Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 023

Voorzienings- en leveringszekerheid energie

Nr. 279

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 december 2021
Eerder dit najaar heb ik u geïnformeerd over de bijzondere situatie op de
gasmarkt en de stijgende energieprijzen als gevolg hiervan (Kamerstuk
29 023, nr. 276). De verdere ontwikkeling van de energieprijzen is erg
onzeker, daarom houdt het kabinet een vinger aan de pols. Hierbij
informeer ik uw Kamer over de ontwikkeling van de leveringstarieven op
de energierekening van januari tot en met november 2021. Met deze brief
geef ik invulling aan de motie van het lid Jasper van Dijk c.s. over het
monitoren van de ontwikkeling van de energieprijzen (Kamerstuk 35 925,
nr. 131). Deze motie vraagt het kabinet om de energieprijzen te monitoren
en hierover tweemaandelijks aan uw Kamer te rapporteren. Ik zal in deze
brief achtereenvolgens ingaan op een terugblik op de ontwikkeling van de
leveringstarieven van januari tot en met november 2021, de effecten voor
huishoudens, de actuele situatie voor bedrijven en de verdere invulling
van de motie.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) brengt maandelijks de
consumentenprijzen voor elektriciteit en aardgas in kaart1. Het gaat hierbij
om het gemiddelde variabele leveringstarief dat de consument per
eenheid betaalt voor de levering van gas en elektriciteit. De cijfers worden
als gewogen gemiddelde maandprijzen gepubliceerd. Op basis van deze
tarieven is te zien dat het gemiddelde variabele leveringstarief van
aardgas met ongeveer 180% is gestegen van januari 2021 tot november
2021. Voor elektriciteit is ook een stijging te zien van het gemiddelde
variabele leveringstarief van ongeveer 150%.

1

kst-29023-279
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/84672NED.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 023, nr. 279

1

Ontwikkeling variabele leveringstarieven van januari 2021 tot november 2021

* De tarieven voor november zijn voorlopige cijfers.

In onderstaande tabel is de stijging van de energierekening op jaarbasis
voor de verschillende huishoudprofielen geschetst op basis van de prijzen
van CBS-cijfers voor januari 2021 en november 2021 en het gemiddelde
jaarlijkse energieverbruik per profiel. Deze profielen met elk een bijbehorend gas- en elektriciteitsverbruik zijn opgesteld door het CBS en
brengen spreiding van het verbruik in kaart. De huishoudprofielen houden
onder meer rekening met verschillende typen woningen, zowel oud als
nieuw, en gezinsgroottes. Bij een huishouden met verwacht gemiddeld
energieverbruik in 2021 leidt de stijging in de leveringstarieven van
januari tot november van dit jaar tot een stijging van de energierekening
van circa 839 euro op jaarbasis. Dit betekent niet dat een huishouden in de
praktijk in 2021 al circa 839 euro meer kwijt was aan de energierekening.
Indicatie omvang stijging energierekening als gevolg van stijging leveringstarieven van november 2021 t.o.v. het beeld van CBS
van januari 2021 op jaarbasis (in €), voor groepen huishoudens (op basis van PBL1 en CBS2 gegevens)
Aardgas (m3)

Elektriciteit (kWh)

Mutatie leveringstarieven
november 21 t.o.v. beeld CBS
januari 20213

Gemiddeld verbruik 2021

1.192

2.464

+ 839

Eén bewoner in nieuw, klein appartement
Eén bewoner in oud, klein appartement
Eén bewoner in oude, kleine rijwoning
Eén bewoner in oude, middelgrote rijwoning
Twee of meer bewoners in oud, klein appartement
Twee of meer bewoners in oude, kleine rijwoning
Twee of meer bewoners in nieuwe, middelgrote rijwoning
Twee of meer bewoners in oude, middelgrote rijwoning
Twee of meer bewoners in oude, grote rijwoning
Twee of meer bewoners in oude, grote vrijstaande woning

640
810
990
1.040
1.230
1.210
1.070
1.360
1.890
2.350

1.560
1.540
2.260
1.680
1.980
2.780
3.250
3.190
3.880
4.480

+ 477
+ 557
+ 720
+ 683
+ 806
+ 881
+ 863
+ 997
+ 1.325
+ 1.610

1

Voor het gemiddelde verbruik is de PBL-raming voor het gemiddelde energieverbruik in 2021 gehanteerd.
Voor de huishoudprofielen is de meest recente CBS-raming voor het verbruik gebaseerd op 2020.
3
Het CBS schetst in de publicatie «Lagere energierekening, effecten van lagere prijzen en energiebesparing» een beeld van de ontwikkeling van de
energierekening op basis van de prijzen in januari 2021.
2

Ongeveer 45 procent van de Nederlandse huishoudens heeft een contract
met variabele tarieven. In de regel worden de variabele tarieven op twee
momenten in het jaar aangepast, in januari en in juli. In sommige
contracten is vastgelegd dat de aanbieder ook tussentijds de prijs mag
aanpassen. Daarnaast heeft een deel van de huishoudens een contract
met vaste tarieven welke op korte termijn afloopt. Dit betekent dat een
aanzienlijk deel van de huishoudens de prijsstijging per 1 januari gaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 023, nr. 279

2

merken. De gevolgen voor verschillende huishoudens hangen van een
veelvoud aan factoren af, zoals het gemiddelde energiegebruik van de
woning, het type contract, het moment waarop dit contract is afgesloten
en het weer.
Het kabinet ziet dat deze situatie onzekerheid oplevert omdat mensen en
bedrijven zich zorgen maken of de prijzen blijven stijgen en of ze hun
energierekening nog kunnen betalen. Daarom heeft het kabinet aangekondigd incidenteel in 2022 de energiebelastingen te verlagen (Kamerstuk
35 927, nr. 29). Hiertoe wordt de belastingvermindering verhoogd en de
tarieven op de 1e, 2e en 3e schijf elektriciteit verlaagd. Dit betekent voor
een huishouden met een gemiddeld energieverbruik een tegemoetkoming
van ruim 400 euro ten opzichte waarvan is uitgegaan bij het Belastingplan
2022.
De motie van het lid Jasper van Dijk c.s. vraagt om monitoring van de
effecten van de energieprijzen in algemene zin, zowel voor huishoudens
als bedrijven. De leveringstarieven voor bedrijven zijn echter nog veel
meer divers ten opzichte van die van huishoudens. De effecten van de
stijgende energieprijzen voor bedrijven hangen sterk van het type contract
en de mate waarin zij zich ingedekt hebben met lange termijn contracten.
De situatie bij bedrijven wordt daarom gemonitord in gesprekken met de
verschillende sectoren. Hieruit volgt het beeld dat, zoals ik in mijn vorige
brief aangegeven heb (Kamerstuk 29 023, nr. 272), de concurrentiepositie
van Nederlandse bedrijven niet zal verslechteren, ervan uitgaande dat de
hoge energieprijzen een mondiaal fenomeen zijn. Veel bedrijven kunnen
deze kosten doorberekenen. Sommige bedrijven besluiten, bijvoorbeeld
uit bedrijfsoverwegingen, de productie aan te passen. Op basis van de
huidige signalen zijn forse problemen beperkt tot een relatief klein aantal
bedrijven. De situatie wordt continu gemonitord.
Tot slot
Zoals uit bovenstaand beeld blijkt kunnen de variabele leveringstarieven
maandelijks variëren. Om deze reden kunnen op basis van de maandelijkse prijsontwikkeling geen voorspellingen gedaan worden van de
prijzen in de rest van het jaar of het aankomende jaar. De huidige
verwachting in de markt is dat de prijzen in de tweede helft van 2022 weer
gaan dalen, maar de mate waarin dit gebeurt is erg onzeker. Hierdoor is
de verwachting dat de ontwikkeling in de energierekening van
huishoudens op jaarbasis anders uitvalt dan op basis van de huidige
energieprijzen geraamd wordt.
In het voorjaar komt het CBS, samen met het Planbureau voor de
Leefomgeving (PBL), met een actueel beeld van de ontwikkeling van de
energierekening van huishoudens voor 2022, op basis van het prijsniveau
van januari 2022 en een prognose van het energieverbruik. Dit is tevens
het volgende moment waarop uw Kamer geïnformeerd zal worden over
de ontwikkeling van de leveringstarieven en de impact op de energierekening.
Op deze manier houdt het kabinet een vinger aan de pols.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 023, nr. 279

3