Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

706
Vragen van het lid Remco Dijkstra (VVD) aan Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu over het bericht «Griekenland krijgt 1,75 miljard euro
uit EU-klimaatplan om twee nieuwe kolencentrales te bouwen» (ingezonden
15 november 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
7 december 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Greece set to win € 1.75bn from EU climate
scheme to build two coal plants»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat publieke gelden afkomstig uit het Europese emissiehandelssysteem, dat is bedoeld om emissies terug te brengen onder andere
via beprijzing en door innovatie te stimuleren, nu worden ingezet om armere
landen te helpen hun emissies te reduceren?
Antwoord 2
Deze uitzondering staat armere lidstaten toe, onder voorwaarden, gratis
rechten te geven aan hun elektriciteitsproducenten om investeringen in
modernisering te ondersteunen. Ik vind deze uitzondering billijk gezien de
modernisering die de energiesector in deze landen nog moet realiseren.
Vraag 3 en 4
Wat vindt u ervan dat Griekenland daarbij kiest voor het bouwen van twee
nieuwe kolencentrales, in plaats van schonere technologie?
In hoeverre is het bouwen van nieuwe kolencentrales voor de middellange en
langere termijn verstandig als tegelijkertijd in Europa flink wordt ingezet op
een versterking van emissiehandel, waardoor het uitstoten behoorlijk duurder
zal worden en kolencentrales dus veel minder rendabel zullen zijn?

1

ah-tk-20162017-706
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Website the guardian, 3 november 2016 (https://www.theguardian.com/environment/2016/nov/
03/greece-set-to-win-175m-from-eu-climate-scheme-to-build-two-coalplants?CMP=share_btn_tw)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
De betreffende uitzondering is alleen van toepassing op landen, waarvan het
BNP lager is dan 60% van het EU gemiddelde. Griekenland staat niet op deze
lijst. Bij de behandeling van het herzieningsvoorstel van de ETS richtlijn voor
2021–2030, heeft het Industriecomité van het Europees parlement voorgesteld
om Griekenland toe te voegen aan de lidstaten die gratis emissierechten aan
de energiesector kunnen toekennen ten koste van eigen veilinginkomsten. Ik
heb geen aanwijzingen dat dit voorstel op brede steun kan rekenen in het
Europees parlement en de Raad. Het is daarom onwaarschijnlijk dat
Griekenland de bouw van twee nieuwe kolencentrales zal kunnen financieren
door middel van de voorgenoemde uitzonderingsbepaling in het ETS. Ik zet
me ervoor in dat alleen investeringen in CO2-arme technologieën in
aanmerking komen voor financiering uit deze uitzonderingsbepaling in het
ETS. Nieuwe kolencentrales zonder CO2-opslag lijken mij daarbij ongewenst,
mede omdat ik uw analyse deel dat op termijn kolencentrales veel minder
rendabel zullen worden.
Vraag 5
Is het niet wrang dat juist emissierechten hiervoor worden aangewend? Zou
het niet verstandiger zijn deze middelen in te zetten voor een omslag naar
een meer duurzame energievoorziening?
Antwoord 5
Het is van belang dat dit soort middelen, zoals ingezet op basis van bovengenoemde uitzondering, bijdraagt aan de daadwerkelijke reductie van de
broeikasgasuitstoot. In het Commissievoorstel voor herziening van de ETS
richtlijn voor de periode 2021–2030 worden reeds voorwaarden aan de
investeringen gesteld. Zo moet bij de selectie van grote projecten met een
waarde boven 10 miljoen euro een competitief biedproces worden gevolgd.
Hierbij wordt gescoord op kostenefficiëntie en emissiereductie. Bij de
onderhandelingen over de ETS richtlijn, zet ik me er daarnaast voor in dat
alleen investeringen in CO2-arme technologieën voor selectie in aanmerking
komen.
Vraag 6
Klopt de veronderstelling dat deze kolencentrales wellicht tot diep in de
komende eeuw, dus ook na 2050 actief zullen zijn? In hoeverre schaadt dit
klimaatneutraliteit? Of zijn u plannen
bekend die het opslaan of hergebruik van koolstof in Griekenland behelzen?
Antwoord 6
Kolencentrales worden verondersteld een economische levensduur van
tenminste 25 jaar te hebben. De emissies van de kolencentrales vallen onder
het vaste emissieplafond van het Europese emissiehandelssysteem. Het ETS
plafond zal richting 2050 sterk dalen gezien de Europese klimaatdoelstelling.
De emissies van kolencentrales, ook voor zover nog in gebruik in 2050, zullen
afgedekt moeten worden middels de aankoop van emissierechten of het
opslaan van CO2. Een van de uitgangspunten van emissiehandel is dat
bedrijven bij lange termijn investeringen rekening houden met de koolstofkosten over de hele levensduur van de investering. In het geval Griekenland
conform de wens van het Industriecomité in de toekomst gratis rechten
beschikbaar mag stellen dan zullen de langere termijn koolstofkosten ook een
afweging zijn tijdens het competitief biedproces waarmee Griekenland kiest
welke projecten met deze gratis rechten worden ondersteund. Ik ben niet op
de hoogte van concrete plannen in Griekenland voor opslag voor CO2.
Vraag 7
Wat is de uitstraling voor het leiderschap van Europa op het gebied van
klimaatbeleid als Griekenland deze stap zet en Europa de middelen verschaft?
In hoeverre wordt hier een dubbele standaard gehanteerd?
Antwoord 7
Op dit moment is er geen reden te veronderstellen dat Griekenland in
aanmerking komt voor deze uitzondering en hiermee nieuwe kolencentrales
kan financieren. Zoals bij antwoord 3 opgemerkt, komen wat mij betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

alleen investeringen in CO2-arme technologieën in aanmerking voor
financiering uit deze uitzonderingsbepaling in het ETS.
Vraag 8
Ook de Grieken willen betaalbare energie en kiezen bewust voor nieuwe
kolencentrales ter vervanging van de oude; is het logisch gezien de totale
emissieplafonds in Europa, waar ook Nederland onder valt, dat Nederlandse
moderne kolencentrales zouden sluiten, terwijl ze elders geopend worden?
Antwoord 8
Uw Kamer wordt nog dit jaar geïnformeerd over de uitkomsten van het
onderzoek naar de uitfasering van kolencentrales in Nederland.
Vraag 9
Zijn er andere Europese landen die gebruik kunnen maken van dezelfde
fondsen om hun energiehuishouding te verbeteren en die ook vernieuwde
kolencentrales overwegen? Zo ja, welke, waar, wanneer en hoeveel?
Antwoord 9
De volgende landen mogen volgens het Commissievoorstel voor herziening
van de ETS richtlijn gebruik maken van de uitzondering en een deel van hun
te veilen emissierechten toekennen aan hun energiesector: Bulgarije, Cyprus,
Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Roemenië en Tsjechië. De
precieze voorwaarden die hier aan worden gesteld, maken deel uit van de
onderhandelingen van de ETS richtlijn. In 2019 moeten de betreffende
lidstaten aangeven welke projecten ze willen financieren om hun energiehuishouding te verbeteren en wordt duidelijk of hier ook projecten bij zitten
gericht op het moderniseren van kolencentrales.
Vraag 10
Is het niet juist opmerkelijk dat linkse partijen zoals in Griekenland Syriza en
de Duitse SPD, ondanks mooie woorden voor milieu, toch eerder neigen te
kiezen voor betaalbare en daarmee wat minder schone energie uit kolen dan
uit alternatieve, meer duurzame bronnen? Wat is uw oordeel hierover?
Antwoord 10
Ieder lidstaat is zelf verantwoordelijk voor zijn energiebeleid en de afwegingen daarbinnen. Ik zet stevig in op versterking van het ETS omdat hiermee in
heel Europa een sterke financiële prikkel voor CO2-arme energie kan worden
gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3