Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 148

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 april 2013
In reactie op het verzoek van uw Kamer, zoals gedaan tijdens het
ordedebat van de Kamer d.d. 28 maart jl. (Handelingen II, vergaderjaar
2012/13, nr. 68, Regeling van werkzaamheden), informeer ik u hierbij over
het vermeend illegaal teruggooien van haring en de controle op de
visserijsector. Hierbij betrek ik de berichtgeving over deze vermeende
praktijken in Nieuwsuur d.d. 27 maart jl.
Highgrading
Highgrading is het teruggooien van vis die aan de minimum aanlandmaat
voldoet en waarvoor de visser quotum heeft. Dit teruggooien is in de EU
sinds 2009 verboden. Vis die niet aan de minimummaat voldoet of
waarvoor de visser geen quotum heeft, moet ingevolge EU-regelgeving
worden teruggegooid.
Het Nederlands onderzoeksinstituut IMARES monitort jaarlijks via
waarnemers aan boord de discards aan boord van schepen van de
Nederlandse pelagische visserij die in het Noordoost-Atlantische gebied
actief zijn. Het door IMARES berekende discard-percentage voor haring in
2010 was 1%. Het door IMARES berekende discard-percentage voor alle
pelagische doelsoorten bedroeg 6% in gewicht in 2010, hetgeen
overeenkomt met voorafgaande jaren. Volgens IMARES komt het
incidenteel voor dat een gedeelte van of de gehele vangst wordt teruggegooid en zou highgrading een mogelijke reden voor deze manier van
discarden kunnen zijn.
Vlagstaat, kuststaat en havenstaat
De kuststaat is verantwoordelijk voor het toezicht op de visserijactiviteiten
van alle vaartuigen in zijn Exclusieve Economische Zone (EEZ of
200-mijlszone). De kuststaat voert de controles op zee uit. Aangezien het
in de rapportage van Nieuwsuur gaat om een haringreis tussen de

kst-29675-148
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 675, nr. 148

1

Shetland-eilanden en het Schotse vasteland is het Verenigd Koninkrijk de
kuststaat.
De vlagstaat is mede ingevolge het VN Zeerechtverdrag en de Europese
controleverordening verantwoordelijk voor alle activiteiten van zijn
vaartuigen waar ook ter wereld (voor zover instrumenten voorhanden zijn
om toezicht uit te oefenen). In het onderhavige geval is Duitsland de
vlagstaat.
De havenstaat is verantwoordelijk voor het toezicht op alle vaartuigen die
in zijn havens aanlanden en vis afzetten. Bij highgrading kan de havenstaat niet optreden omdat de overtreding op zee plaatsvindt en daar moet
worden geconstateerd.
Om tot effectieve controle en vervolging van overtredingen te komen, zijn
samenwerking en uitwisseling van informatie van groot belang.
In het onderhavige geval is het aan Duitsland als vlagstaat om actie te
ondernemen. Het Verenigd Koninkrijk heeft namelijk geen overtreding op
zee geconstateerd en het betreft een schip onder Duitse vlag dat
eigendom van een Duitse onderneming is. Op basis van de informatie die
de Duitse autoriteiten hebben ontvangen, is de Duitse inspectiedienst
(BLE) inmiddels een onderzoek naar de rechtmatigheid van het bewijs en
vermeende valsheid in geschrifte gestart. De Duitse inspectiedienst heeft
meegedeeld op basis van de uitkomsten van het onderzoek gepaste
maatregelen te zullen nemen, als die aan de orde zijn. Ik heb de Duitse
autoriteiten gevraagd mij hierover op de hoogte te houden.
Nederlandse controle
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een aangifte
van Greenpeace tegen het Nederlandse moederbedrijf van de hierboven
bedoelde Duitse onderneming ontvangen. De NVWA heeft inmiddels
vastgesteld dat het dezelfde casus als die in Duitsland betreft. De NVWA
verleent ondersteuning aan de Duitse inspectiedienst bij het lopende
onderzoek.
De NVWA heeft de controle op de pelagische visserij in het bijzonder
ingericht op het aanlanden en houdt in dit verband toezicht op hoeveelheden en gewichten (havenstaatcontrole). De NVWA verricht onder meer
kruiscontroles tussen de opgave in het logboek en wat zich aan boord
bevindt, vangstopgave en verkoopgegevens, gebieden en gegevens van
de satellietvolgapparatuur (VMS). Het logboek is leidend voor de
registratie van daadwerkelijk gevangen vis. De officiële vangstopgave aan
de autoriteiten wordt elke 24u per elektronisch logboek gedaan en bestaat
uit de dagproductie van een vaartuig in 1000 kilo (ton) van de voorafgaande 24 uur.
De handhaving inclusief de visserijcontrole op het Nederlandse deel van
de Noordzee (kuststaatcontrole) wordt door alle handhavende diensten
integraal in kustwachtverband met varende en vliegende eenheden
uitgevoerd. Er worden weinig controles met betrekking tot pelagische
vaartuigen op zee uitgevoerd aangezien deze vaartuigen over het
algemeen vissen in wateren van andere kuststaten, zoals het Verenigd
Koninkrijk en Ierland. Een overtreding van het verbod op highgrading
dient bij controle op zee te worden geconstateerd.
Alternatieve controlemethodes
In Denemarken en het Verenigd Koninkrijk worden camera’s gebruikt voor
controle aan boord van kotters bij pilot-projecten in het kader van Fully
Documented Fishery (FDF). De resultaten zijn echter niet onbetwist
positief. Zo raken lenzen vervuild, kost het tijd om beelden uit te lezen, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 675, nr. 148

2

het moeilijk vast te stellen om welke maat vis het gaat en vallen camera’s
regelmatig uit.
Controle door waarnemers aan boord vindt in de EU zover bekend niet
plaats.
In het verleden heeft wel controle door waarnemers aan boord plaatsgevonden in het gebied van de Northwest Atlantic Fisheries Organisation
(NAFO). In dat gebied wordt niet door de pelagische reders gevist. De
aanleiding was toen het conflict tussen Canada en de Europese Unie over
de visserij op heilbot. Daarbij is echter gebleken dat waarnemers op
langdurige visreizen niet alles wat er gebeurt kunnen zien en
beïnvloedbaar bleken. Controle door waarnemers aan boord is bovendien
zeer kostbaar en de kosten ervan zouden door de sector zelf moeten
worden gedragen. Tot slot strookt controle door waarnemers aan boord
niet met de handhavingsstrategie van de NVWA die is gebaseerd op de
Rijksbrede visie op toezicht: vertrouwen tenzij, horizontaal naleving
stimuleren en draagvlak creëren.
Slot
Mijn inzet in de lopende discussie over de hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) is gericht op een effectieve en controleerbare aanlandplicht. Ik ben hierover met de sector in overleg. Het
naleven van het verbod op highgrading en het nemen van mogelijke
aanvullende maatregelen zoals camera’s en waarnemers aan boord
evenals de eigen verantwoordelijkheid van de sector om regels na te
leven en overtredingen te voorkomen, komen hierbij nadrukkelijk aan de
orde. De ontwikkeling van effectief nationaal handhavings-, inspectie- en
controlebeleid op de aanlandplicht zal in nauwe afstemming met de
Europese Commissie, het visserij controle agentschap en andere lidstaten
plaatsvinden.
Ik zal u op de hoogte houden in het kader van de implementatie van het
GVB.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 675, nr. 148

3