Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1270
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en
van Defensie over Nederlands vetorecht in geval van inzet kernwapens
(ingezonden 21 november 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) van Minister
Bijleveld-Schouten (Defensie) (ontvangen 6 januari 2020).
Vraag 1, 2, 3 en 4
Is het bericht juist dat Nederland geen vetorecht heeft in geval de VS besluit
tot inzet van kernwapens?1
Bent u bereid alsnog een vetorecht te eisen bij de Amerikanen over de inzet
van kernwapens die in beheer zijn van de Nederlandse krijgsmacht? Zo nee,
waarom niet?
Op welke wijze is het juridisch vastgelegd dat Nederlandse militairen, piloten
en ondersteunend personeel worden ingezet bij de uitvoering van de
Amerikaanse beslissing tot de inzet van het kernwapen? Kunt u de overeenkomst met de Amerikaanse regering ter inzage aan de Kamer beschikbaar
stellen?
Hebt u kennis genomen van het artikel «Mijn job? Atoombommen onder
straaljagers hangen», waarin een Belgische ex-militair vertelt over zijn werk
op vliegbasis Kleine Brogel, waar dezelfde soort kernwapens liggen als in
Volkel?2 Kunt u bevestigen dat de procedures in Volkel vergelijkbaar zijn? Zo
nee, hoe zijn of waren de procedures in Volkel?

1

Doelwit Volkel, uitzending Zembla, 14 november 2019, https://www.bnnvara.nl/zembla/
artikelen/doelwit-volkel.
2
Ex-militair klapt uit de biecht: «Mijn job? Atoombommen onder straaljagers hangen», Het
laatste nieuws, 5 oktober 2019. (https://www.hln.be/de-krant/ex-militair-klapt-uit-debiecht-mijn-job-atoombommen-onder-straaljagers-hangen~a4652ad4/
?referer=https%3A%2F%2Fwww.bing.com%2Fsearch%3Fq%3DMijn%2Bjob%253F
%2BAtoombommen%2Bonder%2Bstraaljagers%2Bhangen%2BHet%2BLaatste
%2BNieuws%2B5%2Boktober%2B%2B2019%26form%3DIENTNB%26mkt
%3Dnl-nl%26httpsmsn%3D1%26msnews%3D1%26refig%3D90115cd43ac346f796
ae7afe63fbab15%26sp%3D-1%26pq%3Dmijn%2Bjob%253F%2Batoo%26sc
%3D0-14%26qs%3Dn%26sk%3D%26cvid%3D90115cd43ac346f796ae7afe63fbab15)

ah-tk-20192020-1270
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 1, 2, 3 en 4
Nederland heeft binnen de NAVO een kernwapentaak. Hiermee is één
squadron F-16’s belast. Besluitvorming binnen de NAVO vindt plaats op basis
van unanimiteit, waarbij altijd sprake is van strikte politieke controle door de
NAVO-bondgenoten. Dit betekent dat ook bij nucleaire besluitvorming binnen
de NAVO altijd de instemming van Nederland vereist is.
Over aantallen en locaties van in Europa aanwezige Amerikaanse kernwapens, alsmede de precieze procedures voor nucleaire besluitvorming en
uitvoering van de kernwapentaak kunnen, op grond van bondgenootschappelijke en juridisch bindende afspraken, geen mededelingen worden gedaan.
Overwegingen van veiligheid liggen hieraan ten grondslag. Alle bondgenoten
onderschrijven deze geheimhoudingsplicht.
Vraag 5
Bestaat er een specifieke regeling voor Nederlands militair personeel om af te
zien van de uitvoering van het bevel tot afvuren van kernwapen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, kunt de tekst daarvan met de Kamer delen? Deelt u de
opvatting dat een dergelijk gewetens- of politiek bezwaar dient te worden
gehonoreerd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Nucleaire besluitvorming binnen NAVO vindt plaats op basis van unanimiteit,
waarbij altijd sprake is van strikte politieke controle door de bondgenoten.
Dat houdt in dat voor nucleaire besluitvorming per definitie ook de instemming van Nederland vereist is. Zodra een dergelijk besluit binnen NAVO is
genomen krijgt dit binnen de krijgsmacht de vorm van een dienstbevel. Het
hebben van gewetensbezwaren tegen het uitvoeren van deze taak van
Defensie kan gevolgen hebben voor de positie van betrokkene. Voor het
beleid met betrekking tot ambtenaren met gewetensbezwaren verwijs ik u
graag naar Circulaire MP 33-210 van de Staatssecretaris van Defensie van
15 februari 1989, nr. PB 89/1600/76
Vraag 6
Is het juist dat Amerikaanse troepen de leiding hebben bij de uitvoering van
veiligstellen bij een ongeval met een kernwapen in Nederland? Zo nee, hoe is
deze situatie dan geregeld?
Antwoord 6
Zoals hiervoor vermeld, kunnen geen mededelingen worden gedaan over
locaties van in Europa aanwezige Amerikaanse kernwapens. De kans dat er
iets misgaat met transporten van Amerikaans nucleair materiaal over
Nederlands grondgebied is uitzonderlijk klein, maar nooit volledig uit te
sluiten. Nederland is daarom goed voorbereid op mogelijke ongevallen. De
plannen zijn hiervoor aanwezig en in voorkomend geval wordt gebruik
gemaakt van de bestaande Nederlandse crisisbesluitvormingsstructuren.
Eenheden van de Verenigde Staten zullen in nauwe samenwerking aansluiten
bij deze structuren.
Vraag 7 en 8
Is het juist dat er een verdrag ten grondslag ligt aan de regeling van het
Amerikaans bewind bij gevolgen van een kernongeval en dat dit verdrag de
«Agreement between the Government of of the Kingdom of the Netherlands
and the Government of the United States of America for Responding to an
Occurrence in the Netherlands involving U.S. Nuclear Weapons or Nuclear
Component» heet? Is het juist dat het in 1992 is overeengekomen?3 Bent u
bereid dit verdrag aan de Kamer te sturen? Zo nee, waarom niet?
3

Idem persbericht Zembla. «Bij een een ongeval met een kernwapen op Nederlandse bodem
schermen Amerikaanse Rapid Respons Forces de binnenste ring van de rampplek af, ook voor
Nederlandse hulpdiensten. Bij de oefening Diamond Falcon in Volkel in 2012 zijn hulpverleners
op afstand gehouden door Amerikanen met machinegeweren. Het verdrag dat hierna ten
grondslag ligt heet: «Agreement between the Government of of the Kingdom of the Netherlands and the Government of the United States of America for Responding to an Occurrence in
the Netherlands involving U.S. Nuclear Weapons or Nuclear Components.» Het is afgesloten in
1992 en is zowel in Nederland als de VS classified. Op dit moment loopt nog een WOB-verzoek
in de VS om dat verdrag alsnog boven tafel te krijgen.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Op welke wijze was de organisatie van rampenbestrijding in geval van een
kernongeval geregeld vóór 1992?
Antwoord 7 en 8
Op grond van bondgenootschappelijke en juridisch bindende afspraken
kunnen geen mededelingen worden gedaan over eventuele bilaterale of
multilaterale overeenkomsten die verband houden met de kernwapentaak van
Nederland. Overwegingen van veiligheid liggen hieraan ten grondslag. Alle
bondgenoten onderschrijven deze geheimhoudingsplicht.
Vraag 9
Bent u bereid de B-61-11 niet te vervangen als deze voor vernieuwing c.q.
modernisering naar Amerika worden gestuurd?4
Antwoord 9
De Kamer is herhaaldelijk geïnformeerd over de modernisering van in Europa
aanwezige Amerikaanse kernwapens, meest recentelijk in antwoord op
Kamervragen van Karabulut c.s. in 2018 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2001). Zoals eerder bekend gesteld, hebben de Verenigde
Staten een levensduurverlengingsprogramma, het zogenaamde Life
Extension Program (LEP), met als doel de veiligheid, beveiliging en effectiviteit van onder meer het type B61 blijvend te garanderen. Het LEP betreft
Amerikaanse kernwapens, dus NAVO-bondgenoten hebben geen zeggenschap over deze modernisering.
Vraag 10
Bent u bereid de antwoorden op deze vragen vóór het Algemeen Overleg van
12 december 2019 over het kernwapenbeleid aan de Kamer te sturen?
Antwoord 10
Ja.

4

Aantwoorden van de Minister van Buitenlandse Zaken, mede namens de Minister van
Defensie, op schriftelijke vragen van de leden Karabulut (SP), Van Ojik (GroenLinks) en
Ploumen (PvdA) over kernwapenbeleid. Aanhangsel van de Handelingen Vergaderjaar
2017–2018, nr. 2001.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3