Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2994
Vragen van de leden Van der Laan (D66) en Kuiken (PvdA) aan de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het artikel
«Vaccinatie kleine kinderen tegen rotavirus opnieuw niet vergoed, is te duur»
(ingezonden 30 mei 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ooijen (Volksgezondheid, Welzijn en
Sport) (ontvangen 7 juni 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Vaccinatie kleine kinderen tegen rotavirus
opnieuw niet vergoed, is te duur»?1
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van het bericht. In het artikel is geschreven dat
volgens mij algemene vaccinatie tegen het virus niet kosteneffectief is. Dit is
niet juist. De Gezondheidsraad heeft in zijn advies aangegeven dat rotavirusvaccinatie niet kosteneffectief is gezien de huidige prijzen, maar tekent daarbij
wel aan dat de vraagprijs na aanbesteding kan dalen, zeker als er concurrentie is.2
Om rotavirusvaccinatie op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma is
structurele financiële dekking nodig. Bij de berekening van het benodigde
budget is uitgegaan van een inkoopprijs die kosteneffectief is. Zoals ik in mijn
brief van 23 mei j.l. aan uw Kamer heb geschreven is er geen financiële
dekking beschikbaar voor rotavirusvaccinatie.
Vraag 2
Onderschrijft u het belang van het vaccineren van kinderen tegen voorkombare ziektes, zoals het geval is bij het rotavirusvaccin, om kinderen te
beschermen en de druk op de zorg te beperken?

1

NOS, 24 mei 2022, «Vaccinatie kleine kinderen tegen rotavirus opnieuw niet vergoed, is te
duur» (https://nos.nl/artikel/2429961-vaccinatie-kleine-kinderen-tegen-rotavirus-opnieuw-nietvergoed-is-te-duur)
2
Vaccinatie tegen rotavirus 2021 | Advies | Gezondheidsraad

ah-tk-20212022-2994
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Met vaccinaties beschermt de overheid de samenleving tegen infectieziektes.
Epidemieën van infectieziekten als polio, mazelen en rodehond waarden nog
niet zo lang geleden rond. Dankzij het Rijksvaccinatieprogramma kunnen we
dit voorkomen. Dat vind ik een groot goed.
Vraag 3
Waarom is er niet voor gekozen om het rotavirusvaccin voor kleine kinderen
te vergoeden, ondanks dat de Gezondheidsraad hier positief over adviseerde?
Antwoord 3
Zoals ik mijn brief van 23 mei j.l. aan uw Kamer heb geschreven is er geen
financiële dekking beschikbaar voor het opnemen van rotavirusvaccinatie in
het Rijksvaccinatieprogramma.3
Vraag 4
Klopt het dat de vaccinatie tegen het rotavirus circa 3000 ziekenhuisopnames
van kleine kinderen per jaar, en daarmee veel leed zou kunnen voorkomen?
Antwoord 4
Rotavirus veroorzaakt een ontsteking in de maag en darmen en komt vooral
voor bij heel jonge kinderen. Jaarlijks worden er in Nederland gemiddeld
3.600 kinderen met een rotavirusinfectie opgenomen in het ziekenhuis. Het
gaat veelal om kinderen tussen de 6 maanden en 2 jaar. De Gezondheidsraad
geeft in zijn advies aan dat rotavirusvaccinatie een goede bescherming biedt
tegen een ernstig verloop van de ziekte. De beschikbare vaccins (Rotarix® en
Rotateq ®) zijn beiden zo’n 85% effectief tegen ziekenhuisopname. Bovendien
leidt algemene vaccinatie, bij een voldoende hoge vaccinatiegraad, ook tot
groepsimmuniteit.4
Vraag 5
Klopt het dat dit vaccin kosteneffectief kan zijn, omdat de verwachting is dat
bij een aanbesteding de prijs voor de rotavirusvaccins sterk zal dalen?
Antwoord 5
Dat klopt. De Gezondheidsraad wijst er in haar advies ook op dat prijzen bij
de aanbesteding voor een vaccinatieprogramma fors kunnen dalen ten
opzichte van de huidige vraagprijs.5
Vraag 6
Kan de kosteneffectiviteit nog verschillen per leeftijdsgroep?
Antwoord 6
De vraag of de kosteneffectiviteit verschilt per leeftijdsgroep is voor rotavirusvaccinatie niet relevant, omdat het vaccin maar in een hele korte periode
gegeven kan worden. De eerste rotavirusvaccinatie moet gegeven worden op
de leeftijd tussen de 6 en 12 weken oud en bij voorkeur zo vroeg mogelijk in
deze periode. De reden voor deze strikte leeftijdsindicatie is een licht
verhoogd risico op de zeldzame ernstige bijwerking van het in elkaar
schuiven van een deel van de darmen (darminvaginatie), bij toediening op
oudere leeftijd. De tweede (of derde) dosis wordt telkens gegeven na een
interval van tenminste 4 weken. Afhankelijk van het vaccin dat gebruikt
wordt, Rotarix of Rotateq, dient de vaccinatiereeks voor de leeftijd van
respectievelijk 24 of 32 weken gegeven worden.
Vraag 7
Wat is de staat van de onderhandelingen met de producent van het rotavaccin?

3

Kamerstuk 32 793, nr. 607
Vaccinatie tegen rotavirus 2021 | Advies | Gezondheidsraad
5
Vaccinatie tegen rotavirus 2021 | Advies | Gezondheidsraad blz. 24
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het RIVM koopt vaccins in voor het Rijksvaccinatieprogramma. Dit gebeurt
door middel van een aanbestedingsprocedure. Nu er geen financiële dekking
is voor rotavirusvaccinatie zal ik het RIVM ook geen opdracht geven om de
aanbesteding voor rotavirusvaccins te starten.
Vraag 8
Kunt u inzicht geven in het besluitvormingstraject dat u genomen heeft om
tot het besluit te komen het rotavaccin nog niet op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma en expliciet ingaan op alle tegenvallers in dit traject?
Antwoord 8
Op 20 september 2021 informeerde mijn voorganger uw Kamer over het
advies van de Gezondheidsraad om rotavirusvaccinatie op te nemen in het
Rijksvaccinatieprogramma. Mijn voorganger gaf aan positief tegenover het
advies te staan, maar een besluit hierover aan een volgend kabinet te laten.
Hij merkte daarbij verder op dat de kosteneffectiviteit van algemene
vaccinatie volgens de Gezondheidsraad nog ongunstig is en dat er nog geen
dekking is voor deze extra investering.6 Nu de voorjaarsnota7 naar uw Kamer
is verzonden, heb ik u bij brief van 23 mei j.l. medegedeeld dat er geen
financiële dekking beschikbaar is.8
Vraag 9
Klopt het dat met het voorkomen van extra ziekenhuisopnames ook de druk
op de zorg wordt verlicht?
Antwoord 9
Het is juist dat met deze vaccinaties ziekenhuisopnames voor rotavirus
kunnen worden voorkomen.
Vraag 10
Klopt het dat de Gezondheidsraad de schaarste van zorg en (besparing van)
druk op het zorgsysteem (op het gebied van wachttijden, personele bezetting
etc.) niet expliciet meeweegt in haar beoordelingskader voor vaccinaties als
onderdeel van de «criteria voor opname van een vaccinatie in een publiek
programma»?
Antwoord 10
De vaste Commissie Vaccinaties van de Gezondheidsraad hanteert bij de
advisering over publieke vaccinatieprogramma’s een beoordelingskader.9
Het klopt inderdaad dat de schaarste van zorg en (besparing van) druk op het
zorgsysteem (op het gebied van wachttijden, personele bezetting etc.) geen
onderdeel uitmaakt van dit kader. De kosteneffectiviteit maakt echter wel
onderdeel uit van het beoordelingskader. Bij de beoordeling van de kosteneffectiviteit kijkt de Commissie naar de literatuur die hierover gepubliceerd is of
er wordt door het RIVM een analyse van de kosteneffectiviteit gemaakt. In de
regel wordt er gekeken naar de directe kosten. In het advies van de Gezondheidsraad over rotavirusvaccinatie wordt onder andere een studie aangehaald
die werd gedaan op de Nederlandse situatie. Bij deze studie zijn, naast de
directe kosten ook de maatschappelijke kosten (zoals werkverzuim van
ouders/verzorgers) meegenomen.10
Vraag 11
Bent u het eens dat in het huidige zorglandschap, in het licht van het recente
WRR-rapport over de toekomst van de zorg, met het oog op de effecten van
de coronacrisis op het zorglandschap, en in acht nemende de krappe
arbeidsmarkt in de zorg, het een goede ontwikkeling zou zijn als het
onderdeel «schaarste van zorg» expliciet zou worden meegewogen door de
Gezondheidsraad?

6

Kamerstuk 32 793, nr. 566
Kamerstuk 36 120, nr. 1
8
Kamerstuk 32 793, nr. 607
9
Beoordelingskader voor vaccinaties | Overige | Gezondheidsraad
10
Bruijning-Verhagen et al. BMC Medicine 2018: 16:168
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 11
De Gezondheidsraad gaat over zijn eigen beoordelingskader. Op de werkagenda van de Gezondheidsraad, die ook met uw Kamer is gedeeld, staat ook
de herziening van het beoordelingskader vaccinaties geagendeerd. Het is aan
de Gezondheidsraad om te bepalen of de schaarste van zorg hier ook in past.
Vraag 12
Hoe denkt uw departement over het idee om eenzelfde eis toe te voegen aan
het formele wettelijke toetsingskader van de overheid als criterium naast
effectiviteit, noodzakelijkheid, uitvoerbaarheid en kosteneffectiviteit?
Antwoord 12
Bij de beantwoording van deze vraag ga ik ervan uit dat met het «formele
wettelijke toetsingskader» wordt gedoeld op de pakketcriteria die het
Zorginstituut Nederland gebruikt om te beoordelen of zorg moet worden
vergoed uit het basispakket in de Zorgverzekeringswet (Zvw). Deze criteria
zijn echter niet wettelijk vastgelegd. De Zvw kent enkel het criterium dat zorg
moet voldoen aan de stand van de wetenschap en praktijk. De criteria
noodzakelijkheid, kosteneffectiviteit en uitvoerbaarheid worden wel door het
Zorginstituut meegewogen. In het regeerakkoord is opgenomen dat de toets
op het basispakket verbeterd en verbreed wordt. Deze toets wordt nu
uitgewerkt en schaarste van zorg c.q. druk op de zorg maakt hier onderdeel
van uit. Zoals toegezegd wordt u rond de zomer nader geïnformeerd over de
uitwerking van deze plannen.
Vraag 13
Klopt het dat er bij het beoordelen van de kosteneffectiviteit van het
rotavaccin (om de ziekte te voorkomen) een lagere referentiewaarde
(€ 20.000,–) wordt gehanteerd dan dat het geval zou zijn bij een nieuwe
behandeling voor het rotavirus?
Antwoord 13
Er zit inderdaad een verschil in de wijze waarop de Gezondheidsraad de
kosteneffectiviteit van een vaccinatie beoordeelt en hoe bijvoorbeeld het
Zorginstituut Nederland de kosteneffectiviteit van een behandeling of nieuw
medicijn beoordeelt. De Gezondheidsraad kijkt naar literatuur, die gepubliceerd is. In het advies wordt de studie van Bruijning e.a. aangehaald.11 Er is
geen formele grens voor wat een vaccinatie mag kosten. Vaak wordt voor
preventieve interventies een Incremental Cost Effective Ratio (ICER) van
20.000 euro per QALY (quality-adjusted life year, een gewonnen levensjaar in
goede gezondheid) als referentiewaarde aangehouden. Kost een preventieve
interventie in verhouding tot de huidige situatie meer, dan wordt de
interventie als niet kosteneffectief beschouwd. Dit wil nog niet zeggen dat een
interventie niet aangeboden kan worden, maar dit aspect weegt wel mee in
de besluitvorming.
Het Zorginstituut Nederland beoordeelt de modellen van de kosteneffectiviteit
die door de leveranciers van geneesmiddelen worden aangeleverd. Voor de
behandeling van ziekten wordt soms een hogere referentiewaarde gehanteerd
door het Zorginstituut omdat deze waarde afhankelijk is van de ziektelast.12
Wat betreft de beoordeling van het rotavirusvaccin, zal de uitkomst niet
verschillen.
Vraag 14
Bent u het eens dat een verschil in referentiewaarden ertoe kan leiden dat
preventieve zorg, zoals bij het het rotavirusvaccin, lager wordt gewaardeerd
dan een behandeling van de ziekte – wat in schril contrast staat met de brede
wens vanuit alle partners om meer te investeren in preventie?

11
12

Bruijning-Verhagen et al. BMC Medicine 2018: 16:168
Ziektelast in de praktijk – De theorie en praktijk van het berekenen van ziektelast bij pakketbeoordelingen | Rapport | Zorginstituut Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 14
Zoals in antwoord op vraag 13 is aangegeven klopt het dat voor de behandeling van ziektes soms een hogere referentiewaarde wordt gehanteerd. Dat
gegeven doorkruist niet de wens om meer inzet te plegen op preventie en
gezondheid, die ook door de bewindslieden van VWS wordt onderschreven.
Gezondheid is een belangrijke waarde voor onze samenleving en voor
mensen individueel en de inzet op een gezonde leefstijl en preventie kan
uiteindelijk leiden tot een verminderde zorgvraag.
Vraag 15
Bent u bereid om deze vragen voor het aankomende commissiedebat over
medische preventie te beantwoorden?
Antwoord 15
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5