Nationale woonagenda 2018-2021
Sinds het einde van de crisis is het verschil tussen de vraag naar en het aanbod van woningen enorm
toegenomen. Dit komt onder andere door een combinatie van de snel aantrekkende economie,
eerdere maatregelen op de woningmarkt en een inhaalvraag van mensen die de crisis afgewacht
hebben. Met name in grootstedelijke gebieden met een gespannen woningmarkt staan we voor flinke
uitdagingen. Starters hebben steeds meer problemen om aan een betaalbare woning te komen, in de
huursector ontbreekt een volwaardig middensegment en het aanbod van betaalbare woningen is
schaars. Het kunnen huisvesten van iedereen, van alleenstaande tot gezin, van student tot oudere en
van leraar tot ondernemer, is van vitaal belang voor de Nederlandse woningmarkt. Tegelijk speelt in
krimpregio’s een dynamiek waarbij steeds meer woningen leeg komen te staan of het woningaanbod
niet passend is. Een goede bereikbaarheid en voorzieningenniveau van voldoende kwaliteit is in deze
gebieden belangrijk. Het ontbreekt in krimpgebieden vaak aan investeringsvolume en een
verdienmodel. We moeten voorkomen dat een groeiende groep mensen de aantrekkende woningmarkt
vooral ervaart als langere wachtlijsten en een gebrek aan huur- en koopwoningen die passen bij hun
wensen en mogelijkheden.
De knelpunten op de woningmarkt zijn complex en veelomvattend en vragen om nieuwe coalities. De
oplossingen komen dan ook niet vanzelf tot stand. Een passend antwoord vergt inzet, betrokkenheid
en samenwerking van én tussen alle spelers op de woningmarkt. Om die reden hebben marktpartijen,
vertegenwoordigers van bewoners, de koepels van woningcorporaties, waterschappen en het Rijk een
Nationale woonagenda opgesteld voor de komende periode. Juist deze gezamenlijkheid is de kracht
van de woonagenda. Een agenda die thema’s en oplossingsrichtingen voor de periode 2018-2021
benoemt: inzet op het versnellen en vergroten van de bouwproductie, het beter benutten van de
bestaande voorraad en het betaalbaar houden van het wonen, met acties voor zowel de lange als
korte termijn.
Gezamenlijke ambities
Partijen komen met deze Nationale woonagenda tot een attitude van gezamenlijkheid en ambitie en
willen bijdragen aan een beter werkende woningmarkt. De partijen zetten zich in om het woningtekort
terug te dringen en houden oog voor zowel de kwaliteit van de woning als de kwaliteit van de
omgeving waarin die woning staat, met plek voor alle woonmilieus.
In de afgelopen jaren is er een woningtekort ontstaan in Nederland. Op veel plekken vinden mensen
het moeilijk om een huis te vinden dat past bij hun wensen en mogelijkheden. Om dit op te lossen
zouden er, rekening houdend met de sloop van 12 tot 13 duizend woningen per jaar, tot 2025 zo’n
700 duizend woningen moeten worden bijgebouwd. Dat betekent vanaf nu een jaarlijkse opgave van
gemiddeld 75 duizend woningen. Alleen woningen bijbouwen is niet genoeg. Zowel de nieuwbouw als
de bestaande woningvoorraad moet passen bij de vraag van huishoudens die een woning zoeken, nu
en in de toekomst. Wat deze vraag is moet op regionaal en lokaal niveau worden bepaald, net als wat
er naast de bouw van woningen nog meer moet gebeuren, bijvoorbeeld meer doorstroming,
voldoende aansluiting op het vervoer en aandacht voor vraagstukken gerelateerd aan krimp. Juist
gemeenten en provincies gezamenlijk zijn in staat maatwerkoplossingen te bieden voor de inwoners.
Partijen willen dit kwantitatieve en kwalitatieve tekort samen aanpakken, ieder vanuit zijn eigen
verantwoordelijkheid en vanuit zijn eigen expertise. Daarbij geldt de opgave van 75 duizend woningen
per jaar als graadmeter, zodat partijen elkaar kunnen aanspreken en de agenda steeds kunnen
bijstellen en aanvullen. De ambitie stopt niet in 2025, maar wordt wel als ijkpunt voor de komende
periode gebruikt. Via de Nationale woonagenda voeren we zo regie op de gezamenlijke ambitie.
De Nationale woonagenda is een agenda in de letterlijke zin van het woord: een agenda waarin
partijen hun prioriteiten hebben benoemd die vragen om gezamenlijke acties waar breed draagvlak
-1-

voor nodig is. De uitwerking van de acties vindt plaats op het passende niveau – lokaal, regionaal of
nationaal. Met het tekenen van deze Nationale woonagenda beloven de partijen zich op al deze
niveaus in te zetten om de acties uit te werken in concrete resultaten. Dat betekent dat zij met elkaar
in gesprek blijven en met elkaar zoeken naar de beste uitwerkingsvoorstellen, ook als de eigen
belangen conflicterend lijken. Daarbij kunnen zij elkaar aanspreken over de voortgang en elkaar zo
nodig aansporen om een stapje extra te doen.
Samenhang met andere trajecten
De Nationale woonagenda staat niet op zichzelf, maar raakt aan verschillende trajecten. In de NOVI
wordt de integrale en samenhangende lange termijnvisie van het Rijk op de ontwikkeling van de
fysieke leefomgeving vastgelegd. Wonen krijgt hierin een belangrijke plaats als opgave van nationaal
belang.
De woningopgave kan daarnaast niet los worden gezien van de noodzakelijke energie- en
klimaattransitie. De verduurzaming van de woningvoorraad en de keuze voor aardgasvrij wonen heeft
consequenties voor de woningopgave. Het vraagt om een integrale aanpak waarbij rekening wordt
gehouden met de benodigde klimaatmaatregelen. De verduurzaming van de gebouwde omgeving is
onderwerp van gesprek aan de sectortafel Gebouwde omgeving van het Klimaatakkoord.
Voor het versnellen van ruimtelijke aanpassingen aan klimaatveranderingen is door het Rijk en de
decentrale overheden in 2017 het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie opgesteld. Als laatste wordt onder
leiding van de heer Wientjes aan een Bouwagenda gewerkt. Een van de uitwerkpunten is de vraag hoe
de bouwsector slimmer en innovatiever te werk kan gaan.
Partijen hebben uiteraard oog voor de relevantie van deze trajecten en de samenhang met de
prioriteiten in de Nationale woonagenda. Daarom worden in de verdere uitwerking van de acties uit de
Nationale woonagenda ook de afspraken uit de Bouwagenda, het Klimaatakkoord en het Deltaplan
Ruimtelijke adaptatie betrokken.

-2-

1. Meer woningen bouwen (Versnellen en vergroten aanbod)
Om de woningbehoefte op de korte termijn tegemoet te komen, moeten er de komende jaren meer
woningen worden gebouwd en bestaande plannen worden versneld. Om daarnaast ook aan de
toekomstige woningbehoefte te kunnen voldoen, moet er kritisch naar de plancapaciteit voor de lange
termijn worden gekeken. Partijen besluiten binnen de regionale context of dit aanleiding geeft om,
bijvoorbeeld, in te zetten op vergroting daarvan.
A. Versnellen van bestaande bouwplannen
De afgelopen jaren is de afstand tussen de woningbehoefte en het aanbod groter geworden. Steeds
meer huishoudens hebben moeite om een passende woning te vinden. Om deze afstand de komende
jaren in te lopen, worden bestaande bouwplannen versneld gerealiseerd, wordt planuitval bij harde
plancapaciteit voorkomen en worden complexe/vastgelopen trajecten losgetrokken. Daarom zetten
partijen in op afspraken op regionaal niveau over het versnellen van de bouwproductie door:
•
•

•

•
•

•
•

Gebruik te maken van de voorgenomen aanpassing van de Crisis- en herstelwet die voor het
zomerreces naar de Tweede Kamer wordt verzonden.
Afspraken te maken over de toepassing van de vernieuwde Crisis- en herstelwet en de
regionale inzet hiervan, mede ter voorkoming van planuitval of om door middel van het
projectuitvoeringsbesluit woningen versneld te kunnen realiseren. In deze afspraken dient
participatie voldoende ingebed te worden.
Het wegnemen van onwenselijk belemmerende wet- en regelgeving, wanneer daar sprake van
is. Eind 2018 is een inventarisatie gereed, mede op basis van de gesprekken op regionaal
niveau.
Het actief aanbieden van de inzet van expertteams voor complexe en/of vastgelopen
projecten.
Een lokaal woningmarktoverleg op te richten, waar met betrokken partijen zoals
woningcorporaties, ontwikkelaars, beleggers, makelaars (nieuwbouwspecialisten) en
huurdersorganisaties afspraken gemaakt kunnen worden over de lokale woningbouwopgave.
Te zoeken naar mogelijkheden om de capaciteit bij gemeenten en de bouwsector op het
gewenste niveau te brengen.
Afspraken te maken over hoe de versnelling van de bouwproductie samengaat met de
benodigde klimaatmaatregelen.

B. Vergroten van de plancapaciteit voor de (middel)lange termijn
Het versnellen van de bouwproductie op de korte termijn alleen is niet voldoende. Om op de
middellange termijn niet opnieuw tegen achterstanden aan te lopen, moet nu worden ingezet op het
vergroten van de plancapaciteit voor woningbouw in de meest gespannen regio’s en het starten van
voldoende nieuwe plannen. Daarom wordt er ingezet op het mogelijk maken van binnenstedelijke
transformatie op complexe locaties, het versneld hard maken van zachte plancapaciteit en het
aanwijzen van geschikte nieuwe locaties voor woningbouw, met aandacht voor de ontwikkeling van de
(toekomstige) vraag (voorkomen van bouwen voor leegstand).
•

Zeker op de termijn tot en met 2025, moeten de mogelijkheden voor nieuwbouwlocaties
binnen bestaand bebouwd gebied optimaal worden benut. Dat biedt kansen voor economische
groei, aansluiting bij bestaande mobiliteitsoplossingen, een parallelle duurzaamheidstransitie,
de ontwikkeling van inclusieve steden en behoud van landschappelijke kwaliteit. Het Rijk,
provincies, regio’s en gemeenten zetten de woningbehoefte af tegen de beschikbare
plancapaciteit en bezien dat op de mogelijke (bestuurlijke) risico’s die tot uitval kunnen leiden.
Partijen hebben daarbij oog voor regionale verschillen en verschillen in regionale aanpak.
Regio’s met bijvoorbeeld een complexe ruimtevraag zouden gebaat kunnen zijn bij inzet op

-3-

•

•

•

•

•

•

•

•

meer plancapaciteit dan uiteindelijk wellicht nodig is, terwijl dit voor andere regio’s niet nodig
of wenselijk is.
Om te bepalen welke uitbreiding van plancapaciteit nodig is om ook op de langere termijn (na
2025) voldoende en het juiste type woningen te blijven bouwen, brengen het Rijk, provincies,
regio’s en gemeenten de woningbehoefte voor de lange termijn in kaart. Daarbij wordt
gekeken naar zowel de kwantitatieve als naar de kwalitatieve woningbehoefte, zodat er niet
alleen voldoende, maar ook passend bij de vraag wordt gebouwd.
Uitgangspunt is dat er gebouwd wordt binnen bestaand bebouwd gebied. In sommige
gebieden is duidelijk dat de plancapaciteit binnen bestaand bebouwd gebied op de lange
termijn niet voldoende is om in de grote woningbehoefte te voorzien. Daarom moet nu al
verkend worden welke mogelijkheden er zijn om de plancapaciteit te vergroten, rekening
houdend met veranderingen in de woningbehoefte en het risico dat plannen op termijn
uitvallen of vertragen. In die situaties waarbij het niet mogelijk is om de behoefte aan nieuwe
woningen volledig binnen de stad op te vangen, wordt ook gekeken naar buurgemeenten,
gemeenten tussen de grote steden, of naar de randen van de stad (in lijn met de Ladder voor
duurzame verstedelijking).
Bij binnenstedelijke transformatie mag van gemeenten en marktpartijen worden verwacht dat
ze reële aannames hanteren bij de vormgeving van de transformatie, om op die manier de
‘businesscase’ rond te krijgen. Gebleken is echter dat deze businesscase voor binnenstedelijke
transformatie, niet altijd is te maken. Het Rijk onderzoekt de mogelijkheid van een
(revolverend) fonds om voorfinanciering en investeringen mogelijk te maken. Gemeenten,
provincies en marktpartijen worden bij de uitwerking betrokken.
Het vergroten van de plancapaciteit kan niet los gezien worden van
bereikbaarheidsvraagstukken en de middelen van diverse partijen die hiervoor beschikbaar
zijn. Bij de inzet op ruimtelijke ontwikkeling zijn goed bereikbare locaties voor hoogwaardig
openbaar vervoer immers essentieel. Er is een goede afstemming vereist tussen woningbouwen bereikbaarheidsinvesteringen en een fijn samenspel tussen betrokken overheden. Het Rijk
en medeoverheden maken via het MIRT afspraken over hoe het bouwen van meer woningen,
de bestaande mobiliteitssituatie en de toekomstige mobiliteitsvragen in samenhang kunnen
worden opgepakt.
Provincies zijn medeverantwoordelijk voor een goede afweging van alle ruimtelijke belangen
en hebben een rol in de vraag waar plancapaciteit wordt gerealiseerd. Het Rijk, provincies en
gemeenten brengen in 2018 met elkaar in beeld op welke wijze provincies, in samenspraak
met andere overheden, mede richting geven aan de woningbouwproductie en welk wettelijk
instrumentarium (Wet ruimtelijke ordening, Crisis- en herstelwet) daarbij wordt ingezet. Aan
de hand hiervan wordt bepaald of het instrumentarium of gebruik daarvan aanpassing
behoeft.
Een samenhangende aanpak van het Rijk en de medeoverheden op het terrein van wonen in
krimpsituaties, alsmede waar dit samenhangt met zorg, bereikbaarheid, onderwijs en
economie. Daarbij wordt naar het instrumentarium gekeken en kan zo nodig belemmerende
regelgeving worden aangepast of experimenteerruimte worden gecreëerd. Onderdeel hiervan
is dat de betrokken partijen en overheden samen onderzoeken met wat voor financiële
constructies de transformatieopgaven in krimpgebieden gerealiseerd kunnen worden.
Partijen zorgen dat hun leden plannen voor de bouw van (middenhuur)woningen
bekendmaken via het ‘Platform marktverkenning’. Zij leveren hiervoor in het najaar van 2018
een gezamenlijke handreiking op.
Het Rijk stelt een handreiking gemeentelijk grondbeleid op, die gemeenten inzicht geeft in de
sturingsmogelijkheden die zij met het grondbeleid hebben voor het realiseren van nieuwe en
bestaande bouwplannen. Marktpartijen en gemeenten kunnen hierbij worden betrokken.

-4-

C. Het in samenhang met andere opgaven oppakken van de woningmarktvraagstukken
Het versnellen van bestaande bouwplannen in met name verstedelijkt gebied en het vergroten van de
plannen voor de (middel)lange termijn kan niet los worden gezien van andere ruimtelijke belangen,
zoals regionale bereikbaarheidsvraagstukken, mobiliteit, krimpvraagstukken, waterbelangen en de
energietransitie. Het in samenhang oppakken hiervan heeft meerwaarde voor de kwaliteit van de
leefomgeving en de financiering.
•
•

•

•

•

De afspraken over de woningbouw en de (ontwikkeling van) omgevingsvisies op alle niveaus,
zoals de NOVI en de visies van provincies en gemeenten, moeten op elkaar aansluiten.
De verduurzaming van de woningvoorraad en de keuze om aardgasvrij te bouwen, kunnen
consequenties hebben voor de woningbouwopgave. De verduurzaming van zowel de
koopsector, de vrije huursector als de gereguleerde huursector verdient de volle aandacht en
actieve betrokkenheid van overheden. Over een wijkgerichte aanpak, waaronder hoe naast de
gereguleerde huursector ook de particuliere woningeigenaren en particuliere verhuurders mee
worden genomen in de verduurzaming en het aardgasvrij maken van de wijk, wordt
besproken aan de tafel gebouwde omgeving van het Klimaatakkoord. Nieuw te bouwen
woningen moeten bijna energieneutraal (BENG), klimaatbestendig en aardgasvrij worden
opgeleverd.
Het Rijk maakt via het MIRT afspraken met medeoverheden over hoe het bouwen van meer
woningen, de bestaande mobiliteitssituatie en de toekomstige mobiliteitsvragen in samenhang
kunnen worden opgepakt.
Bij het vergroten en aanpassen van de woningvoorraad wordt door betrokken partijen
zorgvuldig de afweging gemaakt tussen de verschillende ruimtelijke belangen, zoals (de
kwaliteit van) de leefomgeving, groen, nabijheid van werk en voorzieningen, en
waterbelangen zoals waterberging in de stad en klimaatbestendig en waterrobuust bouwen. In
deze afweging verdient het bouwen van voldoende woningen volgens het kabinet meer
prioriteit.
Er bestaan zorgen over de leefbaarheid van sommige wijken en buurten. Partijen brengen in
kaart of corporaties in voldoende mate in staat zijn een passende bijdrage aan leefbaarheid te
leveren. Hierbij worden de bevindingen betrokken van de in het najaar van 2018 af te ronden
evaluatie van de Woningwet. Daarnaast hebben verschillende andere punten van de
woonagenda een relatie met de leefbaarheid. Bij de uitwerking hiervan worden waar mogelijk
kansen benut om de leefbaarheid te verbeteren.

-5-

2. Betaalbaarheid
Een woning moet passen bij de financiële mogelijkheden van mensen. Huishoudens met een laag
inkomen en mensen die om andere redenen moeilijk passende huisvesting kunnen vinden, mogen niet
uit het oog verloren worden. Voor hen moeten voldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn die
ook betaalbaar blijven. De grote verduurzamingsopgave op de woningmarkt moet hand in hand gaan
met die betaalbaarheid. Ook de leefbaarheid moet niet uit het oog worden verloren.
A. De sociale huursector blijft toegankelijk
•
De 5% vrije ruimte bij het passend toewijzen wordt door sommige corporaties als knellend
ervaren. Samen met Aedes en de Woonbond onderzoekt het Rijk of er bij het passend
toewijzen, met inachtneming van de betaalbaarheid, meer ruimte, flexibiliteit of maatwerk
mogelijk is als de specifieke situatie van de huurder of van de lokale woningmarkt daarom
vraagt. Hierbij worden de bevindingen betrokken van de in het najaar van 2018 af te ronden
evaluatie van de Woningwet. De uitkomsten worden betrokken bij het daaropvolgende
wetstraject in 2019.
•
De tijdelijke verhoging van de inkomensgrens naar €41.056,- (prijspeil 2018) in de
corporatiesector voor maximaal 10% van de toewijzingen loopt in 2020 af. Het Rijk onderzoekt
of het noodzakelijk is de tijdelijke verhoging te verlengen dan wel dat het in de rede ligt om
terug te vallen op de inkomensgrens van €36.798,- (prijspeil 2018) en gaat hierover het
gesprek aan met de Woonbond, Aedes, IVBN, Vastgoed Belang en de VNG. Daartoe wordt
bijvoorbeeld in beeld gebracht hoe corporaties de ruimte hebben benut. Dit is tevens onderdeel
van de in het najaar van 2018 af te ronden evaluatie van de Woningwet. De uitkomsten
worden betrokken bij het daaropvolgende wetstraject in 2019.
•
Vanuit het oogpunt van betaalbaarheid kan naast inkomen ook de samenstelling van het
huishouden bepalend zijn. Daarom onderzoekt het Rijk de mogelijkheden om binnen de kaders
van Europese regelgeving de huishoudsamenstelling een rol te laten spelen bij het systeem
voor toewijzingen in de corporatiesector. Het Rijk gaat hierover het gesprek aan met de
Woonbond, Aedes en de VNG. Hierbij worden de bevindingen betrokken van de in het najaar
van 2018 af te ronden evaluatie van de Woningwet. De uitkomsten worden betrokken bij het
daaropvolgende wetstraject in 2019.
•
Mensen willen zelf steeds meer invulling geven aan de manier waarop zij wonen. Partijen
onderzoeken op welke wijze een initiatiefrecht vormgegeven kan worden waarmee huurders
meer medezeggenschap hebben over het beheer van hun woning en van hun buurt,
bijvoorbeeld door middel van het oprichten van een wooncoöperatie.
B. Wonen blijft betaalbaar
In 2015 hebben de Woonbond en Aedes het sociaal huurakkoord gesloten. Deze afspraken hebben tot
wijzigingen in wet- en regelgeving geleid. In het kader van de Nationale woonagenda hebben partijen
aangegeven opnieuw afspraken te willen maken. Een breed gedeeld sociaal huurakkoord voor het
gereguleerde segment schept rust en helderheid.
•

•

In een woningmarkt die volop in beweging is, blijft het van belang dat er voldoende
gereguleerde woningen beschikbaar zijn voor de doelgroep. Gemeenten stemmen de gewenste
omvang van de gereguleerde voorraad regionaal met elkaar en de provincie af en leggen deze
vast in hun woonvisie. Lokaal bepalen gemeenten, verhuurders en bewoners hoe hier invulling
aan wordt gegeven.
Aedes, de Woonbond, IVBN en Vastgoed Belang komen voor 1 oktober 2018 met een
gezamenlijk voorstel voor een nieuw huurakkoord voor de gereguleerde sector. Daarin worden
in elk geval voor deze kabinetsperiode afspraken gemaakt over de maximale stijging van de
totale huuropbrengsten in de corporatiesector (huursombenadering), de reguliere
huurverhoging, en passende maatregelen om de doorstroming te bevorderen. VNG wordt
-6-

•
•

•

hierbij geraadpleegd, gegeven de verantwoordelijkheid van gemeenten in het kader van de
lokale prestatieafspraken.
De maximale inkomensgrenzen in de huurtoeslag komen te vervallen, waardoor de huurtoeslag
over een langer inkomenstraject wordt afgebouwd.
Het Rijk onderzoekt, om de betaalbaarheid van huurders beter te borgen, samen met partijen
vergaande en minder vergaande scenario’s voor het op lange termijn verbeteren van de
huurtoeslagsystematiek. Daarbij worden ook de denkrichtingen voor de lange termijn uit het
IBO sociale huur belicht. Tevens wordt aandacht besteed aan de verschillende huursegmenten,
type verhuurders en hoe zij bij kunnen dragen aan een betere systematiek van huurtoeslag.
Ten aanzien van de positie van huishoudentypes wordt deze kabinetsperiode verkend welke
verbeteringen en vereenvoudigingen mogelijk zijn binnen de huidige huurtoeslagsystematiek.
Eind 2018 loopt de bevriezing van de liberalisatiegrens op € 710,68 per maand af. Het Rijk
verkent met betrokken partijen in 2018 de effecten van de verschillende denkbare scenario’s
op betaalbaarheid en doorstroming. Deze effecten betreffen de doorwerking van de
huurtoeslaggrens, de DAEB-grens en de liberalisatiegrens. Beleidswijzigingen van de
huurtoeslaggrens/liberalisatiegrens, vergen mogelijk een wetswijziging.

C. Koopmarkt en hypotheekverstrekking
Een eigen woning biedt voor veel mensen een mogelijkheid om onafhankelijk te zijn. Via een eigen
woning bouwen mensen vermogen op dat gebruikt kan worden als oudedagsvoorziening en wordt een
financiële buffer opgebouwd voor kosten die zich mogelijk in een latere levensfase manifesteren.
•

•

•

•

•

Inkomensnormen beschermen huishoudens tegen overkreditering. Voor sommige huishoudens
kan een hogere hypotheek dan op basis van de inkomensnormen is toegestaan verantwoord
en wenselijk zijn. Het is mogelijk om via maatwerk van de inkomensnormen af te wijken. Het
afgelopen jaar is het Rijk in het platform maatwerk met de sector in gesprek geweest om
knelpunten weg te nemen rondom maatwerk bij hypotheekverstrekking. Dit heeft geleid tot
concrete oplossingen voor bijvoorbeeld senioren die doorgevoerd zijn in het acceptatiebeleid
van hypotheekverstrekkers. Voor deze doelgroep heeft de Nationale Hypotheek Garantie
(NHG) onlangs haar Voorwaarden & Normen aangepast zodat senioren makkelijker een
hypotheek met NHG kunnen krijgen.
Het platform wordt verbreed tot een platform hypotheken, waar ook andere knelpunten
rondom hypotheekverstrekking besproken worden (zoals maatwerk binnen de NHG-garantie).
Van belang is dat de resultaten van het platform worden geeffectueerd in de praktijk van
hypotheekverstrekkers.
Waar mogelijk wordt gekeken naar eventuele aanpassing van het beleid om de toegang tot de
koopmarkt te verbeteren. De betaalbaarheid en toegang voor starters vergt blijvende
aandacht. Zo wordt onderzocht of de weging van de studielening bij het bepalen van het
maximale leenbedrag voor een hypotheek aangepast kan worden. In het najaar van 2018 zal
dit onderzoek afgerond zijn. Ook heeft de Tweede Kamer verzocht om te onderzoeken of de
NHG-premie meegefinancierd dan wel verlaagd kan worden. Hierover zal voor de begroting
2019 worden bericht.
Bij de evaluatie van de fiscale eigenwoningregeling in 2019 zal er aandacht zijn voor de
complexiteit en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de regelingen. Tevens zal er
aandacht worden besteed aan de beleidsmatige doelen van de te evalueren regelingen.
NVB-Bouw laat op korte termijn onderzoek doen naar de positieve effecten van het
eigenwoningbezit voor de Nederlandse samenleving als geheel. Hierbij wordt gevraagd om
aanbevelingen en maatregelen om dit te stimuleren. De Vereniging Eigen Huis ondersteunt dit
onderzoek.

-7-

D. Betaalbare verduurzaming
•
Aan de sectortafel gebouwde omgeving onder leiding van dhr. Samsom wordt gekeken hoe de
verduurzaming van de gebouwde omgeving vorm moet krijgen. Partijen spreken uit dat de
financiële last die dit met zich meebrengt opgebracht moet kunnen worden en tegelijkertijd
moet worden bezien hoe huurders en woningeigenaren kunnen profiteren van
energiebesparing. Bezien wordt hoe participatie en eigen initiatief van huurders en
woningeigenaren hieraan kan bijdragen en zo nodig moet worden gemoderniseerd.
•
Partijen onderkennen het belang van betrokkenheid van huurders bij renovatie, zoals het
realiseren van energiebesparende maatregelen. Het is van belang dat er adequate waarborgen
zijn om huurders te beschermen. Aedes en de Woonbond werken gezamenlijk aan een
handreiking voor het overleg tussen huurders en verhuurders over de verduurzaming, komen
overeen hoe investeringen in verduurzaming ook de betaalbaarheid kunnen versterken, en
onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om bewoners meer initiatief te kunnen laten nemen
voor redelijke verduurzamingsinvesteringen in de door hen bewoonde woning.
•
In 2018 wordt in betrokkenheid met partijen de toepassing van de WOZ in het WWS
geëvalueerd. Hierin worden de praktijkeffecten meegenomen. Dit kan aanleiding zijn voor een
nieuwe herziening. In aparte trajecten wordt gekeken naar het WWS voor onzelfstandige
eenheden en de punten die met investeringen in verduurzaming gerealiseerd kunnen worden.
•
Partijen starten in 2018 een onderzoek naar de mogelijkheden van een woonlastenbenadering.
Daarmee zou niet langer de huurprijs centraal staan in de regelgeving, maar worden in alle
gevallen ook servicekosten en energielasten meegerekend. In het onderzoek worden juridische,
budgettaire en uitvoeringsaspecten in meegenomen, alsmede het transitiepad naar een
dergelijk systeem.
E. Ambities woningcorporaties op de woningmarkt
•
Woningcorporaties hebben een belangrijke rol in het verwezenlijken van de ambities op de
woningmarkt. Het bouwen van meer woningen, verduurzamen van de voorraad en betaalbaar
houden van het wonen, vergen aanzienlijke financiële inspanningen van de corporatiesector.
Daarbij zijn er grote verschillen tussen woningmarktregio’s in de benodigde inspanningen en de
financiële slagkracht van de daar werkzame corporaties. Het Rijk en Aedes onderzoeken hoe de
ambities op de woningmarkt en de financiële positie van de sector zich tot elkaar verhouden.
Indien er sprake is van tekorten, gaan betrokken partijen met elkaar in overleg. Het Rijk
verkent daarnaast mogelijke mechanismen om middelen in de sector optimaal in te zetten.
Aedes wordt bij die verkenning betrokken. Het Rijk betrekt de door de Tweede Kamer
aangenomen motie van de leden Ronnes, Van Eijs, Dik-Faber (34 775 XVIII, nr.21), waarin de
regering wordt verzocht te onderzoeken op welke wijze de onvoorziene meeropbrengst van de
verhuurderheffing kan worden geïnvesteerd in de woningmarkt, de verduurzamingsopgaven
van sociale woningen en instrumenten voor doorstroming.
•
Bij het voorstel voor de implementatiewet van de Anti Tax Avoidance Directive (ATAD1) wordt
in beeld gebracht wat de effecten van de maatregel op woningcorporaties zijn.
•
Het Rijk, Aedes en de Woonbond brengen gezamenlijk de financiële effecten van de
huursombenadering in het geval van woningverbetering door duurzaamheidsmaatregelen in
kaart.

-8-

3. Beter benutten bestaande voorraad
Omdat nieuwbouw alleen de grote woningbehoefte niet kan oplossen, is het van groot belang om de
bestaande voorraad zo goed mogelijk te benutten. Dit houdt mede verband met de ambitie om het
aanbod te vergroten: op regionaal niveau dient voldoende aandacht te zijn voor een goede balans
tussen gereguleerde huur, middenhuur, middeldure koop en koopwoningen en kwalitatieve kenmerken
van woningen die goed aansluiten bij de vraag.
A. Bevorderen doorstroming
Starters aan het begin van hun wooncarrière en jonge gezinnen op zoek naar meer ruimte, hebben
moeite een geschikte woning te vinden. Ouderen die hun eengezinswoning willen verlaten om kleiner
te gaan wonen, vinden niet de (gelijkvloerse) woning die ze zoeken. Ook specifieke doelgroepen als
(internationale) studenten, expats, arbeidsmigranten en mensen met een beperking of ggz-indicatie
komen steeds minder makkelijk aan een passende woning. Om de kansen op de woningmarkt voor
deze doelgroepen te vergoten, is er behoefte aan meer flexibiliteit binnen het bestaande aanbod en
meer dynamiek op de woningmarkt. Samenvattend is het bevorderen van doorstroming een opdracht
die breed geldt voor de woningmarkt. Dit begint met het creëren van aantrekkelijke mogelijkheden in
de woningmarkt waardoor mensen uit zichzelf de gewenste verhuisbewegingen maken. Gerichte
maatregelen kunnen dit ondersteunen of een beweging vergroten.
Doorstroming in gereguleerde huursector
•
Huurgewenning en (tijdelijke) huurkortingen zijn instrumenten die de betaalbaarheid en
doorstroming ten goede kunnen komen. Het gaat bijvoorbeeld om ouderen die van een
eengezinswoning verhuizen naar een kleinere en meer passende woning. Het Rijk en Aedes
verkennen in 2018 gezamenlijk of en hoe deze instrumenten vormgegeven kunnen worden.
•
Aedes, Woonbond, IVBN en Vastgoed Belang werken gezamenlijk doorstroommaatregelen uit
als onderdeel van een tot stand te komen nieuw sociaal huurakkoord.
•
Aedes verkent de mogelijkheden van stroomlijning van woonruimteverdeelsystemen. Daarmee
kunnen huurders reageren op woningen in een groter gebied. In de uitwerking wordt
voorkomen dat krappe woningmarktgebieden verder onder druk komen te staan. In het
systeem worden de lokale en regionale huisvestingsverordeningen gevolgd. Indien nodig,
worden gemeenten hierbij betrokken.
Doorstroming naar middenhuur
•
Corporaties, gemeenten en huurdersorganisaties hebben het beste zicht op de lokale en
regionale vraag. In overleg met gemeenten en huurdersorganisaties via de prestatieafspraken,
realiseren corporaties meer kleine sociale woningen die passen bij de vraag in de gebieden
waar zij werken, zodat een deel van de grotere woningen kan worden verkocht aan
marktpartijen of ingezet kan worden in het middenhuursegment.
•
In de Huisvestingswet wordt de bestaande mogelijkheid om de huisvestingsverordening in te
kunnen zetten voor middenhuurwoningen indien er sprake is van schaarste verduidelijkt. Het
wetsvoorstel wordt in 2018 ingediend. Corporaties identificeren bewoners voor wie een
overstap naar een middenhuurwoning aantrekkelijk kan zijn en werken instrumenten uit om
die overstap te vergemakkelijken
•
Corporaties maken met marktpartijen afspraken over een plek in hun middenhuurvoorraad
voor doorstromers vanuit de sociale sector. Dit kan eventueel ook voor terugstromers naar de
sociale huursector.
•
Een goed ontwikkeld middensegment is belangrijk voor de woningmarkt. Daartoe wordt in de
omgevingsvisie ook aandacht besteed aan woningen in het middensegment om de
doorstroming te bevorderen. Naast het bouwen, is ook het bestemmen en behouden van
betaalbare middenhuur belangrijk om te voldoen aan de behoefte aan middenhuur. Het
bouwen, bestemmen en behouden van dit soort woningen vraagt om samenwerking tussen
-9-

•

•

•

•

overheid en marktpartijen. Samenwerking vraagt om transparantie, openheid en de bereidheid
om afspraken te maken. Voor het realiseren van middenhuur geven partijen inzicht in elkaars
afwegingen. Op basis van die informatie kunnen particuliere en institutionele verhuurders
aangeven in hoeverre en onder welke voorwaarden zij aan de maatschappelijke wensen
rondom middenhuur kunnen bijdragen.
Er komt een onafhankelijk onderzoek, met medewerking van verhuurders, om inzicht te
krijgen in huurprijsstijgingen in het geliberaliseerde segment bij verschillende typen
verhuurders (institutioneel/woningcorporaties/professionele grote particulieren als kleine
particuliere verhuurders) en met onderscheid naar ‘reguliere’ verhuur en
gestoffeerd/gemeubileerd. Voor zowel de bestaande bouw (en dus voor zowel huurprijsstijging
bij zittende huurders als de nieuwe markthuur na mutatie) als bij nieuwbouw. Hiervoor
kunnen de halfjaarlijkse marktcijfers worden benut die het NVM samen met VGM NL publiceert
voor de vrije huursector.
Tegelijkertijd zullen institutionele en professionele particuliere verhuurders een inzet opstellen
ten aanzien van de huurprijsontwikkeling bij zittende huurders in de vrije sector voor de
komende jaren om bij te dragen aan het behouden van middenhuurwoningen. Verhuurders
zullen daarover met hun huurders in de vrije sector communiceren en brancheorganisaties
zullen daarover rapporteren.
Het Rijk stelt kaders op voor de weging van verzoeken van lokale partijen om maatwerk te
kunnen toepassen gericht op het vergroten van het aanbod van middenhuur, het sturen op
prijs en het optimaal benutten van bestaande voorraad. Deze kaders zorgen dat de
toekomstbestendigheid van middenhuur niet in het geding komt, bijvoorbeeld dat er
voldoende woningen gerealiseerd kunnen blijven worden, dat deze woningen geliberaliseerd
blijven en dat het lokale maatwerk tijdelijk van aard is.
Er komt een proef van drie jaar waarbij huurders van IVBN, Vastgoed Belang en Aedes in de
geliberaliseerde sector op vrijwillige basis voor advies of eventuele bemiddeling voor veel in de
gereguleerde sector voorkomende geschillen naar de Huurcommissie kunnen. Hierbij wordt
ervan uit gegaan dat de klacht eerder met de verhuurder is besproken. In het op te stellen
voorstel moet worden bezien hoe de balans moet worden gelegd tussen de toegankelijkheid
van de Huurcommissie voor deze huurders en de verdeling van kosten van de bemiddeling
door de Huurcommissie.

B. Passende huisvesting voor aandachtsgroepen
Sommige huishoudens op de woningmarkt hebben een extra steuntje nodig om geschikte woonruimte
te vinden. Het gaat bijvoorbeeld om studenten, mensen met een beperking die op zoek zijn naar een
aangepaste woning, ouderen die gezamenlijk willen wonen, of huishoudens die vanwege persoonlijke
omstandigheden snel een (tijdelijke) woning nodig hebben. Dit vraagt extra aandacht en intensieve
samenwerking over domeinen heen (fysiek, sociaal, veiligheid, economisch) om tot
toekomstbestendige oplossingen te komen. Daarbij is het belangrijk dat er voldoende oog is voor
leefbaarheid van wijken. Samen met partijen wordt bezien hoe instrumenten goed kunnen worden
ingezet om gemengde bewoning in wijken en complexen mogelijk te maken.
Op het snijvlak van wonen met onder meer ouderen, maatschappelijke opvang en studenten lopen
verschillende trajecten. Die trajecten gaan dieper in op de wisselwerking met wonen en kennen
allemaal hun eigen snelheid in totstandkoming. Het is voor partijen belangrijk om de koppeling van die
trajecten met de Nationale woonagenda goed in zicht te hebben en te houden. Rijk en andere partners
streven daarbij naar een meer integrale aanpak, afstemming en organisatie. Samen leren en
ontwikkelen is cruciaal in de zoektocht naar oplossingen.
•

Er dienen maatregelen te worden getroffen om de doorstroming uit het beschermd wonen en
de maatschappelijke opvang richting zelfstandig(er) wonen te bevorderen. Betrokken partijen
zullen hier op lokaal niveau afspraken over maken, ook over de randvoorwaarden als
- 10 -

voldoende begeleiding. Het beschikbaar komen van voldoende, betaalbare woningen maakt
onderdeel uit van de meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang die
partijen op dit moment gezamenlijk opstellen. De meerjarenagenda beschrijft de koers en
prioriteiten voor de komende jaren. De uitvoering van de meerjarenagenda vindt zoveel
mogelijk op lokaal en regionaal niveau plaats. De landelijke partijen faciliteren de uitvoering
waar nodig, bijvoorbeeld via het actieprogramma ‘Weer Thuis’; deze zal worden uitgebreid
naar achttien regio’s in de periode 2018-2019.

•

•

•

•

•

•

Het Rijk heeft samen met onder andere de VNG, Aedes, Actiz, de Woonbond, Ieder(in), de
ANBO, de KBO-PCOB en de VGN het Pact voor de Ouderenzorg ondertekend. Een van de
actiepunten uit dit Pact is er voor te zorgen dat ouderen en mensen met een beperking in de
juiste woning op de juiste plaats wonen. De nadere uitwerking hiervan vindt plaats in het
Programma Langer Thuis van de minister van VWS en de minister van BZK. De acties uit dit
programma zullen een bijlage bij de Nationale woonagenda vormen.
Er wordt bekeken hoe de inzet van tijdelijke verhuur (waaronder doelgroepcontracten) kan
bijdragen aan de doorstroming van specifieke doelgroepen. Daarnaast wordt geëvalueerd of
de inzet van tijdelijke verhuur de norm van het vaste huurcontract ondermijnd.
Het is van belang om kwetsbare groepen en spoedzoekers meer kansen op de woningmarkt te
bieden. Nu komen deze mensen soms in onwenselijke situaties, zoals op een verouderd
vakantiepark, terecht. In dit kader starten Aedes, het Rijk en andere betrokken partijen een
project om woonruimteverdeling, huurcontractvormen (bv. woonabonnement) en woonvormen
beter af te stemmen op de woonbehoefte van deze groepen. Woonzekerheid wordt daarin
meegewogen. Verder wordt met partijen die het manifest ‘Geef spoedzoekers de ruimte’
hebben ondertekend en vertegenwoordigers van huurders invulling gegeven aan een verdere
uitwerking.
Partijen dragen zorg voor de beschikbaarheid van voldoende geschikte woningen en
woonvormen voor mensen met een beperking. In het actieplan ‘Toegankelijkheid van de bouw’
is dit genoemd als één van de prioritaire thema’s in het kader van de implementatie van het
VN Verdrag voor gelijke rechten voor mensen met een beperking. Er wordt in het kader van
dit actieplan gewerkt om in 2019 eenduidige richtlijnen op te leveren om op een goede wijze
toegankelijk te bouwen en verbouwen.
Het Rijk, onderwijsinstellingen, gemeenten en studentenhuisvesters maken in 2018
gezamenlijk afspraken over de huisvesting van nationale en internationale studenten. Aan de
hand van cijfers kunnen afspraken worden gemaakt over het invullen van de woonbehoefte
van studenten. Het Rijk ondersteunt partijen om studenten voorlichting te geven over
huur(prijs)regelgeving en om lokaal en regionaal de vraag en het aanbod naar
studentenhuisvesting in beeld te krijgen.
Het Rijk voert met betrokken partijen een verkenning uit naar het gebruik van woningdelen
door jongeren. Onderdeel van deze verkenning is de wijze waarop woningdelen wordt
gefaciliteerd. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden om woningen te kunnen
aanpassen aan veranderende behoeften, bijvoorbeeld door het splitsen of samenvoegen van
woningen en bouwkundige aanpassingen zoals uitbouwen, opbouwen of onderkelderen van
woningen.

C. Versterking lokaal woonbeleid en bevorderen goed verhuurderschap
Het wonen is primair een lokaal en regionaal vraagstuk. Op dit schaalniveau manifesteren
problematische situaties en excessen op de woningmarkt zich het eerst. Met een woonvisie,
huisvestingsverordening en andere instrumenten hebben gemeenten een sterke invloed op de
woonomgeving. Met de betrokken sectoren wordt verkend hoe excessen op de woningmarkt kunnen
worden aangepakt en voorkomen.

- 11 -

•

•

•

•

Het Rijk werkt in 2018 met betrokken partijen maatregelen uit waarmee, indien nodig, de
sturingsmogelijkheden van gemeenten op excessen op de lokale woningmarkt worden
versterkt. Daarmee worden gemeenten beter in staat gesteld om hun taak op de woningmarkt
goed te vervullen en op te kunnen treden bij excessen, zoals in de toeristische verhuur, bij
malafide verhuurders en bij de bewoning van vakantieparken. Gemeenten worden door het
Rijk aangespoord om gebruik te maken van deze sturingsmogelijkheden en in te zetten op
handhaving.
Gemeenten zijn onder regie van het Rijk in gesprek met de platforms voor toeristische
verhuur om gezamenlijk de overlast en excessen van toeristische verhuur te bestrijden. Er
wordt gezamenlijk gewerkt aan een uniform systeem voor registratie van toeristische verhuur.
Daarnaast ontwikkelt het Rijk samen met de VNG een modelverordening/handreiking
gebaseerd op bestaande regelgeving voor toeristische verhuur waarmee gemeenten efficiënter
kunnen handhaven.
Verschillende gemeenten hebben een of meerdere vakantieparken die gebruikt worden voor
permanente bewoning. Dit is niet alleen in het kader van veiligheid een onwenselijke situatie,
maar ook voor de sociale en huisvestingspositie van de huishoudens die daar wonen. Daarom
werken het Rijk, VNG en provincies gezamenlijk aan een actieagenda rondom verouderde
vakantieparken die eind 2018 gereed zal zijn. Een van de thema’s die daar aan bod zal komen
is de (her)huisvesting van kwetsbare groepen.
Het Rijk, de Woonbond, NVM, VBO, Aedes, IVBN en Vastgoed Belang spreken in 2018
(zelf)regulerende maatregelen af ten behoeve van goed verhuurderschap. Hiermee wordt paal
en perk gesteld aan ongewenste gedragingen in de huursector, zoals discriminatie, dubbele
bemiddelingskosten, intimidatie en het gebruik van zwarte lijsten waarmee huurders
uitgesloten worden.

Vervolg van de Nationale woonagenda
Het gezamenlijk vaststellen van de Nationale woonagenda is geen eindpunt, maar een uitnodiging om
elkaar blijvend te committeren aan de ambitie en de gezamenlijke inzet die hierin is overeengekomen.
De bij de Nationale woonagenda betrokken partijen bespreken periodiek de voortgang van de acties
en stand van zaken ten opzichte van de gezamenlijke ambitie. Hierbij kijken de partijen steeds naar
de graadmeter van 75 duizend woningen per jaar tot 2025, en stellen zo nodig de acties bij op basis
van nieuwe inzichten. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal hierover
halfjaarlijks rapporteren. Voor de uitwerking van de verschillende acties komen partijen zo vaak als
nodig bijeen op het juiste niveau – lokaal, regionaal of nationaal. Voor de overheden wordt de start
van de Nationale woonagenda nader geduid in achterliggende intentieverklaring.

- 12 -

- 13 -

Aedes Vereniging van Woningcorporaties

Bouwend Nederland

Jeroen Pepers

Maxime Verhagen

IVBN

NVB Bouw

Gertjan van der Baan

Nico Rietdijk

Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling
Maatschappijen

Nederlandse Vereniging van Makelaars en
Taxateurs in onroerende goederen

Bart van Breukelen

Ger Jaarsma

Vastgoed Belang

Vereniging Eigen Huis

Jan Kamminga

Cindy van de Velde

De Woonbond

De minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Ton Selten

drs. K.H. Ollongren

- 14 -

‘Intentieverklaring’ bij de Nationale woonagenda
Een brede vertegenwoordiging van maatschappelijke partijen onderkent dat er grote uitdagingen op
de woningmarkt liggen. De ambities om deze uitdagingen te lijf te gaan zijn verwoord in de Nationale
woonagenda 2018-2021. Een groot deel van die ambitie moet zijn uitwerking vinden op het lokale en
regionale niveau. De betrokkenheid van gemeenten, provincies en waterschappen bij de uitvoering
van de agenda is zodoende van cruciaal belang.
Binnen veel gemeenten zijn op dit moment de collegeonderhandelingen in volle gangen zijn en nieuwe
gemeentebestuurders nog niet geïnstalleerd. Juist deze nieuwe bestuurders zullen het moeten gaan
doen. Daarom moeten zij in de gelegenheid zijn om vrijuit, vanuit de analyse van de eigen situatie en
de daarbij geformuleerde oplossingsrichtingen, het gesprek aan te gaan. Dat is des te meer aan de
orde in veel gemeenteraden het wonen een grote rol speelt.
Dat is ook van belang voor provincies. Provincies zijn immers verantwoordelijk voor het goed afwegen
van alle ruimtelijke belangen en hebben daarmee een belangrijke rol in de nadere uitwerking van de
plannen die gemeenten met wonen hebben. Voor de goede afweging hebben provincies inzicht nodig
in de optelling van alle nieuwe gemeentelijke woonplannen. Daarmee ontstaat een afhankelijkheid van
de voortgang van de vorming van de gemeentelijke coalitieakkoorden.
Als functionele overheid verantwoordelijk voor het waterbeheer is het voor waterschappen van belang
dat water als ordenend principe voldoende in de afweging van de ruimtelijke belangen wordt
meegenomen. Zeker in deze tijd van klimaatverandering en bodemdaling. Met klimaatrobuust bouwen
moet worden voorkomen dat kosten worden afgewenteld op het waterbeheer. Een
levenscyclusanalyse onder de woonagenda, waarbij ook de kosten van het waterbeheer worden
meegenomen, kan hier bij helpen.
Indachtig de uitspraak van de Raad van State: “aard en intensiteit van de interbestuurlijke
verhoudingen zijn in hoge mate bepalend geworden voor de doelmatigheid en kwaliteit van het
overheidsbeleid zoals deze door de burger worden ervaren” hebben de overheden zich daarom ook
gecommitteerd aan het Interbestuurlijk programma (IBP). Dat is het vertrekpunt.
In de paragraaf ‘Toekomstbestendig Wonen’ uit het IBP wordt op hoofdlijnen geschetst wat ons te
doen staat: Er zijn meer woningen nodig van goede kwaliteit, op de juiste locatie en passend bij de
financiële mogelijkheden en wensen van bewoners. Er moet aandacht zijn voor betaalbaarheid en
duurzaamheid, voor mobiliteit. Daarbij stellen we de bewoners centraal; we geven mensen de
mogelijkheid om zelf meer invulling te geven aan de manier waarop zij wonen.
Dit vraagt om maatwerk per regio, gericht op specifieke opgaven. We gaan aan de slag met de
overspannen woningmarkt in de grote steden, met de middelgrote gemeenten in de regio waar
wellicht nog ruimte is voor woningbouw, met de gemeenten die worstelen hoe ze hun vakantiepark
weer leefbaar krijgen, met gemeenten die geconfronteerd worden met een forse vergrijzing, met
studentensteden en met de gemeente met een AZC. Demografische krimp vraagt om een
gezamenlijke aanpak voortvloeiend uit een gedeeld gevoel van urgentie. In krimpgebieden ontbreekt
het vaak aan investeringsvolume en een traditioneel verdienmodel, wat vraagt om een toegesneden
instrumentarium en nieuwe coalities. Hierover dient de komende periode - ook in het kader van de
Woonagenda - het gesprek over gevoerd te worden.
De thema’s die aan de orde komen in de Nationale woonagenda zijn voor provincies en gemeenten
zeer herkenbaar. De VNG, het IPO en de UvW hebben inmiddels uitgesproken om mede aan de hand
van de Nationale woonagenda het gesprek aan te willen gaan. Dat is geen vrijblijvende afspraak. Alle
partijen zullen in de concrete uitwerking harde noten met elkaar moeten kraken: blijven we exclusief
inzetten op bouwen binnen bestaand bebouwd gebied of gaan we op zoek naar nieuwe locaties
daarbuiten? Hoe gaan we elkaar aanspreken op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor
huisvesting van specifieke doelgroepen als statushouders of mensen met verward gedrag? Wat doen
- 15 -

we met die gemeenten die een corporatie hebben in de regio die de financiële slagkracht niet heeft om
maatschappelijke ambities waar te maken? Wanneer vertrouwen we op de markt en wanneer houden
we vanuit het publieke domein de touwtjes in handen? Waanneer ‘gaan we erover’ en wanneer niet?
Gezien deze verschillende snelheden spreken de VNG, het IPO, de UvW uit graag de samenwerking op
de Nationale woonagenda te zoeken met het kabinet, de waterschappen, marktpartijen,
woningcorporaties en andere relevante spelers in het veld. Oplossingen liggen immers niet in het
bereik van één overheidslaag of één speler op de markt. Daarom maken partijen zo spoedig mogelijk
heldere afspraken met elkaar over het ‘toekomstbestendig wonen’. Zo spoedig mogelijk, maar wel
gedragen door de mensen die straks aan het roer staan.

- 16 -