RAAD VAN
DE EUROPESE UNIE

Brussel, 2 juni 2009 (03.06)
(OR. en)

9715/1/09
REV 1

JAI 280
ECOFIN 357
TRANS 187
RELEX 441
ECO 73
PESC 620
COTER 44
ENFOPOL 132
COSDP 439
PROCIV 70
ENER 176
ATO 48
DATAPROTECT 37
TELECOM 101
NOTA
van:
aan:
Betreft:

de coördinator voor terrorismebestrijding van de EU
het Coreper/de Raad/de Europese Raad
Voortgangsverslag over de uitvoering van de strategie en het actieplan inzake
terrorismebestrijding

Dit verslag is een antwoord op het verzoek van de Europese Raad om de zes maanden een verslag te
ontvangen over de uitvoering van het actieplan inzake terrorismebestrijding, dat in juni 2004 is
aangenomen1. Het bevat een samenvatting van de sinds december 2008 geboekte vooruitgang, en de
stand van zaken betreffende de ratificatie van overeenkomsten en de uitvoering van de als prioritair
beschouwde wetgevingsbesluiten, die in ADD 1 nader worden vermeld2.

1

2

De meest recente versie van het actieplan inzake terrorismebestrijding staat in doc. 7233/1/07
REV 1.
Vorig verslag in doc. 15912/08.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

1

NL

In december 2005 heeft de Europese Raad de terrorismebestrijdingsstrategie van de Europese Unie
aangenomen, die het raamwerk vormt voor de activiteit van de EU op dit gebied1. Het strategische
engagement van de Unie bestaat erin terrorisme mondiaal te bestrijden met inachtneming van de
mensenrechten, en Europa veiliger te maken en zijn burgers de mogelijkheid te bieden in een ruimte
van vrijheid, veiligheid en recht te leven. In de strategie worden alle acties gegroepeerd onder vier
kopjes - VOORKOMEN, BESCHERMEN, ACHTERVOLGEN en REAGEREN. In het herziene
actieplan wordt hetzelfde schema gevolgd om duidelijk aan te geven wat de EU probeert te
verwezenlijken en welke middelen zij daartoe zal aanwenden. Dit verslag beschrijft de voortgang
die per actie binnen dit kader is geboekt.
Voorkomen
Herziening van de strategie en het actieplan
De eerste doelstelling van de strategie inzake terrorismebestrijding is te voorkomen dat terrorisme
mensen aantrekt, door de factoren die in Europa en elders tot radicalisering en rekrutering kunnen
leiden, aan te pakken. Om deze doelstelling te verwezenlijken heeft de Raad in december 2005 een
strategie en een actieplan ter bestrijding van radicalisering en rekrutering aangenomen, die jaarlijks
worden bijgewerkt2.
Het actieplan ter bestrijding van radicalisering en rekrutering - plan van uitvoering is onder het
Tsjechische voorzitterschap geactualiseerd. Het is de bedoeling dat het vóór juni wordt
goedgekeurd3.
Het Europees netwerk van deskundigen inzake radicalisering (ENER), dat door het Londense "The
Change Institute" wordt beheerd en door de Europese Commissie wordt ondersteund, heeft in
februari 2009 een studiebijeenkomst belegd met als titel "The radicalisation phenomenon in
Europe: present challenges and future trajectories" (Radicalisering in Europa: huidige uitdagingen
en toekomstige ontwikkelingen"). Het ENER is een netwerk van vooraanstaande deskundigen
inzake radicalisering uit diverse academische disciplines die gerenommeerde specialisten zijn op
hun vakgebied. Het ENER houdt zich bezig met gewelddadige radicalisering en extremisme dat
uitmondt in terreurdaden. De werkzaamheden beogen een beter inzicht in het verschijnsel
gewelddadige radicalisering te verkrijgen teneinde de terrorismebestrijding en de preventieve
maatregelen op het niveau van de EU en van de lidstaten te versterken.

1
2
3

14469/4/05
Laatste versie doc. 15443/07.
9915/09 ADD 1 RESTREINT UE

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

2

NL

Tijdens de bovengenoemde studiebijeenkomst werden de belangrijkste bevindingen van de vier
onderzoeken die de Europese Commissie onlangs heeft laten uitvoeren onder de aandacht gebracht
en besproken1 en vond een kritische reflectie over toekomstige uitdagingen en ontwikkelingen
plaats.
Het Tsjechische voorzitterschap heeft in februari in Praag een startbijeenkomst belegd over het
thema "Verbanden tussen rechts-extremistische activiteiten en terrorisme." Doel van de bijeenkomst
was een discussie aan te zwengelen over rechts-extremisme, de raakpunten met terrorisme en het
verband met radicalisering, alsmede over preventieve maatregelen. Tijdens de bijeenkomst vond
ook een discussie plaats over de mogelijke verbanden tussen rechts-extremistische activiteiten en
terrorisme, de reikwijdte ervan en preventieve en remediërende maatregelen aan de hand van
casestudy's en praktische ervaring. Het actieplan ter bestrijding van radicalisering en rekrutering is
op basis van de resultaten van deze bijeenkomst bijgesteld. De ontwerp-conclusies van de Raad
over dit onderwerp zullen in juni 2009 worden aangenomen2.
Leidende lidstaten
Onder leiding van individuele lidstaten (Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Zweden, Nederland en
Denemarken) is gewerkt aan zes thema's. Deze werkwijze is deugdelijk gebleken om een
gezamenlijke invalshoek ten aanzien van de belangrijkste uitdagingen te ontwikkelen. België en
Zweden nemen het voortouw in de werkzaamheden over de rol van politiefunctionarissen in het
onderkennen en bestrijden van radicalisering. Nederland, Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk zijn
partners in een door Duitsland geleid project.
Wat de media betreft, heeft het Verenigd Koninkrijk op 18 en 19 februari een informele werksessie
georganiseerd over strategische communicatie inzake terrorismebestrijding. De resultaten van deze
bijeenkomst hebben nieuwe ideeën en impulsen opgeleverd voor concrete en praktische
maatregelen om de "counter narrative" ( alternatief verhaal) beter af te stemmen op het
doelpubliek. Tevens maakten zij duidelijk hoe belangrijk proactieve voorlichting van de
buitenwereld over ons algemeen beleid is. Er werd nogmaals op gewezen dat het belangrijk is een
Arabisch sprekende EU-persattaché te benoemen.
1

2

1. Optimale praktijken bij de samenwerking tussen het maatschappelijk middenveld en de
autoriteiten om gewelddadige radicalisering te voorkomen en te bestrijden;
2. de factoren die gewelddadige radicalisering, vooral onder jongeren, kunnen teweegbrengen
of beïnvloeden;
3. de overtuigingen, de ideologie en het discours van gewelddadige radicalen; en
4. rekrutering en mobilisatie voor de islamitische militante beweging in Europa.
9890/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

3

NL

Spanje heeft de werkzaamheden met betrekking tot de imamopleidingen vooruitgeholpen door de
situatie in iedere lidstaat in kaart te brengen aan de hand van de bijdragen en de antwoorden op een
vragenlijst van de betrokken lidstaat. In eerste instantie zijn de werkzaamheden erop gericht een
duidelijk beeld te schetsen van de betrekkingen tussen staat en religie, de aanwezigheid van de
islam in iedere lidstaat, en de beschikbaarheid van imamscholen. In een tweede en derde fase zal de
aandacht uitgaan naar het in kaart brengen van gemeenschappelijke problemen, mogelijke
oplossingen en beste praktijken.

Met het project "Een verkenning van het islamitisch-extremistische web van Europa - analyse en
preventieve aanpak", dat deel uitmaakt van het "Check the Web"-initiatief, neemt Duitsland het
voortouw bij de bestrijding van terroristische inhoud op het internet. Het project wordt uitgevoerd
in partnerschap met Nederland, Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk. Het zal zich bezighouden met
de gezamenlijke beoordeling van de dreiging die uitgaat van gewelddadige extremistische opensource-websites, in het bijzonder als ze zich richten tot een Europees publiek, en met mogelijke
manieren om de verspreiding van dat soort inhoud te beperken.

België heeft samen met Zweden de leiding van de werkzaamheden in verband met de capaciteiten
van de lokale politie om radicalisering te onderkennen en te voorkomen. Dit project zal zich
toespitsen op de sleutelrol van de wijkpolitie. De doelstelling is tweeledig: ten eerste een praktisch
instrument ontwerpen om de eerstelijnspolitie te helpen tekenen van radicalisering vroegtijdig te
onderkennen, en ten tweede deze politiemensen voorzien van een concrete en operationele
werkmethode waarbij ook andere lokale partners betrokken zijn. Het resultaat van het project zou
ook kunnen worden gebruikt als basis voor opleidingen aan de nationale politieacademies en de
Europese Politieacademie (CEPOL).

Wat de rol van de lokale overheden bij het voorkomen van radicalisering betreft, heeft Nederland de
leiding van een initiatief waarbij wordt nagegaan op welke wijze de EU-lidstaten concrete beste
praktijken op lokaal niveau onderling kunnen uitwisselen. Het project put inspiratie uit de
resultaten van een onlangs afgerond project over het onderkennen van radicalisering en moet
uitmonden in concrete methoden ter ondersteuning van eerstelijnswerkers en buurtwerkers die
streven naar inzicht in en preventie van radicalisering.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

4

NL

Wat ten slotte het voorkomen van radicalisering, met name onder jongeren, betreft heeft
Denemarken een project opgezet rond deradicalisering en uittreding, dat geïnspireerd is op het
Deense actieplan ter voorkoming en bestrijding van extremistisch gedachtegoed en radicalisering
onder jongeren. Het project wordt uitgevoerd door het ministerie voor integratie, in samenwerking
met de veiligheidsdienst en de gemeenten. Doel is het ontwikkelen van praktische instrumenten,
zoals coachingtechnieken en mentorschap, en het bevorderen van het contact en de interactie tussen
de gemeentelijke en de wetshandhavingsautoriteiten.

Kenmerkend voor de zes projecten is dat zij op zoek gaan naar innoverende benaderingen die een
voorbeeldfunctie kunnen hebben voor de andere lidstaten. Het is de bedoeling dat telkens concrete
beste praktijken worden aangewezen en concrete instrumenten worden ontworpen die voor andere
lidstaten van nut kunnen zijn.

Onder begeleiding van de coördinator voor terrorismebestrijding is een videofilm gemaakt om een
aantal concrete initiatieven inzake bestrijding van radicalisering en rekrutering in Europa op het
niveau van de lidstaten en van de EU te illustreren.

"Check the web"

Wat de ontwikkeling van het door Europol beheerde "Check the Web"-initiatief betreft, werd de
medewerking van de lidstaten aan het project belemmerd door voorschriften inzake
gegevensbescherming die de invoer van persoonsgegevens in de portaalsite hebben beperkt. Dit
probleem is onderkend en, na raadpleging van het gemeenschappelijk controleorgaan, is Europol
voornemens het rechtskader van het Check the Web-portaal te wijzigen om het in een
analysebestandsomgeving op te nemen1.

Het aantal accounts waarover de lidstaten kunnen beschikken zal vanaf juli 2009, met de
implementatie van het "Identity Access Management project" bij Europol aanzienlijk toenemen. Een
aantal lidstaten ondervindt echter nog steeds moeilijkheden bij het gebruik van het portaal omdat
hun eenheid/eenheden voor terrorismebestrijding geen rechtstreekse toegang heeft/hebben maar
voor de toegang tot het Check the Web-portaal afhankelijk is/zijn van de nationale Europol-eenheid.

1

9604/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

5

NL

De tweede fase van de Check the Web-portaalsite wordt momenteel geïmplementeerd en zou eind
volgend jaar volledig operationeel moeten zijn wanneer video- en audiobestanden,
documentanalyses en verklaringen van de lidstaten aan de portaalsite toegevoegd zijn.

Alliantie der beschavingen

De EU levert een bijdrage aan het belangrijke werk van de Alliantie der beschavingen op het gebied
van de voorkoming van extremisme en radicalisering.
De recente bijeenkomst in Istanbul van 6 tot en met 8 april bood een gelegenheid om de balans op
te maken van onze respectieve inspanningen in het kader van het actieplan EU-Alliantie der
beschavingen van september 2008. Met name op mediagebied is de uitwisseling van beste
praktijken nuttig gebleken.
Het snellereactiemechanisme voor de media is een nuttig instrument geweest omdat het een forum
biedt aan mensen die in geval van interculturele crisis de spanningen kunnen helpen reduceren door
twistpunten in minder polariserende termen te verwoorden.

Beschermen

De tweede doelstelling van de terrorismebestrijdingsstrategie bestaat erin burgers en infrastructuur
te beschermen en ons minder kwetsbaar voor aanslagen te maken, onder meer door grenzen,
vervoermiddelen en kritieke infrastructuur beter te beschermen.

Ten gevolge van technische problemen bij de uitvoering van het Schengeninformatiesysteem van de
tweede generatie (SIS II), bleek september 2009 geen haalbare termijn. Volgens het nieuwe schema
is overeengekomen de uitvoering uiterlijk tot juni 2010 uit te stellen.

De lidstaten hebben aanbevelingen vastgesteld om de kwaliteit van de SIS-informatie over verloren
en gestolen documenten verder te verbeteren en het gevaar van misbruik van identiteitsdocumenten
door criminelen en terroristen het hoofd te bieden1.

1

7499/2/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

6

NL

De wetgeving betreffende het visuminformatiesysteem (VIS) heeft in het bijzonder betrekking op
de invoering van biometrische identificatiemiddelen (digitale gezichtsopname en digitale
vingerafdrukken) in de visumaanvraagprocedure voor personen van 12 jaar en ouder, de opneming
van de visumbestanden in een gemeenschappelijke gegevensbank en het gebruik van deze gegevens
voor de grenscontrole aan de buitengrenzen. Tevens is voorzien in toegang tot het VIS voor
aangewezen autoriteiten van de lidstaten en voor Europol, met het oog op het voorkomen, opsporen
en onderzoeken van terroristische misdrijven en andere ernstige criminaliteit. De Raad heeft op
6 april 2009 nota genomen van een verslag van het voorzitterschap op basis van de activiteiten van
de Groep vrienden van het VIS, over de voortgang die bij de invoering van het VIS is geboekt. De
bedoeling is dat de VIS-operaties op 21 december 2009 van start gaan voor Noord-Afrika, de eerste
regio in de regionale invoering van het systeem.

De wetgeving inzake door de lidstaten afgegeven paspoorten en reisdocumenten behelst dat
dergelijke documenten uiterlijk in juni 2009 als individueel document worden afgegeven en voor
personen van 12 jaar en ouder een chip met biometrische identificatiemiddelen bevatten.

Na een evaluatieproces is geconcludeerd dat Zwitserland het Schengenacquis correct toepast en dus
voldoet aan de voorwaarden om toe te treden tot de Schengenruimte. De grenscontroles aan de
landgrenzen van Zwitserland met zijn EU-buurlanden zijn op 12 december 2008, en aan de
luchtgrenzen op 29 maart 2009 afgeschaft.

In oktober jongstleden heeft de Europese Raad, bij de aanneming van het Europees migratie- en
asielpact1, verzocht "in 2009 een Europees ondersteuningsbureau op te zetten, dat belast is met het
faciliteren van de uitwisseling van informatie, analyses en ervaringen tussen de lidstaten en het tot
stand brengen van concrete samenwerking tussen de asieldiensten". In het kader van de
ontwikkeling van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel2 heeft de Raad in februari voor het
eerst van gedachten gewisseld over een nieuw voorstel tot oprichting van een Europees
Ondersteuningsbureau voor asielzaken.

1
2

13440/08
6700/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

7

NL

EPCIP
De Commissie heeft in april 2009 bij de Raad een mededeling ingediend betreffende de
bescherming van kritieke informatie-infrastructuur, "Europa beschermen tegen grootschalige
cyberaanvallen en verstoringen: verbeteren van de paraatheid, beveiliging en veerkracht". Doel van
deze mededeling is de paraatheid en de responscapaciteit van de EU op het gebied van de
bescherming van kritieke informatie-infrastructuren te verbeteren, ervoor te zorgen dat passende en
consequente preventie-, detectie-, nood- en herstelmaatregelen worden aangenomen en
internationale samenwerking te bevorderen, in het bijzonder wat betreft de stabiliteit en veerkracht
van internet.
Richtlijn 2008/114/EG van de Raad van 8 december 2008 inzake de identificatie van Europese
kritieke infrastructuren, de aanmerking van infrastructuren als Europese kritieke infrastructuren en
de beoordeling van de noodzaak de bescherming van dergelijke infrastructuren te verbeteren is in
Publicatieblad L 345 van 23 december 2008 bekendgemaakt.
In de mededeling van de Commissie over een Europees programma voor de bescherming van
kritieke infrastructuur (EPCIP) van december 2006 wordt internationale samenwerking aangemerkt
als een van de peilers van EPCIP1. De Raadsgroep civiele bescherming (PROCIV) neemt de
bespreking van de uitvoering van die externe dimensie voor haar rekening.
Voorts heeft de Commissie in oktober 2008 een voorstel ingediend voor een beschikking van de
Raad betreffende een netwerk voor waarschuwing en informatie inzake kritieke infrastructuur
(CIWIN)2, dat momenteel door de Raadsgroep civiele bescherming wordt besproken.

1
2

16932/06
15041/08 + ADD 1 -13, 5052/09 en 5102/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

8

NL

Beveiliging van het vervoer
De Raad heeft in februari1 zes wetgevingsbesluiten2 aangenomen die deel uitmaken van het derde
pakket maritieme veiligheid, op basis van gemeenschappelijke teksten waarover een akkoord was
bereikt met het Europees Parlement in het kader van de bemiddelingsprocedure van het Parlement
en de Raad. Deze zes wetgevingsbesluiten behoren tot een reeks maatregelen bestaande uit in totaal
zeven wetgevingsvoorstellen die erop gericht zijn de veiligheid van het zeevervoer in Europa te
vergroten.
Beveiliging van explosieven
Ter uitvoering van de acties 1.2.7. en 4.3.1. van het door de Raad in april 2008 aangenomen EUactieplan voor het verbeteren van de beveiliging van explosieven3 heeft het Tsjechische
voorzitterschap een boekje opgesteld met de belangrijkste informatie over de procedures en de
ervaringen van de lidstaten met betrekking tot het storen en onderbreken van de signalen van
elektronische communicatienetwerken4.
Er is ook vooruitgang geboekt bij de werkzaamheden ter verbetering van de veiligheid van
precursoren van explosieven. Het Permanent Comité precursoren, dat bestaat uit deskundigen van
de autoriteiten van de lidstaten en van de particuliere sector, is in februari 2009 voor de zesde keer
bijeengekomen om het jaarverslag 2008 te bespreken. Het jaarverslag bevat een aantal concrete
aanbevelingen betreffende de meest zorgwekkende precursoren, zoals het verbod op de verkoop van
sommige stoffen boven een bepaalde concentratie aan het grote publiek, beter toezicht op het
beroepsmatige gebruik van deze precursoren (bv. registratie van de naam van de koper) en het
opzetten van een registratiesysteem voor verdachte transacties.

1

2

3
4

Aangenomen door de 2927e Raad (JBZ) op 27 februari 2009 en ondertekend op
23 april 2009.
PE CONS-documenten:
3719/08 Richtlijn classificatiebureaus
3720/08 Verordening classificatiebureaus
3721/08 Richtlijn havenstaatcontrole
3722/08 Richtlijn monitoring zeescheepvaart
3723/08 Richtlijn onderzoek van ongevallen
3724/08 Verordening civielrechtelijke aansprakelijkheid reders.
8311/08.
8185/09 RESTREINT UE.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

9

NL

Sedert de aanneming van het EU-actieplan voor het verbeteren van de beveiliging van explosieven
heeft Europol zich actief ingezet voor de uitvoering ervan. Een van de bereikte resultaten is de
oprichting van het Europees netwerk voor explosievenopruiming (EEODN). Het
explosievenalarmsysteem wordt momenteel door Spanje, in partnerschap met Europol, ontwikkeld.
Naar verwachting zal eind 2009 worden begonnen met de presentatie, de uitvoering en de
ontplooiing ten behoeve van alle belangstellende lidstaten.

De Europese bommendatabase (EBDS) zal naar verwachting in het eerste halfjaar van 2010
operationeel zijn en zal dan zorgen voor een betere uitwisseling van informatie en inlichtingen
tussen deskundigen op het gebied van explosieven en CBRN1. Europol heeft al een
aanbestedingsprocedure gelanceerd.

Het Europees netwerk voor explosievenopruiming (EEODN) is nog steeds het enige netwerk van
explosievendeskundigen in de EU. Mits financiering beschikbaar is, zal het EEODN naar verwacht
initiatieven ontwikkelen, inclusief opleiding; instanties van de Verenigde Staten zouden kunnen
worden aangespoord hieraan deel te nemen.

Veiligheidsonderzoek

Op 15 januari 2009 heeft de informele bijeenkomst van ministers van Justitie en Binnenlandse
Zaken het gebruik van moderne technologieën voor veiligheidsdoeleinden besproken. Er bestond
een ruime consensus onder de ministers dat dit snel groeiende gebied een systematische aanpak
vergt. De ministers verklaarden met name dat de mogelijkheden van de
wetshandhavingsautoriteiten om efficiënt gebruik te maken van moderne technologieën niet mogen
achterblijven bij die van de criminelen.

Tijdens de junizitting van de JBZ-Raad zal de voorzitter van het Europees forum voor
veiligheidsonderzoek en -innovatie (ESRIF) het eindverslag van het ESRIF presenteren. Het
ESRIF is opgericht in 2007 en kreeg tot taak met middellange- en langetermijnprioriteiten voor het
veiligheidsonderzoek te komen. Met name moest het de vooruitzichten tot 2030 in kaart brengen en,
met oog voor de onderzoeksactiviteiten van de lidstaten, de 'innovatiedimensie' ontwikkelen.

1

Chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

10

NL

Het tijdens het Franse voorzitterschap opgezette "European Network of Law Enforcement
Technology Services" (ENLETS, Europees netwerk van diensten voor wetshandhavingstechnologie)
heeft zijn werkzaamheden aangevat en is bezig met het vaststellen van procedurevoorschriften die
van ENLETS een gebruiksvriendelijk en informeel instrument moeten maken dat als hoofddoel
heeft de samenwerking tussen de nationale politiediensten op het gebied van veiligheidstechnologie
te verbeteren, de uitwisseling van nieuwe informatie en praktische ervaring te vereenvoudigen en op
die manier optimale oplossingen te vinden. De bijeenkomsten van de betrokken contactpunten
zouden de gelegenheid moeten bieden lacunes in de vorm van nog niet bestaande technologie op het
spoor te komen en besprekingen te voeren om een door concurrentie gekenmerkt klimaat te
scheppen waarin wordt nagegaan wat, in het licht van specifieke vereisten, de beste oplossing voor
de eindgebruiker is.

Achtervolgen

De derde doelstelling van de Europese terrorismebestrijdingsstrategie is terroristen over de EUgrenzen heen en mondiaal te achtervolgen en op te sporen: hun plannen, reizen en communicatie te
hinderen; ondersteunende netwerken te verstoren; hun de toegang tot geld en materiaal voor het
plegen van aanslagen te ontnemen en hen voor de rechter te brengen.

Uitwisseling van gegevens

De Raad heeft zijn goedkeuring gehecht aan richtsnoeren voor de uitvoering van "het Zweedse
kaderbesluit" (Kaderbesluit 2006/960/JBZ van de Raad van 18 december 2006 betreffende de
vereenvoudiging van de uitwisseling van informatie en inlichtingen tussen de
rechtshandhavingsautoriteiten van de lidstaten van de Europese Unie)1, dat op 19 december 2008 in
werking is getreden. De besprekingen worden voortgezet om een intensiever gebruik van dit nieuwe
rechtskader te bevorderen, met name door het standaardformulier gebruiksvriendelijker te maken.

1

8083/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

11

NL

Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de evaluatieprocedure om de lidstaten te machtigen
een begin te maken met de uitwisseling van DNA-gegevens, vingerafdrukken en gegevens uit
kentekenregisters overeenkomstig de Besluiten 2008/615/JBZ en 2008/616/JBZ van de Raad
(Prüm-besluiten). Verwacht wordt dat deze procedure de komende maanden voor verschillende
lidstaten zal worden toegepast.

Het voorzitterschap en de Commissie hebben de besprekingen in het kader van de EU-VScontactgroep op hoog niveau inzake gegevensbescherming en -uitwisseling voortgezet. Er is
besloten een routekaart voor een toekomstige overeenkomst tussen de EU en de VS inzake
gegevensbescherming te ontwerpen zodat er duidelijke opties voor de toekomstige overeenkomst
beschikbaar zijn. De EU laat niet af de VS erop te attenderen hoeveel belang zij hecht aan een
bevredigende oplossing van het vraagstuk van de toegang tot rechtsmiddelen.

Wat het voorstel voor een kaderbesluit over PNR (persoonsgegevens van passagiers) betreft, heeft
het Tsjechische voorzitterschap de conclusies van het tijdens het Franse voorzitterschap opgestelde
verslag in de ontwerptekst van het kaderbesluit verwerkt. Een vierde lezing van het kaderbesluit is
afgerond.

Europol en Eurojust

De onderhandelingsteams van Europol en Eurojust hebben uiteindelijk overeenstemming bereikt
over de wijziging van de samenwerkingsovereenkomst waar de Raad eind 2008 heeft om verzocht.
De coördinator voor terrorismebestrijding juicht toe dat de herziene samenwerkingsovereenkomst
een dezer dagen door de Raad zal worden goedgekeurd en geeft in overweging dat op gezette tijden
aan de Raad verslag wordt gedaan van de uitvoering van deze herziene overeenkomst.

Europol

De Raad heeft tijdens zijn zitting van 6 april 2009 een besluit tot oprichting van de Europese
Politiedienst (Europol) aangenomen. Dit besluit zal bijdragen tot het verbeteren van de operationele
en administratieve werking van Europol en breidt het mandaat van Europol uit tot georganiseerde
criminaliteit, terrorisme en alle andere vormen van zware criminaliteit zonder dat de betrokkenheid
van een criminele structuur of organisatie hoeft te worden aangetoond.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

12

NL

Voorts heeft de Raad besloten per 16 april 2009 een nieuwe directeur van Europol te benoemen
voor een periode van vier jaar.

Strafrecht: onderlinge aanpassing van het strafrecht van de lidstaten en wederzijdse erkenning

Het kaderbesluit tot wijziging van het kaderbesluit van 2002 inzake terrorismebestrijding
(2002/475/JBZ) is in november 2008 door de Raad aangenomen1. Het gewijzigde kaderbesluit
bestrijkt met name ook het publiekelijk uitlokken van het plegen van een terroristisch misdrijf,
alsook werving en training voor terrorisme.

In november 2008 heeft de Raad een kaderbesluit aangenomen over de bescherming van
persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in
strafzaken2. Dit wetgevingsbesluit heeft tot doel zowel een hoog niveau van bescherming van de
fundamentele rechten en vrijheden van natuurlijke personen te waarborgen, met name hun recht op
eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, als een hoog niveau van openbare veiligheid bij de
uitwisseling van persoonsgegevens.

In februari 2009 heeft de Raad een kaderbesluit aangenomen betreffende de uitwisseling van
gegevens uit het strafregister tussen de lidstaten van de EU3. Het kaderbesluit beoogt de verbetering
van de informatie-uitwisseling over strafrechtelijke veroordelingen van onderdanen van de EUlidstaten. Het bevat de basisregels voor het verstrekken van gegevens over veroordelingen aan het
land waarvan de gevonniste persoon onderdaan is, alsmede voor de opslag van deze gegevens door
dat land en de doorgifte ervan aan andere lidstaten, indien zij daarom verzoeken. De Raad heeft
vervolgens in april 2009 het Besluit van de Raad betreffende de oprichting van het Europees
Strafregisterinformatiesysteem (ECRIS) overeenkomstig artikel 11 van Kaderbesluit 2009/315/JBZ4
aangenomen, waarbij een geautomatiseerd systeem voor de koppeling van nationale strafregisters
wordt ingesteld.

1
2
3
4

PB L 330 van 9.12.2008, blz. 21
PB L 350 van 30.12.2008, blz. 60.
PB L 93 van 7.4.2009, blz. 23 en 33.
PB L 93 van 7.4.2009, blz. 23 en 33.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

13

NL

De Raad heeft in februari een kaderbesluit aangenomen tot versterking van de procedurele rechten
van personen en tot bevordering van de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op
beslissingen gegeven ten aanzien van personen die niet verschenen zijn tijdens het proces
(verstekvonnissen)1. Verschillen in aanpak in de EU hebben geleid tot enige onzekerheid en tot
vertragingen in zaken waarin verweerders bij verstek werden veroordeeld. Door de in dit
kaderbesluit vastgestelde procedurele waarborgen, en met name het recht op een nieuw proces of op
hoger beroep indien de verweerder niet naar behoren was geïnformeerd over het oorspronkelijke
proces en geen advocaat had aangewezen om hem te verdedigen, kunnen de lidstaten elkaars
vonnissen met nog meer vertrouwen uitvoeren in het besef dat de rechten van de verdediging van de
betrokkenen volledig zijn geëerbiedigd.

De bestaande instrumenten op het gebied van wederzijdse erkenning (de kaderbesluiten betreffende
het Europees aanhoudingsbevel, geldelijke sancties, beslissingen tot confiscatie, de overbrenging
van gevonniste personen en het toezicht op proeftijdvoorwaarden en alternatieve straffen) zullen
moeten worden aangepast aan dit nieuwe kaderbesluit.

Operationele samenwerking

De resultaten van de gezamenlijke douaneoperatie ATHENA tegen witwasactiviteiten in verband
met terreurfinanciering en andere illegale activiteiten, die in september 2008 heeft plaatsgevonden,
zijn geëvalueerd. De belangrijkste resultaten waren een ongekende operationele synergie tussen
internationale instanties en organisaties en het bevestigen en inventariseren van risico-indicatoren,
maar er werd ook een verdere verbetering van de toegang tot en de uitwisseling van informatie
geconstateerd.

Ten einde de radiocommunicatie tussen operationele eenheden in grenszones te verbeteren en
tegemoet te komen aan de behoeften van de politiediensten is bij de Raad een ontwerp-aanbeveling2
ingediend, waarin diverse technische maatregelen worden voorgesteld, waaronder de ontwikkeling
van interfaces tussen systemen, de toewijzing van geschikte frequenties en de ontwikkeling van een
Europese norm die voorziet in de behoeften van wetshandhavingsdiensten met betrekking tot
datacommunicatie met hoge snelheid en de roamingfunctie.
1
2

PB L 81 van 27.3.2009, blz. 24.
6210/1/09

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

14

NL

De Raad heeft op het einde van vorig jaar een samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese
Politieacademie (CEPOL) en Interpol1 goedgekeurd. Deze overeenkomst heeft tot doel de
opleiding van ervaren politiefunctionarissen te verbeteren, met name door samenwerking bij de
organisatie van cursussen, seminars en conferenties en via de ontwikkeling en omzetting van een
gemeenschappelijk curriculum en lesmateriaal.

Financiering van terrorisme
De coördinator voor terrorismebestrijding heeft zijn eerste verslag over de uitvoering van de
herziene strategie betreffende de financiering van terrorisme2 bekendgemaakt. De rapportage over
deze strategie zal vanaf nu worden opgenomen in periodieke verslagen over de uitvoering.

De Raad heeft een besluit aangenomen betreffende de ondertekening, namens de Europese
Gemeenschap, van het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing, de
inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven en de financiering van terrorisme.

Reageren

De vierde prioriteit van de EU-terrorismebestrijdingsstrategie bestaat erin ons in een geest van
solidariteit voor te bereiden op het beheren en zoveel mogelijk beperken van de gevolgen van een
terroristische aanslag, door ons vermogen om de gevolgen aan te pakken, alsook de coördinatie van
de respons te verbeteren, en beter aan de behoeften van de slachtoffers tegemoet te komen. Aan het
einde van het jaar heeft de Raad conclusies aangenomen met het oog op de versterking van de
civielebeschermingsvermogens door middel van een Europees systeem voor wederzijdse bijstand
op basis van de modulaire aanpak voor civiele bescherming3.

1
2
3

13756/08
8864/1/09
16474/08

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

15

NL

Slachtoffers van terrorisme
De Raad verklaart dat het belangrijk is de slachtoffers van terrorisme eer te bewijzen en benadrukt
dat solidariteit met, bijstand aan en schadevergoeding voor de slachtoffers van terrorisme en hun
familieleden een integrerend onderdeel vormen van de reactie op terrorisme. Dit wordt onderstreept
door diverse acties van de Raad, het voorzitterschap en de Hoge Vertegenwoordiger van het GBVB
Javier Solana. De Hoge Vertegenwoordiger heeft in februari de tentoonstelling "Slachtoffers van
terrorisme" in het Europees Parlement bezocht. Een video die is gemaakt voor de eerste Europese
dag voor de slachtoffers van terrorisme is te vinden op de website van de Raad.

De Commissie heeft in december 200 000 EUR toegekend aan het netwerk van verenigingen van
slachtoffers van terrorisme, dat momenteel de verenigingen voor hulp aan de slachtoffers van
terrorisme in de EU in kaart brengt en begin 2009 de website www.europeanvictims.net heeft
gecreëerd. De website bevat het bovengenoemde overzicht, een beschrijving van het
vrijwilligersprogramma en andere informatie over het onderwerp. Het netwerk heeft op 11 maart,
de Europese dag voor de slachtoffers van terrorisme, herdenkingsevenementen georganiseerd en zal
op 21 en 22 mei in Turijn een studiebijeenkomst over terrorismewetgeving beleggen.

De Commissie heeft in februari 2008 een taakgroep CBRN ingesteld, die de nodige expertise op dit
gebied bijeen moest brengen. De taakgroep zal de Commissie helpen bij het bepalen van een
CBRN-beleid. Alle geplande deskundigenbijeenkomsten over de preventie en opsporing van, en het
reageren op, chemische, biologische, radiologische en nucleaire dreigingen hebben effectief
plaatsgevonden. Het Tsjechische voorzitterschap heeft in januari 2009 in Praag een CBRNconferentie belegd om de werkzaamheden van de taakgroep CBRN formeel af te sluiten.
Deze conferentie, waaraan is deelgenomen door deskundigen van de lidstaten, de Commissie, de
coördinator voor terrorismebestrijding en de particuliere sector, heeft het werk van alle subgroepen
en geledingen van de taakgroep bijeengebracht en heeft zich beziggehouden met belangrijke
horizontale vraagstukken. Het eindverslag van de taakgroep, dat tijdens de conferentie
gepresenteerd is, zal de basis vormen voor het op 10 juni 2009 aan te nemen "pakket CBRN-beleid"
van de Commissie.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

16

NL

Tijdens de tweede ronde van de wederzijdse evaluatie van nationale regelingen op het gebied van
terrorismebestrijding, die paraatheid en gevolgenbeheersing betreft, zijn tot nu toe (mei 2009)
19 lidstaten geëvalueerd. Aan deze evaluatie werd hoofdzakelijk deelgenomen door politiële,
veiligheids- en inlichtingendiensten, en door civielebeschermingsdiensten zoals de brandweer en de
civiele verdediging. Ook het leger, dat de civiele autoriteiten komt versterken als daar behoefte aan
is, en ngo's zoals het Rode Kruis, zijn in sommige van de geëvalueerde lidstaten bij het
deskundigenbezoek betrokken. De lidstaten tonen grote belangstelling voor het initiatief en hebben
dan ook actief meegewerkt aan de bezoeken en de voorbereiding ervan. De deelname van de
Commissie en Europol betekende een meerwaarde voor de evaluatiebezoeken.

Internationale samenwerking

De EU en de lidstaten blijven, via internationale organisaties en hun beleidsdialoog met derde
landen, op actieve wijze terreurpreventie in de hand werken. Naast zijn normale bezoeken aan
conferenties en voordrachten heeft de coördinator voor terrorismebestrijding bilaterale bezoeken
gebracht aan Turkije, Pakistan en Jemen. Gedetailleerde verslagen van deze bezoeken zijn via
COREU verspreid. De coördinator voor terrorismebestrijding is voornemens in de nabije toekomst
Afghanistan, India en Noord-Afrika te bezoeken.

Internationale organisaties

Conform haar algemene doel, te ijveren voor een zo breed mogelijke multilaterale samenwerking,
legt de EU bijzondere nadruk op de rol van de Verenigde Naties. Met het uitvoerend directoraat
voor terrorismebestrijding van de VN (CTED) werden bijzonder nauwe contacten onderhouden. De
heer Mike Smith, uitvoerend directeur van het CTED heeft de Groep COTER op 29 januari 2009
toegesproken en zijn personeel is naar Brussel gekomen voor nadere besprekingen. Wij hebben een
akkoord bereikt over de mogelijke deelname van EU-vertegenwoordigers aan door CTED
georganiseerde missies, maar dit is in de praktijk nog niet gebeurd. Er is ook regelmatig contact
geweest met het hoofd van de Afdeling terrorisme van het VN-Bureau voor drugs- en
misdaadbestrijding (UNODC), dat de Groep COTER op 1 april heeft geïnformeerd. Het Tsjechische
voorzitterschap heeft de nieuwe directeur van het CTITF (Counter-Terrorism Implementation Task
Force) ook verzocht de Groep COTER te briefen.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

17

NL

De EU blijft met andere internationale en regionale organisaties zoeken naar synergie en een
complementaire aanpak. In die optiek zijn er informele contacten geweest met de NAVO en de
Afrikaanse Unie. Terrorismebestrijding staat ook op reguliere agenda van de contacten van de EU
met de ASEM en de ASEAN.

Technische bijstand

De EU en haar lidstaten blijven een groot aantal landen technisch helpen hun
terrorismebestrijdingscapaciteit te vergroten. Het indicatieve programma voor het
stabiliteitsinstrument voor 2009-2011 omvat de eerste wereldwijde
terrorismebestrijdingsmaatregelen die de Commissie, samen met deskundigen uit de EU-lidstaten,
heeft uitgewerkt. Cruciale prioriteiten zijn Pakistan en Afghanistan en het Sahelgebied in Afrika.
Voorts is een belangrijk onderdeel van het programma gewijd aan het bestrijden van de bedreiging
van kritieke zeeroutes door piraten, in het bijzonder de Golf van Aden, door middel van het
vergroten van de capaciteit van kuststaten om toezicht te houden in hun eigen territoriale wateren en
informatie uit te wisselen. Er wordt aandacht besteed aan de banden tussen terrorisme en
georganiseerde criminaliteit op gebieden zoals de drugshandel van Latijns-Amerika naar WestAfrika, de handel in handvuurwapens en lichte wapens en de illegale handel in CBRN-materialen.

Met name Pakistan heeft zich bereid getoond intensiever met de EU samen te werken tijdens het
bezoek van de coördinator voor terrorismebestrijding in januari 2009, toen hij op het hoogste niveau
werd ontvangen door de heer Rehman Malik, destijds bz-adviseur en thans minister van
Binnenlandse Zaken. Een verkenningsmissie bestaande uit vertegenwoordigers van EU-lidstaten en
de Commissie, die van 25 maart tot en met 4 april plaatsvond, heeft de mogelijkheden van
financiële bijstand op het gebied van wetshandhaving, strafrecht en deradicalisering onderzocht. Er
wordt momenteel gewerkt aan het verslag van deze missie.

De mogelijkheden van samenwerking inzake terrorismebestrijding in de Sahel zijn al onderzocht
door een missie die de streek in juni vorig jaar heeft bezocht. De Groep Afrika (COAFR) heeft, na
overleg met de andere betrokken partijen, de laatste hand gelegd aan een gedetailleerde notitie over
de mogelijkheden van ruimere betrokkenheid van de EU bij de landen van de Sahel. Wellicht zal
een nieuwe missie naar deze streek volgen.

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

18

NL

Tijdens haar bilaterale en multilaterale dialoog heeft de EU steeds benadrukt dat bij de bestrijding
van terrorisme de rechtsstaat en de mensenrechten steeds volledig in acht moeten worden genomen.
Op 17 december 2008 heeft een studiebijeenkomst met Israël plaatsgevonden, waar meer bepaald
de dilemma's zijn besproken die dit voor een democratie inhoudt.

De eerste vergadering van de trojka inzake terrorismebestrijding met Egypte heeft plaatsgevonden
in Brussel op 31 maart en op 6 en 7 mei is een eerste trojkabezoek gebracht aan Jemen. Op gezette
tijden zijn ook met Canada, Rusland en de VS trojka-vergaderingen gehouden. Een vergadering met
India is gepland op 11 juni in New Delhi. De jaarlijkse workshop met de GCC betreffende
terrorismefinanciering heeft plaatsgevonden in Riyad op 4 en 5 mei.

Op 9 en 10 december heeft Europol een tweedaagse studiebijeenkomst belegd over de wereldwijde
activiteiten van de Bevrijdingstijgers van Tamil Eelam (LTTE). Er waren vertegenwoordigers van
15 EU-landen en van Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, Sri Lanka, de VS, Zwitserland en Interpol.
Eurojust heeft op 30 en 31 maart een tactische bijeenkomst over de wereldwijde criminele
activiteiten van de LTTE belegd.

Westelijke Balkan

Tijdens het Sloveense voorzitterschap, in de eerste helft van 2008, werd een project gelanceerd
betreffende de uitwisseling van beste praktijken en aanbevelingen inzake terrorismebestrijding in de
lidstaten van de EU met de landen van de Westelijke Balkan. Tijdens het Franse voorzitterschap
werd de voorbereiding voortgezet, en tijdens het Tsjechische voorzitterschap werden
voorbereidende bezoeken aan Servië, Bosnië en Herzegovina, de FYROM en Kroatië
georganiseerd. De tussentijdse verslagen zijn voorgelegd aan de Groep terrorisme. Na de
voorbereidende bezoeken en de volledige goedkeuring van het initiatief zal aan de deelnemende
landen van de Westelijke Balkan een vragenlijst worden gestuurd om hun structuren op het gebied
van terrorismebestrijding te evalueren. Op basis van de antwoorden daarop en van bezoeken ter
plaatse zullen aanbevelingen worden geformuleerd betreffende de regelingen op het gebied van
terrorismebestrijding in de deelnemende landen (naar het model van de eerste ronde van de
wederzijdse evaluatie inzake terrorismebestrijding in de EU).

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

19

NL

Eurojust heeft op 4 en 5 mei in samenwerking met de Tsjechische ministeries van Justitie en van
Binnenlandse Zaken en met de Tsjechische politie een studiebijeenkomst georganiseerd in Praag
over de samenwerking inzake terrorismebestrijding tussen de EU en de landen van de Westelijke
Balkan.

EVDB
Het EDA spitst zijn werkzaamheden inzake terrorismebestrijding toe op de aspecten "voorkomen"
en "reageren".

VOORKOMEN
Wat het kennisbeheer betreft, vult het EDA de civiele inspanningen om de veiligheid te verhogen
aan door het opleiden van analisten.

REAGEREN
Het EDA werkt in nauwe samenwerking met nationale deskundigen, aan de omschrijving van
nationale vermogens ter bestrijding van geïmproviseerde explosieven (IED's).
De vermogens op het gebied van het detecteren, identificeren en monitoren (DIM) van CBRN en
het opruimen van CBRN-explosieven zijn verder ontwikkeld.
De eerste successen zijn geboekt met betrekking tot de bestrijding van draagbare
luchtverdedigingssystemen (MANPADS).
De werkzaamheden met het oog op het opzetten van een EU-breed netwerk van maritieme
surveillance (MARSUR) ten behoeve van EVDB-operaties zijn voortgezet.
Een lopend project dat ten doel heeft de samenwerking tussen de lidstaten inzake nieuwe
onbemande vliegtuigen te versterken zal de vermogens voor terrorismebestrijding in Europa
eveneens verbeteren.
Het EDA werkt aan een project in verband met het terughalen van personeelsleden (PRE), dat
oplossingen moet aandragen voor het terughalen van personen die zich, met name tijdens
terrorismebestrijdingsacties, in een geïsoleerde positie in een inzetgebied bevinden.
Ten slotte wordt verwacht dat de door het EDA geleide werkzaamheden in verband met de "Soldier
Centric Identification System (SCIS)" de bescherming van het Europese personeel dat betrokken is
bij terrorismebestrijdingsoperaties aanzienlijk zal verbeteren.

_______________

9715/1/09 REV 1

las/LAS/lm
CAB

20

NL