Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 997

Vliegramp MH17

Nr. 112

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 februari 2018
Hierbij informeer ik uw Kamer over de uitvoering van de motie omtrent
het archief en de index MH17 en de eindfase van het project «Blijvend in
ons geheugen: nationale crisis MH17», conform de toezegging van 6 juli
2017 (Kamerstuk 33 997, nr. 99).
Aanleiding en terugblik
Met de motie-Omtzigt (Kamerstuk 33 997, nr. 73) heeft uw Kamer verzocht
een apart archief en index van MH17-materiaal op te zetten, wegens het
belang van goede en zorgvuldige bewaring en beheer van al het (onderzoeks)materiaal, ongeacht de vorm.
Het kabinet acht het goed en zorgvuldig bewaren en beheren van de
relevante informatie uiteraard van groot belang en heeft zowel voorafgaand als naar aanleiding van de motie de nodige maatregelen genomen.
In mijn brief van 21 december 2016 (Kamerstuk 33 997, nr. 89) is toegelicht
hoe aan het verzoek van uw Kamer concrete uitvoering wordt gegeven.
De coördinatie en uitvoering hiervan is ondergebracht in het project
«Blijvend in ons geheugen: nationale crisis MH17».
De huidige wet- en regelgeving en de reguliere wijze waarop archieven in
Nederland zijn ingericht vormen de kaders waarbinnen het project is
uitgevoerd. Dit betekent dat alle betrokken organisaties in het kader van
hun zorgplicht zelf verantwoordelijk zijn voor het in goede, geordende en
toegankelijke staat houden van hun archief. Het project heeft daarom niet
ten doel gehad het gevraagde fysieke MH17-archief op dit moment bij het
Nationaal Archief in te richten, zoals reeds is in mijn brief van
21 december 2016 is medegedeeld.

kst-33997-112
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 997, nr. 112

1

Voortgang project «Blijvend in ons geheugen: nationale crisis
MH17»
Het project had als doel om te zorgen dat de beschikbare en relevante
informatie rondom het dossier Neerhalen vlucht MH17 (hierna dossier
MH17) bij de betrokken organisaties blijvend wordt bewaard. Daar is door
de betrokken organisaties hard aan gewerkt. Om tot daadwerkelijke
bewaring te komen, was het van belang om eerst een overzicht te hebben
van welke informatie er bij de desbetreffende organisaties aanwezig is en
vervolgens te borgen dat de informatie duurzaam wordt bewaard of dat
daartoe acties worden ondernomen.
Door het inrichten van het project zijn er door de 33 betrokken
organisaties1(aanvullende) inventarisatie- en beheeractiviteiten opgestart.
De Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV)
heeft de activiteiten gecoördineerd en gemonitord, de algemene
rijksarchivaris heeft het project ondersteund met kennis en kunde. De
Erfgoedinspectie heeft een uitvoerbaarheidstoets uitgevoerd op het
projectplan en tussentijds aanbevelingen gedaan over de uitvoering.
Conform het projectplan zijn de volgende projectresultaten opgeleverd:
• De betrokken organisaties hebben gedurende actielijn 1: Identificeren
van de informatie en actielijn 2: Indexeren van de informatie in kaart
gebracht welke relevante informatie blijvend bewaard moet worden.
Per organisatie is er een index opgesteld2. Het eindproduct is
gepubliceerd op de website van het Nationaal Archief en geeft een
overzicht van de relevante informatie die bij de organisaties aanwezig
is, op dossier- of deelcollectieniveau, inclusief contextinformatie.
• In de tweede helft van dit jaar zijn door de betrokken organisaties
inspanningen geleverd met als doel om de relevante informatie
duurzaam veilig te stellen. Gedurende actielijn 3: borging duurzame
toegankelijkheid is verkend wat er eventueel nog nodig is om de
duurzame toegankelijkheid van de overheidsinformatie te verbeteren.
De informatie dient immers niet alleen vandaag en morgen benaderbaar te zijn, maar ook in de nabije en verre toekomst. De verkenning is
uitgevoerd op basis van de DUTO-eisen3(kwaliteitseisen voor
Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie) en volgens de systematiek van de DUTO-scan4. De betrokken organisaties hebben meegedaan met de verkenning en, indien nodig, intern maatregelen
opgesteld om de duurzame toegankelijkheid voor de toekomst te
waarborgen. Er is verhoogde aandacht voor het goed beheren van de
informatie, maar de daadwerkelijke uitvoering van de benodigde
maatregelen gaat ook na afronding van het project door. De betrokken
organisaties zijn hier zelf verantwoordelijk voor.
• Tot slot zijn er afspraken gemaakt onder actielijn 4: borging en
overdracht na afronding project zodat de betrokken organisaties zich
bezig blijven houden met hun archief.

1

Waaronder de ministeries, de Onderzoeksraad Voor Veiligheid, de Nationale Politie, de Tweede
Kamer der Staten-Generaal, het Openbaar Ministerie, de Inspectie voor het Onderwijs en het
Nationaal Archief.
2
Het overzicht per betrokken organisatie blijft de verantwoordelijkheid van de desbetreffende
organisatie, net zoals de informatie waar naar verwezen wordt. Het opvragen van informatie
blijft conform de Wet openbaarheid van bestuur of de Wet op de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002.
3
Zie de DUTO Kwaliteitseisen zoals gepubliceerd op https://wiki.nationaalarchief.nl.
4
Zie de DUTO-scan op de site van het Nationaal Archief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 997, nr. 112

2

Constateringen
Het project heeft geconstateerd dat reeds vóór de motie bij een aantal
organisaties vanwege de bijzondere betekenis en maatschappelijk
relevantie acties in gang waren gezet ter voorbereiding op het blijvend
bewaren van de informatie, bijvoorbeeld in het kader van de hotspotmonitor5.
Door de intensieve samenwerking tussen het primaire proces en de
medewerkers informatiehuishouding binnen het project is het belang van
het vroeg in een proces te starten met het maken van afspraken over
werkwijze en daarmee het op orde brengen en houden van informatie,
met name tijdens de afhandeling van een nationale crisis, nog duidelijker
geworden. Alhoewel het archiveren en beheren van informatie een
reguliere taak is van alle organisaties, is dit nodig. Het is belangrijk om te
blijven investeren in de medewerkers die zorgen dat de informatiehuishouding op orde blijft en in awareness bij de beleidsmedewerkers.
De organisaties binnen de centrale overheid kenmerken zich door een
aanzienlijke diversiteit in hun informatiehuishoudingen, bijvoorbeeld in
ordening en systematiek. De diversiteit is te herleiden tot de kaders van de
Archiefwet 1995 waarin iedere overheidsorganisatie is belast met de zorg
voor de eigen archiefbescheiden. Conform de eigen ordening en
systematiek van de betrokken organisaties zijn overzichten opgesteld en
opgeleverd. Zeker bij een organisatie-overstijgend dossier als MH17
vallen de verschillen extra op. Op basis van deze constatering is besloten
om binnen de rijksoverheid toe te werken naar een meer gemeenschappelijke, geharmoniseerde werkwijze, zonder overigens afbreuk te doen aan
het zorgdragerschap zoals vervat in de Archiefwet 1995.
Vervolg index en archief MH17
Door de betrokken organisaties is met respect voor het onderwerp en
professionaliteit voor archivering aan het project meegewerkt.
Omdat er nog gewerkt wordt aan het dossier MH17, wordt de informatie
gebruikt in het primair proces. Zolang het dossier MH17 nog niet is
afgesloten moeten de betrokken overheidsorganisaties in staat zijn om
hier primair zelf een beroep op te blijven doen en verantwoording af te
kunnen leggen over het bestuurlijk handelen. Het besef is aanwezig dat
met het beëindigen van het project het werk nog niet af is
Daarom zal de algemene rijksarchivaris tijdens de Strategische Informatieoverleggen (SIO’s) in 2018 het onderwerp «stand van zaken archivering
dossier MH17» agenderen bij de departementen.
Het daadwerkelijk overbrengen van de informatie naar het Nationaal
Archief valt buiten de scope van het project. De Archiefwet 1995 kent een
maximale overbrengingstermijn van 20 jaar. De opgeleverde projectresultaten bieden echter wel de nodige handvatten voor de betrokken
archiefvormers en het Nationaal Archief om aansluitend op dit project
afspraken te maken over de eerst mogelijke termijn van overbrenging.
Daar zijn de archieven vervolgens openbaar toegankelijk, tenzij op grond
van de artikelen 15, 16 en 17 van de Archiefwet 1995 beperkingen aan de
openbaarheid worden gesteld.
Tot slot kan ik uw Kamer mededelen dat de Erfgoedinspectie inspecties
gaat uitvoeren bij de verantwoordelijke overheidsorganisaties op de
naleving van de Archiefwet 1995 bij vorming en het beheer van de
5

De hotspotmonitor is een nadere invulling van bepaling 5e van het Archiefbesluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 997, nr. 112

3

relevantie informatie omtrent het dossier MH17. Deze inspecties vinden in
de loop van 2018 plaats.
De projectorganisatie heeft de resultaten conform het projectplan
opgeleverd en wordt bij dezen opgeheven.
De betrokken organisaties blijven aandacht besteden aan het blijvend
bewaren van de relevante informatie. Hiermee meent het kabinet
uitvoering te hebben gegeven aan de motie. Ik vertrouw er op uw Kamer
afdoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 997, nr. 112

4