Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Persoonsgegevens

Postbus 20901
2500 EX Den Haag

Datum

3 juli 2023

Eigenaar

Uw kenmerk

IENW/BSK-2022/297285

Ons
kenmerk/ID
Bijlage(n)
Onderwerp

5JZ2A3RFP2Y51714244464-6846
1
Impact analyse TEN-Tverordening

Telefoonnum
mer
Afdeling

Mobiliteitsontwikkeling

Geachte Persoonsgegevens ,
Op de Transportraad van 5 december 2022 hebben de Europese transportministers de positie
vastgesteld (algemene oriëntatie) over het voorstel voor de herziening van de verordening over
richtsnoeren van de Unie voor de ontwikkeling van een ‘Trans-European Transport network’
(TEN-T). Deze orientatie is het vervolg op het voorstel van de Europese Commissie uit december
2021 (EC21) waarop ProRail op uw verzoek een Uitvoeringstoets heeft uitgevoerd (d.d. 29-82022, kenmerk VT20170018-259168470-1944). Momenteel vinden onderhandelingen plaats
tussen Raad en Europees Parlement om te komen tot de definitieve vaststelling van de herziene
TEN-T verordening.
U heeft ProRail per brief (kenmerk IENW/BSK-2022/297285) verzocht een impact-scan op
bovengenoemde algemene oriëntatie uit te voeren aan de hand van een zevental vragen. In de
bijlage treft u de antwoorden op uw vragen aan. Deze geven een grove indicatie van de
kosteneffecten van de implementatie van het voorstel. De impact-scan bouwt voort op de
adviezen van ProRail uit de Uitvoeringstoets en is tot stand gekomen mede na constructieve
gesprekken met uw medewerkers.

Betekenis verordening voor het Nederlandse spoornet
In de overwegingen van de verordening staat dat de toename van het verkeer heeft geleid tot
een grotere congestie in het internationale vervoer. Voor een optimale internationale mobiliteit
van reizigers en goederen moeten de capaciteit van het trans-Europees vervoersnetwerk en het
gebruik daarvan worden geoptimaliseerd en moet die capaciteit zo nodig worden uitgebreid door
infrastructuurknelpunten weg te nemen en ontbrekende verbindingen te overbruggen binnen en
tussen lidstaten en, in voorkomend geval, met buurlanden, rekening houdend met de lopende
onderhandelingen met kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten.
ProRail onderschrijft wederom de doelstelling om te komen tot een Europees netwerk voor internationaal spoorvervoer en de daarbij horende interoperabiliteitseisen om zodoende zo optimaal
mogelijk het internationale goederen- en reizigersvervoer per spoor op de Europese corridors te
bevorderen.
ProRail maakt zich echter zorgen - gezien de technische en financiële betekenis - om de omvang
ervan op het binnenlandse spoornet. ProRail verwijst u hierbij ook naar de adviezen uit de bovengenoemde Uitvoeringstoets, waarvan het merendeel niet is overgenomen.

ProRail BV, KvK 30124359

1/3

Met de voorliggende verordening staat Nederland voor een immense opgave. Het aantal
wettelijke eisen dat aan het huidige TEN-T netwerk wordt gesteld is vergroot, het aantal lijnen
uitgebreid en de status van een aantal lijnen verhoogd, waardoor voor een deel van het
goederennetwerk de implementatietermijn is vervroegd van 2050 naar 2040. Toevoeging van
een binnenlandse lijn aan het TEN-T netwerk betekent toepassing van de betreffende Europese
eisen van dit netwerk. Dat heeft dus tot gevolg dat steeds meer lijnen van het Nederlandse
spoornetwerk onder de nieuwe en toekomstige eisen gaan vallen, met het bijbehorend financieel
beslag.
De meest opmerkelijke toevoegingen ten opzichte van de versie EC21 zijn, naast opname van
de Lelylijn, de trajecten Utrecht-Amersfoort en Amsterdam-Diemen aan het Core
goederennetwerk. Daarmee staat de toevoeging Utrecht-Amersfoort op gespannen voet met het
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS), dat initieel is ontwikkeld om dit baanvak van
goederenverkeer te ontlasten. Op basis van de ProRail-visie en OV-Toekomstbeeld zou de
routering echter via Weesp en/of via de IJssellijn moeten lopen. Deze laatste als oplossing totdat
een definitieve keuze voor de Goederenroutering Noord Oost Europa is gemaakt en gerealiseerd.
De snelheidseisen voor het TEN-T netwerk lijken vooral te zijn ontworpen voor grotere afstanden
met - in vergelijking met Nederland - lagere frequenties. Het Nederlandse spoornetwerk heeft
meer het kenmerk van een metropoolachtig netwerk, met kortere afstanden en hoogfrequent
reizigersverkeer. Zeker in situaties van gemengd gebruik (reizigers en goederen) zal
snelheidsverhoging extra infrastructuur vergen en/of noodzaken tot beperking van de
dienstregeling.
De combinatie van eisen van as-lasten voor goederenlijnen en de (huidige en/of hogere)
baanvaksnelheid leiden voor Nederland met name tot vergroting van de problematiek rond de
baanstabiliteit, hetgeen een significante (kosten)factor is om rekening mee te houden. ProRail
doet momenteel separaat onderzoek naar baanstabiliteit. Het onderzoek daarnaar is nog gaande;
de opgenomen kosten zijn vooralsnog een over de duim inschatting.
Voor de implementatie van ERTMS vindt - in afwachting van de second opinion op de
kostenraming - separaat overleg plaats tussen programmadirectie ERTMS en uw ministerie.
Derhalve is ERTMS in afspraak met uw ministerie niet in de impactscan meegenomen.
De kosten voor de aanleg van de Lelylijn kunnen pas door ProRail bepaald worden nadat de
tracékeuze is gemaakt met de daarmee verbonden inpassingseisen. Daarom kan op dit moment
geen redelijke inschatting gemaakt van deze kosten.
U heeft tevens gevraagd naar een analyse van lange termijn mogelijkheden voor aanvragen voor
Europese medefinanciering via de Connecting Europe Facility (CEF) voor Nederlandse
spoorweginfrastructuurprojecten voor de periodes 2021-2027 (CEF2), 2028-2034 (CEF3) en
2035-2041 (CEF4). Voor de periode 2021-2027 is voor infrastructuur maximaal 6,2 miljard euro
beschikbaar, te verdelen over 3 modaliteiten (spoor, weg, water) en 15 landen gezamenlijk.
Een eventuele Europese bijdrage is uiterst onzeker door de enorme concurrentie tussen de
subsidie aanvragen. Bij de zogenoemde CEF-calls van januari jl. en juni is de overtekening voor
het Core network bijna 5 maal het beschikbare budget en voor het comprehensive network 2,5
maal.
Over de budgetten van CEF3 en CEF4 is nog niets bekend, aangezien deze afhankelijk zijn van
de onderhandelingen in de Raad en Europees Parlement over het Multi-annual Financial
Framework van de Europese Unie.

ProRail B.V., KvK 30124359

2/3

Conclusie
ProRail komt tot de conclusie dat de omvang van de huidige voorstellen met de huidige
omstandigheden praktisch niet uit te voeren is.
ProRail onderschrijft dat implementatie van de eisen die volgen uit de herziene TEN-T
verordening een significante bijdrage gaan leveren aan de doelstellingen en ambities van zowel
de Nederlandse overheid alsook van de Europese Unie ten aanzien van het internationaal
reizigers- en goederenvervoer op de grote Europese transportassen.
Tegelijk maakt ProRail zich zorgen, gezien de technische en financiële betekenis, om de omvang
van de verordening op het binnenlandse spoornet.
Het voorgestelde TEN-T netwerk behelst meer dan ProRail voorziet vanuit OV-toekomstbeeld en
haar mobiliteitsvisie voor het internationale goederen- en reizigersvervoer in Nederland
noodzakelijk is. Het onderbrengen van een groter deel van het Nederlandse spoorwegnetwerk in
de TEN-T betekent een extra beslag op de beschikbare financiële middelen.
Daarnaast betekent de uitbreiding een grotere afhankelijkheid van huidige en toekomstige
Europese eisen aan het binnenlandse netwerk. Daarmee worden de mogelijkheden van flexibel
regionaal maatwerk, dan wel functionele differentiatie beperkt.
De huidige begroting is bij lange na ontoereikend voor de in de impactscan voorziene
investeringen. Tegelijkertijd geeft ook de huidige spanning in de bouwmarkt geen zicht op
volledige realisatie van de benodigde aanpassingen aan de infrastructuur voor 2030 (core
network). Daardoor is het onwaarschijnlijk om tijdig aan alle eisen voor 2030 te kunnen voldoen.
Voor de periode daarna kan nog geen uitspraak worden gedaan.
In de impactscan is geconstateerd dat een aantal lijnen een onjuist netwerk-label hebben
gekregen (b.v. de Willemspoortunnel als hogesnelheidsnetwerk). ProRail adviseert u met de
Europese Commissie in contact te treden om het label van deze lijnen te corrigeren. Hiermee
worden meer kostbare en tijdrovende procedures vermeden.
ProRail gaat er vanuit u met de impactscan voldoende inzicht gegeven te hebben in de effecten
op spoorgebied van deze TEN-T voorstellen en de daaruit voortvloeiende enorme opgave waar
Nederland voor staat. Uiteraard staat ProRail u graag terzijde bij de inzet vanuit Nederland als
lidstaat in de lopende gesprekken over de TEN-T-verordening en over de implementatie van de
uitkomsten ervan op het Nederlandse spoornetwerk. In het kwartaaloverleg van 22 juni jl. is
daartoe afgesproken dat uw ministerie op korte termijn een apart overleg op bestuurlijk niveau
over dit onderwerp zal organiseren.
Met vriendelijke groet,

Persoonsgegevens

ProRail B.V., KvK 30124359

3/3