Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 825

Samenvoeging van de gemeenten Aalburg,
Werkendam en Woudrichem

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt
(artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de Raad
van State).

1. Inleiding
Dit wetsvoorstel betreft de vrijwillige samenvoeging van de gemeenten
Aalburg, Werkendam en Woudrichem in de provincie Noord-Brabant. De
beoogde samenvoeging gaat uit van de bestaande grenzen van de
betrokken gemeenten, die een gebied van 226,63 km2 omvatten. De nieuw
te vormen gemeente zal ongeveer 54.000 inwoners tellen en Altena gaan
heten.
Aanleiding voor dit wetsvoorstel is het herindelingsadvies van de
betrokken gemeenten, voorzien van een positieve zienswijze van
gedeputeerde staten van de provincie Noord-Brabant.1 Met het oog op de
toekomstbestendigheid van de gemeentelijke organisatie in een context
van gemeentelijke taakuitbreiding en veranderende maatschappelijke
opgaven achten de gemeenten een samenvoeging noodzakelijk. Daarbij is
de noodzaak tot herindeling voor meer bestuurskracht en een grotere
toekomstbestendigheid volgens gedeputeerde staten onomstreden
gebleken.
In hoofdstuk 2 wordt de voorgeschiedenis van de voorgestelde samenvoeging behandeld. In hoofdstuk 3 worden de uitkomsten van de toets
van het herindelingsadvies aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling 2013 beschreven. De financiële consequenties van het voorstel
komen in hoofdstuk 4 aan de orde. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de
herindelingsverkiezingen, de naam van de nieuwe gemeente en de
toepasselijkheid van de Wet raadgevend referendum.

1

kst-34825-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Vanwege de omvang zijn het herindelingsadvies en de zienswijze van de provincie niet als
bijlagen bij de memorie van toelichting opgenomen. Deze stukken zijn na indiening van het
wetsvoorstel te raadplegen via rijksoverheid.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

1

2. Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
2.1. Voorgeschiedenis
De drie gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem zijn al decennialang goede samenwerkingspartners. De samenwerking maakte het
lange tijd mogelijk om de taken uit te voeren en opgaven het hoofd te
bieden waarvoor de afzonderlijke gemeenten niet de optimale schaal
hebben. In 2003 hebben de colleges van burgemeester en wethouders van
de drie gemeenten de wens kenbaar gemaakt om de bestuurskracht
verder te versterken door middel van intensievere samenwerking. Daarop
riep de gemeenteraad van Woudrichem de gemeenten Aalburg en
Werkendam op tot een serieuze verkenning van een mogelijke samenvoeging van de drie gemeenten. Deze oproep van Woudrichem heeft eind
2006 geleid tot het besluit van de drie raden om in 2007 een gezamenlijk
bestuurskrachtonderzoek te laten uitvoeren. Uit het onderzoek bleek dat
de bestuurskracht in alle drie gemeenten voor versterking vatbaar is.
Aanvankelijk kozen de gemeenten voor structurele en intensievere
samenwerking. In 2009 spraken zij af dat de samenwerking niet
vrijblijvend is. Dit mondde uit in het Bestuursconvenant Samenwerken in
het Land van Heusden en Altena, waarin afspraken waren opgenomen
over tien domeinen, zoals cultuur, veiligheid, economie en dienstverlening.
In 2011 is de samenwerking van de drie gemeenten opnieuw tegen het
licht gehouden om te bezien of zij tot de gewenste bestuurskrachtversterking had geleid. De uitkomst bood aanleiding om een verbeterplan op
te stellen en te komen tot een visie op de toekomstige bestuurlijke
ontwikkeling. Diverse vergaande en minder vergaande varianten zijn in dit
proces de revue gepasseerd, zoals een shared service center, een
ambtelijke fusie en een herindeling. Tevens hebben de drie gemeenten
diverse uitgangspunten geformuleerd voor het toetsen van deze
varianten, zoals de borging van eigenheid van gemeenten, de kwaliteit
van de dienstverlening aan inwoners en andere partijen, de positie in de
regio en de kwetsbaarheid van de gemeentelijke organisaties. Begin 2013
hebben de gemeenten nader laten onderzoeken welke variant de voorkeur
geniet. Hierop heeft onderzoeksbureau PricewaterhouseCoopers een
financiële analyse en een takenanalyse uitgevoerd en de opvattingen van
inwoners, maatschappelijke partners, bedrijven en ambtenaren over de
bestuurlijke toekomst van hun gemeente gepeild. De conclusie van het
onderzoek was dat een gemeentelijke herindeling de voorkeur genoot
boven de alternatieven. De drie gemeenteraden besloten hierna de
lichtste samenwerkingvormen buiten beschouwing te laten in het verdere
proces en te focussen op een keuze tussen een ambtelijke fusie en een
herindeling. De drie raden kwamen echter in dit stadium niet tot een
eensluidend besluit over de bestuurlijke toekomst.
Rol van de provincie
De provincie Noord-Brabant heeft in de aanloop naar de herindelingsprocedure een modererende, faciliterende en aanjagende rol gespeeld. In
2011 is de provincie samen met de Vereniging van Brabantse Gemeenten
(VBG) gestart met het project «Krachtig Bestuur in Brabant», bedoeld om
gemeenten te stimuleren tot een grotere toekomstbestendigheid,
bijvoorbeeld door intensivering van samenwerking of gemeentelijke
herindeling. Dit heeft in 2012 en 2013 geleid tot een bestuursscan van alle
Brabantse gemeenten waarbij onder meer is bezien in hoeverre
gemeenten in staat zijn hun gemeentelijke taken te vervullen en bij te
dragen aan de Brabantse ambities (Agenda van Brabant). In het bijzonder
ging het in de bestuursscan om de interactie met de samenleving, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

2

stabiliteit van het bestuur en de samenwerkingskracht van de gemeenten.
In 2013 adviseerde de Adviescommissie Krachtig Bestuur in Brabant tot
samenvoeging van de drie gemeenten, omdat de samenwerking een
voortdurende en intensieve bestuurlijke inzet vroeg zonder dat daar
voldoende resultaten tegenover stonden. Gedeputeerde staten onderschreven de aanbeveling en riepen de drie gemeenten op om met een
gedragen uitwerking van hun bestuurlijke toekomst te komen.
Ter ondersteuning van dit proces hebben gedeputeerde staten samen met
de drie betrokken burgemeesters aan de heer C.P. Veerman de opdracht
gegeven aanbevelingen te doen over de bestuurlijke toekomst van de
gemeenten en het proces om daar te komen. In het rapport van mei 2015
beschreef hij de ambtelijke kwetsbaarheid en de bestuurlijke situatie in het
Land van Heusden en Altena. Veerman adviseerde de provincie en
gemeenten om in te zetten op een herindeling per 1 januari 2019, waarbij
de gemeenten het herindelingsproces zelf inrichten. Na een positieve
reactie van de provincie besloten de gemeenteraden in het najaar van
2015 gezamenlijk een procedure te initiëren om te komen tot een
herindeling per 1 januari 2019.
Aanvang herindelingsprocedure
Na de principebesluiten van de drie gemeenteraden hebben de
gemeenten de voorbereidingen voor de herindeling ter hand genomen.
Zo zijn er begin 2016 diverse werkgroepen ingesteld voor onder meer de
opstelling van een plan van aanpak en een herindelingsontwerp. Er is ook
een werkgroep ingesteld voor het maken van een toekomstvisie van de
nieuwe gemeente waaraan ook inwoners, bedrijven en maatschappelijke
organisaties hebben deelgenomen. Daarnaast hebben de drie gemeenten
medio 2016 diverse bestuurlijke overleggen gevoerd met buurgemeenten
waaruit breed regionaal draagvlak voor de herindeling is gebleken. Tevens
zijn de inwoners van de drie gemeenten in deze periode betrokken bij een
proces om te komen tot een naam voor de nieuwe gemeente (zie § 5.2).
De gemeenteraden van Aalburg, Werkendam en Woudrichem hebben op
25 oktober 2016 het herindelingsontwerp vastgesteld. Dit heeft vervolgens
acht weken ter inzage gelegen op de gemeentehuizen en was ook digitaal
beschikbaar. Dit heeft geresulteerd in elf nagenoeg allemaal positieve
zienswijzen (zie § 3.1). De zienswijzen hebben niet geleid tot aanpassingen
van het herindelingsontwerp.
Op 7 maart 2017 hebben de drie gemeenteraden met unanimiteit
(Woudrichem) dan wel met grote meerderheid (Aalburg en Werkendam)
het herindelingsadvies vastgesteld. Vervolgens hebben gedeputeerde
staten op 5 april 2017 een positieve zienswijze vastgesteld.
3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
Het herindelingsadvies is getoetst aan het Beleidskader gemeentelijke
herindeling van 2013 (verder: Beleidskader). Volgens het Beleidskader
dienen herindelingsadviezen aan de volgende criteria te worden getoetst:
draagvlak, interne samenhang, bestuurskracht, evenwichtige regionale
verhoudingen en duurzaamheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

3

3.1. Draagvlak
3.1.1. Lokaal bestuurlijk draagvlak
De onderhavige samenvoeging is door de gemeenteraden van Aalburg,
Werkendam en Woudrichem geïnitieerd. Op 7 maart 2017 hebben de
gemeenteraden het herindelingsadvies met een grote meerderheid van
stemmen vastgesteld (13 stemmen voor en 1 tegen in Aalburg, 12 voor en
6 tegen in Werkendam en 15 voor en 0 tegen in Woudrichem). De
beoogde samenvoeging kan derhalve rekenen op breed lokaal bestuurlijk
draagvlak.
Daarnaast blijkt het lokaal bestuurlijk draagvlak uit de voortvarende
gezamenlijke voorbereiding van de herindeling, bijvoorbeeld door het
vaststellen van een plan van aanpak en het inrichten van een projectorganisatie. De gemeenten zijn ook tijdig gestart met een proces om te komen
tot een toekomstvisie voor de nieuwe gemeente.
3.1.2. Maatschappelijk draagvlak
Een gemeentelijke herindeling is een ingrijpende verandering voor
inwoners, bedrijven, instellingen en de bestuurlijke omgeving van
gemeenten. Daarom verlangt het kabinet dat de mate van maatschappelijk
draagvlak voor de herindeling kenbaar wordt gemaakt in het herindelingsadvies. In dit geval blijkt uit het herindelingsadvies dat de gemeenten veel
aandacht hebben gehad voor de manier waarop inwoners, ondernemers
en maatschappelijke organisaties bij de herindeling betrokken zouden
kunnen worden. Nog voor de terinzagelegging van het herindelingsontwerp zijn inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties
uitgenodigd om deel te nemen aan de twintig werkgroepen voor de
totstandkoming van de toekomstvisie van de nieuwe gemeente. Ongeveer
250 mensen hebben deelgenomen aan de start-, tussen- en eindmanifestaties die hiervoor zijn georganiseerd. De resultaten van dit visietraject zijn
opgenomen in het herindelingsontwerp en het herindelingsadvies. Ook
hebben de gemeenten geïnvesteerd in een goede informatievoorziening
via sociale en lokale media, digitale nieuwsbrieven en openbare bijeenkomsten. In november 2016 is in elk van de drie gemeenten een inloopavond georganiseerd waar inwoners en andere belangstellenden in de
gelegenheid zijn gesteld om met leden van het college en betrokken
ambtenaren in gesprek te gaan over het voornemen tot herindeling.
Eventuele zienswijzen konden tijdens de inloopavonden direct worden
ingediend.
Gedeputeerde staten van Noord-Brabant prijzen de wijze waarop de
gemeenten zich hebben ingespannen om belanghebbenden bij het
herindelingsproces te betrekken. Zij constateren dat de herindeling
onomstreden is.
Van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen is in totaal elf keer
gebruikgemaakt. Dit is inclusief vier reacties van buurgemeenten (zie §
3.1.3). De zienswijzen zijn positiefkritisch van aard en bevatten veelal
aanbevelingen om ook in de toekomst voldoende aandacht te geven aan
diverse onderwerpen zoals het cultuurhistorisch erfgoed, muziek (het
orkest) en het sociaal domein. Deze suggesties zijn door de gemeentebesturen ter harte genomen en doorgeleid naar de werkgroep Toekomstvisie. De zienswijzen hebben geen aanleiding gegeven tot wijzigingen in
het herindelingsadvies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

4

3.1.3. Regionaal bestuurlijk draagvlak
De samenvoeging kan rekenen op een zeer breed regionaal bestuurlijk
draagvlak. Dat blijkt onder meer uit de diverse bestuurlijke overleggen die
de colleges van Aalburg, Werkendam en Woudrichem in de zomer van
2016 hebben gevoerd met de buurgemeenten. Er is gesproken met
Dordrecht, Drimmelen, Geertruidenberg, Gorinchem, HardinxveldGiessendam, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel.
De colleges van Geertruidenberg, Drimmelen, Gorinchem en HardinxveldGiessendam hebben in hun zienswijzen aangestipt dat zij de huidige
samenwerkingsrelaties graag willen continueren en verwachten dat de
nieuwe bestuurlijke situatie zal bijdragen aan goede verhoudingen in de
regio. In hun reactie benadrukken de gemeentebesturen van Aalburg,
Werkendam en Woudrichem dat het voornemen bestaat de samenwerkingsrelaties voort te zetten en waar nodig te versterken.
3.2. Interne samenhang
Vanuit meerdere perspectieven is er sprake van een grote interne
samenhang in de nieuwe gemeente. Ten eerste is het gebied een
duidelijke geografische eenheid, omdat het aan alle kanten is omsloten
door rivieren. Er is sprake van grote ruimtelijke overeenkomsten en ook
het grondgebruik en de economische activiteit komen in grote mate
overeen. Verder zijn de gemeenten te karakteriseren als plattelandsgemeenten met veel kleine kernen. Inwoners vormen hechte gemeenschappen en het sociale leven is georganiseerd rondom familiebedrijven,
kerkelijke gemeenschappen en verenigingen voor sport en culturele
activiteiten. De gemeenten hebben in hun gezamenlijke toekomstvisie
opgenomen dat de borging van identiteit en kleinschaligheid een van de
speerpunten moet zijn. De gemeenten willen hiervoor de lokale
democratie versterken via bijvoorbeeld dorpsraden, thematische raden
(zoals een jeugdraad of een sportraad) en het opzetten van digitale
inspraakmogelijkheden. De gemeenten gebruiken de periode in aanloop
naar de gemeentelijke herindeling om de mogelijkheden voor versterking
van de lokale democratie verder te verkennen en te ontwikkelen.
Verder blijkt de interne samenhang uit de mate waarin inwoners georiënteerd zijn op de buurgemeenten en gebruik maken van elkaars voorzieningen. Tot slot is er ook in bestuurlijke zin sprake van samenhang, zoals
blijkt uit de lange historie van steeds nauwere intergemeentelijke
samenwerking tussen Aalburg, Werkendam en Woudrichem.
3.3. Bestuurskracht
De wens om de bestuurskracht te versterken is voor de drie gemeenten de
voornaamste reden geweest om het initiatief voor een herindeling ter
hand te nemen. Zoals beschreven in § 2.1 staat bestuurskrachtversterking
al sinds 2007 op de agenda van de gemeentebesturen en zijn sindsdien
diverse bestuurskrachtonderzoeken uitgevoerd. In die onderzoeken wordt
met name Woudrichem als kwetsbare organisatie en afhankelijke
gemeente aangemerkt. De uitwerking van de samenwerkingsrelaties met
beide buurgemeenten bleek voor Woudrichem echter geen structurele
oplossing, waardoor een herindeling nodig bleek. Werkendam is de
grootste van de drie gemeenten en zou naar verwachting pas op termijn
te maken krijgen met moeilijkheden om de maatschappelijke, economische en ruimtelijke opgaven op effectieve wijze het hoofd te bieden.
Aalburg ondervindt vooral op strategisch niveau bestuurskrachtproblemen, wat betekent dat de gemeente slechts beperkt in staat is om in te
spelen op complexere en gemeentegrensoverstijgende opgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

5

In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de geïntensiveerde
samenwerking onvoldoende bestuurskrachtversterking heeft opgeleverd.
De besluitvorming verliep te traag en te stroperig en er was onvoldoende
sprake van bestuurlijke eensgezindheid. Ook bleek dat de gemeenteraden
onvoldoende betrokken waren bij de samenwerking waardoor zij te
maken kregen met een informatieachterstand. Verder was er sprake van
blijvende kwetsbaarheid van de ambtelijke organisaties in het licht van het
maatschappelijke uitdagingen en de uitbreiding van taken en bevoegdheden van lokale overheden. Volgens de heer Veerman (zie § 2.1) is het
niet waarschijnlijk dat de huidige gemeenten in adequate capaciteit
kunnen voorzien (bijvoorbeeld bij ziekte/uitval) door de inhuur van
externen of met hulp van de buurgemeenten. Door de herindeling
ontstaat een betere positie op de arbeidsmarkt. Bovendien zijn er in een
robuuste organisatie minder eenmansfuncties en meer mogelijkheden
voor specialistische deskundigheid.
De gemeenteraden van Aalburg, Werkendam en Woudrichem verwachten
dat de voorgestelde herindeling in meerdere opzichten zal bijdragen aan
het verbeteren van de bestuurskracht. Ten eerste verwachten de raden dat
de herindeling zal leiden tot een professionele, minder kwetsbare
organisatie die een adequaat antwoord biedt op de toegenomen taken en
bevoegdheden van gemeenten. Een tweede doel is het beter laten
samenvallen van de schaal waarop maatschappelijke opgaven zich
voordoen en de schaal van het lokaal bestuur. Ook willen de raden de
bestuurlijke drukte als gevolg van de samenwerking in de regio verminderen en een steviger positie in de regio innemen. Tot slot is het doel een
betere benutting van sociale, culturele, ruimtelijke en economische
kansen samen met inwoners, bedrijven en instellingen.
3.4. Evenwichtige regionale verhoudingen
Aalburg, Werkendam en Woudrichem maken deel uit van de Regio
West-Brabant, een alliantie van negentien gemeenten met als doel de
regio te versterken op het gebied van onder andere economie en
arbeidsmarkt, mobiliteit, duurzaamheid, zorg, welzijn, onderwijs,
ruimtelijke ontwikkelingen en wonen. Zowel de gemeenten Aalburg,
Werkendam en Woudrichem zelf als de provincie Noord-Brabant
benadrukken de mogelijkheden van de nieuwe gemeente Altena om in
regionaal verband een betekenisvolle plaats in te nemen. De nieuwe
gemeente zal door de grotere schaal en professionelere organisatie beter
in staat zijn om een regierol te vervullen in relatie tot medeoverheden, het
bedrijfsleven en maatschappelijke partners. De verwachting is dan ook dat
de vorming van de nieuwe gemeente in sterke mate zal bijdragen aan de
realisatie van de opgaven en taken die in de regio aan de orde zijn.
Daarnaast draagt de herindeling bij aan de bestuurlijke eenheid in de
regio, doordat er minder afstemming nodig is om regionale opgaven op
te pakken.
De herindeling zal verder weinig gevolgen hebben voor de samenwerkingsrelaties die de huidige gemeenten onderhouden in de regio. In hun
zienswijze hebben de colleges van Geertruidenberg, Drimmelen,
Gorinchem en Hardinxveld-Giessendam aangegeven dat zij de samenwerkingsrelaties met de nieuwe gemeente willen continueren of zelfs willen
intensiveren op terreinen waar zich kansen voordoen (zoals economie,
toerisme, cultuur en de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de
Biesbosch). Aalburg, Werkendam en Woudrichem delen dit voornemen.
Gedeputeerde staten van Noord-Brabant constateren dat alle buurgemeenten positief zijn over de herindeling, oordelen dat de nieuwe
gemeente goed past binnen de regionale verhoudingen en menen dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

6

herindeling niet in de weg staat aan eventuele andere initiatieven voor
bestuurskrachtversterking in de regio.
3.5. Duurzaamheid
Met de samenvoeging van Aalburg, Werkendam en Woudrichem wordt
een bestuurskrachtige gemeente gevormd van ongeveer 54.000 inwoners,
die voor lange tijd toegerust zal zijn op haar lokale en regionale opgaven
en (wettelijke) taken. De samenvoeging past in de visie van de provincie
Noord-Brabant op de bestuurlijke inrichting en past ook goed binnen het
in 2011 door de provincie in gang gezette beleid ter vergroting van de
toekomstbestendigheid van de gemeenten in Noord-Brabant (zie § 2.1).
Het ligt niet in de lijn der verwachting dat de nieuwe gemeente op korte of
middellange termijn opnieuw bij een herindeling betrokken zal zijn.
3.6. Conclusies toets beleidskader
Uit het voorgaande blijkt dat het voorstel in ruime mate voldoet aan de
criteria van het Beleidskader gemeentelijke herindeling 2013. De samenvoeging vormt een duurzame oplossing voor het door de gemeenten
ervaren bestuurskrachttekort en kan rekenen op breed draagvlak in de
gemeenteraden, onder de inwoners, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in de gemeenten en onder de andere gemeenten in de regio.
De samenvoeging leidt tot een bestuurskrachtige gemeente met een grote
interne samenhang, die goed past binnen de regio.
4. Financiële aspecten
Om de financiële positie van de huidige drie gemeenten en de financiële
levensvatbaarheid van de nieuw te vormen gemeente te beoordelen, heeft
de provincie Noord-Brabant op verzoek van de drie colleges een herindelingsscan uitgevoerd. Hieruit blijkt dat er sprake is van een financieel
gezonde basis voor de nieuw te vormen gemeente.
Naar verwachting zal de algemene uitkering aan de gemeente Altena
ongeveer € 650.000 lager zijn dan de som van de algemene uitkeringen
die de gemeenten zonder samenvoeging zouden ontvangen. Dat komt
vooral door het verlies van tweemaal het vaste bedrag in de algemene
uitkering. Tegenover de daling van de algemene uitkering staat een
afname van de kosten. Die betreft onder meer besparingen op bestuurskosten (raad, college, griffie, rekenkamer en gemeentesecretaris).
Op grond van de maatstaf herindeling krijgen de gemeenten voor de
tijdelijke kosten om de samenvoeging te realiseren (ook wel aangeduid als
frictiekosten) een uitkering uit het gemeentefonds van ongeveer € 11,19
miljoen verspreid over vijf jaar. De eerste betaling vindt plaats in het jaar
voorafgaande aan de herindeling.
5. Overige aspecten
5.1. Uitstel raadsverkiezingen en verlenging zittingsduur raden
Bij een wijziging van de gemeentelijke indeling vinden tussentijdse
raadsverkiezingen plaats (artikel 52 Wet algemene regels herindeling (Wet
arhi)). In dit geval dienen tussentijdse raadsverkiezingen te worden
gehouden voor de raad van de nieuwe gemeente Altena. De gemeente
Werkendam is als de naar inwonertal grootste betrokken gemeente belast
met het organiseren van de verkiezingen (artikel 52 Wet arhi). Naar
verwachting vinden de verkiezingen plaats op woensdag 21 november
2018 (artikel 55, tweede lid, Wet arhi).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

7

Om te voorkomen dat in de betrokken gemeenten in 2018 tweemaal
raadsverkiezingen plaatsvinden, worden de reguliere raadsverkiezingen
van maart 2018 in deze gemeenten overgeslagen en wordt de zittingsduur
van de zittende raadsleden verlengd tot de datum van herindeling
(artikelen 56a en 56b Wet arhi). De eerste reguliere raadsverkiezingen in
de gemeente Altena zijn die van maart 2022. Dat betekent dat de raad die
bij de herindelingsverkiezingen wordt gekozen drie jaar en drie maanden
zitting zal hebben.
Indien deze herindelingswet onverhoopt niet uiterlijk op donderdag
20 september 2018 in werking is getreden, zullen in november 2018 in
plaats van herindelingsverkiezingen alsnog reguliere raadsverkiezingen
plaatsvinden (artikel 56d Wet arhi).
5.2. Naamgeving
De gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem hebben een
zorgvuldig proces doorlopen om te komen tot een naam voor de nieuwe
gemeente. Dat heeft geresulteerd in de breed gedragen naam «Altena».
De colleges van de drie gemeenten hebben ervoor gekozen de inwoners
te betrekken bij het naamgevingsproces. In totaal zijn er door inwoners
808 unieke naamvoorstellen ingediend, die zijn besproken en beoordeeld
door een onafhankelijke commissie bestaande uit vertegenwoordigers
van maatschappelijke en culturele organisaties, de Zuidelijke Land- en
Tuinbouworganisatie (ZLTO) en de ondernemersvereniging (BKA). De
commissie werd voorgezeten door de directeur van het Brabants
Historisch Informatie Centrum. De commissie heeft vervolgens vier
geschikte namen aan inwoners van de drie gemeenten voorgelegd. Er zijn
ruim achttienduizend stemmen uitgebracht, waarvan ruim 70 procent op
Altena. Op 12 december 2016 hebben de drie gemeenteraden unaniem
voor deze naam gekozen.
5.3. Inwerkingtreding en Wet raadgevend referendum
Het wetsvoorstel treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip, waarna de herindeling ingaat op de eerstvolgende 1 januari
(artikel 1, eerste lid, onder h, Wet arhi). De beoogde datum van herindeling is 1 januari 2019. In verband met de wettelijke termijnen voor de
voorbereiding van de herindelingsverkiezingen dient de herindelingswet
uiterlijk op donderdag 20 september 2018 in werking te treden. Als dat
niet gebeurt, vinden in november 2018 geen herindelingsverkiezingen
maar reguliere raadsverkiezingen plaats (zie § 5.1).
Deze herindelingswet is referendabel in de zin van de Wet raadgevend
referendum (Wrr). In het koninklijk besluit waarbij de inwerkingtreding
geregeld wordt, zal rekening worden gehouden met de termijnen van de
Wrr.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 825, nr. 3

8