Gespreksnotitie van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden t.b.v. het rondetafelgesprek over
de Kaderrichtlijn Water (KRW) op 1 juni 2023.

De eindsprint naar een betere waterkwaliteit en biodiversiteit in 2027
De KRW, het lijkt een onhaalbare opgave als we de vele berichten in de kranten lezen. En omdat wij
als waterschap hier een belangrijke rol in spelen, trekken we ons dat aan. Ook wij zien dat het moeilijk
gaat worden. En tóch moeten we onszelf en de rest van Nederland blijven motiveren om de nodige
verbeterstappen te zetten. Want er worden ondertussen wel mooie resultaten geboekt. Zo zien we dat
de otter terug is in ons beheergebied en leidt ecologisch beheer van boerensloten wel degelijk tot een
toename van water- en oeverplanten. Ook weten we burgers te bereiken, in binnen- en buitenland met
de visdeurbel. Met de juiste zetten is er nog van alles mogelijk. De Unie van Waterschappen is in haar
bijdrage al ingegaan op de overkoepelende boodschap van de waterschappen. In deze bijdrage leest
u het perspectief uit onze dagelijkse waterbeheerpraktijk en wat wij aanvullend daarop nodig hebben
voor de eindsprint naar 2027.
1. Alle partijen met verantwoordelijkheid evenredig aanspreken, stimuleren en binden
Het verbeteren van waterkwaliteit en biodiversiteit vraagt veel verschillende acties van veel
verschillende partijen. Waterschappen zijn hierin een belangrijke schakel en vanuit deze
verantwoordelijkheid voeren wij de maatregelen uit die op ons bord liggen. We staan voor de
afspraken die we hierover met provincies en Rijk hebben gemaakt. Naast inrichting- en
beheermaatregelen dringen wij onder andere emissies uit rioolwaterzuiveringen terug en zetten de
eerste stappen met innovatieve zuiveringstechnieken om medicijnresten uit het afvalwater te
verwijderen. Maar naast deze maatregelen is er meer nodig. Waterschappen kunnen niet aan álle
knoppen draaien. Het helpt ons als alle partijen, van Rijk tot burger en van natuurbeheerder en
agrariër tot gemeente, evenredig op zijn verantwoordelijkheid wordt aangesproken, gemotiveerd en
gestimuleerd. Pas als de hele keten gaat samenwerken en iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt,
zetten we stappen richting doelbereik.
2. Afstemming Rijk-regio is nodig voor draagvlak en uitvoerbaar beleid
Wij zijn ervan overtuigd dat wij het verst komen als we samenwerken met onze gebiedspartners. Het
uiteindelijk verplichten zien wij als een stok achter de deur voor de achterblijvers die niet vrijwillig de
nodige stappen zetten. Wat ons betreft vraagt doelbereik dan ook een combinatie van vrijwilligheid en
regelgeving. We vragen het Rijk nadrukkelijk om hierover met de regio in gesprek te gaan. Het
invoeren van wet- en regelgeving over de regio zonder afstemming vooraf, leidt tot hakken in het zand
en onbegrip bij de gebiedspartners en betrokkenen, waar wij als waterschap dagelijks ons werk mee
doen. Een voorbeeld hiervan is de aanwijzing van nutriënt verontreinigde gebieden. Heldere kaders
vanuit landelijke regelgeving moeten de voorzet zijn die de regio met gebiedskennis en inhoudelijke
expertise kan inkoppen. Het is nodig dat we de afstand van Den Haag naar de diepe polders en hoge
zandgronden overbruggen, zodat regelgeving voor ons beter uitvoerbaar en uitlegbaar wordt.
3. Kijk breder dan alleen KRW, juist in het overig water ligt potentie
Om kansen voor waterkwaliteit en biodiversiteit te kunnen pakken, moet de waterkwaliteitsblik van
onder andere het Nationaal programma landelijk gebied (NPLG) breder dan de KRW. In ons
beheergebied vormen de aangewezen KRW-waterlichamen slechts 5% van het oppervlaktewater.
Daarom willen we ook expliciet aandacht voor al het overige water in sloten en weteringen. We zien
juist dat in stadswater en boerensloten nog veel potentie aanwezig is. En juist daar willen partijen
samenwerken aan een mooie en gezonde leefomgeving. In de gebiedsgerichte aanpak vanuit het
NPLG liggen hiervoor vele kansen door bijvoorbeeld de opgave voor groenblauwe dooradering te
koppelen aan waterkwaliteit en biodiversiteit. Wanneer we deze kansen kunnen pakken is een

1/2

landelijk paling-otter netwerk mogelijk waarin we onze sloten en kanalen ontsluiten als leefgebied voor
deze icoonsoorten .
4. Focus op de eindsprint vanuit een positief beeld
Waterschappen staan bekend als overheidspartij met uitvoeringskracht en wij waken er dan ook voor
dat er teveel tijd, capaciteit en negatieve aandacht gaat zitten in de vraagstelling ‘wat als we de doelen
niet gaan halen’. Deze tijd en capaciteit besteden wij liever aan activiteiten en projecten om de
waterkwaliteit en biodiversiteit in onze watergangen te verbeteren. Dat is namelijk één van onze
kerntaken en daar ligt onze expertise. Ook denken wij daarmee in 2027 het ‘beste verhaal’ te hebben.
We vragen het Rijk om de focus te houden op wat er wél nog kan in plaats van wat er niet lukt, en
samen met de Provincies in hun rol als toezichthouder op de KRW, de regionale waterbeheerders te
ontzorgen en te adviseren wat er minimaal in 2027 aan dossiervorming nodig voor de afrekening
vanuit Europa.
5. Klimaatverandering en uitblijven aanpak uitheemse rivierkreeften vergroten de opgave
Klimaatverandering en het uitblijven van een grootschalige aanpak van de rivierkreeftproblematiek
maken de toch al grote opgave voor waterkwaliteit en biodiversiteit nog groter. De stappen die we
vooruit zetten worden teniet gedaan door droge, hete zomers waardoor blauwalg en andere
waterkwaliteitsproblemen optreden. De afgelopen zomers laten zien dat dit inmiddels een gegeven is
en geen uitzondering. Ook wordt helder water in boerensloten en stedelijke watergangen troebel door
schade veroorzaakt door uitheemse rivierkreeften. Naast de verslechtering van de waterkwaliteit leidt
dit ook tot frustratie bij onszelf en onze gebiedspartners wiens inspanningen voor ecologisch beheer
en onderhoud teniet worden gedaan. Het probleem van rivierkreeften is al jaren bekend en toch blijft
actie vanuit het Rijk uit. Daarom herhalen we hier onze oproep uit de brandbrief. Er is op korte termijn
een landelijk gecoördineerde grootschalige aanpak nodig om deze problematiek het hoofd te kunnen
bieden. Op vrijdag 2 juni as. is er een werkbezoek in Zegveld om in het veld te laten zien welke impact
deze problematiek geeft. Er is nog ruimte voor Kamerleden om hierbij aan te sluiten.
Tot slot
De natuur is niet maakbaar. Wij kunnen alleen de omstandigheden creëren zodat de natuur zich kan
ontwikkelen. Dat is onze taak en opgave en hier spannen wij ons elke dag voor in. Want werken aan
waterkwaliteit en biodiversiteit is werken aan een mooi en gezond Nederland voor nú maar zeker ook
voor onze kinderen de toekomst. Wanneer we de afstand tussen Rijk en regio weten te overbruggen,
alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen door samen te werken en de uitheemse rivierkreeften
grootschalig aanpakken, dan zijn stappen richting doelbereik nog zeker te zetten.

2/2