Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

28 345

Aanpak huiselijk geweld

31 015

Kindermishandeling

Nr. 256

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 februari 2022
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister voor
Rechtsbescherming en de Minister van Justitie en Veiligheid, over de
voortgang van de bekrachtiging van het Verdrag van Istanbul inzake het
voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld
in Caribisch Nederland, zoals toegezegd in het commissiedebat over
Jeugdbeleid en huiselijk geweld op 22 juni 2021. Tevens zal ik in het licht
van de motie van het lid Ceder1 de stappen voor de bekrachtiging van het
Verdrag voor Caribisch Nederland beschrijven.
Inleiding
Het Verdrag van Istanbul (hierna het Verdrag) stelt eisen aan de aanpak
van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld op velerlei vlakken, zoals
voorlichting, preventie, signaleren, interveniëren, hulpverlening, nazorg
bieden en de strafrechtelijke aanpak van plegers. Het Verdrag trad op
1 maart 2016 voor Europees Nederland in werking. Het Verdrag trad
destijds nog niet in werking voor Caribisch Nederland, omdat Caribisch
Nederland nog niet voldeed aan de uit het Verdrag voortvloeiende
verplichtingen. Zo ontbrak specifiek beleid ten aanzien van de aanpak van
geweld tegen vrouwen en geweld in huiselijke kring. Ook was het nodig
om te investeren in voorlichting, deskundigheidsbevordering ten behoeve
van signalering, interventiemogelijkheden en opvangvoorzieningen voor
slachtoffers. Daarnaast is er voor Caribisch Nederland wetgeving nodig
ter uitvoering van het Verdrag.
Sinds 2017 werk ik samen met de openbare lichamen om de situatie in
Caribisch Nederland in overeenstemming te brengen met het Verdrag.
Hiertoe is in 2017 een eerste bestuursakkoord gesloten voor de aanpak
van huiselijk geweld en kindermishandeling in Caribisch Nederland. U

1

kst-28345-256
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 31 839, nr. 799.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

1

bent over de voortgang hiervan op 14 mei 2020 geïnformeerd.2 In haar
evaluatierapport van 20 januari 2020 juicht GREVIO – het monitoringsinstituut van het Verdrag – het toe dat er in Caribisch Nederland stappen zijn
gezet die nodig zijn voor het bekrachtigen van het Verdrag in Caribisch
Nederland.3 Op 7 december 2020 is de continuering van bovengenoemd
bestuursakkoord bekrachtigd. In de bijlage bij deze brief treft u het
Bestuursakkoord aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling
Caribisch Nederland 2021–2024 aan4.
Bestuursakkoord aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling CN
2021–2024
Ook in dit vervolg-bestuursakkoord zijn de onderwerpen, zoals
beschreven in het Verdrag, opgenomen. Daarnaast zijn de aanbevelingen
van onder andere Unicef betrokken.5 Mede op basis hiervan ben ik met de
openbare lichamen tot de volgende prioriteiten voor 2021–2024 gekomen:
• Preventie gericht op bewustwording en voorlichting rondom het
thema huiselijk geweld en kindermishandeling;
• Deskundigheidsbevordering van de betrokken professionals op de
eilanden;
• Het versterken van de hulpverlening en van samenwerking in de keten
waaronder de veilige opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld en
kindermishandeling en de samenwerking tussen zorg-, politie en
justitiepartners om de cirkel van geweld voor slachtoffers en plegers te
doorbreken;
• Een goed functionerende laagdrempelige meldstructuur voor
professionals en burgers voor het verkrijgen van advies over en voor
het melden van (vermoedelijke) situaties van huiselijk geweld en
kindermishandeling;
• Een juridisch kader waarin bestaande wet- en regelgeving in Caribisch
Nederland met betrekking tot de aanpak van huiselijk geweld en
kindermishandeling waar nodig wordt aangevuld ter bevordering en
ondersteuning van de bovenstaande prioriteiten.
Het doel van het bestuursakkoord is om een volwaardige en duurzame
aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in Caribisch
Nederland in te richten en daarmee toe te werken naar het bekrachtigen
van het Verdrag van Istanbul voor Caribisch Nederland.
Stand van zaken van de aanpak van huiselijk geweld in het licht
van het Verdrag van Istanbul
Het Verdrag heeft onder andere tot doel om vrouwen te beschermen
tegen alle vormen van geweld, discriminatie van vrouwen uit te bannen
en beleid en maatregelen tot stand te brengen om slachtoffers van geweld
tegen vrouwen en huiselijk geweld te beschermen. Hieronder beschrijf ik
de stand van zaken van de aanpak huiselijk geweld in Caribisch Nederland
in relatie tot de verschillende hoofdstukken en artikelen van het Verdrag.

2

Kamerstukken 28 345 en 31 015, nr. 231.
GREVIO’s evaluatierapport inzake wettelijke en andere maatregelen om uitvoering te geven aan
de bepalingen van het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden
van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (het Verdrag van Istanbul), 2019.
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
5
Situation analysis, zie Kamerstuk 31 839, nr. 695.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

2

Hoofdstuk I (Doelstellingen, begripsomschrijvingen, gelijkheid en
non-discriminatie, algemene verplichtingen)
Begripsomschrijving (artikel 3)
Verschillende organisaties in de uitvoering hanteren op dit moment de
begripsbepalingen van huiselijk geweld en kindermishandeling die in de
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) zijn vastgelegd.
De begripsbepaling van huiselijk geweld in de Wmo 2015 die voor
Europees Nederland geldt, sluit echter niet geheel aan bij de culturele
context van Caribisch Nederland, waarbij, meer dan in Europees
Nederland, het sociale netwerk een gezin ondersteunt. Het begrip
«huiselijk» reikt daardoor verder dan alleen familie of huisgenoten, en
strekt zich uit tot een breder netwerk van betrokkenen waarmee een
afhankelijkheidsrelatie bestaat zoals buren en huisvrienden. Er is een
algemene maatregel van bestuur (AMvB) met regels rondom de
bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling in voorbereiding.
In die AMvB zal een begripsbepaling van huiselijk geweld en van
kindermishandeling worden opgenomen voor Caribisch Nederland die
grotendeels aansluit bij de begripsbepalingen in de Wmo 2015, maar waar
nodig ook tegemoetkomt aan de culturele context.
Gelijkheid, non-discriminatie en bescherming (artikel 4 en 5)
Ook voor de inwoners van Caribisch Nederland volgt uit de Grondwet het
recht om in alle gevallen gelijk behandeld te worden en niet gediscrimineerd te worden. Dit recht is ook in andere toepasselijke regelgeving
verder verankerd, zoals in de Wet administratieve rechtspraak BES en het
Wetboek van Strafrecht BES. De Algemene wet gelijke behandeling is niet
van toepassing in Caribisch Nederland. De Wet College voor de rechten
van de mens geldt wel voor Caribisch Nederland. De meeste mensenrechtenverdragen van de Verenigde Naties en de Raad van Europa die
Europees Nederland heeft aanvaard, zoals het Internationale Verdrag
inzake economische, sociale en culturele rechten (IVESCR) en het
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM), zijn ook in Caribisch Nederland van
toepassing.
Genderbewust beleid (artikel 6)
De opzet van het bestuursakkoord is breed en gericht op het realiseren
van een volwaardige en duurzame aanpak van huiselijk geweld en
kindermishandeling. In de aanpak wordt geen onderscheid gemaakt in
gender of geslacht; zowel mannelijke als vrouwelijke slachtoffers van
huiselijk geweld of kindermishandeling moeten kunnen rekenen op de
bescherming die zij nodig hebben. Ook in brede zin is er nog nauwelijks
sprake van structureel genderbewust beleid, zoals bijvoorbeeld op de
empowerment van meisjes. Genderbewuste programma’s, zoals het
programma Veilige Steden, zijn toegankelijk voor de openbare lichamen,
maar die nemen daar op dit moment niet aan deel. De leden Özütok en
Diertens hebben een motie ingediend en hebben de regering verzocht te
onderzoeken hoe de economische zelfstandigheid van vrouwen kan
worden versterkt.6 De uitvoering van deze motie is vertraagd, echter
wordt er in het huidige beleid aandacht besteed aan arbeidsparticipatie
van vrouwen. Voorbeelden hiervan zijn investeringen en verbeteringen
van de kwaliteit en financiële toegankelijkheid van de kinderopvang en
naschoolse opvang.
6

Kamerstuk 35 300 IV, nr. 60.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

3

Hoofdstuk II (Integraal beleid en gegevens verzamelen)
Gecoördineerd beleid (artikel 7 en 10)
Het bestuursakkoord omvat de inzet van het Ministerie van VWS en de
openbare lichamen om de aanpak van huiselijk geweld te versterken en te
verbeteren. Er vindt maandelijks overleg plaats op ambtelijk niveau om de
voortgang van de uitvoering van de werkplannen te bespreken. Daarnaast
is er sprake van een nauwe samenwerking en afstemming met de andere
ministeries (onder andere in de interdepartementale werkgroep jeugd
Caribisch Nederland), waardoor de brede beleidsinzet gecoördineerd
plaatsvindt. Ook op de eilanden bestaat effectieve samenwerking tussen
de betrokken overheden en instanties, bijvoorbeeld in periodieke
casusoverleggen tussen zorg-, politie en justitiepartijen en op strategisch
niveau.
Financiële middelen en personeel (artikel 8)
In het kader van het vorige en het huidige bestuursakkoord heb ik
middelen beschikbaar gesteld aan de openbare lichamen ter uitvoering
van hun werkplannen. De huidige middelen voor de voorzieningen in
Caribisch Nederland in het kader van huiselijk geweld en kindermishandeling staan structureel op de begroting van het Ministerie van VWS. De
beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel is in Caribisch Nederland
echter een uitdaging. De schaal van de eilanden leidt ertoe dat een
beperkt aantal medewerkers belast is met een omvangrijk takenpakket.
Dat maakt de continuïteit van beleid en uitvoering in Caribisch Nederland
kwetsbaar. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld de afspraken zoals beschreven
in het bestuursakkoord niet altijd direct uitgevoerd worden. De continuïteit
van personeel zal ook in de toekomst een aandachtspunt blijven.
Samenwerking met non-gouvernementele organisaties (artikel 9)
In de uitvoering van de werkplannen zoeken de openbare lichamen de
samenwerking met non-gouvermentele organisaties op het eiland, zoals
Stichting Krusada ten behoeve van de vrouwenopvang op Bonaire. Voorts
draagt het UNICEF BES programma 2019–2021 bij aan de versterking van
de aanpak van kindermishandeling, onder andere door «Communicatie
voor verandering» trainingen te verzorgen om zo te werken aan een
verandering in opvoedtechnieken.7 Ook wordt er door UNICEF in
samenwerking met lokale stakeholders lesmateriaal ontwikkeld om
positief opvoeden te stimuleren.
Data-verzameling en onderzoek (artikel 11)
Er vindt nog geen gestructureerde data-verzameling plaats over de
aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in Caribisch
Nederland. De bestaande organisaties in de ketenaanpak van huiselijk
geweld en kindermishandeling, zoals Jeugdzorg CN, zijn een mogelijke
vindplaats voor gegevens hierover. Ook de ingerichte advies- en
meldpunten huiselijk geweld en kindermishandeling kunnen een
belangrijke bron van informatie worden. De wijze waarop relevante
statistische gegevens kunnen worden verzameld en gepubliceerd, zoals
het Verdrag vereist, moet nog nader worden onderzocht.
Wat betreft onderzoek zoals in artikel 11 staat beschreven, zal er mede
naar aanleiding van de aanbeveling van Unicef hierover in de laatste

7

Het programma is in verband met Covid-19 verlengd naar eind juni 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

4

situation analysis8, een 0-meting plaatsvinden naar de houding van de
samenleving ten opzichte van het toepassen van geweld. De eerste
gesprekken over de precieze opzet van dit onderzoek hebben al met
Unicef en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) plaatsgevonden. De inzet is om het onderzoek in 2022 te starten.
Hoofdstuk III (Preventie)
Bewustwording (artikel 12 en 13)
Binnen het bestuursakkoord aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling in Caribisch Nederland 2021–2024 is afgesproken dat de openbare
lichamen verantwoordelijk zijn voor preventie gericht op bewustwording
en voorlichting rondom het thema huiselijk geweld en kindermishandeling.
Het openbaar lichaam Bonaire (OLB) heeft begin 2021 een bewustwordingskalender opgesteld met als onderwerp «ontschaming». De start van
de campagnes heeft op zich laten wachten, omdat men wilde starten
zodra het advies- en meldpunt Bonaire voor burgers bereikbaar was. Dit
heeft langer geduurd dan verwacht door de vertraging van de aansluiting
van de telecombedrijven en het wegvallen van de coördinator aanpak
HGKM van het OLB. In oktober 2021 is de campagne voor de lancering
van het advies- en meldpunt Guiami van start gegaan via advertenties,
radiospots, billboards en een mediatour langs radio en tv-stations. In
november 2021 startte vervolgens de eerste campagne over ontschaming.
De activiteiten in het kader van de bewustwordingskalender zullen
doorlopen tot eind 2022.
Mede door Covid-19 en lang openstaande vacatures voor de functie van
coördinator aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling zijn er op de
Bovenwinden op het gebied van preventie en voorlichting in 2021 door de
openbare lichamen geen stappen gezet. De vacatures zijn inmiddels
ingevuld. Op Saba is de coördinator inmiddels gestart en op St. Eustatius
zal deze in juni 2022 starten.
Daarnaast werk ik in het kader van preventie en bewustwording onder
kinderen en jongeren samen met het Ministerie van BZK en de Kindertelefoon Aruba toe naar een Kindertelefoon Caribisch Nederland: een gratis
telefoonnummer dat kinderen anoniem kunnen bellen met allerlei vragen
over bijvoorbeeld pesten, eenzaamheid, verliefdheid en huiselijk geweld.
In samenspraak met de Kindertelefoon Aruba worden de eilanden
geleidelijk aangesloten waarbij gestart wordt met de aansluiting van Sint
Eustatius begin 2022. Saba en Bonaire worden hierna aangesloten.
Deskundigheidsbevordering (artikel 15)
Deskundigheidsbevordering ten aanzien van de aanpak huiselijk geweld
en kindermishandeling, zoals beschreven in artikel 15, is één van de
prioriteiten van het huidige bestuursakkoord. De openbare lichamen
dienen hieraan uitvoering te geven. In de afgelopen drie jaren zijn er op
Bonaire professionals bij diverse organisaties getraind als aandachtsfunctionaris huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast zijn de
medewerkers van het AMHK Guiami op Bonaire getraind in het werken in
casuïstiek rondom huiselijk geweld en crisishulpverlening. Eind 2020 heeft
Stichting Kadera een training verzorgd voor de medewerkers van de
vrouwenopvang Tabitha. De training behelsde onder andere bejegening
van cliënten en methodisch werken in een vrouwenopvang.
8

Situation analysis, zie Kamerstuk 31 839, nr. 695.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

5

Diverse trainingen op Saba en Sint Eustatius konden in 2020 en 2021 geen
doorgang vinden, omdat trainers niet naar de eilanden konden reizen
door Covid-19. Deze trainingen staan nu alsnog gepland voor 2022. Het
gaat onder andere om het herkennen van huiselijk geweld en het aanleren
van de-escalerende gesprekstechnieken.
Hiernaast draagt mijn ministerie zorg voor een brede training in Caribisch
Nederlandse voor medewerkers werkzaam in de eerstelijns ondersteuning
gericht op het geven van handvatten in gesprekken met cliënten met
relatieconflicten. Dit moet bijdragen aan de-escalerende vroeginterventie.
Deze training heeft afgelopen oktober en november plaatsgevonden op
Sint Eustatius en Saba en vindt dit jaar plaats op Bonaire.
Ook buiten het kader van het bestuursakkoord wordt er gewerkt aan
deskundigheidsbevordering onder professionals die zich richten op de
aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling: het Zorg- en
Veiligheidshuis op Bonaire en de equivalente multidisciplinaire casusoverleggen op Saba en Sint Eustatius hebben een gezamenlijk (online) training
gevolgd ter versterking van de gespreksvoering tijdens het casusoverleg.
Onderwijs en mediawijsheid (artikel 14 en 17)
Burgerschap binnen het onderwijs levert een belangrijke preventieve
bijdrage aan het bestrijden van geweld jegens vrouwen. Leerlingen leren
onder andere over de gelijkheid en gelijkwaardigheid tussen man en
vrouw, en over het vreedzaam oplossen van conflicten. Tevens dienen
scholen zorg te dragen voor een veilige en gelijkwaardige schoolcultuur.
De burgerschapsopdracht is per augustus 2021 verduidelijkt en aangescherpt en is ook van toepassing in Caribisch Nederland. Voor wat betreft
mediawijsheid is het Netwerk Mediawijsheid primair gericht op Europees
Nederland. De informatiewebsite van het Netwerk is wel toegankelijk voor
Caribisch Nederland.
Preventieve interventie en behandelprogramma’s (artikel 16)
Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) begeleidt en
behandelt veroordeelde plegers van huiselijk geweld, kindermishandeling
en zedendelicten. SRCN traint de eigen medewerkers met de Kas
Sigur-methode. Het doel is dat plegers goed begeleid worden om te
voorkomen dat zij in de toekomst opnieuw in de fout gaan.
Ook wordt in Caribisch Nederland gewerkt met de Signs of Safetymethode. Met deze werkwijze wordt door de betrokken professionals
samen met de betrokkenen (ouders, kinderen, familie) veiligheidsafspraken gemaakt die ertoe moeten leiden dat het zowel op korte als op
lange termijn veilig blijft in de thuissituatie.
Alhoewel de maatregel tbs (terbeschikkingstelling) wel is opgenomen in
het Wetboek van Strafrecht BES is deze niet in werking getreden en
daarom kan de tbs-maatregel in Caribisch Nederland niet worden
opgelegd. Momenteel wordt in de vorm van een pilot in de Justitiële
Inrichting Caribisch Nederland (JICN) forensische zorg geboden aan
gedetineerden met een gedragsstoornis of een verslaving. Het doel van
beveiligde forensische zorg is om mensen goed voor te bereiden op een
terugkeer in de samenleving en recidive te voorkomen. Er wordt in deze
pilot onderzocht op welke wijze en in welke hoedanigheid forensische
zorg voor gedetineerden in Caribisch Nederland kan worden geboden.
Personeel van de inrichting wordt hiertoe nu nader getraind.
Ook bestaat er op dit moment geen mogelijkheid tot residentiële
forensische zorg buiten detentie. In samenwerking met de lokale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

6

ketenpartners in Caribisch Nederland onderzoekt het Ministerie van
Justitie en Veiligheid (JenV) de precieze behoefte en de wijze waarop
invulling kan worden gegeven aan forensische zorg voor
niet-gedetineerde justitiabelen.
Hoofdstuk IV (Bescherming en ondersteuning)
Algemene verplichtingen (artikel 18, 19 en 20)
In Caribisch Nederland zijn wetgevende en andere maatregelen van kracht
ter bescherming van slachtoffers tegen (verder) geweld. Hiertoe staan
onder meer bepalingen in het Wetboek van Strafrecht BES en in het
Burgerlijk Wetboek BES. Per 1 januari 2022 is een wijziging van het BW
BES in werking getreden inhoudende een verbod op geweld in de
opvoeding.
Daarnaast wordt momenteel een wijziging voorbereid ter modernisering
van het Wetboek van Strafvordering BES. Hiermee wordt de positie van
het slachtoffer in het strafproces versterkt. Het beoogde Wetboek van
Strafvordering BES zal inhoudelijk hetzelfde zijn als de wetsvoorstellen in
Aruba, Curaçao en Sint Maarten. In Aruba is de tekst inmiddels aanvaard
door de Staten. In de andere twee landen is het parlementaire proces
gaande. Zoals toegezegd is gestart met de voorbereiding van de wijziging
van het Wetboek van Strafvordering BES nadat het wetsvoorstel was
aangenomen door de Staten van Aruba. Tevens wordt op dit moment in
kaart gebracht wat de implementatiekosten zullen zijn van de voorgenomen wetswijziging. Het streven is om het voorstel tot wijziging van het
Wetboek van Strafvordering BES zo snel mogelijk daarna in consultatie te
brengen.
In de aanpak is sprake van samenwerking tussen verschillende instanties
ter bescherming en ondersteuning van slachtoffers en getuigen van
geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze
samenwerking krijgt onder meer vorm in de netwerksamenwerking op de
drie eilanden, waarbij complexe problemen zoals huiselijk geweld en
kindermishandeling, nazorg na detentie, jeugdcriminaliteit en problematisch middelengebruik integraal en systeemgericht worden aangepakt: op
Bonaire is er het Zorg- en Veiligheidshuis, op Saba het Safety Network en
op Sint Eustatius zijn er de Multidisciplinaire Overleggen (MDO).
Momenteel vindt er samen met de betrokken departementen JenV, BZK
en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de openbare lichamen
afstemming plaats over de doorontwikkeling van deze casusoverleggen,
gericht op de structurele borging onder verantwoordelijkheid van de
openbare lichamen. Daarnaast wordt op Bonaire door het openbaar
lichaam gewerkt aan het inrichten van een Family Justice Center, ter
verdieping van de integrale aanpak van specifiek huiselijk geweld en
kindermishandeling in het Zorg- en Veiligheidshuis.
In Caribisch Nederland kunnen slachtoffers (evenals nabestaanden of
naasten) in aanmerking komen voor een eenmalige uitkering via het
Schadefonds Geweldsmisdrijven. Ook is Slachtofferhulp beschikbaar voor
juridische, praktische en emotionele ondersteuning van het slachtoffer
van geweld.
Gespecialiseerde ondersteuning (artikel 22)
Voor slachtoffers van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld is op elk
eiland ondersteuning beschikbaar. Onder verantwoordelijkheid van de
openbare lichamen is maatschappelijk werk en opvoedondersteuning
toegankelijk. Daarnaast kan er aan vrouwelijke slachtoffers en hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

7

kinderen specialistische hulp worden geboden, zoals geestelijke gezondheidszorg en jeugdzorg.
Opvang (artikel 23)
In artikel 23 van het Verdrag staat beschreven dat er voldoende opvangmogelijkheden beschikbaar moeten zijn voor slachtoffers van huiselijk
geweld. In het verleden waren deze ad hoc beschikbaar en werd per cliënt
de mogelijkheden bekeken. In het kader van het bestuursakkoord is
afgesproken met de openbare lichamen dat opvang structureel
beschikbaar moet zijn.
OLB heeft in samenwerking met Stichting Krusada eind 2019 de vrouwenopvang Tabitha opgestart. In de vrouwenopvang zijn 10 appartementen
voor vrouwen en hun kinderen. De aanmeldingen voor de vrouwenopvang verlopen via het advies- en meldpunt Guiami, waardoor er een
gestructureerde aanmeldprocedure is voor alle professionals op Bonaire.
Vanaf de start in september 2019 tot eind december 2021 zijn er 45
vrouwen (met en zonder kinderen) opgevangen in Tabitha.
Tijdens Covid-19 is de opvang opengebleven met de nodige voorzorgsmaatregelen. De vrouwen werden ook geacht zo zelfstandig mogelijk te
functioneren in de opvang. Op deze manier kon Tabitha openblijven en
konden de vrouwen opgevangen worden, zodat ze uit de spiraal van
geweld konden stappen.
Het openbaar lichaam Saba (OLS) wil toewerken naar een bredere aanpak
en flexibele opvang die ingezet kan worden voor verschillende
doelgroepen. Op dit moment werkt OLS een plan hiervoor uit terwijl het
OLS gebruik blijft maken van commerciële locaties om slachtoffers op te
vangen.
Ook het openbaar lichaam Sint Eustatius (OLE) werkt toe naar een
flexibele opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld en voor kinderen
die een tijdelijke plek nodig hebben om opgevangen te worden. OLE heeft
een projectleider aangesteld om deze opvang te realiseren voor eind 2022.
Ook OLE blijft tot die tijd slachtoffers opvangen op commerciële locaties.
Alle eilanden van Caribisch Nederland willen hiermee de slachtoffers een
lokaal onderkomen bieden, zodat ze vanuit een veilige locatie ondersteuning kunnen ontvangen zonder dat ze van het eiland af moeten en
daarmee alles moeten achterlaten.
Soms is het voor slachtoffers niet veilig om op het eigen eiland te blijven.
Daarom heb ik de pilot Inter(ei)landelijke opvang gefinancierd. Het doel
van inter(ei)landelijke opvang is slachtoffers van huiselijk geweld op te
vangen in het Caribische deel van het Koninkrijk in plaats van Europees
Nederland. Vanwege de verschillen in taal en cultuur en de afstand heeft
het uitwijken voor opvang naar Europees Nederland niet de voorkeur. In
juli 2021 is deze pilot afgerond. De pilot heeft aangetoond dat er een grote
wens is om inter(ei)landelijk te kunnen opvangen. Een knelpunt is dat een
specifieke groep slachtoffers (personen zonder Nederlands paspoort,
personen zonder geldige verblijfsdocumentatie en personen die voor hun
verblijf afhankelijk zijn van hun partner) moeilijk of niet opgevangen kan
worden op een ander eiland. Voor deze slachtoffers van huiselijk geweld
is er de mogelijkheid tot of wordt toegewerkt naar een opvangvoorziening
op het eiland waarop zij verblijven.
Om verder te werken aan het opzetten van een procedure voor
inter(ei)landelijke opvang en om de aanpak van huiselijk geweld te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

8

versterken wordt de werkgroep No Mas No More met medewerkers van
de zes eilanden en mijn ministerie ingericht. Deze werkgroep zal
daarnaast samenwerken met de Taskforce Kinderrechten met betrekking
tot de gezamenlijke aanpak van kindermishandeling.
In het kader van het versterken van de samenwerking binnen het
Koninkrijk der Nederlanden op het terrein van aanpak van huiselijk geweld
en kindermishandeling organiseert en financiert VWS in samenspraak met
de taskforce Kinderrechten eens per twee jaar de werkconferentie No Mas,
No More. De laatste conferentie vond (online) plaats van 30 november t/m
3 december 2021 op Bonaire. Bij deze No Mas, No More werkconferenties
staat het delen van kennis en ervaring tussen de landen van het Koninkrijk
centraal.
Seksueel geweld (artikel 25)
Voor slachtoffers van seksueel geweld zijn in Caribisch Nederland
top-tot-teen-onderzoek beschikbaar. De kinderarts, gynaecoloog of
huisarts voeren dit onderzoek uit.
Advies- en meldpunt en verplichte beschermingscode (artikelen 24, 26, 27
en 28)
Ten behoeve van de bescherming en ondersteuning van vrouwen en
meisjes in Caribisch Nederland zijn en zullen er dit jaar en volgend jaar
belangrijke stappen worden gezet, waarmee invulling wordt gegeven aan
de verdragsverplichtingen voortvloeiend uit artikel 24, 26, 27 en 28. Zoals
ik u eerder kon melden, is op Bonaire een advies- en meldpunt huiselijk
geweld en kindermishandeling (AMHK) gestart, met de naam Guaimi. De
bezetting van het meldpunt is in 2020 uitgebreid, er is nu sprake van een
24/7-bereikbaarheid en sinds het najaar van 2021 is het meldpunt ook voor
burgers gratis bereikbaar.
Ik heb u eerder geïnformeerd dat de openbare lichamen van Saba en Sint
Eustatius toewerken naar de opening van een gezamenlijk AMHK per
1 oktober 2021. Zij hebben mij echter laten weten dat uitvoering van dit
plan gestokt is op de beschikbaarheid van voldoende geschikt personeel.
Zij zijn daarom afzonderlijk van elkaar op 1 oktober gestart met een vorm
van een AMHK beschikbaar voor professionals binnen kantooruren. Op
basis hiervan gaan ze samen verder werken aan een plan om ook voor
burgers bereikbaar te zijn en hoe de mogelijke samenwerking ingevuld
kan worden.
Om ervoor te zorgen dat de AMHK verankerd worden in de aanpak van
huiselijk geweld en kindermishandeling en de uitvoering van de taken een
juridische basis hebben, is een algemene maatregel van bestuur (AMvB)
met regels rondom de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling in voorbereiding. Artikel 18.4.5, eerste lid, onderdeel e, van de
Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba vormt
de delegatiegrondslag voor deze AMvB. Ik streef naar invoering per 1 juli
2023. Naast het vastleggen van de taken van het AMHK in Caribisch
Nederland, zullen in de AMvB ook de definities van huiselijk geweld en
kindermishandeling worden opgenomen, een verplichte beschermingscode inclusief kindcheck en een meldrecht voor professionals. Met
het opstellen van deze AMvB wordt invulling gegeven aan de verdragsverplichtingen uit artikel 26, 27 en 28 en geef ik invulling aan de vijfde
prioriteit van het bestuursakkoord, te weten het aanvullen van bestaande
wet- en regelgeving in Caribisch Nederland met betrekking tot de aanpak
van huiselijk geweld en kindermishandeling ter bevordering en ondersteuning van de andere prioriteiten van het bestuursakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

9

Hoofdstuk V (Materieel recht)
Artikelen 33 tot en met 48 (strafbaarstelling en sanctionering van
verschillende vormen van geweld)
Het Wetboek van Strafrecht BES bevat verschillende bepalingen waarin
strafrechtelijke bescherming wordt geboden tegen vormen van geweld
die ingevolge de artikelen 33 tot en met 48 van het Verdrag strafbaar
dienen te worden gesteld. Er wordt voorzien in bij de aard en ernst van de
strafbare gedraging passende straffen en maatregelen. Om te voldoen
aan alle verdragsverplichtingen zal het Wetboek van Strafrecht BES nog
op enkele punten moeten worden aangepast, een en ander in lijn met de
aanpassingen die ter uitvoering van het Verdrag zijn verricht in de
strafrechtelijke wetgeving van het Europese deel van Nederland.9
Hoofdstuk VI (Onderzoek, vervolging, procesrecht en beschermende
maatregelen)
In Caribisch Nederland werkt het Openbaar Ministerie (OM) conform de
Aanwijzing relationeel geweld. Deze aanwijzing stelt regels over de
strafrechtelijke opsporing en vervolging van geweld dat in een familie- of
amoureuze relatie met het slachtoffer wordt gepleegd. Daarbij worden
randvoorwaarden geformuleerd voor de invulling van lokale samenwerking tussen politie en OM, en andere partners zoals de reclassering.
Op basis van deze aanwijzing wordt er uniform gewerkt in zaken die zien
op relationeel geweld en zijn er werkafspraken gemaakt. Op dit moment
wordt onderzocht of de aanwijzing en werkwijze nog verdere verbetering
behoeven.
Wet tijdelijk huisverbod (artikel 52)
In Europees Nederland wordt aan artikel 52 van het Verdrag uitvoering
gegeven met de Wet tijdelijk huisverbod. Op dit moment bestaat er in
Caribisch Nederland geen bestuursrechtelijk kader voor het opleggen van
een tijdelijk huisverbod. Momenteel wordt er door het Ministerie van JenV
samen met de drie openbare lichamen, de Ministeries BZK en VWS en
uitvoeringsorganisaties een pilot tijdelijk huisverbod in Caribisch
Nederland voorbereid. Gedurende de pilot zal de pleger het huis verlaten
op basis van vrijwilligheid, zodat voor alle betrokkenen een adempauze
kan worden gerealiseerd en hulpverlening kan worden ingezet. Met deze
pilot moet samen met de betrokken partijen onder meer een werkproces
tijdelijk huisverbod in Caribisch Nederland worden vormgegeven. Ook
moet inzichtelijk worden gemaakt in hoeverre de randvoorwaarden op
deze eilanden aanwezig zijn om een doeltreffende inzet van het tijdelijk
huisverbod mogelijk te maken en in hoeverre er een noodzaak bestaat tot
een wettelijke regeling voor de uitvoering van het tijdelijk huisverbod in
Caribisch Nederland. Het is de bedoeling dat de pilot start in juli 2022. De
beoogde duur van de pilot bedraagt vijftien maanden.
Gebieds- en contactverbod (artikel 53)
Een wijziging van de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba, die onder meer ziet op het gebiedsverbod, is momenteel in
voorbereiding. Daarnaast zal worden bekeken of – in aanvulling op de
mogelijkheden die het stellen van bijzondere voorwaarden reeds biedt –

9

Wet van 14 oktober 2015 tot uitvoering van het op 11 mei 2011 te Istanbul tot stand gekomen
Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen
vrouwen en huiselijk geweld (Trb. 2012, nr. 233), Stb. 2015, nr. 410, Kamerstuk 34 039.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

10

het contact- en gebiedsverbod wordt meegenomen in uitvoeringswetgeving ten aanzien van het Wetboek van Strafrecht BES.
Daarnaast is voor de uitvoering van een aantal andere bepalingen van
Hoofdstuk VI van het Verdrag (evenals Hoofdstuk VIII dat ziet op internationale samenwerking) wetswijziging nodig voor Caribisch Nederland
conform de eerdergenoemde uitvoeringswetgeving voor het Europese
deel van Nederland.
Vooruitblik bekrachtiging Verdrag van Istanbul Caribisch
Nederland
De motie van het lid Ceder ten aanzien van de bekrachtiging van het
Verdrag voor Caribisch Nederland sluit aan bij de wens van de openbare
lichamen en het Rijk om toe te werken naar bekrachtiging. De aanpak van
geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling is op vele
vlakken ingericht, maar moet ook nog verder worden uitgebouwd en
versterkt. Belangrijke stappen voor de toepassing van het Verdrag in
Caribisch Nederland zijn de verdere uitrol van het AMHK op de Bovenwindse eilanden, de introductie, naar verwachting per 1 juli 2023, van een
verplichte beschermingscode met de AMvB ter bestrijding van huiselijk
geweld en kindermishandeling en de pilot tijdelijk huisverbod die in 2022
en 2023 zal lopen.
Ook als het Verdrag eenmaal bekrachtigd is voor Caribisch Nederland
zullen er bepaalde uitdagingen zijn die voortvloeien uit de kenmerken van
de eilanden en die een effectieve aanpak van alle vormen van geweld
tegen vrouwen zoals bedoeld in het Verdrag onder druk zetten. Zo is de
directe verbondenheid van professionals en burgers vanwege de schaal
en het insulaire karakter van Caribisch Nederland een belangrijke
uitdaging voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Veel professionals op de Bovenwindse eilanden hebben te maken met het
feit dat zij eigen familieleden of vrienden tot hun cliënten rekenen.
Andersom kan dit ook een drempel opwerpen om hulp te vragen,
wetende dat er bekenden bij een hulporganisatie werken.
Als de pilot tijdelijk huisverbod afgerond is, kan de voor bekrachtiging
noodzakelijke uitvoeringswetgeving opgesteld worden. Dat betekent dat
het bekrachtigen van het Verdrag van Istanbul voor Caribisch Nederland
op zijn vroegst in 2025 verwacht kan worden. Dit vormt het sluitstuk van
het proces om de aanpak van geweld tegen vrouwen in Caribisch
Nederland in overeenstemming te brengen met de verplichtingen die uit
het Verdrag voortvloeien. Hiervoor zetten we de komende periode de in
deze brief beschreven noodzakelijke stappen. Ik zal u samen met de
Minister voor Rechtsbescherming en de Minister van Justitie en Veiligheid
jaarlijks over de voortgang informeren.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 345, nr. 256

11