Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 153

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2013
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Buitenlandse
Zaken OS van 28 mei 2013.
De minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-04-153
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-04, nr. 153

1

Geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 28 mei 2013
Op het moment van schrijven is de definitieve agenda voor de Raad
Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 28 mei 2013 nog
niet bekend. De volgende onderwerpen zullen naar verwachting aan de
orde komen:
Follow up Agenda for Change
Op 13 oktober 2011 publiceerde de Europese Commissie haar agenda
voor hervorming van het EU-ontwikkelingsbeleid (de Agenda for
Change).1 Een appreciatie van deze Mededeling is opgenomen in de
geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 14 november 2011.2 Op 14 mei 2012 nam de Raad
conclusies aan waarin de Agenda for Change werd verwelkomd. De Raad
stelde vast dat de beginselen vervat in de Agenda for Change richting
moesten geven aan het ontwerp en de uitvoering van de verschillende
instrumenten van het extern beleid van de Europese Unie gedurende de
periode 2014–2020.
Op 25 maart 2013 heb ik samen met zestien van mijn Europese collega’s
Hoge Vertegenwoordiger Ashton per brief verzocht om de uitvoering van
de Agenda for Change te agenderen voor de Raad van 28 mei. Ik verwacht
dat EDEO en Commissie de Raad zullen bijpraten over vorm en verloop
van het programmeringsproces voor de periode 2014–2020. Nu de EU aan
de vooravond staat van nieuwe vastleggingen voor de volgende begrotingscyclus, is het van belang dat de uitvoering van de Agenda for Change
krachtig ter hand wordt genomen en dat de EU niet vervalt in business as
usual. De Raad moet de Commissie steunen bij de uitvoering van haar
moderniseringsagenda en ervoor waken dat de Agenda for Change
verwordt tot een papieren realiteit.
Tijdens de Raad zal ik er voor pleiten dat de zo gewenste focus die met de
Agenda for Change in het EU-ontwikkelingsbeleid is aangebracht, bij de
uitvoering van het beleid gehandhaafd blijft. Dit betreft niet alleen de
beperking door de EU van het aantal sectoren waarin zij actief is
(maximaal drie), maar tevens de gedifferentieerde aanpak die de Agenda
for Change voorstaat. Landen die hun eigen ontwikkeling kunnen
financieren, dienen geen aanspraak meer te maken op bilaterale EU-steun.
De EU moet de beschikbare middelen inzetten waar ze het hardst nodig
zijn en de meeste impact hebben: ten behoeve van de armste mensen in
de armste landen. Fragiele staten vereisen hierbij bijzondere aandacht.
De Agenda for Change voorziet in een grotere rol voor innovatieve
financiële instrumenten en de private sector. Tijdens de Raad zal ik
aandacht vragen voor de het enorm potentieel dat samenwerking met de
private sector en innovatieve instrumenten hebben voor het bevorderen
van duurzame groei en voor het katalyseren van private middelen voor
die groei. Ik zal de uitgangspunten zoals vervat in mijn nota «Wat de
wereld verdient: een nieuwe agenda voor hulp, handel en investeringen»
toelichten.
Beleidscoherentie voor ontwikkeling (BCO) wordt in de Agenda for
Change terecht aangemerkt als een belangrijk vehikel om de impact van
hulp te vergroten. Negatieve effecten van beleid op ontwikkeling dienen te
worden voorkomen en kansen voor ontwikkelingslanden te worden
1
2

COM(2011)637
Kamerstuk 21 501-04 nr. 137

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-04, nr. 153

2

versterkt. In mei 2012 zijn Raadsconclusies aangenomen om BCO verder
te intensiveren. Ik hecht aan verdere uitvoering van deze Raadsconclusies
en vind het van groot belang dat er meer aandacht komt voor een
actiegerichte agenda voor BCO, ondersteund door duidelijke indicatoren
en monitoring van die indicatoren. De EU kan hier bij uitstek het verschil
maken gezien de breedte van interventies (handel, ontwikkelingssamenwerking, gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, migratie).
Het EU-voortgangsrapport over BCO wordt eind 2013 verwacht. Dit
rapport komt sinds 2005 tweejaarlijks tot stand op basis van gegevens van
lidstaten en de Commissie.
Een voor mij belangrijk onderdeel van de Agenda for Change is het beter
monitoren en sturen op resultaten. Er wordt gewerkt aan een
EU-stappenplan om te komen tot een concept resultatenkader in juli 2013.
Een onderdeel hiervan is het opstellen van indicatoren voor belangrijke
sectoren («Indicator guidance for 2014–2020 programming process»). Op
basis van het concept resultatenkader zal EU monitoring worden
aangepast. Dit moet bijdragen aan rekenschap en transparantie.
De Agenda for Change stelt goed bestuur, democratie en mensenrechten
centraal in het Europees ontwikkelingsbeleid. Een voorbeeld hiervan
betreft de herziene benadering van EU-begrotingssteun waarover uw
Kamer eerder werd geïnformeerd. 3 Nederland heeft in samenwerking
met gelijkgezinde lidstaten succesvol gepleit voor een striktere, meer
politieke benadering ten aanzien van EU-begrotingssteun. Het blijft zaak
om samen met gelijkgezinde lidstaten er op toe te zien dat hieraan gevolg
wordt gegeven. Zo heeft Nederland zich bijvoorbeeld – samen met
gelijkgezinden – recent sterk gemaakt voor duidelijke politieke indicatoren
bij het verlenen van EU steun aan Mali. Hierdoor is EU steun nu
gekoppeld aan aantoonbare vooruitgang bij de uitvoering van de
Malinese hervormingsagenda.
Vorig jaar zijn in tien pilotlanden reeds de eerste stappen gezet op weg
naar gezamenlijke programmering tussen EU en lidstaten. Op korte
termijn zal gezamenlijk programmeren ook in dertig andere landen van
start gaan. Onder deze landen bevinden zich twaalf Nederlandse
partnerlanden.4 Ik steun het proces van gezamenlijk programmeren
omdat het de versnippering van hulp tegengaat, transactiekosten voor de
ontwikkelingspartners vermindert en het een effectiever en efficiënter
optreden van de EU mogelijk maakt. Hiermee doen we de afspraken die
we in het kader van de effectiviteitsagenda hebben gemaakt (Parijs, Accra
en Busan) gestand. De Nederlandse ambassades in partnerlanden werken
dan ook mee aan het opstellen van een gezamenlijke analyse en respons
op de ontwikkelingsplannen van de ontvangende overheden, en het
identificeren van prioritaire sectoren en het afspreken van een werkverdeling. Wat Nederland betreft moet dit een pragmatische benadering
blijven, die niet resulteert in overmatige bureaucratisering en die ook
openstaat voor andere donoren.
Post-2015
De Mededeling «Een waardig leven voor iedereen: armoede uitroeien en
de wereld een duurzame toekomst geven»5 heeft als doel te komen tot
een gezamenlijk EU standpunt over de ontwikkelingsagenda na het
aflopen van de Millenniumdoelen (MDG’s) in 2015. Voor de Nederlandse
3

Kamerstuk 21 501-04, nr. 148
Benin, Ethiopië, Mali, Mozambique, Oeganda, Rwanda, Burundi, Jemen, Zuid-Sudan,
Bangladesh, Ghana en Kenia.
5
COM(2013)92
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-04, nr. 153

3

positie ten aanzien van de Commissievoorstellen die in deze Mededeling
zijn vervat, verwijs ik naar het BNC-fiche dat uw Kamer op 5 april jl.
toeging.6 Raadsconclusies met betrekking tot deze Mededeling zullen
zowel bij deze Raad als bij de Milieu Raad van 18 juni voorliggen. Zij
zullen door de Raad Algemene Zaken van 25 juni worden aangenomen,
zodat zij in de conclusies van de Europese Raad van juni kunnen worden
meegenomen.
In de Mededeling zet de Commissie in op het samenbrengen van de
herziening van de Millenniumdoelen en de duurzame ontwikkelingsdoelen
(Sustainable Development Goals, SDG’s) binnen één overkoepelend
raamwerk na 2015. Uiteindelijk zal toegewerkt moeten worden naar één
set doelen voor duurzame ontwikkeling waarin sociale, economische en
ecologische uitdagingen in samenhang worden bezien. Dit samenvoegen
van de SDG en MDG agenda’s is echter nog niet uitgewerkt. Het is
belangrijk dat er een werkplan komt om het samenbrengen van deze
agenda’s verder te concretiseren en aan een tijdpad te binden. Ik zet mij
ervoor in dat dit zal gebeuren op de top die gepland staat tijdens de 68e
zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op
25 september 2013 over de voortgang en follow-up van de MDGs.
Mijn inzet voor de post-2015 discussie ging uw Kamer toe op 22 januari
2013.7 Ook ontving uw Kamer op 16 april 2013 een overzicht van de
Nederlandse inspanningen in dit kader. Na publicatie van het High-Level
Panel rapport op 31 mei, zal uw Kamer een nadere visie ten aanzien van
de nieuwe ontwikkelingsagenda na 2015 ontvangen.
Het is van belang dat het gezamenlijke EU standpunt alle relevante punten
in de post-2015 discussie opbrengt, maar tegelijkertijd ook voldoende
ruimte laat om de dialoog met partners aan te kunnen gaan. In de EU
maak ik mij in het bijzonder sterk voor het belang van seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten (SRGR). De thema’s die onder SRGR
vallen zijn cruciaal voor mensenrechten en ontwikkeling, maar liggen
gevoelig bij enkele lidstaten zodat consensus hierover soms moeilijk te
bereiken is. De belangrijke rol die de private sector kan spelen blijf ik in
Brussel benadrukken. Mede op voorspraak van Nederland heeft Paul
Polman, CEO van Unilever, zitting in het High Level Panel van de
Verenigde Naties over de post-2015 ontwikkelingsagenda. Vanuit mijn
perspectief moet de private sector niet alleen een belangrijke rol spelen bij
de totstandkoming van het post-2015 raamwerk, maar ook in de implementatie ervan. De private sector heeft een sleutelrol in het op duurzame
wijze bestrijden van de armoede. Naast innovatieve oplossingen voor
duurzaamheidsvraagstukken, gaat het bijvoorbeeld ook om het integreren
van sociale en milieu-gerelateerde externe effecten in prijzen van
producten.
De Commissie zal medio 2013 met een geïntegreerde EU aanpak voor de
financiering en andere uitvoeringsmiddelen voor de verschillende
mondiale processen komen. Nederland blijft zich in het kader van de
financiering van de duurzame ontwikkelingsagenda na 2015 inzetten voor
de herziening van het ODA-raamwerk en gebruik van innovatieve
financieringsmiddelen zoals het mengen van leningen met schenkingen
(blending). De rol van innovatieve financieringsinstrumenten en andere
ontwikkelingsrelevante financieringsstromen moeten explicieter aan bod
komen. Hetzelfde geldt voor beleidscoherentie voor ontwikkeling. De
synergiën van armoedebestrijding met andere beleidsterreinen, maar ook
het meetbaar maken van deze wisselwerking heeft in het kader van de
6
7

Kamerstuk 22 112, nr. 1598
Kamerstuk 32 605, nr. 120

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-04, nr. 153

4

post-2015 discussie – ook gezien mijn eigen portefeuille – mijn speciale
aandacht. Het uitgangspunt hierbij is dat de afweging van belangen op
verschillende beleidsterreinen ontwikkelingsinspanningen ten minste niet
schaden.
ODA rapport
Tijdens de Raad zal de jaarlijkse EU-ODA rapportage worden besproken.
Sinds 2010 spreekt de Europese Raad tijdens zijn bijeenkomst in juni over
de realisatie van de ODA-doelstellingen van de lidstaten en wordt hierover
een passage opgenomen in zijn conclusies. In het licht van de voortdurende financiële en economische crisis is voor het tweede achtereenvolgende jaar het ODA percentage van de EU als geheel gedaald van 0,45%
BNI over 2011 naar 0,43% BNI over 2012.
EOF 11
De Raad zal het onderhandelingsmandaat voor het Financieel Protocol bij
het Elfde Europees Ontwikkelingsfonds (EOF11) aannemen. Tijdens de
Europese Raad van 7 en 8 februari werd overeengekomen dat EUR 30,5
miljard (in lopende prijzen) wordt uitgetrokken voor EOF11, dat eenzelfde
looptijd heeft als het MFK (2014–2020). Het Financieel Protocol is een
bijlage bij de Partnerschapsovereenkomst tussen de EU en de ACS-landen
(Verdrag van Cotonou), waarover EU en ACS-landen overeenstemming
moeten bereiken. Het Financieel Protocol regelt – binnen het uitgavenplafond dat de Europese Raad heeft vastgesteld – de verdeling van
middelen over verschillende enveloppen van het EOF (landen, regio’s,
intra-ACS).
Voedsel- en voedingszekerheid
De EU aanpak inzake voedselzekerheid en humanitaire voedselhulp aan
derde landen is uitgewerkt in verschillende Mededelingen.8Recent werd
hier aan toegevoegd de Mededeling van de Commissie over betere
voeding voor moeders en kinderen in het kader van de buitenlandse hulp:
een Europees beleidskader.9 Op 19 april jl. ging uw Kamer een BNC-fiche
toe, met daarin de Nederlandse positie ten aanzien van deze
Mededeling.10
In mei 2010 nam de Raad conclusies aan over het EU-beleid inzake
voedselzekerheid en humanitaire voedselhulp aan derde landen. Daarin
werd de Commissie verzocht om, in overleg met de lidstaten, een
implementatieplan op te stellen met betrekking tot coördinatie van
initiatieven op gebied van voedsel- en voedingszekerheid en de uitvoering
door Commissie en lidstaten van het EU-beleid in deze. De Commissie
heeft dit implementatieplan recent afgerond. De Raad zal nu gecombineerde conclusies aannemen over de Mededeling en het implementatieplan. In deze conclusies wordt, op aandringen van Nederland, de rol
van de private sector benadrukt en wordt aandacht geschonken aan
vrouwenrechten en SRGR.
Onder dit agendapunt zal het Iers voorzitterschap voorts rapporteren over
de activiteiten die het tijdens haar voorzitterschap heeft ondernomen op
het gebied van voedsel- en voedingszekerheid.

8

COM(2010)126 (humanitaire voedselhulp), COM(2010)127 (voedselzekerheid) en COM(2012)586
(weerbaarheid)
9
COM(2012)141
10
Kamerstuk 22 112, nr. 1605

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-04, nr. 153

5