Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 066

Belastingdienst

Nr. 248

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 4 augustus 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft op 10 juni 2015 overleg gevoerd
met Staatssecretaris Wiebes van Financiën over:
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën van 18 december 2014 inzake de Stroomlijning invorderingsregelgeving
belastingen en vereenvoudiging formeel verkeer Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 226);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën van 23 januari
2015 inzake de Voorlopige aanslag 2015 (Kamerstuk
31 066, nr. 227 );
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën van 2 februari
2015 inzake de Informatieverstrekking over rulings (Kamerstuk 31 066, nr. 228);
− de brief van de Staatssecretaris van Financiën van 13 mei
2015 houdende Informatie betreffende de capaciteit invordering Belastingdienst (Kamerstuk 31 066, nr. 235).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Duisenberg
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

kst-31066-248
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

1

Voorzitter: Duisenberg
Griffier: Van den Eeden
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Bashir, Duisenberg, Van
Dijck, Groot, Neppérus, Ronnes, en Van Vliet
en Staatssecretaris Wiebes van Financiën, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 14.00 uur.
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg over formeel recht en
invordering. Ik heet de Staatssecretaris en zijn ondersteuning van harte
welkom. Ook de Kamerleden heet ik van harte welkom, in het bijzonder de
heer Ronnes die nieuw is in deze commissie.
Ik stel voor een spreektijd van vijf minuten te hanteren, maar als het korter
kan, is dat plezierig.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Voorzitter. De agenda voor dit algemeen
overleg is overzichtelijk, om niet te zeggen beperkt. Toen ik dit algemeen
overleg aanvroeg, stond mij eigenlijk voor ogen dat de Kamer eens een
brede discussie zou voeren over het formeel recht zoals vervat in de
Algemene wet inzake rijksbelastingen. Misschien kunnen wij dit in een
later stadium nog via een ander debat oppakken. Deze agenda richt zich
vooral op de invordering en inning van belastingen. Ik zal mij daar netjes
aan houden.
De brief over de stroomlijning van de invordering heb ik voor kennisgeving aangenomen. De plannen die daarin worden geschilderd, hebben
mijn goedkeuring. Het zijn goede plannen om de invordering in elkaar te
schuiven, ook voor wat betreft de toeslagschulden.
Mijn eerste vraag heeft betrekking op de brief inzake de informatieverstrekking over rulings. Mijn complimenten voor die brief die helder, strak
en duidelijk is. Ik heb een vraag over een van de handige voorbeelden die
erbij zijn gevoegd van wat er zoal wordt voorgelegd aan de ruling unit in
Rotterdam. Ik neem het voorbeeld over de beloning voor functies,
gelopen risicos en gebruikte activa. Ik weet uit eigen ervaring dat het bij
grensoverschrijdende acties altijd een heet hangijzer is om op arm’slength te blijven binnen een concern. Dan wil je natuurlijk weten of de
fiscale autoriteiten de door jou bepaalde interne verrekenprijzen ook
accepteren. Het is ideaal om zon casus voor te leggen aan Rotterdam. In
hoeverre wordt de zekerheid dat je interne verrekenprijzen at arm’s-length
zijn tegenwoordig afgestemd met de fiscale autoriteiten van landen
waarmee je als concern die transacties doet? Als je de Nederlandse
zekerheid hebt, hoeveel zekerheid heb je dan als belastingplichtige dat je
verrekenprijzen ook in bijvoorbeeld Duitsland als at arm’s-length worden
gezien? Wil de Staatssecretaris daar wat nader op ingaan?
Mijn volgende vraag gaat over de brief van de Staatssecretaris over de
invorderingscapaciteit. Hij noemt daarin twee concrete getallen, namelijk
1.986 fte waarvan 311 deurwaarders. Ik kan niet bepalen of dit ruim is of
juist niet, om alle invorderingsklussen te kunnen aanpakken. In het stuk is
sprake van «dynamisch monitoren». Kan de Staatssecretaris in een paar
zinnen schetsen wat dit inhoudt? De brief waarin dit begrip wordt
genoemd, is erg kort. Ik weet zelf eerlijk gezegd niet wat dynamisch
monitoren inhoudt; ik ken alleen de praktijk van jaren geleden. Als je een
dwangbevel kreeg en je betaalde niet, dan kwam de belastingdeurwaarder
aan de deur.
In samenhang hiermee heb ik ook nog een principiële vraag. Ik krijg iedere
keer signalen van de Algemene Vereniging van Belastingdeurwaarders
(AVB), dit keer ook. Ik meen dat wij die geluiden serieus moeten nemen.
De leden van de vereniging weten er alles van en ik neem aan dat zij niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

2

fantaseren. Zij zeggen dat dynamisch monitoren erg gemakkelijk wordt
geschetst als een ideale manier om geld binnen te harken terwijl er geen
cijfers zijn die onderbouwen dat dit een effectieve methode is. Zij zeggen
zelfs dat de achterstanden in de inning weer groter lijken te worden. Wat
kan de Staatssecretaris hieraan toevoegen?
Een andere vraag hierover heb ik eerder aan zijn voorganger gesteld,
maar het antwoord erop is mij niet duidelijk. Zijn er bedragen in
Nederland waarboven of waaronder niet wordt ingevorderd? Is er een
soort intern bepaalde vrijgestelde voet van bedragen die men laat lopen?
Als dit het geval is – en ik krijg daar regelmatig signalen van – dan zou ik
dat een zeer kwalijke zaak vinden. Het schept precedenten waar mensen
op kunnen gaan sturen om uiteindelijk niet te hoeven betalen aan de
Belastingdienst. Wil de Staatssecretaris hier nog op ingaan?
Zijn er nog plannen om naast het stroomlijnen van de invordering, ook
nog te kijken naar een update of modernisering van artikelen in de
Algemene wet inzake rijksbelastingen of acht de Staatssecretaris dat niet
nodig?
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Net als de heer Van Vliet acht ik het
van belang om toch met een zekere regelmaat te spreken over invordering
en formeel recht. Misschien moeten wij dit aan de orde stellen als er
meerdere thema’s op de agenda staan. Het zijn onderwerpen die bij
belastingwetgeving en de belastingpraktijk horen.
Het is een prima gedachte om de invorderingsregels van toeslagen en
belastingen te harmoniseren. Ik had dit graag al eerder gezien, dus vooral
doen!
Wij hebben vorige week tijdens een algemeen overleg ook al gesproken
over de rulingpraktijk. Het is naar mijn mening een normaal instrument
om te gebruiken. Een briefing aan de Kamer over de vraag hoe dit in het
algemeen werkt, vind ik uitstekend. Ik zal daar ook altijd bij zijn, maar wij
mogen niet voor belastinginspecteur spelen, want daar zijn uitstekende
mensen voor.
Dan het punt van de invordering. Ik zeg altijd: heffen is één ding, maar
innen is twee. Ik heb de notitie gelezen en ik richt mij nu vooral op de
passages over dynamisch werken en de verhaalsmogelijkheden. Is er
naast het geheel automatisch en dynamisch werken ook nog de
mogelijkheid dat een invorderaar praat met mensen en deurwaarders?
Betekent de passage over verhaalsmogelijkheden dat het voor mensen
gemakkelijker wordt om van de deurwaarder af te komen als zij maar
tijdig dingen weg doen? Hoe gaat het dan met het oninbaar lijden van
posten?
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Wij hebben voor de verandering een
redelijk overzichtelijke agenda. Ik vraag aandacht voor drie punten: het
invorderingsregime, het aangifteproces 2015 en de rulingpraktijk.
Ik begin met het invorderingsregime. Het is goed dat er een harmoniseringsslag wordt gemaakt op het gebied van de invordering van belastingschulden en toeslagen. Het is ook mooi dat de regels daardoor duidelijker
worden, er nog maar één betalingsregeling komt en het berichtenverkeer
met de Belastingdienst kan afnemen. Ik maak mij echter zorgen over de
rechtsbescherming van burgers bij het treffen van betalingsregelingen.
Burgers kunnen nu nog bezwaar maken bij de directeur van de Belastingdienst. Dat is vrij eenvoudig en dat leidt vaak tot herziening van de
betalingsregeling. Ik begrijp dat daarvoor nu de gang naar de rechter in de
plaats komt. Werpt dit niet een veel hogere, zo niet onneembare drempel
op voor de burger die bezwaar wil maken tegen zo’n betalingsregeling?
Wat bedoelt de Staatssecretaris in dit verband met de zinsnede «waar
mogelijk en passend»? Waar past het wel en waar past het niet? Wanneer
ontvangt de Kamer het wetsvoorstel waarin dit wordt geregeld?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

3

Wij hebben in het verleden vragen gesteld over de invordering van kleine
bedragen, omdat de indruk bestond dat men bedragen onder de € 500 te
laag vond om daar achteraan te gaan. Die vragen zijn beantwoord door de
ambtsvoorganger van Staatssecretaris Wiebes. Hij heeft de Kamer
bezworen dat dit niet het geval is en dat invordering invordering is, ook bij
kleine bedragen. Ik krijg daarvan graag een bevestiging van de Staatssecretaris.
Ik kom nu op het aangifteproces 2015. Het was natuurlijk vervelend dat
mensen dit jaar de naheffing over 2014 moesten betalen en tegelijk de
voorlopige aanslag over 2015. Gelukkig draait dit volgend jaar weer om en
ik denk dat de pijn nu geleden is. Hoe staat het met de afwikkeling van de
aangifte 2015? Lukt het nog steeds om mensen die voor 15 april een
formulier hebben ingevuld, voor 1 juli hun geld terug te geven dan wel
een naheffingsaanslag op te leggen? Hoe staat het ervoor in het lopende
traject?
Wij hebben vorige week al uitgebreid gesproken over de rulings. In
uitzonderlijke gevallen lijkt mij een vertrouwelijke briefing voor herhaling
vatbaar, want daarmee wordt veel onduidelijkheid weggenomen en kan
mythevorming worden bestreden. Als het nodig is, kan dit selectief nog
een keer gebeuren. Ik meen dat er ook heel vertrouwelijk met de informatie is omgegaan. Vorige keer hadden wij de kwestie Starbucks. Er zijn
veel schandaalverhalen verschenen over winstdrainage door kunstmatige
royaltybetalingen naar ver gelegen oorden. Ik begrijp dat het daar in
Nederland niet om gaat. Dit werd in de briefing duidelijk, maar ook al uit
de openbare stukken. Het gaat hier alleen om een dispuut over de
winstbepaling van de koffiebranderij in Nederland en dus eigenlijk om een
kleine kwestie. Gezien de gevoeligheid van het proces van Base Erosion
and Profit Shifting (BEPS) en van Europa, hoor ik graag van de Staatssecretaris hoe het onderzoek van de Europese Commissie naar Starbucks
verloopt. Verwacht hij dat er snel een uitkomst zal komen? Heeft hij nog
steeds vertrouwen in een goede afloop hiervan?
De heer Van Vliet (Van Vliet): Waar zoeken wij de afbakening bij dat
incidenteel overgaan tot besloten en technische briefings over rulings van
belastingplichtigen? Vindt de heer Groot het verstandig dat bekend is dat
er een briefing komt over een met name genoemde belastingplichtige?
Hoe ver mag dit gaan?
De heer Groot (PvdA): Als een zaak in de publiciteit opspeelt en wij
kunnen er als politiek niet meer omheen, kan het verstandig zijn dat wij
daar op vertrouwelijke basis iets meer beeld en geluid bij krijgen in een
briefing, maar ik wil er geen gewoonte van maken. Natuurlijk geldt hier
artikel 67 van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). Ik
denk dat wij dit van geval tot geval moeten bekijken.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Dat is een geruststellende opmerking. Wij
zijn het eens.
De voorzitter: Als je spreekt over zo’n casus, raak je al snel aan de
scheidslijn tussen wat publiek bekend is en wat je tijdens zo’n briefing
hoort. Wij moeten zuinig zijn met dit instrument. Een beslissing van geval
tot geval is een goede terughoudende houding.
De heer Ronnes (CDA): Voorzitter. Hartelijk dank voor de woorden van
welkom.
Ik zal mij in mijn bijdrage richten op drie onderwerpen: de voorlopige
aangifte 2015, de strafbaarstelling bij een onjuiste voorlopige aangifte en
het boetebeleid in het algemeen.
Ik begin met de voorlopige aangifte. Veel mensen moeten dit jaar zowel
de aanslag 2014 als de voorlopige aanslag 2015 betalen. De Belasting-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

4

dienst maakt dit jaar een inhaalslag. Twee miljoen mensen krijgen een
voorlopige aanslag over 2015 terwijl dat in 2014 nog 1,5 miljoen waren.
Dit jaar moeten dus 500.000 mensen meer, dubbel betalen. De Staatssecretaris schrijft dat dit geen probleem is vanwege het generieke uitstel van
vier maanden en de betalingstermijn van elf maanden van de voorlopige
aanslag. Mijn fractie heeft hierover veel e-mails ontvangen. Het gaat dan
bijvoorbeeld over belastingplichtigen met een klein pensioen die ieder
jaar bij de aangifte moeten bijbetalen of om mensen die nog aan het
betalen zijn over 2011, 2012 of 2013. In deze gevallen zijn dubbele lasten
die of in 2015 of in 2016 vallen, moeilijk te dragen. Ik vraag de Staatssecretaris hierop te reageren.
Dan de strafbaarstelling van onjuiste voorlopige aangiften. Mensen die dit
jaar niet in staat zijn om de voorlopige aanslag te betalen, kunnen de
voorlopige aanslag niet meer stopzetten of matigen, want dit is sinds 2014
strafbaar, ook al betaal je de definitieve aanslag op tijd. Het is vaak niet de
bedoeling om met opzet een onjuiste voorlopige aangifte in te dienen,
maar wij krijgen signalen dat goedwillende burgers bang zijn om het
verkeerd te doen. De voorlopige aangifte is immers maar een schatting,
maar een te hoge voorlopige aangifte is ook een onjuiste aangifte en dus
strafbaar. Daarom stel ik de volgende vragen aan de Staatssecretaris. Is de
belastingplichtige die een aftrekpost van € 5.000 verwacht maar voor de
zekerheid een aftrekpost van € 3.000 opvoert, strafbaar? Moet een
ondernemer met een wisselend inkomen voor iedere nieuwe grote
opdracht en dus een stijging van het inkomen, een nieuwe voorlopige
aangifte indienen? Klopt het dat bij een ondernemer die zorg- en
huurtoeslag krijgt, een wijziging van het inkomen al snel tot acht brieven
van de Belastingdienst leidt? Klopt het dat je voor de inkomstenbelasting
een ander inkomen kan schatten dan voor de toeslagen? Zo ja, waarom
kan dit? Acht de Staatssecretaris dit wenselijk?
Tot slot vraag ik aandacht voor het boetebeleid in het algemeen. De
fiscaliteit kent zeer veel boetes. Ik vraag mij af of de Belastingdienst met
zijn boetebeleid de grote vissen vangt of toch vooral de belastingplichtigen die per ongeluk een fout hebben gemaakt. Ik geef twee voorbeelden,
niet om een reactie te krijgen op die incidenten, maar om een beeld te
schetsen van de gang van zaken in de praktijk. Een ondernemer betaalt al
tien jaar de door hem verschuldigde belasting en is nooit te laat. Dan
betaalt hij een keer de btw één dag te laat en meteen ligt er een boete van
€ 500 op de mat. Een andere ondernemer komt erachter dat hij per
ongeluk het verkeerde btw-percentage in de aangifte heeft gebruikt. Hij
meldt dit netjes aan de Belastingdienst en dient een suppletieaangifte in,
maar direct daarna ontvangt hij een boete van € 4.000. Deze ondernemers
zien tegelijkertijd dat mensen die jaren met zwart geld in Zwitserland met
opzet de belasting hebben ontdoken, nul komma nul boete krijgen als zij
op het juiste moment inkeren. Dit doet de belastingmoraal geen goed.
Hoe ziet de Staatssecretaris de verhouding tussen de verschillende boetes
die de Belastingdienst nu oplegt? Als de Staatssecretaris deze vraag nu
niet kan beantwoorden, kan hij dat wellicht schriftelijk doen.
De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter. De harmonisatie is wat ons
betreft een goede zaak. Dit had al eerder kunnen gebeuren. Waarom geldt
voor bijvoorbeeld de invordering van toeslagen door de Belastingdienst
op basis van de Awir een milder regime? Is daar bewust voor gekozen?
Wanneer zal het proces van harmonisatie voltooid zijn? Hoe zien het
stappenplan en de marsroute eruit? Volgens mij is er een lange weg te
gaan. Belastingen zijn ingewikkeld en er zijn verschillende invorderingsinstanties. Worden die andere invorderingsinstanties, zoals de gerechtsdeurwaarders en het Centraal Justitieel Incassobureau, ook meegenomen
in de harmonisatieslag?
Ik ondersteun het doel van de voorlopige aanslag om de belastingen zo
veel mogelijk te laten samenvallen met inkomsten ter voorkoming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

5

verrassingen bij de definitieve aanslag. Net als de heer Groot vraag ik
echter waarom nu een half miljoen mensen meer een voorlopige aanslag
krijgen. Hoe kan dit worden verklaard? Heeft dit te maken met de
automatiseringsblunder van vorig jaar waardoor de inkomensafhankelijke
algemene heffingskorting niet op tijd werd ingevoerd? Zijn mensen
daarop voorbereid? Ik ontvang e-mails van mensen die schrijven dat zij
nog nooit een voorlopige aanslag hebben gekregen, maar er nu opeens
wel een krijgen. Zij behoren natuurlijk bij die half miljoen mensen. Heeft
de Staatssecretaris een zekere coulance tegenover deze mensen? Hoe
gaat hij met die groep om? Het is eigenlijk zijn grove fout geweest
waardoor die mensen nu een voorlopige aanslag krijgen.
De capaciteit invordering is 2.000 fte en 311 deurwaarders. Is het veel of is
het weinig: 2.000 fte voor de invordering op 30.000 mensen die bij de
Belastingdienst werken? Hoe is dat in andere landen? Is er een referentiekader? Ik heb geen idee. Mij bereiken echter wel berichten dat er toch veel
geld blijft liggen. In de halfjaarrapportage kwam naar voren dat 0,6% van
de belastingen en premies als oninbaar wordt bestempeld. 0,6% lijkt niet
zo veel, maar het is wel 1,5 miljard euro. Dit bedrag blijft dus oninbaar op
de plank liggen. In 2010 was het zelfs 2,5 miljard. Wat doet dit met de
belastingmoraal? Plukt de Staatssecretaris alleen het laaghangend fruit
dat gemakkelijk, liefst geautomatiseerd is te innen? Welke inspanning
pleegt hij om die 1,5 miljard en die 2,5 miljard van 2010 toch te innen?
Zijn er voldoende deurwaarders? Het begrip «dynamisch monitoren»
klinkt mij in de oren alsof er achterover leunend in een stoel wordt
gekeken of er verhaalsmogelijkheden zijn en die worden dan gemonitord.
Gaan de deurwaarders ook werkelijk langs de deur om te bekijken of er
verhaalsmogelijkheden zijn of wordt dit tegenwoordig vooral achter een
scherm bepaald? Zijn het echte deurwaarders of meer bureautafelbewaarders? Dat laatste moeten wij zien te voorkomen.
Ook komt de vraag op of de Belastingdienst wel voldoende bevoegdheden heeft om echte notoire wanbetalers aan te pakken. Kan bijvoorbeeld de afgifte van een paspoort, een vergunning of een uitkering
worden geweigerd als je nog een belastingschuld hebt? Kijkt de douane
op Schiphol of er nog een belastingschuld openstaat? Of komen mensen
er gewoon mee weg als zij de belasting niet betalen? Krijgen zij geen
deurwaarder aan de deur? Kijken de Staatssecretaris en de Belastingdienst alleen op een computerscherm of er nog verhaalsmogelijkheden
zijn? Deze wanbetalers worden dynamisch gemonitord. Worden zij verder
met rust gelaten? Wij konden het net weer lezen in de Telegraaf: de
politiek is te soft. Wij moeten criminelen en de maffia veel meer
aanpakken; dit geldt ook voor de Belastingdienst. Je ziet criminelen met
dikke auto’s, huizen en vakanties die op naam staan van anderen en ze
komen daarmee weg. Ik zou graag zien dat er een agressief beleid wordt
gevoerd om die criminelen te pakken.
Wij hebben een goede brief ontvangen over de rulingpraktijk. Ik ben blij
dat de Algemene Rekenkamer, de OESO en de Europese Commissie onze
rulings hebben getoetst en dat wij die toets hebben doorstaan. Daar is
verder niets illegaals aan. Wij moeten ervoor waken dat wij straks onder
druk van Europa onze mooie rulingpraktijk om zeep helpen, doordat wij
voor niets verdacht worden gemaakt.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik heb gehoord dat er een akkoord is over
de belastinghervorming. De Staatssecretaris wil snel met de oppositie om
de tafel. Wij zitten hier nu aan tafel. Daarom nodig ik hem uit om ons te
vertellen wat hij te vertellen heeft.
De Staatssecretaris schrijft dat het invorderingsregime bij de toeslagen
milder is dan bij de belastingen. Kan hij uitleggen wat het verschil is? Mag
ik ervan uitgaan dat de Staatssecretaris die mildheid wil laten voortbestaan na de harmonisatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

6

Hij schrijft dat hij een moderniseringsslag wil maken door de rechtsingang
via de directeur te vervangen door een rechtsingang bij een onafhankelijke rechter. Wil de Staatssecretaris daar iets concreter op ingaan? Moet
een burger bij een geschil over betalingsregelingen straks veel sneller
naar de rechter? Ik ben van mening dat een burger waar mogelijk zijn
problemen bij de Belastingdienst moet kunnen oplossen en niet steeds
naar de rechter hoeft te gaan om zijn recht te halen. Kan de Staatssecretaris dit waarborgen?
De heer Van Vliet (Van Vliet): De heer Bashir vraagt of de mildheid blijft
bestaan. Wat bedoelt hij daarmee, want als je schulden hebt, moet je toch
gewoon lappen?
De heer Bashir (SP): Als er schulden zijn, dan moeten die worden betaald.
Iedereen moet zijn belastingschulden betalen, maar bij toeslagen wordt
daarmee blijkbaar anders omgegaan. De Staatssecretaris schrijft over
mildheid. Ik neem aan dat dit positief is, in ieder geval voor de manier
waarop mensen worden benaderd. Hij kan daar nu wellicht wat nader op
ingaan. Ik wil liever een milder invorderingsregime dan een agressief
regime waarmee je helemaal niets ophaalt.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Ik wacht het antwoord van de Staatssecretaris af, want ik ben nu even in verwarring.
De heer Bashir (SP): Ik ben ook in verwarring en daarom stel ik deze
vraag.
De Staatssecretaris gaat in zijn brief ook in op ETPM dat was bedoeld om
het massale inningproces geautomatiseerd te ondersteunen. Met het oog
daarop zijn er mensen wegbezuinigd bij Rijksincasso. Is het in deze
volgorde verlopen? Wat zijn de gevolgen hiervan voor Rijksincasso?
Ik steun de lijn om zo veel mogelijk zaken elektronisch te laten verlopen,
maar mensen die, om welke reden dan ook, hun berichtenverkeer niet
elektronisch kunnen doen, moeten de mogelijkheid houden om een brief
te schrijven of een aangifte op papier te doen zoals nu ook het geval is. Ik
denk dan met name aan ouderen die niet zeker genoeg zijn op het internet
of hiermee niet hebben leren omgaan. Wil de Staatssecretaris toezeggen
dat zij niet worden verplicht om hun zaken met de Belastingdienst uit te
besteden en dat zij voor hun aangiften en dergelijke papier kunnen blijven
gebruiken? Welke groepen staan hem voor ogen bij de uitzondering op de
plicht tot digitale communicatie?
De papieren uitnodiging voor het doen van aangifte zal volgend jaar
vervallen. Ik dring erop aan dat de mensen die ik zojuist noemde, hiervan
worden uitgezonderd. Is de Staatssecretaris daartoe bereid?
Een half miljoen mensen die niet eerder een voorlopige aanslag hebben
gekregen, hebben die dit jaar wel ontvangen. Dit leidde tot veel klachten,
ook in mijn e-mailbox. Kan de Staatssecretaris verklaren waarom zo veel
mensen verrast werden door die voorlopige aanslag? Voor die aanslag is
uitgegaan van de gegevens over 2013, maar veel mensen hebben
inmiddels een ander inkomen of hogere dan wel lagere aftrekposten. Zal
dit niet een nieuw probleem creëren voor de Belastingdienst en dus ook
weer veel meer werk om al die zaken te herstellen? Kon dit niet op een
andere manier?
De Staatssecretaris schrijft in zijn brief over de invordering dat er 311
deurwaarders zijn. Hoe heeft dit aantal zich de laatste jaren ontwikkeld?
Hoe heeft het aantal dossiers zich ontwikkeld dat door deurwaarders moet
worden afgehandeld? De Staatssecretaris schrijft over dynamisch
monitoren. Wil hij dit toelichten? Nu kunnen mensen die een belastingschuld hebben en niet betalen, uiteindelijk worden bezocht door een
deurwaarder. Blijft die werkwijze in het nieuwe systeem bestaan? Wat
vinden de belastingdeurwaarders van dynamisch monitoren? Staan zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

7

hierachter? Ik heb begrepen dat de Algemene Vereniging van
Deurwaarders dynamisch monitoren een systeem voor oninbaar lijden
heeft genoemd, omdat in lang niet alle gevallen een deurwaarder
langskomt. Hoe denkt de Staatssecretaris hierover? Is hij het ermee eens
dat hij de belastingdeurwaarders blijkbaar nog niet achter zich heeft? Wat
doet hij met de conclusies van de deurwaarders?
De voorzitter: Hiermee is een einde gekomen aan de eerste termijn van
de zijde van de Kamer. Wij schorsen iets langer dan gebruikelijk.
De vergadering wordt van 14.30 tot 14.50 uur geschorst.
Staatssecretaris Wiebes: Voorzitter. Ik dank de leden voor deze breedheid
aan vragen. De ervaring leert dat als je de agenda korter maakt, dit niet
noodzakelijkerwijs betekent dat het overleg minder breed wordt.
De heer Van Vliet heeft gevraagd hoe het zit met rulings, bijvoorbeeld op
het terrein van verrekenprijzen. Dat zijn grensoverschrijdende zaken en hij
vraagt of er een internationale garantie wordt gegeven op een uitspraak
van de Nederlandse Belastingdienst. Er bestaan bilaterale advance pricing
agreements (APA) en dan is die garantie er automatisch, maar in het
merendeel van de zaken bestaat die overeenstemming niet en is er ook
geen afstemming. Het gaat echter wel om dezelfde feiten. Onderdeel van
een ruling is dat je niet alleen aan de Nederlandse Belastingdienst, maar
ook aan andere belastingdiensten dezelfde feiten verstrekt. Dat is een
voorwaarde en er bestaan dus geen twee waarheden aan weerszijden van
de grens. Verder worden voor transferpricing dezelfde standaarden
gebruikt. Wij werken allemaal volgens het OESO-model en daarom
zouden wij dezelfde opvattingen moeten hebben over arm’s-length. Als
een andere belastingdienst echter meent dat het onredelijk is en besluit
tot een bijheffing, dan staat dat het andere land vrij. Dat is de verantwoordelijkheid van de belastingdienst aan de andere kant van de grens.
Verschillende leden hebben vragen gesteld over het dynamisch
monitoren. Dit geeft mij de gelegenheid om hier iets over te vertellen.
Vroeger was de werkwijze statisch. Iemand had een schuld en als die op
een gegeven moment niet inbaar meer was, hield het op. Dan verdween
zo iemand uit het systeem. Dynamisch monitoren brengt met zich mee dat
mensen die nog moeten betalen, in het systeem komen. De verhaalsmogelijkheden worden geautomatiseerd gevolgd, bijvoorbeeld ontwikkelingen in inkomen of in vermogen. Die worden geregistreerd en als er in
de loop van de tijd verhaalsmogelijkheden ontstaan doordat iemand een
baan krijgt, erft of wat dan ook, dan kan de vordering alsnog worden
geactiveerd. Tussendoor wordt ervoor gezorgd dat de schuld niet verjaart.
De heer Van Dijck heeft gevraagd of dit betekent dat wij mensen vanaf nu
met rust gaan laten. Op een onaardige manier gezegd betekent dit dat wij
mensen juist niet meer met rust laten. Als er voldoende verhaalsmogelijkheden ontstaan, kun je alsnog worden geconfronteerd met de schuld die
nog openstaat. Dat is goed voor de belastingmoraal, het is redelijk en het
is met de geautomatiseerde systemen nu ook mogelijk.
De heer Tony van Dijck (PVV): Wil dat zeggen dat er altijd een
deurwaarder bij die mensen langsgaat of is het uitgangspunt: wij hebben
een vordering, wij hebben niets gezien en daarom gaan wij maar
dynamisch monitoren? Of is er altijd een follow-up met dwangbevel en
deurwaarder om vast te stellen dat er echt niets te halen is bij die
mensen?
Staatssecretaris Wiebes: Naarmate je meer systemen hebt en meer zicht
op verhaalsmogelijkheden, kun je meer op kantoor doen. Loon is zo’n
verhaalsmogelijkheid. Als loonbeslag mogelijk is, hoef je geen
deurwaarder langs te sturen. Naarmate het systeem meer gegevens bevat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

8

en die beter worden bijgehouden, is het juist minder vaak nodig om een
deurwaarder te sturen. Een deurwaarder is in die zin ook een soort last
resort. Als de verhaalsmogelijkheden helder zijn, kan een aantal daarvan
op kantoor worden geactiveerd. Dan is het minder nodig om de straat op
te gaan en kan er meer worden gedaan. Dit betekent ook dat er met
minder mensen meer kan worden binnengehaald.
De heer Van Vliet suggereert dat deurwaarders het systeem van
dynamisch monitoren niet effectief vinden. Ik heb geen enquête gehouden
onder deurwaarders, maar het is een feit dat de mogelijkheden op kantoor
langzamerhand worden verruimd en dat het daardoor op termijn minder
noodzakelijk zou kunnen zijn om op alles een deurwaarder af te sturen.
Hoe daarover wordt gedacht, laat ik natuurlijk aan de deurwaarders over.
De heer Tony van Dijck (PVV): Ik vrees voor een virtuele werkelijkheid op
kantoor. Als er een vordering is en iemand betaalt zijn schuld niet, wil dat
nog niet zeggen dat er niets te verhalen valt op die persoon. Als je aan de
deur gaat kijken, je ziet een Porsche voor de deur staan en een grote
breedbeeldtelevisie binnen, je praat eens met de buren en noem maar op,
krijg je veel meer verhaalsmogelijkheden dan je op het beeldscherm kunt
waarnemen. De vraag is of wij niet in een val trappen als wij uitgaan van
een virtuele werkelijkheid in plaats van feitelijk te gaan kijken hoe die
mensen erbij zitten.
Staatssecretaris Wiebes: Ik deel de intentie van de heer Van Dijck,
namelijk om op te halen waar de Belastingdienst recht op heeft. De
werkelijkheid is natuurlijk precies andersom. Als wij bij iemand thuis
komen en wij zien een Porsche staan, dan kan die ook van neef Gerrit zijn
of van de buurman. Door koppeling van systemen weten wij precies wat
de verhaalsmogelijkheden zijn. Vanaf de straat is het inkomen niet
zichtbaar, maar wij kennen dat wel. Eventuele toeslagbetalingen zijn in
beeld evenals de kentekens die op dat adres staan geregistreerd, en
andere inkomens en bezittingen tot en met de boot inclusief het registratienummer, zijn straks zichtbaar in de systemen. Een groot deel van de
dingen die ik noem, hebben wij nu al voor elkaar. Juist op kantoor kunnen
de verhaalsmogelijkheden dus het beste in kaart worden gebracht en dan
is het navenant minder nodig om de straat op te gaan. Loonbeslag is een
van de manieren voor het verhalen van een schuld en daarvoor hoef je
niet naar de deur.
Mijn stelling is dat naarmate wij de systemen beter voor elkaar hebben,
de verhaalsinzichten verbeteren. Dynamisch monitoren is daar een keurig
complement van. Dit leidt ertoe dat wij de verhaalsmogelijkheden die in
de toekomst ontstaan, ook kunnen benutten en dat wij goed kunnen
invorderen.
Zijn 200 invorderaars veel? Dat is afhankelijk van de vraag met welk
gereedschap zij op pad worden gestuurd. Wij sturen hen nu met veel
beter gereedschap op pad. De score van 0,6% is internationaal gezien
bijzonder goed, maar die zien wij over enige tijd mogelijkerwijs nog
verbeteren. Met de uitbouw van de systemen kunnen wij immers meer.
De vraag van mevrouw Neppérus ligt in het verlengde hiervan, maar als ik
het goed interpreteer behelst die precies het omgekeerde, namelijk: als wij
het zo goed weten, wanneer is een schuld dan nog oninbaar? Het is
droevig, maar uiteindelijk komt aan ieder leven een einde en dan valt er
op een gegeven ogenblik niets meer te innen. Bij faillissementen kan dit
ook voorkomen. In principe is het in de reguliere gevallen van belastingplichtigen die ooit op een later moment nog verhaalsmogelijkheden zien
ontstaan, mogelijk om via dynamisch monitoren alsnog tot inning over te
gaan. Dit neemt niet weg dat er natuurlijk altijd gevallen zullen zijn waarin
dit ondenkbaar is. Als iemand achter de horizon is verdwenen, wij totaal
niet meer weten waar hij is en hij al tien jaar weg is, wordt het op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

9

gegeven ogenblik een beetje potsierlijk. Dat is de reden dat er altijd nog
wel een postje oninbaar zal zijn, helaas.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik wordt geprikkeld door de woorden «als
iemand achter de horizon is verdwenen». Als wij geen signalen hebben
dat iemand is overleden, maar hij is wel verdwenen, zijn er dan mogelijkheden om, ook in internationaal verband, achter zijn verblijfplaats te
komen? Zo niet, dan zou dit wel een gemakkelijke route kunnen zijn. Ik
neem aan dat er dan met andere landen wordt samengewerkt en dat met
gemeenten wordt overlegd of betrokkene nog ergens staat ingeschreven
of mogelijk is verhuisd.
Staatssecretaris Wiebes: Dan moet ik de mensen die nu achter de horizon
willen verdwijnen, teleurstellen. Ik krijg ingefluisterd dat dit een verkeerd
voorbeeld was en dat het precies zo is als mevrouw Neppérus zegt. Achter
de horizon is nog daaraan toe, maar kom je weer voor de horizon, dan sta
je in het systeem. Mijn excuses voor het verkeerde antwoord. Zo krimpen
de mogelijkheden om van je belastingschuld af te komen steeds verder,
zelfs tijdens dit algemeen overleg.
De heer Groot sprak over de rechtsbescherming van de belastingplichtige.
De Belastingdienst is een machtige jongen en de belastingplichtige
verdient rechtsbescherming tegen deze machtige jongen. De interne
bezwaarprocedures blijven bestaan. In eerste instantie is het natuurlijk
ook de bedoeling dat de belastingplichtige er met de Belastingdienst
uitkomt. De onafhankelijke rechter is een toevoeging, een extra. Sommige
mensen zullen zeggen dat het toch wel ongelijk armpje drukken is met de
Belastingdienst, hoe eerlijk die zijn werk ook probeert te doen. Dan is de
onafhankelijkheid van de rechter wel een extra in de rechtsbescherming
die wordt geboden.
De heer Groot (PvdA): Ik begrijp nu dat je gewoon bezwaar kunt maken
bij de Belastingdienst als je een betalingsregeling krijgt opgelegd. Pas als
dat niets oplevert, kun je altijd nog naar de rechter.
Staatssecretaris Wiebes: Ja. De rechtsbescherming wordt zeker niet
minder. Waar je vroeger naar de directeur ging, is er nu een bezwaar- en
beroepsmogelijkheid, maar bovendien is er nog de onafhankelijke rechter,
juist omdat wij machtige jongens moeten omzwachtelen met enige
garanties.
De heer Groot (PvdA): Dat stelt gerust, maar dit staat niet als zodanig in
de brief.
Staatssecretaris Wiebes: Dat is treurig, want de heer Groot en ik vinden
dit een belangrijk punt. Ik zal proberen om dit meer uit te dragen. Deze
maatregel mag geen onneembare drempel voor wat dan ook opwerpen. Ik
hoop dat ik de heer Groot heb gerustgesteld.
Er is gevraagd naar de opmerking «waar mogelijk en passend». Deze
verandering van de rechtsbescherming geldt nu voor uitstel en kwijtschelding, maar er is natuurlijk altijd een zoektocht gaande naar andere
terreinen waarop dit ook zou kunnen, maar dan alleen «waar mogelijk en
passend».
Ik dank de heer Groot voor zijn vragen over de aangifte 2014. Tot nu toe
hebben wij de indruk dat het is gelukt om iedereen die voor 15 april
aangifte heeft gedaan, op tijd de definitieve uitslag te geven. Ongetwijfeld
zal nu iemand mij gaan bellen die weet van een geval waarin dit niet is
gelukt. In de massaliteit waarmee de Belastingdienst nadenkt over dit
soort zaken, is dit echter goed verlopen.
De Starbucksvraag ligt niet helemaal in mijn handen. Ik heb van de
Europese Commissie begrepen dat er meer tijd nodig is. Dat is goed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

10

nieuws. Dat is ook een compliment aan het adres van de Commissie. Wij
hebben ons wel eens zorgen gemaakt over de mogelijkheid dat oordelen
te snel worden gegeven of te politiek worden. Het feit dat de Commissie
de tijd neemt om de verkregen gegevens goed te bestuderen, ze inhoudelijk te bekijken en niet overhaast tot een oordeel te komen, is te prijzen.
Ik heb vertrouwen in de uiteindelijke uitkomst. Ik heb hiermee ook een
bevestiging van mijn vertrouwen in de degelijkheid waarmee de
Commissie dit aanpakt. Hier moeten wij het voorlopig even mee doen.
De heer Ronnes sprak over de voorlopige aangifte. Hij noemt in zijn
betoog de reden waarom wij dit moeten doen. Hij wijst erop dat er
mensen zijn die nog nabetalen over vorige jaren. Wij – het parlement en
de regering – hebben met elkaar afgesproken dat wij niet meer willen dat
het zo uit elkaar loopt. Er zit een zeker gat tussen de belasting die mensen
gedurende het jaar afdragen en de belasting die zij uiteindelijk
verschuldigd zijn. Dat gat willen wij zo klein mogelijk maken. In 2014 was
een en ander zo complex dat de Belastingdienst de gegevens niet meer in
de systemen kon verwerken. Daardoor groeide het verschil tussen de
belasting die gedurende het jaar werd geïnd en de belasting die uiteindelijk verschuldigd was. Met de werkwijze van 2015 hebben wij een stap
gezet om dat verschil te verkleinen. Het is ongelukkig als mensen grote
bedragen terugkrijgen, want dan hebben zij gedurende het jaar kennelijk
te veel betaald, maar het is ook ongelukkig als zij grote bedragen moeten
nabetalen, want dat kan als een verrassing komen. Om een einde te
maken aan die praktijk, hebben wij nu die stap gezet. De zorg die de heer
Ronnes uitsprak, is precies de reden waarom wij dit gaan doen. Dit is
uitvoerig met de Kamer gewisseld. Dit was een wens van de Kamer, maar
ook van de Belastingdienst. Nu wij dit weer een stapje beter doen, mogen
wij daar trots op zijn.
Bij de behandeling van het Belastingplan hebben wij uitvoerig gesproken
over de overlap waardoor mensen nu een bedrag moeten betalen waar zij
misschien niet op hebben gerekend. Dit zullen wij met enige coulance
tegemoet treden. Daarom is voor een zeer brede groep een vrij ruim
uitstel geregeld; dat is nog niet in deze vorm voorgekomen. Op het late
tijdstip van de behandeling – het was twee uur ’s nachts, naar ik meen –
bleken wij dit allemaal redelijk te vinden. De Belastingdienst doet het dus
zo voor deze groep, juist om te voorkomen dat dit in de toekomst steeds
doorkabbelt.
De heer Ronnes (CDA): Ik begrijp het betoog van de Staatssecretaris. Er is
echter een groep, bijvoorbeeld de mensen met een klein pensioen, die
voor een onverwachte situatie is komen te staan. Heb ik goed begrepen
dat de Belastingdienst naast de standaardregeling die nu is getroffen, ook
nog met een zekere coulance zoekt naar een oplossing? Is die coulance de
generieke regeling of is er nog een andere vorm van coulance als het echt
niet anders kan?
Staatssecretaris Wiebes: De coulance is de regeling. Uiteraard zijn er
mensen die op de een of andere manier in de problemen kunnen komen
doordat de Belastingdienst vorderingen op hen heeft die zij op dat
moment niet kunnen betalen. Daarvan bestaat een hele praktijk; daar
hebben wij zojuist ook over gesproken. Een enkeling zou daarin kunnen
vervallen. Wij hebben geprobeerd dit op te lossen met een generiek uitstel
dat een ruimer bereik heeft dan de doelgroep waarop die maatregel is
gericht. De doelgroep heeft daar weinig aan, maar wij hebben die ruimte
wel uitdrukkelijk geboden. Daardoor ontstaat er een vrij lange periode
waarin mensen kunnen terugbetalen. Wij vonden dit toen, ’s nachts om
02.00 uur, afdoende na een lang proces van weging van de vraag hoe wij
deze mensen recht konden doen. Die nabetaling is niet de schuld van die
mensen, maar ook niet van de Belastingdienst. Wij hebben het als politici
eventjes wat ingewikkeld gemaakt en dat was niet meteen in de systemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

11

te verwerken. Nu hebben wij op deze manier geprobeerd mensen wat
lucht te geven om daaraan te kunnen voldoen. Zij zijn die belasting
natuurlijk verschuldigd omdat zij die gedurende het jaar te weinig hebben
betaald, maar daarbij past toch de coulance die wij hebben geboden.
De heer Bashir (SP): Ik ben het ermee eens dat het parlement en de
regering met elkaar hebben afgesproken dat mensen op tijd hun recht
moeten krijgen en niet te laat of te vroeg. Het probleem is nu echter dat
mensen worden geconfronteerd met het feit dat zij drie keer moeten
betalen: een naheffing, de aanslag over 2014 en opeens ook nog de
voorlopige aanslag 2015. Dat was onverwacht en dat heeft geleid tot veel
klachten en brieven aan de Kamer maar ook aan de Belastingdienst. Dit
had voorkomen kunnen worden als de Belastingdienst de mensen van
tevoren had geïnformeerd zodat zij wisten waar zij aan toe waren. Is de
Staatssecretaris het hiermee eens? Is hij bereid te zoeken naar een
mogelijkheid om het in de toekomst beter te doen zodat mensen van
tevoren weten wat zij kunnen verwachten?
Staatssecretaris Wiebes: Naast mij wordt gefluisterd dat het op de
Wijzigingswijzer stond, maar de heer Bashir en ik kijken elkaar nu oprecht
aan, want ik neem aan dat hij, net als ik, dit jaar vergeten is om op de
Wijzigingswijzer te kijken. Dit antwoord laat ik dus voor wat het waard is.
De voorlopige aanslag 2015 mag in termijnen worden betaald. Alleen de
eerste termijn kan dus onverwacht zijn. Dit past allemaal in het streven
om verrassingen te voorkomen en ervoor te zorgen dat de belasting die
gedurende het jaar wordt geheven, in de pas loopt met de belasting die
uiteindelijk moet worden afgedragen. Dat is wat wij willen bereiken, juist
om verrassingen te voorkomen. Dus als wij de systemen beter maken,
worden mensen steeds minder vaak verrast.
De heer Ronnes heeft verder gesproken over de strafbaarstelling van de
onjuiste voorlopige aangifte. Hij heeft een aantal voorbeelden gegeven en
daarover vragen gesteld. Een van die vragen is of de belastingplichtige
die een aftrekpost van € 5.000 verwacht maar voor de zekerheid € 3.000
opvoert, strafbaar is. Het is een grappig voorbeeld, want het gaat over
iemand die iets in zijn eigen nadeel doet. De veiligheidsmarge die deze
persoon heeft ingebouwd, is niet strafbaar. Dan moet het gaan om meer
groteske afwijkingen. Dit is echt geen reden voor strafbaarstelling.
Een andere vraag is of een ondernemer met een wisselend inkomen
steeds een nieuwe voorlopige aangifte moet indienen. Nee, dat is in de
regel niet gebruikelijk. Dit zijn extreme interpretaties van wat er aan de
hand is.
Met de stroomlijning proberen wij te voorkomen dat mensen na één
wijziging acht brieven krijgen van de Belastingdienst. Het is waar dat wij
een heel brievencircus hebben gemaakt van onze Belastingdienst. Op één
wijziging volgen er veranderingen op het terrein van de toeslagen en de
invordering en daarna kunnen er een hoop brieven ronddwarrelen. Om
daar voor mezelf een beeld van te vormen, heb ik voor de aardigheid
gekeken welke brieven mensen op de mat kunnen krijgen als zij met
toeslagen en invordering te maken hebben. Dat is een baaierd van
verschillende brieven per toeslag en dan hebben wij alleen nog maar de
toeslagen gehad en niet de belastingen. Wij moeten toe naar minder
brieven en dat kan dankzij de stroomlijning. Het voorbeeld van acht
brieven zouden wij moeten reconstrueren; ik kan daar niet zomaar
antwoord op geven. Ik ben echter niet verbaasd over dat getal. Ik ben wel
blij met de verontwaardigde nieuwsgierigheid van de heer Ronnes, want
wij moeten nu echt van die praktijk af. Dat vinden wij allen hier achter de
tafel. Je zou over één geval niet acht brieven hoeven te ontvangen. Wij
moeten dat sowieso digitaliseren, maar door de stroomlijning wordt het
minder en minder en straks wordt het ook nog digitaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

12

De heer Ronnes heeft gevraagd of het klopt dat je voor de inkomstenbelasting een ander inkomen kan schatten dan voor de toeslagen. Dat is
helaas waar, want het zijn in die zin gescheiden systemen.
Dan kom ik bij het onderwerp van de coulanceperiode.
De voorzitter: Mijnheer Ronnes, hebt u nog een casus?
De heer Ronnes (CDA): Nee, maar nog wel een vraag. Acht de Staatssecretaris het wenselijk dat het inkomen voor de inkomstenbelasting kan
afwijken van dat voor de toeslagen? Met andere woorden: zou het
mogelijk zijn om van één inkomen uit te gaan?
Staatssecretaris Wiebes: Dat zouden wij wel willen. Het is een heel
begrijpelijke wens dat het ene systeem aan het andere vertelt dat er een
nieuw getal is, maar zo ver is het nog niet. Wij zullen zien wat de toekomst
brengt, want wij zijn natuurlijk bezig om de systemen steeds meer aan
elkaar te koppelen en de gegevens uit te wisselen. Ik kan dit voor nu niet
beloven, maar op termijn moeten wij steeds meer van dit soort dingen
inbouwen. Je kunt immers niet tegelijkertijd het ene en het andere
inkomen hebben; er is maar één getal juist.
Dan kom ik bij de categorie schrijnende gevallen. Zoals voor veel
schrijnende gevallen geldt, kloppen de gegevens niet altijd. Als iemand
tien jaar lang nooit te laat is met belasting betalen en hij betaalt één dag
te laat, dan geldt daarvoor een coulanceperiode die echt langer is dan één
dag. Dan komt er geen boete van € 500 op de mat. Mogelijk heeft de
klager de periode die hij te laat was verkeerd geschat of was de boete
uiteindelijk voor iets anders bedoeld. Ik kan dit nu niet nagaan, maar dit is
een te strak voorbeeld. Zo onmaatschappelijk werkt de Belastingdienst
niet.
Een ander voorbeeld heeft betrekking op een ondernemer die tot de
ontdekking komt dat hij een verkeerd btw-percentage heeft gebruikt en
dat netjes meldt aan de Belastingdienst. Als iemand het zelf corrigeert, is
er natuurlijk sowieso al minder vaak iets aan de hand, maar die boete
geldt alleen als het gaat om nabetalingen van bedragen boven € 80.000 of
iets dergelijks. Als iemand een verkeerd btw-percentage invult, dat te laat
meldt en het gaat om grote bedragen, dan kan dat een boete opleveren,
maar het moet dan wel om heel grote bedragen gaan. Het geval dat de
heer Ronnes noemt, geeft daar mijns inziens niet direct aanleiding toe.
De heer Ronnes (CDA): De casus komt uit de agrarische sector waar
sprake is van hoge omzetten doordat het om grote aantallen dieren gaat.
Je ziet dat dit in de praktijk kan voorkomen en de scheidslijn tussen goede
en kwade trouw ligt dan heel strak.
Staatssecretaris Wiebes: Ik kan dit moeilijk omrekenen in aantallen
dieren, maar het moet wel gaan om alleen al een btw-achterstand van
€ 80.000. Als dat de btw is en ik majeureer dat naar het bedrag waarop
het betrekking heeft, kan ik mij niet voorstellen dat die dieren überhaupt in
één wei passen. Ik weet niet of het een klein voorbeeld is. Bij dit soort
boetes gaat het onherroepelijk om grotere gevallen. Dit is in die zin een
compliment aan de ondernemer dat hij er een groot bedrijf van heeft
weten te maken.
Dan de interessante vraag naar de verhouding tussen de verschillende
boetes. Dat is een leerveld en daarover is ook het een en ander gewisseld
tussen het kabinet en de Kamer. Ik verwijs naar een brief van mijn
ambtsvoorganger van december 2013. De wijze woorden die hij daarin
heeft opgetekend, zeg ik hem niet zomaar na. Ik denk dat ik de heer
Ronnes het beste bedien als ik hem naar die stukken verwijs.
De heer Van Dijck is van mening dat er bij toeslagen milder wordt
opgetreden dan op het terrein van de Belastingdienst. Dat verschil

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

13

verdwijnt. Dat gebeurt niet door van mild helemaal over te gaan naar
streng, maar door beide naar elkaar toe te brengen. Een aantal van deze
verschillen is moeilijk uit te leggen en met de stroomlijning worden dit
soort dingen meer gelijk.
De heer Van Dijck vraagt vervolgens waarom een half miljoen mensen
opeens een voorlopige aanslag krijgen. Dat waren de mensen die anders
zouden moeten nabetalen of een groot bedrag zouden terugkrijgen. In ons
streven om bij meer mensen gedurende het jaar het juiste bedrag in te
houden, krijgen meer mensen zo’n aanslag en ontstaat voor meer mensen
de situatie dat zij niet meer hoeven na te betalen of dat zij geen hoge
bedragen meer zullen terugkrijgen.
De heer Groot (PvdA): Is het een idee om de extra belastingopbrengsten
die daarmee dit jaar zijn gemoeid, te verrekenen met de derving die
daarvan volgend jaar het gevolg zal zijn?
Staatssecretaris Wiebes: Ik vind dit een goede begrotingstechnische
vraag. Ik kom er straks op terug.
De heer Tony van Dijck (PVV): Vorig jaar was het systeem door de
inkomensafhankelijke algemene heffingskorting zo complex geworden dat
mensen een naheffing krijgen over 2014. Je zou denken dat de systemen
in 2015 zodanig zijn dat dit in de maandelijkse reguliere belastingbetaling
wordt meegenomen. Waarom krijgen zij dan nu een voorlopige aanslag?
Zijn dat mensen die normaal geen belasting betaalden en nu opeens
worden geconfronteerd met een aanslag? Anders kan ik het niet verklaren.
Staatssecretaris Wiebes: Dat geldt voor mensen die volledig in de
loonheffing zitten, maar het gaat hier bij uitstek om mensen die niet
volledig in de loonheffing zitten. Ook voor die mensen willen wij het gelijk
laten lopen. Dat doe je niet door het op hun loon in te houden, maar door
hen gedurende het jaar gespreid te laten betalen. Daarmee wordt het
verschil kleiner.
De heer Tony van Dijck (PVV): Dat zijn dan met name gepensioneerden.
Staatssecretaris Wiebes: Of zzp’ers of mensen met meerdere inkomens
en noem maar op.
De heer Van Dijck heeft gevraagd naar de mogelijkheden om iemand tot
betaling aan te zetten als hij een belastingschuld heeft. Loopt betrokkene
dan alleen aan tegen de inning van de Belastingdienst of zijn er meer
mogelijkheden om hem tot betalen aan te zetten? Hij heeft gesproken over
het intrekken van paspoorten of het afpakken van vergunningen. Dat zijn
geen dingen die de Belastingdienst zomaar doet, maar er zijn wel veel van
dergelijke mogelijkheden. Het is niet aan de Belastingdienst om iemands
paspoort af te pakken, maar de Belastingdienst kan een verzoek doen aan
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en dan kan
een paspoort worden ingetrokken. Het is ook niet aan de Belastingdienst
om een vergunning af te pakken of te weigeren, maar die mogelijkheid
staat wel in de voorwaarden van veel vergunningverleners. Daardoor kan
iemand bij grote belastingschulden zijn vergunning kwijtraken. Zo zijn er
buiten de inning door de Belastingdienst allerlei mogelijkheden om
mensen tot betalen aan te zetten.
De concrete vraag van de heer Bashir is of ETPM heeft geleid tot het
wegbezuinigen van mensen. Hebben wij misschien te weinig mensen nu
ETPM niet doorgaat? Het is mij niet bekend dat mensen zijn wegbezuinigd
met het oog op ETPM. Er was en is een systeem dat zou worden
vervangen door een ander systeem. Dat is niet doorgegaan, maar de
functie bestaat nog. Ik kan dus ook geen gevolgen benoemen voor de
Rijksincasso. Wel kunnen wij straks met minder mensen meer doen, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

14

dit loopt daar niet op vooruit en er is geen samenhang tussen beide. Ik
hoop dat dit een geruststelling is voor de heer Bashir. Ik zal nog nagaan of
er sprake is van wegbezuinigen. Misschien is het wel gebeurd en geef ik
nu het verkeerde antwoord. Dan laat ik dat alsnog weten.
Tot slot is nog gevraagd naar de mogelijkheid om op papier aangifte te
doen en brieven te schrijven. Naar mijn mening kan dit onderwerp
worden besproken in het overleg over het wetsvoorstel met betrekking tot
het elektronisch berichtenverkeer. De Kamer heeft kortgeleden haar
inbreng geleverd en daarin worden deze vragen ook gesteld. Ik stel voor
dat wij de procedure volgen. De leden krijgen dan nu niet een snel, kort
antwoord, maar te zijner tijd een degelijk antwoord op papier. Zij kunnen
zich daarop beraden en dan kunnen wij een debat voeren op de tijd en de
plaats die daarvoor worden uitgezocht. Wij kunnen dan uitgebreider over
dit onderwerp spreken.
Voorzitter. Ik ben door de onderwerpen heen
De heer Van Vliet (Van Vliet): Ik heb in ieder geval het antwoord op één
vraag niet gehoord, namelijk of er oninbare bedragen, drempels of
plafonds zijn. Staatssecretaris Weekers heeft daarover nooit ultieme
duidelijkheid gegeven en daarover blijven berichten binnendruppelen. Het
is voor mij een principiële kwestie. Als de Staatssecretaris dadelijk zegt
dat die bedragen niet bestaan en dat alles wordt geïnd wat moet worden
geïnd, liegen de ambtenaren die mij daarover e-mails sturen. Het
antwoord dat de Staatssecretaris nu geeft, is dus echt belangrijk.
Staatssecretaris Wiebes: Als het zo belangrijk is, wil ik de vraag graag
ietsje preciezer horen. Het ging nu erg snel, de omzwachteling was
uitvoerig en de waarschuwingen waren ferm, en daarom hoor ik graag de
precieze vraag.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Fair enough! Op een precieze vraag kan ook
een precies antwoord komen. Eerder bereikten mij geluiden, ook van de
zijde van de Staatssecretaris, dat het doel van de Belastingdienst is om zo
veel mogelijk van de verschuldigde belastingen te innen. Wij maken de
tax gap zo klein mogelijk, heeft hij gezegd, en wij besteden onze tijd en
capaciteit liever aan grote opbrengsten dan aan kleine. Dat lijkt mij een
raar uitgangspunt, want dat schept rechtsongelijkheid. Mijn vraag is heel
precies: is er binnen de Belastingdienst beleid dat expliciet zegt dat iets
boven of onder een bepaalde grens niet de moeite waard is om te innen
en dat daar dus ook geen innings- en invorderingscapaciteit op wordt
losgelaten?
Staatssecretaris Wiebes: Die grens ken ik niet. Dat is niet het beleid. Klein
en groot worden geïnd. Dat is onderdeel van het massale proces en van
de normale procedures. Als er een probleem ontstaat en er wordt
overgegaan tot invordering, zal de afdeling invordering met meer sirenes
en zwaailichten afgaan op de gevallen waarin met groter gemak meer kan
worden binnen gehaald. In de reguliere processen is er echter geen beleid
dat kleinere vorderingen of vorderingen beneden een bepaalde grens met
rust worden gelaten en daarboven niet. Dat beleid bestaat niet. Overigens
moet ik erbij zeggen dat het, als een dergelijk beleid zou hebben bestaan,
bijzonder onverstandig van de heer Van Vliet zou zijn geweest om
daarnaar te vragen, want dat leidt natuurlijk tot uitlokking. In dit geval
antwoord ik graag met nee.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Het is mijn plicht als parlementariër om
hiernaar te vragen, want als het antwoord ja was geweest, had ik alles uit
de kast gehaald om dit beleid te stoppen. Dat was mijn bedoeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

15

Staatssecretaris Wiebes: Ik ben de heer Groot nog een antwoord
schuldig. Zijn vraag komt neer op een begrotingsschuif. Er is ook nog een
andere begrotingsschuif: door de voorlopige aangifte 2015 beter te laten
aansluiten, is er een schuif de andere kant op en die lijkt numeriek gezien
ongeveer even groot. Wij hebben het generieke uitstel en de voorlopige
aangifte en die zijn ongeveer even groot.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Een aantal van mijn vragen is niet
beantwoord. Ik heb gevraagd naar de ontwikkeling bij de deurwaarders in
de afgelopen jaren en van het aantal dossiers dat zij moeten afhandelen.
Verder heb ik gevraagd of zij hebben meegedacht over de nieuwe
systematiek. Zij hebben aangeven dat het nieuwe systeem zal leiden tot
oninbaar lijden.
Ik heb ook gevraagd naar het verschil in mildheid bij de invordering in het
kader van toeslagen en andere belastingen. Wat betekent dit voor het
invorderingsregime?
Tot slot heb ik gesproken over de gang naar de rechter. Mensen zouden
niet per se naar de rechter moeten gaan om hun recht te halen; zij zouden
hun zaken bij de Belastingdienst moeten kunnen afhandelen.
Staatssecretaris Wiebes: Hier wreekt zich dat de heer Bashir een aantal
belangrijke vragen stelt die ook door zijn collega’s zijn gesteld. De vraag
over de rechter was al door de heer Groot gesteld en ik heb daarop
geantwoord. Ik heb echter verzuimd daarbij te verwijzen naar de vraag
van de heer Bashir.
De vraag naar de mildheid is beantwoord in het antwoord op een vraag
van de heer Van Dijck, maar ook daarbij heb ik de heer Bashir onrecht
gedaan door deze belangrijke vraag niet aan hem toe te schrijven.
Over de deurwaarders heb ik gezegd dat wij in de toekomst mogelijkerwijs in staat zijn om meer binnen te halen met minder mensen.
Vooralsnog wordt het aantal deurwaarders als ruwweg constant
ingeschat. Als dat niet het geval is, zal de Kamer dat nog horen. De
ontwikkeling van het aantal dossiers heb ik niet paraat. Als de heer Bashir
dat toch wil weten, zal ik dit uitzoeken en dan laat ik het de Kamer weten.
De heer Bashir (SP): Daarmee zegt de Staatssecretaris niets toe. Hij heeft
de deurwaarders dus nog niet helemaal overtuigd. Op die vraag is hij nog
niet ingegaan.
Staatssecretaris Wiebes: Ik heb gezegd dat ik niet in hun hoofd kan kijken.
Voor de staart van de invordering zullen de deurwaarders mogelijkerwijs
wel blijven bestaan. De Belastingdienst is er echter niet om deurwaarders
in dienst te hebben. Wij moeten de ontwikkelingen toejuichen. Het is mooi
dat wij over meer gegevens beschikken en dat wij diegenen die belasting
moeten betalen maar dat te traag doen of onwillig zijn, met meer
middelen achterna kunnen zitten doordat wij een beter overzicht hebben.
Wij hebben meer mogelijkheden om ook na verloop van tijd nieuwe
verhaalsmogelijkheden te benutten. Dat zijn allemaal verbeteringen en die
moeten wij niet zien als risico’s of verslechteringen. Ik heb tegen alle
medewerkers van de Belastingdienst gezegd dat er een grote ontwikkeling
komt in het type werk, maar een professional met beter gereedschap
wordt een betere professional.
De voorzitter: Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van het antwoord
van de Staatssecretaris in eerste termijn. Wij gaan direct over naar de
tweede termijn.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Voorzitter. Ik ben blij met de heldere
opmerking van de Staatssecretaris dat er geen inningsdrempels bestaan
en dat daar geen beleid voor is. Ik heb die vraag niet gesteld om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

16

vervelend te doen. Het is echter mijn plicht als parlementariër om de
Staatssecretaris dynamisch te monitoren. Ik zal dit blijven doen.
Er is nog een puntje blijven liggen, namelijk mijn vraag over de Algemene
wet inzake rijkbelastingen. Zijn daar knelpunten? Wordt er op het
Ministerie van Financiën of bij de Belastingdienst nagedacht over de
vraag of daar iets moet worden opgepoetst?
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor
zijn antwoorden. Dit geldt ook voor zijn antwoord in tweede instantie op
mijn vraag over mensen die achter de horizon dreigen te verdwijnen. Ik
blijf het zeggen: de invordering is een belangrijk onderdeel van de
belastingheffing en verdient daarom alle aandacht. Heffen is mooi, maar
innen hoort daar echt bij.
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Ik sluit mij aan bij de opmerking van de
heer Van Vliet over het dynamisch monitoren. Dat is voor vandaag
voldoende. Ik dank de Staatssecretaris voor de heldere beantwoording
van onze vragen.
De heer Ronnes (CDA): Voorzitter. Ook ik dank de Staatssecretaris voor de
heldere antwoorden. Deze onderwerpen leven bij de inwoners van en
bedrijven in Nederland. Ik ben benieuwd of de koppeling tussen toeslagen
en belastingen om zodoende tot één inkomensregistratie te komen, in de
toekomst zal lukken.
De voorbeelden die ik heb gegeven, zijn praktijkvoorbeelden. Ik zal met
het antwoord van de Staatssecretaris in mijn achterhoofd nog eens goed
naar die gevallen kijken. Als ik denk dat er een «disconnect» is met
hetgeen de Staatssecretaris heeft gezegd, zal ik daarvan gewag maken.
De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris
voor zijn antwoorden.
Hij heeft niet veel gezegd over de harmonisatie. Wanneer zal die plaatsvinden? Wat is de marsroute? Worden het CJIB en de gerechtsdeurwaarders ook betrokken bij dat traject? Kamerbreed is er overeenstemming dat dit een goede zaak is en dat het snel moet gebeuren. Hoe
nu verder?
In antwoord op een vraag over het boetebeleid verwijst de Staatssecretaris naar de brief van de heer Weekers van december 2013. Ik neem aan
dat in die brief het boetebeleid van de Belastingdienst uitgebreid wordt
weergegeven. Ik kreeg laatst een e-mail van iemand die zijn motorrijtuigenbelasting twee dagen te laat betaalde en uit het niets 100% boete
kreeg. Het ging maar om € 150, maar omdat hij te laat betaalde, werd het
zonder aankondiging opeens € 300. Het gaat dan niet om grote bedragen,
maar mensen die al in de problemen zitten, worden nog verder in de
problemen gedrukt door het stringente boetebeleid van de Belastingdienst. Ik heb niets tegen boetes, maar onaangekondigd boetes opleggen
van 100% vindt zelfs de PVV onredelijk en onbillijk.
Ik maak mij zorgen over criminelen met dikke auto’s, dikke huizen en dikke
boten. Zij zijn niet gek. Natuurlijk staat die auto op naam van een neefje
en de boot op naam van de schoonmoeder. Als de deurwaarder daar gaat
kijken en met de buurman praat die zegt dat die crimineel dag in dag uit in
die Porsche rijdt, moet de Belastingdienst daar iets mee kunnen doen. De
algemene publieke opinie is dat er veel harder moet worden opgetreden.
Ik onderschrijf dat. De mensen met een vaste baan betalen zich scheel aan
de belastingen want dat is allemaal geautomatiseerd. De vrije jongens die
moeilijk te pakken zijn, komen weg met hun gedrag. Hoe meer er
geautomatiseerd wordt gedaan en hoe minder deurwaarders erop afgaan,
hoe meer de belastingmoraal wordt ondermijnd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

17

De heer Bashir (SP): Voorzitter. De Staatssecretaris zegt dat hij mijn
vragen heeft beantwoord, maar voor mij blijft er nog veel onduidelijk. Dit
geldt bijvoorbeeld voor de harmonisatie. Hoe gaat die eruit zien? Wat
betekent die concreet voor de mensen in ons land en voor de moderniseringsslag die de Staatssecretaris wil maken? Ik wacht de voorstellen van
de Staatssecretaris af.
Hetzelfde geldt voor het elektronisch berichtenverkeer. Ik heb daar nog
veel vragen over. Ik maak mij vooral zorgen over de positie van ouderen.
Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die zijn gemaakt over de deurwaarders.
Je kunt geen goed invorderingsregime voeren zonder deurwaarders die
langs de deuren gaan en met deurwaarders die hun werk alleen op
kantoor doen. Daarom moeten de deurwaarders ook worden gehoord. Zij
staan met hun voeten in de modder en weten waar het over gaat. Het is
van belang voor de Staatssecretaris en de Belastingdienst om te kijken
naar hun voorstellen, want een deurwaarder die langs de deur gaat en
geld ophaalt voor de Belastingdienst, verdient zichzelf tien keer terug.
Staatssecretaris Wiebes: Voorzitter. Ik begin aan het einde, dan weet ik
zeker dat de heer Bashir niet aan de staart van de beantwoording zit. Hij
houdt een pleidooi voor de deurwaarder. Ook de heer Van Dijck heeft dat
gedaan. Een buurtonderzoek naar de Porsche is bijna FIOD-werk. Als ik
hier in het publiek zat, zou ik denken dat de afschaffing van de
deurwaarder is aangekondigd. Dat is niet het geval. Wij zijn andere dingen
aan het verbeteren en daarmee verslechteren wij de positie van de
deurwaarder niet en komen wij ook niet aan het aantal deurwaarders.
Misschien moeten wij erkennen dat er gevallen zijn die je vanaf kantoor
kunt doen en gevallen waarbij dat minder gemakkelijk is. Als het heel erg
is, stapt de FIOD erop af.
Dat de heer Bashir vragen blijft houden, ook over de nieuwe werkwijze
van de Belastingdienst, is volkomen terecht. Hij moet die vragen
regelmatig stellen met het oog op zijn controlerol. Wij moeten dit ook
goed in de gaten houden, want de Belastingdienst gaat een geweldige
verandering doormaken. Het is goed dat daar aandacht voor is, ook in het
parlement. Ik begrijp zijn vragen en ik denk dat het onze plicht is om daar
met enige regelmaat op terug te komen.
De heer Van Dijck heeft gevraagd naar de timing van het stroomlijningsverhaal. Daarvoor moeten wij nog een systeemslag maken. De inningssystemen moeten eerst robuust worden gemaakt en dan kan dit stapsgewijs worden ingevoerd. Ik durf daar geen termijn voor te geven.
De heer Van Vliet roerde nog weer andere ambities aan. Hij vraagt welke
ambities er nog zijn op het terrein van de belastingen. In het wetsvoorstel
tot vereenvoudiging van het formeel verkeer Belastingdienst staat een
aantal ambities en sommige daarvan lopen parallel met de nieuwe
werkwijze. Nu de massale processen flink zijn gestandaardiseerd en niet
iedereen de aandacht krijgt die hij verdient – zowel in positieve als in
negatieve zin – worden sommige mensen te veel lastig gevallen. Dat zijn
mensen die keurig hun belasting betalen en doen wat zij moeten doen,
maar zij krijgen wel die acht brieven waar de heer Ronnes over sprak. Wij
kunnen sommige mensen dus minder lastigvallen en meer met rust laten.
Daarnaast zijn er belastingplichtigen die meer aandacht nodig hebben en
soms een beetje hulp. Tot slot zijn er een paar waar wij de deurwaarder of
de FIOD op af moeten sturen. Sterker differentiëren en meer op basis van
data-analyse naar risico’s kijken, zijn wensen die wij langzamerhand
moeten verkennen. Wij hebben daarmee een begin gemaakt met de
operatie bij de Belastingdienst.
De heer Van Vliet (Van Vliet): Ik dank de Staatssecretaris voor dit
uitgebreide antwoord, maar mijn vraag had specifiek betrekking op de
Awir. Is er sprake van knelpunten bij de aansluiting op de Algemene wet
bestuursrecht of de reikwijdte van artikel 67? Is er een noodzaak voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

18

Financiën of de Belastingdienst om daarmee aan de slag te gaan of blijft
het voorlopig zoals wij het nu kennen? Het gaat mij dan echt om het
formele belastingrecht.
Staatssecretaris Wiebes: Ik kan mij een hoop ambities en knelpunten
voorstellen, maar dit staat niet hoog op mijn lijst, al is de werklijst
behoorlijk lang.
De voorzitter: Hiermee komen wij aan het einde van dit algemeen
overleg. Ik dank de Staatssecretaris en de ambtenaren van het Ministerie
van Financiën en de Belastingdienst, de Kamerleden en de mensen op de
publieke tribune.
Sluiting 15.40 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 066, nr. 248

19