Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 013

Wijziging van de Politiewet 2012 (onderzoek in
lichaam)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 16 oktober 2014
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
I ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel dat ertoe strekt de beslissing over een onderzoek in
het lichaam van een gedetineerde in handen te leggen van een officier
van justitie. Om wat voor een onderzoek gaat het hier? Wat kan de
aanleiding zijn voor een dergelijk onderzoek? Kan de regering aangeven
hoe vaak er onderzoek in het lichaam van een gedetineerde plaatsvindt?
Deze leden merken op dat de beslissing of er al dan niet onderzoek in het
lichaam plaats kan vinden op dit moment wordt genomen door de
leidinggevende binnen de politieorganisatie die deelneemt aan het
driehoeksoverleg met de burgemeester. Wie is dit in de praktijk?
Voornoemde leden vragen voorts hoe de procedure verloopt als er sprake
is van een noodsituatie, hetzij ten aanzien van de gezondheid van de
gedetineerde, hetzij ten aanzien van de veiligheid van andere aanwezigen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij merken op dat leden van de Eerste
Kamer bij de behandeling van het wetsvoorstel verruiming van fouilleerbevoegdheden (Kamerstuk 33 112) hebben voorgesteld het besluit tot
onderzoek in het lichaam bij de rechtercommissaris of de officier van
justitie te leggen. Wat heeft de regering doen besluiten deze ingrijpende
beslissing bij de officier van justitie te leggen en niet bij de rechtercommissaris?
Voornoemde leden lezen in de memorie van toelichting dat het
verschuiven van deze bevoegdheid naar de officier van justitie nog
praktisch uitgewerkt moet worden. Kan de regering meer duidelijkheid

kst-34013-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 013, nr. 5

1

geven over de uitwerking van onderhavig wetsvoorstel en over de
ambtsinstructie voor de politie? Wordt er rekening gehouden met de
wensen van de arrestant als zij door iemand van hetzelfde geslacht
onderzocht willen worden? Zo nee, waarom niet?
Kan de regering aangeven hoe vaak er gefouilleerd wordt in het lichaam
in politiecellen of voordat een arrestant een politiecel ingaat? Is er
moderne apparatuur, zoals dat wordt gebruikt op vluchthavens, dat de
politie kan gebruiken om mensen te scannen zodat onnodig onderzoek in
het lichaam kan worden voorkomen of in geval van een ernstige
verdenking dit te kunnen onderbouwen?
De leden van de PvdA-fractie delen de opvatting van de regering dat de
rol van de arts duidelijk uit de wet moet blijken. Hoe snel zal de arts
aanwezig moeten zijn in de politiecel na het genomen besluit de gedetineerde te onderzoeken in het lichaam? Hoe realistisch is die termijn? Zijn
er voldoende artsen beschikbaar tijdig te reageren op het verzoek van de
officier van justitie onderzoek te doen in het lichaam van de gedetineerde
of om medisch onderzoek te doen als dat nodig is?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij steunen de voorgestelde wijziging
gezien de wijze waarop het wetsvoorstel de verruiming van de fouilleerbevoegdheden zijn beloop heeft gehad in de Eerste Kamer. Deze leden
hebben daarover nog wel enkele vragen.
De aan het woord zijnde leden vragen hoe de voorgestelde wijziging de
officier van justitie de beslissing te laten nemen, zich verhoudt tot de
geboden spoed die onderzoek van het lichaam van de verdachte kan
vergen. Zij vragen de regering hoe reëel zij de kans acht dat uit deze
wetswijziging voortvloeit dat het langer duurt dan met de huidige
regeling, waarbij tevens moet worden gewacht op de aanwezigheid van
een arts of verpleegkunde, voordat onderzoek aan het lichaam van de
gedetineerde kan plaatsvinden. Deze leden vragen voorts inzicht te
verschaffen in de hieraan eventueel verbonden risico’s. Deze leden
denken in eerste instantie dan aan de situatie dat geconstateerd wordt dat
er voorwerpen zijn verborgen in het lichaam waarmee de veiligheid van
de politiemensen kan worden bedreigd. Maar ook is de situatie
voorstelbaar dat andere ongewenste zaken als smokkelwaar worden
verborgen in lichaamsholtes en dat uitstel van het lichamelijk onderzoek
de verdachte de mogelijkheid biedt zich te ontdoen van deze zaken. Graag
vernemen deze leden een reactie op deze punten.
De leden van de CDA-fractie leden vernemen tevens een reactie van de
regering op deze vragen met betrekking tot de beslissing de bepaling te
schrappen dat iedere medewerker van het politiebureau of het cellencomplex de hier bedoelde beslissing mag nemen in het geval onverwijlde
tenuitvoerlegging geboden is. Zij delen de opvatting dat dit zich slecht zal
verhouden met het leggen van de beslissing bij de officier van justitie. Zij
vragen echter of de geboden spoed niet juist hetgeen is wat hier een
verschil zou rechtvaardigden? Moet niet juist in noodsituaties, waarbij de
veiligheid van politiemedewerkers in gevaar is, direct tot een onderzoek
kunnen worden beslist, zonder toestemming af te wachten van
hogerhand? De aan het woord zijnde leden vragen ook of de regering met
betrekking tot dit laatste punt verder is gegaan dan de wens van de Eerste
Kamer. Werd tijdens de behandeling in de Eerste Kamer gevraagd ook in
spoedeisende situaties politiemedewerkers de bevoegdheid te ontnemen
te beslissen tot een onderzoek? Ook hier is de vraag relevant of het
gekozen middel af doet aan de spoed waarmee dit onderzoek geboden
kan zijn.
Voornoemde leden vragen of het mogelijk is dat een arts of verpleegkunde weigert een dergelijk onderzoek uit te voeren en welke gevolgen
hieraan worden verbonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 013, nr. 5

2

De leden van de CDA-fractie willen graag weten op welke wijze politie en
justitie omgaan met een onderzoek in het lichaam van een verdachte die
is komen te overlijden (zogenaamde post mortem gevallen). Op welke
wijze worden zowel nabestaanden als slachtoffers betrokken in de
beslissing die door de officier van justitie kan worden genomen het
lichaam te onderzoeken? Wat zijn de criteria op basis waarvan wel of niet
besloten wordt tot eventueel een gerechtelijke sectie?
De aan het woord zijnde leden merken op dat de regering nog geen
overleg gehad heeft gehad met de politie en het Openbaar Ministerie
(OM) over de praktische vormgeving van het verschuiven van de
bevoegdheid naar de officier van justitie. Zij vragen de regering of het
wenselijk is dit overleg zo spoedig mogelijk te laten plaatsvinden, ook
omdat de wens tot verruiming van de betreffende bevoegdheid voortkomt
uit een inventarisatie onder arrestantenverzorgers zelf. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering voorts in dit overleg de vragen met
betrekking tot de spoedeisendheid, zoals zij die hierboven hebben
verwoord, ter consultatie aan deze partijen voor te leggen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij begrijpen dat door de beslissing neer te
leggen bij de officier van justitie, en dus niet bij de politie, tot gevolg moet
hebben dat de politie ook in een noodgeval de beslissing niet mag nemen.
Wel vragen deze leden of zij goed hebben begrepen dat er nu helemaal
geen vervanging wordt geregeld mocht zich een noodgeval voordoen. Dit
in tegenstelling tot het eerdere wetsvoorstel waarbij er wel in vervanging
was voorzien. Er kunnen zich altijd onvoorziene omstandigheden
voordoen en deze leden vragen daarom of toch beter voor de zekerheid in
geval van nood nog iemand bevoegd moet zijn de beslissing te nemen.
De aan het woord zijnde leden lezen in de memorie van toelichting dat is
afgezien van een formele consultatiefase, maar wel op korte termijn in
overleg zal worden getreden met de politie en het OM over de praktische
vormgeving van het verschuiven van de bevoegdheid naar de officier van
justitie. Heeft dit overleg inmiddels plaatsgevonden en zo ja, wat was het
resultaat daarvan?
II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 1
Onderdeel B, (achtste lid)
De leden van de VVD-fractie merken op dat er een onderscheid wordt
aangebracht tussen onderzoek aan het lichaam en onderzoek in het
lichaam. Kan de regering aangeven welke vormen van onderzoek onder
het onderzoek aan het lichaam vallen? Zijn de mensen op de werkvloer
zich voldoende bewust van dit onderscheid, zodat zij weten wie wanneer
toestemming voor onderzoek moet verlenen?
Artikel 3
De leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven wanneer het
wetsvoorstel naar verwachting in werking zal treden.
De voorzitter van de commissie,
Jadnanansing
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 013, nr. 5

3