Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2835
Vragen van de leden Von Martels (CDA) en Ziengs (VVD) aan de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de communicatie door
het RIVM (ingezonden 15 april 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 28 mei 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Omwonendenonderzoek: uitkomsten geruststellend,
communicatie zeer teleurstellend»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven waarom er al eerder (6 maart 2019) in verschillende media
bericht werd over het onderzoek dat op woensdag 11 april naar de Kamer is
gestuurd?2
Vraag 3
Past dat in het communicatiebeleid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)?
Antwoorden 2 en 3
Ik betreur dat de rapportage op twee momenten vroegtijdig is gepubliceerd.
De berichtgeving in de media op 6 maart 2019 is tot stand gekomen nadat
een conceptversie van het rapport, dat het RIVM deelde met de wetenschappelijke begeleidingsgroep van het onderzoeksproject, was gelekt. Op 10 april
2019 is een persbericht inclusief het rapport enige tijd voortijdig op de RIVM
website geplaatst. Ik heb het RIVM op beide zaken aangesproken. In beide
gevallen was dit natuurlijk niet de bedoeling en zeker geen communicatiebeleid van het RIVM.

1
2

ah-tk-20182019-2835
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Nieuwe Oogst, 12 april 2019
Zembla, 6 april 2019: https://zembla.bnnvara.nl/nieuws/omwonenden-bollenvelden-hogerblootgesteld-aan-bestrijdingsmiddelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 4
Wat vindt u ervan dat, zonder alle ins en outs, brokken van rapporten zo in de
media komen?
Antwoord 4
Dat vind ik ongewenst.
Vraag 5
Kunt u reflecteren op de wijze waarop het RIVM het rapport op 10 april 2019
naar buiten bracht met daarbij in aanmerking genomen dat al voordat het
hele rapport naar buiten werd gebracht, er een persbericht was verschenen
met een link naar een samenvatting van het betreffende rapport?
Vraag 6
Kunt u reflecteren op de wijze hoe het RIVM bij het naar buiten brengen van
het onderzoek geen aandacht heeft gehad voor de communicatie van andere
overheden die betrokken zijn geweest, zoals de rijksoverheid en het College
voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb)?3
Antwoorden 5 en 6
Zoals aangegeven onder vragen 2 en 3, is het publiceren van een persbericht
en het samenvattend rapport op 10 april jl. door het RIVM per ongeluk
gebeurd als gevolg van een technische fout. Zodra dit bekend werd, heeft het
RIVM geprobeerd dit ongedaan te maken. De publicaties zijn toen van de
website van het RIVM verwijderd, maar waren in de tussentijd al verder
verspreid. Het RIVM betreurt dit ten zeerste.
Vraag 7
Is het niet beter dat de overheid meer met één mond spreekt? Zo ja, op welke
wijze kan daarmee rekening gehouden worden?
Vraag 8
Kunt u erop reflecteren dat het RIVM ervoor heeft gekozen om bij het naar
buiten brengen de nadruk te leggen op het feit dat er kennislacunes zijn (die
er altijd zijn) en dat er meer onderzoek nodig is, terwijl uit het onderzoek naar
voren komt dat er geen overschrijdingen zijn waargenomen en geen risico’s
voor de volksgezondheid zijn vastgesteld?
Antwoorden 7 en 8
Voorafgaand aan publicatie van grote onderzoeken worden afspraken
gemaakt over de communicatie waarbij eenieder wel een eigen rol en
verantwoordelijkheid heeft. Het RIVM baseert haar conclusies op de
wetenschappelijke onderzoeksresultaten van het «Onderzoek blootstelling
omwonenden» en doet geen uitspraken over niet onderzochte bestrijdingsmiddelen of situaties. Het RIVM heeft aangegeven dat het niet in zijn
algemeenheid kan stellen dat er nergens risico’s zijn. Behalve de conclusies
die het RIVM trekt over het beneden de grenswaarden blijven van de
meetresultaten, heeft het RIVM ook benoemd dat er sprake is van nog
openstaande onderzoeksvragen en aspecten die nog niet in de toelatingsbeoordeling zijn opgenomen. De Gezondheidsraad wordt gevraagd om hierover
te adviseren.
Vraag 9
Deelt u de mening dat indien de volksgezondheid in het geding is er
onafhankelijk en duidelijk advies nodig is naar de overheid toe, maar indien
dat niet het geval is terughoudendheid op zijn plaats is? Zo ja, kunt u met het
RIVM in gesprek gaan over hun communicatiebeleid dienaangaande?

3

De reactie van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden:
https://www.ctgb.nl/actueel/nieuws/2019/04/11/gebruik-gewasbeschermingsmiddelen-leidt-niettot-gezondheidsrisico%E2%80%99s-omwonende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Onafhankelijk en duidelijk advies is zeker belangrijk als het gaat om de
volksgezondheid. Het RIVM heeft onder andere tot wettelijke taak onderzoek
te verrichten dat is gericht op ondersteuning van de beleidsontwikkeling en
haar eigen bevindingen en conclusies te vormen en te publiceren. Ik mag
daar niet op sturen en wil dat ook niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3