4
Vragenuur
Vragen van het lid Hamer aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat overvloedige inzet van uitzendkrachten en tijdelijke krachten geen
economisch voordeel oplevert.

Mevrouw Hamer (PvdA):
Voorzitter. De minister mag zich vandaag verheugen in de
warme belangstelling van de Kamer vanwege drie mondelinge vragen. Deze gaan allemaal over dezelfde zorgelijke ontwikkeling. Mensen met een beperking zitten namelijk in de problemen. Verder zit het UWV in de problemen.
En ik wil vragen stellen over de flexibele krachten.
Er is vorige week een onderzoek verschenen van Ronald Dekker en Martin Olsthoorn, in opdracht van het wetenschappelijk bureau van de vakbeweging, naar de kosten en de baten van de sociale effecten van onzeker werk,
flexibel werk. In dat onderzoek wordt door onder andere Paul de Beer geconcludeerd dat de economie, het bedrijfsleven en veel werknemers geen baat hebben bij de
flexibele schil en die als een nadeel ervaren. We hebben
daarover vaak discussie gevoerd met de minister en hem
steeds gevraagd wat het exacte percentage is van mensen die erin werken en wat de effecten zijn. Het is steeds
lastig om daar antwoord op te krijgen, dus ik wil vandaag
opnieuw een poging wagen. Heeft de minister zicht op de
groei van het aantal flexibele krachten? Maar vooral ook:
wat is zijn reactie op het onderzoeksresultaat dat er, door
fors in te zetten op goedkope flexibele krachten zoals nu
gebeurt, te weinig wordt geïnvesteerd in opleiding en training? De onderzoekers concluderen dat dit op langere termijn de concurrentiepositie van het bedrijfsleven schaadt.
Als we op deze wijze doorgaan, loopt Nederland economische schade op. Het is nogal een conclusie die in het
onderzoek wordt getrokken. Wat is de reactie van de minister daarop? En wat gaat hij precies doen om deze trend
te keren?
Ik ben ook benieuwd wat de minister wil gaan doen aan
het bevorderen van meer training en opleiding voor flexkrachten en hoe hij ervoor gaat zorgen dat de flexkrachten, zoals nu ook uit het onderzoek blijkt, niet in de flexibele schil blijven hangen maar doorstromen naar vaste
contracten.

Minister Kamp:
Voorzitter. Het onderzoek waarover mij vragen worden
gesteld, ken ik niet. Het is niet in mijn bezit. Ik ken wel
verschillende andere onderzoeken op dit gebied. Uit die
onderzoeken blijkt dat er sprake is van een omvangrijke doorstroming vanuit tijdelijke en flexibele banen naar
vaste banen.
Uit onderzoeken blijkt verder dat slechts 15% van de
mensen die in een tijdelijke baan zit, in die baan blijft.
Flexibele banen zijn belangrijk omdat die aan werkgevers de gelegenheid geven om adequaat en snel op problemen in hun bedrijf te reageren. Ook als er zich kansen
voordoen, kunnen die worden aangegrepen. Als gevolg
daarvan was de reactie in Nederland op de economische

Tweede Kamer

Vragenuur

crisis van 2008 heel gematigd. Er zijn zelfs 200.000 werklozen minder dan in eerste instantie door het Centraal
Planbureau was ingeschat.
Bovendien zie je ook dat als gevolg van de opbouw
van onze arbeidsmarkt de werkloosheid in Nederland het
laagste of het op een na laagste is in heel Europa. Dat
geldt ook voor de jeugdwerkloosheid. Ik denk dus dat de
flexibele schil een positief gegeven is voor onze economie. Natuurlijk wil je als werkgever graag langjarig profijt van je investeringen in een werknemer. Men zal dus
meestal niet veel investeren in iemand die in eerste instantie tijdelijk in dienst is. Als dat echter iemand is die
je graag voor je bedrijf wilt behouden, dan neem je hem
voor langere tijd aan en kun je in die persoon investeren.
Bovendien worden die flexibele banen gebruikt voor mensen die nog onvoldoende sterk zijn voor een vaste baan.
Zij kunnen toch de sprong naar een vaste baan maken
door eerst de flexibele baan te accepteren. Ik denk dat er
zowel voor werkgevers als voor werknemers grote voordelen aan die flexibele schil zijn verbonden. Ik denk dat
we dat ook door de cijfers uit de afgelopen jaren bevestigd hebben gezien. Als er nieuwe onderzoeken uitkomen
en als die aan mij ter beschikking worden gesteld, zal ik
daar graag naar kijken en op reageren.
Mevrouw Hamer (PvdA):
Ik vind het verrassend dat de minister het onderzoek niet
kent, want het is uitgebreid in het nieuws geweest. Het is
een onderzoek in opdracht van FNV Bondgenoten en het
Wetenschappelijk bureau voor de vakbeweging. Ik dacht
dat de minister zulke goede contacten met hen had, dus
het verbaast mij zeer dat hij het onderzoek niet kent. Ik
wil hem toch vragen om daar op korte termijn kennis van
te nemen. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat precies
de dingen die hij nu als voordeel van de flexibele krachten noemt, helemaal geen voordelen zijn. Mensen worden er onzeker van en stromen helemaal niet door naar
vaste banen. Er wordt veel te weinig geïnvesteerd in deze mensen. Het zorgt voor meer ongevallen en grotere
gezondheidsrisico's. Paul de Beer, toch niet de eerste de
beste, stelt dat dit de concurrentiepositie van Nederland
aantast. Dat lijken me belangrijke conclusies waarvoor
de minister niet weg kan lopen, zeker niet gezien de opdrachtgever van het onderzoek. Ik zou graag een tweede
reactie van de minister willen hebben op deze gegevens;
dan maar spontaan.
Verder wil ik de minister bedanken voor wat hij opmerkte over de werkgelegenheidseffecten. Hij is daar zeer
positief over. Ja, maar hoe is het zover gekomen? Onder
andere door het in stand houden van de deeltijd-WW, het
zo veel mogelijk tegengaan van flexibel werk en het proberen tegen te gaan van de nadelen daarvan. We hebben
daarover destijds in het vorige kabinet een flink robbertje
gevochten, maar het is goed dat de minister zegt dat dit
goed beleid is geweest. Ik wil echter vooral graag een reactie op dit onderzoek.
Minister Kamp:
Als je een onderzoek laat doen en het van belang vindt
dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
daar kennis van neemt, dan kun je dat onderzoek behalve
aan de media ook aan de minister aanbieden. Als mij een
onderzoek wordt aangeboden, zal ik ernaar kijken. Het is
niet zo dat een onderzoek meteen het einde van de discussie betekent. Ik heb al gezegd dat er meerdere onderzoeken zijn van andere gerenommeerde instituten. Ik heb

1 november 2011
TK 17

17-4-7

Kamp
aangegeven wat de uitkomst daarvan is, namelijk dat er
een omvangrijke doorstroom is en dat slechts 15% van
de mensen vast blijft zitten in een tijdelijk contract. Ik heb
ook aangegeven dat die flexibele schil ertoe heeft geleid
dat we veel minder werklozen hebben in Nederland dan
we gedacht hadden na de laatste crisis. Als we een gunstige werkgelegenheidssituatie hebben in Nederland en
ook andere dingen goed voor elkaar zijn, is dat aan een
heleboel partijen te danken.
Als de Partij van de Arbeid zegt: wij zijn een van de
partijen waar dit aan te danken is, zal ik dat zeker niet tegenspreken. Met elkaar hebben wij de zaak in Nederland
gemaakt zoals deze nu is en daarvoor kunnen wij waardering hebben. Een van de dingen die wij hebben, is de
flexibele schil. Ik vind deze van groot belang voor onze
economie. Zoals gezegd: de feiten bewijzen dit ook.
De heer Klaver (GroenLinks):
Het is belangrijk dat wij de mensen die in de flexibele
schil werken, beschermen. Daarvoor was de Wet Flexibiliteit en Zekerheid bedoeld. Wij zien nu dat de bescherming een schijnbescherming is geworden en dat deze
mensen helemaal niet worden geholpen. Ik heb er eerder
op aangedrongen, maar toen kreeg ik nee van de minister te horen. Daarom stel ik nogmaals de vraag: is de minister bereid om de Wet Flexibiliteit en Zekerheid uitgebreid te evalueren om te kunnen komen tot die ook door
GroenLinks zo gewilde modernisering van de arbeidsmarkt?
Minister Kamp:
Modernisering van de arbeidsmarkt kan op allerlei manieren. Het is verstandig om daar voortdurend aandacht
voor te hebben. Ik ben ook zeker bereid om die aandacht
te geven. De economie ontwikkelt zich en de arbeidsmarkt
ontwikkelt zich. Je moet er voortdurend voor openstaan
om de regels voor de arbeidsmarkt te bekijken. De heer
Klaver verwijst terecht naar de bestaande Flexwet. Dat is
een uitvloeisel van het flexakkoord dat destijds is gesloten
door Lodewijk de Waal en toenmalig minister Melkert, zo
meen ik. De huidige regels voor het flexwerken zijn daarop gebaseerd. Ik denk dat die regels de effecten hebben
gehad die ik net heb genoemd. Daar kunnen wij positief
over zijn. In antwoord op de vraag van de heer Klaver zeg
ik: als er aanleiding is om kritisch te kijken naar bestaande
regels en te bezien of verbetering mogelijk is, ben ik daar
altijd voor beschikbaar.

u zich niet ongerust, mijnheer Ulenbelt, want ik kom daar
meerdere malen per week. Ik zie dat daar jongeren werken. Bij jongeren denk ik in de eerste plaats aan een opleiding, waardoor zij een goede basis hebben voor de rest
van hun carrière. Ik wil graag dat jongeren in de eerste
plaats naar school gaan en een goede opleiding afmaken.
Als er toch jongeren zijn die willen gaan werken, dan wil
ik ook dat er werk voor hen is. Vanwege de geldende cao
en de minimumloonregels zijn die banen er voor jongeren. Ik denk dat de combinatie van werken en leren voor
jongeren een heel goede opstap kan zijn om in de toekomst op de arbeidsmarkt vaste contracten te kunnen krijgen. Het vroeg beginnen in een supermarkt biedt jongeren ook perspectief voor de toekomst.
De heer Van den Besselaar (PVV):
Een zekere flexibele schil is belangrijk voor onze economie. De schil bedraagt nu zo'n 12% en ademt mee met
de economie. Deelt de minister mijn mening dat dit zo'n
beetje het maximum zou moeten zijn en dat er geen behoefte is aan een verdere uitbreiding van allerlei flexconstructies? Ik doel bijvoorbeeld op dienstverbanden voor
bepaalde tijd van heel lange duur.
Minister Kamp:
Je kunt op verschillende manieren de arbeidsmarktregels
moderniseren, zoals de heer Klaver zei. Zo kun je iets wijzigen in het ontslagrecht of in de precieze vormgeving
van de flexibele schil. Op grond van het regeer- en gedoogakkoord is er nu voor een bepaalde mix gekozen. Ik
denk dat dit een goed werkbare situatie is en dat ik door
de feiten in het gelijk word gesteld. Op dit moment zijn in
Nederland immers de werkloosheid en de jeugdwerkloosheid laag. Bedrijven kunnen adequaat reageren op veranderende omstandigheden. Ik wil dit graag zo laten. Als
zich binnen het regeer- en gedoogakkoord mogelijkheden
tot verbetering voordoen, zal ik die graag benutten.

De heer Ulenbelt (SP):
Ik vraag mij af wanneer de minister voor het laatst in een
supermarkt is geweest. Herkent hij het beeld van de supermarkt dan niet? Een jongen of meisje werkt er drie jaar
en ligt er dan uit. Hij of zij heeft daar gewerkt voor de prijs
van één pak koffie in het uur. Ouderen zie je er niet meer.
En dan zegt de minister: deze mensen krijgen een vaste
baan. De minister zal toch moeten erkennen dat dit verhaal in de supermarkten niet opgaat? Daar is het flex, flex,
flex en nog eens flex, zonder zekerheid.
Minister Kamp:
Voor de supermarkten geldt de cao. Daarover hebben de
sociale partners onderhandeld. Die uitkomst ligt er. Op
dit moment wordt er weer onderhandeld. Het is aan de
cao-partijen om daar uiteindelijk uit te komen. De vraag
wanneer ik voor het laatst in de supermarkt ben geweest,
zal ik maar beschouwen als een retorische vraag. Maakt

Tweede Kamer

Vragenuur

1 november 2011
TK 17

17-4-8