Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1427
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Minister van
Buitenlandse Zaken over de veroordeling tot vijf jaar van activist Alaa Abdel
Fattah door Egypte (ingezonden 21 december 2021).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 24 januari
2022).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het feit dat een Egyptische rechtbank de prominente
mensenrechtactivist Alaa Abdel Fattah veroordeeld heeft tot een celstraf van
vijf jaar?1
Antwoord 1
Ja. Op 20 december jl. heeft een Egyptische rechter een vonnis uitgesproken
in de zaak van de activist Alaa Abdel Fattah, mensenrechtenadvocaat
Mohamed El-Baqer en blogger Mohamed «Oxygen» Ibrahim, waarbij Abdel
Fattah is veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf en El-Baqer en Oxygen elk
tot vier jaar. Zij werden veroordeeld voor het verspreiden van desinformatie
nadat zij kritiek hadden geuit op mensenrechtenschendingen van het regime.
Vraag 2
Is het u bekend dat de familieleden van Fattah benadrukken dat zijn behandeling in de gevangenis erg slecht is en hij in vrijwel totale isolatie wordt
gehouden?
Antwoord 2
Alaa Abdel Fattah werd het meeste recent in september 2019 gearresteerd,
waarna hij in voorlopige hechtenis werd gehouden. Familieleden en
verschillende mensenrechtenorganisaties hebben aangegeven zich grote
zorgen te maken om zijn geestelijke gezondheid en hebben laten weten dat
hij herhaaldelijk te maken heeft gehad met mishandeling en onmenselijke
omstandigheden. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken beschikt echter niet
over verifieerbare informatie over zijn detentieomstandigheden.

1

ah-tk-20212022-1427
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

https://nos.nl/artikel/2410303-prominente-egyptische-activist-abdel-fattah-veroordeeld-tot-vijfjaar-cel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u met ons van mening dat deze prominente activist, die één van de
gezichten was van de opstand tegen Mubarak in 2011, ten onrechte veroordeeld is en dat zowel deze (nieuwe) celstraf van vijf jaar voor «het verspreiden van desinformatie», als de wijze waarop hij als gevangene behandeld
wordt, ernstige schendingen van de mensenrechten zijn door de Egyptische
autoriteiten?
Antwoord 3
De veroordeling en de detentieomstandigheden van Alaa Abdel Fattah passen
in een trend waarbij de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in
Egypte afneemt en burgerlijke vrijheden steeds meer onder druk komen te
staan. Nederland is van mening dat journalisten, mensenrechtenverdedigers
en anderen die vreedzaam gebruikmaken van hun vrijheid van meningsuiting,
dat moeten kunnen doen zonder strafrechtelijke gevolgen, intimidatie of
andere represailles. De ontwikkelingen geven reden tot aanhoudende zorg.
Vraag 4
Bent u bereid om er bij de Egyptische regering direct op aan te dringen dat
zij deze schendingen van de mensenrechten van Alaa Abdel Fattah onmiddellijk staken en hem vrij laten?
Antwoord 4
Als onderdeel van het mensenrechtenbeleid volgen Nederlandse ambassades, waaronder de ambassade in Caïro, ontwikkelingen rondom de vrijheid
van meningsuiting en de positie van mensenrechtenactivisten op de voet.
Nederland trekt daarbij zoveel mogelijk samen op met de EU en gelijkgestemde landen. Voorafgaand aan het vonnis heeft Nederland nadrukkelijk zijn
zorgen over deze zaak overgebracht aan de Egyptische autoriteiten en
vervolgens teleurstelling geuit nadat het vonnis was uitgesproken. Dit
betroffen gecoördineerde boodschappen vooraf afgestemd met verschillende
gelijkgestemde landen. Ook is er op hoog-ambtelijk niveau via sociale media
aandacht besteed aan deze zaak.
Vraag 5
Wat is uw oordeel over het feit dat de regering-Sisi er al langere tijd op uit is
om dissidente geluiden in Egypte actief uit te bannen?
Antwoord 5
Berichten over detentie, marteling en gedwongen verdwijningen van politieke
tegenstanders en andersdenkenden komen helaas veelvuldig voor in Egypte.
Daarnaast zijn er ook voorbeelden van journalisten en mensenrechtenverdedigers die recent zijn vrijgelaten. Desalniettemin is de mensenrechtensituatie in
Egypte zorgwekkend en blijft dit onze constante aandacht houden. In
november jl. heeft Egypte de eerste nationale mensenrechtenstrategie
gelanceerd waarin ook thema’s als pre-trial detention en detentieomstandigheden zijn opgenomen. De EU heeft de strategie verwelkomd en ook
Nederland ziet dit als een belangrijk aanknopingspunt om de mensenrechtendialoog met Egypte te voeren. EU-lidstaten, waaronder Nederland, achten het
van belang dat Egypte prioriteit geeft aan een daadwerkelijke uitvoering van
deze strategie.
Vraag 6
Heeft u informatie over of een inschatting van het aantal Egyptenaren dat
louter vanwege kritiek op de overheid vervolgd, berecht en/of vastgezet is
door de autoriteiten?
Antwoord 6
De regering van Egypte heeft geen officiële statistieken gepubliceerd over het
aantal gevangenen dat vastzit vanwege kritiek op de overheid. Mensenrechtenorganisaties en internationale waarnemers schatten dat er, sinds het
aantreden van President Al-Sisi, tussen de 20.000 en 60.000 personen zijn
opgepakt vanwege hun politieke opvattingen. De president zelf spreekt dit
tegen en liet in 2019 weten dat er geen politieke gevangenen zijn in Egypte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Op welke wijze heeft Nederland en/of de Europese Unie in het afgelopen jaar
Egypte aangesproken op schendingen van mensenrechten en het onderdrukken van de vrijheid van meningsuiting?
Antwoord 7
Zowel in Caïro als in Den Haag gaat Nederland op verschillende niveaus
regelmatig in gesprek met de Egyptische autoriteiten om de zorgen over
mensenrechtenschendingen over te brengen. Dit gebeurt zowel publiek als
achter de schermen en in bilateraal en multilateraal verband. Tijdens de Raad
Buitenlandse Zaken van 25 januari 2021 uitte Nederland zorgen over de
mensenrechtensituatie in Egypte en benadrukte het dat de EU wapenexportcriteria nauwgezet nageleefd dienen te worden. Tijdens de Mensenrechtenraad van februari-maart 2021 is er een gezamenlijke verklaring over de
zorgwekkende mensenrechtensituatie in Egypte uitgesproken. Nederland
ondertekende deze verklaring samen met 30 andere landen. Daarnaast
vonden recentelijk politieke consultaties op hoog-ambtelijk niveau plaats
waarbij de zorgen omtrent de mensenrechtensituatie eveneens uitgebreid aan
bod zijn gekomen. Tot slot vormen mensenrechtenkwesties een integraal
onderdeel van de betrekkingen tussen de EU en Egypte en worden deze op
alle niveaus aan de orde gesteld, onder meer in oktober 2021 tijdens de
Egypt-EU Association Committeeen in juli van datzelfde jaar tijdens de
ontmoeting tussen de hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands
beleid, Josep Borrell, en de Egyptische Minister van Buitenlandse Zaken,
Sameh Shoukry.
Vraag 8
Bent u bereid bij het uitblijven van concrete toezeggingen en acties door
Egypte – zoals de onmiddellijke invrijheidstelling van Fattah – te overwegen
om hier samen met andere lidstaten van de Europese Unie consequenties
aan te verbinden en desnoods een specifiek sanctiepakket af te kondigen?
Antwoord 8
Nederland vindt het van belang in bilateraal en multilateraal verband in open
dialoog te blijven met Egypte om op deze manier in te kunnen blijven zetten
op de verbetering van de mensenrechtensituatie in het land. Het instellen van
een sanctiepakket wordt in deze situatie niet opportuun geacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3