Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 049

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
in verband met Verordening (EU) Nr. 1024/2013
van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij aan de
Europese Centrale Bank specifieke taken
worden opgedragen betreffende het beleid
inzake het prudentieel toezicht op
kredietinstellingen (PbEU 2013, L 287)
(Uitvoeringswet verordening bankentoezicht)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
§ 1. Inleiding
In onderhavig wetsvoorstel wordt in de noodzakelijke wijzigingen
voorzien van de Wet op het financieel toezicht (Wft) ter uitvoering van
verordening (EU) nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij
aan de Europese Centrale Bank specifieke taken worden opgedragen
betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen (verordening bankentoezicht). De verordening is gebaseerd op
artikel 127, zesde lid, van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie, dat bepaalt dat aan de Europese Centrale Bank (ECB)
specifieke taken kunnen worden opgedragen betreffende het beleid op het
gebied van het bedrijfseconomisch toezicht op kredietinstellingen en
andere financiële instellingen (met uitzondering van verzekeraars).
Met de verordening wordt het Europese «single supervisory mechanism»
(hierna: SSM) of gemeenschappelijk toezichtsmechanisme geïntroduceerd, dat bestaat uit de ECB en de nationale bevoegde autoriteiten van
de deelnemende lidstaten. De deelnemende lidstaten zijn de lidstaten uit
de Eurozone en lidstaten buiten de Eurozone die kiezen deel te nemen.
Het SSM moet zorgen voor een coherente en doeltreffende toepassing en
uitvoering van Uniebeleid en -wetgeving op het gebied van bankentoezicht. Daarnaast zal het toezichtsmechanisme moeten leiden tot een zo
hoogwaardig mogelijk toezicht op de banken in alle betrokken lidstaten.
Het uiteindelijke doel van de verordening en de aan de ECB opgedragen
taken is het bijdragen aan de soliditeit en veiligheid van kredietinstellingen en de stabiliteit van het financiële stelsel in de Europese Unie en in
de lidstaten.
De verordening is gepubliceerd op 29 oktober 2013 en per 4 november
2013 in werking getreden. De ECB zal met het oog op de voorbereiding op
haar taak onder het SSM pas vanaf 4 november 2014 toezichtsbesluiten
over banken vaststellen.

kst-34049-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

1

De verordening vergt dat de Wet op het financieel toezicht daarmee in lijn
wordt gebracht. Hiertoe is het onderhavige wetsvoorstel opgesteld. In
paragraaf 2 van deze memorie wordt nader ingegaan op de verordening
bankentoezicht. Daarna wordt in paragraaf 3 ingegaan op het onderhavige
wetsvoorstel.
§ 2. Verordening nr. 1024/2013
a. achtergrond van de verordening
De financiële en economische crisis heeft laten zien dat de complexiteit en
internationale onderlinge verwevenheid van banken en financiële markten
groot is. Het is daarom wenselijk te komen tot sterke integratie van het
toezicht op supranationaal niveau. Tijdens de top van de Eurozone van
29 juni 2012 hebben staatshoofden en regeringsleiders daarom besloten
dat er een Europees toezichtmechanisme voor banken wordt ingevoerd.
Deze ambitie heeft op 13 december 2012 geresulteerd in een politiek
akkoord binnen de Raad van de Europese Unie.
Enkel een gemeenschappelijk toezichtsmechanisme werd echter nog niet
voldoende bevonden: de Europese Raad heeft besloten dat een
bankenunie moet worden opgericht, die wordt geschraagd door een
single rulebook voor financiële diensten voor de interne markt. Het SSM
vormt de eerste pijler van de bankenunie. De andere twee pijlers zijn het
gemeenschappelijk resolutiemechanisme en een Europees depositogarantiestelsel. Dit wetsvoorstel strekt tot uitvoering van de eerste pijler.
Het besluit tot introductie van het SSM heeft geresulteerd in een tweetal
verordeningen: (i) een verordening waarmee de Europese Centrale Bank
toezichtstaken krijgt toebedeeld en het SSM wordt ingesteld1 en (ii) een
verordening tot wijziging van de verordening betreffende de Europese
Bankautoriteit teneinde deze verordening aan te passen aan de nieuwe
toezichtsituatie2. Deze laatste verordening ziet op de bevoegdheden en
het functioneren van de EBA. De eerstgenoemde verordening leidt in
verband met de nieuwe toezichtstaken van de ECB in Nederland tot de
onderhavige aanpassingswet.
De verordening regelt dat de Europese Centrale Bank prudentieel toezicht
uitoefent op banken binnen de landen van de Eurozone en op banken in
overige lidstaten die vrijwillig deelnemen aan het Europese bankentoezicht. De verordening heeft mede tot gevolg dat DNB als prudentieel
toezichthouder onderdeel wordt van het SSM en gehouden is tot
samenwerking met en bijstandverlening aan de ECB. Een en ander wordt
hieronder nader toegelicht.
b. prudentieel toezicht bij de ECB
De ECB wordt bij de verordening opgedragen het prudentiële toezicht op
de banken van de deelnemende lidstaten uit te oefenen. Dit houdt in dat
de ECB de verantwoordelijkheid krijgt voor de eenvormigheid en
coherentie van het prudentiële toezicht. In artikel 4 van de verordening is
beschreven welke specifieke taken onder het prudentieel toezicht van de
1

Verordening (EU) nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij aan de Europese
Centrale Bank specifieke taken worden opgedragen betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen (PbEU 2013, L 287).
2
Verordening (EU) Nr. 1022/2013 van het Europees parlement en de Raad van 22 oktober 2013
tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1093/2010 tot oprichting van een Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankautoriteit) waarbij aan de Europese Centrale Bank specifieke
taken worden opgedragen krachtens Verordening (EU) nr. 1024/2013 van de Raad (PbEU 2013, L
287).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

2

ECB worden begrepen. Daarmee bevat de verordening een eigenstandige
invulling van wat door de Europese wetgever wordt verstaan onder
prudentieel toezicht. Bij deze taken moet bijvoorbeeld gedacht worden
aan het toezien op de naleving van prudentiële eisen voor banken,
governanceregelingen, waaronder betrouwbaarheids- en geschiktheidseisen, risicobeheersprocessen en het beloningsbeleid. Ook het
uitvoeren van toetsingen en stresstests, het vervullen van toezichttaken
met betrekking tot herstelplannen, alsmede het uitoefenen van toezicht op
geconsolideerde basis op moederondernemingen van kredietinstellingen
behoren tot deze prudentiële toezichtstaken. Voor een volledig overzicht
zij verwezen naar artikel 4 van de verordening. Zie ook onderdeel c over
de organisatie van de toezichttaken.
De Europese afbakening van het begrip prudentieel toezicht komt
grotendeels overeen met de nationale afbakening van het prudentieel
toezicht in artikel 1:24 van de Wft zoals dat toezicht door DNB wordt
uitgeoefend. Wel is de reikwijdte van het prudentieel toezicht onder de
verordening uitdrukkelijk beperkt tot de taken zoals specifiek benoemd in
de artikelen 4, eerste en tweede lid en 5, tweede lid van de verordening.
Die taken corresponderen met de toepasselijke Uniewetgeving (zowel het
single rulebook, bestaande uit de kapitaaleisenrichtlijn en -verordening
inclusief de daarop gebaseerde uitvoeringsverordeningen van de
Europese Commissie en richtsnoeren van de EBA, als de richtlijn
financiële conglomeraten), die op grond van artikel 4, derde lid moet
worden toegepast door de ECB.3 Een ander verschil is dat in de verordening het toezicht op de naleving van «solide governanceregelingen»
volledig tot het domein van de ECB behoort, terwijl dit in Nederland met
het twin peaks-model onder de verantwoordelijkheid van beide toezichthouders valt. Dit betekent dat voor een goede uitvoering van de verordening ook de samenwerkingsregeling in de Wft moet worden aangepast.
Verder is in de verordening geregeld dat het toezicht van de ECB is
beperkt tot banken: de ECB zal direct toezicht uitoefenen op significante
banken en indirect toezicht op minder significante banken. Significante
banken zijn banken:
– met een balanstotaal van meer dan 30 miljard euro;
– met een balanstotaal groter dan 20% van het bruto nationaal product
van hun thuisland;
– die behoren tot de drie grootste banken in een deelnemende lidstaat;
of
– die door de ECB of de nationale bevoegde autoriteiten zijn aangemerkt
als systeemrelevant.4
DNB blijft de bevoegde prudentiële toezichtautoriteit ten aanzien van
banken die niet aan de bovengenoemde criteria voldoen: de minder
significante banken.
DNB is voor Nederland de nationale bevoegde autoriteit en de nationale
aangewezen autoriteit, bedoeld in de verordening bankentoezicht.5 Zij zal
in die hoedanigheid verantwoordelijk zijn voor het verlenen van bijstand
aan de ECB bij haar toezicht op significante banken en direct toezicht
uitoefenen op minder significante banken.6 Belangrijke beslissingen in het
toezicht op minder significante banken legt de nationale bevoegde
3

Artikel 4, derde lid, van de verordening bankentoezicht.
Artikel 6, vierde lid, van de verordening bankentoezicht.
5
Artikel 2, onderdeel 2, van de verordening bankentoezicht. DNB is aangewezen als nationale
bevoegde autoriteit overeenkomstig Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees parlement
en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en
beleggingsondernemingen in artikel 2, onderdeel l, van het Besluit uitvoering
EU-Verordeningen financiële markten.
6
Artikel 6, derde en vierde lid, van de verordening bankentoezicht.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

3

autoriteit in concept voor aan de ECB. De ECB zal vanuit haar verantwoordelijkheid voor de doeltreffendheid en samenhang van het SSM7 bevoegd
zijn om de nationale bevoegde autoriteit ten aanzien van het toezicht op
minder significante banken algemene instructies te geven.8 In de
verordening is tevens in de mogelijkheid voorzien dat de ECB, indien zij
daartoe aanleiding ziet, het toezicht op een minder significante bank
onder haar directe toezicht kan brengen.9 Dit is bijvoorbeeld mogelijk als
de nationale bevoegde autoriteit instructies van de ECB niet opvolgt.10
Voor de volledigheid zij opgemerkt dat de begrippen «nationale bevoegde
autoriteit» en «nationale aangewezen autoriteit» verwijzen naar de
begrippen die worden gehanteerd in de verordening respectievelijk de
richtlijn kapitaalvereisten. In Nederland zijn de taken en bevoegdheden op
grond van de richtlijn en verordening bij DNB belegd. Zie voor de
aanwijzing van DNB als nationale aangewezen autoriteit de implementatiewet richtlijn en verordening kapitaalvereisten en voor de aanwijzing als
nationale bevoegde autoriteit het besluit uitvoering EU-verordeningen
financiële markten.
Voorts verdient opmerking dat in artikel 4 twee taken zijn opgenomen
voor de ECB waarvoor het onderscheid tussen significante en minder
significante banken niet van belang is. Het betreft ten eerste het verlenen
en intrekken van vergunningen aan banken en ten tweede het afgeven van
verklaringen van geen bezwaar (vvgb’s) voor de verwerving en afstoting
van gekwalificeerde deelnemingen in banken. Beide taken komen geheel
bij de ECB te liggen. De voorbereidingen voor de uitvoering van deze
taken worden nog wel door de nationale bevoegde autoriteit getroffen.
Voor de andere in artikel 4 van de verordening opgesomde taken is de
ECB direct verantwoordelijk voor het toezicht op significante banken en de
nationale bevoegde autoriteit voor de minder significante banken,
onverminderd de verantwoordelijkheid van de ECB voor het samenhangend en doeltreffend functioneren van het SSM.
Tot slot is het in dit verband belangrijk op te merken dat in artikel 5 van de
verordening een regeling is getroffen voor macroprudentiële taken en
instrumenten. De nationale bevoegde autoriteit kan wanneer zij dat
passend vindt of dat vereist is, bepaalde additionele of afwijkende
kapitaalvereisten opleggen met inachtneming van de verordening en
richtlijn kapitaalvereisten. Het gaat daarbij om:
– kapitaalbuffers in de zin van de artikelen 130 tot en met 142 de richtlijn
kapitaalvereisten (de kapitaalconserveringsbuffer, de contracyclische
kapitaalbuffer, de systeemrelevantiebuffer en de systeemrisicobuffer);
– maatregelen op basis van artikel 458 van de verordening kapitaalvereisten;
– enige andere maatregelen gericht op het aanpakken van systeemrisico’s of macroprudentiële risico’s zoals vermeld in, en onderworpen aan
de procedures uiteengezet in, de verordening en richtlijn kapitaalvereisten, in de specifieke, in het betreffende Unierecht aangegeven
gevallen.11
De nationale bevoegde autoriteit dient een voornemen tot het treffen van
een dergelijke macroprudentiële maatregel in overweging te geven aan de
ECB, wiens oordeel de nationale bevoegde autoriteit moet betrekken in
haar afweging. Daarnaast kan de ECB, in plaats van de nationale
7

Artikel zes, eerste lid, van de verordening bankentoezicht.
Artikel zes, vijfde lid, onderdeel a, van de verordening bankentoezicht.
Artikel zes, vijfde lid, onderdeel b, van de verordening bankentoezicht.
10
Artikel 67, tweede lid, onderdeel d, van de SSM-kaderverordening.
11
Artikel 101 SSM-kaderverordening.
8
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

4

bevoegde autoriteit, strengere maatregelen opleggen indien zij dit nodig
acht.12 Ook in deze situatie geldt dat de ECB een dergelijk voornemen
voorlegt aan de nationale bevoegde autoriteit. De ECB maakt in haar
besluit een afweging van eventuele bezwaren van de nationale bevoegde
autoriteit.
c. organisatie toezichtstaken
Voor de vervulling van de aan de ECB opgedragen taken past de ECB alle
toepasselijke Uniewetgeving toe. Verordeningen kan de ECB toepassen
omdat deze rechtstreeks doorwerken in het recht van lidstaten. Waar het
Europese richtlijnen betreft past de ECB de nationale wetgeving toe
waarin die richtlijnen zijn omgezet. Verder is de ECB bevoegd om voor de
vervulling van haar taken richtsnoeren, aanbevelingen en besluiten vast te
stellen. Ook kan zij verordeningen vaststellen die noodzakelijk zijn ter
bepaling of specificering van de uitvoering van de haar opgedragen taken.
Zo heeft de ECB reeds een verordening vastgesteld waarin zij een
procedureel kader stelt ter uitvoering van de werkzaamheden binnen het
SSM (de SSM-kaderverordening).13
Voor de planning en uitvoering van het prudentiële bankentoezicht wordt
bij de ECB een nieuw intern orgaan opgericht: de supervisory board (raad
van toezicht). De supervisory board bestaat uit een voorzitter, een
vicevoorzitter, vier ECB vertegenwoordigers, en één vertegenwoordiger
van de nationale toezichthouder van elke deelnemende lidstaat. In
zogenaamde joint supervisory teams of JST’s (gezamenlijke toezichthoudende teams) die rechtstreeks vallen onder de supervisory board, wordt
het dagelijkse toezicht op significante banken uitgeoefend (zie voor een
nadere duiding hiervan onderdeel b). Een dergelijk toezichtsteam bestaat
uit personeelsleden van de ECB en van nationale toezichthouders en staat
onder coördinatie van een personeelslid van de ECB.
Besluiten omtrent het prudentieel toezicht op banken worden voorbereid
door de supervisory board. Deze voorbereidende besluiten worden
genomen met gewone meerderheid van stemmen, waarbij ieder lid van
de board één stem vertegenwoordigt. Deze voorbereidende besluiten
worden voorgelegd aan de governing council (raad van bestuur) van de
ECB, die daartegen binnen tien werkdagen bezwaar kan maken. Eventuele
bezwaren dienen schriftelijk te worden gemotiveerd en zien met name op
overwegingen in verband met het monetair beleid.
De verordening voorziet in diverse manieren waarop de ECB verantwoording aflegt over de uitvoering en bekostiging van haar toezichtstaak.
Dit gebeurt onder meer door overlegging van een begroting en verantwoordingsverslag aan het Europees parlement, de Europese Commissie
en de Raad. Ook kan de Europese Rekenkamer een doelmatigheidscontrole uitvoeren van het bestuur van de ECB, waarbij zij ook rekening houdt
met de toezichttaken van de ECB.14 De nationale parlementen ontvangen
tegelijkertijd met de Europese instellingen het verantwoordingsverslag. Zij
kunnen daarover schriftelijke vragen stellen aan de ECB of de voorzitter of
een lid van de supervisory board uitnodigen voor een gedachtewisseling
over het toezicht op banken in Nederland.

12

Artikel 5, tweede lid, van de verordening bankentoezicht.
Verordening (EU) nr. 468/2014 van de Europese Centrale Bank van 16 april 2014 tot vaststelling
van een kader voor samenwerking binnen het gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme
tussen de Europese Centrale Bank en nationale bevoegde autoriteiten en met nationale
aangewezen autoriteiten (SSM-kaderverordening) (Pb EU 2014, L 141).
14
Artikel 20, zevende lid, van de verordening bankentoezicht.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

5

d. toezicht en handhaving
Met het oog op een effectieve taakuitoefening, kent de verordening
toezichts- en onderzoeksbevoegdheden toe aan de ECB. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om (rechtstreekse) verzoeken om informatie gericht aan de
onder toezicht staande banken of het uitvoeren van onderzoeken en
inspecties ter plaatse. Voorts wordt de ECB in de verordening gelijkgesteld
met de nationale bevoegde autoriteit voor zover aan nationale bevoegde
autoriteiten bevoegdheden worden toegekend door toepasselijk
Unierecht: de ECB beschikt dus over dezelfde bevoegdheden. Waar de
verordening geen bevoegdheden aan de ECB toekent en dit noodzakelijk
is voor de uitoefening van haar taken kan de ECB de nationale bevoegde
autoriteiten tot uitoefening van hun nationale bevoegdheden verzoeken.
De ECB zal haar bevoegdheden kunnen uitoefenen waar het toezicht op de
significante banken betreft. Voor het toezicht op de minder significante
banken, blijven in beginsel de nationale bevoegde autoriteiten aan zet. De
ECB kan daarbij wel instructies geven aan de nationale bevoegde
autoriteiten over de uitvoering van het toezicht en, mocht dat nodig zijn,
ertoe besluiten om het toezicht op een minder significante bank alsnog
zelf uit te oefenen.
Ook wanneer handhavend dient te worden opgetreden, geldt dat de ECB
verantwoordelijk is voor significante banken en dat de nationale bevoegde
autoriteit de handhaving voor haar rekening zal nemen bij overtredingen
van prudentiële regels door minder significante banken. De verordening
kent een aantal handhavingsbevoegdheden toe aan de ECB, zoals het
beperken van de variabele beloning, het beperken of verbieden van
uitkeringen aan aandeelhouders en het vereisen dat bepaalde activiteiten
worden afgestoten.15 Ook wordt de ECB bevoegd om boetes op te leggen.
Hierbij is echter van belang welke norm is geschonden. Wanneer een
significante bank een bepaling uit de kapitaalvereistenverordening (een
rechtstreeks toepasselijke norm) overtreedt kan de ECB zelf een boete
opleggen.16 Indien de betreffende norm uit een in de nationale wetgeving
geïmplementeerde richtlijn volgt of wanneer een natuurlijke persoon
verantwoordelijk is voor de overtreding, kan de ECB voorschrijven dat de
nationale bevoegde autoriteit een procedure inleidt om een passende
sanctie op te leggen.17
e. samenwerking ECB en de nationale bevoegde autoriteit
Onder het SSM zijn de nationale bevoegde autoriteiten en de ECB
gehouden tot loyale samenwerking en tot informatie-uitwisseling. Hoe de
samenwerking concreet wordt ingevuld is beschreven in de
SSM-kaderverordening en kan tevens in meer detail worden vastgelegd in
samenwerkingsovereenkomsten tussen de ECB en de nationale bevoegde
autoriteiten.
In dit verband verdient het volgende nadere toelichting. Zoals hierboven
reeds is vermeld in onderdeel b, worden twee taken exclusief belegd bij
de ECB, namelijk de vergunningverlening en het afgeven van vvgb’s voor
de verwerving of afstoting van gekwalificeerde deelnemingen. De
voorbereiding daarvan vindt plaats op nationaal niveau. De nationale
bevoegde autoriteit stelt voor het verlenen van een vergunning een
ontwerpbesluit op. Voor de afwijzing van een vergunningaanvraag geldt
dat de nationale bevoegde autoriteit dit zelfstandig kan blijven doen; zij
15

Artikel 16, tweede lid, van de verordening bankentoezicht.
Artikel 18, eerste lid, van de verordening bankentoezicht.
17
Artikel 18, vijfde lid, van de verordening bankentoezicht.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

6

stelt daarvoor dus geen ontwerpbesluit op. Ook voor een besluit om al
dan niet bezwaar te maken tegen de verwerving van een gekwalificeerde
deelneming, stelt de nationale bevoegde autoriteit een ontwerpbesluit op.
Hier bestaat echter geen zelfstandige afwijzigingsbevoegdheid voor de
nationale bevoegde autoriteit. De ECB kan een voorbereidend besluit van
de nationale bevoegde autoriteit volgen of ervan afwijken.
Bij het uitoefenen van andere aan haar toegekende toezichttaken ten
aanzien van significante banken kan de ECB om bijstand vragen van de
nationale bevoegde autoriteit. Het verlenen van bijstand kan inhouden dat
de nationale bevoegde autoriteit een ontwerpbesluit opstelt voor de ECB,
een dagelijkse beoordeling uitvoert of bijvoorbeeld verificatietaken
uitoefent. Ook kan de ECB een instructie geven aan de nationale bevoegde
autoriteit om eigen bevoegdheden uit te oefenen indien deze niet op
grond van de verordening aan de ECB zijn toebedeeld. Deze instructie kan
zowel van algemene aard zijn in het kader van de algemene toezichttaken
als meer specifiek in het kader van bijstandverlening in een individueel
geval door de nationale bevoegde autoriteit.
Bij het toezicht op minder significante banken blijft de nationale bevoegde
autoriteit zelf verantwoordelijk. Besluiten die van materieel belang zijn
moeten door de nationale bevoegde autoriteit echter wel worden
voorgelegd aan de ECB.18 De ECB kan over een dergelijk besluit een
standpunt formuleren. Welke besluiten van materieel belang zijn, is
omschreven in de SSM-kaderverordening. Zo kwalificeert bijvoorbeeld het
doen heenzenden van leden uit het bestuur van een bank als een
belangrijk besluit als bedoeld in de kaderverordening. Voorts is van
belang dat de ECB de nationale bevoegde autoriteit kan verzoeken
specifieke aspecten van een toezichtsprocedure bij een minder significante instelling nader te beoordelen.
f. rechtsbescherming
Waar de ECB zelf handhavend optreedt, zal zij de de procedures en
voorwaarden zoals vervat in het EU-recht in acht nemen. Voor alle
toezichtsbesluiten van de ECB expliciteert de verordening het recht om
gehoord te worden en het recht op verweer voor betrokkenen.19 Ook de
rechtsbescherming, waaronder de mogelijkheden voor bezwaar en
beroep, volgt uit EU-regelgeving. Artikel 24 van de verordening regelt dat
het mogelijk is bezwaar in te dienen tegen een besluit van de ECB bij de
administrative board of review (administratieve raad voor toetsing), die
ingevolge de verordening wordt ingesteld. Daarnaast staat op basis van
het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) voor
belanghebbenden rechtstreeks beroep open tegen een ECB-besluit bij het
Hof van Justitie van de EU.
Waar de nationale bevoegde autoriteit handhavend optreedt of toezichtbesluiten neemt, dan zal dit geschieden volgens het nationale recht: in dit
verband zijn voor Nederland de Wft, de Awb en de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur relevant. Ook kan de SSM-kaderverordening op
onderwerpen aanvullende of afwijkende eisen aan de procedures stellen
die de nationale bevoegde autoriteit dient te volgen.
Het verdient vermelding dat ontwerpbesluiten van de nationale bevoegde
autoriteit, bijvoorbeeld ten aanzien van de exclusieve taak van de ECB op
het gebied van vvgb’s en vergunningen, niet vatbaar zijn voor nationaal
bezwaar en beroep. Het uiteindelijke besluit wordt door de ECB genomen
18
19

Artikel 6, zevende lid, onderdeel c, subonderdeel iii, van de verordening bankentoezicht.
Artikel 22 van de verordening bankentoezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

7

en is daarom onderwerp van Europese rechtsbescherming. De afwijzing
van een vergunningaanvraag leidt echter niet tot een ontwerpbesluit voor
de ECB, maar tot een besluit van de nationale bevoegde autoriteit en
betreft in de Nederlandse context dus een besluit in de zin van de Awb. Dit
besluit blijft dientengevolge vatbaar voor nationaal bezwaar en beroep.
Voorts kan worden opgemerkt dat ook als de ECB bij samenwerking
binnen het SSM een instructie geeft aan de nationale bevoegde autoriteit,
de uiteindelijke rechtshandelingen en besluiten van de nationale
bevoegde autoriteit onderworpen zijn aan nationale rechtsbescherming.
Een instructie van de ECB zal door de nationale bevoegde autoriteit
moeten worden opgevolgd binnen de mogelijkheden die de nationale
wetgeving daartoe biedt. Na een instructie zal de nationale bevoegde
autoriteit een eigenstandig besluit moeten nemen. Dit dient te voldoen
aan de nationale wetgeving, waaronder in Nederland de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur uit de Awb. Het is uiteraard belangrijk
dat deze besluiten deugdelijk worden gemotiveerd, waarbij aansluiting
kan worden gezocht bij de motivatie die de ECB hanteert in haar
instructie.
§ 3. Het onderhavige wetsvoorstel
a. inleiding
Het onderhavige wetsvoorstel strekt er in de eerste plaats toe de
taakverdeling tussen de ECB en DNB zoals die voortvloeit uit de verordening bankentoezicht ook in de Wft tot uitdrukking te laten komen. Het
voorstel regelt daarom dat DNB niet langer bevoegd is toezichttaken ten
aanzien van banken uit te oefenen die op grond van de verordening
exclusief worden belegd bij de ECB (de vergunningverlening en
-intrekking, alsmede het al dan niet verlenen van vvgb’s voor gekwalificeerde deelnemingen in banken). Aangezien DNB de uitoefening van deze
taken door de ECB voorbereidt, zijn daarvoor procedures in dit
wetsvoorstel opgenomen. Ten aanzien van andere toezichtstaken onder
het SSM van de ECB en van DNB behoeft de Wft (op twee punten na)
verder geen aanpassing (zie onderdeel d). Volledigheidshalve wordt in dit
voorstel wel de taakstellingsbepaling van DNB aangepast, om zo tot
uitdrukking te brengen dat de taken van DNB – voor zover die niet zijn
overgegaan op de ECB – voortaan deels uit de verordening voortvloeien.
Het wetsvoorstel strekt er in de tweede plaats toe de samenwerking
tussen de ECB en DNB en de AFM te faciliteren. Met het oog hierop zijn in
het voorstel de bevoegdheden opgenomen voor DNB om in voorkomende
gevallen bijstand te verlenen aan de ECB bij onderzoeken en inspecties.
Ook wordt voorgesteld het huidige samenwerkingsmodel in de Wft tussen
de AFM en DNB voor bepaalde besluiten die binnen het SSM vallen zo
veel mogelijk voort te zetten onder het SSM.
b. vergunningverlening en -intrekking
In de bepalingen in de Wft betreffende vergunningverlening is tot
uitdrukking gebracht dat de ECB onder het SSM vergunningen verleent
aan banken met zetel in Nederland. Ook aan banken met zetel in een
deelnemende lidstaat verleent de ECB de vergunningen. Dit heeft
bijvoorbeeld tot gevolg dat DNB niet langer toezicht uitoefent op banken
die vanuit een deelnemende lidstaat een bijkantoor willen openen; dat
wordt nu in zijn geheel uitgevoerd door de ECB of de toezichthoudende
instantie van de lidstaat waar de bank haar zetel heeft. DNB blijft wel
bevoegd vergunningen te verlenen aan banken met zetel buiten de EU en
zogenaamde «opt-in banken» (ongeacht de plaats van hun zetel), omdat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

8

deze buiten de reikwijdte van de verordening vallen. Voor de volledigheid
wordt opgemerkt dat banken met zetel in een niet-deelnemende lidstaat
hun vergunning ontvangen van de nationale toezichthouder van die
lidstaat.
Alhoewel de ECB onder het SSM besluit over vergunningenaanvragen
voor banken met zetel in Nederland, worden deze besluiten ingevolge het
SSM voorbereid door DNB. In de vergunningprocedure blijft ongewijzigd
dat de aanvraag van een bankvergunning wordt ingediend bij DNB
volgens de in de Wft gestelde voorwaarden. Het wetsvoorstel voorziet in
een nieuw element in de bepaling inzake vergunningverlening, namelijk
dat DNB, indien de aanvrager voldoet aan de vergunningvereisten, een
ontwerpbesluit opstelt waarin zij aan de ECB voorstelt de vergunning te
verlenen. De termijn voor het opstellen van een ontwerpbesluit wordt met
dit wetsvoorstel verruimd naar 26 weken, hetgeen noodzakelijk is met het
oog op een zorgvuldige beoordeling van de aanvraag door DNB en
afweging door de ECB. Hiermee wordt aangesloten bij gangbare
termijnen die in andere lidstaten worden gehanteerd, zoals Duitsland,
Spanje en Oostenrijk.20
De aanvrager wordt van dit ontwerpbesluit door DNB op de hoogte
gesteld. De ECB heeft vervolgens een periode van maximaal 20
werkdagen waarin zij besluit of zij het ontwerpbesluit overneemt of niet.
De ECB beoordeelt daarvoor of aan de in het toepasselijke Unierecht
gestelde voorwaarden wordt voldaan. DNB stelt de aanvrager vervolgens
ook in kennis van het definitieve besluit van de ECB.
Indien de aanvrager niet voldoet aan de vergunningvereisten, blijft DNB
zelfstandig bevoegd de vergunningaanvraag af te wijzen. DNB stelt in dat
geval dus geen ontwerpbesluit op voor de ECB. In het wetsvoorstel is
deze bevoegdheid tot afwijzing van de aanvraag voor een bankvergunning uitdrukkelijk vastgelegd. Zie in dit verband ook paragraaf 2,
onderdeel f, over rechtsbescherming.
DNB kan voorts een voorstel doen voor de intrekking en wijziging van de
bankvergunning. In het wetsvoorstel is geregeld dat DNB, indien zij
daartoe aanleiding ziet, een ontwerpbesluit van die strekking opstelt voor
de ECB. De ECB neemt daarop een definitief besluit, rekening houdend
met de door DNB aangedragen motivering. De ECB kan ook op eigen
initiatief tot intrekking of wijziging van de bankvergunning overgaan. In
dat geval zal zij, alvorens zij een dergelijk besluit neemt, daarover overleg
voeren met DNB.
c. verlening van vvgb’s
Ook ten aanzien van de verlening van vvgb’s voor gekwalificeerde
deelnemingen in banken wordt in het wetsvoorstel geregeld dat de ECB
deze verleent. De procedure voor een vvgb verloopt als volgt. Wanneer er
sprake is van een voornemen tot verwerving van een gekwalificeerde
deelneming in een bank met zetel in Nederland, ontvangt DNB hiervan
een aanvraag van de betreffende beoogde verwerver. DNB meldt de
ontvangst van deze aanvraag aan de ECB en beziet of de voorgenomen
verwerving voldoet aan de voorwaarden die uit het relevante Unierecht en
nationaal recht volgen. Vervolgens stelt DNB in alle gevallen een
ontwerpbesluit op, dat zij aan de ECB stuurt voor beoordeling en
uiteindelijke besluitvorming. Anders dan bij vergunningen kan DNB niet
zelfstandig een vvgb weigeren.
20

De termijn voor behandeling van een vergunningaanvraag is nu gesteld op 13 weken, maar
wordt in de praktijk vaak verlengd vanwege verzoeken om nadere informatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

9

Wanneer de ECB het ontwerpbesluit heeft ontvangen, beoordeelt zij
zelfstandig de aanvraag aan de hand van de toepasselijke Uniewetgeving.
Vervolgens besluit de ECB aan de hand van haar zelfstandig uitgevoerde
beoordeling en het ontwerpbesluit van DNB of zij wel of niet bezwaar
heeft tegen de voorgenomen verwerving. De gehele procedure voor de
beoordeling van een aanvraag mag volgens de richtlijn kapitaalvereisten21
niet langer beslaan dan 60 werkdagen. DNB stelt het ontwerpbesluit op
binnen maximaal 45 werkdagen, aangezien de SSM-kaderverordening
minstens 15 werkdagen voorschrijft voor de beoordeling van de ECB.22
d. overige toezichtstaken
Voor andere ingevolge artikel 4 van de verordening aan de ECB
opgedragen taken dan vergunningverlening en -intrekking en de afgifte
van vvgb’s is op twee uitzonderingen na geen aanpassing van de Wft
nodig. De verordening bepaalt immers de wijze waarop de ECB haar taken
vervult en dat zij daarvoor alle toepasselijke Uniewetgeving (zowel
rechtstreeks in Nederland werkende verordeningen als nationale
wetgeving waarin richtlijnen zijn omgezet) kan toepassen. Gezien de
bevoegdheidsverdeling tussen de ECB en DNB ten aanzien van significante en minder significante banken betekent dit dat zowel de ECB als
DNB toezicht houden op banken ingevolge de Wft, met dien verstande dat
enkel DNB gebruik zal kunnen maken van het handhavingsinstrumentarium uit de Wft (al dan niet op instructie of verzoek van de ECB).
De eerste uitzondering waarvoor wel aanpassing van de Wft benodigd is,
betreft het toezicht op de vestiging van bijkantoren en het verlenen van
diensten binnen het SSM. In de verordening en de SSM-kaderverordening
is namelijk geregeld dat (i) de toezichthouder van de lidstaat waar het
bijkantoor wordt gevestigd geen nadere voorwaarden meer kan stellen
aan de vestiging van een bijkantoor of dienstverlening binnen het SSM en
(ii) dat het de bank is toegestaan een bijkantoor te vestigen, tenzij de
toezichthouder van de lidstaat waar de bank zijn zetel heeft binnen twee
maanden anders besluit.23 De Wft wordt daarom aangepast om deze in
lijn te brengen met het bovenstaande. De artikelen 2:108 en 2:109 Wft
worden tevens gewijzigd om te verduidelijken dat bij significante banken
de ECB, in plaats van DNB, de toezichthouder is die de mogelijkheid heeft
om binnen twee maanden anders te besluiten over de vestiging van een
bijkantoor. Zie ook de artikelsgewijze toelichting bij artikel I, onderdelen FF
en JJ en KK.
Ten tweede is aanpassing wenselijk van de bepalingen in de Wft over het
geconsolideerd toezicht. In de verordening is geregeld dat de Unierechtelijke bepalingen over samenwerking bij geconsolideerd toezicht niet van
toepassing zijn indien de ECB de enige toezichthoudende autoriteit is,
hetgeen logisch is aangezien de ECB anders zou moeten samenwerken
met zichzelf. DNB is dientengevolge alleen geconsolideerd toezichthouder
indien dit volgt uit de Unierechtelijke bepalingen (bijvoorbeeld de richtlijn
kapitaalvereisten) én wanneer zij bevoegd is geconsolideerd toezicht te
houden ingevolge de verordening bankentoezicht. Dit is tot uitdrukking
gebracht door wijziging van een aantal artikelen in de afdelingen 3.6.2. en
3.6.4. van de Wft (zie ook de artikelsgewijze toelichting bij artikel I,
onderdelen VV tot en met YY).

21

Artikel 22, tweede lid, richtlijn 2013/36/EU (richtlijn kapitaalvereisten).
Artikel 86, tweede lid, SSM-kaderverordening.
23
Artikel 17 van de verordening bankentoezicht en artikel 11 e.v. van de SSM-kaderverordening.
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

10

e. samenwerking DNB en ECB
Onder het SSM dient DNB samen te werken met de ECB. Dit is reeds
toegelicht in paragraaf 2, onderdeel e. Een van de wijzen waarop wordt
samengewerkt is het verlenen van bijstand door DNB aan de ECB. De ECB
kan voor diverse zaken in het kader van de voorbereiding en uitvoering
van haar toezichtstaken bijstand vragen van DNB. In de verordening is bij
de nationale toezichthouder ook de taak belegd om bij inspecties en
onderzoeken ter plaatse bijstand te verlenen aan de ECB. Om deze
bijstand adequaat te kunnen verlenen voorziet dit wetsvoorstel in de
aanwijzing van personen die deze bijstand zullen verlenen, alsmede de
toekenning van bepaalde Awb-bevoegdheden aan deze bijstandverleners.
Dit wordt geregeld in het voorgestelde artikel 1:71 (zie artikel I, onderdeel
O, van de artikelsgewijze toelichting). Voorts voorziet dit wetsvoorstel in
de toekenning van de bevoegdheid bedrijfsruimten, boeken of bescheiden
te verzegelen. De noodzaak tot het toebedelen van deze bevoegdheid aan
de personen die bijstand verlenen aan de ECB volgt uit artikel 12, vijfde
lid, van de verordening.
f. samenwerking AFM en DNB
De samenwerkingsregeling tussen de nationale toezichthouders speelt
een rol bij onderwerpen die in Nederland zowel aan het prudentieel
toezicht als aan het gedragstoezicht raken, maar volgens de verordening,
die een eigenstandige afbakening bevat, onder prudentieel toezicht vallen.
De samenwerkingsregeling tussen de toezichthouders voorziet bijvoorbeeld in advisering alvorens een vergunning of vvgb te verlenen, of een
bindende aanbeveling ten aanzien van de geschiktheid en betrouwbaarheid van bestuurders.
Onder het SSM kunnen deze samenwerkingsbepalingen niet onverminderd worden toegepast. De verordening laat echter onverlet dat waar
sprake is van een zowel DNB als de AFM regarderend onderwerp, beide
toezichthouders ingevolge de relevante samenwerkingsbepalingen van de
Wft zullen blijven samenwerken bij bijvoorbeeld de voorbereiding van
besluitvorming door de ECB op terreinen waar zij beiden tot op heden
nationaal een rol vervullen. Het onderhavige wetsvoorstel strekt er dan
ook toe te verduidelijken dat ook in geval van toezicht op banken op basis
van de verordening bankentoezicht, de samenwerking tussen DNB en de
AFM zoveel mogelijk op gelijke wijze plaats zal vinden en voorziet in een
procedure daarvoor. Zie nader de artikelsgewijze toelichting bij artikel I,
onderdelen D tot en met J.
g. administratieve lasten en inhoudelijke nalevingskosten
Het wetsvoorstel strekt er toe het bankentoezicht in de Wft in lijn te
brengen met de verordening zoals hiervoor uiteengezet. Dit wetsvoorstel
bevat geen materiële toezichtnormen. Er is zodoende uit dien hoofde geen
sprake van administratieve lasten of nalevingskosten.
Het prudentieel toezicht dat de ECB zal uitoefenen op grond van relevante
Uniewetgeving is hoofdzakelijk vervat in de richtlijn en verordening
kapitaalvereisten. Deze richtlijn en verordening zijn in 2013 tot stand
gekomen en betreffen een wijziging van de voorheen geldende banken-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

11

richtlijn.24 Uiteraard gaat de invoering van deze richtlijn en verordening
wel gepaard met administratieve lasten en nalevingskosten in Nederland.
Voor een berekening van deze kosten wordt verwezen naar de memorie
van toelichting bij de wet die strekt tot implementatie daarvan.25
h. financiële gevolgen
De invoering van het SSM in Nederland gaat gepaard met kosten. Deze
kosten komen aan de orde in de Wet bekostiging financieel toezicht
waarvoor een voorstel tot wijziging bij de Tweede Kamer in behandeling
is.26 In de voorbereiding op de invoering van het SSM worden de
balansen van de significante banken vergaand onderzocht. Nationale
toezichthouders, waaronder DNB, ondersteunen de ECB daarbij. DNB
maakt hiervoor kosten die zij zal doorberekenen aan de betrokken
instellingen. Het voornoemde voorstel tot wijziging van de Wet bekostiging financieel toezicht regelt dat DNB deze kosten mag doorberekenen
aan de significante banken die onder de reikwijdte van het onderzoek
vallen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de memorie van
toelichting bij dat wetsvoorstel.27
Verder voorziet de verordening erin dat de ECB de kosten die zij maakt in
het kader van het lopend toezicht onder het gemeenschappelijk toezichtmechanisme mag omslaan op de rechtstreeks onder haar toezicht staande
banken. De ECB zal voor deze doorberekening een verordening
vaststellen, die ten tijde van het opstellen van dit wetsvoorstel nog in
voorbereiding is.
i. overgangsrecht
Het wetsvoorstel strekt ertoe de Wft in lijn te brengen met de verordening
en bevat geen materiële toezichtsnormen. In dat kader behoeft het
voorstel dan ook geen overgangsrecht. Wel is in dit wetsvoorstel een
bepaling opgenomen om het nationale recht in overeenstemming te
brengen met het overgangsrecht zoals dit is opgenomen inde verordening
voor vergunningen. In artikel 33, vijfde lid, van de verordening is immers
bepaald dat banken bij de inwerkingtreding van het toezicht door de ECB
geacht worden over een vergunning te beschikken overeenkomstig de
verordening.
ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I
A
Met dit onderdeel wordt de omschrijving van de verordening bankentoezicht aan de begripsbepalingen in artikel 1:1 van de Wft toegevoegd.

24

De voorheen geldende richtlijn is geïmplementeerd middels de Implementatiewet van de
gewijzigde herziene richtlijn banken en de gewijzigde herziene richtlijn kapitaaltoereikendheid
(Stb. 2011, 669). Zie voor nadere toelichting over de oude en nieuwe richtlijnen de memorie
van toelichting bij de Implementatiewet richtlijn en verordening kapitaalvereisten (Kamerstukken II 2013/14, 33 849, nr. 3)
25
Kamerstukken II 2013/14, 33 849, nr. 3.
26
Kamerstukken II 2013/14, 33 957, nr. 2.
27
Kamerstukken II 2013/14, 33 957, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

12

B
De thans opgenomen uitzondering in artikel 1:2 heeft betrekking op de
monetaire taak van de ECB. Nu de ECB er ook een toezichtstaak bij heeft
gekregen, wordt artikel 1:2 aangepast om de uitzondering uitsluitend op
de monetaire taak te laten zien.
C
De wijziging van artikel 1:24 onderstreept dat de prudentiële toezichtstaak
van DNB nu ook deels uit de verordening bankentoezicht volgt. De
verordening bevat namelijk niet alleen een grondslag voor uitoefening
van toezicht door de ECB op significante banken, maar ook voor DNB om
toezicht op minder significante banken te houden (zie ook paragraaf 2,
onderdeel b, van het algemene deel van de toelichting).
D tot en met I
Deze onderdelen hebben tot gevolg dat de samenwerking tussen DNB en
AFM zoals deze voor het SSM functioneerde, zo veel mogelijk kan worden
voortgezet onder het SSM (zie ook het algemeen deel van de toelichting).
De samenwerking tussen DNB en AFM is in de Wft op diverse manieren
vormgegeven. Afhankelijk van het te nemen besluit varieert de samenwerking van het geven van een zienswijze tot het doen van een bindende
aanbeveling. Hieronder is toegelicht op welke wijze wordt voorgestelde de
desbetreffende samenwerking te continueren onder het SSM.
Zo bepaalt artikel 1:47 dat wanneer DNB een besluit neemt over intrekking
van een vergunning, zij de AFM de gelegenheid biedt haar zienswijze naar
voren te brengen alvorens een besluit te nemen. Het zou binnen het SSM
kunnen voorkomen dat DNB op eigen initiatief, of op verzoek van de ECB,
een besluit voorbereidt voor het intrekken van een vergunning van een
bank met zetel in Nederland. Onderdeel D voorziet erin dat de AFM de
gelegenheid wordt geboden een zienswijze te geven wanneer DNB een
ontwerpbesluit voor de intrekking van een bankvergunning voorbereidt
voor de ECB. In onderdeel H wordt met de wijziging van artikel 1:48 Wft
hetzelfde bewerkstelligd voor bepaalde vergunningaanvragen. Wanneer
naar aanleiding van een aanvraag van een bankvergunning een ontwerpbesluit dient te worden opgesteld door DNB, dan wordt ook dan het
advies van de AFM ingewonnen alvorens het ontwerpbesluit wordt
opgesteld.
Onderdeel E regelt dat de AFM de ECB moet raadplegen alvorens een
vergunning te verlenen aan bepaalde beleggingsondernemingen. Dit zal
de AFM willen doen waar zij voorheen DNB raadpleegde. Onder het SSM
is de ECB bevoegd bij significante banken en significante (gemengde)
financiële holdings.28 Op zichzelf bevat de verordening geen uitdrukkelijke
grondslag voor samenwerking tussen de ECB en de AFM, maar aan mag
worden genomen, mede gelet op het beginsel van loyale samenwerking,29 dat de ECB zal samenwerken met de AFM waar dat dienstig is
aan het toezicht op de banken.

28

29

Zie paragraaf 2, onderdeel c, van het algemeen deel en artikelen 4 en 6 van de verordening
bankentoezicht.
Artikel 4, derde lid, van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Zie ook het Zwartveldarrest (zaak C-2/88), waarin het Hof heeft bepaald dat ook EU-instellingen loyaal moeten
samenwerken met de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

13

De samenwerkingsbepaling in artikel 1:47b regelt dat alvorens een vvgb
wordt verleend, DNB de AFM om advies vraagt indien de aanvrager onder
toezicht staat van de AFM, of de AFM de aanvrager een vergunning heeft
verleend. Ingevolge de SSM-kaderverordening wordt de ECB exclusief
bevoegd vvgb’s te verlenen voor gekwalificeerde deelnemingen in banken
en bereidt DNB daarvoor na een aanvraag een ontwerpbesluit voor. In
onderdeel F wordt erin voorzien dat wanneer DNB een ontwerpbesluit
opstelt, zij in dat geval ook om een advies van de AFM vraagt.
Voor wat betreft de toetsing van de geschiktheid en betrouwbaarheid
regelen de artikelen 1:47c en 1:49 dat de ene toezichthouder de ander om
advies vraagt en deze laatste een bindende aanbeveling kan doen ten
aanzien van een te geven oordeel of te nemen besluit, indien zij vanuit
haar toezichtverantwoordelijkheid constateert dat een persoon niet
(langer) over de in de wet vereiste geschiktheid of betrouwbaarheid
beschikt. Tevens regelen deze artikelen dat de andere toezichthouder een
dergelijke constatering ook op eigen initiatief kan doen. De wijzigingen in
de onderdelen F en I borgen dat deze samenwerking bij bestuurderstoetsingen zo veel mogelijk in stand blijft onder het SSM bij toetsing van
personen die het dagelijks beleid (mede) bepalen of (mede) zullen bepalen
van zowel significante als minder significante banken.
De toetsing van (aanstaande) bestuurders van significante banken is
onder het SSM de verantwoordelijkheid van de ECB, waarbij zij de
toetsing zelf kan uitvoeren of om bijstand kan verzoeken van DNB. Op
grond van het huidige artikel 1:49 kan de AFM op eigen initiatief een
constatering inzake geschiktheid of betrouwbaarheid mededelen aan DNB
of een bindende aanbeveling doen daaromtrent. Nu de ECB de toetsingen
van bestuurders bij significante banken zal verrichten, kan de AFM ervoor
kiezen een dergelijke constatering voortaan zelf aan de ECB mede te
delen. Zoals gezegd wordt ervan uitgegaan dat de ECB met de AFM zal
samenwerken waar dat dienstig is aan het toezicht op de banken, gelet op
het beginsel van loyale samenwerking en het twin peaks-toezichtsmodel
in Nederland. Een andere mogelijkheid voor de AFM is om, in het geval
DNB een rol heeft ter voorbereiding van een besluit van de ECB (in het
kader van bijstandverlening), een bindende aanbeveling aan DNB te doen.
Voor de duidelijkheid wordt opgemerkt dat deze bindende aanbeveling
alleen betrekking heeft op de voorbereiding van een (ontwerp)besluit op
eigen initiatief van DNB30 (waartoe de AFM-aanbeveling in dat geval
mede aanleiding kan zijn), en niet wanneer DNB een (inhoudelijke)
instructie van de ECB uitvoert. Aan een bindende aanbeveling van de AFM
dient door DNB uitvoering te worden gegeven in het oordeel dat zij geeft
aan de ECB in het kader van die bijstandverlening. (Een en ander laat
uiteraard de bevoegdheid en eindverantwoordelijkheid van de ECB
onverlet.)
De toetsing van (aanstaande) bestuurders van minder significante banken
blijft binnen het SSM de verantwoordelijkheid van DNB. De artikelen 1:47
en 1:49 behoeven naar aanleiding daarvan dus geen wijziging; de
samenwerking zoals die geregeld was kan in stand blijven. Ingevolge de
SSM-kaderverordening dienen alle besluiten inzake toetsingen van
bestuurders – omdat zij kwalificeren als belangrijke beslissingen t.a.v.
minder significante banken – wel in concept aan de ECB te worden
voorgelegd voor een zienswijze. Daarbij verdient het volgende opmerking
over de samenwerking tussen de AFM en DNB en de verhouding ten
aanzien van een door de ECB uitgebrachte zienswijze.

30

Overeenkomstig artikel 91, tweede lid van de SSM-kaderverordening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

14

Zoals gezegd voorzien genoemde artikelen in de mogelijkheid voor DNB
en AFM om op eigen initiatief of na een inkennisstelling een bindende
aanbeveling te doen. Waar de AFM van deze bevoegdheid gebruik wil
maken jegens DNB met betrekking tot een minder significante bank, zal zij
zal daar alleen toe overgaan indien de betrouwbaarheid of geschiktheid
van een persoon volgens haar niet aan de wettelijke vereisten voldoet. Het
besluit dat in zo’n geval wordt voorgelegd aan de ECB voor een zienswijze
zal dan een negatief oordeel bevatten. De verwachting is dat de ECB in
haar zienswijze dit nationale oordeel zal betrekken. Mocht de ECB om haar
moverende redenen toch een zienswijze willen geven die haaks staat op
het door DNB en de AFM geformuleerde conceptbesluit, dan ligt het voor
de hand dat de toezichthouders hierover opnieuw in overleg treden. Op
grond van het eerste en tweede lid van artikel 1:49 blijft de AFM bevoegd
vast te houden aan haar bindende aanbeveling en DNB dienovereenkomstig te laten beslissen (en daarmee dus af te wijken van de zienswijze
van de ECB), maar ligt het in de rede dat de AFM in haar overwegingen de
zienswijze van de ECB betrekt.
Met bovenstaande mogelijkheden wordt geborgd dat de invalshoek van
het gedragstoezicht dat de AFM uitoefent binnen de geschiktheids- en
betrouwbaarheidstoetsing blijft geborgd. Overigens is niet uitgesloten dat
de ECB ook gedragsaspecten zal betrekken bij haar oordeelsvorming; zij is
immers niet gebonden aan het in de Wft aangebrachte onderscheid
tussen prudentieel en gedragstoezicht.
Tot slot wordt over onderdeel G en de wijzigingen in het eerste en tweede
lid van artikel 1:49 in onderdeel I nog het volgende opgemerkt. De
aanpassing van het vijfde lid van artikel 1:47c regelt dat DNB een
voorgenomen oordeel dat zij opstelt in het kader van de bijstandverlening
niet aan de financiële onderneming bekendmaakt. Dit betreft immers geen
besluit, maar slechts een voorgenomen oordeel van DNB waar de ECB
van zal kunnen afwijken. Overigens spreekt voor zich dat DNB wel eerst de
AFM de gelegenheid biedt een bindende aanbeveling te doen voordat zij
dit voorgenomen oordeel aan de ECB zendt. Uiteindelijk zal de ECB zelf
haar besluit kenbaar maken, of zal DNB daartoe verzoeken. Verder
brengen de aanpassingen in het eerste en tweede lid van artikel 1:49 tot
uitdrukking dat de ECB ten aanzien van banken met zetel in Nederland de
vergunningverlenende instantie is (voor een toelichting, zie het algemeen
deel en de onderdelen Z tot en met BB).
J
Met dit onderdeel wordt de mogelijkheid uitgebreid om nadere regels te
stellen betreffende de samenwerking tussen DNB en de AFM, bijvoorbeeld in het kader van het SSM. DNB zal als prudentieel toezichthouder
hoofdzakelijk samenwerken met de ECB binnen het SSM, maar de
betrokkenheid van de AFM zoals die is geregeld in Afdeling 1.3.1. bij
bepaalde beslissingen, wordt in het kader van het SSM zoveel mogelijk
gecontinueerd. De introductie van deze grondslag zorgt ervoor dat indien
dat noodzakelijk blijkt te dier aanzien nadere regels kunnen worden
gesteld. Onderhavig onderdeel dient ter aanvulling op de wijzigingen in
de onderdelen D tot en met I.
K
Artikel 1:60 bevat verplichtingen voor de AFM om in specifieke gevallen
een toezichthoudende instantie van een andere lidstaat te raadplegen
voordat zij een vergunning verleent aan een beheerder van een
beleggingsinstelling, een beheerder van een icbe of een beleggingsonderneming. Met dit onderdeel wordt de verplichting van de AFM tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

15

uitdrukking gebracht de ECB onder het SSM in voorkomende gevallen te
raadplegen alvorens zij een vergunning verleent. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan de situatie wanneer een beheerder van een beleggingsinstelling een dochtermaatschappij is van een significante bank.
Verder bevat artikel 1:60 de verplichting voor DNB om de toezichthoudende instantie van een andere lidstaat te raadplegen alvorens een
vergunning te verlenen aan bijvoorbeeld een bank die een dochtermaatschappij is van een bank met zetel in een andere lidstaat. De wijziging van
het derde lid brengt tot uitdrukking dat DNB de ECB niet hoeft te
raadplegen voor een ontwerpbesluit tot verlening van een vergunning aan
een bank door de ECB. De aanpassing bewerkstelligt dat alleen een
toezichthoudende instantie wordt geraadpleegd indien deze de
vergunning heeft verleend of bevoegd is het toezicht op een bank uit te
oefenen onder het SSM (ergo: een minder significante bank). Wellicht ten
overvloede wordt opgemerkt dat onder de term «toezichthoudende
instantie» in de Wft niet de ECB wordt verstaan. Voor zover noodzakelijk
kan DNB uiteraard altijd op grond van de verordening de ECB raadplegen
als vergunningverlenende instantie van bijvoorbeeld een moedermaatschappij van een bank in een deelnemende lidstaat aan het SSM.
L
Onder het SSM beoordeelt de ECB een beoogde verwerving van
gekwalificeerde deelnemingen in een bank en bereidt DNB de besluitvorming van de ECB voor in een ontwerpbesluit. DNB is onder het SSM
niet meer bevoegd te oordelen over gekwalificeerde deelnemingen in
banken. Ten aanzien van gekwalificeerde deelnemingen in andere
instellingen is DNB wel de bevoegde toezichthouder. Artikel 1:62 bevat
een regeling voor de raadpleging van toezichthoudende instanties van
andere lidstaten indien deze een vergunning hebben verleend aan een
aanvrager van een vvgb. Deze aangevraagde vvgb kan een vvgb zijn voor
een deelneming in een bank, in welk geval DNB niet de vvgb verleent,
maar de besluitvorming daarover voorbereidt. De wijziging van onderdeel
L brengt mee dat DNB, wanneer zij voor de ECB besluiten over verklaringen van geen bezwaar voorbereidt, de toezichthoudende instantie van
de betreffende lidstaat in de gelegenheid stelt advies uit te brengen.
M en N
Deze onderdelen brengen in de artikelen 1:69 en 1:70 tot uitdrukking dat
DNB en de AFM zullen samenwerken en gegevens en inlichtingen
uitwisselen met niet alleen de reeds genoemde Europese instanties maar
ook met de ECB als toezichthouder binnen het SSM. Om ten behoeve van
deze samenwerking met de ECB te kunnen beschikken over de benodigde
relevante gegevens en inlichtingen, wordt met onderdeel N bewerkstelligd dat de toezichthouders van een ieder inlichtingen kunnen
vorderen indien dat voor de vervulling van de toezichtstaken van de ECB
onder het SSM nodig is.
O
In dit onderdeel wordt de bijstandverlening aan de ECB bij onderzoeken
en inspecties ter plaatse geregeld. De taak voor de nationale bevoegde
autoriteit (DNB) om bijstand te verlenen aan de ECB volgt in het algemeen
uit artikel 6 van de verordening bankentoezicht en is voor inspecties en
onderzoeken in het bijzonder vastgelegd in de artikelen 11 en 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

16

In het eerste lid van het nieuwe artikel 1:71 wordt geregeld welke
personen zijn belast met bijstandverlening bij inspecties en onderzoeken.
Dit zullen dezelfde personen zijn die door DNB zijn aangewezen om
toezicht te houden op de naleving van de Wft op grond van artikel 1:72.
De bijstand bestaat uit het zorg dragen voor medewerking aan het
onderzoek en de inspectie door de ECB (tweede volzin, eerste lid),
alsmede het verzegelen van ruimten, boeken of bescheiden (tweede lid).
In het derde lid zijn de medewerkingsplicht en het evenredigheidsbeginsel
van overeenkomstige toepassing verklaard op genoemde bijstandverlening. Daarnaast staan de bijstandverleners enkele andere bevoegdheden uit de Awb tot de beschikking, zoals artikel 5:15 Awb, zodat zij
bijvoorbeeld ten behoeve van de verzegeling plaatsen kunnen betreden,
zo nodig met behulp van de sterke arm.
P tot en met R
De wijzigingen in onderdelen P tot en met R hebben tot gevolg dat
informatie kan worden uitgewisseld tussen DNB of de AFM en de ECB.
Het gevolg van onderdeel P is mede dat de voorwaarden waaronder
informatie wordt verstrekt aan de ECB dezelfde zijn als die waaronder
informatie wordt uitgewisseld met andere toezichthouders. Voor
informatie die DNB of de AFM zou hebben verkregen van de ECB geldt,
evenals voor informatie verkregen van buitenlandse toezichthoudende
instanties, dat die niet wordt verstrekt of voor een ander doel wordt
gebruikt dan waarvoor het is gegeven, tenzij daarmee uitdrukkelijk wordt
ingestemd. Dit volgt uit de wijzigingen in de onderdelen P en Q. In
onderdeel R wordt de ECB – naast DNB – toegevoegd als instantie
waaraan de AFM, in haar hoedanigheid van contactpunt voor andere
toezichthoudende instanties in de zin van de richtlijn markten voor
financiële instrumenten, informatie kan verstrekken.
S tot en met U
Afdeling 1.6.1 van de Wft bevat een aantal procedurele bepalingen met
betrekking tot vergunningen. Ingevolge de verordening bankentoezicht
wordt de procedure voor de aanvraag van een bankvergunning gewijzigd.
Gevolg is dat DNB alleen nog zelf besluit op een aanvraag, indien zij
besluit deze af te wijzen. Indien zij van mening is dat de aanvraag dient te
worden gehonoreerd, stelt zij een ontwerpbesluit op voor de ECB. Deze
aangepaste procedure geldt voor de aanvraag van een bankvergunning
voor het uitoefenen voor het bedrijf van bank met zetel in Nederland (voor
een nadere toelichting zie de onderdelen Z tot en met BB).
De wijzigingen in de onderdelen S tot en met U houden verband met het
feit dat DNB niet meer een besluit neemt op de aanvraag van een
bankvergunning, maar een ontwerpbesluit opstelt voor de ECB. Dit komt
ten eerste tot uitdrukking door toevoeging van de term «ontwerpbesluit»
naast «besluit» of «beslissing» in artikel 1:103, eerste en tweede lid, of
door overeenkomstige toepassingverklaring van de artikelleden wanneer
een ontwerpbesluit wordt opgesteld (artikel 1:104, vijfde lid).
De tweede wijziging die verband houdt met de gewijzigde procedure
rondom de bankvergunningaanvraag, betreft de termijn. Nu ingevolge het
SSM een bankvergunning in alle deelnemende lidstaten wordt verstrekt
door de ECB, is met het oog op uniformiteit gekeken naar termijnen in
andere lidstaten. DNB heeft hierbij aangeven dat met het oog op een
goede beoordeling van een aanvraag de huidige termijnen in Nederland
te kort zijn, ook gelet op een zorgvuldige voorbereiding van de beoordeling door de ECB onder het SSM. Uit een inventarisatie van DNB blijkt
dat de meeste lidstaten een termijn hanteren tussen de zes en 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

17

maanden. De richtlijn kapitaalvereisten vereist een maximumtermijn van
12 maanden. Gelet hierop wordt in dit onderdeel voorgesteld de termijn
voor het opstellen van ontwerpbesluiten te verlengen van 13 naar 26
weken.
Als de aanvraag niet compleet is, kan de toezichthouder nadere informatie
opvragen en wordt de aanvraag aangehouden. Dit blijft gehandhaafd
onder het SSM. Dit heeft tot gevolg dat de termijn in artikel 1:103, tweede
lid, waarbinnen in elk geval dient te worden besloten op een vergunningaanvraag, dient te worden verruimd ten aanzien van het opstellen van een
ontwerpbesluit. In onderdeel T wordt voorgesteld deze «fatale» termijn te
verruimen van 6 naar 12 maanden, in navolging van de fatale termijn die
in genoemde lidstaten ook wordt gehanteerd.
Nadat het ontwerpbesluit is opgesteld stelt DNB de ECB daarvan in
kennis. De ECB heeft vervolgens een termijn van tien werkdagen – in
gemotiveerde gevallen te verlengen tot twintig werkdagen – waarbinnen
zij bezwaar kan maken tegen het ontwerpbesluit en dit kan verwerpen.31
V tot en met X
Zoals toegelicht in paragraaf 3, onderdeel c, van het algemeen deel van
deze toelichting, is de ECB de bevoegde toezichthouder voor het verlenen
van vvgb’s voor het houden van een gekwalificeerde deelneming in een
bank met zetel in Nederland (zie ook de toelichting bij onderdeel QQ).
DNB zal ter voorbereiding van de besluitvorming door de ECB over de
voorgenomen gekwalificeerde deelneming in een bank een ontwerpbesluit opstellen. Voor alle andere vvgb’s geldt dat DNB de bevoegde
toezichthouder blijft.
Het nieuw voorgestelde tweede lid van artikel 1:106b in onderdeel V
brengt tot uitdrukking dat DNB onder het SSM ten behoeve van de ECB
een ontwerpbesluit opstelt op de aanvraag van een vvgb voor een
gekwalificeerde deelneming in een bank met zetel in Nederland.
Opmerking verdient dat de beslistermijn voor vvgb-aanvragen zestig
werkdagen blijft ingevolge de Europese richtlijnbepalingen terzake, maar
dat daarvan ingevolge artikel 86, tweede lid, van de SSM-kaderverordening ten minste vijftien werkdagen aan de ECB toekomen voor de
beoordeling van het ontwerpbesluit. Dit heeft tot consequentie dat van de
in totaal 60 werkdagen na ontvangstbevestiging, er maximaal 45 tot de
beschikking staan van DNB voor het opstellen van een ontwerpbesluit.
De aanpassing van het derde lid van artikel 1:106b in onderdeel V strekt
ertoe de bevoegdheid van DNB alsmede de termijn ten aanzien van
besluiten inzake alle andere vvgb’s dan die voor gekwalificeerde deelnemingen in banken met zetel in Nederland, intact te houden. Het vierde lid
van genoemd artikel wordt zo aangepast dat ook in een ontwerpbesluit
het advies van een toezichthoudende instantie van een andere lidstaat
wordt vermeld.
De tweede wijzigingsopdracht in onderdeel W regelt dat DNB de
aanvrager ook informeert over de uiterste datum waarop de ECB een
besluit neemt. Indien een aanvraag wordt ingediend voor een vvgb in een
bank met zetel in Nederland, zal de ECB immers een besluit nemen, mede
op basis van het ontwerpbesluit dat DNB voor de ECB voorbereidt.

31

Artikel 14, derde lid, verordening bankentoezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

18

Op grond van het derde lid van artikel 15 van de verordening beslist de
ECB volgens de procedures in het Unierecht of zij bezwaar maakt tegen de
verwerving van een gekwalificeerde deelneming. Onderdeel X stelt voor
artikel 1:106d zo te wijzigen dat ook voor besluiten die door de ECB
worden genomen geldt dat de vvgb geacht wordt te zijn verleend indien
geen besluit wordt genomen binnen de «fatale» termijn. Dit zogeheten
beginsel van de lex silencio positivo zoals dat is opgenomen in artikel
1:106d vloeit voort uit de richtlijn deelnemingen financiële sector. Dit
beginsel zal dus ook in acht worden genomen door de ECB, hetgeen is
neergelegd in onderdeel X.
De wijziging in het eerste subonderdeel van onderdeel W is van
technische aard. Het betreft een aanpassing van een verwijzing ingevolge
een wijziging in een ander onderdeel van het wetsvoorstel.
Y
Artikel 2:2 van de Wft regelt dat een ontheffing die door de toezichthouder
wordt gegeven ook geldt voor de dienovereenkomstige regels ingevolge
het Deel Prudentieel toezicht financiële ondernemingen en het Deel
Gedragstoezicht financiële ondernemingen. Zoals toegelicht in het
algemeen deel van deze memorie van toelichting, is de ECB binnen het
SSM de vergunningverlenende toezichthouder voor banken. Gezien de
samenhang van de vergunning met de ontheffing ligt het in de rede dat
de ECB ook zal besluiten over ontheffingen, op voorstel van DNB in het
ontwerpbesluit over de vergunning. Dit onderdeel regelt dat ook bij door
de ECB verleende ontheffingen, deze tevens geldt als een ontheffing van
de dienovereenkomstige regels in de Delen 3 en 4 van de Wft.
Z tot en met BB
In onderdeel CC wordt artikel 2:11 van de Wft zo aangepast dat daarin tot
uitdrukking komt dat de ECB exclusief vergunningen verleent aan banken
met zetel in Nederland. Gelet hierop wordt in de onderhavige onderdelen
voorgesteld de ECB toe te voegen als vergunningverlenende instantie aan
banken. Het SSM heeft echter niet tot gevolg dat DNB uit de desbetreffende artikelen dient te worden verwijderd als vergunningverlenende
instantie aan banken. Naast de vergunning die wordt verleend aan banken
met zetel in Nederland (artikel 2:11), is in de Wft ook geregeld dat een
vergunning benodigd is voor een bank met zetel buiten de EU die haar
bedrijf wil uitoefenen vanuit een Nederlands bijkantoor (artikel 2:20 Wft)
en dat een vergunning kan worden aangevraagd door financiële ondernemingen die niet vallen onder de definitie van bank,32 maar zich vrijwillig
willen onderwerpen aan toezicht: de zogeheten «opt-in banken» (artikel
3:4). Het verlenen van deze vergunningen blijft ook onder het SSM de
bevoegdheid van DNB, aangezien het verlenen van deze vergunningen
buiten de reikwijdte van de verordening bankentoezicht valt. In de
desbetreffende artikelen behoeven DNB en toezichthoudende instanties
uit andere lidstaten (die ook bevoegd blijven deze vergunningen te
verlenen) daarom niet te worden verwijderd.
CC
Op grond van de verordening bankentoezicht krijgt de ECB de exclusieve
taak toebedeeld om vergunningen te verlenen aan banken met zetel
binnen de deelnemende lidstaten. Het verlenen van een vergunning aan
banken met zetel in Nederland is ingevolge de verordening dus niet
32

In artikel 1:1 van de Wft is «bank» gedefinieerd als kredietinstelling als bedoeld in artikel 4 van
de verordening kapitaalvereisten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

19

langer een aangelegenheid van DNB. Om dit tot uitdrukking te brengen is
in onderdeel CC geregeld dat het verboden is om zonder vergunning van
de ECB het bedrijf uit te oefenen van bank met zetel in Nederland.
DD
Met dit onderdeel wordt de procedure bij de aanvraag van een
vergunning voor een bank met zetel in Nederland gewijzigd in verband
met het SSM. De aanvraag voor een bankvergunning wordt onder het
SSM nog steeds gedaan bij DNB en ook de vergunningvereisten blijven
ongewijzigd. Wel wordt met het oog op de verordening33 bepaald dat de
ECB bevoegd is om vergunningen te verlenen aan banken met zetel in
Nederland (en andere deelnemende lidstaten). DNB stelt daarom ter
voorbereiding van een besluit van de ECB binnen 26 weken (en als
bijvoorbeeld meer gegevens nodig zijn, uiterlijk binnen 12 maanden) een
ontwerpbesluit op indien de aanvrager voldoet aan de gestelde vergunningvoorwaarden. De ECB heeft na kennisname van het ontwerpbesluit
vervolgens tien – en in gemotiveerde gevallen twintig – werkdagen om
bezwaar te maken tegen het voorgestelde ontwerpbesluit. De verordening
bepaalt dat de aanvrager van zowel het ontwerpbesluit als het besluit van
de ECB in kennis wordt gesteld.
DNB stelt echter alleen een ontwerpbesluit op indien aanvrager aantoont
dat aan de vergunningvereisten wordt voldaan. Indien dat niet het geval is
en DNB de aanvraag wil afwijzen, stelt zij geen ontwerpbesluit op. Op
grond van artikel 14, tweede lid, blijft DNB namelijk zelfstandig bevoegd te
besluiten tot afwijzing van de vergunningaanvraag voor het uitoefenen
van het bedrijf van bank met zetel in Nederland. Deze bevoegdheid is
neergelegd in het nieuwe derde lid van artikel 2:12 Wft.
De aanpassing van het tweede lid heeft tot gevolg dat de huidige
systematiek, waarbij een positief oordeel van DNB over een aangevraagde
vvgb vereist is voor verlening van een bankvergunning, wordt voortgezet.
DNB stelt onder het SSM op een vergunningaanvraag een ontwerpbesluit
op, indien zij een positief oordeel (al dan niet in de vorm van een
ontwerpbesluit) heeft gevormd over een aangevraagde vvgb.
In het vijfde lid (nieuw) van artikel 2:12 is voorts opgenomen dat DNB op
aanvraag in het ontwerpbesluit aan de ECB kan voorstellen geheel of
gedeeltelijk ontheffing te verlenen van bepaalde eisen voor een bankvergunning, indien daaraan redelijkerwijs niet kan worden voldaan en de
doelstellingen daarvan anderszins worden bereikt. Voor een toelichting op
de opname van het voorstel voor een ontheffing in het ontwerpbesluit
wordt verwezen naar de toelichting bij onderdeel Y.
EE
In artikel 2:13 staan de aanvullende eisen opgesomd voor banken die ook
een vergunning willen voor het verlenen van beleggingdiensten of het
verrichten van beleggingsactiviteiten. De voorgestelde wijziging van dit
artikel ziet op het feit dat DNB slechts een ontwerpbesluit opstelt indien de
aanvrager ook aantoont te voldoen aan de eisen opgesomd in de
onderdelen a tot en met c. In onderdeel DD is ook toegelicht dat DNB
rechtstreeks een besluit neemt en dus geen ontwerpbesluit opstelt indien
zij de vergunningaanvraag wil afwijzen. Met de toevoeging van «slechts»
en «eveneens» is tot uitdrukking gebracht dat DNB alleen een ontwerpbesluit opstelt indien aan de aanvullende eisen is voldaan. Indien dat niet
het geval is, stelt DNB immers geen ontwerpbesluit op.
33

Zie artikel 14 van de verordening bankentoezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

20

FF
Artikel 17 van de verordening bankentoezicht regelt dat de procedures en
bevoegdheden uit het Unierecht voor banken met zetel in een deelnemende lidstaat die in een andere lidstaat een bijkantoor willen openen of
diensten verlenen, alleen van toepassing zijn indien de betreffende taak in
artikel 4 niet aan de ECB is opgedragen. In artikel 11 e.v. van de
SSM-kaderverordening is uitgewerkt welke procedures en bevoegdheden
gelden voor het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten
binnen het SSM (titel 3, hoofdstuk 1), vanuit niet-deelnemende lidstaten
naar het SSM (titel 3, hoofdstuk 2) en vanuit het SSM naar niet deelnemende lidstaten (titel 3, hoofdstuk 3).
Het belangrijkste gevolg van die bepalingen is dat het toezicht dat de
nationale toezichthouder van het gastland uitoefent (waar het bijkantoor
wordt gevestigd; «gasttoezicht») bij het recht van vestiging en het vrij
verrichten van diensten binnen het SSM, is vervallen. Dat betekent
bijvoorbeeld dat indien een bank met zetel in een deelnemende lidstaat
een bijkantoor wil openen in een andere deelnemende lidstaat, de
toezichthouder van het gastland geen rol meer heeft in het toezicht. Alleen
de bevoegde toezichthouder van de lidstaat waar de bank zijn zetel heeft
oefent nog toezichtstaken uit. Er is bewust gebruikt gemaakt van de term
«bevoegde»: bij significante banken zal de ECB deze taak voor haar
rekening nemen en bij minder significante DNB. Het gasttoezicht is alleen
vervallen voor zover het recht van vestiging en het vrij verrichten van
diensten binnen het SSM wordt uitgeoefend; indien deze rechten worden
uitgeoefend vanuit niet-deelnemende lidstaten naar het SSM of vanuit het
SSM naar niet deelnemende lidstaten, wordt wel gasttoezicht uitgeoefend.
De wijzigingen in onderdeel FF brengen bovenstaand tot uitdrukking door
de artikelen zo te wijzigen dat het daarin geregelde gasttoezicht alleen nog
geldt indien een bank met zetel in een niet-deelnemende lidstaat het recht
van vestiging of het vrij verrichten van diensten wil uitoefenen in
Nederland.
GG tot en met II
Voor een toelichting op deze onderdelen wordt verwezen naar de
toelichting bij de onderdelen Z tot en met BB.
JJ en KK
De artikelen 2:108 en 2:109 van de Wft regelen wanneer een bank met
zetel in Nederland een bijkantoor mag openen in een andere lidstaat en of
en op welke wijze door de bevoegde toezichthouder wordt besloten op
een aanvraag van instemming daarvoor.
In artikel 17 van de verordening bankentoezicht en de artikelen 11 e.v. van
de SSM-kaderverordening is geregeld dat de procedures en bevoegdheden uit het Unierecht voor banken met zetel in een lidstaat die in een
andere lidstaat een bijkantoor willen openen of diensten verlenen, alleen
van toepassing zijn indien de betreffende taak in artikel 4 niet aan de ECB
is opgedragen. Het belangrijkste gevolg van die bepalingen is dat het
toezicht dat de nationale toezichthouder van het gastland uitoefent (waar
het bijkantoor wordt gevestigd, «gasttoezicht») bij het recht van vestiging
en het vrij verrichten van diensten binnen het SSM, compleet is vervallen
(zie de toelichting bij onderdeel FF). Dit komt tot uitdrukking in de
wijziging van het vijfde lid van artikel 2:109. Nu aan de SSM deelnemende
lidstaten geen gasttoezicht meer uitoefenen, zullen immers alleen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

21

gasttoezichthouders uit niet-deelnemende lidstaten nog voorwaarden
mededelen aan DNB voor het uitvoeren van de werkzaamheden in die
lidstaat.
Verder blijft het toezicht dat wordt uitgeoefend door de toezichthouder
van de lidstaat waar de bank zijn zetel heeft (het «thuistoezicht») in stand.
Ingevolge de verordening zal de ECB dit toezicht uitvoeren voor significante banken met zetel in Nederland met een dergelijk voornemen. DNB
blijft bevoegd het voornemen van minder significante banken te beoordelen.
Het thuistoezicht wordt ingevolge de kaderverordening op twee manieren
gewijzigd. Allereerst is bepaald dat het vestigen van een bijkantoor in een
deelnemende lidstaat is toegestaan, tenzij de «thuis»-toezichthouder
anders besluit («ja, tenzij»). Verder wordt een andere termijn geïntroduceerd waarbinnen een dergelijk besluit uiterlijk dient te worden genomen;
de termijn wordt verkort van 3 naar 2 maanden. Dit heeft tot gevolg dat
voor een bank met zetel in Nederland die een bijkantoor wil openen in een
niet-deelnemende lidstaat, de termijn van 3 maanden in stand, evenals de
vereiste nadrukkelijk instemming van de «thuis»-toezichthouder.Voor de
bank met zetel in Nederland die een bijkantoor wil openen in een
deelnemende lidstaat, geldt dat dit is toegestaan, tenzij de thuistoezichthouder binnen twee maanden anders besluit. Bovenstaande wordt in dit
onderdeel tot uitdrukking gebracht in zowel het eerste als het tweede lid
van artikel 2:108 en het derde lid van artikel 2:109.
LL, NN en OO
Voor een toelichting op deze onderdelen wordt verwezen naar de
toelichting bij de onderdelen Z tot en met BB.
MM
Artikel 3:4 van de Wft ziet op het toezicht dat DNB houdt op financiële
ondernemingen die niet vallen onder de definitie van bank, maar zich
vrijwillig willen onderwerpen aan toezicht: de zogeheten «opt-in banken».
Dit regime valt buiten de reikwijdte van de verordening, die enkel
betrekking heeft op banken in de zin van de verordening kapitaalvereisten.
In artikel 3:4 zijn de artikelen 2:12 en 2:13 van de Wft over de vergunningprocedure en -vereisten van overeenkomstige toepassing verklaard op het
aanvragen van een vergunning als opt-in bank. In onderdeel DD wordt de
procedure voor een bankvergunning gewijzigd. De voorgestelde wijziging
in dit onderdeel is een technische wijziging die regelt dat de strekking van
het onderhavige artikel blijft dat bij een aanvraag van een vergunning
door een opt-in bank DNB een vergunning verleent indien wordt voldaan
aan de vergunningvereisten.
PP
De wijziging van artikel 3:29 Wft houdt verband met de vernummering
van leden in artikel 2:12 in onderdeel DD.
QQ
In paragraaf 2 van het algemeen deel van de toelichting is uiteengezet dat
de ECB onder het SSM de bevoegde toezichthouder is voor de afgifte van
verklaringen van geen bezwaar (vvgb’s) voor gekwalificeerde deelnemingen in banken. Met de wijzigingen in dit onderdeel worden de
bevoegdheidswijziging en de consequenties daarvan voor de procedure
van de vvgb-aanvraag in artikel 3:95 tot uitdrukking gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

22

De wijziging in het eerste lid geeft weer dat niet langer DNB, maar de ECB
bevoegd is vvgb’s te verlenen voor het verwerven of afstoten van een
gekwalificeerde deelneming in een bank (niet zijnde een opt-in bank als
bedoeld in artikel 3:4). Ongewijzigd blijft dat de aanvrager de aanvraag
voor een vvgb indient bij DNB en daarbij bepaalde gegevens meestuurt.
In het nieuwe derde lid is geregeld dat DNB een ontwerpbesluit opstelt
indien de aanvraag een vvgb betreft voor een gekwalificeerde deelneming
in een bank met zetel in Nederland. Anders dan bij de aanvraag van een
bankvergunning, is niet de bevoegdheid opgenomen voor DNB om zelf
een dergelijke aanvraag af te wijzen. In alle gevallen wordt door DNB dus
een ontwerpbesluit opgesteld, ongeacht of haar beoordeling van de
aanvraag positief of negatief uitvalt.34
De Unierechtelijke beoordelingstermijn van 60 werkdagen voor een
gekwalificeerde deelneming wordt ingevolge de verordening geëerbiedigd. De ECB neemt daarvan ten minste vijftien werkdagen in beslag
voor haar eigen beoordeling. De overige, maximaal 45 werkdagen
resteren voor het opstellen van een ontwerpbesluit door DNB (zie
onderdeel V).
RR
Artikel 3:100 bepaalt dat DNB in principe een vvgb als bedoeld in artikel
3:95 verleent, tenzij zich een van de gevallen voordoet die zijn
omschreven in de onderdelen a tot en met f. Voor aangevraagde vvgb’s
voor gekwalificeerde deelnemingen in andere ondernemingen dan
banken blijft DNB onder het SSM zelfstandig bevoegd te besluiten (ook in
opt-in banken). Dit wordt met de voorgestelde wijziging van het eerste lid
beoogd uit te drukken.
Onder het SSM is DNB echter niet meer bevoegd te oordelen over
aangevraagde verklaringen van geen bezwaar voor gekwalificeerde
deelnemingen in banken met zetel in Nederland. De ECB is de bevoegde
toezichthouder waar het gaat om verstrekking van vvgb’s voor gekwalificeerde deelnemingen in banken en DNB bereidt de besluitvorming van de
ECB daarover voor in zogeheten ontwerpbesluiten (zie onderdeel QQ).
In het nieuwe tweede lid is geregeld dat DNB bij een aanvraag van een
vggb voor een gekwalificeerde deelneming in een bank met zetel in
Nederland een ontwerpbesluit opstelt dat strekt tot afwijzing van de
vvgb-aanvraag indien een van de gevallen uit het eerste lid zich voordoet.
Anders dan op een vergunningaanvraag wordt bij de aanvraag van een
vvgb zowel bij een positief als een negatief oordeel een ontwerpbesluit
opgesteld dat aan de ECB wordt voorgelegd.
SS
In artikel 3:104, eerste lid, is geregeld dat DNB aan een verklaring van
geen bezwaar beperkingen kan stellen en voorschriften verbinden. Deze
wijziging brengt tot uitdrukking dat DNB, in geval de aanvraag een
verklaring van geen bezwaar voor een gekwalificeerde deelneming in een
bank met zetel in Nederland betreft, dergelijke beperkingen of
voorschriften kan voorstellen. Eventuele voorgestelde beperkingen of
voorschriften kunnen door DNB in het ontwerpbesluit voor de ECB
worden opgenomen. De ECB beslist uiteindelijk over het al dan niet
honoreren van bedoelde vvgb en als onderdeel daarvan dus ook over de

34

Artikel 15 van de verordening bankentoezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

23

voorgestelde beperkingen of voorschriften. Zie ook de toelichting bij
onderdeel RR.
TT
Artikel 3:105 van de Wft geeft regels voor het bekendmaken en publiceren
van (het wijzigen of intrekken van) vvgb’s en voor de bevoegdheid van
DNB om vvgb’s in te trekken, te wijzigen of daaraan nadere voorschriften
of beperkingen te stellen. Deze regels vinden ook toepassing onder het
SSM voor vggb’s voor gekwalificeerde deelnemingen in banken, maar in
aangepaste vorm. Het eerste lid van dit artikel wordt aangepast nu DNB
niet langer een mededeling hoeft te doen aan de financiële onderneming
over verlening van dergelijke vvgb’s, omdat de ECB zelf mededeling doet
aan de betrokken partijen. Ongewijzigd blijft wel dat DNB ook voor de
afgifte van dergelijke vvgb’s door de ECB mededeling zal doen in de
Staatscourant (tweede lid).
Inzake het intrekken, wijzigen of nadere voorschriften of beperkingen
stellen aan bedoelde vvgb’s wordt met het nieuwe zevende lid uitgedrukt
dat DNB, nu niet langer zij maar de ECB de bevoegdheid heeft daarover te
besluiten, een ontwerpbesluit opstelt met dit doeleinde in plaats van en
besluit. Door middel van een aanpassing van het vijfde lid is ook voor een
dergelijk besluit van de ECB erin voorzien dat de ECB dit zelf bekend
maakt aan betreffende partijen.
UU
voor een toelichting op dit onderdeel wordt verwezen naar de toelichting
bij de onderdelen Z tot en met BB.
VV tot en met YY
In de verordening bankentoezicht is bepaald dat de ECB toezicht op
geconsolideerde basis uitoefent op moederondernemingen van banken,
die zijn gevestigd in deelnemende lidstaten, inclusief financiële holdings
en gemengde financiële holdings, wanneer een bank of (gemengde)
financiële holding als significant wordt beschouwd. Ook neemt de ECB
deel aan aanvullend toezicht op significante banken die onderdeel
uitmaken van een financieel conglomeraat (de artikelen 4 en 6 van de
verordening).
Verder regelt artikel 17 van de verordening dat de bepalingen over
samenwerking tussen toezichthouders over het toezicht op geconsolideerde basis niet van toepassing zijn als de ECB de enige toezichthouder
is. Dit betekent dat voor zover de betreffende regels uit het Unierecht in de
Wft geïmplementeerd zijn, de ECB die niet zal toepassen wanneer zij als
enige autoriteit bevoegd is het geconsolideerd toezicht uit te oefenen.
In de afdelingen 3.6.2. en 3.6.4. van de Wft zijn bepalingen opgenomen die
regelen wanneer DNB geconsolideerd toezicht, onderscheidenlijk toezicht
op financiële conglomeraten, uitoefent. Onder het SSM zal DNB genoemd
toezicht niet uitoefenen wanneer de ECB bevoegd is. Ook zal de ECB de
betreffende regels niet toepassen wanneer zij bevoegd is het toezicht uit
te oefenen. Gelet hierop wordt met de voorgestelde wijzigingen tot
uitdrukking gebracht dat de gewijzigde bepalingen alleen van toepassing
zijn indien de ECB niet bevoegdheid is bedoeld toezicht uit te oefenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

24

ZZ tot en met EEE
Voor een toelichting op deze onderdelen wordt verwezen naar de
toelichting bij de onderdelen Z tot en met BB.
ARTIKEL II
Dit artikel voorziet erin dat banken met zetel in Nederland, die nu een door
de Nederlandsche Bank verleende vergunning hebben, na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel geen nieuwe vergunning hoeven aan te
vragen voor de uitoefening van het bedrijf van bank.
ARTIKELEN III EN IV
Deze artikelen bevatten de inwerkingtredingsbepaling en de citeertitel.
TRANSPONERINGSTABEL
Verordening
Artikel (lid)

Implementatie

Toelichting

Artikelen 1 tot en
met 3
Artikel 4 (1,
onderdeel a)
Artikel 4 (1,
onderdeel b)
Artikel 4 (1,
onderdeel c)
Artikel 4 (1,
onderdelen d-f, i)
Artikel 4 (1,
onderdeel g)
Artikel 4 (1,
onderdeel h)
Artikel 4 (2)

De bepalingen behoeven naar
hun aard geen implementatie.
Artikel 2:11, eerste lid Wft

Zie paragraaf 3, onderdeel b.

Artikel 4 (3)

Artikel 1:2 Wft

Artikel 5

De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikelen 1:69, 1:70, 1:90, 1:91 en
1:93b Wft
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
De bepalingen behoeven naar
hun aard geen implementatie.
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikel 1:71 Wft
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikelen 1:102, 1:103, 2:12 en 2:13
Wft
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikel 1:104 Wft
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikelen 1:106b-d, 3:95, tweede
lid, 3:100, 3:104 en 3:105 Wft
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.

Artikel 6 (1)
Artikel 6 (2)
Artikel 6 (3–8)
Artikelen 7 tot en
met 11
Artikel 12 (1–3)
Artikel 12 (4–5)
Artikel 13
Artikel 14 (1)
Artikel 14 (2)
Artikel 14 (3–4)
Artikel 14 (5)
Artikel 14 (6)
Artikel 15 (1,3)
Artikel 15 (2)
Artikel 16

Artikelen 2:108 en 2:109 Wft
Artikel 3:95, eerste lid Wft
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikelen 3:275, 3:276, 3:280 Wft
Artikel 3:289 Wft
Artikelen 2:14, 2:15 en 2:18 Wft

Zie paragraaf 3, onderdeel d,
tweede alinea.
Zie paragraaf 3, onderdeel c.
Zie paragraaf 3, onderdeel d, eerste
alinea.
Zie paragraaf 3, onderdeel d, derde
alinea.
Zie paragraaf 3, onderdeel d, derde
alinea.
Zie paragraaf 3, onderdeel d,
tweede alinea.
Zie paragraaf 3, onderdeel d, eerste
alinea.

Zie paragraaf 3, onderdeel e,
alsmede paragraaf 2, onderdeel e.

Zie paragraaf 3, onderdeel e.

Zie paragraaf 3, onderdeel b.

Zie paragraaf 3, onderdeel b.

Zie paragraaf 3, onderdeel c.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

25

Verordening
Artikel (lid)

Implementatie

Toelichting

Artikel 17 (1)

Artikelen 2:14, 2:15 en 2:18 Wft.

Artikel 17 (2)

Artikelen 3:275, 3:276, 3:280 en
3:289 Wft.
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
De bepalingen behoeven naar
hun aard geen implementatie.
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.
Artikel II van het wetsvoorstel
De bepaling behoeft naar zijn aard
geen implementatie.

Zie paragraaf 3, onderdeel d,
tweede alinea.
Zie paragraaf 3, onderdeel d, derde
alinea.

Artikel 17 (3)
Artikelen 18 tot en
met 32
Artikel 33 (1–4, 6)
Artikel 33 (5)
Artikel 34

Zie paragraaf 3, onderdeel i.

De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 049, nr. 3

26