Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

26 488

Behoeftestelling vervanging F-16

Nr. 421

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 november 20116
Op 25 november jl. heeft de vaste commissie voor Defensie gevraagd om
een reactie op een memo van de Director Operational Test and Evaluation
van het Pentagon over het F-35 programma en recente ontwikkelingen in
Canada rondom de F-35. Met deze brief reageer ik op uw verzoek.
Director Operational Test and Evaluation
De Director Operational Test & Evaluation (DOT&E) is de hoogste,
onafhankelijk opererende adviseur van de Amerikaanse Minister van
Defensie op het gebied van het testen van nieuwe Amerikaanse wapensystemen. Het is zijn taak te wijzen op onvolkomenheden en risico’s in
materieelprogramma’s. Ook is het de taak van DOT&E toe te zien op de
uitvoering van de operationele testfase van de F-35. Zoals bekend volgt de
DOT&E, dr. Gilmore, het programma kritisch en brengt hij jaarlijks een
rapport uit. Dit rapport is de Kamer aangeboden op 26 februari jl.
(Kamerstuk 26 488, nr. 403). Op 19 september jl. heeft u in antwoord op
schriftelijke vragen informatie ontvangen over een ander memo van
DOT&E over het programma (Aanhangsel Handelingen II 2015/16, nr.
3569). Het memo waarop nu een reactie is gevraagd, is overigens niet
door de DOT&E of het F-35 Joint Program Office (JPO) vrijgegeven.
De ontwikkelingsfase (System Development and Demonstration) van de
F-35 nadert haar einde. Het memo van DOT&E gaat in op de voltooiing
van de ontwikkelingsfase en het daarop volgende begin van de operationele testfase met de block 3F software. DOT&E is, als altijd, kritisch over
de voortgang en pleit ervoor meer tijd en geld beschikbaar te stellen om
de ontwikkelingsfase te voltooien. Voorts wil de DOT&E dat alle testtoestellen worden voorzien van block 3F software voordat de operationele
testfase begint. Het JPO is van mening dat al eerder met een deel van de
testen kan worden begonnen. De DOT&E en het JPO zijn over zo’n
gefaseerd begin van de operationele testfase in gesprek.

kst-26488-421
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 26 488, nr. 421

1

Het JPO heeft inmiddels laten weten dat het ongeveer $ 500 miljoen meer
nodig heeft om de ontwikkelingsfase te voltooien. Deze extra kosten zijn
voor rekening van de Amerikaanse overheid. Daarnaast houdt het JPO
rekening met drie tot vier maanden vertraging, terwijl volgens de
planning de ontwikkelingsfase eind 2017 gereed zou zijn. Dit kan gevolgen
hebben voor de operationele testen. Voor Nederland heeft enige
vertraging geen directe invloed op het tijdig kunnen behalen van de
IOC-status per eind 2021, omdat de volgende Nederlandse toestellen pas
in 2019 aan Nederland zullen worden geleverd.
Defensie volgt de voortgang van het ontwikkelings- en testprogramma
nauwlettend. Met de halfjaarlijkse voortgangsrapportages wordt de
Kamer daarover geïnformeerd. Het volgende jaarrapport van DOT&E
wordt begin 2017 verwacht en zal zoals gebruikelijk met een appreciatie
aan de Kamer worden aangeboden.
Canada
Canada is sinds 2002 partner in het F-35 programma, maar heeft nog niet
definitief voor de F-35 gekozen of toestellen besteld. Zoals bekend heeft
de Canadese regering bij haar aantreden eind 2015 een nieuwe kandidatenevaluatie aangekondigd. Op 22 november jl. heeft zij daarover meer
informatie bekendgemaakt.
Canada zal een kandidatenevaluatie houden voor de vervanging van de
huidige F-18 vloot. Eerder was bekendgemaakt dat de F-35 deel zal
uitmaken van deze evaluatie. De evaluatie zal aanvangen nadat een
nieuwe defensievisie is ontwikkeld. Die visie is naar verwachting in de
eerste helft van 2017 beschikbaar. De Canadese regering laat verder weten
mogelijk vijf jaar nodig te hebben voor de kandidatenevaluatie. Om een
tijdelijk capaciteitstekort (capability gap) op te vangen heeft de Canadese
regering nu aangekondigd de verwerving te onderzoeken van achttien
F-18 Super Hornet toestellen. Canada zal met de Amerikaanse overheid en
Boeing besprekingen beginnen over de verwerving van de F-18. Ten slotte
heeft Canada bekendgemaakt in het F-35 programma te blijven tot het
moment dat een contract is gegund voor de vervanging van de gehele
vloot. Canada betaalt ook de financiële verplichtingen die horen bij
deelname aan het F-35 programma.
Het JPO hield er reeds rekening mee dat Canada niet deelneemt aan de
meerjarige aanschaf van toestellen (de Block Buy) waarvoor nu de
voorbereidingen worden getroffen. Mocht Canada de voorziene afname
van 65 toestellen aanpassen of er helemaal van afzien, dan kan dit leiden
tot een beperkte stijging van de stuksprijs in de productiejaren waarin de
toestellen waren gepland. De stuksprijs in een productiejaar is echter van
veel factoren afhankelijk.
Met de voortgangsrapportage over het project verwerving F-35 zal ik u op
de hoogte houden van de ontwikkelingen in Canada en de andere
partnerlanden.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 26 488, nr. 421

2