Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 124

Beleidsdoorlichting Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

Nr. 13

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 7 december 2017
De algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de brief van
6 oktober 2017 over de Beleidsdoorlichting IOB Begrotingsartikel 3.3.
Maatschappelijk Middenveld (Kamerstuk 34 124, nr. 11).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 5 december 2017.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
De Roon
De adjunct-griffier van de commissie,
Meijers

kst-34124-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

1

1
Hoeveel geld wordt er jaarlijks door de Nederlandse overheid besteed aan
het monitoren en evalueren van en rapporteren over de efficiency en
doelmatigheid van de besteding van OS-gelden? Hoe staat dit in
verhouding tot het totale bedrag dat voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking beschikbaar is?
De Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken levert een bijdrage aan het
verkrijgen van inzicht in de wijze van uitvoering en de effecten van het
Nederlandse buitenlandbeleid. IOB voorziet in de behoefte aan onafhankelijke evaluatie van beleid en uitvoering ten aanzien van alle beleidsterreinen die vallen binnen de homogene groep buitenlanduitgaven
(HGIS). De IOB-begroting 2017 bedraagt EUR 2.242.000. Overigens zijn dit
niet alle kosten omdat overhead en interne personeelskosten niet per
directie in de begroting zijn opgenomen. Daarnaast vinden ook buiten IOB
monitorings- en evaluatie activiteiten plaats, die begrotingstechnisch
geïntegreerd zijn in programma’s en andere activiteiten. De kosten
hiervan zijn niet separaat opgenomen in de begroting.
2
Hoeveel geld wordt er jaarlijks door (Nederlandse) ngo’s besteed aan het
rapporteren van hun projecten aan de Nederlandse overheid? Hoe staat
dit in verhouding tot het bedrag dat zij van de overheid ontvangen?
De (Nederlandse) ngo’s rapporteren over de voortgang van hun projecten
aan de Nederlandse overheid. De kosten hiervan zijn niet aan te geven
omdat deze kosten niet separaat zichtbaar worden gemaakt in de
rapportages. Daarbij komt dat het opstellen van rapportages niet alleen
voor de Nederlandse overheid gebeurt maar ook voor intern gebruik en
andere belanghebbenden. Dus naast het gegeven dat de totale kosten van
rapporteren niet inzichtelijk zijn is het aandeel dat betrekking heeft op het
rapporteren aan de Nederlandse overheid niet te achterhalen.
3
Hoe is omgegaan met de inbrengen van de referentiegroep? Ziet u
aanleiding om hen een prominentere rol toe te kennen?
De referentiegroep heeft gedurende het proces op belangrijke momenten
inbreng gehad: bij aanvang van het bepalen van de onderzoekaanpak en
Terms of Reference van externe consultants, bij tussentijdse rapportages
en bij de verwerking van de uiteindelijke conclusies en aanbevelingen. De
onderzoekers hebben zoveel mogelijk recht gedaan aan de commentaren
van de referentiegroep. Het kabinet ziet geen aanleiding om referentiegroepen een nog prominentere rol te geven. Inbreng op belangrijke
momenten in het proces is gewaarborgd. Een nog prominentere rol zou
de onafhankelijke en toetsende/adviserende rol in gevaar brengen. De
referentiegroep zou dan teveel op de stoel van de onderzoeker zitten.
4
Hoeveel geld hebben landen die in 2016 en 2017 ODA-geld van Nederland
kregen in totaal ontvangen? Kunt u dit aangeven in absolute getallen
alsook in percentages van hun eigen bruto binnenlands product?
De gegevens met betrekking tot ontvangen ODA-middelen worden ieder
jaar door OESO/DAC gepubliceerd. De meest actuele gegevens zijn van
2015. Over 2016 en 2017 zijn nog geen gegevens beschikbaar. Hieronder
treft u het overzicht aan voor de landen die meer dan EUR 1 miljoen van
Nederland hebben ontvangen over 2015. Voor GDP per land is gebruik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

2

gemaakt van Wereldbank gegevens. Gegevens voor Syrië waren niet
beschikbaar.

Afghanistan
Bangladesh
Benin
Burundi
Central African Republic
Colombia
Democratic Republic of Congo
Ethiopia
Ghana
Iraq
Jordan
Kenya
Lebanon
Mali
Mozambique
Myanmar
Nepal
Nigeria
Rwanda
South Sudan
Syrian Arab Republic
Turkey
Uganda
West bank and Gaza Strip
Yemen, Rep.

ODA (In
Million USD)

GDP (In
million USD)

% ODA of GDP

3.584,26
1.200,54
184,21
167,92
278,15
1.287,64
1.410,29
1.854,51
625,36
1.202,6
1.480,89
1.505,58
722,03
656,65
1059,8
880,11
666,47
1.124,44
555,26
1.379,91
1.824,6
292,9
958,5
918,3
551,19

19.702,99
195.078,6
8.290,987
3.097,325
1.583,777
291.519,6
36.188,52
64.464,42
37.543,36
179.640,2
37.517,41
63.767,54
47.084,7
12.746,69
14.798,4
62.600,91
21.313,55
481.066,2
8.261,034
9.015,221
n.b.
859.383,6
27.856,38
12.673,00
37.733,92

18,19
0,62
2,22
5,42
17,56
0,44
3,90
2,88
1,67
0,67
3,95
2,36
1,53
5,15
7,16
1,41
3,13
0,23
6,72
15,31
n.b.
0,03
3,44
7,25
1,46

5
Hoeveel geld zijn landen die in 2016 en 2017 ODA-geld van Nederland
kregen in totaal misgelopen door belastingontwijking en illicit financial
flows? Kunt u dit aangeven in absolute getallen alsook in percentages van
hun eigen bruto binnenlands product?
Er zijn geen rapporten met exacte berekeningen van inkomsten die
overheden mislopen als gevolg van belastingontwijking en illicit financial
flows. Immers cijfermatige registratie van belastingontwijking en illicit
financial flows is niet mogelijk. Wel zijn er internationale onderzoeken
naar belastingontwijking en illicit financial flows waarin de misgelopen
bedragen worden geraamd met behulp van indirecte methoden, meestal
niet voor individuele landen maar voor groepen landen. In de brief van de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van
20 maart 2017 (kst-25087–149) wordt een overzicht gegeven van een
aantal recente onderzoeken van internationale organisaties met dergelijke
ramingen. Ook wordt in de brief een vergelijking gemaakt tussen de
gemiddelde netto ODA-ontvangst door een groep van 9 Afrikaanse
partnerlanden en de door deze groep landen gezamenlijk misgelopen
bedragen als gevolg van belastingontwijking en illicit financial flows in
2013, het enige jaar waarvoor voldoende gegevens beschikbaar zijn voor
een dergelijke vergelijking. In 2013 bedroeg de gezamenlijke
ODA-ontvangst USD 10,2 miljard en het gezamenlijke BBP USD 237
miljard voor de groep van 9 Afrikaanse partnerlanden. Daarmee bedroeg
de gemiddelde netto ODA-ontvangst door deze landen 4,3% van het BBP
in 2013. De geraamde gezamenlijke bedragen aan belastingontwijking en
illicit financial flows bedroegen respectievelijk USD 4 miljard en USD 7,1
miljard voor deze groep landen. Daarmee kwam de raming voor het
gecombineerde verlies door belastingontwijking (geraamd op ongeveer
1,7% van het BBP in 2013) en illicit financial flows (geraamd op ongeveer
3% van het BBP in 2013) met een gemiddelde van 4,7% van het BBP iets

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

3

hoger uit dan de gemiddelde netto ODA-ontvangst door de 9 Afrikaanse
partnerlanden in 2013.
6
Wat leert u uit de lessen die het IOB opstelt aan de hand van het
onderzoek?
De beleidsdoorlichting presenteert een 6-tal lessen voor het Ministerie.
1) Heldere definitie maatschappelijk middenveld
Na beëindiging van MFS II is in 2014 het beleidskader Samenspraak en
Tegenspraak gepubliceerd waarin partnerschappen met maatschappelijke organisaties worden aangegaan op «pleiten en beïnvloeden»
(Kamerstuk 33 625, nr. 104) Dit kader definieert gebruikte begrippen,
invloedssfeer, structuren en einddoelstellingen. Het belang van
betrokkenheid van informele bewegingen en de invloed van sociale
media zijn hierin meegenomen. De verandertheorie (Theory of Change
– ToC) die aan het kader ten grondslag ligt, is inmiddels verder
aangescherpt.
https://www.nwo.nl/en/funding/our-funding-instruments/wotro/
assumptions/assumptions.html
2) Verbeter de verbinding tussen activiteiten en te behalen beleidsdoelstellingen
Beleidsdoelstellingen worden sinds 2015 ingericht op basis van een
verandertheorie, die de verbanden laat zien tussen concrete activiteiten en de uiteindelijk te realiseren doelstellingen op impactniveau.
Daarnaast zijn maatschappelijke organisaties gevraagd om ook te
werken met een verandertheorie, zodat activiteiten beter aansluiten bij
de lokale vraag en context en de relatie tussen activiteiten en doelstellingen helder wordt gedefinieerd.
3) Herstructureer het subsidie- en tendersysteem
Voor de realisatie van beleidsdoelstellingen wordt gebruik gemaakt
van subsidietenders, die aan heldere regels gebonden zijn. Om de
beheerslast voor de organisaties zoveel mogelijk te beperken, wordt
gewerkt aan stroomlijning en waar mogelijk vereenvoudiging van
procedures. Dit traject wordt verder uitgewerkt.
4) Stimuleer efficiency bij maatschappelijke organisaties
Maatschappelijke organisaties zijn zich bewust van het belang van
efficiency. De brancheorganisatie PARTOS heeft dit thema opgepakt in
haar leeragenda. Daarnaast wordt samengewerkt met organisaties aan
verduidelijking en standaardisatie van het gebruik van indirecte kosten.
5) Verbeter Monitoring- en Evaluatiesystemen
Sinds 2013 werkt het Ministerie met resultaatketens en bijbehorende
indicatoren om de voortgang te meten. In het selectieproces van
maatschappelijke organisaties is het gebruik van een heldere
Monitoring- en Evaluatiesystematiek één van de criteria. Het is van
belang zoveel mogelijk aan te sluiten bij deze systematiek. Dit vergroot
het draagvlak en eigenaarschap.
6) Belang van vervolgonderzoek
NWO/WOTRO voert op verzoek van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken een onderzoek uit naar de onderliggende vooronderstellingen
van het beleidskader Samenspraak en Tegenspraak. Een groot deel van
de onderzoeksvragen raakt aan de thema’s die in de beleidsdoorlichting zijn opgenomen. Zo wordt onderzoek gedaan naar de vraag welk
type maatschappelijke organisatie het meeste effectief is in het
bewerkstelligen van verandering.
7
Hoe komt het dat er weinig informatie beschikbaar is over de concrete
contributies om het maatschappelijk middenveld te versterken? Wordt dit
verbeterd? Zo ja, hoe en op welke termijn? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

4

Het leveren van een bijdrage aan de versterking van het maatschappelijk
middenveld in het algemeen hangt af van meerdere actoren en een
complexe en snel veranderende landen- en internationale context. De
invloed die maatschappelijke organisaties kunnen uitoefenen om
structurele veranderingen in de samenlevingen te realiseren is daarmee
begrensd. IOB laat zien dat maatschappelijke organisaties wel een directe
invloed hebben op de versterking en slagkracht van hun zuidelijke
partners. Vanaf 2015 zijn de beleidsdoelstellingen ingericht op basis van
een verandertheorie die duidelijk de ambities weergeeft en de onderliggende vooronderstellingen en de invloedssfeer benoemt, waardoor een
realistisch beeld ontstaat over de haalbaarheid van de doelstellingen.
8
Hoeveel geld is er naar het versterken van het maatschappelijke
middenveld gegaan in de afgelopen jaren?
De uitgaven voor versterking van het versterken van het maatschappelijk
middenveld staan op artikel 3.3 van de BHOS-begroting en over de
realisatie hiervan wordt gerapporteerd in het jaarverslag. Over de
afgelopen jaren waren de uitgaven:
2013: 452 mln
2014: 451 mln
2015: 436 mln
2016: 231 mln.
9
Hoe komt het dat de informatie over de duurzaamheid van het behalen
van resultaten in het kader van de Millennium Development Goals (MDGs)
weinig inzichtelijk is? Wordt dit verbeterd? Zo ja, hoe en op welke termijn?
Zo nee, waarom niet?
De gemeenschappelijke evaluatie van MFS II vond plaats terwijl het
MFSII-programma nog niet geheel was afgerond. Informatie over de
duurzaamheid van de interventies was dan ook nog niet voorhanden. Bij
de beëindiging van het MFS-II programma zijn de partners gevraagd
expliciet aandacht te besteden aan verduurzaming van de activiteiten
gericht op duurzame inbedding in de lokale context. Er is geen apart
onderzoek naar duurzaamheid van de resultaten voorzien.
10
Hoe komt het dat er weinig informatie beschikbaar is over het versterken
van vakbonden in ontwikkelingslanden? Wordt dit verbeterd? Zo ja, hoe
en op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
De beleidsdoorlichting concludeert dat de positie van vakbonden en van
de werk- en levensomstandigheden van werknemers in zuidelijke landen
door het vakbondsmedefinancieringsprogramma verbeterd is. Deze
resultaten zijn goed gedocumenteerd. Het kabinet onderschrijft de
bevinding van de beleidsdoorlichting dat het zeer moeilijk is om te
bepalen of deze sterkere vakbonden op termijn systematische verandering
kunnen bewerkstelligen. Structurele verandering is niet afhankelijk van
één versterkte actor, maar van vele politieke, sociale en economische
factoren en spelers. Vanaf 2015 zijn de beleidsdoelstellingen ingericht op
basis van een verandertheorie die duidelijke definities en ambities
weergeeft en de onderliggende vooronderstellingen en de invloedssfeer
benoemt, waardoor een realistisch beeld ontstaat over de haalbaarheid
van de doelstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

5

11
Hoeveel geld is er naar het versterken van de vakbonden in ontwikkelingslanden gegaan in de afgelopen jaren?
De totale subsidie voor het Vakbondsmedefinancieringsprogramma (VMP)
bedroeg over de periode 2013–2.016 EUR 48,4 miljoen. Het totale
budgettaire beslag ten behoeve van het VMP voor de periode 2017–2020
bedraagt EUR 39,9 miljoen.
12
Op welke manier wordt er binnen het ministerie omgegaan met het niet
behalen van de doelen om steun voor MFS II organisaties te behalen?
Eén van de uitgangspunten van MFS II was om Nederlandse organisaties
beter te laten samenwerken en fragmentatie te beperken. Dit is deels
gelukt. Een groot deel van de MFS-partners werkte samen in alliantieverband en dit heeft in een aantal gevallen bijgedragen aan een succesvolle implementatie. Geleerde les is dat alliantievorming niet standaard
leidt tot complementariteit en meer synergie. Nederlandse organisaties
dienen van tevoren vast te stellen of samenwerking inderdaad de
gewenste meerwaarde oplevert. Bij de opzet van het nieuwe programma
Samenspraak en Tegenspraak is een baselinestudie uitgevoerd naar de
verwachtingen ten aanzien van de partnerschappen. In 2018 zal een
mid-term review van deze baseline uitgevoerd worden. Hiermee wordt
een bijdrage geleverd aan de versterking van de samenwerking tussen
partners.
13
Deelt u de uitkomst van het IOB onderzoek dat verandering in het
Nederlandse beleid de relatie tussen zuidelijke ontwikkelingsorganisaties
en de Nederlandse overheid onder druk heeft gezet? Zo ja, bent u van
plan hier iets aan te veranderen?
De relaties tussen Nederlandse en zuidelijke organisaties zijn nooit
statisch. Relaties zijn aan verandering onderhevig, onder meer als gevolg
van nieuwe (inter)nationale inzichten over de rol van maatschappelijke
organisaties en een schaarste aan middelen. Het kabinet constateert ook
dat zuidelijke organisaties sterker worden en behoefte hebben aan andere
en meer specifieke ondersteuning gebaseerd op een nieuwe taakverdeling
tussen Nederlandse en zuidelijke maatschappelijke organisaties. Zuidelijke
organisaties nemen de verantwoordelijkheid voor hun werk in hun land,
inclusief het beïnvloeden van hun overheid terwijl de Nederlandse
organisaties veel meer inzetten op internationale onderhandelingen en
het beïnvloeden van donorgedrag. Het is aan de Nederlandse maatschappelijke organisaties om in te spelen op dit veranderende speelveld en hun
rol en meerwaarde helder te formuleren.
14
Gaat u de nieuwe budgetten voor ontwikkelingssamenwerking
aanwenden om de relaties weer aan te trekken die sinds 2011 zijn
verslechterd?
Het Regeerakkoord intensiveert EUR 1 miljard op het budget voor ODA
(Official Development Assistance) voor de periode 2018 – 2021. In de nota
van wijziging die u ontving zijn vooralsnog alleen aanvullende middelen
voor Humanitaire Hulp en Opvang in de Regio in begroting 2018 verwerkt.
In het voorjaar van 2018 zal uw Kamer een nieuwe beleidsnota ontvangen,
waarin de kernpunten van het Regeerakkoord nader zijn uitgewerkt. Deze
nota bevat ook een financiële paragraaf waarin wordt gemeld hoe de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

6

begroting voor BHOS wordt aangepast en welke bestemming de overige
intensiveringsmiddelen krijgen.
15
Hoe gaat u de relaties met Southern civil society organisations
verbeteren?
Zuidelijke organisaties zijn de afgelopen jaren steeds sterker geworden.
Daar waar deze organisaties kunnen bijdragen aan beleidsdoelstellingen
werkt het kabinet dan ook graag met hen samen. Zo ondersteunen
ambassades bij voorbeeld zuidelijke organisaties in het kader van o.m. het
Accountability Fonds en worden regionale vrouwenfondsen binnen het
Leading from the South programma versterkt.
16
Hoe vindt het leerproces plaats? Op welke manier wordt omgegaan met
de lessen uit de IOB beleidsdoorlichting? Kunt u per «les» aangeven wat
er met die les zal gebeuren?
Zie vraag 6
17
Waarom zijn een aantal besluiten die zijn genomen om de efficiency en
inzichtelijkheid te verbeteren niet of nauwelijks doorgevoerd?
Zie vraag 12
18
Is er een centrale definitie ontwikkeld wat het «Maatschappelijk
Middenveld» is?
De volgende definitie wordt gehanteerd: Het Maatschappelijk Middenveld
is de ruimte tussen overheid, markt en privésfeer waar burgers zich
kunnen organiseren voor het nastreven van collectieve belangen. Het
bestaat zowel uit meer tastbare zaken zoals allerhande typen maatschappelijke organisaties als uit minder tastbare zaken zoals sociaal kapitaal,
normen en waarden over burgerschap en de plek voor maatschappelijk
debat.
19
Heeft u al Theories of Change opgesteld zoals het onderzoek voorschrijft?
Ja. Beleidsdoelstellingen worden sinds 2015 ingericht op basis van een
verandertheorie. Samenspraak en Tegenspraak heeft een eigen verandertheorie waarin duidelijk beschreven wordt hoe de programma’s bijdragen
aan de ambities van de beleidsdoelstelling. Een verandertheorie maakt
duidelijk welke vooronderstellingen gebruikt worden, welke directe
resultaten en invloed beoogd worden en waar een bijdrage geleverd
wordt aan een uiteindelijk doel. Een verandertheorie is gebaseerd op
gedegen contextanalyses. De selectie van de partners binnen Samenspraak en Tegenspraak is onder andere gebaseerd op hun verandertheorie, zodat activiteiten beter aansluiten bij de lokale vraag en context
en de relatie tussen activiteiten en doelstellingen helder wordt
gedefinieerd.
20
Geeft u richtlijnen voor alle Dutch civil society organisations wat betreft
benchmarks en «best practices»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

7

Benchmarks en «best practices» worden gegeven en uitgewisseld over
inhoudelijke benaderingen, monitoring, en effectiviteitsvragen. Zo zijn alle
maatschappelijke organisaties betrokken bij het rapporteren over
resultaten en geeft het ministerie aan in welke vorm. Daarnaast organiseert het ministerie jaarlijks leersessies met maatschappelijke organisaties
waarbij de organisaties praktijk, resultaten en methoden van werken
delen. Kwaliteit en effectiviteit worden dan besproken en benchmarks
gesteld.
21
Hoeveel procent van het geld gaat er direct naar projecten
In de periode waarop de beleidsdoorlichting betrekking heeft is een
percentage van 82–86% van het geld naar projecten gegaan.
22
Wanneer gaat u een verder onderzoek instellen om de effectiviteit van
ontwikkelingsgelden te verbeteren?
NWO/WOTRO voert op verzoek van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
een onderzoek uit naar de onderliggende vooronderstellingen van het
beleidskader Samenspraak en Tegenspraak. Een groot deel van de
onderzoeksvragen raakt aan de thema’s die in de beleidsdoorlichting zijn
opgenomen. Zo wordt onderzoek gedaan naar de vraag welke type
maatschappelijke organisatie het meeste effectief is in het bewerkstelligen
van verandering.
23
Hoe is ondervangen dat de MFS-II evaluatie niet de hele periode van deze
beleidsevaluatie (2011–2015) beslaat? Zijn in de beleidsevaluatie ook de
eindresultaten van MFS-II meegenomen?
Dit is ondervangen door naast de resultaten van de MFSII-evaluatie,
aanvullend onderzoek te verrichten dat meegenomen is in het syntheserapport van de beleidsdoorlichting. Hiermee is de gehele periode
gedekt. De eindresultaten van MFSII zijn meegenomen.
24
Kunt u aangeven of u de conclusie van het rapport deelt dat de negatieve
conclusie ten aanzien van de effectiviteit niet getrokken had mogen
worden?
Ja, het kabinet deelt de mening van de onafhankelijke expert, prof Tulder.
Hij constateert dat gegeven de complexiteit van de ambities, de conclusie
ten aanzien van de effectiviteit te negatief geformuleerd is aangezien er
onvoldoende informatie voor handen is om deze conclusie te kunnen
trekken.
25
Op welke wijze wilt u de lessen die uit het rapport getrokken kunnen
worden implementeren? Kunt u dit toelichtingen per les?
Zie vraag 6
26
Hoe denkt u dat de definitie van maatschappelijk middenveld explicieter
zou kunnen worden gemaakt zodat er meer informatie beschikbaar komt
om de effecten van de bijdrages van ngo’s te kunnen meten? Welke
mogelijkheden ziet u hiervoor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

8

Vanaf 2015 zijn de beleidsdoelstellingen ingericht op basis van een
verandertheorie die duidelijke definities en ambities weergeeft en de
onderliggende vooronderstellingen en de invloedssfeer benoemt,
waardoor een realistisch beeld ontstaat over de haalbaarheid van de
doelstellingen. Hieraan gekoppeld worden effectiviteit en efficiency in
beeld gebracht door gebruik te maken van zowel kwantitatieve als
kwalitatieve onderzoeksmethoden. Zo wordt de voortgang in beeld
gebracht middels kwantitatieve kernindicatoren (doen we het goed?),
gecombineerd met kwalitatieve analyses die reflecteren op de
houdbaarheid van de verandertheorie (doen we het goede?).
27
Welke stappen kunnen er worden gezet om betrouwbare financiële
informatie en geschikte criteria voor doelmatigheid te ontwikkelen?
Maatschappelijke organisaties zijn zich bewust van het belang van
efficiency. De brancheorganisatie PARTOS heeft dit thema opgepakt in
haar leeragenda. Daarnaast wordt samengewerkt met organisaties aan
grotere inzichtelijkheid in de gepresenteerde budgetten en verduidelijking
en standaardisatie van indirecte kosten.
28
Hoe verklaart u dat een aantal efficiëntiedoelen nauwelijks zijn gerealiseerd? Bent u voornemens ze alsnog te realiseren?
Zie vraag 12
29
Wat kunt u doen om de aanbestedingsprocedures inzichtelijker en
goedkoper te maken, zodat zowel indieners als het Ministerie er mee aan
de slag kunnen?
Voor de realisatie van beleidsdoelstellingen wordt gebruik gemaakt van
subsidietenders, die aan heldere regels gebonden zijn. Om de administratieve lasten voor de organisaties zoveel mogelijk te beperken, wordt
gewerkt aan het zoveel mogelijk vereenvoudigen van procedures en
standaardiseren van budgetten en eisen.
30
Welke mogelijkheden ziet u voor het meetbaar maken van de ontwikkeling
van het maatschappelijk middenveld en systematische maatschappelijke
verandering, zodat artikel 3.3 van de BHOS-begroting getoetst kan worden
op zijn effectiviteit en efficiëntie?
IOB benadrukt de noodzaak om helder te zijn over tot waar de invloed rijkt
van de organisaties die gefinancierd worden. Een einddoelstelling als
systematische maatschappelijke verandering wordt bereikt door de inzet
van verschillende spelers, de Staat, maatschappelijke organisaties, sociale
bewegingen, private sector en rechterlijke macht. CIVICUS, een mondiaal
netwerk van maatschappelijke organisaties meet jaarlijks de ontwikkelingen van het maatschappelijk middenveld wereldwijd. De resultaten van
de activiteiten gefinancierd uit artikel 3.3 van de BHOS-begroting worden
gemeten via een specifiek resultatenkader met daarin zowel kwantitatieve
als kwalitatieve indicatoren. Jaarlijks wordt over deze resultaten, onder
meer via IATI, gerapporteerd (https://www.openaid.nl/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 124, nr. 13

9