Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 111

Topinkomens

Nr. 66

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 december 2013
Met deze brief bied ik u, mede namens de Staatssecretaris, de jaarlijkse
rapportage aan over de inkomensgegevens van bestuurders in de
zorginstellingen. Deze rapportage, in de bijlage, gebruikt de inkomensgegevens die in de jaarverslagen over 2012 zijn opgenomen. Deze jaarverslagen, inclusief de bezoldigingsgegevens, zijn voor eenieder transparant
gemaakt. Ze zijn gepubliceerd op de website www.jaarverslagenzorg.nl.
Het is de laatste keer dat er in deze vorm over wordt gerapporteerd gezien
de inwerkingtreding van de Wet normering topinkomens (Wnt) per
1 januari 2013.
Deze rapportage ontvangt u dit jaar bij uitzondering op deze wijze.
Oorspronkelijk kreeg u deze rapportage apart vanuit VWS aangeboden,
maar de laatste jaren was de rapportage gevoegd bij de rapportage van
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie (BZK) over de
inkomensgegevens uit de Wet openbaarmaking publiekgefinancierde
topinkomens (WOPT). Omdat deze wet per 1 januari 2013 is ingetrokken,
ontvangt u echter geen WOPT-rapportage over 2012 zoals de Minister van
BZK u eerder dit jaar heeft laten weten.
Voor alle duidelijkheid wil ik benadrukken dat over 2012 alleen een
transparantieregime geldt. Pas met ingang van 1 januari 2013 geldt ook
een normeringsregime, maar dan alleen voor arbeidsovereenkomsten die
vanaf die datum worden overeengekomen. Voor oudere contracten geldt
een overgangsregime.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

kst-30111-66
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 111, nr. 66

1

Rapportage inkomensgegevens van bestuurders van zorginstellingen uit de jaarverslagen-2012
1. Inleiding
VWS rapporteert jaarlijks aan de Kamer over de gegevens van de
inkomens van bestuurders van zorginstellingen zoals in de jaarverslagen
worden verantwoord (TK 29 689, nrs. 4, 34, 124 en 174, TK 30 111, nr. 48,
50, 52, 55 en 57. In deze rapportage zijn grotendeels dezelfde tabellen
gegenereerd als in de voorgaande jaren. De volgende rapportage gaat
over het verslagjaar-2013, het eerste jaar dat de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (Wnt) in
werking is. Die rapportage krijgt dan een andere, eenvoudiger opzet.
2.1 Reikwijdte van het onderzoek
In de analyse is gekeken naar vier sectoren:
− Ziekenhuiszorg: 108 instellingen
− Geestelijke gezondheidszorg (GGZ): 162 instellingen
− Gehandicaptenzorg: 126 instellingen
− Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT): 382 instellingen
2.2 Beloningsniveau van de bestuurders in 2012
De gegevens over het beloningsniveau in 2012 hebben betrekking op
1.203 bestuurders, werkend bij 778 instellingen. Interim-bestuurders en
gewezen bestuurders zijn bij deze analyse buiten beschouwing gelaten.
De inkomensgegevens van bestuurders van ZBC’s (zelfstandige behandelcentra) lenen zich niet voor analyse omdat zij daar niet in loondienst zijn.
Daarom zijn ze er dit jaar weer buiten gehouden. In iedere sector behalve
de ziekenhuiszorg zien we dit jaar een hoger aantal instellingen en dus
ook meer bestuurders dan in 2011 (was in 2011: 756 instellingen met 1.179
bestuurders; in 2012: 778 instellingen met 1.203 bestuurders).
De inkomensgegevens hebben betrekking op het brutoloon inclusief het
vakantiegeld en de eindejaarsuitkering, maar exclusief de onkostenvergoeding en de werkgeverslasten (premies en pensioen). Ook de eventuele
ontslaguitkering en de eventuele bonus zijn hierin niet meegenomen,
maar deze komen in paragraaf 5 terug. Het brutoloon van de bestuurder is
omgerekend naar een voltijds jaarloon voor de vergelijkbaarheid. Dat wil
zeggen dat is gecorrigeerd voor een eventuele deeltijdfactor en voor een
eventueel kortere duur van het dienstverband in het verslagjaar. Omdat de
klassenindeling in tabel 1 dezelfde is gebleven (i.e. niet aan inflatiecijfers
is aangepast), is daar met de invulling van de tabel rekening mee
gehouden (i.e. exclusief inflatie).
Tabel 1 Bruto jaarloon 2012 zorgbestuurders naar sector

Minder dan € 100.000
Tussen € 100.000 en € 150.000
Tussen € 150.000 en € 200.000
Meer dan € 200.000
Totaal
Totaal aantal
Gemiddeld

Ziekenhuiszorg

GGZ

Gehandicaptenzorg

VVT

Totaal

1%
14%
54%
31%

41%
33%
25%
1%

28%
46%
25%
1%

42%
42%
14%
2%

32%
35%
26%
7%

100%
230
184.000

100%
265
114.000

100%
187
122.000

100%
521
111.000

100%
1.203
128.000

De tabel laat een licht dalend beeld zien ten opzichte van dezelfde tabel
over 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 111, nr. 66

2

2.3 Vergelijking met de normen van de sector
1 september 2009 is de nieuwe Beloningscode Bestuurders in de Zorg
(BBZ) in werking getreden. Die geldt alleen voor nieuwe contracten. Die
code kan daarom pas effect sorteren op de inkomens van nieuwe
bestuurders die in 2010 werden ingeschaald. Daarom kon dat effect pas in
2011 gemeten worden in de jaarverslagen over 2010. Paragraaf 2.4 gaat
nader op de BBZ in.
In deze paragraaf is de tot nu toe gebruikelijke aanpak gehanteerd van het
afzetten van de inkomens van de bestuurders tegen de NVTZ- dan wel de
NVZD-norm, de voor het merendeel van de bestuurders geldende
normen. Met name die laatste norm was de gebruikelijke, namelijk ten
tijde dat de contracten die hier worden geanalyseerd, werden afgesloten.
De Nederlandse vereniging van toezichthouders in de zorg (NVTZ) en de
Nederlandse vereniging van ziekenhuisdirecteuren (NVZD) hebben beide
een regeling opgesteld die het maximumsalaris aangeeft dat de
bestuurder zou mogen verdienen aan de hand van kenmerken van de
organisatie (personeel, omzet, complexiteit). De regeling van de NVTZ is
gematigder dan die van de NVZD.
In onderstaande tabellen wordt per sector een vergelijking gemaakt
tussen het maximale salaris van de regeling in vergelijking met het
genoten salaris.
Tabel 2 Bruto jaarloon 2012 zorgbestuurders in vergelijking met de NVTZ-regeling
Ziekenhuiszorg

GGZ

Gehandicaptenzorg

VVT

Totaal

minder dan 75%
van 75 tot 90%
van 90 tot 100%
van 100 tot 110%
van 110 tot 125%
van 125 tot 150%
meer dan 150%

2%
5%
7%
18%
33%
30%
5%

26%
11%
11%
6%
11%
26%
9%

17%
18%
13%
14%
16%
17%
5%

8%
17%
20%
19%
20%
12%
4%

12%
14%
14%
15%
20%
19%
6%

Totaal
Totaal aantal

100%
230

100%
265

100%
187

100%
521

100%
1.203

Wanneer wordt gekeken naar de beloning van bestuurders in vergelijking
met de richtlijn van de NVTZ, dan moet geconcludeerd worden dat 60%
van de inkomens ook in 2012 uitkomen boven de uitkomst die toepassing
van de richtlijn van de toezichthouders zou hebben laten zien. In 2011 was
dat nog 65%.
Tabel 3 Bruto jaarloon 2012 zorgbestuurders in vergelijking de NVZD-regeling
Ziekenhuiszorg

GGZ

Gehandicaptenzorg

VVT

Totaal

minder dan 75%
van 75 tot 90%
van 90 tot 100%
van 100 tot 110%
van 110 tot 125%
van 125 tot 150%
meer dan 150%

5%
27%
29%
22%
11%
5%
1%

27%
28%
18%
12%
6%
7%
2%

30%
43%
14%
6%
2%
2%
3%

21%
40%
21%
8%
6%
3%
1%

21%
35%
21%
11%
7%
4%
1%

Totaal
Totaal aantal

100%
230

100%
265

100%
187

100%
521

100%
1.203

Omdat de NVZD-regeling ruimer is dan de NVTZ-regeling, komen hier
minder bestuurdersinkomens uit boven de NVZD-normen, namelijk 25%,
dan boven de NVTZ-normen (daar was het 60%). In 2011 zat ook 25% van
de bestuurders boven de NVZD-maxima.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 111, nr. 66

3

Als we de beloning afzetten tegen de globaal werkende (want onafhankelijk van omvang van de instelling en van complexiteit van het productieproces, van de functiezwaarte dus) norm van 130% van het gemiddelde
ministerssalaris in 2012, € 195.409, dan zien we dat gemiddeld 85%,
evenwel verschillend per sector, daar onder blijft. Dat is een verbetering
ten opzichte van 2011 toen 82% onder die norm bleef.
Tabel 4 bruto jaarloon 2012 afgezet tegen 130%-norm
Ziekenhuiszorg

GGZ

Gehandicaptenzorg

VVT

Totaal

Onder de norm
Boven de norm

46%
54%

90%
10%

93%
7%

96%
4%

85%
15%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Het totaalpercentage van boven de norm is gedaald namelijk van 18%
naar 15%. Die daling doet zich in alle sectoren voor.
2.4 De beloning van zorgbestuurders met een nieuwe baan
Zoals aangeduid in paragraaf 2.3 is de sector eind 2009 zelf met een
nieuwe beloningsnorm gekomen, de beloningscode voor bestuurders in
de zorg, de BBZ. Naast de loonontwikkeling van de zittende bestuurders is
het dan ook van belang te kijken naar de beloning van de bestuurders die
in 2012 in een nieuwe functie zijn begonnen (dat hoeven niet per se
nieuwe instromers te zijn, het kunnen ook mutaties binnen de sector zijn).
Hier kijken we dus naar álle nieuwe bestuurders in 2012.
Omdat deze zorgbestuurders in 2012 aan een nieuwe functie zijn
begonnen, hebben we dezen in tabel 5 alleen afgezet tegen de norm van
de BBZ. Daarbij is uitgegaan van een eventuele toeslag wegens
omgevings- en risicofactoren van maximaal 15%. Op grond van de BBZ
kan die echter maximaal 30% zijn. Wanneer er dus een hogere toeslag dan
15% is overeengekomen, komt dat in de onderstaande tabel als een
overschrijding naar voren (meer dan 100%). In de perceptie van het veld is
er dus bij minder dan 115% geen sprake van een overschrijding.
Tabel 5 Zorgbestuurders met een nieuwe baan t.o.v. BBZ-norm met een maximale toeslag van 15%
Ziekenhuiszorg

GGZ

Gehandicaptenzorg

VVT

Totaal

minder dan 75%
van 75 tot 90%
van 90 tot 100%
van 100 tot 110%
van 110 tot 125%
van 125 tot 150%
Meer dan 150%

2
10
8
3
2
2
1

9
6
6
0
0
0
0

7
8
4
0
0
0
0

7
18
3
2
0
1
0

25
42
21
5
2
3
1

Totaal aantal

28

21

19

31

99

De Wnt is per 1 januari 2013 in werking getreden. Nieuwe arbeidsovereenkomsten die vanaf 1 januari 2013 worden aangegaan mogen de Wnt-norm
niet overschrijden. Deze tabel 5 is dus ook een tabel die in de volgende
rapportage veranderd wordt.
2.5 Overige zaken
Bonussen
In 2012 heeft 6% (2011: 8%) van de bestuurders een bonus ontvangen van
gemiddeld € 12.500 (2011: € 10.100). Het gemiddelde bedrag is dus
gestegen ten opzichte van 2011, maar er is minder vaak uitgekeerd.
De hoogte van de bonus was in de ziekenhuissector hoger dan gemiddeld
(€ 18.000), en ook hoger dan een jaar eerder (€ 15.200).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 111, nr. 66

4

Ontslagvergoedingen
In 2012 ontving 2,4% (2011: 1,6%) van alle bestuurders enige vorm van
ontslagvergoeding. De gemiddelde ontslagvergoeding in 2012 komt neer
op € 127.250 (2011: € 144.500), echter met een vrij grote variatie. Het
percentage bestuurders dat een vergoeding kreeg, is gestegen ten
opzichte van 2011. In lijn daarmee zien we dat het aantal interimbestuurders in 2012 gestegen is ten opzichte van 2011, zie de volgende
paragraaf. De gemiddelde ontslagvergoeding ligt lager dan in het
voorgaande jaar, maar dat kan aan de samenstelling van de ontslagenen
liggen (bv. meer mensen met een relatief kort dienstverband dan wel een
relatief lager salaris). Bij de in jaarverslagen verantwoorde ontslagvergoedingen moet worden bedacht dat de uitgekeerde ontslagvergoedingen
lager kunnen uitvallen, met name wanneer er anticumulatiebedingen
gelden (betrokkene heeft ander betaald werk gevonden).
Interim-bestuurders
Naast de 1.203 bestuurders die in de bovenstaande tabellen zijn geanalyseerd, zijn in 2012 ook nog 116 bestuurders extern ingehuurd. Dit is meer
dan in 2011. Toen waren het er 96.
De neiging kan bestaan om te denken dat iedere extern ingehuurde
bestuurder een interim-bestuurder is. De praktijk laat evenwel zien dat er
ook instellingen zijn die structureel geen bestuurders in loondienst
hebben, maar structureel werken met dezelfde extern ingehuurde
bestuurder. Vaak gaat het dan om instellingen die werken met een
bestuurder die werkt via een management-bv.
De interim-bestuurder verbleef in 2012 gemiddeld 10 maanden (2011: 9)
bij de instelling. Dat is op zich lang voor een interimmer.
De gemiddelde vergoeding (dat is dus een ruimer begrip dan «de
beloning» omdat daar ook allerlei kostenvergoedingen voor zelf af te
sluiten sociale zekerheid en dergelijke, plus overheadkosten van de
interimmer in zitten), omgerekend naar jaarbasis bedroeg € 183.000, lager
dus dan in 2011 toen het gemiddelde op € 226.000 lag.
Toezichthouders
In deze analyse is de beloning van toezichthouders bij zorginstellingen in
de onderstaande tabel 6 afgezet tegen de globaal werkende norm (want
onafhankelijk van hun werkelijke inzet) van € 10.000 voor een lid en
€ 15.000 voor een voorzitter. Dat zijn de bedragen die de NVTZ als
maximum adviseert bij een normale werkbelasting en exclusief deelname
aan commissies. Overschrijdingen ten opzichte van dat referentiekader
zijn dus niet noodzakelijk meteen in strijd met de NVTZ-regeling omdat er
per geval verklarende factoren voor kunnen zijn.
Tabel 6 Analyse vergoeding toezichthouders 2012
Ziekenhuiszorg

GGZ

Gehandicaptenzorg

VVT

Totaal

Voorzitters met vergoeding > € 15.000
Leden met vergoeding > € 10.000

9,3%
21,4%

1,8%
5,3%

2,5%
7,3%

1,5%
3,4%

2,8%
7,3%

Totaal

19,2%

4,6%

6,4%

3,1%

6,4%

Hier is sprake van een stijging bij de leden (2012 7,3%, 2011 6,3%) in
tegenstelling tot bij de voorzitters (2012 2,8%, 2011 3,9%). Zoals vermeld
hoeft dit niet te wijzen op overschrijdingen van het maximale
NVTZ-advies omdat bijvoorbeeld werkbelasting en deelname aan
commissies verklarende factoren kunnen zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 111, nr. 66

5