Mei 2016

Verkenning mogelijkheden partieel
nummerbehoud in Nederland

2

Verkenning mogelijkheden partieel nummerbehoud in Nederland

Inhoud

Inleiding

5

1

Partieel nummerbehoud en de nummerpool ............................................... 7

2

Wat zijn technische belemmeringen? ......................................................... 8

3

Wat kan partieel nummerbehoud opleveren? .............................................. 9

Conclusie

11

3

4

Verkenning mogelijkheden partieel nummerbehoud in Nederland

Inleiding

Rond het thema vergemakkelijken van wisselen van bank heeft Tweede Kamerlid Aukje de Vries (VVD) de
minister van Financiën gevraagd welke bijdrage zou kunnen worden verwacht van het afschaffen van de ‘centrale
nummerpool van banken in Nederland’. 1 Meer bepaald is haar vraag of het overstappen gemakkelijker zou
kunnen worden als overstappers ‘een deel van de cijfers van hun huidige rekeningnummer zouden kunnen
meenemen’. Als er m.a.w. sprake zou kunnen zijn van ‘partiële’ nummerportabiliteit of ‘partieel’ nummerbehoud.

Omdat derhalve geen sprake is van volledige nummerportabiliteit, valt deze optie buiten de scope van het DNBonderzoek naar de technische mogelijkheden van IBAN-portabiliteit in Nederland. Immers met alleen behoud van
de laatste tien cijfers van het IBAN, zal bij overstap naar een andere bank een nieuwe IBAN worden verkregen
door de verandering van de bankcode (en controlegetal). Daarom is er voor gekozen dit als een annex bij dat
onderzoek op te nemen en het slechts in grote lijnen te beschrijven zonder diepgaande impact-analyse voor de
spelers in de betaalketen. Kennis van dat onderzoek is voorondersteld.

Hierna worden drie vragen over partieel nummerbehoud beantwoord:

1

1.

Wat is het en wat is de nummerpool?

2.

Wat zijn in hoofdlijnen de technische belemmeringen?

3.

Wat kan het opleveren?

Kamerstukken II 2015-2016, 29 215, nr. 376, van 16 december 2015

5

6

Verkenning mogelijkheden partieel nummerbehoud in Nederland

1 Partieel nummerbehoud en de nummerpool
Onder partiële nummerportabiliteit wordt in deze context de mogelijkheid verstaan om in Nederland te kunnen
overstappen met behoud van het lokale rekeningnummer in het IBAN, zijnde het oude Nederlandse
rekeningnummer aangevuld met nullen.

Voorbeeld
Een ING-klant met IBAN NL36 INGB 0007 6543 21, stapt over naar de SNS Bank met behoud van het lokale
rekeningnummer, met behoud van de laatste tien cijfers in het IBAN. Hij of zij krijgt dan een nieuwe IBAN met
daarin alleen een andere bankcode en controlegetal: NL76 SNSB 0007 6543 21.

De rol van de centrale nummerpool
Bij het genereren van nieuwe Nederlandse IBANs wordt momenteel de systematiek van de nationale bank- en
girorekeningnummers nog gebruikt, waardoor de laatste 10 posities van de Nederlandse IBANs uniek zijn, dus
slechts één keer zijn uitgegeven. De bankrekeningnummers zijn het gezamenlijk eigendom van de Nederlandse
banken via de Betaalvereniging Nederland. Deze wijst individuele banken een voorraad unieke nummers toe waar
zij uit kunnen putten voor de uitgifte van nieuwe betaalrekeningen. De Betaalvereniging heeft momenteel een
pool van vrije rekeningnummers die nog niet aan banken zijn toegewezen.

7

2 Wat zijn technische belemmeringen?

Om overstappen met behoud van het lokale rekeningnummer in de IBAN mogelijk te maken, zouden alle banken
IBANs met hetzelfde lokale nummer moeten kunnen uitgeven. Daartoe zou het nu bij de IBAN-uitgifte
gehanteerde uitgangspunt van de uniciteit van de lokale nummers moeten worden losgelaten. Nu is het nog zo
dat zowel de IBAN als het lokale nummer in die IBAN uniek zijn. Om partieel nummerbehoud te kunnen bieden,
zouden in principe alle banken zelf decentraal Nederlandse IBANs moeten kunnen uitgeven, ook met dezelfde
lokale nummers. Die IBANs blijven uniek doordat de bankcodes verschillen en daarmee het controlegetal.

Daarbij zou echter wel bewaakt moeten worden dat de lokale nummers alleen nog worden uitgegeven aan de
‘eerste’ rekeninghouder. Dit komt er feitelijk op neer dat dan het lokale nummer aan de klant zou behoren.
In het voorbeeld zouden alle banken een IBAN kunnen genereren met het lokale nummer 0007 6543 21, maar als
de oorspronkelijke rekeninghouder van ING naar SNS verhuist, mag alleen SNS de IBAN met dit lokale nummer
uitgeven. Alleen zo voorkom je de kans dat door regelmatig overstappen er toch dubbele IBANs zouden worden
uitgegeven. En dit impliceert feitelijk weer uniciteit van lokale nummers in het IBAN. Om dit goed te bewaken kan
een centraal bestand nodig blijken met de koppeling van de uitgegeven NL IBANs aan de gegevens van de ‘eerste
houder’.

Zoals eerder aangegeven, valt onderzoek naar de technische mogelijkheden van deze variant buiten de scope. Er
is dus niet onderzocht welke aanpassingen in de betaalketen allemaal nodig zijn om dit mogelijk te maken en ook
niet welke juridische haken en ogen eraan zouden kunnen zitten. Op voorhand is duidelijk dat dit voor de
Nederlandse banken een grote impact lijkt te hebben i.v.m. aanpassing van tal van systemen en applicaties,
alsook i.v.m. het inrichten en raadplegen van een centraal bestand dat lokale nummers aan rekeninghouders
koppelt.

De vraag is wat deze vorm van nummerbehoud zou kunnen opleveren.

8

Verkenning mogelijkheden partieel nummerbehoud in Nederland

3 Wat kan partieel nummerbehoud opleveren?
•

Enig gemak in de perceptie van de consument, omdat deze het IBAN gemakkelijker kan onthouden en/of
meer feeling met een eigen IBAN houdt. De vier letterige bankcode in het IBAN is meestal logisch, alleen is er
de gewenning aan het nieuwe controle getal.

•

Bij overstap moet consument toch nieuwe IBAN doorgeven aan leveranciers e.d. en bedrijven moeten de
IBANs van hun klanten dus wijzigen.

•

Ten opzichte van NL IBAN-portabiliteit is er het voordeel dat de bankcode in het IBAN naar de nieuwe bank
verwijst, waardoor de BIC-verrijking niet hoeft te veranderen en geen raadpleegbestand van geporteerde
IBANs nodig is. Daar staat echter tegenover dat banken een bestand met koppelingen van IBANs en
rekeninghouders moeten bijhouden en bij IBAN-uitgifte raadplegen.

•

Verder werkt ook deze variant van nummerbehoud alleen in Nederland en is als zodanig in strijd met de
SEPA-gedachte. Waar het loslaten van de uniciteit juist is gericht op het verder openen van het Europese
speelveld, zou het invoeren van deze lokale variant van nummerbehoud dat weer teniet doen.

9

10

Verkenning mogelijkheden partieel nummerbehoud in Nederland

Conclusie
Op het eerste oog lijkt kunnen behouden van het lokale nummer in de IBAN het overstappen voor de consument
niet heel veel meer te vergemakkelijken dan in de huidige situatie met een 100% nieuwe IBAN. Behoud van het
lokale nummer zou slechts een klein drempeltje wegnemen bij overstappen naar een andere bank. De huidige
overstapservice zou onverkort noodzakelijk blijven. Bovendien druist het in tegen de SEPA-gedachte van een
‘level playing’ field. Verder lijkt het mogelijk maken van partiële nummerportabiliteit voor de Nederlandse banken
wel een behoorlijke impact te hebben en zijn er aanpassingen nodig van de nummeruitgifte en van tal van
systemen en applicaties. Ook kan een centraal bestand nodig blijken met lokale nummers die aan de huidige
rekeninghouders zijn gekoppeld.

11

Mei 2016,
Amsterdam

De Nederlandsche Bank,
Rein Kieviet

12