Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2391
Vragen van de leden Uitslag en Koopmans (beiden CDA) aan de
staatssecretarissen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over ondervoeding bij ouderen in
verzorgingshuizen (ingezonden 28 maart 2011).
Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens de staatssecretaris van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ontvangen 29 april 2011).
Vraag 1
Bent u bekend met de tv-uitzending waarin een reportage te zien was over
ondervoeding bij ouderen in verzorgingshuizen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kijkt u aan tegen het onderzoeksrapport van de Universiteit Maastricht,
waarin staat dat verse maaltijden niet duurder hoeven te zijn dan kant-enklaar maaltijden?
Antwoord 2
Dit onderzoek is mij niet bekend. Ik ontvang graag van u dat rapport zodat ik
daar kennis van kan nemen.
Vraag 3
Is bekend in hoeveel verpleeg- en verzorgingshuizen, psychiatrische
ziekenhuizen en instellingen van gehandicaptenzorg kant-en-klaar maaltijden
worden geserveerd, met als belangrijkste argument kostenbesparing? Klopt
het dat kant-en-klaar maaltijden niet voldoen aan de vastgestelde maatstaven
voor een goede maaltijd?
Antwoord 3
Kant-en-klaar maaltijden zoals getoond in de Vara uitzending van 21 maart
zijn maaltijden waarmee voedingskundig niets mis is. Verderop in het
Vara-item worden deze maaltijden door de heer Wisse, directeur van
verzorgingshuis Naarderheem ook zo genoemd. Ze voldoen aan de maatsta1

ah-tk-20102011-2391
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Uitgesproken VARA, 21 maart 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

ven van een gezonde voeding en er wordt aanvullend rekening gehouden
met de wensen van de klant. Naast het getoonde bedrijf in de Vara-uitzending
zijn er tal van kleinschalige cateringinitiatieven die ook deze koelverse
maaltijden aanbieden. Vanuit de visie van kostenbesparing en gemak wordt
door diverse zorginstellingen van deze diensten gebruik gemaakt. Het is bij
mij niet bekend hoeveel en welke zorginstellingen om bovenstaande redenen
van deze dienstverlening gebruik maken.
Vraag 4
Deelt u de mening dat «Gezelligheid kent geen (leef)tijd» kent? Vindt u dat er
een relatie bestaat tussen ondervoeding en gezelligheid aan tafel?
Antwoord 4
Zoals ik in de beantwoording van de mondelinge vraag dinsdag 22 maart jl.
al heb aangegeven is het mij zeker bekend dat ouderen beter eten, als er
aandacht is voor de ambiance en de maaltijd smakelijk is. Dat is voor de
voormalige ministers van LNV en VWS ook aanleiding geweest om eind 2010
de pilot «De genietende groene tafel» te ondersteunen. De resultaten van
deze pilot gaven aanleiding om het onderwerp eten en drinken bij ouderen in
zorginstellingen verder uit te werken in een parapluproject genaamd «een
mooie maaltijd in de zorg» waarin het RIVM, TNO, Wageningen UR en
zorgbedrijf/praktijkorganisatie Phliss participeren. Het bieden van aanknopingspunten voor de uitrol van «een mooie maaltijd in de zorg» over
meerdere zorginstellingen is een belangrijk onderdeel van dit onderzoek. De
ministeries van VWS en EL&I streven met dit project naar een gezond en
duurzaam voedselaanbod in de zorg.
Vraag 5, 6 en 7
Bent u bereid om de Hazard Analysis Critical Control Points (HACCP)-normen,
waarvan in de praktijk blijkt dat deze beperkend werken om creatief met
voedsel om te gaan en een enorme bureaucratie met zich meebrengen (en
dus geen tijd voor de bewoner), zo te vertalen dat met behoud van kwaliteit
en met minder rompslomp een betere maaltijd op tafel gezet kan worden
waarbij de gezelligheid leidend is? Met andere woorden, mag het potje jam
weer op de ontbijttafel?
Hoe ziet u de balans tussen enerzijds huiselijkheid en gezelligheid en
anderzijds risicobeperking?
Bent u bereid om in nauw overleg met gebruikers van de zorg en de mensen
uit de praktijk de regelgeving in dit kader aan te passen?
Antwoord 5, 6 en 7
De HACCP-normen waar u op doelt zijn vastgelegd in de Hygiënecode voor
de voedingsverzorging in zorginstellingen en Defensie. Deze code is per
1 januari 2009 van kracht. Het Voedingscentrum is houder van de code.
De HACCP-normen zijn niet in de eerste plaats geassocieerd met huiselijkheid
en gezelligheid maar met veiligheid van de maaltijdbereiding en -verstrekking.
De Hygiënecode voor de voedingsverzorging in zorginstellingen en Defensie
is een praktische vertaling van de HACCP-normen naar de situatie zoals die
zich voordoet in zorginstellingen. Het betreft hier processen als: bestellen,
ontvangst van goederen, opslag, bereiding, serveren, transport en afwas. De
code zelf geeft geen aanleiding om een maaltijd vanuit het oogpunt van
veiligheid minder huiselijk of gezellig te maken. Het potje jam waar u het
over heeft mag echt op de ontbijttafel staan. Er is geen enkele HACCP-norm
die dit tegenspreekt.
Ook de deelname van bewoners in de kleinschalige maaltijdbereiding, zoals
aardappelen schillen, boontjes doppen, tafel dekken enz. zijn handelingen die
met creativiteit en gezond verstand kunnen worden ingepast door het
personeel dat met de maaltijdbereiding is belast. Ook dit wordt door geen
enkele HACCP-norm tegengesproken.
De balans tussen enerzijds huiselijkheid en gezelligheid en anderzijds
risicobeperking komt mijns inziens niet vanuit het versoepelen van regelgeving. Deze balans moet gevonden worden in het met gezond verstand en
creativiteit inpassen van deze noodzakelijke regelgeving in de dagelijkse gang
van zaken rondom maaltijdbereiding en –verstrekking in zorginstellingen.
Hiervoor is de Hygiënecode voor de voedingsverzorging in zorginstellingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

en Defensie een laagdrempelig en praktisch hulpmiddel om veilig met
voedsel om te gaan.
In 2014 zal deze code herzien worden. Dat is een mooi moment om de
praktische toepasbaarheid met de verschillende partijen uit het veld, weer
eens nader onder de loep te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3