circa 40%
Van de gehele restfractie GHA gaat op dit moment uiteindelijk ruim 80% naar de
AVI voor verbranding.
Er bestaan in toenemende mate bij bedrijven technische mogelijkheden voor
verdergaande sortering van de restfractie GHA.
Een reden dat vaak nog niet volgens het LAP2 gewerkt wordt, is het feit dat er
langlopende contracten tussen gemeenten/inzamelaars en verwerkers zijn die de
verplichting inhouden dat de restfractie GHA geleverd wordt voor verwerking in een
AVI. Er lopen bij ongeveer een kwart van de in het onderzoek betrokken gemeenten
acties om te proberen tot aanpassing van deze contracten te komen.
In het algemeen zijn gemeenten/inzamelaars niet erg actief bezig om zo snel
mogelijk de nieuwe minimumstandaard voor de restfractie van GHA in de praktijk te
realiseren. Men laat de wijze van verwerking over aan de verwerker. Er is geen
beleid gericht op een sterke sturing, de stroom restfractie is bij goede voorscheiding
vaak beperkt en krijgt daardoor minder aandacht en het kostenaspect (lage
verbrandingsprijzen ) speelt zeker ook mee.
LAP 2 in de vergunning

Het nieuwe LAP 2 is richtinggevend bij de vergunningverlening en afwijkingen
dienen te worden gemotiveerd aan de Minister.
In de vergunningen van de milieustraten zou een verplichting tot levering van de
restfracties opgenomen kunnen worden aan een bedrijf dat in de vergunning
Pagina 5 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

“verwerking volgens LAP 2” heeft staan. In de vergunningen van de verwerkers
moet in principe werken conform de nieuwe minimumstandaard, in de
vergunningvoorschriften opgenomen worden.
Er is tot nu toe door de provincies en de gemeenten als vergunningverleners, niet
actief gewerkt aan de implementatie van het nieuwe beleid in de vergunningen.
Een van de redenen hiervoor is het bestaan van langlopende contracten en ook de
looptijd van de vergunning die vaak voor 10 jaar is afgegeven. Vergunningen
kunnen echter bij beleidswijzigingen ambtshalve gewijzigd worden waarbij zo nodig
(bijv. in geval van lopende contracten) beoordeeld kan worden of sprake kan zijn
van het geven van een schadevergoeding.
Daarnaast vergt het (ambtshalve) wijzigen van vergunningen capaciteit. In de regel
gebeurt dit niet vaker dan 1x per 5 tot 7 jaar behoudens grote beleidswijzigingen
waartoe men deze wijziging voor de restfractie van GHA niet rekent.
Inhoudelijk vinden de provincies dat bij een revisie of bij een nieuwe vergunning wel
getoetst moet worden of gewerkt wordt volgens LAP2, dus sorteren en bewerken.
Men vindt echter dat de wijze waarop en de mate waarin hieraan invulling gegeven
wordt, aan de markt overgelaten moet worden.
Om een goede naleving te kunnen bereiken van het beleid gericht op zo veel
mogelijk hergebruik, zal het nodig zijn om de sortering nauwkeurig te omschrijven
in de voorschriften van de vergunning . Om dit te kunnen realiseren is het nodig dat
er een richtlijn komt die duidelijkheid geeft over de invulling van het begrip sorteren
in de praktijk, met name op het punt van de mate waarin de sortering dient plaats
te vinden.
Conclusies/Aanbevelingen
In het algemeen zijn de volgende conclusies te trekken:













Op dit moment wordt het restafval GHA inclusief het huis aan huis
opgehaald GHA in circa 70% van de gevallen (circa 490 kiloton)
verbrand zonder een grondige sortering vooraf.
Door de gemeenten zal meer gestuurd moeten worden op het laten
verwerken van de restfractie GHA volgens de minimumstandaard
uit het LAP 2.
Vertaling van het nieuwe beleid in de vergunningen moet meer
prioriteit krijgen.
Er is overleg nodig tussen het Ministerie I&M, de VI en de
provincies over de mogelijke belemmeringen bij de
vergunningverlening.
Langlopende contracten met een leveringsverplichting aan een AVI
hoeven geen juridische belemmering te vormen om binnen
redelijke termijn tot verwerking van GHA volgens het nieuwe
beleid te komen.
Meer communicatie richting gemeenten, provincies en bedrijven, is
nodig over het nieuwe beleid voor de restfractie GHA.
Er zijn in toenemende mate initiatieven en mogelijkheden voor
sorteren en verwerken van de restfractie GHA.
Bronscheiding op milieustraten gaat goed maar er zijn
verbeteringen mogelijk door meer controle /sturing en
stringentere acceptatieregels op milieustraten.

Belangrijke aanbevelingen zijn dat de gemeenten meer moeten sturen op het
verwerken van de restfractie GHA volgens het LAP 2 beleid en dat de provincies als
belangrijkste vergunningverleners, meer prioriteit en aandacht moeten geven aan
het implementeren van het nieuwe beleid in de vergunningen van inzamelaars en
Pagina 6 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

verwerkers. Hierbij is behoefte aan meer duidelijkheid, bijv. in de vorm van een
richtlijn, over de invulling van het begrip “sorteren”.
Belangrijk is ook dat er vanuit de rijksoverheid meer communicatie over het LAP 2
gaat plaats vinden.
Daarnaast is het van belang dat er overleg gevoerd wordt door de rijksoverheid met
de provincies gericht op het opheffen van de knelpunten bij de vergunningverlening.

Pagina 7 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

1

Inleiding

1.1

Aanleiding
Grof huishoudelijk restafval is een van de stromen die als prioritair is geselecteerd in
het programma “ketengericht afvalbeleid” van het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu.
Met dit project moet de milieudruk van de prioritaire stromen over de hele
materiaalketen worden verminderd waarbij zowel de afvalfase als de eerdere fasen
(grondstoffen winning, productie, gebruik) worden betrokken.
In het Landelijk Afvalbeheerplan 2 (LAP 2) is voor grof huishoudelijk restafval de
volgende minimumstandaard geformuleerd: sorteren of anderszins bewerken en
het vervolgens verwerken van de daarbij ontstane monostromen conform
de daarvoor geldende minimumstandaarden.
Dit is een wijziging t.o.v. het LAP1 waarin verbranden als vorm van verwijdering de
minimumstandaard was.
De VROM Inspectie heeft geen direct uit het LAP voortvloeiende taken, maar draagt
wel mede zorg voor het halen van de in het LAP gestelde doelstellingen, dit vanuit
haar stelselverantwoordelijkheid.
De hiervoor genoemde beleidswijziging is mede de aanleiding om in dit onderzoek in
beeld te brengen hoe de situatie m.b.t. de verwerking van GHA is en in hoeverre het
nieuwe beleid in de praktijk uitvoering krijgt.

1.2

Doelstelling
Om tot een milieuhygiënisch verantwoord afvalbeheer te komen zijn voor het LAP2
materiaal en producthergebruik belangrijke uitgangspunten.
De minimumstandaard voor grof huishoudelijk restafval, gericht op
sorteren/bewerken en zo veel mogelijk hergebruik, sluit hierbij aan.
Het doel van het project is te bepalen of er tekortkomingen zijn in de naleving van
de minimumstandaarden voor de restfractie van het GHA, het signaleren van
zwakke plekken in de verantwoordelijkheden van betrokken partijen en het op basis
van de verkregen informatie, bevorderen dat volledig volgens de minimum
standaard wordt gewerkt. Daarnaast wordt ook beoordeeld in hoeverre de
minimumstandaard voor betrokkenen bij de uitvoering voldoende duidelijk is en
mogelijk leidt tot dilemma’s.

1.3

Afbakening
Het project richt zich met name op de restfractie GHA die na voorsortering op de
milieustraat overblijft en op het huis aan huis opgehaald GHA.
Er zal een indicatief beeld worden gegeven van de wijze waarop GHA op dit moment
wordt ingezameld en verwerkt en van de mate waarin de minimum standaard uit het
LAP 2 wordt nageleefd.

1.4

Uitvoering/werkwijze
Diverse activiteiten zijn uitgevoerd om de geschetste doelstelling te realiseren.
 In het project is de keten van GHA geanalyseerd vanaf het ontstaan bij de
burger tot aan het moment van eindverwerking.
 In 16 gemeenten zijn milieustraten/gemeentewerven bezocht om de
werkwijze met GHA te beoordelen.

Pagina 8 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011













1.5

Er is overlegd met of een bezoek gebracht aan 12 bedrijven die actief zijn in
het veld van inzamelen, sorteren en/of bewerken van GHA.
De vergunningsituatie van milieustraten/gemeentewerven waar het GHA
terecht komt, is onderzocht.
De vergunningsituaties van verwerkende bedrijven en de rol/houding van het
bevoegd gezag hierbij, is beoordeeld aan de hand van een aantal
vergunningen en op basis van een aantal contacten met de bevoegde
gezagen.
Er is overleg gevoerd met diverse betrokken partijen als de Koninklijke
vereniging voor afval- en reinigingsmanagement (NVRD), de
Branchevereniging voor Breken en Sorteren (BRBS Recycling).
Met de beleidsdirectie Duurzaam Produceren van het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu is overlegd over het beleid en de opzet van het
project.
Met Agentschap NL is overlegd over het onderdeel grof huishoudelijk
restafval uit de materiaalketenstudies die in opdracht van I&M worden
uitgevoerd.
Er is literatuur beoordeeld over het omgaan met grof huishoudelijk afval en
er zijn bijeenkomsten waar het onderwerp aan de orde was, bezocht.

Leeswijzer
Het rapport begint met een samenvatting op hoofdlijnen die op zichzelf leesbaar is.
Hoofdstuk 1, de inleiding, geeft aanleiding, doel, afbakening en uitvoeringswijze van
het project weer.
Hoofdstuk 2 schetst het beleid en de wet –en regelgeving over grof huishoudelijk
afval.
Hoofdstuk 3 beschrijft de feitelijke bevindingen die naar voren zijn gekomen bij de
verschillende gehouden interviews en bij de uitgevoerde bedrijfsbezoeken.
Hoofdstuk 4 geeft een beoordeling/evaluatie van de bevindingen
Hoofdstuk 5 geeft de conclusies en aanbevelingen waarbij elke aanbeveling zo veel
mogelijk is geadresseerd.
In de bijlagen zijn een lijst met gebruikte bronnen, een overzicht van de gebruikte
afkortingen en een lijst met de in het kader van het onderzoek bezochte bedrijven
opgenomen.

Pagina 9 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

2

Beleid/Wet -en regelgeving

De Wet milieubeheer (Wm) gaat in hoofdstuk 10 in op preventie en hergebruik van
afvalstoffen.
Het Landelijk Afvalbeheerplan 2 (LAP2) dat in november 2009 in werking is
getreden, beschrijft de wijze waarop dit bereikt kan worden (bron 2).
Via het formuleren van minimumstandaarden voor een bepaalde afvalstof of
categorie van afvalstoffen, wordt de minimale hoogwaardigheid van be-/verwerking
aangegeven. Het doel is om op deze wijze te voorkomen dat afvalstoffen
laagwaardiger be-/verwerkt worden dan wenselijk is.
De geformuleerde minimumstandaarden moeten worden vertaald in de
Wm- vergunningen voor het bewerken of verwerken van afvalstoffen. Deze
vergunningen worden meestal afgegeven door de provincie en soms door de
gemeente.
Meer dan in het verleden wordt bij de beleidsmatige prioriteitenafweging in het
afvalwerkveld rekening gehouden worden met facetten als duurzaamheid en
energiegebruik. Hieraan wordt invulling gegeven door te kijken naar de complete
keten van grondstoffentoepassing tot het afvalstadium.
Hiervoor is een ontwikkeling in gang gezet naar risico- en ketengestuurd toezicht.
Grof huishoudelijk restafval is een van de stromen die als prioritair zijn geselecteerd
in het programma “ketengericht afvalbeleid” van het Ministerie waarmee gestreefd
wordt naar een afname van de milieudruk met 20% .
De minimumstandaard voor huishoudelijk restafval is beschreven in sectorplan 1
van het LAP. In het LAP is de minimumstandaard voor de restfractie GHA als volgt
omschreven:
“sorteren of anderszins bewerken van het grof huishoudelijk restafval en
het vervolgens bewerken van de daarbij ontstane monostromen conform de
daarvoor geldende minimumstandaarden”.
De minimumstandaard voor de residuen van het sorteren of anderszins bewerken
van grof huishoudelijk restafval, is verbranden als vorm van verwijdering.
De beleidswijziging voor de restfractie van grofhuishoudelijk afval is mede op
verzoek van de Tweede Kamer tot stand gekomen. Op dit moment wordt reeds circa
70% (1700 kiloton) van het grof huishoudelijk afval dat jaarlijks in Nederland
vrijkomt (2400 kiloton), nuttig toegepast door scheiding en hergebruik.
Met de beleidwijziging wordt erop ingezet dat ook de resterende 30% (circa 700 kilo
ton) wordt gescheiden en hergebruikt. Hierbij is wel het uitgangspunt gehanteerd
dat er geen deelstromen of residuen na het bewerken gestort mogen worden. De
minimumstandaard voor deze residuen is verbranden als vorm van verwijdering.
Storten wordt niet toegestaan.
De gedachte achter deze beleidskeuze is dat behandelen gericht op recycling voorop
staat, maar wanneer na het afscheiden van herbruikbare delen vervolgens een groot
deel als onbrandbare rest moet worden gestort, ontstaat er spanning met een ander
beleidsdoel, namelijk het beperken van storten. In deze gevallen heeft integrale
verbranding de voorkeur boven een combinatie van recycling van een deel van de
componenten en storten van het residu.
Voor bewerkers betekent het voorgaande dat de bewerking moet worden ingericht
op het maximaliseren van het hergebruik, met als beperking dat het residu ten
minste verbrand moet kunnen worden.

Pagina 10 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Naast deze beleidsmatige afweging is het ook zo dat storten van grof huishoudelijk
restafval en fracties daarvan op grond van het Besluit stortplaatsen en
stortverboden afvalstoffen, niet is toegestaan.

Voorkeursvolgorde voor afvalbeheer uit het LAP

Regelgeving richting gemeenten

Gemeenten hebben op grond van hoofdstuk 10 van de Wet Milieubeheer een
zorgplicht voor de periodieke inzameling van o.a. grof huishoudelijk afval. Voor
afvalstoffen die te groot of te zwaar zijn om op dezelfde wijze als huishoudelijk
restafval aan de inzameldienst mee te geven, dienen de gemeenten ten minste 1
brengvoorziening in de vorm van een milieustation of milieustraat ter beschikking te
stellen.
In de plaatselijke verordening geven gemeenten de uitvoering van hun zorgplicht
nader vorm, bijv. door aan te geven welke stromen door huishoudens gescheiden
moeten worden gehouden. Het wel of niet gescheiden houden van bepaalde
stromen, heeft rechtstreeks effect op het wel of niet ontstaan van (grof)
huishoudelijk restafval. Naast de in het algemeen beleid in het LAP genoemde
gescheiden inzameling van stromen als textiel, papier/karton, glas,
kunststofverpakkingen e.d., hebben de gemeenten de mogelijkheid om ook andere
stromen gescheiden in te zamelen.

Pagina 11 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

3

Bevindingen bedrijfsbezoeken, interviews

In dit hoofdstuk worden de bevindingen en ervaringen beschreven die tijdens de
bedrijfsbezoeken en de gevoerde overleggen en interviews naar voren zijn
gekomen. Het betreft in dit hoofdstuk de feitelijke informatie en geen beoordeling of
analyse van de gegevens.
3.1

Grof huishoudelijk afval; algemeen
In deze paragraaf volgt informatie over hoeveelheden , samenstelling e.d. en wordt
een beeld gegeven van lopende ontwikkelingen wat betreft hergebruik van
componenten uit GHA.
GHA/ nader bekeken

De totale hoeveelheid GHA die jaarlijks in Nederland vrijkomt is circa 2400 kiloton.
Hiervan wordt circa 70% (1700 kiloton) gescheiden ingezameld en de overige 700
kiloton (bron 5) komt als reststroom vrij.
Dit komt wat de reststroom betreft overeen met ca. 42 kg per inwoner per jaar.
De samenstelling van grof huishoudelijk restafval is niet exact bekend en verschilt
per gemeente. Factoren die hier een rol spelen zijn bijv. de wijze waarop restafval
wordt ingezameld (zak of container, haal- of brengsysteem voor GHA)) en de mate
waarin de gemeente de burger stimuleert om GHA apart te houden.
Een belangrijk punt hierbij is dat er tot op heden geen voldoende uitgebreide
sorteerproeven zijn uitgevoerd op de stroom GHA restafval.
Op basis van expert inschattingen (bron 6,7) wordt aangenomen dat de restfractie
voor circa 50% uit huisraad bestaat en voor 50% uit overige afvalcomponenten.
De aanname voor de samenstelling in procenten van deze stromen wordt
weergegeven in onderstaande tabel.

GHA

Hout

Metalen

Kunststoffen

Textiel

Huisraad
(50%)

60%

10%

20%

10%

Overig
(50%)

25%

5%

15%

10%

restfractie

Steenachtig
bouwafval

45%

De hoeveelheden door of in opdracht van de gemeente ingezameld GHA, blijven de
laatste jaren ongeveer gelijk op circa 2400 kiloton (bron 5).
Duidelijk is te constateren dat het beleid om storten zo veel mogelijk te voorkomen,
ertoe heeft geleid dat de hoeveelheid gestort materiaal sterk is afgenomen ten
gunste van de hoeveelheid die verbrand is. De hoeveelheid nuttig toegepast
materiaal blijft de laatste paar jaar gelijk op circa 1700 kiloton.
Ontwikkelingen met betrekking tot GHA
Ketengericht afvalbeleid is erop gericht per keten de milieubelasting in kaart te
brengen en te kijken waar in de keten milieuwinst behaald kan worden. Grof
huishoudelijk afval is een van de afvalstromen die hoog scoren wat milieudruk
betreft. Deze milieudruk zit vooral in de afvalfase en daarbij bovengemiddeld in het
deel huisraad dat 50% van het GHA uitmaakt.

Pagina 12 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

In pilots die door I&M/Agentschap NL worden aangestuurd, wordt onderzocht hoe
de milieudruk van de restfractie van het GHA kan worden verminderd.
Naast de pilots die gericht zijn op mogelijk hergebruik van onderdelen uit GHA richt
het I&M project zich ook op de sorteerprestatie van een milieustraat. Hierbij gaat
het om de totaal ontvangen hoeveelheden maar ook om de mate waarin het GHA
gescheiden wordt. Hoofddoel van deze onderzoeken die nog in uitvoering zijn, is het
kijken naar verbetermogelijkheden wat hergebruik betreft zowel voor de stromen
die vrijkomen bij bronscheiding als ook voor de reststromen GHA.
In het kader van genoemde pilots maar ook los hiervan, lopen diverse
ontwikkelingen en initiatieven die gericht zijn op het stimuleren en het onderzoeken
van het hergebruik van componenten uit GHA die in veel gevallen nu nog naar de
AVI gaan voor verbranding.
Een aantal voorbeelden wordt hier kort beschreven.
Meubilair
Meubilair is het grootste bestanddeel in GHA.
Allereerst is verhoging van het hergebruik hier een optie. Naast het stimuleren van
afvoer van nog bruikbaar overtollig meubilair naar tweede kans- winkels e.d. is hier
winst te halen in de wijze waarop meubilair wordt afgehaald bij burgers. Afhalen tot
”achter de voordeur” biedt de mogelijkheid tot een beoordeling van de bruikbaarheid
ervan. Hierdoor is het huisraad in betere staat en is het aandeel herbruikbaar
aanzienlijk groter dan bij aanbieding op het trottoir voor het huis.
Om tot meer hergebruik te komen wordt in een VROM pilot o.a. gekeken naar de
mogelijkheden om leer te verwerken dat voor een groot deel vaak vrijwel
ongeschonden is in meubilair dat wordt afgedankt. Ook hergebruik van hout, textiel,
metaal, kunststof en schuim wordt nagestreefd bij de pilot (bron 1,13,16).
Matrassen
In een VROM pilot maar ook als particulier initiatief, wordt gekeken naar de
mogelijkheden om matrassen waarvan 1,2 miljoen exemplaren jaarlijks in de
afvalfase terecht komen, te recyclen. Matrassen vormen een duidelijk verstorend
element, bij de tot op dit moment toegepaste methode van verbranding; matrassen
laten zich moeilijk verkleinen en vereisen installaties die overweg kunnen met
hardstalen veren.
Bij de lopende initiatieven wordt getracht tot terugwinning van o.a. textiel, staal,
latex en schuim te komen (bron 1,13,16).
Gips
De minimumstandaard voor het be- en verwerken van gips is nuttige toepassing
door materiaalhergebruik.
Als GHA afgevoerde gipsblokken en platen worden steeds vaker gescheiden
ingezameld op gemeentelijke milieustraten. Door het gescheiden inzamelen van het
afval, kan doorgaans fors worden bespaard op de verwerkingstarieven. Gipsafval
wordt namelijk vaak nog afgevoerd met de duurste fracties, zoals bouw- en
sloopafval, grof vuil of zelfs restafval. Het gipsafval kan volledig gerecycled worden
tot een grondstof voor de gipsplaatverwerkende industrie.
Gips wordt ook gebruikt bij de vervaardiging van mortels, die toegepast worden als
opvulling van ruimten, onder meer de toepassing in mijnen om bodemverzakking
tegen te gaan, of toepassing van gips direct in zoutkoepels. Deze toepassingen
worden alleen aangemerkt als een handeling van nuttige toepassing voor zover gips
daarbij in de plaats komt van primaire grondstoffen die anders voor het
vervaardigen van de mortels of het vullen van de zoutkoepels hadden moeten
worden gebruikt.

Pagina 13 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Deze laatste toepassing, die financieel aantrekkelijker kan zijn dan verwerking tot
nieuw product, kan een bedreiging zijn voor het voortbestaan van de
recyclingactiviteit in Nederland.

Gescheiden inzameling gips afval

Gescheiden inzameling teer en bitumen

Piepschuim
Geëxpandeerd polystyreen (EPS), in de volksmond tempex of piepschuim genoemd,
wordt veel toegepast als verpakkingsmateriaal voor consumentenartikelen. Jaarlijks
komt er in Nederland 4000 ton van dit materiaal vrij. Het materiaal kan mits het
schoon wordt ingezameld, tot 5 x worden hergebruikt.
Het tempex dat bedrijfsmatig vrijkomt wordt op dit moment al voor 85%
hergebruikt. Op dit moment gaan ook steeds meer gemeenten de mogelijkheid
bieden om schoon piepschuim gescheiden aan te bieden op de milieustraat of via de
huis aan huis inzameling (bron 15). Eerdere onderzoeken laten zien dat positieve
effecten op het gebied van milieu en economie alleen bereikt worden als de
gescheiden inzameling van EPS meelift op de bestaande praktijk van gescheiden
inzameling binnen gemeenten.
Er zijn in Nederland diverse bedrijven die piepschuim produceren en herverwerken.
Harde plastics
Met de start van de inzameling en het hergebruik van kunststof
verpakkingsmaterialen, is ook nadrukkelijker de vraag naar voren gekomen of er
geen mogelijkheden bestaan harde plastics in te zamelen en te recyclen. Deze harde
plastics komen o.a. voor in tuinmeubelen, kinderspeelgoed, opbergkratjes en
kunststof buizen.
Op dit moment zijn er in Nederland reeds verwerkingsmogelijkheden voor dit plastic.
Hierbij worden de verschillende kunststof typen van elkaar gescheiden, gewassen en
vermalen tot grondstoffen voor o.a., nieuw speelgoed, auto-onderdelen, PVC buizen
e.d.(bron 15).
De gescheiden inzameling van hard plastic vindt nu op een beperkt aantal
milieustraten plaats.
In de sfeer van communicatie van gemeente richting burgers, is voor deze stroom
maar ook voor andere te recyclen afvalstromen, nog veel te verbeteren. Vanwege
de afmetingen en zwaarte van dergelijke afvalstoffen, worden deze vaak niet

Pagina 14 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

gescheiden met het GHA aangeleverd maar in de grijze container bij het klein
huishoudelijk restafval gevoegd.
De financiële haalbaarheid komt voor deze stroom als aandachtspunt naar voren.
Het inzakken van de aardolieprijs en daarmee het goedkoper worden van
virginmateriaal, maakt dat de afzet van gerecycled materiaal moeilijker wordt en
kan leiden tot een prijsverhoging voor de gemeente als ontdoener van het
afvalplastic. Dit kan betekenen dat gemeenten om financiële redenen kiezen het
materiaal niet gescheiden in te zamelen.

Gescheiden stroom tapijt

Gescheiden stroom harde kunststoffen

Tapijt
Een belangrijke component in de restfractie GHA is tapijtafval dat ontstaat aan het
einde van de levensduur. In het verleden zijn diverse activiteiten ontplooid om te
komen tot een goede inzameling en verwerking van deze reststroom. Op dit
moment is het zo dat veel van het gescheiden ingezameld materiaal als secundaire
brandstof wordt ingezet in cementovens. Hoewel hierbij sprake is van besparing op
het gebruik van fossiele brandstoffen, gaan hierbij veel waardevolle materialen
verloren.
Er zijn diverse activiteiten om met name op het technisch vlak tot innovaties te
komen wat tapijtrecycling betreft. Toch is op dit moment nog de conclusie dat het
vooral economisch gezien nog niet haalbaar is te komen tot een hoogwaardig
hergebruik van tapijtafval.

3.2

Gemeentelijke inzameling van GHA
Er zijn in het kader van het project 16 milieustraten bezocht met als doel te kijken
hoe de inzameling en sortering van grof huishoudelijke afval plaats vindt, een beeld
te krijgen hoe de restfractie grof huishoudelijk afval eruit ziet en verder om in het
algemeen overleg te hebben over beleid en praktijk van de inzameling van grof
huishoudelijk afval.

Pagina 15 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Voorscheiding op milieustraat

Alle milieustraten scheiden het gebrachte grof huishoudelijk afval in een groot aantal
componenten. Het betreft meestal 15 tot 20 stromen die gescheiden worden
ingezameld en waarvoor men specifieke verwerkers heeft. Voorbeelden van deze
stromen zijn:
- Groen afval;
- vlakglas;
- dakleer;
- papier/karton;
- grond;
- asbest;
- accu’s;
- chemisch afval;
- Tl-buizen;
- textielautobanden;
- wit en -bruingoed;
- metalen;
- hout;
- bielzen;
- frituurvet;
- puin;
- gips.
In het algemeen zijn de gescheiden stromen schoon, maar in enkele gevallen is
enige vervuiling geconstateerd in deze stromen. Deze vervuiling leidt meestal tot
een lager hergebruik omdat deze uiteindelijk bij de verwerking van de monostroom
afgescheiden wordt en verbrand wordt in plaats van hergebruikt.
Bij vrijwel alle milieustraten hebben de medewerkers een opleiding /instructie gehad
hoe om te gaan bij de scheiding van het aangevoerde materiaal op de milieustraat .
De oorzaak van de geconstateerde vervuiling ligt vooral bij het tekort aan personeel
dat met name in de piekmomenten aanwezig is om goede sturing te geven aan de
burgers die materialen brengen.
Cijfers van 2005 tot 2008 laten zien dat met name in de verstedelijkte gebieden de
mate van scheiding van GHA is toegenomen.
In 2008 varieert deze scheiding van circa 70% in verstedelijkte en tot 80% in
minder verstedelijkte gebieden. Dit was in 2005 nog 50% respectievelijk 70%.
De verwerkingsprijs van de restfractie GHA is circa €120 per ton in 2008. De
verwerkingsprijzen van de gescheiden componenten, variëren sterk maar zijn in het
algemeen gunstiger. Naast de milieudrijfveer is hier dus ook een financiële drijfveer
voor de gemeente om aan de bron zo veel mogelijk te scheiden.
Het lagere scheidingpercentage in de stedelijke gebieden is voor een deel te
verklaren uit het feit dat in de minder verstedelijkte gebieden het aanbod van bijv.
GFT groter is wat een gunstig effect op het scheidingspercentage heeft. (bron 4).
Restfractie op milieustraat

De restfactie grof huishoudelijk afval op de milieustraat varieert bij de milieustraten
qua samenstelling. Bij een klein aantal straten worden stromen als hard kunststof,
gips, piepschuim matrassen e.d. apart als monostroom ingezameld maar op de
meeste straten komen deze stromen bij de restfactie.
Als reden voor het niet gescheiden inzamelen van genoemde stromen wordt
aangegeven; te beperkte ruimte op de straat, onduidelijkheid over afzet en
verwerkingsmogelijkheden en ook zou hergebruik te duur zijn in vergelijking tot
verwerking in een AVI.
Pagina 16 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Geconstateerd is dat de restfracties ook regelmatig materialen bevatten die als
monostroom kunnen worden gescheiden. Een voorbeeld is kartonnen dozen
waarmee klein restafval wordt verpakt/aangevoerd die veelvuldig in de restfractie
voorkomen. In de meeste gevallen wordt dit toegelaten.
Een ander punt dat opgemerkt wordt is het toelaten van vuilniszakken met klein
restafval in de restfractie GHA. Bij verwerking in een AVI is dit geen probleem maar
bij de gewenste verdere sortering van de restfractie werkt dit verstorend en
vervuilend op de uit de reststromen te scheiden componenten.
Af en toe bevat de restfractie ook onbedoeld materialen die bij de monostromen
thuishoren.
Als oorzaak hiervan wordt, zoals eerder is aangegeven, een tekort aan
toezichthoudend personeel genoemd.

Restfractie met veel zakken met klein
restafval

Restfractie met o.a. hard plastic en
meubilair

Inzamelstructuur en Communicatie

Alle in het onderzoek betrokken gemeenten bieden de mogelijkheid grof
huishoudelijk afval te brengen naar de milieustraat en het op te laten halen aan
huis.
De tarieven en de frequenties die hierbij gehanteerd worden variëren sterk per
gemeente. Er worden ook allerlei systemen gehanteerd. Er zijn gemeenten die
bijvoorbeeld op bepaalde dagen bepaalde maximale hoeveelheden gratis laten
brengen of laten ophalen en anderen waar altijd betaald moet worden (bron 13, 15).

Pagina 17 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

In onderstaande tabel zijn een aantal halen- en brengvarianten genoemd die in de
praktijk voorkomen.
Haalsysteem

Brengsysteem

Vaste route, gratis
Halen op afroep, gratis

Alle fracties brengen, gratis
Herbruikbare fracties gratis,
restafval tarief
Aantal keer of hoeveelheid gratis,
daarna tarief
Sommige fracties gratis, overigen
tarief
Alle fracties tarief, per fractie
gedifferentieerd

Halen herbruikbare fracties, gratis
Aantal keer of hoeveelheid gratis ,
daarna tarief
Halen op afroep voor bepaald tarief

Er is een trend te zien van het steeds meer beperken van het huis aan huis ophalen
van het afval naar verder stimuleren van het zelf brengen naar de milieustraten.
Cijfers van 2008 geven aan dat in verstedelijkte gebieden nog ruim 30 % huis aan
huis wordt opgehaald terwijl dit in minder verstedelijkte gebieden tot 10% is
gedaald waar deze cijfers enkele jaren geleden nog tot 30% hoger lagen.
Bij het huis aan huis ophalen van GHA wordt gemiddeld per keer circa 120kg
materiaal opgehaald per aansluiting. (bron 4)
De verschuiving naar meer brengen heeft tot gevolg dat een groter deel van het
ingeleverde afval voorgescheiden wordt. Dit omdat in de meeste gevallen het met
kraakperswagens aan huis opgehaalde GHA naar de AVI gaat voor verbranding. Als
dit materiaal op milieustraten wordt aangeleverd, vindt wel sortering/scheiding
plaats.
Alle gemeenten geven informatie over de mogelijkheden om grof huishoudelijk afval
aan te bieden via hun internet site en meestal is er ook een afvalkalender die
jaarlijks huis aan huis verspreid wordt.
In deze communicatie wordt grofvuil meestal aangeduid als afval dat te groot is
voor de afvalzakken of de grijze container.
Dit kan als gevolg hebben dat er nog veel te recyclen componenten door verkleinen
van het afval, bij het te verbranden restafval terecht komt. Dit zal in het bijzonder
het geval zijn in die situaties waarbij zowel voor het kleine huisvuil (Diftar) als voor
GHA betaald moet worden bij afvoer. Het accent in de communicatie ligt nog niet
voldoende op de recyclebaarheid van de in huishoudens vrijkomende stromen.
Een voorbeeld is textiel.
In het algemeen is bij de burger bekend dat bruikbaar textiel gescheiden ingezameld
moet wordt via bijvoorbeeld charitatieve inrichtingen. Minder duidelijk is dat niet
bruikbaar textiel een stroom is die prima recyclebaar is. In de communicatie naar de
burger en ook in de mate waarin hiervoor voorzieningen beschikbaar zijn, is zeker
verbetering mogelijk.

Pagina 18 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Communicatie richting burgers

Afvalwijzers in allerlei uitvoeringen

Gemeentelijk beleid voor verwerking grof huishoudelijk afval

In alle bezochte gemeenten wordt invulling gegeven aan het beleid om het
aangeboden grof afval te scheiden in diverse stromen. Dit is in algemene termen
ook vastgelegd in de gemeentelijke verordeningen en tevens in de milieuvergunning
van de milieustraat.
Dit gaat echter niet zo ver dat tot op het niveau van de stromen wordt bepaald wat
moet worden gescheiden en hergebruikt. Er zijn dan ook duidelijk verschillen
waarneembaar in de mate waarin in afzonderlijke stromen wordt gescheiden.
Ook constateert de VI dat de gemeenten de wijze waarop de reststroom grof
huishoudelijk afval wordt verwerkt, overlaten aan de inzamelaar en/of verwerker.
De gemeenten sturen hier niet nadrukkelijk in om te komen tot zo veel mogelijk
sorteren en hergebruik van deze stroom. Niet is gebleken dat gemeenten in hun
beleid hierover iets bepaald hebben.

3.3

Inzameling/Verwerking van grof huishoudelijk afval
Er zijn in het project 12 bedrijven bezocht die in het veld van inzameling en
verwerking actief zijn. Het betreft inzamelaars, sorteerbedrijven en eindverwerkers
(verbranders en recyclers). Aan de hand van gesprekken en een rondgang door de
bedrijven is een beeld verkregen over de wijze waarop de restfracties GHA van
gemeenten verwerkt worden. Er zijn geen administratieve beoordelingen gedaan bij
de bedrijven.
Om een beeld te krijgen van de vergunningverlening voor GHA is gesproken met
vertegenwoordigers van de provincies en zijn een aantal vergunningen in de keten
van inzameling tot verwerking beoordeeld.
In veel gevallen werken gemeenten samen op het gebied van afvalinzameling in een
overheidsgedomineerd bedrijf dat dan verantwoordelijk is voor inzameling en afvoer
van het afval, waaronder het GHA. Ook komt het voor dat de inzameling en
verwerking rechtstreeks aan een bedrijf is uitbesteed.
Pagina 19 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Wijze van verwerking grof huishoudelijk afval

De gescheiden monostromen (ca. 1700 kiloton) worden geleverd aan de diverse
recyclingbedrijven waardoor deze stromen uiteindelijk weer tot een nieuw product
worden gemaakt en de grondstoffen niet verloren gaan.
Het merendeel van de restfracties (ca. 700 kiloton) dat ontstaat op de milieustraten
en van het huis aan huis opgehaalde materiaal, gaat naar de verbrandingsinstallatie
zonder dat grondige sortering en hergebruik van de gescheiden componenten, heeft
plaatsgevonden. Veelal worden alleen de grotere componenten uitgesorteerd om
verdere verwerking in een AVI mogelijk te maken.
Voor wat betreft de gemeenten die bezocht zijn en de gemeenten waar een beeld
van bestaat door contact met hun inzamelaar, is de inschatting dat in circa 70% van
de gevallen geen of slechts een beperkte sortering van de restfractie GHA plaats
vindt. Een precieze inschatting hiervan is moeilijk te maken omdat bij verwerkers
vermenging optreedt met andere stromen bijv. bouw en sloopafval van bedrijven en
de mate van sortering niet altijd transparant is.
Uit het onderzoek blijkt dat er in de praktijk technische mogelijkheden bij bedrijven
bestaan om een verdergaande scheiding van de restfractie GHA te realiseren. Hier
zijn mogelijkheden bij waarbij slechts enkele stromen worden gescheiden maar er
bestaan ook in de praktijk al processen waarbij tot 60-70% van het
ingangsmateriaal gescheiden wordt in stromen die hergebruikt worden.
De scheidingstechnieken zijn nog in ontwikkeling.
Bij de op dit moment toegepaste technieken wordt gebruik gemaakt van o.a. zeven,
scheiding via magneten, windzifting en optische technieken. Processen waarbij
handpicking nog voorkomt, worden toegepast maar ook technieken die vrijwel
volledig geautomatiseerd zijn (bron 9,10).
De verwerking van de gescheiden componenten (als voorscheiding of als
scheidingsproduct van sortering van restfracties) is in het algemeen goed mogelijk,
zeker voor de bekende stromen als papier, hout, metaal, wit en bruingoed e.d.
Voor een aantal andere stromen als piepschuim, harde kunststoffen,
vloerbedekking, matrassen, meubels en gips, is het in enkele gevallen minder
duidelijk of het technisch en financieel haalbaar is om hergebruik als monostroom
te realiseren.
Voor piepschuim, harde kunststoffen en gips, is een toename zichtbaar in de mate
waarin dit op milieustraten wordt voorgescheiden. Er lijken goede mogelijkheden tot
verwerken te bestaan waarbij de zeker in deze perioden nogal fluctuerende
grondstof en recyclaatprijzen een belemmering kunnen zijn en kunnen leiden tot
terughoudendheid bij de gemeenten.
Voor de verwerking van matrassen, meubels en vloerbedekking lopen op dit
moment nog proeven om de haalbaarheid van scheiding en hergebruik te
beoordelen.

Pagina 20 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Puin op sorteerband

Gemalen harde plastics vóór sortering

Beleid overkoepelende gemeentelijke inzamelaars

Zoals eerder aangegeven is de inzameling in veel gevallen in handen van
overheidsgedomineerde inzamelaars. Voorbeelden hiervan zijn in ZMD in Zeeland,
ARCG in Groningen, AVU in Utrecht en SRE in de regio Eindhoven.
Deze instanties sluiten contracten met verwerkers voor verwerking van het
ingezamelde huisvuil inclusief het GHA. Een aantal jaren geleden, toen verbanden
de belangrijkste optie was voor dit afval, zijn AVI's gebouwd en zijn contracten
afgesloten die een zekerheid moesten bieden dat deze AVI’s voldoende aanvoer
zouden hebben. Dit heeft geresulteerd in een aantal langlopende contracten, die nu
nog (enige) jaren lopen en die de verplichting in zich hebben dat al het huishoudelijk
afval voor verbranding wordt aangeleverd.
Dit betekent dat gemeenten en de hun vertegenwoordigende inzamelaars aangeven
geen mogelijkheid te hebben stromen van het afval zoals de reststroom GHA te
laten sorteren/hergebruiken.
Enkele contracten waarvan de looptijd verstreken was, zijn inmiddels vernieuwd en
hebben minder stringente eisen voor het aanleveren van het afval. Ook wordt
duidelijk dat enkele inzamelaars in gesprek zijn om te proberen tot aanpassing te
komen van hun contract, waarvoor het nieuwe beleid ten aanzien van GHA in het
LAP 2, mede een drijfveer is.
Over het algemeen maken de contacten met de inzamelaars duidelijk dat het nieuwe
beleid voor GHA niet betekent dat men heel actief hiermee aan de slag gaat. Ze
laten de wijze van verwerking in het algemeen over aan de verwerkers en er is
meestal geen beleid gericht op een sterke sturing hiervan.
Het feit dat de restfractie door een goede voorscheiding op de milieustraat vaak nog
maar beperkt van omvang is, maakt dat de verwerking hiervan minder aandacht
krijgt. Ook kostenaspecten spelen hierbij zeker een rol; de verbrandingsprijzen van
afval waren in de afgelopen periode vaak laag ten opzichte van de prijzen voor
sorteren en verwerken hetgeen niet stimulerend werkt om tot initiatieven te komen
gericht op meer hergebruik van de restfractie GHA.

3.4

Vergunningsituatie met betrekking tot GHA
Het beleid voor grof huishoudelijk afval, zoals geformuleerd in het LAP 2, is niet
bindend voor betrokken partijen. Op grond van de Wet milieubeheer dient het LAP
als toetsingskader bij het verlenen van een Wm- vergunning voor zover deze
betrekking heeft op afvalbeheer. Op deze wijze wordt het LAP beleid vertaald in de
milieuvergunningen.

Pagina 21 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Ten aanzien van opnemen van het nieuwe beleid in de milieuvergunningen wordt in
LAP 2 aangegeven dat het voor het vergunnen van sorteren en scheiden van grof
huishoudelijk restafval, van belang is dat de hele keten van ontstaan tot en met de
verwerking van de verkregen fracties wordt bezien. Het bevoegd gezag moet zich
een beeld vormen van de vrijkomende fracties en de residuen en de wijze van
verwerking daarvan. Doordat hierdoor vooraf bekend is dat de gevormde fracties
niet gestort hoeven te worden, wordt voorkomen dat verwerkingsinitiatieven
vergund worden die verder in de keten tot storten met ontheffing leiden.
Bij de toetsing in het kader van de vergunningverlening, of de restfractie
grofhuishoudelijk afval gesorteerd wordt, is de mate waarin de sortering plaats vindt
een belangrijk punt. In de praktijk worden verschillende processen toegepast
waarbij het aantal monostromen die uit het restafval gesorteerd worden variëren
van 4 tot 15.
Milieustraten

In de meeste Wm-vergunningen voor milieustraten wordt voorgeschreven dat de
afvalstoffen zo veel mogelijk gescheiden moeten worden opgeslagen, zodat de
verwerker de afvalstoffen tenminste kan verwerken volgens de
minimumstandaarden uit het LAP. Ook wordt hierin opgenomen dat op grond van
artikel 10.37 van de Wet milieubeheer de opgeslagen afvalstoffen uitsluitend mogen
worden afgegeven aan een persoon die bevoegd is deze afvalstoffen in te zamelen,
nuttig toe te passen of te verwijderen.
In de vergunningen zijn geen bepalingen aangetroffen waarmee bepaald wordt dat
gemeenten de afvalstoffen slechts aan een verwerker mag afgeven die op basis van
de vigerende milieuvergunning verplicht is alle afvalstoffen te verwerken volgens de
geldende minimumstandaarden.
Inzamelende/verwerkende bedrijven

In de vergunningen van bedrijven die het ingezamelde grofhuishoudelijk restafval
verwerken, zijn in het algemeen nog geen voorschriften opgenomen over het
verwerken volgens de nieuwe minimumstandaard van het LAP 2. In deze
vergunningen die dateren van voor het van kracht worden van het LAP2 in
november 2009, is verbranden als vorm van verwijdering de minimumstandaard
waaraan getoetst is voor de verwerking van GHA.
Bij een in 2009 door de VI uitgevoerd onderzoek(quick scan AVI’s) is de conclusie
getrokken dat de oudere vergunningen van AVI’s geen eenduidige en expliciete
voorschriften bevatten gericht op het voorkomen van het verbranden van te
recyclen componenten als papier/karton, textiel, kunststof en hout (bron 8).
In dit onderzoek is geconstateerd dat in een enkele beschikbare nieuwe vergunning
conform de nieuwe minimumstandaard getoetst wordt of grof huishoudelijk restafval
gesorteerd wordt.

Recycling

Ook in Europa actueel

Pagina 22 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Aandachtspunten bij actualisering vergunningen aan LAP2

Lange looptijd vergunningen en contracten
Vigerende vergunningen van afvalbedrijven hebben vaak nog een wettelijke looptijd
van 10 jaar. De gedachte achter de looptijd met een beperkte termijn is te komen
tot een geactualiseerde vergunning te komen na afloop van deze termijn. In de
nieuwe vergunning kan dan het nieuwe beleid en/of nieuwe technieken worden
opgenomen.
Via de actualiseringsplicht (art. 8.23/8.24 Wm) is het echter ook mogelijk tot
wijziging/actualisatie van vergunningen te komen als dit in het belang van de
bescherming van het milieu noodzakelijk is.
Inmiddels is de wetgeving aangepast en worden de vergunningen van
afvalverwerkende inrichtingen voor onbepaalde tijd afgegeven.
De VI constateert is dat er vanwege het langlopend karakter van de vergunningen,
bij de provincies terughoudendheid bestaat t.a.v. de implementatie van LAP2 in deze
vergunningen.
Ook de bestaande lang lopende contracten tussen inzamelaars en AVI’s, bevordert
een snelle aanpassing van vergunningen niet.
Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo)
Bij een groot aantal Wm inrichtingen, waaronder afvalbedrijven, verschuift door de
invoering van de Wabo per 1 oktober 2010 het bevoegd gezag van de provincie naar
de gemeente. Er is afgesproken dat voor Wabo milieuvergunningen de provincies
hoofdverantwoordelijk blijven voor de inhoud van het milieudeel. Daaraan gekoppeld
is de bevoegdheid van de provincie tot bestuursrechtelijke handhaving van dit
milieudeel van de vergunning. De verwachting is dat de volledige overdracht van
bevoegdheden, die gekoppeld is aan het landsbreed aanwezig zijn van goed
functionerende regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s), nog wel enige tijd op zich zal
laten wachten .
Uit de verkregen informatie in het onderzoek, wordt duidelijk dat de verschuivingen
in bevoegdheden als gevolg van de Wabo, vooralsnog geen vertragende invloed zal
hebben op de vergunningverlening voor GHA-restfractie verwerkende bedrijven.
Sturing via vergunning van hergebruik restfracties GHA bij gemeenten
De provincies, als bevoegd gezag voor de vergunningen voor milieustraten, vinden
dat een verdere sturing in de vergunning dan de verplichte levering aan een bedrijf
dat op grond van een vergunning bevoegd is de afvalstoffen te verwerken, niet
wenselijk is.
Voor de vergunningen voor verwerkers van GHA komt het beeld naar voren dat
sturing geven met voorschriften die verplichten te sorteren volgens het LAP 2
akkoord is. Het opnemen van voorschriften over de wijze waarop en de mate waarin
sortering dient te geschieden, vinden de provincies te ver gaan. De
vergunningverlener wil hier vooral de markt bepalend laten zijn en de invulling aan
het bedrijf laten.
In een beoordeelde vergunning is over de verwerking van GHA in afwijking van het
hiervoor aangegevene, de volgende passage aangetroffen:
“Daarom hebben wij een sturingsvoorschrift opgenomen, inhoudende dat de
restfractie die vrijkomt na het grof voorsorteren van het afval, dient te worden
afgegeven aan een vergunninghouder die ervoor zorgt dat het afval conform de
minimumstandaard wordt verwerkt”.

Pagina 23 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Nadere beoordeling leert dat het juridisch goed mogelijk is sturingsvoorschriften op
te nemen in de vergunning maar dat de provincies dit beleidsmatig niet wenselijk
vinden omdat men vindt dat de markt hier bepalend is.
Voortgang implementatie LAP 2 in vergunningen.
In het algemeen is in de contacten met de inzamelende/verwerkende bedrijven en
de provincies, geen grote activiteit gesignaleerd, om zo snel mogelijk tot een
aanpassing van de vigerende vergunningen te komen en zo tot de implementatie
van de minimumstandaard van het LAP 2.
Bekendheid met de beleidswijziging ten aanzien van GHA is er zowel bij bedrijven en
overheden nog niet altijd.
Er wordt in een aantal gevallen door gemeenten/inzamelaars en verwerkers wel
nagedacht en gesproken over de mogelijkheid tot een aanpassing van de contracten
te komen die vaak verwerking volgens LAP 2 in de weg staan.
Over het geheel genomen worden er nog weinig concrete stappen gezet om tot
aanpassingen van vergunningen te komen.
De reden hiervoor komt niet duidelijk naar voren.
Noodzakelijke prioriteitsstelling met als gevolg dat revisies van vergunningen alleen
voor substantiële beleidswijzigingen en in een lagere frequentie worden uitgevoerd,
lijkt zeker mee te spelen. Daarnaast lijken de langlopende lopende contracten, de
lang lopende vergunningen en het niet sturend willen zijn in de vergunning op het
punt van de specifieke wijze van verwerking, een rol te spelen.

Pagina 24 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

4

Beoordeling/Evaluatie bevindingen

In dit hoofdstuk wordt een algemeen beeld gegeven van de huidige situatie met
betrekking tot de verwerking van de restfractie GHA, worden knelpunten en zwakke
plekken geanalyseerd en worden verbetermogelijkheden aangegeven.

4.1

Algemeen beeld
Het algemeen beeld is dat de nieuwe minimumstandaard voor GHA uit het
LAP 2 nog nauwelijks wordt nageleefd en het merendeel van de restfracties GHA nog
wordt verbrand in plaats van gesorteerd. In veel gevallen is er sprake van lang
lopende contracten voor verwerking in een AVI hetgeen een belemmering is voor de
overgang naar het nieuwe beleid. De provincies geven weinig prioriteit aan de
implementatie van het nieuwe beleid in de vergunningen van de bedrijven die de
restfractie GHA verwerken. Naast terughoudendheid ten aanzien van het geven van
veel sturing in de vergunning aangaande de wijze van verwerking, speelt hier ook
het feit dat het veel tijd kost om nieuw beleid in vergunningen te vertalen omdat het
reviseren van vergunningen niet frequent gebeurt.

Voorbeelden van milieustraten

Situatie bij gemeenten
 In het algemeen is er sprake van een goede scheiding van grof huishoudelijk
afval op milieustraten van bekende stromen als, wit en bruin goed, wca, gft,
metalen, papier/karton, hout, dakleer,e.d.
 Regelmatig is er sprake van enige vervuiling in de voorgescheiden
monostromen o.a. door te weinig toezicht/sturing op de milieustraat
waardoor materialen in verkeerde bakken terecht komen. Dit leidt tot een
verminderd hergebruik omdat de vervuilende componenten niet hergebruikt
worden.
 De restfractie GHA varieert qua samenstelling; bij een aantal milieustraten zit
hierin ook bijvoorbeeld piepschuim, harde plastics, gips terwijl op andere
straten dit wel als monostroom apart wordt ingezameld.

Pagina 25 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

 In de meeste gemeenten is er sprake van een combinatie van brengen naar
een milieustraat en het huis aan huis inzamelen van GHA. De trend is dat dit
laatste steeds meer beperkt wordt. Van de ene kant is dit een goede
ontwikkeling omdat zo meer op de milieustraat terecht komt waar een
goede scheiding plaats vindt. Dit is vaak niet het geval met de huis aan huis
opgehaalde stromen die vanuit de kraakperswagen meestal direct voor
verbranding worden aangeboden. Van de andere kant kan het een nadeel
zijn omdat mogelijk meer grof materiaal bij de reststroom klein huisvuil
terecht komt.
 De restfracties op milieustraten bevatten vaak ook vervuiling met materialen
die in monostromen thuishoren bijv. veel karton waarmee kleiner gemengd
materiaal wordt verpakt /aangevoerd. Een consequenter scheidingsbeleid op
de milieustraat en/of meer toezicht is nodig om dit te voorkomen.
 Gemeenten zijn bewust bezig met voorscheiding waarbij zeker ook een rol
speelt dat het financieel aantrekkelijk is om monostromen in plaats van
reststromen af te voeren.
Keten verwerking restfractie GHA
 De restfractie GHA ontstaat enerzijds op de milieustraten en bevat alles wat
niet als monostroom wordt voorgescheiden. Anderzijds omvat de restfractie
de stroom huis aan huis opgehaald GHA voor zover hier geen nascheiding op
wordt toegepast.
 In een aantal gevallen is er sprake van een langlopend verwerkingscontract
waarin is vastgelegd dat gemeenten/reinigingsdiensten het restafval moeten
leveren en de verwerking meestal verbranding in een AVI is. In enkele
gevallen was dit een voorwaarde voor het tot stand komen (bankgarantie)
van de bouw van de AVI.
 Reinigingsdiensten/gemeenten sturen beleidsmatig niet sterk op een bepaalde
wijze van verwerking van de restfractie. Men laat de wijze van verwerking
meestal over aan het bedrijf dat de restfracties ontvangt.
In de tussen de gemeente/inzamelaar en de verwerker op te stellen
contracten wordt veelal alleen opgenomen dat het bedrijf bevoegd moet zijn
om de afvalstoffen te verwerken en moet werken volgens de geldende
regelgeving. In deze gevallen is het bedrijf niet direct aanspreekbaar op het
niet naleven van het LAP2 als er geen vertaling van het LAP2 in de voor het
bedrijf geldende vergunning heeft plaats gevonden (in dat is veelal niet het
geval). Onder meer voor de beeldvorming naar de burger zou het goed zijn
als in deze contracten bepaald zou zijn dat het verwerkende bedrijf de
verwerking volgens de geldende regelgeving in de vergunning heeft staan.
 In ongeveer de helft van de in het onderzoek betrokken gemeenten wordt de
restfractie ontdaan van grotere delen en/of geshredderd en daarna verbrand
in een AVI. Daarnaast komt het voor dat uit de restfractie GHA een beperkt
aantal componenten als hout, plastic en metaal worden gescheiden waarna
de rest naar de AVI gaat.
De inschatting op basis van het onderzoek is dat niet meer dan 30% van alle
gemeenten de restfractie conform de minimumstandaard uit het LAP 2 laat
verwerken via sortering en hergebruik van de uitgesorteerde componenten.
Doordat bij verwerkers vermenging optreedt met andere stromen
bijvoorbeeld bouw en -sloopafval van bedrijven en ook door het voorkomen
van verschillende intensiteiten van sortering, is een nauwkeurige inschatting
moeilijk te maken.
 Enkele inzamelaars/gemeenten overleggen momenteel met de verwerkende
bedrijven om, gezien de eisen in het LAP2 voor GHA, te komen tot een
aanpassing van het langlopend contract dat geen of beperkt ruimte laat voor
Pagina 26 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

andere verwerking dan verbranden in een AVI. Dit is op zich een goede zaak
maar het feit dat er een contract ligt betekent niet dat er geen stappen
gezet kunnen worden om het nieuwe beleid in de vergunning opgenomen te
krijgen.
 In nieuwe contracten worden meestal geen minimaal te leveren hoeveelheden
meer opgenomen en is er meer ruimte voor meer gescheiden inzameling
door gemeenten/reinigingsdiensten.
 Voor meer componenten uit de restfractie komen mogelijkheden voor
verwerking bijvoorbeeld piepschuim, matrassen, hard plastic en gips.
Technisch zijn de mogelijkheden vaak nog niet geheel stand der techniek.
Duidelijk wordt wel dat de technische mogelijkheden voor verdergaande
sortering en hergebruik toenemen. De vraag van de economische
haalbaarheid is een veelgenoemd punt. De huidige lage
verbrandingstarieven spelen nu zeker nog een rol in de keuze die
gemeenten, inzamelaars en bedrijven maken bij de verwerking van het
restafval.
Met de beleidswijziging in het LAP2 is echter het maken van de financiële
afweging niet meer aan de orde omdat deze bij de totstandkoming van het
nieuwe beleid voor GHA reeds gemaakt is. Expliciet is in het LAP aangegeven
dat verwerking volgens de minimumstandaarden aanvaard is als haalbaar en
kosteneffectief.
 Er is geen druk geconstateerd vanuit de provincie richting bedrijven op het
punt van aanpassing/wijziging van de vigerende vergunning die verleend
zijn ten tijde van het oude LAP. Hier lijkt mee te spelen dat men de
langlopende contracten en mogelijk ook de looptijd van 10 jaar van de
vergunning ziet als een belemmering. Juridische beoordeling van deze
problematiek laat zien dat deze zaken geen belemmering voor de
vergunningverlening zijn. In geval van schadeclaims kan bekeken worden of
toepassing van het instrument schadevergoeding mogelijk is.
De provincies zijn terughoudend met het opleggen van veel sturing via de
vergunning aan de bedrijven en vinden dat vooral ook de markt bepalend
moet zijn. Men wil wel de sortering als eis opnemen in de vergunning maar
zeker niet de mate waarin. Dit kan afbreuk doen aan het niveau van
sortering en bij het ontbreken van duidelijke voorschriften in de vergunning
is indien nodig, geen toezicht of handhaving mogelijk.
Juridisch gezien is het zeker mogelijk sturing in de vergunning te geven
zolang dit gebeurt om de uitvoering van het LAP beleid te waarborgen.
Het opnemen van nieuw beleid in vergunningen is een proces dat afhankelijk
van de zwaarte en omvang van de beleidswijzigingen plaats vindt. Meestal
worden vergunningen 1x per 5 tot 7 jaar beoordeeld op het punt of er
revisies nodig zijn. Een beleidswijziging zoals hier aan de orde met de
restfractie GHA, wordt door de provincies als niet zwaar genoeg gezien om
deze met hoge prioriteit in alle vergunningen te implementeren.
Op zich vindt de VI het begrijpelijk dat niet alles direct in vergunningen
opgenomen kan worden. Aan de andere kant kan het niet zo zijn dat
beleidsaanpassingen enkele jaren niet worden nageleefd omdat het beleid
niet afdwingbaar is vanwege het ontbreken in de vergunning.

Pagina 27 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

LAP 2 vertaald in de milieuvergunning

4.2

Knelpunten/Zwakke plekken
Door geen van de in het onderzoek betrokken partijen zijn duidelijk knelpunten of
problemen met het nieuwe beleid opgemerkt in de zin dat het bijvoorbeeld strijdig
zou zijn met ander beleid of omdat er geen technische mogelijkheden zouden zijn
het beleid uit te voeren. Regelmatig wordt wel twijfel geuit omtrent de financiële
haalbaarheid van verdergaande sortering en hergebruik van de restfractie.
Aangezien bij de keuze voor dit beleid in het LAP 2 ook de financiële haalbaarheid is
getoetst, is deze discussie echter niet meer aan de orde.
De overheidspartijen (gemeenten, overheidsgedomineerde inzamelaars, provincies)
geven in de keten van inzameling en verwijdering van de restfractie GHA nog te
weinig aandacht en prioriteit aan de implementatie van het gewijzigde beleid voor
de restfractie GHA.
Dit heeft de volgende belangrijkste oorzaken:
 De overheidspartijen hebben een beperkte bekendheid met de recente
verandering in het LAP 2 ten aanzien van de verwerking van de restfractie
GHA.
 De overheidspartijen die zich ontdoen van de restfractie GHA laten de wijze van
verwerking sterk over aan de bedrijven waar de reststroom naar toe gaat;
er is weinig drang om garanties te krijgen over de verwerking volgens het
nieuwe beleid.
 De provincies willen alleen een beperkte sturing geven via de vergunningen
 De provincies willen en kunnen vergunningen niet voor elke beleidswijziging
reviseren. De implementatie van de nieuwe minimumstandaard duurt
daarom lang.
 De huidige lage tarieven van de AVI’s spelen een rol bij de keuze voor
verwerking die gemeenten/inzamelaars maken
 De langlopende contracten worden als een barrière gezien voor een snelle
verandering van de wijze van verwerking van de reststroom GHA.
Er wordt op dit moment, mede door de vaak lage verwerkingstarieven, binnen de
ruimte die de lopende vergunningen biedt, gebruik gemaakt van de mogelijkheid de
restfractie GHA in AVI’s te verwerken. Er komen echter steeds meer mogelijkheden
om de reststromen GHA te sorteren en ook om de gesorteerde stromen verder te
verwerken en op deze wijze aan te sluiten bij het nieuwe beleid uit het LAP 2.
Een aandachtspunt is het ontbreken van duidelijkheid over de mate waarin
gescheiden moet worden om te voldoen aan de nieuwe minimumstandaard. In de
huidige praktijk vindt sortering van de restfractie GHA in verschillende gradaties
Pagina 28 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

plaats. Een richtlijn die helderheid geeft over wat de minimum eis is waar aan
voldaan moet worden en die dan de basis is voor vergunningverlening, kan een
oplossing bieden. Bij het komen tot een dergelijke richtlijn kan mogelijk gebruik
gemaakt worden van omschrijvingen van het begrip sorteren, die eerder zijn
gebruikt onder meer in het LAP.

4.3

Verbetermogelijkheden
 De kwaliteit van de scheiding op milieustraten is in het algemeen goed maar
verdere verbetering is mogelijk. Dit komt ten goede aan het
hergebruikniveau.
Er kunnen nog stringentere regels gelden bijvoorbeeld geen karton in de
restfractie toelaten en geen klein restafval accepteren bij te sorteren
restafval. Daarnaast kan de sturing beter door intensiever toezicht zodat er
minder vervuiling van de monostromen plaats vindt en daardoor minder
hergebruikverlies optreedt.
 Het is noodzakelijk het nieuwe beleid voor GHA uit het LAP 2 duidelijker te
communiceren richting gemeenten, provincies en bedrijven omdat dit de
partijen zijn die er direct iets mee moeten zoals de provincies die het beleid
moeten vertalen in vergunningen van verwerkende bedrijven. Door beter te
communiceren over doel en achtergronden van nieuw beleid zal er
waarschijnlijk meer draagvlak komen en prioriteit gegeven worden aan de
uitvoering ervan onder meer via de vergunningverlening.
 Vertaling van het LAP in vergunningen is een noodzaak om een wettelijke basis
te krijgen voor de naleving en het toezicht op de implementatie van het LAP
2. De mogelijkheid tot het opnemen in vergunningen van milieustraten, van
de verplichting de restfractie GHA alleen te leveren aan een verwerker die
verplicht is het materiaal volgens de nieuwe standaard uit LAP 2 te
verwerken, dient nader bekeken te worden. Wel is het zeker mogelijk in de
vergunningen van de verwerkers voorschriften op te nemen die garanderen
dat de restfractie volgens de minimumstandaard verwerkt wordt. Een punt
hierbij is wel nog het ontbreken van duidelijkheid over de mate waarin
sortering plaats dient te vinden op basis van het nieuwe beleid. In de
praktijk wordt tot in verschillende mate gesorteerd. Een omschrijving die op
dit punt richting geeft bij de vergunningverlening, kan hiervoor een
oplossing bieden.
 In overleg met de provincies zal nader bekeken moeten worden wat de
mogelijkheden zijn om een relatief kleine beleidswijziging zoals deze
betreffende de verwerking van de restfractie GHA, geïmplementeerd te
krijgen in de praktijk. Hierbij dient rekening te worden gehouden met het
probleem van de tijdrovende revisies die slechts beperkt kunnen plaats
vinden.
 De contracten tussen partijen mogen geen sterk vertragende invloed hebben
op het bijstellen van vergunningen. Er is een schadevergoedingsregeling
voor diegene die door een aanpassing van een vergunning schade lijden die
redelijkerwijs niet of niet geheel tot zijn laste horen te blijven. In de
beoordeling en vaststelling hiervan kan de verstreken looptijd van de
vergunning en mogelijk in dit geval ook de schade ontstaan als de

Pagina 29 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

contractueel vastgelegde levering van grof huishoudelijk restafval niet meer
nagekomen kan worden, een rol spelen.

Pagina 30 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

5

Conclusies/Aanbevelingen

In dit hoofdstuk worden de belangrijkste conclusies weergegeven. Ook worden
hieruit voortvloeiende aanbevelingen gedaan waarbij steeds aangegeven wordt wie
de adressant is voor het verder uitvoering geven aan de actie.

5.1

Conclusies

1. Er wordt in de meeste gemeenten nog niet voldaan aan de
minimumstandaard uit het LAP 2 voor de restfractie GHA.
2. Door gemeenten wordt nog onvoldoende gestuurd op het volgens de
minimumstandaard laten verwerken van de restfractie GHA.
Deze restfractie GHA wordt in circa 70% van de gevallen (circa 490 kiloton)
nog verbrand zonder een grondige sortering vooraf.
3. De meeste vergunningen van zowel milieustraten als verwerkende bedrijven,
zijn nog niet aangepast aan het LAP 2.
4. De provincies, als het belangrijkste vergunningverlenende bevoegd gezag,
geven weinig prioriteit aan de implementatie van het nieuwe beleid voor
GHA in de vergunningen.
5. Langlopende contracten met een leveringsverplichting aan een AVI hoeven
geen juridische belemmering te vormen om binnen redelijke termijn tot
verwerking van GHA volgens het nieuwe beleid te komen.
6. Meer duidelijkheid is gewenst over de mate waarin sortering volgens het
nieuwe beleid voor GHA dient plaats te vinden.
7. Er is sprake van nog onvoldoende bekendheid bij partijen in de keten met
het nieuwe beleid met betrekking tot GHA in het LAP 2.
8. De scheiding aan de bron van een aantal componenten uit GHA, loopt in het
algemeen goed binnen gemeenten; striktere uitvoering van de scheiding
kan nog tot meer hergebruik leiden.
9. Er komen in toenemende mate sorteermogelijkheden van de restfractie GHA
en ook voor de componenten hieruit.
10. Het nieuwe beleid voor de verwerking van de restfractie GHA, is voor de
uitvoerende partijen duidelijk en leidt beleidsmatig gezien, niet tot
knelpunten.

Pagina 31 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

5.2

Aanbevelingen

1. Door de gemeenten zal meer gestuurd moeten worden op het laten
verwerken van de restfractie GHA volgens de minimumstandaard uit het
LAP 2. (Gemeenten).
2. Het is noodzakelijk in de vergunningen van milieustraten en van de
verwerkers van de restfractie GHA, via duidelijke voorschriften de
verplichting op te nemen deze restfractie GHA te sorteren conform de
minimumstandaard in het LAP2 (Provincies).
3. Er is overleg gewenst met de provincies over het opnemen van het nieuwe
beleid met betrekking tot GHA in vergunningen en het verhogen van de
prioriteit die hieraan gegeven wordt. (Provincies, Beleidsdirectie, VI).
4. Door de vergunningverlenende instantie, de provincie, zal nader bekeken
moeten worden hoe bij de vergunningverlening wordt omgegaan met
verwerkingscontracten van GHA. (Provincies, Gemeentelijke/Regionale
inzamelaars/Bedrijven).
5. Met de invoering van sorteren van de restfractie GHA als nieuw beleid is het
gewenst dat er een richtlijn komt die een duidelijke beschrijving geeft hoe
de invulling van het begrip “sorteren” in de praktijk dient te geschieden.
(Beleidsdirectie, Provincies, Bedrijven).
6. Er is aanvullende communicatie nodig in de richting van de bij de verwerking
van GHA betrokken partijen (gemeenten, provincies, bedrijven) om meer
bekendheid en draagvlak te creëren. (Beleidsdirectie).
7. De mate van voorscheiding op milieustraten kan verder verbeterd worden
via betere sturing door de gemeenten en beter toezicht door de provincie.
(Gemeenten, Provincies).

Pagina 32 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Bijlage 1: Bronnen, Afkortingen

Bronnen
1. Internet site Agentschap.NL
2. Internet site LAP
3. Rapport Grof vuil, Fijn scheiden; AOO (2004)
4. NVRD Benchmark Afvalinzameling, peiljaar 2008 (2010)
5. Internet site CBS
6. TNO rapport, Prioritaire afvalstromen in beeld (2009)
7. Milieu Analyse Restfractie GHA; IVAM (2010)
8. VI rapport Quick scan AVI’s (2009)
9. Publicaties GRAM tijdschrift
10. Publicaties Afval on line
11. Gemeentelijk Afvalcongres 2010
12. Interview BRBS
13. Interview Agentschap NL
14. Interview NVRD
15. Bedrijven/Gemeenten (bijlage 2)
16. Internet site Circulus

Afkortingen
LAP: Landelijk Afval beheerplan
GHA: Grof Huishoudelijk Afval
NVRD: Vereniging voor afval- en reinigingsmanagement
BRBS: Branchevereniging Breken en Sorteren
VNG: Vereniging van Nederlandse Gemeenten
VI: VROM-Inspectie
GRAM: Gemeentereiniging en Afvalmanagement (magazine)
D&P: Duurzaam Produceren
I&M: Infrastructuur en Milieu
IVAM: Instituut voor Milieuvraagstukken Universiteit van Amsterdam
TNO: Instituut voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
EPS: Expandeerd Polystyreen (piepschuim)
GFT: Groente Fruit en Tuinafval
VA: Vereniging Afvalbedrijven
AOO: Afval Overleg Orgaan
RUD: Regionale Uitvoeringsdienst
Wm: Wet milieubeheer

Pagina 33 van 34

Definitief | Naleving Minimumstandaard LAP voor Restfractie Grof Huishoudelijk Afval | 10 maart 2011

Bijlage 2: Overzicht betrokken gemeenten/bedrijven

Gemeenten
Amersfoort
Apeldoorn
Arnhem
Best
Den Haag
Eindhoven
Eemsmond
Houten
Kapelle
Oldambt
Oosterhout
Scherpenzeel
Tholen
Veendam
Vlissingen
Zuidplas

Bedrijven
AVU Utrecht
ROVA Zwolle
SRE Eindhoven
ZRD Terneuzen
ARCG Groningen
AVI Amsterdam
Baetsen
Cyclus
Gerritsen Milieu
HVC Alkmaar
Sita Groningen
Van Werven

Pagina 34 van 34