Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2023

Nr. 140

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2023
Inleiding
In het tweede Halfjaarbericht politie 2022 heb ik aangegeven u begin 2023
te informeren over de wijze waarop ik opvolging geef aan de motie van de
leden Helder en Van der Werf. Hierin wordt de regering verzocht om
artikel 31 (Politie) van de begroting van Justitie en Veiligheid (verder:
JenV-begroting) uit te splitsen in meerdere begrotingsartikelen waarmee
het inzicht en de controle van de Kamer wordt vergroot1. Tijdens het
commissiedebat van 22 december 2022 heeft mevrouw Helder inkleuring
gegeven aan die motie2. Daarbij heeft zij aangegeven dat er vaste kaders
moeten zijn voor de operationele capaciteit van de politie. Voordat ik
hierop inga sta ik kort stil bij hetgeen hierover in het recente verleden
tussen mijn ambtsvoorganger en uw Kamer is gewisseld.
Context
Begin 2019 heeft mijn ambtsvoorganger aan de Afdeling advisering van
de Raad van State (verder: Afdeling) gevraagd hem voor te lichten over de
democratische controle van de Kamer op de besteding van het
politiebudget.
De Afdeling heeft in reactie hierop aangegeven dat de Kamer voldoende
instrumenten heeft om haar democratische controle op de besteding van
het politiebudget uit te voeren3. Zo kan de Kamer amenderen op artikel 31
van de JenV-begroting en ook moties indienen bij de JenV-begroting met
als bijlagen de door de minister voorgenomen begroting van de politie en

1

Kamerstuk 36 200, VI nr. 52
Kamerstuk 29 628, nr.1155
3
Bijlage bij Kamerstuk 29 628, nr. 898
2

kst-36200-VI-140
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 140

1

de daarbij behorende voorgenomen meerjarenraming4 alsook het door de
minister voorgenomen beheersplan5. De Afdeling heeft daarbij aangegeven dat de Kamer bij de behandeling van begrotingswetten meer
gebruik maakt van moties dan van amendementen en dat aangenomen
moties in dat verband worden behandeld als amendementen. Op basis
van de moties die de Kamer de laatste jaren naar aanleiding van de
JenV-begroting op het terrein van politie heeft ingediend (zie bijlage) blijkt
dat deze ook daadwerkelijk van invloed zijn op de omvang en de
besteding van het politiebudget.
De optie om artikel 31 van de JenV-begroting op te splitsen in meerdere
artikelen heeft, zo stelt de Afdeling, het nadeel dat er minder flexibiliteit is
om te schuiven tussen budgetten op verschillende artikelen. Daarvoor zou
dan immers een wijziging van de JenV-begroting nodig zijn (bij suppletoire wet).
Mijn ambtsvoorganger heeft gelet op het bovenstaande besloten niet over
te gaan tot het splitsen van artikel 31 van de JenV-begroting. Wel heeft hij
toegezegd dit begrotingsartikel informatiever te maken, door de transparantie in de toedeling van het politiebudget te vergroten6.
Motie leden Helder en Van der Werf
Voor de opvolging van de motie van de leden Helder en Van der Werf is
het belangrijk voor ogen te hebben hoe de opdrachtverlening, het beheer
en de financiering van de politie is vormgegeven en waarom deze zo is
vormgegeven.
De gezagsdragers, de burgemeesters en officieren van justitie, zijn
verantwoordelijk voor het vaststellen van helder beleid en heldere
opdrachten op het terrein van de taakuitvoering van de politie. De
Minister van Justitie en Veiligheid (verder: minister) is opdrachtgever voor
een aantal specifieke politietaken. Denk aan de bewaking en beveiliging
van de leden van het koninklijk huis en andere door de minister aangewezen personen, de politiële vreemdelingentaak en de executietaak7.
Daarnaast stuurt de minister op de taakuitvoering van de politie door
landelijke beleidsdoelstellingen8 die zijn opgenomen in de veiligheidsagenda. De minister houdt zicht op de realisatie hiervan en legt hierover
verantwoording af aan het parlement.
De minister draagt de politieke eindverantwoordelijkheid voor het beheer
van de politie. Op basis van de Politiewet 2012 en de daarop gebaseerde
regelgeving heeft de minister een aantal taken en bevoegdheden
waarmee deze verantwoordelijkheid kan worden waargemaakt. Zo stelt de
minister jaarlijks de door de korpschef opgestelde jaarstukken van de
politie, waaronder de begroting/ meerjarenraming en het beheersplan,
vast9. Ook geeft de minister kaders en aanwijzingen10 in de jaaraan-

4

Zie artikel 4, tweede lid, van het Besluit financieel beheer politie
Zie artikel 46, vierde lid, Besluit beheer politie
Kamerstuk 31 865, nr. 175
7
Met de portefeuilleverdeling bewindspersonen Ministerie van Justitie en Veiligheid is het
opdrachtgeverschap voor de executietaak belegd bij de Minister voor Rechtsbescherming en
het opdrachtgeverschap voor de politiële vreemdelingentaak bij de Staatsecretaris van Justitie
en Veiligheid.
8
De Politiewet 2012, artikel 18.
9
Door de wijziging van de Politiewet 2012 naar aanleiding van de evaluatie van deze wet heeft
de korpschef per 1 januari 2023 de taak gekregen de jaarstukken voor de politie op te stellen,
waardoor het beheer meer bottom-up, rekening houdend met lokale en regionale wensen, tot
stand komt. De jaarstukken worden door de minister vastgesteld.
10
Politiewet 2012, artikel 31.
5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 140

2

schrijving voor het opstellen van deze stukken. Zo stelt de minister
jaarlijks de door de korpschef in het begrotingsjaar te realiseren
operationele sterkte van de politie vast alsook de verdeling van die sterkte
over de landelijke en regionale eenheden en ondersteunende diensten11.
Uw Kamer kan de minister dan ook aanspreken op het gehele beheer van
de politie.
De financiering van de politie geschiedt op basis van het Besluit financieel
beheer politie via de algemene bijdrage en bijzondere bijdragen12. Het
overgrote deel van de financiering vindt plaats via de algemene bijdrage.
Dit biedt de korpschef, binnen de door de minister gestelde kaders en
gegeven de door de minister gegeven aanwijzingen, ruimte bij het
opstellen van de politiebegroting, de meerjarenraming en het
beheersplan. Die ruimte maakt dat de korpschef het beheer zodanig kan
vormgeven dat dit het best aansluit bij de prioriteiten van de vele
verschillende (lokale) gezagsdragers en de landelijke doelstellingen uit de
veiligheidsagenda.
Door het huidige JenV-begrotingsartikel voor de politie te splitsen in
meerdere aparte begrotingsartikelen zou van de algemene bijdrage aan
de politie afgestapt worden en zou de korpschef, bovenop de door de
minister gegeven kaders en aanwijzingen voor het opstellen van de
politiebegroting/ meerjarenraming en het beheersplan, top-down
financiële schotten krijgen opgelegd die alleen door wetswijzigingen (op
de begrotingswet) zouden kunnen worden aangepast. Dit zou, zoals ook
de Afdeling heeft aangegeven, een forse beperking betekenen van de
flexibiliteit in de aanwending van het politiebudget en bovendien extra
administratieve lasten opleveren. Dit biedt de politie minder ruimte om
bijvoorbeeld als de situatie dat vraagt vooruitlopend op de toekenning
van de daarvoor bestemde middelen direct op te schalen zoals voor
bewaken en beveiligen en zeden, om bijvoorbeeld middelen uit vacatures
of uit tijdelijke meevallers op het terrein van huisvesting in te zetten voor
hogere ICT kosten als gevolg van cyberaanvallen of om waterwerpers te
huren bij buurlanden. Die beperking van de flexibiliteit in de besteding
van het politiebudget staat haaks op het beleid dat na de evaluatie van de
Politiewet 2012 is ingezet en op de daaruit volgende, door een grote
meerderheid van beide Kamers gedragen, wijziging van de Politiewet
2012 waarvan de laatste tranche per 1 januari 2023 is ingegaan. Juist in
deze tijd, waarin de politie staat voor nieuwe uitdagingen op verschillende
terreinen (zoals bewaken en beveiligen, migratie, stikstofprotesten), is
deze flexibiliteit noodzakelijk voor een effectieve taakuitvoering. Ik ben
dan ook geen voorstander van de splitsing van artikel 31 van de
JenV-begroting in meerdere artikelen.
Ik ondersteun wel de achterliggende doelstelling van de motie om het
inzicht in en de controle van de Kamer op de besteding van het politiebudget te vergroten en vaste kaders te stellen voor de operationele sterkte
van de politie.
Gelet op het bovenstaande vat ik de motie van de Kamer op als een
opdracht in de JenV-begroting het inzicht in de besteding van het
politiebudget te vergroten en hierin duidelijke kaders op te nemen voor de
korpschef met betrekking tot de operationele sterkte van de politie opdat

11
12

Het Besluit verdeling sterkte en middelen politie, artikel 3, eerste lid.
De algemene bijdrage is de bijdrage voor het geheel van werkzaamheden dat wettelijk tot de
taak van de politie behoort, niet zijnde een bijzondere bijdrage. Bijzondere bijdragen zijn
bijdragen voor een specifiek omschreven doel, bijvoorbeeld voor zeden en bewaken en
beveiligen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 140

3

uw Kamer haar controlerende taak goed kan uitvoeren en gerichter kan
sturen op de besteding van het politiebudget.
Daartoe neem ik in de JenV-begroting de onderstaande tabellen over de
meerjarige besteding van het politiebudget op. Deze tabellen sluiten aan
op de informatie die is opgenomen in de begroting/meerjarenraming en
het beheersplan van de politie. Ter illustratie zijn deze tabellen gevuld met
de cijfers uit de jaarstukken voor 2023.
De eerste tabel bevat een onderverdeling van het politiebudget in een
aantal kostenposten. Een dergelijke tabel is voor het eerst opgenomen in
de JenV-begroting 2021.
Bedragen x € 1 mln.

Realisatie
Jaar 2021

Begroting
Jaar 2022

Begroting
Jaar 2023

Begroting
Jaar 2024

Begroting
Jaar 2025

Begroting
Jaar 2026

Begroting
Jaar 2027

Personeel
Rente
Opleiding en vorming
Huisvesting
Vervoer
Verbindingen en
automatisering
Geweldsmiddelen en
uitrusting
Operationele en
beheerskosten

4.949
7
75
394
182

4.842
7
81
348
210

5.511
9
81
386
218

5.665
10
81
385
221

5.589
15
81
385
221

5.642
16
81
385
221

5.647
17
81
385
221

517

518

687

671

609

610

610

35

71

56

60

60

60

60

291

353

359

361

363

362

363

6.450

6.430

7.307

7.454

7.323

7.377

7.384

TOTAAL

Tevens zal ik in de JenV-begroting de onderstaande tabel opnemen.
Capaciteit in FTE

Realisatie
2021

Formatieve
sterkte 2022

Formatieve
sterkte 2023

Formatieve
sterkte 2024

Formatieve
sterkte 2025

Formatieve
sterkte 2026

Formatieve
sterkte 2027

41.242
4.745

42.459
5.121

42.629
5.162

42.758
5.173

42.852
5.189

43.277
5.190

43.647
5.190

202
4.781

122
4.679

122
4.679

122
4.684

122
4.694

122
4.699

122
4.699

TOTAAL OS excl.
aspiranten

46.189

47.702

47.912

48.052

48.163

48.588

48.958

TOTAAL OS
incl. aspiranten

50.970

52.381

52.591

52.736

52.857

53.287

53.657

TOTAAL NOS

12.142

11.392

11.411

11.398

11.380

11.392

11.382

OS Regionale eenheden
(incl. RST)
OS landelijke eenheden
OS korpsleiding en
ondersteunende
diensten
Aspiranten

Deze tabel geeft meerjarig inzicht in de ontwikkeling van de operationele
sterkte (OS) en de toedeling daarvan aan de verschillende onderdelen van
het politiekorps en een meerjarig inzicht in de ontwikkeling van de niet
operationele sterkte (NOS).
Belangrijk om te weten is dat de Minister van Justitie en Veiligheid de
door de korpschef te realiseren operationele sterkte voor het begrotingsjaar vaststelt13. Deze operationele sterkte is voor de korpschef
uitgangspunt bij het opstellen van de jaarstukken.
Daarnaast zal ik u ook via andere wegen dan de JenV-begroting blijven
informeren over de besteding van het politiebudget, bijvoorbeeld via de
politiebegroting, de meerjarenraming, het beheersplan, de jaarrekening
13

Besluit verdeling sterkte en middelen politie, artikel 3, eerste lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 140

4

en het jaarverslag van de politie. Maar ook via separate brieven aan uw
Kamer. Die brieven bieden de mogelijkheid om uw Kamer van meer
gedetailleerde informatie te voorzien. Bijvoorbeeld waar het gaat over
maatschappelijk urgente onderwerpen.
Op bovengeschetste wijze zal de JenV-begroting meer gedetailleerde
informatie bevatten over de besteding van het politiebudget en in het
bijzonder over de ontwikkeling van de operationele sterkte en de
niet-operationele sterkte. Indien door uw Kamer gewenst kan in de
JenV-begroting aanvullende informatie over de besteding van het
politiebudget worden opgenomen. Op basis van die informatie en de
overige informatie die ik u stuur over de besteding van het politiebudget
kan uw Kamer door middel van moties meer gericht sturen op de
besteding van het politiebudget.
Tevens blijft hierdoor de financiering van de politie grotendeels via een
algemene bijdrage plaatsvinden. Hierdoor behoudt de korpschef de
nodige flexibiliteit om wat betreft het beheer en de taakuitvoering zo
effectief mogelijk gevolg te kunnen geven aan de prioriteiten van de vele
(lokale) gezagsdragers en uit de veiligheidsagenda met ruimte voor
regionaal en lokaal maatwerk.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 140

5