Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 730 IX

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2017 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen
aan te brengen in de begrotingsstaten van het Ministerie van Financiën
(IXB) en de Nationale Schuld (IXA).
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-34730-IX-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Leeswijzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen
ten opzichte van de begroting 2017 van het Ministerie van Financiën. In
paragraaf 2.1 is een overzicht opgenomen van de belangrijkste mutaties
(mutaties groter of gelijk aan € 10 mln. voor artikel 1 t/m 10). Ook worden
de belangrijkste mutaties voor de financiering van de staatsschuld
toegelicht. Paragraaf 2.2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire
gevolgen van beleid. Na de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt
een toelichting op de cijfers uit de kolom «mutaties 1e suppletoire
begroting» gegeven. Hierbij worden tenminste de mutaties groter of gelijk
aan € 2,5 mln. of 5% van de ontwerpbegrotingstand toegelicht. De
mutaties kunnen zowel beleidsmatig als technisch (bijvoorbeeld overboekingen en ramingbijstellingen) van aard zijn. Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften behoeven de technische mutaties niet te worden toegelicht.
Mutaties in de apparaatsuitgaven worden, voor zover deze betrekking
hebben op overheveling van formatieplaatsen binnen de begroting of op
overheveling tussen Financiën en andere departementen, niet nader
toegelicht. De toelichting op de mutatie van de belastingontvangsten is in
de Voorjaarsnota opgenomen.
2. Het beleid
2.1.1. Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en
ontvangstenmutaties
De belangrijkste mutaties (uitgaven en ontvangsten groter of gelijk aan
€ 10 mln.) worden in onderstaande tabellen weergegeven en onder de
tabel toegelicht. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar
de toelichting bij het betreffende artikel.
Tabel: overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties (x € 1.000)
Art. nr.
Stand oorspronkelijke vastgestelde begroting 2017
Belangrijkste suppletoire mutaties:
1) Mutaties belastingdienst
2) Deelname aan internationale instellingen
3) Schade-uitkering EKV
4) Onvoorzien
5) Loonbijstelling
6) Prijsbijstelling
Overige uitgaven (saldo)
Stand 1e suppletoire begroting 2017

Uitgaven 2017
6.568.021

1
4
5
10
10
10

195.414
– 77.828
– 17.400
– 88.001
57.524
13.511
24.776
6.676.017

Toelichting
1.

De mutatie op de uitgaven bij de Belastingdienst betreft een
saldopost van met name de volgende mutaties: Voor de uitvoering
van de Investeringsagenda is vanuit de Aanvullende Post € 80,6 mln.
voor de instroom van nieuwe medewerkers en innovatieve projecten
overgeheveld naar het artikel van de Belastingdienst. Daarnaast is
€ 53,3 mln. voor de vertrekregeling overgeheveld vanuit artikel 10 (+
€ 133,9 mln.). Tevens zijn er aanvullend middelen vrijgemaakt binnen
de begroting van Financiën voor het aannemen van personeel in
bedrijfskritische functies om daarmee de continuïteit van het primaire
proces te borgen. Daarnaast is € 35 mln. beschikbaar gesteld voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

2

2.

3.
4.

5.
6.

het programma rationalisatie, dat bijdraagt aan het oplossen van de
door de ARK als onvolkomenheid aangemerkte legacyproblematiek
van verouderde en minder wendbare ICT-systemen.
De uitkeringen van SMP- en ANFA-winsten aan Griekenland wordt
uiteindelijk pas definitief besloten aan het einde van het derde
Griekse programma in 2018. Vandaar dat de bedragen die vooralsnog
gepland stonden voor 2017 in de begroting worden doorgeschoven
naar 2018. Daarnaast schuiven de kapitaalverhogingen voor IBRD en
IFC een cohort op naar 2018 t/m 2022.
Momenteel doen zich geen directe grote schadedreigingen voor. Om
deze reden kan de raming naar beneden worden bijgesteld.
Er zijn middelen die gereserveerd stonden voor Switch overgeheveld
naar artikel 1 voor het bekostigen van de vertrekregeling en het
programma rationalisatie van de Belastingdienst.
Het departement Financiën heeft in 2017 loonbijstelling van € 57,5
mln. ontvangen.
Het departement Financiën heeft in 2017 prijsbijstelling van € 13,5
mln. ontvangen.

Tabel: overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties (x € 1.000)
Art. nr
Stand oorspronkelijke vastgestelde begroting 2017
Belangrijkste suppletoire mutaties:
1) Belastingontvangsten
1) Ontvangsten boetes en schikkingen
2) Kosten vervolging
3) Opbrengst verkoop vermogenstitels
4) Dividend en afdrachten staatsdeelnemingen
5) Winstafdracht DNB
6) Lening SRH
7) Premies EKV
Overige ontvangsten (saldo)
Stand 1e suppletoire begroting 2017

Ontvangsten
2017
133.079.000

1
1
1
3
3
3
3
5

4.602.829
– 45.000
– 20.000
966.760
– 32.000
– 28.000
160.000
11.200
8.306
138.703.095

Toelichting
1.

2.
3.
4.

5.
6.

Het Hof heeft 7 juni 2016 geoordeeld dat er een wanverhouding
bestaat tussen het niet tijdig betalen van de motorrijtuigenbelasting
(MRB) en de opgelegde verzuimboete. Als gevolg van deze uitspraak
zijn de boeteontvangsten op de begroting van de Belastingdienst (60
mln.) naar beneden bijgesteld. Voor een deel wordt deze tegenvaller
gedekt met een structurele meevaller binnen het boetedossier (15
mln.). Per saldo wordt de raming met 45 mln. bijgesteld.
Op basis van de realisatie 2016 wordt de raming van de ontvangsten
van de doorberekende tarieven Kostenwet met € 20 mln. verlaagd.
De verkoop van aandelen a.s.r. in januari en april 2017 heeft geleid tot
een ontvangst van € 966,8 mln.
De dividenden van staatsdeelnemingen vallen in 2017 lager uit dan
verwacht. Dit heeft met name te maken met het methodebesluit van
de ACM inzake Gasunie, wat leidt tot minder dividendontvangsten.
Vanwege gedaalde marktrentes die leiden tot lagere rendementen
valt de winstafdracht DNB in 2017 tegen.
Op 1 mei jl. is de Kamer per brief geïnformeerd over het uitkeren van
overtollige liquiditeiten van SRH aan de Staat, waarvoor SRH een
vordering ontvangt. Deze transactie leidt tot een betalingsverplichting
en ontvangst van naar verwachting € 160 mln. in 2017 (Kamerstuk
33 532, nr. 71).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

3

7.

Reeds ontvangen premies EKV geven aanleiding tot een opwaartse
bijstelling van de raming.

2.1.2 Overzicht belangrijkste mutaties schuldfinanciering en kasbeheer
In onderstaande tabel worden de belangrijkste mutaties in uitgaven voor
schuldfinanciering en kasbeheer weergegeven. De mutaties in deze
posten zijn ook opgenomen in de tabellen in paragraaf 2.4. In die tabellen
worden eveneens de overige mutaties gepresenteerd. Hieronder vallen de
aflossingen en uitgiften van de staatsschuld en mutaties in de schuldverhouding van de Staat met de deelnemers aan het schatkistbankieren.
Overzicht belangrijkste mutaties schuldfinanciering en kasbeheer (x € 1 mln.)
2017
Mutaties netto rentelasten (EMU-saldo relevant) (+ is uitgave / – is ontvangst)
Stand ontwerpbegroting 2017
1. Bijstelling financieringsbehoefte
2. Bijstelling rentetarief
3. Effect schulduitgifte
4. Bijstelling rente interne schuldverhoudingen
Stand 1e suppletoire begroting 2017 (alleen EMU-saldo relevante rentelasten
en -baten)
Overige mutaties (niet EMU-saldo relevant)
Stand ontwerpbegroting 2017
5. Bijstelling rentederivaten
Stand 1e suppletoire begroting 2017 (niet EMU-saldo relevante rentelasten
en -baten)
Stand 1e Suppletoire begroting 2017 (rentelaten en -baten incl. kasstromen
a.g.v. derivaten)

6.377
45
25
22
– 10
6.459

– 1.483
– 295
– 1.778

4.681

Toelichting
1.

2.

3.

4.

5.

De financieringsbehoefte is sinds het opstellen van de begroting
afgenomen vanwege de gunstigere raming van het EMU-saldo. Dit
heeft met name een effect op de rentelasten van de vlottende schuld.
Door de negatieve rente op de geldmarkt ontvangt de Staat rente op
de kortlopende schuld. Een lagere kortlopende schuld betekent
daarom lagere inkomsten. De netto-rentelasten stijgen hierdoor met
€ 45 mln.
De raming van het rentetarief is iets naar boven bijgesteld in de
CEP-raming van het CPB. Dit heeft een stijging van de verwachte
rentelasten met € 25 mln. tot gevolg.
Op het moment van schulduitgifte worden de rentelasten vastgelegd
tegen het dan geldende rentetarief. Als gevolg hiervan is de raming
van de rentelasten met € 22 mln. toegenomen.
De verwachte netto rentelasten op de interne schuldverhouding zijn
met € 10 mln. afgenomen. Dit komt met name door hogere ontvangsten op de uitstaande leningen van de agentschappen.
Het voortijdig beëindigen van rentederivaten leidt tot een bijstelling
van de rentebaten met € 295 mln. Dit is het saldo van de eenmalige
ontvangsten voortijdige beëindiging (+ € 473 mln.) en de bijstelling
van de rentebaten op de langlopende rentederivaten (– € 178 mln.).
De beëindigde rentederivaten hebben per saldo een voor de Staat
positieve marktwaarde, waardoor er sprake is van eenmalige
ontvangst. Daar staat tegenover dat op een beëindigd rentederivaat
meerjarig geen rente meer wordt ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

4

2.2 De beleidsartikelen (Financiën)
Dit hoofdstuk bevat de budgettaire tabellen van beleid per artikel van
begroting IX. In principe worden de mutaties groter of gelijk aan € 2,5
mln. of 5% van de ontwerpbegrotingstand toegelicht. De leeswijzer geeft
nader aan welke mutaties wel en niet toegelicht worden, derhalve wordt
naar de leeswijzer verwezen.
Artikel 1 Belastingen
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerpbegroting (1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Verplichtingen

2.924.355

0

2.924.355

108.835

3.033.190

84.491

14.968

– 19.433

– 15.977

Uitgaven (1) + (2)

2.924.355

0

2.924.355

195.414

3.119.769

108.377

31.913

– 7.190

– 10.819

121.045

0

121.045

29.991

151.036

0

0

0

0

115.090

0

115.090

0

115.090

0

0

0

0

115.090

0

115.090

0

115.090

0

0

0

0

5.955
3.561

0
0

5.955
3.561

0
600

5.955
4.161

0
600

0
600

0
600

0
600

2.394

0

2.394

– 600

1.794

– 600

– 600

– 600

– 600

Bijdrage Agentschappen
Bijdrage aan Logius

0
0

0
0

0
0

29.991
29.991

29.991
29.991

0
0

0
0

0
0

0
0

(2) Apparaatsuitgaven

2.803.310

0

2.803.310

165.423

2.968.733

108.377

31.913

– 7.190

– 10.819

Personele uitgaven
waarvan: Eigen
personeel
waarvan: Inhuur
externen

2.089.360

0

2.089.360

251.148

2.340.508

76.719

39.319

14.319

14.319

1.957.604

0

1.957.604

168.205

2.125.809

74.319

39.319

14.319

14.319

131.756

0

131.756

82.943

214.699

2.400

0

0

0

Materiële uitgaven
waarvan: ICT
waarvan: Bijdrage
SSO’s
waarvan: Overige

713.950
227.761

0
0

713.950
227.761

– 85.725
– 30.199

628.225
197.562

31.658
39.600

– 7.406
0

– 21.509
0

– 25.138
0

174.518
311.671

0
0

174.518
311.671

6.509
– 62.035

181.027
249.636

0
– 7.942

0
– 7.406

0
– 21.509

0
– 25.138

128.560.352

– 50.000

128.510.352

4.539.178

133.049.530

– 63.379

– 63.365

– 63.550

– 63.549

128.539.772

– 50.000

128.489.772

4.537.829

133.027.601

– 65.000

– 65.000

– 65.000

– 65.000

127.681.119

– 50.000

127.631.119

4.602.829

132.233.948

0

0

0

0

392.600

0

392.600

0

392.600

0

0

0

0

392.600

0

392.600

0

392.600

0

0

0

0

248.777

0

248.777

– 45.000

203.777

– 45.000

– 45.000

– 45.000

– 45.000

248.777

0

248.777

– 45.000

203.777

– 45.000

– 45.000

– 45.000

– 45.000

(1) Programmauitgaven
waarvan juridisch
verplicht
Rente
Belasting- en
invorderingsrente
Bekostiging
Proceskosten
Overige programmauitgaven

Ontvangsten (3) + (4)
(3) Programmaontvangsten
Waarvan:
Belastingontvangsten
Rente
Belasting- en
invorderingsrente
Boetes en schikkingen
Ontvangsten boetes
en schikkingen

100%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

5

Ontwerpbegroting (1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Bekostiging
Kosten vervolging

217.276
217.276

0
0

217.276
217.276

– 20.000
– 20.000

197.276
197.276

– 20.000
– 20.000

– 20.000
– 20.000

– 20.000
– 20.000

– 20.000
– 20.000

(4) Apparaatsontvangsten

20.580

0

20.580

1.349

21.929

1.621

1.635

1.450

1.451

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Uitgaven (+ € 195,4 mln.)
De mutatie op de uitgaven betreft een saldopost van de volgende
mutaties:
– Voor de uitvoering van de Investeringsagenda is vanuit de Aanvullende Post € 80,6 mln. voor de instroom van nieuwe medewerkers en
innovatieve projecten overgeheveld naar het artikel van de Belastingdienst. Daarnaast is € 53,3 mln. inzake de vertrekregeling overgeheveld vanuit artikel 10 (+ € 133,9 mln.);
– Er zijn daarbovenop extra middelen vrijgemaakt binnen de begroting
van Financiën voor het aannemen van personeel om daarmee de
continuïteit van het primaire proces te borgen. Hiermee kunnen in
2017 490 FTE worden geworven voor bedrijfskritische functies, zie
Kamerstukken II 2016–2017 31 066 nr. 33 1 (+ € 5 mln.);
– Extra middelen om (ICT)-systemen en processen robuuster te maken (+
€ 35 mln.);
– Additionele middelen voor IV-uitgaven ten behoeve van de continuïteit
van het primaire proces (+ € 10,9 mln.);
– Een budgetneutrale desaldering in verband met de lagere ontvangsten
kosten vervolging. Zie ook de toelichting bij opbrengsten Kosten
vervolging (– € 20 mln.);
– In 2016 was een onderuitputting op het apparaatbudget van de
Belastingdienst aan de orde. Conform de gebruikelijke systematiek, is
een deel hiervan aan de begroting van de Belastingdienst in 2017
toegekend (+ € 30 mln.);
– Interdepartementale overboekingen en overige mutaties (per saldo +
€ 0,8 mln.).
Daarnaast heeft een budgetneutrale herschikking van de budgetten op
artikelonderdeelniveau plaatsgevonden. De budgetten op artikelonderdeelniveau worden periodiek herijkt om recht te doen aan de dynamiek in
de uitvoering. Een van deze herijking is de presentatie van de uitgaven
aan Logius. Bij Ontwerpwet 2017 stonden deze onder apparaatsuitgaven
gepresenteerd als ICT uitgaven. Echter, om betere aansluiting te krijgen bij
de rijksbegrotingvoorschriften zijn deze uitgaven bij de 1e suppletoire
apart gepresenteerd als bijdrage agentschappen onder programma
uitgaven.
Ontvangsten
Belastingontvangsten (+ € 4,6 mld.)
In de Voorjaarsnota 2017 worden de mutaties van de belastingontvangsten toegelicht. De aansluiting met de bedragen in de begrotingstoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

6

lichting (artikel 1 Belastingen, tabel budgettaire gevolgen van beleid) ziet
er als volgt uit:
Stand
vastgestelde
2017 (1)

Mutaties 1e
suppletoire
(2)

Stand 1ste
suppletoire
begroting (3) =
(1) + (2)

159.979.411
27.193.169
2.199.585
2.922.888
32.650
127.631.119

5.302.725
609.714
85.639
9.556
8.884
4.602.829

165.282.136
27.802.883
2.285.224
2.932.444
41.534
132.233.948

Totaal belastingontvangsten
– /- Afdracht Gemeentefonds
– /- Afdracht Provinciefonds
– /- Afdracht BTW-Compensatiefonds
– /- Afdracht BES-fonds
Belastingontvangsten IX

Apparaatontvangsten (+ € 1,4 mln.)
De Belastingdienst verwacht de komende jaren hogere apparaatontvangsten in verband met de doorbelasting van de verrichte werkzaamheden voor derden.
Boetes en schikkingen (– € 45,0 mln.)
Het Hof heeft 7 juni 2016 geoordeeld dat er een wanverhouding bestaat
tussen het niet tijdig betalen van de motorrijtuigenbelasting (MRB) en de
opgelegde verzuimboete. Als gevolg van deze uitspraak zijn de boeteontvangsten op de begroting van de Belastingdienst (€ 60 mln.) naar
beneden bijgesteld. Voor een deel wordt deze tegenvaller gedekt met een
structurele meevaller binnen het boetedossier (€ 15 mln.). Per saldo wordt
de raming met € 45 mln. bijgesteld.
Opbrengsten Kosten vervolging (– € 20,0 mln.)
Op basis van de realisatie 2016 wordt de raming van de ontvangsten van
de doorberekende tarieven Kostenwet met € 20 mln. verlaagd.
Artikel 2 Financiële Markten
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000

Verplichtingen

Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

21.334

0

21.334

142.784

164.118

– 4.161

– 4.161

– 4.161

– 4.161

0

0

135.000

135.000

0

0

0

0

0

21.334

7.784

29.118

6.259

165

65

65

waarvan garantieverplichtingen
Garantie BES
Uitgaven

21.334

waarvan juridisch verplicht

63%

Subsidies
CDFD

436
436

0
0

436
436

0
0

436
436

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

1.000
1.000

1.000
1.000

1.000
1.000

1.000
1.000

1.000
1.000

1.000
1.000

12.772

0

12.772

478

13.250

265

165

65

65

1.259

0

1.259

0

1.259

0

0

0

0

Garanties
Garantie Bes
Bekostiging
Rechtspraak Financiële
Markten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

7

Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Muntcirculatie
Toezicht en handhaving MIF
PSD II
Overig

11.263
250
0
0

0
0
0
0

11.263
250
0
0

0
0
278
200

11.263
250
278
200

0
– 130
195
200

0
– 130
195
100

0
– 130
195
0

0
– 130
195
0

Opdrachten
Wijzer in geldzaken
CDFD
Overig

5.182
272
4.910
0

0
0
0
0

5.182
272
4.910
0

5.783
1.184
1.199
3.400

10.965
1.456
6.109
3.400

– 1.156
0
– 1.156
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Bijdrage BES-toezicht en FEC

2.544
2.544

0
0

2.544
2.544

893
893

3.437
3.437

7.150
7.150

0
0

0
0

0
0

400

0

400

– 370

30

0

0

0

0

20
380

0
0

20
380

10
– 380

30
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Ontvangsten

13.927

0

13.927

432

14.359

0

0

0

0

Bekostiging
Ontvangsten muntwezen

5.184
5.184

0
0

5.184
5.184

0
0

5.184
5.184

0
0

0
0

0
0

0
0

Overig

8.743

0

8.743

432

9.175

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Caribean Financial Action
Taskforce
IASB

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Garantie Bes (+ € 136 mln.)
Voor de BES wordt een depositogarantiestelsel (DGS) opgezet. Een amvb
met die strekking zal naar verwachting voor de zomer van 2017 voor
advies worden voorgelegd aan de Raad van State. Voornemen is dat dit
een DGS is dat ex post wordt gevuld. Hiertoe wordt een garantieregeling
vastgesteld. De jaarlijkse premie daarvoor bedraagt € 1 mln. Deze premie
wordt in een begrotingsreserve gestort waaruit geput kan worden indien
er getrokken wordt op de garantie.
PSD II (+ € 0,3 mln.)
In het wetsvoorstel ter implementatie van de PSD II richtlijn (betaaldiensten) wordt de ACM als toezichthouder aangewezen voor een drietal
onderdelen, te weten 1) surcharging, 2) toegang tot betaalsystemen en 3)
toegang tot een betaalrekening bij een kredietinstelling. Op grond van de
bestaande wetgeving (van EZ) kunnen deze kosten niet worden doorberekend aan de sector. En dient FIN in dit geval deze toezichtkosten te
betalen.
Bekostiging overig (+ € 0,2 mln.)
In 2016 is een IMVO-bankenconvenant gesloten. De Minister van
Financiën heeft zich in dat kader gecommitteerd om een deel van de
kosten op zich te nemen. Deze kosten bedragen maximaal € 500.000
(cumulatief) met een looptijd van 3 jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

8

Wijzer in Geldzaken (+ € 1,2 mln.)
De activiteiten van Wijzer in Geldzaken worden mede gefinancierd met
behulp van bijdragen die zijn verkregen van de sector. De sector heeft
onlangs bevestigd dit jaar voor € 1,1 mln. zal bijdragen. Dientengevolge
zullen de uitgaven met een overeenkomstig bedrag toenemen. Daarnaast
zijn er in 2016 voor € 0,1 mln. aan programmaverplichtingen aangegaan
die in 2017 worden betaald.
CDFD (+ € 1,2 mln.)
Met ingang van 1 april 2017 heeft de Minister het legestarief per
afgenomen Wft-examen verhoogd van € 46 naar € 67 voor de periode tot
1 april 2019. Dit kostendekkende tarief is gebaseerd op recente prognoses
inzake het aantal af te nemen examens in de periode tot 1 april 2019 en de
daarmee samenhangende uitvoeringskosten. Het budget is in overeenstemming gebracht met de aangepaste leges en de examenprognoses.
Overige opdrachten (+ € 3,4 mln.)
Deze mutatie betreft de compensatie voor depositohouders van de
DSB-bank (incl. uitvoeringskosten). Doordat de door de oude DGS-richtlijn
voorgeschreven betalingstermijn onjuist is omgezet in nationale
wetgeving, is besloten dat Financiën deze kosten voor haar rekening
neemt. Deze directe kosten worden geraamd op € 1,3 mln. De uitvoeringskosten van deze regeling worden geraamd op € 2,1 mln.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s (+ € 0,9 mln.)
Deze mutatie is opgebouwd uit drie onderdelen. Ten eerste de kosten
(€ 0,4 mln.) voor het opstarten en onderhouden van het UBO-register, een
register met informatie over uiteindelijke belanghebbenden (UBO’s) van
BV’s, NV’s en andere juridische entiteiten zoals stichtingen, verenigingen
en maatschappen. Ten tweede voert het FEC op verzoek van de betrokken
ministers, in 2017 en 2018 een (pilot)project uit naar ongewenste
buitenlandse financiering van non-profitorganisaties. De uitvoering van
het (pilot)project vergt de extra inzet van specifieke analisten. Die kunnen
deels door de FEC-partners worden geleverd en zullen deels extern door
het FEC moeten worden geworven. In eerste instantie gaat het alleen om
de financiering gedurende de pilot (2017–2018, € 0,2 mln.) Ten slotte zijn
de gerealiseerde kosten van het toezicht van DNB op de BES-eilanden
toegenomen het gevolg van de inhaalslag die heeft plaatsgevonden met
de toetsing van beleidsbepalers op de BES. Verder vroeg het toezicht op
bijkantoren van op Curaçao of Sint Maarten gevestigde instellingen in
2016 verhoogde aandacht (€ 0,3 mln.)
IASB (– € 0,4 mln.)
De betaling van het IASB voor 2017 heeft in 2016 plaatsgevonden. Dit leidt
tot een eenmalige meevaller op het IASB in 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

9

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerpbegroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Verplichtingen
waarvan betalingsverplichtingen
Lening SRH
Kapitaaluitbreiding TenneT

169.528

0

169.528

7.972

177.500

– 352.596

– 282.596

– 2.596

– 2.596

0
150.000

0
0

0
150.000

160.000
– 150.000

160.000
0

0
– 350.000

0
– 280.000

0
0

0
0

Uitgaven

169.528

0

169.528

– 2.028

167.500

– 2.596

– 2.596

– 2.596

– 2.596

waarvan juridisch verplicht

99%

Bijdrage aan RWT
NLFI

10.096
10.096

0
0

10.096
10.096

– 2.596
– 2.596

7.500
7.500

– 2.596
– 2.596

– 2.596
– 2.596

– 2.596
– 2.596

– 2.596
– 2.596

Garantie
Dotatie begrotingsreserve
TenneT
Regeling BF

4.900

0

4.900

0

4.900

0

0

0

0

4.800
100

0
0

4.800
100

0
0

4.800
100

0
0

0
0

0
0

0
0

Opdrachten
Uitvoeringskosten
staatsdeelnemingen

4.532

0

4.532

568

5.100

0

0

0

0

4.532

0

4.532

568

5.100

0

0

0

0

150.000
150.000

0
0

150.000
150.000

0
0

150.000
150.000

0
0

0
0

0
0

0
0

Ontvangsten

1.316.590

0

1.316.590

1.064.099

2.380.689

– 84.500

– 22.500

– 2.500

– 278.500

Vermogensonttrekking
Opbrengst verkoop
vermogenstitels
Dividend en afdrachten
staatsdeelnemingen
Winstafdracht DNB
waarvan SMP-Griekenland
waarvan investeringsportefeuille DNB

1.301.625

0

1.301.625

906.760

2.208.385

– 82.000

– 20.000

0

– 276.000

0

0

0

966.760

966.760

0

0

0

0

1.232.625
69.000
54.000

0
0
0

1.232.625
69.000
54.000

– 32.000
– 28.000
0

1.200.625
41.000
54.000

– 21.000
– 61.000
0

– 4.000
– 16.000
0

0
0
0

– 28.000
– 248.000
0

36.000

0

36.000

0

36.000

0

0

0

0

Bijdrage aan RWT
NLFI

9.250
9.250

0
0

9.250
9.250

– 1.793
– 1.793

7.457
7.457

– 2.500
– 2.500

– 2.500
– 2.500

– 2.500
– 2.500

– 2.500
– 2.500

Garanties
Premie-ontvangsten
garantie Tennet

5.715

0

5.715

– 868

4.847

0

0

0

0

4.800
915

0
0

4.800
915

0
– 868

4.800
47

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

160.000
160.000

160.000
160.000

0
0

0
0

0
0

0
0

Vermogensverschaffing
Kapitaalinjectie TenneT

Lening
Lening SRH

Toelichting
Verplichtingen
Lening SRH (+ € 160 mln.)
Op 1 mei jl. is de Kamer per brief geïnformeerd over het uitkeren van
overtollige liquiditeiten van SRH aan de Staat, waarvoor SRH een
vordering ontvangt. Dit wordt gedaan opdat SRH niet, op last van de
accountant, dient te beschikken over een actief beleggingsbeleid. Deze
transactie leidt tot een betalingsverplichting van de staat aan SRH en
ontvangst voor de staat van naar verwachting € 160 mln. in 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

10

Kapitaaluitbreiding TenneT (– € 150 mln.)
Eind 2016 is de kapitaaluitbreiding TenneT in een contract geformaliseerd.
Hiermee is de betalingsverplichting, die eerder begroot was voor 2017 t/m
2019, verschoven naar 2016.
Dit is ook zo in het jaarverslag over 2016 verwerkt. Er verandert niets aan
de uitgaven, die nog altijd in 2017 t/m 2019 gepland staan.
Uitgaven
NLFI (– € 2,6 mln.)
De begroting van NLFI wordt meerjarig met € 2,6 mln. naar beneden
bijgesteld, omdat NLFI structureel minder geld kwijt is aan de uitvoering
van haar aandeelhouderschap i.v.m. de afbouw van het staatsbelang in de
financiële deelnemingen.
Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen (+ € 0,6 mln.)
Vanwege kosten die gemaakt worden omtrent onderzoek naar o.a. de
onteigening van SNS Reaal wordt er in 2017 € 0,6 mln. meer aan
uitvoeringskosten verwacht.
Ontvangsten
Opbrengst verkoop vermogenstitels (+ € 966,8 mln.)
De verkoop van aandelen a.s.r. in januari en april 2017 heeft geleid tot een
ontvangst van € 966,8 mln.
Dividend en afdrachten staatsdeelnemingen (– € 32 mln.)
De dividenden van staatsdeelnemingen vallen in 2017 lager uit dan
verwacht. Dit heeft met name te maken met het methodebesluit van de
ACM inzake Gasunie, wat leidt tot minder dividendontvangsten.
Winstafdracht DNB (– € 28 mln.)
Vanwege gedaalde marktrentes die leiden tot lagere rendementen valt de
winstafdracht DNB in 2017 tegen.
NLFI (– € 1,8 mln.)
De begroting van NLFI wordt meerjarig met € 2,5 mln. naar beneden
bijgesteld. Incidenteel is er 2017 daarnaast een meevaller van € 0,7 mln.
als gevolg van een verrekening over 2016.
Garantie overig (– € 0,9 mln.)
De garantie aan de NS inzake de Eurofima-leningen is in 2017 naar
beneden bijgesteld, aangezien de gegarandeerde leningen grotendeels
zijn afbetaald. Dit leidt ook tot een lagere garantiepremie.
Lening SRH (+ € 160 mln.)
Op 1 mei jl. is de Kamer per brief geïnformeerd over het uitkeren van
overtollige liquiditeiten van SRH aan de Staat, waarvoor SRH een
vordering ontvangt. Dit wordt gedaan opdat SRH niet, op last van de
accountant, dient te beschikken over een actief beleggingsbeleid. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

11

transactie leidt tot een betalingsverplichting van de staat aan SRH en
ontvangst voor de staat van naar verwachting € 160 mln. in 2017.
Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

983.089

0

983.089

13.522.172

14.505.261

– 364.728

– 294.728

– 14.728

– 14.728

– 10.000
– 12.000

0
0

– 10.000
– 12.000

0
0

– 10.000
– 12.000

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

13.600.000

13.600.000

0

0

0

0

121.757

0

121.757

– 77.828

43.929

416.286

344.545

276.558

218.238

120.080

0

120.080

– 77.828

42.252

67.817

5.075

– 260

– 440

19.556
37.944
62.580

0
0
0

19.556
37.944
62.580

– 15.831
583
– 62.580

3.725
38.527
0

0
5.557
62.260

0
5.045
30

0
0
– 260

0
0
– 440

Opdrachten
Technische assistentie
kiesgroeplanden

1.677

0

1.677

0

1.677

0

0

0

0

1.677

0

1.677

0

1.677

0

0

0

0

Ontvangsten

3.799

0

3.799

0

3.799

0

0

0

0

655
655

0
0

655
655

0
0

655
655

0
0

0
0

0
0

0
0

3.144

0

3.144

0

3.144

0

0

0

0

3.144

0

3.144

0

3.144

0

0

0

0

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen:
Garantie kredieten
EU-betalingsbalanssteun
Garantie EFSM
Garanties aan DNB inzake
IMF
Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht
Deelname aan internationale instellingen
Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen
Deelname AIIB
Uitkering aan Griekenland

Deelname aan internationale organisaties
Ontvangsten IFI’s
Lening
Renteontvangsten lening
Griekenland

99%

Toelichting
Verplichtingen
Garantie aan DNB inzake IMF (+ € 13,6 mld.)
In 2017 zal cf. het middels aangekondigde voornemen een nieuwe
bilaterale lening met het IMF worden afgesloten voor hetzelfde bedrag als
de voorgaande lening uit 2012 die reeds verlopen is (€ 13,6 mld.). De
Nederlandse bilaterale lening wordt verstrekt door DNB. De Nederlandse
Staat staat voor het volledige bedrag garant (Kamerstuk 21501 07, nr.
1398). Zie bijlage voor het ingevulde toetsingskader1.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

12

Uitgaven
Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen (– € 15,8 mln.)
Omdat de eventuele kapitaalverhogingen voor IBRD en IFC pas vanaf 2018
plaats zullen vinden zijn de stelposten in 2017 t/m 2021 verschoven naar
2018 t/m 2022.
Deelname AIIB (+ € 0,6 mln.)
De toegezegde Nederlandse kapitaalstorting bij de AIIB is USD 206,3 mln.
en is voor de begroting afhankelijk van de wisselkoers van de Euro. Deze
kapitaalstorting wordt tussen 2015 en 2019 in 5 gelijke tranches van elk
USD 41,26 mln. betaald. In 2017 zal de derde tranche worden betaald van
€ 38,5 mln. Door wisselkoerseffecten vallen deze kosten hoger uit dan
eerder geraamd.
Uitkering aan Griekenland (– € 62,6 mln.)
Onderdeel van het tweede leningenprogramma voor Griekenland was dat
de inkomsten van nationale centrale banken uit Griekse staatsobligaties
(Securities Markets Programme, afgekort SMP en de Agreement on Net
Financial Assets, afgekort ANFA), die niet zijn meegenomen in de
obligatieomruil van februari 2012, kunnen worden doorgegeven aan
Griekenland. Door het aflopen van het tweede leningenprogramma zijn
deze betalingen opgeschort. De uitkering van SMP- en ANFA-winsten die
in de ontwerpbegroting gepland stonden voor 2017 zullen eventueel pas
in 2018 plaatsvinden. Een mogelijk besluit hiertoe wordt aan het einde van
het Griekse leningenprogramma in 2018 genomen.
Artikel 5 Exportkredietverzekering en investeringsgaranties
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

10.616.525

0

10.616.525

0

10.616.525

0

0

0

0

10.000.000
453.780
150.000

0
0
0

10.000.000
453.780
150.000

0
0
0

10.000.000
453.780
150.000

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Uitgaven

88.145

0

88.145

– 17.400

70.745

– 12.700

– 4.800

– 4.800

– 4.800

waarvan juridisch verplicht

100%

Garanties
Schade-uitkering EKV
Schade-uitkering investeringsverzekeringen

75.400
74.900

0
0

75.400
74.900

– 17.400
– 17.400

58.000
57.500

– 12.700
– 12.700

– 4.800
– 4.800

– 4.800
– 4.800

– 4.800
– 4.800

500

0

500

0

500

0

0

0

0

Opdrachten
Kostenvergoeding Atradius
DSB

12.687

0

12.687

0

12.687

0

0

0

0

12.687

0

12.687

0

12.687

0

0

0

0

58
58

0
0

58
58

0
0

58
58

0
0

0
0

0
0

0
0

257.092
88.800

0
0

257.092
88.800

11.200
11.200

268.292
100.000

11.200
11.200

0
0

0
0

0
0

Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen:
Reguliere EKV
Investeringsverzekeringen
MIGA

Overige
Overige uitgaven
Ontvangsten
Premies EKV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

13

Premies investeringsverzekeringen
Schaderestituties EKV
Onttrekking begrotingsreserve Seno-Gom

Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

1.250
154.542

0
0

1.250
154.542

0
0

1.250
154.542

0
0

0
0

0
0

0
0

12.500

0

12.500

0

12.500

0

0

0

0

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Schade-uitkering EKV (– € 17,4 mln.)
Momenteel doen zich geen directe grote schadedreigingen voor. Om deze
reden kan de raming naar beneden worden bijgesteld.
Ontvangsten
Premies EKV (+ € 11,2 mln.)
Reeds ontvangen premies geven aanleiding tot een opwaartse bijstelling
van de raming.
Artikel 6 BTW-compensatiefonds
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Verplichtingen

2.922.888

0

2.922.888

9.556

2.932.444

52

0

0

0

Uitgaven

2.922.888

0

2.922.888

9.556

2.932.444

52

0

0

0

waarvan juridisch verplicht

100%

Bijdrage aan medeoverheden
w.v. bijdragen aan gemeenten
en kaderwetgebieden
w.v. bijdragen aan provincies

2.922.888

0

2.922.888

9.556

2.932.444

52

0

0

0

2.540.453
382.435

0
0

2.540.453
382.435

5.233
4.323

2.545.686
386.758

0
52

0
0

0
0

0
0

Ontvangsten

2.922.888

0

2.922.888

9.556

2.932.444

52

0

0

0

Toelichting
Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
Het BCF is bijgesteld als gevolg van enkele overhevelingen van ministeries naar het Gemeente- en Provinciefonds. Omdat gemeenten en
provincies voor deze uitkeringen recht hebben op btw- compensatie,
wordt een deel van de uitkering overgeheveld naar het BCF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

14

Artikel 7 Beheer materiële activa
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Verplichtingen

308

0

308

– 308

0

– 308

– 308

– 308

– 308

Uitgaven

308

0

308

– 308

0

– 308

– 308

– 308

– 308

waarvan juridisch verplicht

0%

Opdrachten
Beheerskosten DRZ

308
308

0
0

308
308

– 308
– 308

0
0

– 308
– 308

– 308
– 308

– 308
– 308

– 308
– 308

Ontvangsten

1.800

0

1.800

– 1.800

0

– 1.800

– 1.800

– 1.800

– 1.800

Programma-ontvangsten
Vervreemding DRZ

1.800
1.800

0
0

1.800
1.800

– 1.800
– 1.800

0
0

– 1.800
– 1.800

– 1.800
– 1.800

– 1.800
– 1.800

– 1.800
– 1.800

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Beheerskosten DRZ (– € 0,3 mln.)
Op grond van art. 16 van het Besluit Inbeslaggenomen Voorwerpen,
dienen de ontvangsten en uitgaven van op grond van art. 94 en 94a Sv in
beslag genomen voorwerpen op de begroting van Veiligheid & Justitie
verantwoord te worden. Deze overheveling van begrotingshoofdstuk IX
(Financiën en Nationale Schuld) naar begrotingshoofdstuk VI (Veiligheid &
Justitie) voorziet hierin.
Ontvangsten
Vervreemding DRZ (– € 1,8 mln.)
Op grond van art. 16 van het Besluit Inbeslaggenomen Voorwerpen,
dienen de ontvangsten en uitgaven van op grond van art. 94 en 94a Sv in
beslag genomen voorwerpen op de begroting van Veiligheid & Justitie
verantwoord te worden. Deze overheveling van begrotingshoofdstuk IX
(Financiën en Nationale Schuld) naar begrotingshoofdstuk VI (Veiligheid &
Justitie) voorziet hierin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

15

2.3 De niet-beleidsartikelen
Artikel 8 Centraal Apparaat
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestelde
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Verplichtingen

229.148

0

229.148

9.772

238.920

9.772

4.752

4.041

3.927

Uitgaven

229.148

0

229.148

9.772

238.920

4.752

4.041

3.927

3.927

Personeel Kerndepartement
Eigen personeel
Inhuur externen
Overig personeel

156.910
148.076
8.080
754

0
0
0
0

156.910
148.076
8.080
754

1.556
1.574
– 18
0

158.466
149.650
8.062
754

3.720
3.606
114
0

3.354
3.240
114
0

3.240
3.240
0
0

3.240
3.240
0
0

Materieel Kerndepartement
waarvan ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
waarvan overig materieel

72.238
6.518
36.479
29.241

0
0
0
0

72.238
6.518
36.479
29.241

8.216
5.820
1.308
1.088

80.454
12.338
37.787
30.329

1.032
2.690
1.018
– 2.676

687
2.440
1.018
– 2.771

687
2.440
1.018
– 2.771

687
2.440
1.018
– 2.771

Ontvangsten

52.552

0

52.552

1.430

53.982

1.000

1.000

886

886

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Personeel kerndepartement (+ € 1,6 mln.)
De verhoging van het personeelsbudget wordt voornamelijk verklaard
door extra uitgaven voor de invulling van arbeidsplaatsen uit de Participatiewet en een desaldering voor IF’ers.
Materieel kerndepartement (+ € 8,2 mln.)
De verhoging van het budget wordt voornamelijk verklaard door een
verhoging van het ICT budget (€ 5,8 mln). Dat komt door het
doorschuiven naar 2017 van investeringen in het Beslagportaal van
Domeinen Roerende Zaken en in een systeem van het Agentschap.
Daarnaast zullen investeringen in een nieuwe infrastructuur plaatsvinden
en heeft de nieuwe kostprijsberekening van het SSO-ICT nadelig uitgepakt
voor Financiën.
Ontvangsten
Apparaatontvangsten (+ € 1,4 mln.)
De verhoging wordt voornamelijk verklaard door desalderingen voor
IF’ers en het omslagstelsel zodat budget en realisatie naar verwachting
meer in overeenstemming zijn met elkaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

16

Artikel 10 Nominaal en onvoorzien
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Ontwerp
begroting
(1)

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen
(2)

Vastgestel
de
begroting
(3)

Mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand
1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Verplichtingen

90.558

0

90.558

37.743

128.301

12.628

– 13.689

– 19.836

943

Uitgaven
Onvoorzien
Loonbijstelling
Prijsbijstelling

90.558
90.558
0
0

0
0
0
0

90.558
90.558
0
0

– 16.966
– 88.001
57.524
13.511

73.592
2.557
57.524
13.511

71.942
3.276
55.739
12.927

67.166
– 419
54.768
12.817

108.921
42.381
53.786
12.754

985
– 65.119
53.432
12.672

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Onvoorzien (– € 88,0 mln.)
Er zijn middelen die gereserveerd stonden voor Switch overgeheveld naar
artikel 1 voor het bekostigen van de vertrekregeling van de Belastingdienst. Daarnaast zijn er middelen overgeheveld naar de Belastingdienst
voor het programma rationalisatie.
Loon- en prijsbijstelling (+ € 71,0 mln.)
Het departement Financiën heeft loonbijstelling van € 57,5 mln. en
prijsbijstelling van € 13,5 mln. ontvangen.
Ontvangsten
Er hebben geen mutaties plaatsgevonden.
2.4 De beleidsartikelen (Nationale Schuld)
Artikel 11 – Financiering Staatsschuld
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Stand
ontwerpbegroting
(1)

mutaties
begroting
(2)

Stand
vastgestelde
begroting
(3)

mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

46.911

0

46.911

7.951

54.862

– 2.446

330

425

66

Rente
Rentelasten vaste schuld
Rentelasten vlottende schuld
Uitgaven voortijdige beëindiging

6.901
6.873
28

0
0
0

6.901
6.873
28

27
27
0

6.928
6.900
28

182
182
0

329
329
0

424
413
11

65
– 55
120

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Leningen
Aflossing vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

39.991
39.991
0

0
0
0

39.991
39.991
0

7.926
444
7.482

47.917
40.435
7.482

– 2.628
– 2.628
0

1
1
0

1
1
0

1
1
0

19
19

0
0

19
19

–2
–2

17
17

0
0

0
0

0
0

0
0

Opdrachten
Overige kosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

17

Stand
ontwerpbegroting
(1)

mutaties
begroting
(2)

Stand
vastgestelde
begroting
(3)

mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Ontvangsten

42.585

0

42.585

– 190

42.395

– 6.618

– 3.438

– 3.729

– 4.265

Rente
Rentebaten vaste schuld
Rentebaten vlottende schuld
Rentebaten derivaten lang
Ontvangsten voortijdige
beëindiging

1.871
0
388
1.483

0
0
0
0

1.871
0
388
1.483

230
0
– 65
– 178

2.101
0
323
1.305

– 320
0
– 169
– 151

– 322
0
– 171
– 151

– 364
0
– 212
– 152

– 223
0
– 119
– 104

0

0

0

473

473

0

0

0

0

Leningen
Uitgifte vaste schuld
Mutatie vlottende schuld

40.714
40.714
0

0
0
0

40.714
40.714
0

– 420
– 420
0

40.294
40.294
0

– 6.298
– 6.298
0

– 3.116
– 3.116
0

– 3.365
– 3.365
0

– 4.042
– 4.042
0

Toelichting
Algemeen
De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit drie onderdelen.
Ten eerste worden de rentelasten en rentebaten verantwoord. Hierbinnen
wordt onderscheid gemaakt tussen de rentelasten vaste schuld (schuld
met een oorspronkelijke looptijd van langer dan een jaar) en de rentelasten vlottende schuld (looptijd korter dan een jaar). Ten tweede zijn de
aflossing en de uitgifte van vaste schuld en de mutatie vlottende schuld in
de tabel opgenomen. De derde en verreweg de kleinste post betreft de
overige kosten. Deze kosten bestaan met name uit betalingsverkeer
vanwege het schatkistbankieren en veilingkosten.
Toelichting op de raming van de programma-uitgaven en
-ontvangsten
Uitgaven
Rentelasten vaste schuld (+ € 27 mln.)
De rentelasten vaste schuld komen in 2017 naar verwachting € 27 mln.
hoger uit als gevolg van de licht gestegen raming van het rentetarief in de
CEP-raming van het CPB waarmee de ramingen worden opgesteld.
Aflossing vaste schuld (+ € 444 mln.)
De toename van de aflossing vaste schuld is het gevolg van de
vervroegde aflossing van leningen die anders in 2018 afgelost zouden
worden. Het vervroegd inkopen is een manier om de aflossingen beter
over de tijd te spreiden, wat gunstig is voor het financieringsbeleid en het
cash management.
Mutatie vlottende schuld (+ € 7,5 mld.)
De mutatie vlottende schuld is met name het gevolg van het bijstellen van
het kassaldo. Bij de begroting is uitgegaan van een kastekort van € 0,7
mld. Ten tijde van de 1e suppletoire begroting is het kassaldo dusdanig
verbeterd (€ 7,6 mld.) dat minder geleend hoeft te worden op de
geldmarkt. Daarnaast is meer geld geleend voor het vervroegd aflossen
van leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

18

Ontvangsten
Rentebaten vlottende schuld (+ € 65 mln.)
De daling van de rentebaten vlottende schuld is met name het gevolg van
een lagere leenbehoefte op de geldmarkt. Door de negatieve rente zorgt
minder lenen voor minder rentebaten.
Rentebaten derivaten lang (– € 178 mln.)
Als gevolg van het voortijdig beëindigen van derivaten is de omvang van
de derivatenportefeuille verder afgenomen. Per saldo wordt in 2017 rente
ontvangen op deze portefeuille. De verwachte rentebaten zijn door de
afgenomen omvang van de portefeuille afgenomen.
Voortijdige beëindiging derivaten (+ € 473 mln.)
De beëindigde rentederivaten hebben per saldo een voor de staat
positieve marktwaarde, waardoor er sprake is van eenmalige ontvangst
van 473 mln. Daar staat tegenover dat op een beëindigd rentederivaat
meerjarig geen rente meer wordt ontvangen.
Uitgifte vaste schuld (– € 420 mln.)
In 2016 is tussen het moment van begroten en het einde van het jaar
€ 420 mln. aan schuld vervroegd ingekocht voor cash management.
Hierdoor hoeft in 2017 minder geleend te worden.
Artikel 12 – Kasbeheer
Budgettaire gevolgen van beleid Bedragen x € 1.000
Stand
ontwerpbegroting
(1)

mutaties
begroting
(2)

Stand
vastgestelde
begroting
(3)

mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

1.533

0

1.533

0

1.533

0

0

96

245

Rente
Rentelasten
Uitgaven bij voortijdige
beëindiging (hoofdsom)

33
33

0

33
33

0
0

33
33
0

0
0
0

0
0
0

96
96
0

245
245
0

1.500
1.500

0

1.500
1.500

0
0

1.500
1.500

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

Leningen
Verstrekte leningen
Mutaties in rekening-courant
en deposito’s
Agentschappen
RWT’s en derden
Sociale fondsen
Decentrale Overheden
Ontvangsten
Rente
Rentebaten
Ontvangsten bij voortijdige
beëindiging
Leningen
Ontvangen aflossingen

0

0
0
0
0
6.542

0

6.542

– 303

6.239

2.508

2.344

243

886

168
168

0

168
168
0

10
10
0

179
179

–4
–4
0

– 31
– 31
0

– 22
– 22
0

16
16
0

1.363
1.363

10
10

1.373
1.373

148
148

– 44
– 44

– 46
– 46

– 62
– 62

0
1.363
1.363

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

19

Mutaties in rekening-courant
en deposito’s
Agentschappen
RWT’s en derden
Sociale fondsen
Decentrale Overheden

Stand
ontwerpbegroting
(1)

mutaties
begroting
(2)

Stand
vastgestelde
begroting
(3)

mutaties
1ste
suppletoire
begroting
(4)

Stand 1ste
suppletoire
begroting
(5=3+4)

Mutaties
2018

Mutaties
2019

Mutaties
2020

Mutaties
2021

5.011

0

5.011

– 323

4.688

2.364

2.419

311

932

0
0
3.911
1.100

0
0
– 323
0

0
0
3.588
1.100

0
0
2.364
0

0
0
2.419
0

0
0
311
0

0
0
932
0

0
0
3.911
1.100

Toelichting
Algemeen
De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit drie onderdelen: (1)
rentelasten en rentebaten, (2) mutaties in leningen en aflossingen en (3)
mutaties in rekening-courant en deposito’s. Onder de rentelasten vallen
de rentebetalingen aan baten-lastendiensten, RWT’s en sociale fondsen
over de bij het Rijk aangehouden rekening-couranttegoeden en deposito’s.
De rentebaten bestaan uit renteontvangsten over aan batenlastendiensten en RWT’s verstrekte leningen en de renteontvangsten over
negatieve rekening-couranttegoeden. Mutaties in leningen, aflossingen,
rekening-courant en deposito’s bepalen de mutaties in de schuldverhouding van het Rijk met baten-lastendiensten, RWT’s en sociale fondsen
in het kader van geïntegreerd middelenbeheer.
Uitgaven
Geen mutaties
Ontvangsten
Rentebaten (+ € 10 mln.)
De hogere rentebaten zijn met name toe te schrijven aan de hogere stand
van de uitstaande leningen bij de agentschappen.
Mutaties in rekening-courant en deposito’s (– € 323 mln.)
Het betreft de bijstelling van de raming van de rekening-courantstanden
sociale fondsen. De ontvangsten worden € 323 mln. lager geraamd. Dit
betekent dat de roodstand op de rekening courant van de sociale fondsen
minder terugloopt dan in de vorige raming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 730 IX, nr. 2

20