Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

30 872

Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 19

VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEG
Vastgesteld 1 april 2009
De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer1 heeft op 30 maart 2009 overleg gevoerd met minister
Cramer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over
het Ontwerp Landelijk afvalbeheerplan.
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,
Koopmans
De griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,
Van der Leeden

1

Samenstelling:
Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij
(SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove
(CDA), Koopmans (CDA), voorzitter, Spies
(CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP),
Vietsch (CDA), Aptroot (VVD), Samsom
(PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA),
Neppérus (VVD), Van Leeuwen (SP), Jansen
(SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA) en Wiegman-van
Meppelen Scheppink (ChristenUnie).
Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies
(SGP), Polderman (SP), Remkes (VVD), Jacobi
(PvdA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA),
De Krom (VVD), Timmer (PvdA), Waalkens
(PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp
(SP), Gerkens (SP), Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Besselink (PvdA), Agema (PVV),
Thieme (PvdD), Sterk (CDA) en Ortega-Martijn
(ChristenUnie).

KST129623
0809tkkst30872-19
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

1

Stenografisch verslag van een
notaoverleg van de vaste
commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer

Voorzitter: Koopmans

Maandag 30 maart 2009
Aanvang 14.30 uur

De voorzitter: Wij beginnen met mevrouw Vietsch, die
spreekt namens de CDA-fractie.

Aanwezig zijn 7 leden der Kamer, te weten:
Boelhouwer, Koopmans, Neppérus, Poppe, Vendrik,
Vietsch en Wiegman-van Meppelen Scheppink,
en mevrouw Cramer, minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
Aan de orde is de behandeling van:
- de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d.
10 december 2008 over het Ontwerp Landelijk
afvalbeheerplan 2009-2021 (30872, nr. 11);
- de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d.
21 januari 2009 over de nota van aanpassing 4e
wijziging Landelijk afvalbeheerplan 2002-2012
(30872, nr. 15);
- de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d.
3 februari 2009 over het Landelijk afvalbeheerplan
2009-2021 (30872, nr. 16);
- de brief van de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 9 maart
2009 over het Landelijk afvalbeheerplan 20092021 (30872, nr. 17).
De voorzitter: Ik heet de minister van VROM van harte
welkom. Zij heeft overigens een heel mooi tasje bij zich.
Zij is vergeten om dat op tafel te zetten, maar het is een
’’cradle to cradle’’-tasje. Heel mooi en allemaal hergebruik. Haar medewerkers heet ik ook van harte welkom.
Haar pakje is blijkbaar ook hergebruik, maar dat legt ze
waarschijnlijk zelf uit. Ik heet de Kamerleden van harte
welkom. Natuurlijk heet ik ook alle gasten op de publieke
tribune welkom, met name de mensen uit Marum,
Grootegast en Leek, die van heel ver zijn gekomen en
ons zojuist hebben toegezongen.
Wij hebben spreektijden afgesproken. Dit zijn echter
uiterlijke spreektijden. De woordvoerders moeten er een
beetje vanaf redeneren anders halen wij het niet in drie
uur. Dat geldt ook voor u, mijnheer Poppe.
De heer Poppe (SP): Hoe bedoelt u?

Mevrouw Vietsch (CDA): Voorzitter. De ondertitel van
het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) waarover wij het
vandaag hebben, is ’’Naar een materiaalketenbeleid’’.
Daar moeten wij inderdaad naartoe. Volgens de
CDA-fractie is in het LAP echter nog te weinig rekening
gehouden met hergebruik en is er te weinig van
recycling uitgegaan. Dat vinden wij jammer. Wij vragen
ons af of de minister dit nog gaat aanpassen. Hoe staat
de minister bijvoorbeeld tegenover betongranulaat? De
Rijksgebouwendienst gebruikte dat in het verleden niet,
maar ik ben benieuwd of de overheid dit nu wel gaat
voorschrijven.
In het LAP staat aangegeven dat de gevolgen van REACH
nog nader moeten worden uitgewerkt. De CDA-fractie wil
meer duidelijkheid over wanneer afval een grondstof is
en wanneer de stof dus gekeurd en geregistreerd moet
worden. Kan de minister de nadere uitwerking aan de
Kamer zenden? Kan zij daarbij aangeven wat er gebeurt
met de instellingen die geen preregistratie voor REACH
hebben aangevraagd?
Het LAP omvat doelstellingen. De CDA-fractie mist de
doelstelling van biogasopwekking. Is het mogelijk dat wij
hierover een brief krijgen en kan de minister daarin
aangeven wat de synergie is tussen het LAP en de
energietransitiepaden? Die twee lijken nog steeds
gescheiden werelden te zijn en dat vinden wij jammer.
Wij krijgen klachten over de eisen die gesteld worden
aan afval dat gebruikt wordt voor de biogasopwekking.
Zo zouden sinaasappel- en aardappelschillen er wel in
mogen, maar sinaasappels of aardappels juist weer niet;
of net andersom. Ik snap dat verschil niet geheel. Kan de
minister nagaan of de eisen aan het gebruik van afval
een reden hebben en kan de minister mij de logica
achter deze eisen uitleggen?
Het LAP is een invulling van Europese richtlijnen. Nu
staat in het coalitieakkoord dat de landelijke voorschriften niet meer zijn dan de Europese voorschriften.
Kan de minister aangeven waar Nederland meer doet
dan vanwege de Europese richtlijnen nodig is en
waarom Nederland dat doet?
Bij storten wordt een belasting geheven die in het fonds
voor het onderhoud van de stortplaatsen gaat. Dat is
uitstekend. Fondsen zijn echter door de economische
crisis in waarde verminderd. Wij vragen ons daarom af
of er voldoende geld aanwezig is voor het onderhoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

3

van de stortplaatsen. Wat gaat de minister eraan doen
als dat niet zo is? Bij bruin- en witgoed, oftewel tv’s en
wasmachines en dergelijke, betaalt de consument van
tevoren afvalpremie. Die premie gaat in een fonds en als
de burger zijn oude tv of wasmachine kwijt wil, zou de
leverancier die moeten meenemen. Tot mijn verbazing
moest ik er zelf ook nog voor betalen voordat die
leverancier de apparaten wilde meenemen. Je kunt het
ook bij de gemeente inleveren. Is mijn beeld juist of
wordt het verzamelen van wit- en bruingoed inderdaad
uit dit fonds betaald? Kan de minister daar inzicht in
geven?
Spaarlampen zijn goed voor het milieu mits ze later apart
als afval worden verzameld. Burgers beseffen dit vaak
niet en doen de lampen gewoon in de glasbak. Ik moet
eerlijk toegeven dat ik dat ook deed totdat ik woordvoerder afval werd en las dat ik dat dus niet mocht doen.
Gemeenten hebben voor de lampen op hun afvalstraat
aparte bakken staan, mogelijk ook nog gesplitst naar
verkopers. Voor veel burgers is de afvalstraat ver weg.
Ook tl-buizen zijn problematisch afval. Kan de minister
een voor de consument en daardoor voor het milieu
vriendelijke oplossing bedenken? Gemeenten leren de
burgers dat het goed is voor het milieu om plastic apart
in te zamelen zodat het hergebruikt kan worden. Echter,
burgers moeten alleen plastic van verpakkingen apart
doen en het overige plastic gewoon bij het huisvuil doen.
Dat is voor de burger onlogisch. Glas wordt ook in één
bak gedeponeerd. Als de burgers al het plastic apart
verzamelen voor hergebruik dan ziet Nedvang dat als
vervuild plastic en dan voldoet het plastic niet aan de
criteria. Dus krijgt de gemeente geen geld. Wat heeft de
minister hier inmiddels op bedacht? Wij hebben dit punt
ook al in het vorige AO aan de orde gesteld.
Gemeenten moeten plastic inleveren bij een recycler die
Nedvang aangewezen heeft. Waarom mogen de
gemeenten niet zelf kiezen? Door de keuze voor te
schrijven mag het Westerkwartier niet langer zijn afval
inleveren in Duitsland en kunnen de drankenkartons niet
meer verwerkt worden. Wat vindt de minister hiervan? Is
er inmiddels echt een oplossing voor het Westerkwartier
die ook echt uitgevoerd wordt? De toezegging klonk
goed, evenals het gezang, maar ik zou toch nog graag
officieel de bevestiging horen.
Is het inderdaad zo dat Nedvang eigenaar wordt van het
door de gemeente verzamelde afval? Zo ja, is dat
volgens de Wet milieubeheer toegestaan, ook al omdat
de beschikking van Nedvang door de Raad van State
ongeldig is verklaard? Kan de minister aangeven hoe de
situatie juridisch ligt en hoe het mogelijk is dat ondanks
deze uitspraak alles gewoon doorgaat? Heeft de
uitspraak trouwens gevolgen voor de toekenning van
subsidie?
Volgens de minister zou het Afvalfonds te sturen zijn via
de beschikking voor subsidieverstrekking aan de
Stichting Afvalfonds. In de conceptbeschikking staat
slechts de eis dat de uitkeringen rechtmatig moeten zijn.
Daarover maak ik mij zorgen. Gezond verstand op dit
terrein is veel belangrijker dan rechtmatigheid. Indien wij
in de toekomst weer over zaken praten krijgen wij
natuurlijk te horen dat dit niet kan omdat dan de
uitkering onrechtmatig zou zijn. Wil de minister
toezeggen dat de beschikking zodanig aangepast wordt
dat logische wijzigingen, wijzigingen waarvan iedereen
met enig gezond verstand zegt dat die logisch zijn,
mogelijk blijven? Kan de minister aangeven of de

opbrengsten van het afval in het Afvalfonds gestort
worden of dat gemeenten de opbrengsten van het afval
krijgen? Geldt dit alleen voor plastic of ook voor andere
afvalstoffen, zoals glas?
Nedvang wordt geheel uit het Afvalfonds betaald en dat
fonds is belastinggeld. Betekent dit dat er ook Europese
aanbesteding moet plaatsvinden voor de keuze van de
recyclers? Zo ja, wanneer is dat gedaan en, zo nee,
waarom niet?
In Limburg hebben 24 gemeenten verleden jaar gekozen
voor nascheiding. Echter, de bouw van de installatie
heeft enige vertraging gehad en daarom zou men niet
meer gebruik mogen maken van nascheiding. In het
eerdergenoemde algemeen overleg heeft de minister
toegezegd te gaan praten met betrokkenen. Kan de
minister aangeven of en hoe het inmiddels geregeld is?
In de motie die de Kamer aangenomen heeft, staat dat er
geen onderscheid gemaakt mag worden tussen plastic
dat via voorscheiding en plastic dat via nascheiding
verzameld is. Kan de minister uitleggen waarom plastic
dat via nascheiding verzameld wordt, minder vergoeding
per kilo krijgt, terwijl de kwaliteitscriteria dezelfde zijn als
bij voorscheiding? Is het prijsverschil inderdaad € 150
per ton, namelijk € 350 bij voorscheiding en € 200 bij
nascheiding? Waar zit dat verschil in en waarom wordt
niet een prijs gegeven, onafhankelijk van de methode
waarop een gemeente haar plastic van een bepaalde
kwaliteit, dus inderdaad van dezelfde kwaliteit, verzameld
heeft?
In Wierden is er een experiment om snoeihout van
wallen en dergelijke om te zetten in groene stroom via
de biomassa-elektriciteitscentrale. Een goed initiatief. Wel
zijn wij benieuwd of snoeihout in de open lucht verbrand
mag worden totdat de uitslag van het experiment
duidelijk is. Ook wil het CDA dat afvalbeleid geen invloed
heeft op de Sint-Maartensvuren, de Paasvuren of de
kerstboomverbranding. Wil de minister dat toezeggen? In
het LAP staat een flexibel invoerplafond voor brandbaar
afval. Waarom is dat nodig en waarom kan dat niet
geschrapt worden, zoals de minister eerst van plan was?
De capaciteit van afvalverbrandingsinstallaties, AVI’s,
neemt in Nederland toe. Ons bereiken geruchten dat er
daardoor meer verbrand en minder gerecycled wordt,
juist ook omdat in tijden van een slechtere economie
waarschijnlijk minder afval geproduceerd wordt. Kan de
minister aangeven wat de consequenties zijn van de
economische crisis, en wat de gevolgen zijn van de
toename van de verbrandingscapaciteit op de recycling?
De AVI’s leveren natuurlijk restwarmte; dat is ook groene
warmte. We missen concretisering van deze restwarmte
in het LAP en wij zouden die graag toegevoegd zien. In
het LAP staat een groot aantal goede argumenten voor
het niet heffen van verbrandingsbelasting. Kan de
minister vertellen waarom zij die belasting niet gewoon
afschaft, in plaats van haar op nihil te bepalen? Dat zou
in ieder geval weer minder regels opleveren, en minder
regels is ook een doelstelling.
De heer Boelhouwer (PvdA): Voor mijn eigen begrip heb
ik een verhelderende vraag aan mevrouw Vietsch. Zij
zegt dat verbrandingswarmte van de AVI’s ook groene
warmte is. Dat is mij niet helemaal duidelijk. Als je er
bijvoorbeeld plastic in verbrandt, ontstaat dan nog
steeds groene warmte? Kan mevrouw Vietsch eens
precies uitleggen hoe ik haar betoog moet verstaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

4

Mevrouw Vietsch (CDA): Bepaalde warmte is inderdaad
groen, omdat zij wordt hergebruikt als energie. Vragen
over de techniek speel ik echter graag door aan het
ministerie. Daar is men van techniek beter op de hoogte
dan ik.
Via een motie heeft de CDA-fractie de minister opgedragen om met gemeenten te overleggen of hun
afvalstoffenheffing zou kunnen worden verlaagd door de
aanwezigheid van verpakkingsbelasting. Hoe heeft de
minister die motie uitgevoerd? Wat zijn de resultaten?
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Het afval houdt
ons zeer bezig. Wij hebben er zelfs een lied over uit
Marum, Leek en Grootegast. Er zijn ook al enkele hyves
op internet. Gemakkelijk is het allemaal niet.
Ik begin met de scheiding van afval. Vorig jaar hebben
mevrouw Vietsch en ik in een door de Kamer aangenomen motie gepleit voor een gelijke behandeling van
voor- en nascheiding. Op termijn is het goed als je alles
met nascheiding kunt doen, maar geef dat nu ook al
kansen. De motie wordt uitgevoerd, maar ik bespeur nog
steeds veel verwarring, ook bij bijvoorbeeld de Limburgse gemeenten. Wellicht kan de minister straks
vertellen wat precies de stand van zaken is en hoe het zit
met de vergoedingen van voor- en nascheiding. Zit daar
verschil tussen? Zo ja, waarom?
In het verlengde hiervan speelt de kwestie van de
milieuzak. Wij hebben er een aantal malen over
gesproken. Ik heb begrepen dat de minister inmiddels
wél iets ziet in de milieuzak en ik krijg dat graag
bevestigd. Er iets in zien zou voor de VVD betekenen dat
de zak ook in het systeem van vergoedingen wordt
meegenomen. De huidige manier van werken kan dan
gewoon worden voortgezet. Het eigen initiatief kan zo
blijven als het is en er worden ook vergoedingen voor
betaald. Hopelijk kan de minister duidelijk maken hoe het
precies zit. Het is voor mij en voor veel collega’s van
belang om dat te weten.
Bij dit alles is de rol van de Stichting Nedvang van
belang. Het gaat natuurlijk gewoon om belastinggeld, al
zullen veel ondernemingen het gevoel hebben dat het
hun geld is. Hoe zit het nu precies met Nedvang, vooral
ook na de rechtszaken voor de Raad van State die wij in
februari hebben besproken? Toen was onze vraag: hoe
gaat het nu? Houdt Nedvang haar rol? Is er voldoende
onafhankelijkheid? Hebben mensen er nog voldoende
invloed op of is het alleen een soort verplichte winkelnering? Graag helderheid daarover. En hoe zit het met de
materiaalorganisaties, die juist met papier en glas een
enorme ervaring hebben?
Ik kom bij de vraag wat wel en wat geen afvalstof is. Er
wordt in Brussel verder over gesproken. Er is een nieuwe
richtlijn die zou moeten worden geïmplementeerd. Die
richtlijn is inmiddels vastgesteld. Zitten daar ook
verruimingen in, zijn bepaalde dingen bijvoorbeeld
opeens geen afval meer, hoe gaat dat verder? Als iets
verruimend werkt, zou je het wellicht eerder kunnen
doen.
Ik kom te spreken over het punt van de AVI’s. Ik denk dat
iedereen de laatste dagen veel brieven en mails daarover
heeft ontvangen. Er zou een overcapaciteit zijn. Als dat
zo is, dan is in ieder geval de vraag of wij wel voldoende
bereiken met wat wij willen op het punt van recycling. Ik
denk dat wij op dat punt allemaal zeggen: als je spullen
kunt hergebruiken, moet daar gewoon het accent liggen.
Hoe zit het met die overcapaciteit, hoe kijkt de minister

daartegenaan en staat voor haar nog steeds als een paal
boven water dat recycling gewoon de voorkeur moet
hebben? Ik vertrouw erop dat dit laatste het geval is.
Een volgend punt is het plafond voor het flexibel
invoeren. Wij hebben daar al vaker over gesproken. Ik
blijf het vreemd vinden dat als je iets vrij hebt gemaakt,
je dan meteen alweer een plafond instelt. Al is het maar
voor het verslag, ik zou die opmerking dan toch weer
gewoon willen herhalen.
Ik heb van gemeenten brieven over het bladafval
ontvangen. Die gemeenten geven aan dat zij het groen
apart inzamelen, dus dat zij een systeem van gescheiden
afvalinzameling hebben, met een grijze en een groene
bak. De gemeenten geven aan dat zij het groen, vooral
de blaadjes, uit de groene afvalbak graag zouden laten
gebruiken in tuinbouwbedrijven en dergelijke, maar dat
dit niet kan omdat er dan een lagere vergoeding wordt
ontvangen. Dat is dus toch gek. Het is helder dat er
gescheiden moet worden ingezameld, maar wat zijn dan
de regels voor de wijze waarop daarna met dat afval
wordt omgegaan?
Ik wil ten slotte nog iets zeggen over de verpakkingsbelasting. Een deel van de totale opbrengst is bestemd
voor het afval. Daar kan ik me iets bij voorstellen, maar
hoe verhoudt zich dat dan tot de afvalstoffenheffing? Is
daar dan al een verlaging in zicht? Voor de rest van die
belasting zou ik zeggen: laat die het voorbeeld volgen
van de vliegtaks. Die zie ik namelijk niet zitten.
De heer Boelhouwer (PvdA): Voorzitter. Een aantal
punten komt in deze notitie aan de orde. Het eerste punt
is het belangrijke punt van het onderscheid tussen
verbranden en hergebruik. Vroeger hadden wij de ladder
van Lansink. Die hebben wij nog steeds, alleen de trap
van het storten is er inmiddels zo ongeveer uit. Storten,
dat doen wij echt niet meer. Dan is het verbranden en
hergebruiken.
De voorkeur van de Partij van de Arbeid gaat daarbij
uitdrukkelijk uit naar hergebruik, naar het recyclen van
materialen. Daaraan vooraf gaat natuurlijk nog de fase
dat je moet voorkomen dat stoffen überhaupt in de keten
terechtkomen. Er moet dus zo zuinig mogelijk worden
gewerkt, maar als die er dan in terecht zijn gekomen, dan
is hergebruik de norm. Verbranden is een situatie die
volgens ons alleen in uiterste noodzaak aan de orde
moet zijn. Wat dat betreft, zou ik het fijn vinden als van
de kant van het ministerie het signaal gegeven wordt dat
er een verschuiving optreedt, ook in het belang dat men
hecht aan de ladder zoals wij die tot nu toe hanteerden.
Vroeger was storten uit. Eigenlijk zou het nu zo moeten
zijn dat verbranden uit is, tenzij het in uiterste noodzaak
niet anders kan. Hergebruik is de norm.
De heer Poppe (SP): Het verbaast mij een beetje dat het
storten nu kennelijk over is. Er wordt toch nog steeds
gestort?
De heer Boelhouwer (PvdA): Er wordt nog steeds
gestort, maar er zijn heel duidelijke afspraken over
gemaakt. Het percentage neemt niet toe, het storten is
een aflopende zaak.
De heer Poppe (SP): Het is nog niet voorbij.
De heer Boelhouwer (PvdA): Het is inderdaad nog niet
voorbij in een aantal gevallen. Materialen zoals asbest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

5

moeten wel gestort worden. Op dit moment komen daar
thermische mogelijkheden voor in beeld, zodat die
stoffen kunnen worden omgezet in een onschadelijke
stof en vervolgens weer kunnen worden hergebruikt.
Daar gaat natuurlijk ook onze voorkeur naar uit. Dan
wordt het toch weer hergebruik in plaats van storten. De
fase van het verbranden sla je daarmee feitelijk over. Er
wordt hier en daar dus nog wel gestort, maar dat staat
zo onderaan de ladder dat eigenlijk niemand dat nog
serieus neemt in de zin dat dit nog grote hoeveelheden
zouden zijn.
De heer Vendrik (GroenLinks): Ik wil geen vragen stellen
over het storten, maar wel over de opening van de
bijdrage van de heer Boelhouwer. Hij geeft daarin de
ladder van de Partij van de Arbeid weer. Die spreekt mij
aan: liever recyclen dan verbranden. Zou het dan ook
niet logisch zijn om de ambitie van dit LAP, dat duurt tot
2015, voor het recyclen van huishoudelijk afval te
verhogen van de beoogde 60% in 2015 naar bijvoorbeeld
75%? Daarin kan namelijk nog een heel grote stap
vooruit worden gezet. Zou de heer Boelhouwer ervoor
zijn om de lat eens wat hoger te leggen?
De heer Boelhouwer (PvdA): Op dat punt kom ik nog.
Het staat in mijn tekst, maar om daarop vooruit te lopen:
ja, mijn ambitie is om de lat hoger te leggen dan hij op
dit moment in het LAP ligt. Wij moeten meer inspanningen leveren om ervoor te zorgen dat verbranden nog
minder de norm wordt. ’’Ja’’ is dus gewoon mijn
antwoord.
De heer Vendrik (GroenLinks): Dat gaan wij ook
vanmiddag regelen, samen met de Partij van de Arbeid?
De heer Boelhouwer (PvdA): U zegt wel: ’’dat gaan wij
ook vanmiddag regelen’’, maar it takes two to tango,
zoals u weet.
De heer Vendrik (GroenLinks): U en ik, bedoelt u?
De heer Boelhouwer (PvdA): Ik ’’tango’’ liever met de
minister dan met u.
De heer Vendrik (GroenLinks): Daar was ik al bang voor.
Het debat gaat nu al gelijk niet goed, maar wij komen er
vanmiddag nog wel uit.
De heer Boelhouwer (PvdA): Mijn inzet is echter om
daar iets aan te doen.
De heer Poppe (SP): Dat wordt ’’duaaldansen’’?
De heer Boelhouwer (PvdA): Ook de vergoeding bij
voor- en nascheiding heeft hier indirect iets mee te
maken. Het is immers bekend hoe dat gaat met
nascheiding. Ik ben in al die hallen geweest waar plastic
ligt dat op basis van voorscheiding en op basis van
nascheiding wordt ingezameld. Het plastic uit nascheiding ruikt als een stinkende afvalberg. Het plastic uit
voorscheiding is schoon materiaal. Dat is precies het
probleem dat je altijd hebt met nascheiding: er kleeft zo
veel aan. Omdat plastic relatief licht materiaal is, vormt
een beetje spul dat eraan kleeft, direct al een enorme
fractie van het geheel. Mijn partij heeft er op zich dus
wel begrip voor dat je er rekening mee houdt dat alles

wat er nog allemaal aankleeft na nascheiding en wat
bijdraagt tot het gewicht, aanleiding kan geven tot een
iets andere vergoeding dan de vergoeding voor plastic
die je met voorscheiding kunt binnenhalen.
Mevrouw Vietsch (CDA): Ik denk dat er een misverstand
leeft bij mijn collega, omdat hij een bepaalde nascheiding in Duitsland heeft gezien. Elders is de kwaliteit
echter gelijk. Plastic dat wordt verkregen via voor- of
nascheiding, moet wel aan dezelfde kwaliteitscriteria
voldoen. Bij dezelfde kwaliteitscriteria is de vergoeding
bij nascheiding lager dan bij voorscheiding. Dat heeft
dus absoluut niets met de kwaliteit te maken.
De heer Boelhouwer (PvdA): Dat had ik in ieder geval
wel begrepen van de mensen in de sector, die dat
kunnen weten. Als je in die hallen staat, merk je ook dat
het zo is, maar ik leg mijn vraag hierover graag aan de
minister voor.
De milieuzak houdt ons ook bezig. Drie gemeenten
hebben hiermee de gemoederen behoorlijk weten op te
jagen, waarvoor een groot compliment. Ik ben daar
wezen kijken en ben heel erg onder de indruk van de
wijze waarop in die regio’s afval wordt gescheiden. Dat
is heel bijzonder. Alles wordt eruit gehaald. Wat vroeger
de schillenboer was, is nu de milieuboer die ook al die
verschillende andere producten eruit haalt. Wat dat
betreft is er geen beter systeem in Nederland. Alleen is
het enige probleem die verrekte drankkartons. Dat
probleem hebben wij sowieso in de hele afvalketen. Het
probleem is namelijk dat je die drankkartons nooit meer
goed uit elkaar krijgt. Die bestaan uit stoffen die per
definitie nooit aan de norm van de Partij van de Arbeid
kunnen voldoen, namelijk de norm dat ze geschikt zijn
voor hergebruik. Je kunt ze wel twee uur lang in een pot
met water van 60 graden koken en dan kun je er wel
weer wat papiervezels uithalen, maar dat plastic zal altijd
moeten worden gestort, want dat is niet geschikt voor
hergebruik. Ik stel voor dat wij in Nederland de
verpakkingsbelasting verhogen op dat soort producten
die per definitie niet voor hergebruik in aanmerking
komen, omdat stoffen daarvan aan elkaar kleven. Dan
kan de verpakkingsbelasting op producten die wel
geschikt zijn voor hergebruik, worden gekort. Daarmee
krijg je dus niet een verhoging van de belasting als
geheel, maar wel een verschuiving in de richting van
producten die niet of nauwelijks zijn te recyclen. Daar
zou ik graag de mening van de minister over horen.
Wat het groenafval betreft, zou ik het op prijs stellen als
de minister onderzoek doet naar mogelijkheden om te
voorkomen dat met name het hout dat lokaal en
regionaal wordt ingezameld, van Limburg naar Den
Helder of van Den Helder naar Limburg gesleept wordt.
Dan levert het in termen van milieueffect niets meer op.
Zorg er nou voor dat er lokale wkk’s komen waar dat
hout verbrand kan worden, zodat de energie heel
efficiënt gebruikt kan worden met een zeer hoog
rendement; die ontwikkelingen zijn er al op bepaalde
plekken. Dat lijkt mij het overwegen waard.
Een groot deel van de milieuschandalen in ons land is
afvalgerelateerd. Er wordt binnen en over de grenzen
met afval gesleept, omdat er ook door criminelen veel
geld mee te verdienen is. Recent bleek nog dat een grote
winkelketen ingezamelde afgedankte elektrische
apparaten illegaal naar Afrika verscheept, omdat dat
meer opleverde dan via de goede kanalen van verwer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

6

king in Nederland. Stromen van al dan niet gesorteerd
en gescheiden ingezameld afval zijn altijd sterk afhankelijk van de prijzen die de grondstoffen opleveren. Dat is
het probleem daarbij.
Dit betekent dat verbranden ineens weer een aantrekkelijke optie wordt. Dat zie je nu in de markt. De prijzen van
grondstoffen, zoals plastic en papier, zijn gedaald. Er is
een natuurlijke neiging om het dan maar te verbranden
in plaats van op te slaan, omdat je er niets voor krijgt.
Dat heb ik ook gemerkt bij mijn bezoek aan Nedvang in
Essen, in Duitsland. Het percentage dat niet hergebruikt
kan worden, is een beetje afhankelijk van de conjunctuur,
dus niet van de kwaliteit op zich. Als plastic minder
oplevert, is men eerder geneigd om plastic afval te
bestempelen als afval dat de verbrandingsoven in moet.
Men zet de schuif dan dus een beetje meer de ene of de
andere kant open. Dat is een interessant gegeven.
Dit effect wordt ook versterkt doordat wij een overschot
aan verbrandingscapaciteit hebben. Daardoor trekt de
markt voor brandbare spullen automatisch aan. Je moet
voorkomen dat er door de prijs oneerlijk geconcurreerd
wordt en dat herbruikbare producten toch in de
verbrandingsoven terechtkomen.
De heer Poppe (SP): Ik heb eerst een vraag over het
plastic, dat kennelijk al naar gelang de opbrengst in een
bepaalde richting gestuurd kan worden. De burger heeft
wel een heffing betaald. Er wordt dus ook met de heffing
van de burger gesjoemeld. Met andere woorden: is de
PvdA-fractie van mening dat het Verpakkingenbesluit niet
deugt? Mijn tweede vraag betreft de overcapaciteit van
AVI’s. De PvdA heeft toch gesteund dat de AVI’s aan de
markt overgelaten zijn, dat er geen afvalplafond meer
gesteld wordt, dat de grenzen open zijn gegaan en dat
wij in kunnen voeren?
De heer Boelhouwer (PvdA): Kunt u uw eerste vraag
herhalen?
De heer Poppe (SP): Als men aan het eind, in Duitsland,
in die zin sjoemelt met het ingezamelde plastic dat het
de ene of de andere kant op kan, wijs ik erop dat de
burger daar een heffing voor heeft betaald.
De heer Boelhouwer (PvdA): Ik zou het niet ’’sjoemelen’’
willen noemen. Het is een beetje handig omgaan met het
apparaat. ’’Sjoemelen’’ is weer iets anders. Wat betreft
de afvalheffingen en uw opmerking dat de burger ervoor
heeft betaald: dat is een groot misverstand. Ik kom het
overal tegen, ook bij werkbezoeken. Overal zegt men dat
men nu twee keer moet betalen voor het materiaal. Dat
is niet zo. Er is in dit land gewoon een verpakkingsbelasting ingevoerd. Die regel hebben wij afgesproken
om de begroting rond te krijgen en heeft natuurlijk als
neveneffect dat je ervoor kunt zorgen dat er zo weinig
mogelijk afval komt. Vervolgens is besloten dat uit al die
afvalbelasting een deel apart wordt gezet om ervoor te
zorgen dat de inzameling in Nederland via Nedvang
goed geregeld wordt. Dat is het principe. Het idee dat de
burger er twee keer voor betaald, is dus niet helemaal
juist. Het is immers gewoon een belasting. Als u een
auto hebt, betaalt u daarvoor ook belasting. Die is niet
gerelateerd aan inzetbaarheid in de afval- of in de
autoketen. Dat is gewoon een belasting die in de
algemene middelen komt en dat geldt ook voor de
verpakkingsbelasting.

De heer Vendrik (GroenLinks): Als ik het goed begrijp, is
de auto eigenlijk een soort vreemde verpakking van
mensen. Bizar, vreemd en gek genoeg rijdt die ook nog.
En je betaalt daarover belasting. Ik snap het en vind het
heel goed.
Men heeft in toenemende mate de neiging om afval in
grotere getale de oven in te jagen, gelet op de overcapaciteit bij de AVI’s en de conjunctuur in de markt. Als de
heer Boelhouwer daarvan een groot punt maakt – dat
vinden wij overigens terecht – concludeer ik dat
verbranden op dit moment te goedkoop is.
De heer Boelhouwer (PvdA): Ja.
De heer Vendrik (GroenLinks): De markt doet hier zijn
werk en dat heeft helaas een onwenselijke uitkomst.
De heer Boelhouwer (PvdA): Ja.
De heer Vendrik (GroenLinks): Eén optie om de markt te
corrigeren, is het vanmiddag van tafel vegen van het
voornemen van de minister om de verbrandingsbelasting
op 0% te houden. Vanmiddag moeten wij dus met deze
minister afspreken dat er een significante verbrandingsbelasting komt die het verschil gaat maken. Het doel is
dus om ervoor te zorgen dat die extra stroom afval naar
verbrandingsovens stopt. Is de PvdA-fractie daarvan
voorstander?
De heer Boelhouwer (PvdA): Ja, maar zelfs beter dan de
heer Vendrik het formuleert. Ik ben er dan voorstander
van om bijvoorbeeld een belasting in het leven te roepen
die omgekeerd evenredig is met het rendement van de
AVI. Dan sla je twee vliegen in een klap. De AVI’s die op
dit moment 15 tot 20% rendement hebben, betalen dus
de hoogste belasting. Op die manier zorg je ervoor dat,
als er verbrand wordt, dit op heel efficiënte wijze gebeurt
en dat er echt sprake is van een opbrengst die bijdraagt
aan datgene wat wij allemaal beogen. Ik doel op
hergebruik, zo voordelig en zuinig mogelijk.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter, dit wordt een
tangootje die u in uw leven nog nooit hebt gezien!
De voorzitter: U weet niet wat ik allemaal gezien heb in
mijn leven. Daarover gaan wij het niet hebben.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik wacht die tango af. Ik
reageer op het feit dat er weer allerlei belastingen over
tafel vliegen. Eerst hoorde ik dat deze verpakkingsbelasting een gewone belasting is. Het is handig om dat
van de PvdA-fractie te horen. Ik ben benieuwd hoe de
andere coalitiepartijen daarover denken en verneem dat
graag. Begrijp ik goed dat er weer een belasting aan
komt? De belasting die op 0% stond, gaat u dus
herintroduceren?
De heer Boelhouwer (PvdA): Ik ben er voorstander van
om de verbrandingssector wat dat betreft zijn eigen
problemen te laten oplossen. Als je daarop belasting
heft, kun je het geld dat je daarmee inzamelt specifiek
gebruiken om ook AVI’s uit de markt te zetten. Die
moeten worden stopgezet, want daarmee zijn kosten
gemoeid. Die opbrengst kun je dus binnen die sector
gebruiken om ervoor te zorgen dat verbranden minder
voordelig wordt. Gebeurt dat toch, dan kunnen wij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

7

ervoor zorgen dat dit in ieder geval zo goed mogelijk
gebeurt met een hoog rendement. Dat is het idee dat ik
daarover heb. Als de heer Poppe dat vraagt, wil ik
daarover misschien ook wel een motie indienen. Ik wacht
echter eerst het antwoord van de minister af.
Een ander punt is dat het LAP de bestaande regels wil
aanscherpen om meer te scheiden en meer te hergebruiken. Wij ondersteunen dat idee van harte. Dat had ik al
gezegd.
De kwaliteit van het toezicht van diverse inspecties in de
afvalsector moet op peil blijven. Er is gesproken over
minder arbeidsplaatsen, maar dat neemt niet weg dat de
kwaliteit hetzelfde kan blijven. Het zou goed zijn als de
minister toezegde om nogmaals met de ministers van
Justitie en BZK na te gaan wat de mogelijkheden zijn om
straffen in deze sector te verhogen en de mazen in de
wet grondiger te dichten. Dat is niet een probleem dat
deze minister moet oplossen; met name Justitie is
daarbij in beeld. Ik merk op mijn werkbezoeken her en
der dat vooral de kwaadwilligen, de criminelen – die
vormen echt geen meerderheid in de afvalsector – in
Nederland goed op de hoogte zijn, bijvoorbeeld van het
fenomeen van de verschillende politieregio’s. Er zijn 25
regio’s; criminelen zitten met hun handeltje 100 meter
van de grens met de volgende politieregio af. Als de ene
politieregio aanscherpt, kunnen zij gemakkelijk de illegale
handel 100 meter verplaatsen naar de andere politieregio
waar de prioriteit niet wordt gesteld.
De voorzitter: De heer Poppe gooit zijn laatste
interruptie in de strijd.
De heer Poppe (SP): Ik ben het geheel eens met de heer
Boelhouwer dat wij de handhaving op peil moeten
houden, of liever, dat de handhaving op peil gebracht
moet worden. Ondertussen gaat de PvdA-fractie wel
vooraf al akkoord met structurele bezuinigingen in de
handhaving. Ik begrijp dat niet. Je moet niet eerst
bezuinigen en dan beter willen, maar eerst beter willen
en dan kijken wat er eventueel nog bezuinigd kan
worden. U hanteert de verkeerde volgorde. De handhavers die met hun laarzen in de blubber staan, worden
daar behoorlijk gefrustreerd van.
De heer Boelhouwer (PvdA): Die bezuiniging is er, maar
door efficiency en beter samenwerken in de opsporingsketen is het mogelijk om meer dan hetzelfde resultaat te
behalen. Ik ben daarvan overtuigd. De bereidheid om
over de grenzen van de politieregio heen te kijken, is een
onderwerp dat zeker aan de orde moet komen. Dat hoeft
niet vandaag, maar wel in een vervolgoverleg dat ooit
een keer zal plaatsvinden met de minister van Justitie.
De voorzitter: Het woord is aan de heer Poppe van de
SP-fractie.
De heer Poppe (SP): Voorzitter. Het CDA-Kamerlid Ad
Lansink kwam in 1979 met zijn motie over de afvalladder.
Ik kwam in 1994 in de Kamer en zag de heer Lansink nog
steeds knokken voor uitvoering. Toch was het een goede,
duidelijke en eenvoudige ladder: preventie, hergebruik,
verbranden en dan pas storten. Deze ladder is ook in de
Wet Milieubeheer vastgelegd. Wij zitten nu met een
afvalplan van 159 pagina’s en nog eens 190 pagina’s
bijlage. Het is een ondoorgrondelijke lappendeken van
plannen, convenanten, vrijwillige afspraken en naleefstra-

tegieën. Met LAP-1 zijn de landsgrenzen opengegooid
voor brandbaar huishoudelijk afval; dat vormde al een
ondermijning van de ladder van Lansink. Ik geef een
voorbeeld. Icova, een bedrijf dat naast een centrale staat,
recyclet bedrijfsafval dat vrijwel gelijk is aan huishoudelijk afval via een soort nascheiding. De echt niet te
hergebruiken reststoffen worden tot pallets geperst, die
eruit zien als het soort braakbal dat ik nu in mijn hand
heb. Die pallets gaan naar Zweden als brandstof voor
energiecentrales. Uit Zweden worden door Electrabel in
Nederland echter houtsnippers geïmporteerd voor
bijstook. Dat bedoel ik dus met onzinnig gesleep. Wat
doet de minister daaraan in dit LAP? Helemaal niets.
Het tweede LAP blijkt vooral bureaucratisch, versnipperd,
onhandhaafbaar en onduidelijk te zijn. Het geeft
aanleiding tot toekomstig gesteggel met afvalverwerkers,
illegaal geklooi, milieuvervuiling en criminaliteit. Ik ben
daarvan overtuigd. Wij zijn het storten ook nog lang niet
voorbij. De een na laatste sport van Lansink, het
verbranden, wordt zelfs gestimuleerd. Ondanks de vele
technieken betekent dat dat de achterlijkheid in stand
wordt gehouden. Er komen zelfs een hele reeks sporten
bij op die eenvoudige ladder van Lansink, ondoorgrondelijk genummerd met R- en D-nummers; zie de pagina’s
30 en 34. Onderscheid maken naar verwijderingshandelingen, D, en nuttige toepassingen, R, is volgens de
minister lastig, zeker als het gaat om uitvoer voor
zogenaamde ’’nuttige toepassing’’. 50% van de exporttransporten blijkt nog steeds illegaal te zijn. In het
buitenland kunnen zij ook veel minder hoogwaardig
worden gebruikt. De minister doet daar niets aan. Zij
constateert het, maar doet niets.
In dit LAP zijn zelfs meer mogelijkheden voor uitruilen en
sjoemelen gecreëerd. Er is een minimumstandaard per
soort afval, maar daarvan kan worden afgeweken, zowel
naar boven als naar beneden; zie de pagina’s 86 en 87.
Dat staat innoverende kleine bedrijven zelfs in de weg.
Maak daar een eind aan. Geen gemiddelden meer voor
grote afvalboeren maar alles volgens minimum
standaardnormen. Ik hoor hierop graag een reactie van
de minister.
De minister is geheel in de nuances verdronken, om
heldere regels te ontlopen. In plaats van helderheid
krijgen wij mooie ideeën en ambities, over preventie en
ketenbeheer; lees de kreten maar op pagina 10. In de
praktijk wordt echter de op één na laatste sport van de
ladder van Lansink, te weten verbranden, verder
opgepoetst en versterkt. De verbrandingslobby blijft
recycling, hergebruik en preventie frustreren; zie ook de
krantenberichten daarover. Het verbranden is een
lucratieve zaak aan het worden. Hedgefondsen hebben
AVR en Van Gansewinkel al opgekocht. Dat is een
lucratieve investering voor een heleboel geld. Bij het
vorige LAP is afvalverbranding overgelaten aan de markt
en daar zit het probleem. Nu zegt de minister dat daarom
sturing naar scheiding en recycling niet kan. Lees pagina
108. Wij bespreken nu een nota waarmee wij het beleid
vastleggen voor de komende zes jaar, met een doorkijk
naar twaalf jaar. Dat is een heel eind de duurzame
toekomst in. Als wij nu een trendbreuk willen, als wij
hoger op de ladder van Lansink willen en als wij
optimaal materiaalgebruik in de hele keten willen
realiseren, dan moet de minister daar nu voor durven te
kiezen, maar dat doet zij niet.
Wat mij betreft zal vandaag worden besloten dat
AVI-verbranding geen nuttige toepassing meer blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

8

Verbranden frustreert scheiding en innovatie en is slechts
volumevermindering, met bergen slakken en vliegas en
een beetje energie als resultaat. Ik roep de minister op:
help het afval uit de brand! Deze nota heeft alleen maar
veel ambtelijke tijd en ambtelijk geld gekost. Dat had
beter aan handhaving kunnen worden besteed. Wat mij
betreft kan de nota de papierversnipperaar in, maar dan
wel met hergebruik, natuurlijk. De nota kan driekwart
korter, met eenduidige, heldere, niet dubbel uit te leggen
plannen. Die zou ik geel geblokt drukken, zoals in de
Nota Ruimte, zodat zij kracht van wet hebben en zo
kunnen worden ingenomen in wat hierop gaat volgen.
Wat mij betreft gaan wij in dit tweede LAP dus een stukje
verder de ladder van Lansink op. Er komt een moratorium op verbranden. Ik begrijp dat ik daarvoor de steun
krijg van de Partij van de Arbeid. Er komt een belasting
op verbranden van reststoffen die geschikt zijn voor
nuttige toepassing. Ik begrijp dat ik daarvoor steun krijg
van de Partij van de Arbeid.
De ontwikkeling en de capaciteitsuitbreiding van
nascheiding, recycling en hergebruik worden gestimuleerd in plaats van gefrustreerd. Verder worden er
nuttige toepassingen gecreëerd in de regio, zodat er een
einde komt aan het inefficiënte gesleep met afval,
waarover ik het zojuist had. Het LAP moet elke vier jaar
worden vernieuwd, waarbij de minimumstandaard
omhoog wordt bijgesteld, naar de dan geldende best
beschikbare techniek. Geen verlenging dus van het LAP,
maar een LAP voor zes jaar. Zie de pagina’s 23 en 83.
Graag krijg ik een reactie van de minister op deze
voorstellen.
De minister heeft het steeds over de producentenverantwoordelijkheid. Al in de ontwerpfase van
producten gaat het mis. De minister schrijft op pagina 98
dat daar al 80% van de milieuwinst te boeken valt.
Bedrijven ontlopen hun verantwoordelijkheid via
collectieve regelingen, zo klaagt de minister op pagina
100. Nou, doe er dan iets aan!
De ecodesign richtlijn komt eraan, maar is de minister
bereid om in dit LAP alsnog individuele maatregelen aan
te kondigen waarmee producenten en importeurs
moeten voldoen aan de best bestaande mogelijkheden
voor energie- en grondstofbesparing? Ik heb een motie
op dit punt in voorbereiding.
De handhaving van het LAP blinkt uit in abstractie; lees
alle pagina’s in hoofdstuk 16 er maar op na. Veel
kleinschalige verwerking wordt onder het mom van
lastenverlichting ondergebracht onder het activiteitenbesluit. Daarvoor is er geen vergunning van de
gemeente meer nodig en dat wordt dus drie keer niks.
De inwoners van Ghana en Ivoorkust kunnen hun borst
wel nat maken als je denkt aan de troep die hun kant op
komt. Wij hebben daar voorbeelden van. Ik wil graag
inzicht in de inspectie en de handhaving. Hoeveel
personeel en middelen worden ingezet voor het LAP 2 en
welke prioriteiten worden er gelegd bij de handhaving?
Tot slot noem ik nog drie punten, allereerst punt één.
Een techniek voor het onschadelijk maken van asbest zit
vast op een kip-of-ei-discussie. De milieuvergunning is er
al. Er is pas verwerkingscapaciteit als er aanbod komt.
Op pagina 138 wordt gesteld dat met een hoger
storttarief nieuwe verwerkingstechnieken kunnen worden
bevorderd. Kan de minister toezeggen dat er nu alles aan
wordt gedaan om het storten van asbest te voorkomen
en de nieuwe techniek die er is, te bevorderen? Als de
minister geen goed antwoord geeft, zal ik op dat punt

een motie indienen. Verder wordt de havenontvangstinstallaties de nek omgedraaid als scheepsafval en slobs
aan marktwerking onderhevig worden gemaakt door
limitering en plichtgebieden los te laten, pagina 110. De
Tedjes van Es – ik noem de gebroeders Langenberg van
TCR uit de jaren negentig – zullen dan weer toeslaan. Ik
stel voor dat de minister nog eens aandachtig het
Kameronderzoeksrapport ’’Schoon schip maken’’ gaat
lezen en de aanbevelingen die daarin staan. Is de
minister bereid om juist een afgifteverplichting aan
havenontvangstinstallaties in te stellen voor alle ladingen scheepsgebonden afval en slobs, met een 100%
indirecte financiering via de havengelden? Dat voorkomt
pas illegaal lozen op zee en in de Derde Wereld. Graag
een reactie van de minister.
De heer Boelhouwer (PvdA): Voorzitter. Ik heb de heer
Poppe aangehoord. Zo kennen wij hem weer: het is niet
goed of het deugt niet. Wat dat betreft, is hij wel heel
herkenbaar. Toch is natuurlijk niet te ontkennen dat dit
kabinet op het gebied van afval en het terugdringen
daarvan stappen heeft gezet die nooit eerder zijn gezet.
De heer Poppe komt met een hele lijst vol dingen die
beter moeten, maar enige waardering lijkt mij gepast
voor het feit dat er een verpakkingsbelasting is gekomen
die ervoor zorgt dat het verpakkingsafval teruggedrongen
wordt en die ingezet wordt voor het hergebruik via
scheiding et cetera. Al die initiatieven worden betaald.
Mijn vraag aan de heer Poppe is: ziet u de zon ook ooit
eens in het water schijnen?
De heer Poppe (SP): De heer Lansink heeft in 1979 de
ladder van Lansink ingediend die ik net ook al genoemd
heb. Toen zat de PvdA in de regering. Zij zat ook in veel
regeringen die daarop volgden. Hiermee zegt u eigenlijk:
al die tijd hebben wij geen donder gedaan als PvdA, wij
hebben het maar laten lopen, want het gaat nu pas
gebeuren met deze regering. Dat is dus 30 jaar later. Dat
is één.
Twee is het terugdringen van verpakkingen. Voorlopig
betaalt de bevolking een heffing op verpakkingen. Of het
allemaal goed gaat, is niet duidelijk. Nog zamelen niet
alle gemeenten in u hebt net zelf gezegd dat voor de
uiteindelijke verwerking nog niet zo veel op orde is. Het
is dus nog maar een heel vaag begin, maar wel een
enorme ingreep. Ik weet niet of dat allemaal goed gaat.
Zo erg positief mag u dus niet zijn. U mag van mij met
de minister gaan dansen, maar doe dat niet al te positief.
Tot slot mijn laatste punt, van de drie die ik had: de
compostering van groen afval. Verbranden met energieterugwinning kan energetisch even goed uitkomen als
composteren, stelt de minister op pagina 83. Wij hebben
het echter ook over schaars wordende grondstoffen zoals
fosfaat. Nederlandse compost is zeer hoogwaardig en
zeer gewild in de landbouw. Hoe gaat de minister ervoor
zorgen dat het goede het betere niet in de weg staat? Wil
de minister de minimumstandaard van composteren van
groen afval daarom toch maar beter als materiaalhergebruik gaan handhaven?
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Voorzitter. De afgelopen jaren is met het
afvalbeleid veel bereikt. Er is een hoogwaardige
recyclingindustrie. 83% van het afval wordt nuttig
toegepast en er is daarnaast een absolute ontkoppeling
gekomen tussen de groei van het BBP en het afval-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

9

volume. Met de nieuwe LAP zetten wij weer een aantal
stappen voorwaarts, al wil de ChristenUnie op een aantal
punten graag een verduidelijking. Zo wordt er uitgegaan
van een stijging tot 73 megaton afval. Wat zou er
uitgaande van de verschillende scenario’s nodig zijn voor
een hogere doelstelling? De CO2-ambities van het kabinet
worden wel genoemd, maar wat gaat die LAP daar nu
precies aan bijdragen? Wij komen wellicht tot andere
keuzes als hierop ook doelen worden geformuleerd.
De ChristenUnie steunt de beweging naar een ketengericht afvalbeleid. Er zijn zeven stromen gekozen die
worden onderzocht, zoals papier en textiel. Hoe andere
materialen scoorden bij de selectie wordt echter niet
duidelijk. Wanneer komen deze aan bod? Wat de
ChristenUnie betreft, worden ook hout en glas snel
vanuit het ketendenken opgepakt. De gemeenten krijgen
voor het verzamelen van wit- en bruingoed geen
vergoeding. Onder druk van een rechtszaak lijkt het erop
dat producenten nu wel willen betalen voor de inzameling bij milieustraten, maar niet voor de huis-aanhuisinzameling. Is de minister het met mij eens dat
producenten hier ook voor moeten betalen? De fractie
van de ChristenUnie roept de minister op om in Europa
in een WEEE-richtlijn te komen tot een duidelijke definitie
van de begrenzing van producentenverantwoordelijkheid.
Daarin moet duidelijk worden waar inzamelen en opslaan
beginnen. Wat vindt de minister van een AMvB over
slopen om te voorkomen dat bouw- en sloopafval naar
afvalverbrandingsinstallaties gaat?
Ook plastic kan worden gerecycled. De reclamecampagne met de Plastic Hero is goed op dreef. Ik begrijp
echter dat circa 50 gemeenten nog niets hebben gedaan
aan de plasticinzameling, terwijl zij daarmee op 1 januari
moeten starten. Amsterdam en Rotterdam hebben eigen
afvalverbrandingsinstallaties. Zij hebben belang bij
voldoende brandbaar afval. Deze steden dreigen nu het
kunststof gewoon te gaan verbranden. Deelt de minister
de mening van de ChristenUnie dat dit niet acceptabel
is? Verbranding levert onnodige CO2-uitstoot op en is
niet goed voor het draagvlak voor kunststofinzameling.
Er dreigt nu een overcapaciteit aan AVI’s te ontstaan,
waardoor verbranden verhoudingsgewijs goedkoper
wordt dan recyclen. Het winnen van restwarmte uit AVI’s
bespaart primaire brandstoffen. De CO2-uitstoot is echter
ongeveer gelijk, terwijl die uitstoot bij recyclen lager is.
Verbranding in AVI’s blijft laagwaardige energie
opleveren. Bij de stimuleringsmaatregelen voor
restwarmte moet volgens de fractie van de ChristenUnie
gekeken worden naar de hele keten. Hoe voorkomt de
minister dat herbruikbaar afval toch wordt verbrand? De
minimumstandaard is immers voor veel recyclebare
afvalstoffen verbranding geworden. De doelstellingen
van het LAP2 zijn gerelateerd aan het begrip ’’nuttige
toepassing’’. AVI’s kunnen daar in de toekomst ook onder
vallen. De fractie van de ChristenUnie vindt dat hiermee
in de doelstellingen van het LAP rekening moet worden
gehouden.
Het is volgens de minister ongewenst dat bij vergunningverlening verdergaande eisen worden gesteld dan de
minimumstandaarden, omdat deze harmoniserend
werken. Toch heb ik de indruk dat de contracten van de
gemeenten met de AVI’s de doorslag hebben gegeven.
De focus op de keten is geen reden om niet ook aan het
einde van de keten te optimaliseren. Daarvoor hebben
wij immers de ladder van Lansink.

Veel oude stortplaatsen moeten nog worden gesaneerd.
Ik heb hierover een notitie geschreven, die ik graag via
de voorzitter aan de minister aanbied. Ik heb ook
exemplaren bij me voor de collega-woordvoerders. Ik
hoop dat ik er genoeg heb. De huidige stortbelasting
geeft een verkeerde prikkel. Al in 2004 is de minister
geadviseerd om het tarief van de stortbelasting aan te
passen. In het LAP lees ik alleen dat zij tot een aanpak
wil komen in de komende planperiode. Dat duurt nog zes
jaar. De fractie van de ChristenUnie roept de minister op
om deze maatregel op te nemen in de fiscale vergroeningsbrief die in mei zal verschijnen.
Er komt nog geen scheidingsplicht voor drankkartons.
Het argument hiervoor is, dat dit verpakkingsmateriaal
een gemengde samenstelling heeft. Het inzamelen van
drankkartons kan echter met de inzameling van
kunststoffen meeliften. De drankkartons kunnen er dan
later worden uitgehaald. Ik heb vernomen dat de
minister heeft besloten om voor gemeenten die werken
met een milieuzak een uitzondering te maken. Zij zullen
toch een vergoeding van Nedvang krijgen. Dat is mooi
en daarmee ben ik blij, hoewel de vergoeding wel lager
is. Wat betekent dit voor alle andere gemeenten? De
ChristenUnie stelt voor om van drankkartons alsnog een
aparte afvalcategorie te maken en een scheidingsplicht
hiervoor verder te onderzoeken. De VNG meldt overigens
dat mogelijk ook piepschuim via de kunststofinzameling
kan worden ingezameld.
Ik maak de minister complimenten voor haar kleding en
haar tas. Nadat ik mijn kledingkast heb opgeruimd en
opgeschud, breng ik mijn oude kleding altijd graag naar
een organisatie als het Leger des Heils. Is die organisatie
bij het LAP betrokken? Het wordt steeds ingewikkelder
om kleding in te zamelen voor het goede doel. Is het nog
behapbaar als een goed doel als heuse afvalverwerking
wordt gezien, met alle regels die daarbij horen?
Driekwart van de gemeenten heft nu een inzamelvergoeding, waardoor de goede doelen moeten
concurreren met de afvalverwerkers. Geld dreigt
daardoor boven duurzaamheid en hulpverlening te gaan.
De ChristenUnie ziet liever dat textiel als product wordt
hergebruikt dan als materiaal. Het laatste belast het
milieu immers meer.
De voorzitter: Mevrouw Wiegman, u gaat in de richting
van een spreektijd van nul minuten voor uw tweede
termijn.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Oeps, dan laat ik het hierbij, voorzitter.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Nu vorige
week de vliegtaks ineens is afgeschaft, vraag ik voor de
zekerheid of datzelfde lot de verpakkingenbelasting gaat
treffen. Het is een klein beetje fout gegaan met de
vliegtaks. Deze belasting behoort gewoon tot de goede
orde der dingen, op weg naar een duurzame economie.
Dan vergroen je gewoon je belastingmix. Het is een
ander punt of de opbrengsten uit zo’n belasting ook voor
groene doeleinden gebruikt worden. Bij de vliegtaks is
daarover wat misverstand ontstaan. De opbrengst van de
vliegtaks ging niet naar groene doeleinden. Dat hoefde
ook helemaal niet. Maar het was logisch geweest om de
vliegtaks in te voeren in verband met de vergroening van
de belastingen om zo een einde te maken aan het idiote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

10

fiscale paradijs dat voor de luchtvaart gereserveerd is.
Dit is nu teruggedraaid.
Iets soortgelijks geldt ook voor de verpakkingenbelasting.
Laat het kabinet voortdurend aan de burgers uitleggen
dat het hoofddeel van de verpakkingenbelasting gewoon
naar de algemene middelen gaat. Dat moet ook, want in
een duurzame economie hoort je belastingopbrengst
steeds groener te zijn. Dat daarnaast een fractie van de
verpakkingenbelasting naar het afvalfonds gaat, is nog
even vers twee. Maar laat dit de hoofdmoot zijn. Anders
krijg je de bal teruggespeeld: we zien niets van de
besteding, het werkt niet, het leidt nergens toe en de
bestede euro’s hebben geen rendement. Vervolgens stel
je de verpakkingenbelasting zelf weer ter discussie. Het
kabinet doet dit niet. Bij de vliegtaks is het een beetje
fout gegaan. De heer Eurlings heeft hieraan van harte
meegewerkt. We moeten dit niet opnieuw krijgen, met
een ander lid van het kabinet.
Een belangrijke aankondiging in dit LAP is dat deze
minister voor zich ziet dat het volgende LAP, dat het
volgende kabinet gaat maken, eigenlijk geen afvalplan
meer wordt, maar een materiaalketenplan. Dat is een
uitstekende ambitie. Daar moet het volledig naar toe. Ik
zie er alleen heel weinig van. Ik zie geen andere
maatregel dan dat een aantal cradle-to-cradle-projecten
een soort pilotstatus krijgen. Daar ben ik op zich niet op
tegen. Maar een planperiode van een jaar of zes vereist
meer werk dan dit aan te kondigen als leidende ambitie
voor de volgende periode. Cradle-to-cradle moet
langzamerhand ingang vinden in alle markten die
tezamen onze socialemarkteconomie uitmaken. Ik vraag
de minister dit punt van het LAP over te doen. Dit moet
echt herschreven worden. Concrete en heldere ambities
over wat dit in de praktijk betekent moeten geformuleerd
worden.
Een misschien triviaal, maar niet onbelangrijk voorbeeld
bracht de heer Boelhouwer al terecht naar voren: de
ellende met de drankkartons. Je kunt er geen kant mee
op vanwege de compositie van het materiaal. Volgens
cradle-to-cradle is het einde oefening met de drankkartons. Ik snap wel dat je dit niet van vandaag op
morgen kunt invoeren. Ta da da da daah! Dan krijg je
een hoop gedoe. Maar daar hoort het wel naartoe te
gaan. Dat is cradle-to-cradle. Je kunt de kringloop niet
sluiten als je met een reststroom zit waar je geen kant
mee op kunt. De drankkartons zijn een mooi voorbeeld.
Voor veel meer verpakkingsmateriaal geldt dat de
verpakkingsbelasting voor een groot deel wordt
verschoven in de richting van de restfractie die verbrand,
gestort of weet ik wat moet worden. Daar moeten we
dus een einde aan maken. Dit betekent dat je soms
belasting gaat heffen, soms producten gaat verbieden en
soms producenten dwingt tot een bepaalde voorgeschreven vorm van verpakking plus statiegeld. Er zijn allerlei
opties mogelijk, maar laat de minister daarvoor beleid
maken. Dat doet zij niet. Ik vraag vanmiddag van de
minister dat zij toezegt dat zij dit belangrijke onderdeel
van het LAP gewoon herschrijft en dat zij voor de
definitieve versie van het LAP binnen een paar maanden
met grote stappen vooruit komt. Als zij dit niet wil, zal ik
haar daar per motie bij helpen.
Met name bij de inzameling van huishoudelijk afval valt
nog een wereld te winnen met hergebruik. De LAPdoelstelling voor 2015 is 60%. Dat is gewoon te weinig.
De lat moet veel hoger. We worden door ons omringende landen op het punt van recycling van huishoude-

lijk afval massaal voorbijgelopen. Nederland had een
goede naam op dit terrein, maar verliest deze, zeker in
de komende periode. Ik vraag de minister dus om de
doelstelling voor het te recyclen deel van het huishoudelijk afval te verhogen van 60% naar 75%. Dan praten we
tenminste ergens over.
Ook het verbranden zit mij hoog. Tijdens het vorige
overleg, dat ging over de stichting Afvalfonds, heb ik
daarover al kort gesproken. We moeten paal en perk
stellen aan verbranding. De meest vergaande optie
noemde Poppe al: stel een moratorium in. Een iets
minder vergaande optie, die ik al in de vorm van een
motie heb klaarliggen, is dat er wel degelijk een
belasting op verbranding van afval komt. Je kunt er
inderdaad voor kiezen om te bekijken of je met de
opbrengst een soort van warme sanering van een aantal
AVI’s mogelijk maakt die in de handen van gemeentelijke
overheden zijn. Daar zit natuurlijk wel een probleem. Laat
de minister ook op dit punt uit haar stoel komen, want
met een verbrandingsbelasting van nul schiet het
werkelijk voor geen meter op. Ook op dat punt zie ik dus
graag een veel actievere overheid.
Ik steun wat de heer Boelhouwer over de milieuzakken
zei. Het Westerkwartier heeft zijn beste beentje voor
gezet. Dat heeft ook op mij indruk gemaakt. Tijdens de
vorige overleggen heb ik de minister al gevraagd om het
gewoon mogelijk te maken. Het verdient alleen maar lof
en steun wat daar in termen van gescheiden inzameling
mogelijk wordt gemaakt dankzij een gigantisch draagvlak
onder burgers en een heel hoog deelnamepercentage.
Dit moet worden gecontinueerd en waar mogelijk
verbeterd. Regel dat! Ik heb begrepen dat de minister
eerder deze week, om precies te zijn midden vorige
week, overleg met betrokkenen heeft gehad. Daar hoor ik
verschillende signalen over, dus ik hoor graag van de
minister zelf hoe zij dat overleg en wat daaruit is
gekomen, duidt. Bijna los daarvan merk ik op dat ik dit
debat niet wil verlaten als niet zeker is gesteld dat het
Westerkwartier door kan gaan met de milieuzak.
Het volgende punt betreft de sloopregeling voor auto’s.
Die raakt breder aan een zorg van mijn fractie dat de
fondsen waaraan een verwijderingsbijdrage moet
worden betaald voor auto’s, wit- en bruingoed zich
langzamerhand ophopen. Ik geloof dat er in het fonds
van Auto Recycling Nederland 160 mln. zit, omdat het
gros van de oude auto’s gewoon over de grens wordt
gedouwd, soms zelfs richting Afrika. Een dergelijke vorm
van afvalexport moeten wij te allen tijde vermijden. Daar
lees ik helemaal niets over. Ik krijg hierop graag een
reactie van de minister.
Ik steun het punt van de zeehavens. Donderdag
aanstaande voeren wij hierover een gesprek met de
minister van Verkeer en Waterstaat. De hoeveelheid
rotzooi die in onze oceanen drijft is letterlijk gigantisch.
Die schijnt een contingent ter grootte van Frankrijk in
beslag te nemen. Sommigen spreken zelfs van de
grootte van Noord-Amerika. Hier moet paal en perk aan
worden gesteld. Laat dit omwille van de tijd mijn laatste
punt zijn.
De vergadering wordt van 15.33 uur tot 15.43 uur
geschorst.
De voorzitter: Voor de antwoorden in eerste termijn van
minister Cramer trekken wij een uur uit, tot 16.45 uur. Ik
wil drie interrupties per persoon toestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

11

Minister Cramer: Voorzitter. Er zijn een heleboel vragen
gesteld, die ik allemaal hoop te beantwoorden in eerste
termijn. Anders merk ik het wel in de tweede termijn.
Ik zal proberen ordelijk te antwoorden door eerst een
korte algemene inleiding te houden waarin al wat vragen
naar voren komen. Vervolgens behandel ik de blokken
herbruikbaar afval in AVI’s, reguleren capaciteit AVI’s,
verbrandingsbelasting, verpakkingen, storten, nieuwe
kaderrichtlijn afvalstoffen, EVOA, verwerking van diverse
afvalstoffen en een blok diversen.
Verschillende Kamerleden hebben geconstateerd dat in
de afgelopen decennia wel degelijk enorme voortgang is
geboekt als het gaat om het beleid ten aanzien van
afvalstoffen. Wij kunnen ons inderdaad nog de eerste
discussies herinneren, gestimuleerd door de heer
Lansink met zijn ladder van Lansink: preventie, hergebruik in allerlei vormen, verbranden en storten. Die
verschillende categorieën staan nu nog steeds centraal in
het afvalstoffenbeleid.
Inmiddels hebben wij ook een heleboel afvalstoffen
gereguleerd. Wij hebben ook vanuit VROM een beleid
gehad voor preventie en hergebruik van afvalstromen. In
de jaren negentig hebben wij een heleboel van die
afvalstromen ook inderdaad omgezet in beleid. Dat weet
u nog allemaal. Wij hebben een enorme stap voorwaarts
gezet. Kijk bijvoorbeeld naar de percentages. Werd 20
jaar geleden nog 55% van het afval nuttig toegepast, nu
is dat 83%. Wij proberen nog hoger te komen dan dat.
De milieuwinst is ook aanzienlijk. Als wij kijken naar wat
er nu nog mogelijk is met de huidige aanpak, zullen wij
op een gegeven moment aan onze grenzen komen van
wat wij via dit beleid kunnen doen. Daarom heb ik er zelf
ook sterk op aangedrongen om als volgende stap toch
veel meer te gaan denken in termen van materiaalketens.
Die volgende stap wil ik ook absoluut gaan zetten en
verder gaan uitwerken. De heer Vendrik deed de oproep
om dit in dit LAP nog verder uit te werken. Dit LAP is
vooral bedoeld als dossier dat wordt gebruikt door
allerlei instanties, onder meer de andere overheden, om
gewoon hun beheersplannen op te baseren. Het gaat dus
ook om een heel feitelijk document om alles heel goed
vast te leggen, als een soort handleiding voor degenen
die het vervolgens moeten gebruiken. U moet het niet
lezen als beleidsstimulerende woorden om iets kracht bij
te zetten. Nee, u moet dit veel meer zien als een
document dat de uitvoerder een goed handvat biedt.
Dat laat onverlet dat het van groot belang is om het
beleid dat wij kennen goed uit te dragen en ook verder
uit te werken, waar wij nieuwe zaken in gang zetten. Om
toch tegemoet te komen aan het verzoek van de heer
Vendrik wil ik wel toezeggen dat ik over de aanpak van
het materiaalketenbeleid de Kamer over acht maanden,
aan het eind van het jaar, opnieuw zal informeren. Dan
kan ik de Kamer op basis van alle voorbeelden die dan
een eind op streek zijn en op basis van de inzet die dan
is gepleegd, laten zien wat de nieuwe instrumenten zijn
die wij willen inzetten voor het materiaalketenbeleid. Als
wij dat nu zouden moeten veranderen, zou een aantal
zinnen veranderen, maar dat heeft niet zoveel zin. Het is
niet de bedoeling van dit document om de materiaalketenaanpak nu al beleidsmatig uit te werken. Ik kom
tegemoet aan de wens van de heer Vendrik op dit punt.
Ik vind dat zelf ook belangrijk, dus ik vind het geen punt
dit toe te zeggen.

De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter, is er een
maximum aantal interrupties?
De voorzitter: Drie.
De heer Vendrik (GroenLinks): Vier, zegt u?
De voorzitter: Goed, vier, maar dan moeten ze kort zijn.
Als het om lange teksten gaat, trek ik er gewoon eentje
af.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Ik lees het LAP
toch ook als een politiek document van de minister van
VROM. Daarin legt zij het afvalbeleid voor de komende
zes jaar in hoofdlijnen vast. Als het anders is, moet de
minister mij uitleggen wat ik dan heb gelezen, maar zo
lees ik het document. Dat laat onverlet dat er heel veel
informatie in staat voor alle betrokkenen bij de afvalketen, wie wat moet doen en wie wat niet mag doen,
hoop ik, maar zo lees ik het document. Ik lees dat de
minister een stap wil zetten op weg naar het volgende
LAP en dat zij een ketengericht afvalbeleid wil ontwikkelen. Het hoeft niet per se voor de zomer, eind van dit jaar
is ook goed, maar ik wil dan wel boter bij de vis. Ik wil
dat er dan echt stappen zijn gezet door de minister als
het gaat om het in gang zetten van het ketengericht
afvalbeleid. Ik wil aan het eind van het jaar niet horen
dat het LAP al is vastgesteld, maar dat daarmee een
aantal opties voor de komende zes jaar is geblokkeerd.
Als die totale ruimte er is, als de minister ook de ambitie
heeft om het ketengericht afvalbeleid body te geven, wil
ik best nog een aantal maanden wachten, maar wel
onder deze twee condities.
De voorzitter: U heeft hierna nog twee interrupties.
Minister Cramer: Ik kom tegemoet aan het verzoek van
de heer Vendrik. Ik ga ermee aan de slag op de manier
die hij formuleert. Het LAP kan verder in gang worden
gezet en gebruikt. Om ervoor te zorgen dat het materiaalketenbeleid nog concreter wordt, gaan wij de komende
maanden aan de slag om daar verder beleid voor te
ontwikkelen.
De heer Poppe (SP): Ik ben blij dat de minister aankondigt dat zij iets met het ketenbeheer gaat doen, maar dit
LAP is voor zes jaar. De minister zegt echter dat het niet
meer dan een handleiding is. Ik heb kritiek op het
huidige LAP. Het is onuitvoerbaar, versnipperd en
bureaucratisch in alle mogelijke nuances en regeltjes. Ik
vind het dus een slecht handvat als het voor alle
instanties moet worden gebruikt. De minister geeft aan
dat er nog een beleidsmatige uitwerking komt, maar
waarom wordt niet direct in dit LAP, zoals bij de Nota
Ruimte ook gebeurt, maar dan met gele blokjes, ook met
blokjes aangegeven welke teksten kracht van wet
hebben? Daar hadden wij iets aan gehad! Dan hadden
wij ook kunnen amenderen.
Minister Cramer: Ik heb gezegd dat dit LAP is bedoeld
voor degenen die heel precies moeten weten hoe zij
moeten handelen met al die verschillende afvalstoffen.
Dat is de hoofdzaak. Wij zullen bij de verdere afhandeling
van het LAP zorgen voor een goede inleiding, of een
goed voorwoord, waarin wordt neergezet wat het beleid
behelst. Het gaat er vooral om dat het voor de praktijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

12

goed bruikbaar is. Daarom ziet het er wat gedetailleerd
uit, maar dat moet ook omdat wij exact moeten weten
hoe wij zaken in dit land moeten regelen als het gaat om
afvalstoffen. Ook dat wordt nog eens nadrukkelijk in het
voorwoord vermeld.
Dan het afvalbeleid in het algemeen. Het is erop gericht
om ervoor te zorgen dat wij de milieudruk zoveel
mogelijk verminderen. Dat betekent dat wij, indachtig de
denkbeelden van de heer Lansink, na preventie vooral
zullen inzetten op een nuttige toepassing van afvalstoffen, hergebruik dus. Daar moet het om gaan. De heer
Boelhouwer zei heel nadrukkelijk: zorg ervoor dat dit de
hoogste prioriteit heeft. Ik, op mijn beurt, zeg: na
preventie, want dat is natuurlijk nog veel beter. In het
LAP maken wij hierover ook een aantal opmerkingen en
geven wij richting aan de beleidsaanpak. Nuttige
toepassing staat op de ladder van Lansink hoger dan
verbranding.
Hoe gaan wij in het LAP hiermee om? In het LAP hebben
wij maar liefst 83 verschillende sectorplannen. Voor elk
van deze sectorplannen is een minimumstandaard
opgenomen waarmee wordt aangegeven hoe de
afvalstoffen die onder een sectorplan vallen, minimaal
moeten worden verwerkt. Dit is heel belangrijk, ook in
verband met de discussie over een verbrandingsbelasting. Ten aanzien van de minimumstandaard
moeten wij voor iedereen, dus zowel voor de afvalwerker
als voor de vergunningverlener, duidelijk maken waar
wel en waar niet een vergunning voor mag worden
gegeven. Dit betekent onder meer dat een afvalstof niet
mag worden verbrand in een AVI, als deze afvalstof een
nuttige toepassing is. Dat is wettelijk vastgelegd. Dit
betekent dat je in overtreding bent, als je dit wel doet.
Dat is de manier waarop wij dit reguleren.
Ik stip meteen het punt van de verbrandingsbelasting
aan. Hiermee stuur je op twee verschillende manieren.
De hoofdlijn die wij nu hanteren is: zorg ervoor dat je
alles wat je afspreekt over nuttig toepassen, ook echt
nuttig toepast. Dat is ook wettelijk noodzakelijk. Als het
juist is dat er momenteel met de lage capaciteiten van de
verbrandingsinstallaties plotseling meer verbrand wordt
– ik neem deze zorg serieus – is het inderdaad de vraag
wie dat doet en hoe dat komt. Immers, het mag niet. Je
kunt proberen een en ander te reguleren door de prijs
iets op te voeren. Of het dan verbetert, is vers twee,
want je moet dan flink opschroeven. Sturen via
wetgeving moet eigenlijk de beste garantie zijn voor het
nuttig toepassen als dat moet.
Ik zeg dit zo nadrukkelijk, omdat ik ook met de markt en
met andere overheden heb gesproken. Deze zorg werd
door al deze partijen gedeeld. Het punt dat gemaakt
wordt, is heel terecht. Wat zien wij gebeuren met nuttige
toepassing? De prijzen zijn laag, wat voor de afnemers
geen zoden meer aan de dijk zet. Vervolgens gaat een en
ander naar de AVI’s. Echter, het mag niet en als het wel
gebeurt, is men in overtreding.
Voorzitter: Boelhouwer
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Laat ik voorop stellen dat ik een groot
voorstander ben van het gebruik van restwarmte. Ik vind
de initiatieven van de AVI’s op dit gebied fantastisch.
Restwarmte en elektriciteit zijn nuttige toepassingen. Ik
heb het idee dat dit in de huidige berekeningen heel
zwaar meeweegt. Op die manier telt het als een soort

hergebruik en als nuttige toepassing. Als je die berekeningen erop loslaat, zo heb ik begrepen, kunnen de
verbrandingen in de AVI’s eigenlijk ook onder het begrip
’’nuttige toepassing’’ vallen. Hierdoor wordt dus toch
verbrand waar wellicht gerecycled kan worden.
Minister Cramer: Op zich begrijp ik het punt. Er is
namelijk sprake van een herziening waardoor je het
gebruik van restwarmte en efficiëntere verbranding mag
zien als vorm van nuttige toepassing. Dat is in Europa nu
zo goed als geregeld en dat gaan wij invoeren. Dat is
echter een aparte categorie die wij nog niet op dezelfde
manier behandelen als de 83 sectorplannen. Als ik het nu
dus heb over nuttige toepassing, dan heb ik het over
hergebruik. Als ik het over hergebruik heb, dan bedoel ik
daar ook mee dat het gewoon moet gebeuren. Bouw- en
sloopafval mogen dus niet in de AVI’s belanden en als
het wel gebeurt, is er iets mis. Ik zal zeker zorgen dat de
inspectie nog eens heel goed controleert op ongeoorloofde verbranding en zal bezien of ik maatregelen moet
treffen om overtredingen te voorkomen of anders zwaar
te beboeten.
Voorzitter: Koopmans
Minister Cramer: Nogmaals, dit is de manier waarop wij
sturen. Ik wil ook bekijken of wij in Europees verband de
capaciteit van de verbrandingsinstallaties niet onnodig
opschroeven.
Dat heeft zijdelings met deze problematiek te maken,
maar daar worden wij wel mee geconfronteerd. De AVI’s
werken voor een Europese markt. Daarom zetten zij
installaties neer die niet zozeer op de Nederlandse
hoeveelheden zijn afgestemd, maar op een Europese
markt. Dat kan een discrepantie meebrengen met wat je
in Nederland eigenlijk wilt hebben staan vanuit het
oogpunt wat wij hier willen realiseren. Dit punt neem ik
mee – uit de markt heb ik vernomen dat het ook speelt –
en ik zal in Europees verband daar toch wat meer sturen,
teneinde te bezien dat wij dan ook goed afstemmen wat
wij inderdaad op nationaal niveau wenselijk achten. Het
is een punt van zorg en daarom wil ik ingaan op alle
zorgen die in de Kamer leven.
De heer Poppe (SP): Dat klinkt niet geheel onredelijk,
maar toch zet ik er grote vraagtekens bij. Er vindt een
strijd plaats tussen verbrandingsovens en hergebruikers.
Wij moeten dus verbranding gewoon als verwijdering,
met energieterugwinning, blijven beschouwen, maar niet
als nuttige toepassing. Als wij dat zouden doen, komen
wij weer in een vaag gebied terecht waar handhaving
erg moeilijk is en waar de handhavers grijze haren van
krijgen.
Ik had twee verzoeken aan de minister. Ten eerste: stelt
zij een moratorium in? Dat betekent dus niet meer
verbrandingscapaciteit; bij wijze van spreken mag Omrin
niet langer doorgaan. Ten tweede: gaan wij voorkomen
dat AVI’s als nuttige toepassing worden beschouwd? In
feite heb ik gezegd dat dit eigenlijk volumevermindering
is en niet meer.
De voorzitter: Uw vraag is helder.
Minister Cramer: Ik begrijp het punt van de heer Poppe
goed. Het is een totaal andere vorm van nuttige toepassing dan hergebruik. Dat ben ik helemaal met hem eens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

13

Ik kom daar zeker op terug als de uitwerking van de
Europese richtlijn naar de Kamer wordt gezonden. Ik zal
het nu al meenemen als een aparte categorie, omdat je
het anders allemaal op één grote hoop gaat gooien en
dan niet langer een scheidslijn hebt. Wij hebben onze
sectorplannen en onze afspraken over wat moet worden
hergebruikt en wat alleen maar in de AVI’s mag.
Mevrouw Vietsch (CDA): U zei net dat wij praten over
een Europese markt. Die wordt natuurlijk wel enigszins
gehinderd of beperkt door het invoerplafond. Hoe
verhoudt zich dat tot elkaar en tot uw eerdere voorstel
om het invoerplafond af te schaffen?
Minister Cramer: Ik kom daar zo nog op terug, maar in
essentie heeft het te maken met het vermijden van
overcapaciteit en vervolgens weer gaan storten. Dat
heeft dus een andere dynamiek. Ik kom daar zo op terug.
De voorzitter: In uw vorige antwoord zei u dat u er bij
de behandeling van de Europese richtlijn op terugkwam.
Wanneer is dat? Dat lijkt mij wel van belang om te
weten.
Minister Cramer: Deze komt halverwege dit jaar in
procedure.
De voorzitter: Dan wil de commissie natuurlijk weten
hoe deze zich verhoudt tot dit LAP. Ik vraag het maar,
voordat de heer Vendrik hier een interruptie aan kwijt is.
De heer Vendrik (GroenLinks): Tangootje, voorzitter.
Minister Cramer: Dan zal het LAP op dit punt moet
worden aangepast, omdat het er nu nog niet in staat. In
algemene zin staat al wel in het LAP verwoord dat dit
eraan komt.
De heer Poppe (SP): Voorzitter. Is dit een toezegging of
niet?
De voorzitter: Alles wat de minister zegt, is een
toezegging.
Minister Cramer: Maar het is gewoon logisch. Wij
leggen nu zaken vast voor zover dat mogelijk is. Alles
wat er de komende zes jaar moet worden herzien, wordt
herzien. Dit is dus een van de punten die wordt herzien
en waarover de Kamer nog wordt geïnformeerd.
De heer Poppe (SP): Voor de duidelijkheid nog een
vraag: ik vroeg om AVI’s niet als nuttige toepassing maar
gewoon als eindverwerking te blijven houden, om die
scheidslijn duidelijker te maken. Daar kom ik nog op
terug. Mijn vraag is op welke termijn wij een brief
kunnen verwachten waarin dat helder wordt gesteld.
Minister Cramer: Over een half jaar. Rond de tijd dat de
richtlijn ook geïmplementeerd moet worden.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter, met respect: ik
vind dat dit zo niet kan. Dit is een heel gevoelig
onderdeel van het LAP. Als ik het goed heb begrepen,
zijn er twee risico’s. Het eerste risico is dat als straks de
Kaderrichtlijn afvalstoffen er komt, voor veel materiaalstromen verbranding als nuttige toepassing zal worden

gekwalificeerd. Het tweede risico is dat voor restfracties
verbranding al bijna altijd nuttige toepassing is. Met
andere woorden, met en zonder de kaderrichtlijn zien wij
de afvalstromen richting de ovens al toenemen. Blijkbaar
moet het kabinet daar nog flink over puzzelen, maar dat
is wat mij betreft echt te laat. Ik wil vandaag een heldere
uitspraak hoe de kaderrichtlijn wat betreft Nederland er
op dit punt uit komt te zien. En ik wil een heldere
uitspraak van de minister of verbranding in AVI’s met
gebruik van restwarmte wel of geen nuttige toepassing is
bij het verwerken van restafval. Dat moet vanmiddag
helder op tafel komen, anders komt er een motie.
Minister Cramer: De minimumstandaarden blijven. Waar
het gaat om hergebruik van afvalstoffen, zullen wij die
minimumstandaarden dus gewoon als basis houden.
Daar verandert niets aan. Het enige wat wij nu nog niet
in dit LAP kunnen zetten, is hoe de uitwerking van de
kaderrichtlijn er precies uit ziet. Dar zijn wij nu mee
bezig. Het zal worden opgenomen in het LAP zodra het is
herzien. De kaderrichtlijn verandert dus niets aan het
beleid. Er gaat in de toekomst geen afvalstof meer naar
de verbrandingsinstallaties dan er nu gaat.
De heer Vendrik (GroenLinks): Ik zou graag mijn tweede
punt nog beantwoord zien, wat voor restafval-AVI’s met
gebruik van restwarmte al als nuttige toepassing zijn
aangewezen. Dat lijkt mij eerlijk gezegd heel onwenselijk.
Gaat dat punt van tafel? En, teruggaand naar het eerste
punt: ik zou denken dat Nederland als lidstaat een stem
heeft bij de Kaderrichtlijn afvalstoffen. Zie ik het zo goed,
dat Nederland het tegen zal houden, zodat AVI’s met
gebruik van restwarmte niet als nuttige toepassing zullen
worden gekwalificeerd?
Minister Cramer: De kaderrichtlijn is al aangenomen. Wij
waren zelf ook erg voor het bevorderen van het gebruik
van restwarmte. In die zin hebben wij daar gewoon echt
voorgestemd. Dat is helemaal geen punt van discussie.
Wij zijn nu bezig met de uitwerking. De heer Vendrik
maakt zich zorgen dat er meer zal worden verbrand,
maar daar gaat de discussie helemaal niet over. Wij
moeten zorgen dat verbranden een nog betere optie
wordt, dat het dus efficiënter gaat en dat wij meer
gebruikmaken van de warmte die anders gewoon de
lucht in wordt geblazen. Als wij op die manier kunnen
zorgen voor nog betere verbrandingsinstallaties, is dat
alleen maar winst voor het milieu. Daar gaat die
uitwerking over. Meer heb ik er niet over te zeggen.
De heer Poppe (SP): Ik ben echt niet tevreden met het
antwoord van de minister op mijn vraag en die van de
heer Vendrik. Als de stromen niet terecht naar de
verbrandingsovens gaan, is dat niet zomaar te keren
richting hergebruik en recycling. Dat gebeurt nu, die
strijd is nu gaande. Ik wil van de minister voor het
zomerreces bij brief of anderszins een duidelijk standpunt krijgen over wat zij gaat doen: nuttige toepassing
niet voor AVI’s laten gelden ook al is er een deel
hergebruik van energie. Het moet helder en duidelijk zijn
dat die richting gekapt gaat worden, dat doet de minister
nog steeds niet helder.
Minister Cramer: Ik begrijp echt niet wat u zegt,
mijnheer Poppe. Ik zei zojuist dat wij minimumstandaarden hebben, dus alles wat moet worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

14

hergebruikt, zal worden hergebruikt. Het is gewoon
wettelijk allemaal vastgelegd, in dat LAP staat het
allemaal uitgebreid beschreven voor elk van de 83
afvalstoffen. Dat is de manier waarop wij sturen. Er gaat
dus helemaal niets extra’s naar verbrandingsovens, tenzij
men de wet overtreedt. Als blijkt dat dat telkens gebeurt,
ga ik er een stokje voor steken.
De heer Poppe (SP): Het staat niet zo helder in het LAP
als de minister doet voorkomen. Bij de R- en M-regels
zijn bijstellingen naar boven en naar beneden mogelijk.
Daar kan mee gesjoemeld worden. Daarmee gaan wij
een richting op die wij en de reclyclers niet wensen,
namelijk de richting van de verbrandingsovens. De
minister moet het veel scherper en veel minder genuanceerd stellen. De criminelen weten heel goed weg met
iets wat niet duidelijk omschreven is.
Minister Cramer: Ik wil graag schriftelijk nog eens
toelichten hoe het in de praktijk werkt. Het staat goed in
het LAP, maar als u twijfelt aan de uitwerking, wil ik het
met alle plezier nog eens duidelijk op schrift zetten.
De voorzitter: Dit is een voor de Kamer zeer relevant
onderdeel. Daarom lijkt het mij verstandig dat die brief
komt voordat er over de moties wordt gestemd.
Minister Cramer: Akkoord.
De heer Vendrik (GroenLinks): De minister moet dit in
tweede termijn ophelderen. Ik was zojuist abuis. De
kaderrichtlijn is al aangenomen. Als ik goed ben
geïnformeerd, vallen AVI’s met gebruik van restwarmte
vanaf 2010 onder de categorie ’’nuttige toepassing’’. Ik
kan het niet anders lezen. Wij hebben het niet over de
illegaliteit. Daar zijn wij allemaal tegen. De Kamer maakt
zich grote zorgen over het legaliseren van een extra
stroom richting verbrandingsovens. Uit de markt komen
klachten dat dit recycling in de weg staat. Die zorg moet
worden weggenomen, anders komt er in tweede termijn
een motie. Waarom nu een brief? Wij hebben nu toch
een debat!

gestort. Om die reden werd het afvoeren naar AVI’s
bevorderd. Een flink deel van dat afval kon alleen maar
verbrand worden. Geleidelijk aan is de route van het
storten zo goed als gesloten.
Op dit moment is de werkelijk beschikbare verbrandingscapaciteit ongeveer 6 miljoen ton. Er zijn inmiddels
uitbreidingen in aanbouw waardoor die capaciteit zal
stijgen tot ongeveer 7 miljoen ton tot in 2011. In 2011 zal
ook het aanbod van brandbaar afval ongeveer 7 miljoen
ton zijn, waarmee een balans is bereikt. Het lijkt mij
prima dat met de bedrijven die bij de AVI-installaties zijn
betrokken gecommuniceerd wordt dat er een evenwicht
is en dat de capaciteit voor Nederland voldoende is om
alles te doen wat gewenst is. Ik weet dat er nog meer
uitbreidingen van de capaciteit op de plank liggen, in
totaal voor bijna 1 miljoen ton. Het lijkt mij echter niet
erg verstandig als die gerealiseerd worden, want een
deel zal niet meer voldoende Nederlands afval krijgen
om optimaal te kunnen draaien.
De heer Poppe (SP): Ik vind het niet duidelijk. Van 6
miljoen ton naar 7 miljoen ton in 2011. Op het moment
dat sprake is van een toename van capaciteit voor
recycling en hergebruik, is sprake van een stijging van de
overcapaciteit van AVI’s, althans zo dient dat te zijn. Als
er gesteggel, strijd is om het materiaal tussen de
verbranders en de hergebruikers, dan is er een overcapaciteit bij de AVI’s. Ik wil nu een moratorium.
Minister Cramer: Wij groeien toe naar een evenwicht,
maar dat is er nu nog niet. Wij gaan zorgen voor het
benodigde evenwicht. Alles wat nog wel verbrand moet
worden, maar niet gestort, wordt naar de AVI’s gestuurd,
maar alles wat wij op basis van minimumstandaarden
willen hergebruiken, wordt hergebruikt. Er zijn plannen
om nog meer capaciteit neer te zetten. Ik heb de
prognoses gegeven. Ik zeg tegen de markt: weet waar u
aan begint, als u te veel capaciteit bouwt, is dat uw zaak,
want er is op een gegeven moment een bepaalde
maximumhoeveelheid die naar de verbrandingsinstallaties wordt gebracht.
De heer Poppe (SP): Ik heb nog een vraag hierover.

Minister Cramer: Ik wil ook dat het duidelijk is, dus leg
ik het nog een keer uit. In de kaderrichtlijn zal staan dat
nuttige toepassing mogelijk is via de verbrandingsinstallaties. Dat begrip is er inderdaad bijgekomen. Ik heb
echter ook gezegd dat wij minimumstandaarden hebben.
Afvalstoffen moeten worden hergebruikt als dit zo in het
LAP is omschreven. Als er dan toch afvalstromen naar de
AVI’s gaan, dan wordt de wet overtreden. Die manier van
sturen moet een goede afhandeling garanderen. Het is
mooi en aardig dat deze wijze van verwerking in de
kaderrichtlijn een nuttige toepassing wordt genoemd,
maar daar heb ik even niets mee te maken, want ik wil
de route van hergebruik prioriteit geven. Dat heeft de
heer Boelhouwer voortdurend benadrukt: hergebruik
moet prioriteit krijgen. Dat wordt met de minimumstandaarden geregeld. Ik heb de heer Poppel al toegezegd dat ik voor de stemmingen een en ander nog eens
duidelijk op papier zal zetten.
Er is gevraagd hoe wordt voorkomen dat de verbrandingscapaciteit niet te groot wordt. In dat verband is
geopperd om een maximum aan de uitbreiding van AVI’s
te stellen. Zes jaar geleden is besloten om de capaciteitsregulering op te heffen. Toen werd veel brandbaar afval

De voorzitter: De minister heeft al een aantal keren op
uw vraag geantwoord. Er is afgesproken dat er een brief
komt voor de stemmingen. Wij kunnen het hier
ongetwijfeld nog lang over hebben, maar dat lijkt mij
niet helemaal dienstig. Wij hebben al een afspraak
gemaakt.
De heer Poppe (SP): Ik wil dan wel dat in de brief wordt
ingegaan op wat het streven naar evenwicht betekent,
want wij moeten eigenlijk een ondercapaciteit aan AVI’s
hebben, wil je hergebruik stimuleren. Als je nu streeft
naar evenwicht, dan loop je straks al weer achter bij
hergebruik. Daar wil ik informatie over hebben.
De voorzitter: Los van de vraag of dit wel of niet waar
is, de minister kent de inzet van uw kant, want dat hebt u
al minstens drie keer naar voren gebracht. De minister
vervolgt haar betoog.
Minister Cramer: Ik heb uitgebreid uitgelegd wat de
hoofdlijn is waarop ik stuur, namelijk minimumstandaarden. Het verbranden van gemengde stromen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

15

mag niet. Als dat wel gebeurt, is sprake van een
overtreding waartegen moet worden opgetreden. Een
verbrandingsbelasting is een instrument dat ik niet nodig
heb om ons doel te bereiken. Nogmaals, ik heb ook de
zorgen uit de markt gehoord over de vraag of alles wel
op de goede plek terechtkomt, namelijk hergebruik in
plaats van verbranden. Ik wil extra actie ondernemen om
te bezien waar precies de overtredingen op dit punt
plaatsvinden.
Er zijn veel vragen over verpakkingen gesteld. Mevrouw
Vietsch en velen na haar hebben gevraagd of er een
oplossing is voor het Westerkwartier. Mijn antwoord op
deze vraag is ’’ja’’. Ik heb samen met de drie gemeenten
en Nedvang om de tafel gezeten. Wij hebben afgesproken dat de drie gemeenten hun milieuzak kunnen blijven
gebruiken en daarmee zowel kunststofverpakkingsafval
als drankenkartons kunnen inzamelen. Nedvang zorgt
voor de scheiding in kunststofverpakkingsafval en de
drankenkartons en verdere sortering. De gemeenten
krijgen alleen een vergoeding voor het kunststofverpakkingsafval en niet voor de drankenkartons. De
vergoeding die hiertegenover staat, is door beide partijen
geaccepteerd.
De heer Vendrik en mevrouw Neppérus vroegen of
andere gemeenten ook gebruik kunnen maken van de
milieuzak. Zij vroegen of de drankenkartons in de Plastic
Herozak gestopt kunnen worden. Dat is niet op die
manier afgesproken. Gemeenten waar de inzameling van
kunststofverpakkingen nog moet worden opgezet,
kunnen die makkelijk inpassen in het systeem van
kunststofinzameling. Het probleem in het Westerkwartier
was – of probleem, ik kan beter zeggen: situatie – dat
deze gemeenten al enthousiast aan het inzamelen waren.
Al voor de raamovereenkomst was daar een systeem
opgezet en was alles gericht op het feit dat drankenkartons in dezelfde zak als kunststofverpakkingen zaten.
Dat drankenkartons in de zak blijven zitten, is suboptimaal. In die situatie is er een afvalstroom die niet
puur kunststof is. Ik ben echter blij dat wij de afspraken
hebben gemaakt, zoals ik net verwoordde. Wat ik aan
tafel heb besproken, werd beaamd door alle aanwezigen
en is ook in een persbericht als zodanig naar buiten
gekomen. Als er opnieuw problemen ontstaan, zo heb ik
gezegd, zitten wij weer rond de tafel, want ik wil deze
situatie gewoon opgelost hebben.
Mevrouw Neppérus (VVD): Tot nu toe moesten wij
uitgaan van persberichten. Dat maakt het dus vrij lastig
om te weten wat er precies afgesproken is. Kennelijk is
men er met de vergoedingen uit. Dat neem ik maar even
aan. Daarbij ga ik maar op de minister af. Dat is dus voor
onbepaalde tijd, neem ik ook aan. Wellicht kan de
minister dat bevestigen.
Mijn punt betreft de andere gemeenten. Nogmaals, ik
moet afgaan op persberichten. Ik begrijp echter dat het
alleen maar geldt voor de betrokken gemeenten. Als wij
dit idee, dat uit gemeenten zelf naar voren komt, een
goed idee vinden, waarom doen we dan zo moeilijk?
Minister Cramer: U weet net zo goed als ik dat de Plastic
Heroaanpak is gericht op kunststoffen. Wij hebben nu
met een stroom te maken met drankenkartons, met
ongeveer 75% papier en ongeveer 25% kunststof. Dit zijn
altijd lastige verpakkingen. In principe is dit soort
verpakkingen uit een oogpunt van recycling niet zo
gewenst. Je kunt ze minder makkelijk goed recyclen. Om

te bepalen of wij toch een actie opzetten voor apart of
anderszins inzamelen van drankenkartons doen wij een
studie naar de milieutechnische meerwaarde ervan. Je
moet namelijk alles meerekenen. Als je een levenscyclusanalyse maakt, zet het dan zoden aan de dijk? Ook
maken wij een studie van de kosten. Wegen de kosten
tegen de baten op? Aan de hand van die studie willen
wij bezien of wij een extra actie zullen ondernemen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik begrijp, gegeven de
wisselende opmerkingen die over drankenkartons, het
laminaat en dergelijke zijn gemaakt, dat er een vervolgstudie komt. Aan de hand daarvan wordt dan gekeken
hoe schadelijk het is en wat preventief mogelijk is. Dan
wordt eventueel opnieuw gekeken of andere gemeenten
zich kunnen aansluiten bij hetgeen gebeurt in de drie
genoemde gemeenten?
Minister Cramer: Zo ver zijn wij nog niet. Mijn inzet is
om eerst te bezien wat wij überhaupt kunnen doen met
de drankenkartons en hoe wij die kunnen hergebruiken
op een manier die kosteneffectief is, als dat inderdaad
een flinke milieuwinst oplevert.
Mevrouw Neppérus (VVD): Wanneer weet de minister
meer?
Minister Cramer: Eind van het jaar weten wij meer.
De heer Boelhouwer (PvdA): Is de minister bereid om in
haar gedachtevorming mee te nemen dat drankenkartons
sowieso een groot probleem zijn in de afvalketens? Het
is geen plastic, het is geen papier en je kunt er eigenlijk
helemaal niets mee. Overal in de keten, ook buiten deze
drie gemeenten, zie je het probleem van vervuiling van
de scheidbare afvalstroom door deze kartons. Ik zou haar
dan ook willen vragen om daar met de grootst mogelijke
nadruk naar te kijken.
Minister Cramer: Het is altijd moeilijk om iets met
samengestelde producten te doen. Voor de producent
heeft het natuurlijk voordelen om een dergelijke
verpakking te maken, anders had men het niet bedacht.
Het is overigens een product dat niet alleen in de
Europese Unie, maar ook daarbuiten heel veel voorkomt.
Ik kan dus wel gaan proberen om het in ecodesign te
gaan veranderen, maar voordat ik dat echt aan Europese
regels heb kunnen verbinden, zijn wij ik weet niet hoe
veel jaar verder!
Mevrouw Vietsch (CDA): In Duitsland worden die
drankenkartons wel verwerkt. Wellicht kan de heer
Boelhouwer nog een keer naar Duitsland. In Westerkwartier worden die kartons naar Duitsland gebracht. Dat
was een discussiepunt omdat Nedvang tot nu toe niet
dezelfde leveranciers en doorleveranciers had. Is de
minister het niet met mij eens dat het wel op deze
manier geregeld kan worden?
De heer Boelhouwer (PvdA): Nederland loopt in een
aantal opzichten niet echt voorop. Met die drankenverpakkingen zouden wij nu wel eens voorop kunnen
lopen. Als de minister dat wil implementeren, dan zou
dat in ieder geval mij heel veel waard zijn.
Minister Cramer: Er zijn twee routes. Je zou het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

16

hergebruik van die drankenkartons kunnen gaan
optimaliseren. Dat komt in de richting van mevrouw
Vietsch. Of je zou via de Ecodesignrichtlijn kunnen
aansporen om dit soort samengestelde verpakkingen niet
meer te produceren. Dat is een fundamentelere lijn en
die duurt mijns inziens ook langer. Van de eerste lijn heb
ik al gezegd dat ik eerst even wil bezien wat wij nu al in
het kader van kosteneffectiviteit en milieuopbrengst aan
het doen zijn en dat ik daar graag bij uw Kamer op
terugkom aan het eind van het jaar.
De heer Vendrik (GroenLinks): Je zou ook nog een derde
lijn kunnen volgen. Je zou op korte termijn met een paar
grote bedrijven in dit land – de Unilevers, de Coberco’s,
zeg maar onze lieve bedrijven die al die verpakkingen
gebruiken om hun frisdranken in de supermarkten te
krijgen – om de tafel te gaan zitten en hen duidelijk
zeggen: vrienden, dit gaat over een aantal jaren
ophouden, dus wat gaat u doen om dit probleem te
verminderen?
Minister Cramer: Ik blijf bij de aanpak op korte termijn
die ik u heb voorgelegd. Als die zaken oplevert die in de
richting gaan van de suggestie van de heer Vendrik, dan
kom ik daar op terug.
Mevrouw Vietsch vroeg of alleen plastic verpakkingsafval
wordt vergoed door Nedvang en wat met vervuiling van
kunststof verpakkingsafval wordt bedoeld. Het door de
gemeenten gescheiden ingezamelde kunststof
verpakkingsafval mag een maximale vervuilingsgraad
hebben van zo’n 30%. Hiermee wordt onbewuste
vervuiling van het kunststof verpakkingsafval bedoeld,
bijvoorbeeld een stuk papier of ander aanhangend
materiaal dat per ongeluk met de kunststof verpakking is
weggegooid. Niet gedoeld wordt op bewuste vervuiling
door andere materialen die tegelijkertijd worden
ingezameld, zoals tuinstoelen of drankenkartons. Daar is
geen vergoeding voor uit het Afvalfonds.
Mevrouw Vietsch vroeg ook of kunststof afval dat geen
verpakking is in de inzameling mag worden meegenomen. Wat wordt als vervuild aangemerkt? Daar heb ik
eigenlijk al antwoord op gegeven.
De voorzitter: Mevrouw Vietsch schudt nee.
Mevrouw Vietsch (CDA): Misschien snap ik het niet
helemaal. Mag ander plastic gewoon als plastic worden
gerekend of geldt ander plastic als vervuiling en moet
het met het huishoudelijke afval worden weggegooid?
Minister Cramer: Ik doel op het harde plastic, bijvoorbeeld van kunststof speelgoed dat vaak van harde plastic
is en kunststoffen die gebruikt worden voor verpakkingen
en niet op bijvoorbeeld tuinstoelen. Het gaat dus om het
harde plastic dat niet in de aparte bakken kan.
Mevrouw Vietsch heeft gevraagd hoe burgers moeten
handelen met ander kunststofafval dan verpakkingen.
Een deel van deze kunststoffen wordt al hergebruikt. Ik
noem bijvoorbeeld de tuinmeubelen waarvoor de
producenten zelf al in actie zijn gekomen; waar mogelijk
gaan zij over tot recycling. Bij verbranding is er een grote
terugwinning van warmte en energie mogelijk. Op dit
moment is er geen reden om een apart systeem op te
zetten voor de inzameling aan de bron van het harde
plastic.

Mevrouw Vietsch heeft verder gevraagd of Nedvang
eigenaar wordt van het ingezamelde afval. Voor
kunststofverpakkingsafval is dat inderdaad het geval. De
opbrengsten vloeien terug in het afvalfonds. Voor andere
stromen zijn er afspraken gemaakt met de gemeenten.
Die krijgen afhankelijk van hun keuze de opbrengsten.
Wat is de rol van Nedvang, vroegen mevrouw Neppérus
en mevrouw Vietsch. Nedvang is de uitvoeringsorganisatie van het bedrijfsleven. Het is het door de VNG
en de gemeenten gewenste ene loket voor de uitvoering
van het Besluit verpakkingen en de Raamovereenkomst
verpakkingen. Nedvang sluit onder meer de deelovereenkomsten met de gemeenten af. Nedvang
ontvangt vervolgens van de gemeenten gegevens over
de inzameling van verpakkingen en geeft gecontroleerde
gegevens van gemeenten door aan de Stichting
Afvalfonds. In de Stichting Afvalfonds zijn de VNG en het
verpakkende bedrijfsleven verenigd; Nedvang maakt er
geen deel van uit. De Stichting Afvalfonds keert geld uit
aan gemeenten als vergoeding voor de ingezamelde
verpakkingen. Nedvang krijgt alleen geld voor de eigen
uitvoeringsorganisatie, verder niet. Nedvang gebruikt de
gegevens van de gemeenten voor de monitoring en de
rapportage aan het ministerie van VROM.
Mevrouw Neppérus heeft gevraagd welke rol Nedvang
speelt ten opzichte van andere collectieven. In de
raamovereenkomst is aangegeven dat het voor VNG en
gemeenten het meest praktisch is als het bedrijfsleven
via één loket of uitvoeringsorganisatie opereert voor de
verwijdering van consumentenverpakkingen. Ook de
Tweede Kamer heeft hierop aangedrongen in een motie.
Daarom is Nedvang eind 2007 opgericht. De stichting
bundelde toen de bestaande collectieven voor verpakkingen als metaal, glas en papier.
Mevrouw Vietsch heeft nog gevraagd of Nedvang een
Europese aanbesteding heeft gedaan voor recyclers. Er is
nu in Nederland nog geen organisatie voor de sortering
en daarom is gekozen voor twee dichtstbijzijnde
verwerkers in Duitsland. In de toekomst zal Nedvang de
sortering en verwerking uitzetten via een open tender.
Kunnen er wijzigingen worden aangebracht in de
Beschikking Afvalfonds waar iedereen het mee eens is,
vroeg mevrouw Vietsch vervolgens. Het ministerie van
VROM betaalt niet voor niets in de vorm van een
subsidiebeschikking uit. De Stichting Afvalfonds moet
zich daarover verantwoorden. Op grond van het kader
voor stichtingen is mijn bemoeienis ingeperkt. Daarmee
moet ik rekening houden in de subsidiebeschikking.
Mevrouw Neppérus (VVD): Laatst kwam er een uitspraak
van de Raad van State over de positie van Nedvang:
deze kon geen unieke positie hebben en daarbij werden
de nodige vraagtekens gezet. In een AO in februari
spraken we over de mogelijke gevolgen hiervan voor het
hele opgezette raamwerk. Ik herhaal deze vraag nu maar.
We kunnen immers allemaal wel denken dat het zo goed
gaat, maar we moeten eventuele juridische problemen
onder ogen zien voordat we conclusies trekken.
Minister Cramer: Dit is een belangrijk punt. Het is nu
nog niet geregeld, maar dat zal dit jaar nog gebeuren. In
een brief zullen we de Kamer informeren over de
precieze datum dit jaar; die weet ik nu namelijk niet.
Neemt de Kamer hiermee genoegen?
Mevrouw Neppérus (VVD): Als de Kamer die brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

17

binnen een maand kan krijgen, wachten wij die nog even
af.
Minister Cramer: Prima, dat zeg ik toe.
De leden Vietsch en Neppérus vroegen naar de stand
van zaken van de plasticinzameling in de Limburgse
gemeenten en naar de oplossing van de problematiek.
Die problematiek is nog niet opgelost, want de gesprekken zijn nog gaande. Ik denk wel dat we hier snel uit
zullen komen, in de zin dat bron- en nascheiding
gelijkwaardig zullen worden behandeld. Het prijsverschil
tussen voor- en nascheiding is nu overigens € 475
versus € 350, dus € 125. De vergoeding van nascheiding
zal op grond van onderzoek per 1 juli 2009 definitief
worden vastgesteld.
Mevrouw Vietsch (CDA): Waarom houden we toch al die
administratie in stand? Waarom hebben we het hierbij
niet gewoon om zoveel per kilo van een bepaalde
kwaliteit? Slimme gemeenten kunnen het in dat geval
slim aanpakken en in andere gemeenten betalen de
burgers dan gewoon meer.
Minister Cramer: We weten het nog niet. Deze nascheidingsoptie is mede op uw aandringen opgenomen. Over
de details van hoeveel dit zal opleveren beschikken we
nu gewoon nog niet. Ik vind dat de berekening van
vergoedingen op dezelfde basis moet geschieden als bij
de voorscheiding; dat staat voor mij boven elke
discussie.
Mevrouw Neppérus (VVD): Dus we zitten allemaal weer
berekeningen te maken, terwijl we eigenlijk helemaal
niets weten? In dat geval zou ik zeggen: begin met een
vergelijkbaar bedrag, tenzij er heel goede inhoudelijke
argumenten zijn om dat niet te doen.
Minister Cramer: Die € 350 is natuurlijk wel op een
inschatting gebaseerd. Bij voorscheiding hebben we
immers te maken met veel zuiverdere stoffen en
afvalstromen, met een betere scheiding tussen een
heleboel fracties van de kunststof, en er kunnen meer
kunststoffen worden gedetecteerd; polypropyleen,
polyethyleen en polystyreen kunnen bijvoorbeeld veel
beter worden gescheiden. Het is nog maar de vraag
hoeveel fracties eruit komen bij nascheiding. Daarom wil
ik alles eerst even goed berekenen. We hebben nu een
goede geste gedaan met die € 350 en wat mij betreft is
dat verder geen punt van discussie.
Mevrouw Wiegman vroeg wat VROM kan doen als
gemeenten niets doen aan kunststofinzameling per
1 januari 2010. Ik ben het ermee eens dat we dan iets
moeten doen, want dan is er wel een probleem. We
spreken dit namelijk allemaal af. In het LAP staat dat
gemeenten uiterlijk 1 januari 2010 ervoor moeten zorgen
dat kunststofverpakkingsafval uit huishoudelijk afval
gescheiden wordt ingezameld en dat nascheiding wordt
georganiseerd. In de raamovereenkomst en het
addendum is afgesproken om dit ook in het LAP op te
nemen. Als gemeenten daarvan afwijken, kan VROM
daartegen bezwaar aantekenen. Dat geldt ook voor dit
onderdeel van het LAP.
Mevrouw Vietsch vraagt naar de uitvoering van haar
motie en die van de heer Poppe over de afvalstoffenheffing. De heer Poppe vroeg er ook naar. De motieVietsch/Neppérus en de motie-Poppe hebben een

vergelijkbare strekking. Ik heb onderzoek gestart in
samenwerking met VNG en BZK naar het effect van de
inzameling van kunststof verpakkingsafval op de hoogte
van de afvalstoffenheffing. Dit onderzoek is van groot
belang voor beide moties. De reacties op beide moties
zal ik incorporeren en voor het zomerreces aan de Kamer
doen toekomen. Wij moeten natuurlijk eerst ervaring
hebben opgedaan met de inzameling voordat wij kunnen
zien wat het resultaat ervan is.
De heer Boelhouwer vraagt naar het differentiëren van
de verpakkingsbelasting op de mogelijkheid van
hergebruik. Op dit moment loopt het onderzoek voor een
steviger onderbouwing van de milieumethodiek van de
verpakkingsbelasting die ik heb toegezegd. De diverse
materiaalsoorten worden nu doorgerekend volgens een
methodiek die ik eerder met de Kamer heb besproken. Er
wordt informatie verzameld op twee aspecten over de
gehele keten, dus van wieg tot graf: klimaatemissies en
energiegebruik, fossiel en niet-fossiel. De afvalfase is
onderdeel van de keten en wordt meegenomen, maar is
niet als enige bepalend. Op grond daarvan gaan wij
verder handelen.
De heer Boelhouwer had een vraag over nascheiding
versus bronscheiding. Is nascheiding smeriger? Het
beeld is wel dat nascheiding smeriger is. Daarom is in
eerste instantie gekozen voor bronscheiding, want je
hebt a. zuiverder stromen en je kunt b. waarschijnlijk
meer soorten kunststof van elkaar scheiden. Nu krijgt
nascheiding de kans om zich te bewijzen. Eind van het
jaar zullen de onderzoeksresultaten bekend zijn. Dan
kunnen wij deze vraag beter beantwoorden.
De heer Poppe vraagt hoe ik aankijk tegen nuttige
toepassing in de regio. Met alle gemeenten die nu aan
de slag gaan met bronscheiding worden twee à drie
sorteerinstallaties in Nederland verwacht actief te kunnen
zijn. Er wordt natuurlijk gezocht naar een efficiëntere
structuur. Dat kan namelijk niet te versnipperd zijn. Het
valt binnen de verantwoordelijkheid van de producenten
om afspraken te maken over de verwerking van het
kunststofafval.
Mevrouw Vietsch vraagt hoe het zit met de nazorgfondsen voor stortplaatsen. Deze vraag houdt mij ook
bezig. De provincies zijn verantwoordelijk voor de nazorg
van de gesloten stortplaatsen. Om deze nazorg te
financieren betaalt de stortplaatshouder gedurende de
exploitatiefase een heffing voor het nazorgfonds. Dit
fonds wordt beheerd door de provincie. In dit beheer is
de provincie gehouden aan de wet-Fido die regels stelt
voor de financiering van decentrale overheden. Zoals bij
alle fondsen hebben ook enkele nazorgfondsen te maken
met de effecten van de kredietcrisis. Fondsen met
negatieve beleggingsresultaten hebben logischerwijs wel
de aandacht van de betreffende provincie. Waar nodig
zal de provincie dan ook maatregelen nemen. Overigens
start VROM dit jaar een onderzoek naar de toekomst van
de stortsector. In dit onderzoek zullen ook de nazorgfondsen meegenomen worden.
Verder is gevraagd naar een plan van aanpak voor de
ontwikkeling van de voormalige stortplaatsen die maar
niet van de grond komt. Zoals bekend, vind ik het ook
belangrijk om de voormalige stortplaatsen op een
milieuhygiënisch en economisch verantwoorde manier
opnieuw te ontwikkelen. Het zou inderdaad hartstikke
goed zijn om hier een integraal plan van aanpak voor te
maken. Daar zijn wij in de praktijk al mee bezig. In 2004
zijn in het kader van het project Nazorg van voormalige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

18

stortplaatsen (Navos) bestuurlijke afspraken gemaakt
over de aanpak van die stortplaatsen. Daarbij is het
initiatief voor het plan van aanpak bij het bevoegde
gezag gelegd, te weten de provincies. VROM is bereid
om daaraan mee te werken en waar nodig gezamenlijk
op te trekken.
Ik overleg verder met de staatssecretaris van Financiën
over de stortbelasting. Hij werkt niet echt mee, terwijl wij
wel iets aan de stortbelasting moeten doen om
’’afvalmining’’ commercieel haalbaar te maken.

hergebruik van afval via ’’afvalmining’’ zal laten
onderzoeken.

Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Juist omdat het integrale plan van
aanpak en het onderzoek zo lang op zich lieten wachten,
heb ik zelf een notitie opgesteld. Er wordt nu echter wel
overlegd. Kan de minister toezeggen dat dit punt wordt
verwerkt in de fiscale vergroeningsbrief die dit voorjaar
naar de Kamer komt?

Minister Cramer: Deze mogelijkheden onderzoek ik
inderdaad, want het is heel belangrijk dat deze oude
vuilstortplaatsen worden opgeruimd. Als het mogelijk is
om dat op een economisch interessante manier te doen,
is dat natuurlijk heel mooi, want dan gaat het vast en
zeker een stuk sneller. Helaas is gebleken dat veel oude
vuilstortplaatsen niet op een rendabele manier kunnen
worden opgeruimd. Opruimen is eigenlijk alleen
rendabel bij stortplaatsen waar veel metaal en ander
nuttig materiaal ligt. Dus het punt dat u maakt, heeft
mijn aandacht ook. De zorg is vooral hoe wij het in
eerste instantie ook economisch interessanter kunnen
maken om ervoor te zorgen dat de vuilstortplaatsen
opgeruimd worden. Daarbij zal de verlaging van de
stortbelasting een belangrijke rol kunnen spelen.

Minister Cramer: Ik kan dat niet toezeggen, omdat
hierbij de schatkist in het geding is. Daar heb ik immers
niets over te zeggen. Verder zal er wel iets tegenover
moeten staan als wij een dergelijke ontwikkeling in gang
willen zetten.

De voorzitter: Ik stel voor dat hierover een separaat
briefje van de regering komt, omdat het anders een
zoektocht voor de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer wordt naar
de voetnoot waarin haar opmerking mogelijkerwijs staat.

Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Ik heb in mijn notitie het een en ander op
een rijtje gezet. Is de minister bereid om daarop te
reageren in de brief die de regering dit voorjaar naar de
Kamer zal sturen? Zo ja, zal zij daarbij dan ook aangeven
waarom er wel of niet iets met die milieubelasting wordt
gedaan?

Minister Cramer: Dat is prima.
Mevrouw Vietsch heeft een vraag over de Europese
kaderrichtlijn gesteld. Zij vroeg of Nederland verder ging
dan de Europese kaderrichtlijn. De doelstelling van 60%
voor huishoudelijk afval vond zij niet ambitieus genoeg.
Zij bepleitte een percentage van 75. De Europese
kaderrichtlijn heeft het over een percentage van 50. Zij
kent drie categorieën: huishoudelijk afval, bedrijfsafval en
bouw- en sloopafval. De Europese richtlijn schrijft
daarvoor de percentages 50, 50 en 70 voor. Nederland
schrijft de percentages 60, 60 en 95 voor. Nederland is
dus ambitieuzer dan de richtlijn ten aanzien van wat wij
willen realiseren aan recycling.

De heer Vendrik (GroenLinks): Het is niet zo ingewikkeld,
want met de staatssecretaris van Financiën is het
afgelopen najaar afgesproken dat hij voor juni een
vergroeningsbrief naar de Kamer stuurt. In die brief
worden opties verkend. Opties is iets anders dan beleid
en het kost dan ook niet onmiddellijk geld. Zal dit punt,
terecht opgebracht door mevrouw Wiegman, in die brief
worden meegenomen? Het is duidelijk dat het geld kost,
maar dat regelen wij later. Een inhoudelijke verkenning
naar de mogelijkheden van de stortbelasting is de eerste
stap op weg naar een definitieve oplossing van de oude
stortplaatsen.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Dat het geld kost, is meestal de grote
dooddoener. Mijn notitie is echter juist zo aardig, omdat
daaruit blijkt dat het niet per definitie geld hoeft te
kosten. Het is vaak een kwestie van goed schuiven en
goed nadenken.
Minister Cramer: De mogelijkheden worden al verkend.
Ik pleit er al langer voor om deze optie werkelijkheid te
laten worden. Het voorstel van mevrouw Wiegman
accepteer ik. Ik zal haar plan, dat ik nog niet heb gelezen
en dus ook niet van een reactie kan voorzien, naar de
staatssecretaris van Financiën te sturen. Ik zal hem er
daarbij op wijzen dat in dit algemeen overleg is ingegaan
op het belang van een verlaging van de stortbelasting en
dat deze commissieleden ervoor pleiten om dit punt in
de volgende vergroeningsbrief aan de orde te stellen.
De heer Poppe (SP): Volgens mij heeft de minister
eerder toegezegd dat zij de mogelijkheden voor

De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Vindt de
minister het eigenlijk toelaatbaar dat de Belgen het beter
doen?
Minister Cramer: Dat is niet het geval. Wij zullen er nog
een flinke dobber aan hebben om de cijfers die ik heb
opgelezen, te halen. Met name op het vlak van huishoudelijk afval en afval van kantoren en diensten lopen wij
achter. Daar moeten wij nog een flinke extra impuls aan
geven. Als wij het daarvoor gestelde percentage wel
halen, zijn wij in Europa degenen die het echt goed
doen.
De heer Vendrik (GroenLinks): Dat bestrijd ik. Volgens
mij is men in Vlaanderen hard op weg naar de 75%. Dat
percentage nadert men daar nu al, terwijl Nederland
voor 2015 een lagere doelstelling van 60% hanteert.
Minister Cramer: Voorzitter. Voordat wij in discussie
gaan over Walen en Vlamingen en over hoe goed zij
recyclen, zeg ik toe dat ik even op een rij zal zetten wat
de data zijn. Dan praten wij helderder. Ik stuur ze u
binnen twee weken toe.
Mevrouw Neppérus vroeg of de nieuwe kaderrichtlijn
verruiming bood. Er wordt nog op gestudeerd. Deze
zomer gaan de concepten van de nieuwe regelgeving de
procedure in. Op een aantal punten is er inderdaad meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

19

mogelijk, maar op het precieze hoe en wat wordt nog
gestudeerd. Ook moet ’’Brussel’’ nog een aantal punten
nader uitwerken.
De heer Poppe vroeg nog naar de EVOA. Die verordening komt vaker ter sprake als wij het over afval hebben.
Dat is terecht, want zij is belangrijk. De EVOA, dus de
Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen, bevat
procedures die alle betrokkenen moeten volgen in geval
van een voornemen om afvalstoffen in en uit te voeren.
Het LAP is de vertaling van het Europese naar het
Nederlandse afvalbeleid en dus het toetsingskader om in
concrete gevallen toestemming te vragen voor dan wel
bezwaar aan te tekenen tegen in- en uitvoer. Zoals
gezegd, is de EVOA een verordening. Zij heeft dus een
rechtstreekse werking op alle bedrijven en overheden
binnen de Europese Unie. Mijnheer Poppe, ik heb
herhaaldelijk in deze Kamer gezegd dat de mogelijkheden tot nationale uitwerking beperkt zijn, dus dat weet u.
Er zijn nauwelijks mogelijkheden om de EVOA als lidstaat
te sturen, maar Nederland houdt zich zeer goed aan de
EVOA-richtlijnen. De heer Poppe haalde het voorbeeld
van palets en houtsnippers aan. Het gaat hier om
stromen die een nuttige toepassing krijgen. Die kan ik
echt niet tegenhouden in het kader van Europees beleid.
Zo zijn er wel meer nuttigetoepassingstromen.
De heer Boelhouwer (PvdA): Voorzitter. Ik heb ook een
opmerking over die houtsnippers gemaakt, namelijk dat
het zeer onwenselijk is dat je daarmee over een afstand
van meer dan 60 kilometer gaat slepen om ze in een
verbrandingsoven te krijgen. Dan kost het meer CO2 dan
het feitelijk aan besparing oplevert. Dus vandaar mijn
verzoek om te bevorderen dat wkk’s zoveel mogelijk
vooral in de omgeving worden toegepast waar zij
gewonnen worden.
Minister Cramer: Ik ben het heel erg eens met de heer
Boelhouwer dat wij niet moeten gaan slepen met stoffen,
met een milieurendement dat lager is dan noodzakelijk.
Ik heb niet een pasklaar antwoord hoe wij dit kunnen
voorkomen, maar wel vind ik dat wij in Nederland
moeten zorgen dat wij die stromen ook zoveel mogelijk
decentraal gebruiken via opwekking in allerlei vormen.
De heer Poppe (SP): Ik heb hier een soort hoogcalorische braakballen, die worden geproduceerd als
reststof na scheiding van Amsterdams bedrijfsafval. Dat
materiaal gaat in bulk naar Zweden, terwijl het bedrijf
naast de Nuoncentrale staat. Een lopende band zou goed
zijn om het in Nederland nuttig te kunnen toepassen. Uit
Zweden wordt weer hout naar Elektrabel in Nederland
geëxporteerd als bijstook. Dat passeert elkaar ergens op
zee. Laten wij daar nu eens mee ophouden en deze
reststof nuttig toepassen in Nederland.
Minister Cramer: Zo zijn er nog een heleboel voorbeelden van herbruikbare stromen die heel Europa doorkruisen. Neem als voorbeeld de parmaham die vaak heen en
weer gaat voordat die op ons bordje ligt. Wij leven hier
in een Europese markt waarop wij vrij kunnen verhandelen. Zo hebben wij de wetgeving ook ingericht. Ik ben het
helemaal met u eens dat dit uit een oogpunt van milieu
onlogisch is, maar uit een oogpunt van economie is het
logischer. Ik ben het er ook mee eens dat wij dit zo min
mogelijk moeten willen. Ik ben mij dat bewust en ik vind
ook dat u een punt heeft. Alleen is dit heel lastig

stuurbaar, anders dan doordat wij zelf zorgen voor zoveel
mogelijk verwerking in eigen land.
De heer Poppe (SP): De vergelijking met parmaham vind
ik ongelukkig, want dit materiaal ziet er heel anders uit.
Degene die dit overhoudt – ik heb de naam van het
bedrijf genoemd, die hoef ik niet te herhalen – zou dit
best ook in Nederland kwijt willen als het kan, liefst
natuurlijk naast de deur met een lopende band naast de
centrale. Maar er zijn allerlei obstakels. Mijn vraag aan
de minister is: onderzoek eens of dit product niet ook in
Nederland te gebruiken is. Ik weet dat dat kan, maar ik
vraag aan de minister om dat eens uit te zoeken, want
dit moeten wij echt voorkomen door het hier te
gebruiken.
Minister Cramer: Volgende keer houdt u iets anders
omhoog en moet ik dat ook onderzoeken. Ik wil u best
ter wille zijn en navragen wat u in uw handen heeft en
wat daarvan wel of niet in Nederland kan worden
afgezet. Maar dan blijft overeind staan dat de wijze
waarop wij dit soort stromen verhandelen een economisch proces is, waarbij wij vrij zijn om te bepalen wie
de afnemer van het product is. Dat blijft de basis. Of
degene naast de producent in Noord-Holland het product
wenst, is een kwestie van navraag. Ik denk dat het ook
een kwestie van economie is.
Mevrouw Vietsch heeft gevraagd om een brief over
biogas en de synergie met LAP-paden en met REACH.
Die brief zeg ik toe, en wel binnen twee maanden.
Zij vroeg verder in hoeverre betongranulaat nog wordt
gebruikt of hergebruikt. Dit wordt voor meer dan 90%
hergebruikt. Dat is een hoog percentage. Ook overheden
gebruiken het weer. Het betongranulaat wordt dan
opnieuw gebruikt. Er loopt op dit moment een project
waarbij wordt gekeken naar nog verder hergebruik van
dit materiaal. Afhankelijk van de uitkomsten zal ik bezien
of ik nog tot een aanpassing van het LAP moet komen,
maar in principe loopt die zaak goed.
Mevrouw Vietsch vroeg ook waar zij oude apparatuur,
zoals spaarlampen en tl-buizen, kan inleveren als zij die
wil afdanken. Ook vroeg zij hoe het met de financiering
daarvan staat. Oude apparaten, inclusief spaarlampen,
kunnen gratis worden ingeleverd bij de gemeentelijke
milieustraat. Het is wel onhandig als je geen auto hebt. Ik
heb daar zelf ook ervaring mee vanwege mijn privésituatie. Ook kunnen deze spullen gratis bij de detaillist
worden ingeleverd. Niet alle detaillisten zijn daar blij
mee, maar ze moeten het spul accepteren. Het geldt
overigens bij aankoop van een nieuw vergelijkbaar
apparaat. Als je dus een nieuwe spaarlamp koopt, kun je
de oude teruggeven. Dat is ook in de regelgeving
vastgelegd. De kosten van de inzameling worden nu nog
betaald door de gemeente, maar men is in gesprek met
de producenten over een vergoeding. Ik zit daar
achteraan, want het is een inspanning van de gemeente.
Daar moet een vergoeding tegenover staan.
Mevrouw Neppérus sprak over het bladafval. Dat moet
gescheiden worden gehouden, maar de verwerking kost
meer. Hoe zit dat? Hoe werkt de regelgeving wat dat
betreft? Het bladafval, als onderdeel van de stroom
groenafval, wordt volgens het LAP gecomposteerd. Dit is
relatief goedkoop en milieuhygiënisch wenselijk. Het is
tevens bestaand beleid. De heer Poppe sprak over het
voorkomen van het storten van asbest. In de minimumstandaard is opgenomen dat het thermisch vernietigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

20

van vezels is toegestaan. Pas wanneer zeker is dat dit
werkt en dat er genoeg capaciteit is, ben ik bereid de
route naar het storten definitief te blokkeren. Op dit
moment kunnen wij nog niet zonder storten voor deze
afvalstroom, omdat de route van het thermisch
vernietigen nog in opbouw is.
De heer Poppe (SP): Ik heb begrepen dat het een
kip-of-ei-verhaal is. Men kan pas doorstarten als sprake is
van een gegarandeerde aanvoerstroom. Die stroom
wordt nu beperkt vanwege de goedkope stortprijs. Ik
verzoek de minister dit zo te regelen dat er een gegarandeerde aanvoerstroom komt, zodat de installatie kan
worden opgestart. Het is een erkende en goedgekeurde
techniek. Het zou fantastisch zijn als wij heel Nederland
daarmee kunnen saneren.
Minister Cramer: De heer Poppe heeft gelijk. Het is heel
belangrijk dat wij die nieuwe route in gang zetten. De
installatie wordt nu gebouwd. Dan wordt duidelijk
hoeveel capaciteit wij daar in de toekomst kunnen
wegzetten. Dan houdt het storten ook meteen op.
De heer Poppe (SP): Ik heb begrepen dat dit financieel
nog niet helemaal rond is, omdat de aanvoer niet is
gegarandeerd. Dat is dat kip-en-ei-verhaal. Ik verzoek de
minister te garanderen dat sprake is van voldoende
aanbod om de installatie efficiënt te laten starten.
Minister Cramer: Er is geen financieringsprobleem. De
inzet is erop gericht om te doen wat de heer Poppe wil.
De heer Poppe (SP): Wil de minister contact opnemen
met de initiatiefnemers van de installatie en de ontwikkeling van deze techniek? Dan kan zij worden geïnformeerd
over de problemen. Ik heb van de problemen gehoord.
Misschien wil zij de Kamer daarna informeren over de al
of niet oplossing ervan.
Minister Cramer: Ik zeg toe dat wij contact opnemen
met de producent van de installatie.
De heer Poppe vroeg ook waarom ik geen afgifteplicht
regel voor alle scheepsafval en ladingresiduen. Dat valt
niet onder mijn portefeuille. Een eenzijdig nationaal
geregelde afvalverplichting zou tot uitwijkgedrag leiden,
zoals ik de Kamer al eerder heb gemeld. Dan zijn andere
havens degene die het probleem maar moeten oplossen.
Wij vinden dat een en ander zo niet mondiaal, dan toch
op zijn minst Europees moet worden geregeld. Het
ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft hiervoor
gelobbyd bij de IMO en bij de Europese Unie. Wij zijn
weliswaar voorvechters, mijnheer Poppe, maar wij
vonden weinig enthousiasme over dit voorstel bij
anderen. Het ligt er dus niet zozeer aan dat wij niet
willen, maar aan het feit dat Europa als geheel mee
moet. Daar waar ik kan, zal ik ervoor zorgen dat dit punt
onder de aandacht gebracht wordt.
De heer Poppe (SP): Voorzitter ...
De voorzitter: Nee, mijnheer Poppe, u bent al met tien
interrupties gekomen.
De heer Poppe (SP): Het staat in dit LAP.
De voorzitter: Nee, mijnheer Poppe, niet doen. U kunt

dit punt bespreken met de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat als u dit regelt in een procedurevergadering.
De minister vervolgt haar betoog.
Minister Cramer: Ik ben er bijna. De heer Poppe heeft
verder gevraagd of ik een 100% indirecte financiering via
de havengelden wil regelen voor de verwerking van
afvalstoffen van schepen. Ook in dit geval kan ik zeggen
dat ik de vraag niet beantwoord en dat de heer Poppe dit
maar moet vragen aan mijn collega. Wij spreken echter
met één mond. In de brief van de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat van 10 juli 2007 is de Kamer
meegedeeld dat de ambitie om binnen vijf jaar te komen
tot 100% indirecte financiering is losgelaten, omdat een
percentage op zich niet stimulerend hoeft te werken voor
de afvalafgifte. Verhoging van de afvalafgiftegrenzen,
drempelverlagende maatregelen en een goede communicatie zijn van belang voor een goed functionerend
afvalafgiftebeleid. Dit is gewisseld met de Kamer en dat
is ook de huidige stand van zaken.
Dan heb ik nog diverse punten, te beginnen met een
flexibel invoerplafond. Hierover hebben wij eerder
gesproken. Waarom is het nog niet weg? Ik heb op deze
vraag zojuist al geantwoord.
De heer Poppe heeft veel kritiek op het LAP dat te
bureaucratisch zou zijn. Ook op deze vraag heb ik al
geantwoord, net als op de vraag met betrekking tot het
afwijken van minimumstandaarden.
Verder vraagt de heer Poppe zich af waarom het LAP vier
jaar geldig is en niet zes. Dit is vastgelegd in een nieuwe
Europese kaderrichtlijn waar wij ons aan te houden
hebben.
Mevrouw Wiegman heeft gevraagd wat ik van de AMvB
met betrekking tot slopen vind. Ik ben hiermee bezig. Ik
vind het op zich een goed plan. Als bij de sloop van
gebouwen meer afvalstoffen gescheiden gehouden
kunnen worden, is hoogwaardige recycling mogelijk. De
AMvB, die nu nog in concept is, kan wellicht onze
percentages nog wat opkrikken; hij is zeker van belang.
In de loop van dit jaar zal hij in procedure worden
gebracht.
Verder vroeg mevrouw Wiegman of het Leger des Heils
betrokken is bij het LAP in verband met het eenvoudiger
maken van de recycling van kleding et cetera. Op dit
moment ben ik bezig met de implementatie van een
nieuwe Europese kaderrichtlijn. Hierbij wordt uitdrukkelijk ook gekeken naar de vraag of er meer mogelijkheden
zijn voor een nuttige toepassing van onder meer kleding.
Wel krijgen wij van de inzamelaars van kleding, waaronder het Leger des Heils, het bericht dat de afvalstromen steeds laagwaardiger zijn en dat mensen
blijkbaar steeds vaker goede kleding voor zichzelf
houden of in hun eigen recyclingcircuit stoppen, maar
dat terzijde.
De heer Vendrik vroeg naar de fondsen die zijn gevormd
door de verwijderingsbijdragen. Deze zijn erg hoog.
Hierover heb ik eerder met de Kamer van gedachten
gewisseld. Aan dit onderwerp wordt kort gerefereerd in
het LAP. Ik heb hier per organisatie heel duidelijke
afspraken over. Alleen met Auto Recycling Nederland zijn
de gesprekken nog niet helemaal afgerond. Binnenkort
wordt de Kamer ook over uitwerking van de sloopregeling geïnformeerd. Ik verwacht dat die afspraken ook
na de aankondiging van de maatregelen in het kader van
de kredietcrisis duidelijk tot resultaat zullen leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

21

De heer Vendrik (GroenLinks): Een van de redenen
waarom die fondsen zo groot zijn en zo veel geld
hebben, is dat goederen, met name auto’s, over de grens
worden verkocht en daar gewoon vrolijk verder dienst
doen. Er wordt dus verwijderd noch gesloopt, maar
geëxporteerd en verdiend. Gaat het kabinet dat hard
aanpakken, zeker met die aanstaande regeling die dat
sloopproces nog eens kan versnellen?
Minister Cramer: ARN is expliciet gevraagd wat er nu in
dat fonds zit en hoeveel men voor de toekomst nodig
heeft. Wij hebben daar zelf ook een onafhankelijk
onderzoek naar laten verrichten. Gelet op de verwachte
stroom aan autowrakken in de toekomst is nog een
redelijk groot bedrag voor dat fonds nodig om die
wrakken daadwerkelijk te kunnen verwerken. Niet alleen
auto’s krijgen nog een tweedehands of derdehands
leven, maar ook andere producten. Zolang een product
de afvalfase nog niet heeft bereikt, kunnen wij het
moeilijk in de hand houden, maar waar wij dat kunnen,
doen wij dat vanzelfsprekend. De Kamer is bekend met
de initiatieven bij elektronica-afval.
Mevrouw Wiegman vroeg om bij de herziening van de
WEEE-richtlijn – daarbij gaat het vooral om elektronische
apparatuur – in Brussel in te zetten op meer duidelijkheid
over de taakverdeling tussen gemeenten en producenten.
Ik beaam dat dit absoluut een belangrijk punt is. Ik ben
erover al in gesprek geweest met partijen. Inzamelen is
een taak, kost menskracht en moet dus worden betaald.
De voorzitter: Ik schors heel even de vergadering voor
een kort procedureoverlegje.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter: De commissie heeft even kort procedureel overleg gevoerd. Het lijkt mij goed dat als er nog
vragen uit de eerste termijn zijn blijven liggen, deze nog
even worden herhaald. Dit overleg stopt, zoals gepland,
om 17.30 uur. Verschillende Kamerleden, maar ook de
minister, hebben nog verplichtingen buiten dit huis en
wij kunnen niet in een kwartier alle moties en alle punten
afhandelen. Dan zou het afraffelen worden en dat doet
geen recht aan aller inzet noch aan de aangedragen
problemen en ideeën.
Als de Kamerleden nu alleen even aangeven welke
vragen uit de eerste termijn zijn blijven liggen, dan
kunnen wij het op een ander moment, in tweede termijn,
vooral hebben over de moties en dergelijke.
Mevrouw Vietsch (CDA): Voorzitter. Mijn vraag over de
juridische implicatie van het besluit van de Raad van
State is blijven liggen. Nu gaat alles gewoon verder,
maar ik zou graag de juridische gevolgen van een en
ander vernemen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Mijn vragen zijn in
voldoende mate beantwoord.
De heer Boelhouwer (PvdA): Voorzitter. Dat geldt ook
voor mijn vragen.
De heer Poppe (SP): Voorzitter. Ik had gevraagd om
groenafval als materiaalhergebruik te handhaven bij de
minimumstandaard.

Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Voorzitter. Vrijwel al mijn vragen zijn
beantwoord, maar de vraag waarmee ik mijn betoog
begon niet. Kan de minister nog iets concreter ingaan op
mijn vraag over wat, uitgaande van de verschillende
scenario’s, nodig zou zijn voor een hogere doelstelling?
De cijfers zijn namelijk gebaseerd op het hoge groeiscenario Strong Europe, terwijl de minister voor andere
beleidsnota’s van andere scenario’s uitgaat.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Ik had nog een
vraag over de relatie tussen verpakkingenbelasting en
vliegtaks. Laat dat maar zitten; ik begrijp wel dat die
vraag niet zal worden beantwoord, want dat is allemaal
lastig.
Het zou het wel prettig zijn als de minister de Kamer nog
wat nadere post stuurt, voordat wij dit debat in tweede
instantie afronden. Daar gaat u als voorzitter ook over.
Het is misschien goed om vandaag af te ronden met een
opsomming van wat de Kamer precies van de minister
mag verwachten.
De voorzitter: Ik denk dat het goed is als de minister
zelf precies ingaat op die laatste vraag van de heer
Vendrik, omdat zij zelf kan bedenken wat mogelijkerwijs
nog tot wijziging van het LAP kan leiden, niet alleen
vanuit haar eigen gezichtspunt, maar ook met het oog op
wat zij van de Kamer in eerste termijn heeft gehoord.
Minister Cramer: Voorzitter. In reactie op de vraag van
mevrouw Vietsch kan ik zeggen dat wij een brief hebben
toegezegd over dat punt. Die krijgt de Kamer dus.
De heer Poppe bracht het punt op dat de minimumstandaard voor groenafval composteren moet blijven.
Het gebruik van groenafval voor het opwekken van
energie is juist toegevoegd vanwege de bijdrage aan het
klimaatbeleid. In het sectorplan reststoffen biomassa zit
wel een expliciete verwijzing naar het sluiten van de
fosfaatkringloop. Dat heeft dus aandacht. Het is een
terecht punt. Ik zet in op het klimaatbeleid en op het
sluiten van kringlopen. De heer Poppe weet hoe wij het
in het LAP hebben geformuleerd. In principe zeggen we
dat groenafval apart wordt ingezameld en gecomposteerd. Dat is de hoofdlijn. Er zijn uitzonderingen mogelijk.
Dat heeft te maken met gemeenten die heel expliciet
aangeven dat zij vanwege hun ophaalsysteem en het
plaatsen van de bakken een probleem hebben. De heer
Poppe kent alle discussies daarover. Wij hebben een
opening geboden.
Mevrouw Wiegman maakte terecht het punt dat wij een
’’strong Europe’’-scenario hebben gekozen. De doelstellingen zijn echter wel in procenten. Dus in die zin is de
ambitie daar om tot hogere percentages hergebruik en
preventie te komen. Zij heeft gelijk als zij zegt dat wij ook
goed moeten kijken wat het betekent voor bijvoorbeeld
de verbrandingscapaciteit als wij op een middenscenario
gaan zitten. Dat punt wil ik meenemen, want het moet
duidelijk zijn voor de markt wat zij aan installaties
neerzetten en of zij desinvesteringen doen of niet.
In reactie op de heer Vendrik: ik heb een aantal toezeggingen gedaan over nadere post. Die toezeggingen zal ik
nakomen. Het is inderdaad plezierig als hij eerst die post
ontvangt voordat hij zijn conclusies trekt ten aanzien van
moties die hij gaat indienen.
De voorzitter: Wij hebben een brief toegezegd gekregen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

22

over het ketenbeleid ten aanzien van materiaal, maar die
komt pas voor het einde van 2009. Ook komt er een brief
over het nieuwe beleid ten aanzien van verbranding als
nuttige toepassing. Die komt voor de stemmingen.
Verder heeft de minister toegezegd een brief te schrijven
over de milieuzak en de drankenkartons. Ik ga er
natuurlijk niet over, maar ik doe de suggestie dat die
brief voor het einde van dit jaar komt.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter, misschien
kunnen we het splitsen. Volgens mij is het heel wenselijk
als de minister ons op korte termijn precies informeert
over de afspraken met betrekking tot de milieuzak.
Minister Cramer: Dat kan ik toezeggen.
De voorzitter: Dat lijkt mij heel goed. Er zijn tenslotte
niet voor niets minstens veertig mensen uit Groningen
en omstreken hiernaartoe gekomen.
Minister Cramer: Er was even verwarring, maar wij
hebben ook toegezegd dat wij een onderzoek uitvoeren
en dat wij precies willen nagaan of wij op grond daarvan
meer gaan doen in Nederland.
De voorzitter: De brief over de drankenkartons komt
voor het einde van het jaar en die over de milieuzak
voordat wij de tweede termijn van dit overleg houden.
De brief over de problematiek met betrekking tot netvang
die mevrouw Vietsch aankaartte komt binnen een maand.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Misschien is het goed om in het
afsprakenlijstje op te nemen het opruimen van de
stortplaatsen en het betrekken van de notitie van de
ChristenUnie bij de komende vergroeningsbrief.
De voorzitter: Er zijn tal van andere toezeggingen
gedaan die ik niet heb genoemd omdat zij in het verslag
staan. Ik somde op welke toezeggingen voor de tweede
termijn moeten worden nagekomen. In de procedurevergadering zullen wij bepalen op welk moment de
tweede termijn wordt gehouden.
Ik dank de minister en haar medewerkers. Ik dank ook de
aanwezigen op de publieke tribune. Het was het mooiste
geweest als het debat vandaag was afgerond, maar dat
is helaas niet gelukt. Onze excuses daarvoor. De tweede
termijn is ook openbaar en kan ook via internet gevolgd
worden, als men denkt dat één keer naar Den Haag
komen wel genoeg is.
De heer Vendrik (GroenLinks): Kunnen wij als geste naar
het publiek niet afspreken dat wij uiterlijk eind april de
tweede termijn houden? Op dat moment moeten wij de
post van de minister dan wel hebben.
De voorzitter: Ik zie dat de minister daarmee akkoord
gaat.
Sluiting 17.23 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 872, nr. 19

23