Rapportage Groningengasveld
artikel 52h Mijnbouwwet gasjaar
2021/2022

[Deze pagina is opzettelijk leeg gelaten]

i

Inhoudsopgave
1.

Inleiding en leeswijzer..................................................................................................................... 1

2.

Temperatuurscenario en aantal graaddagen ................................................................................. 2

3.

Hoeveelheid gewonnen gas uit het Groningenveld en verdeling over de clusters. ....................... 3

4.

5.

6.

3.1.

Algemeen ................................................................................................................................ 3

3.2.

Rapportage artikel 4, vierde lid Vaststellingsbesluit Groningen gasveld 2020/2021 ............. 4

Norg................................................................................................................................................. 5
4.1.

De inzet van de gasopslag Norg .............................................................................................. 5

4.2.

De inzet en vullingsgraad van de gasopslag Norg per kalendermaand .................................. 5

Gerealiseerde productiestrategie over gasjaar 2020-2021 ............................................................ 7
5.1.

Algemeen ................................................................................................................................ 7

5.2.

Beschrijving van de prioriteitsvolgorde .................................................................................. 7

5.3.

Productiefluctuaties ................................................................................................................ 8

Waargenomen bodembeweging .................................................................................................. 10
6.1.

Analyse van de waargenomen bodemtrilling als gevolg van de inzet van de clusters ......... 10

6.2.

Analyse waargenomen bodembeweging ten opzichte van de verwachte bodembeweging10

ii

[Deze pagina is opzettelijk leeg gelaten]

iii

1. Inleiding en leeswijzer
Deze rapportage is opgesteld om te voldoen aan artikel 52h Mijnbouwwet, waarin staat dat de NAM
binnen een maand na afloop van een gasjaar een rapportage aan de Minister en de inspecteurgeneraal der mijnen dient te zenden over:
a.
b.
c.
d.

het temperatuurscenario dat zich in het afgelopen gasjaar heeft voorgedaan;
de hoeveelheid gewonnen gas uit het Groningenveld in het afgelopen gasjaar;
de inzet van de clusters en de gasopslag Norg;
of de winning conform de door Onze Minister vastgestelde operationele strategie is
uitgevoerd;
e. de waargenomen bodembeweging
Dit artikel is nader ingevuld door artikel 1.3a.10 Mijnbouwregeling:
De rapportage, bedoeld in artikel 52h, eerste lid, van de wet bevat tevens:
a.
b.
c.
d.
e.

het aantal graaddagen;
de inzet van de clusters per kalendermaand;
de inzet van de gasopslag Norg per kalendermaand;
een overzicht van de vullingsgraad van de gasopslag Norg per kalendermaand;
een beschrijving van de waargenomen bodembeweging als gevolg van de inzet van de
clusters;
f. een analyse van de waargenomen bodembeweging ten opzichte van gegevens over de
verwachte bodembeweging;
g. een overzicht van de waargenomen productiefluctuaties in relatie tot het bepaalde hierover
in de operationele strategie,
h. en een beschrijving van de gehanteerde prioriteitsvolgorde.
Hierna zullen de voorgeschreven onderdelen van deze rapportage worden behandeld. Daarbij zullen
de onderdelen uit de Mijnbouwregeling worden behandeld tezamen met het relevante onderdeel uit
de Mijnbouwwet.
In paragraaf 3.2 van deze rapportage is tevens invulling gegeven aan artikel 4, derde lid van het
vaststellingsbesluit Groningen gasveld 2021/2022. Daarin wordt voorgeschreven dat de NAM u zal
informeren indien uitvoering is gegeven aan het eerste lid (verzoek tot incidentele verhoging door
Gasunie Transport Services B.V.) met daarbij de omvang en de reden van deze gasproductie.

1

2. Temperatuurscenario en aantal graaddagen
Het aantal graaddagen in het gasjaar 2021/2022 (gasdag 1 oktober 2021 tot en met gasdag 30
september 2022) was 2,027. Op 12 juli 2022 heeft de Staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat een wijzigingsbesluit op de Operationele Strategie Groningen gasveld voor het gasjaar 20212022 gepubliceerd (kenmerk: DGKE / 22271044). In dit besluit is de gasproductie voor gasjaar 20212022 vastgesteld op 4,5 miljard Nm3, ongeacht het aantal graaddagen.

2

3. Hoeveelheid gewonnen gas uit het Groningenveld en verdeling
over de clusters.
3.1.

Algemeen

In het gasjaar 2021-2022 is 4,494 miljard Nm3 geproduceerd (Artikel 52 lid 1b). In Tabel 1 is de
geproduceerde hoeveelheid gas per maand per productielocatie weergegeven. Tabel 2 geeft de
volumes per cluster waarbij de volumes van de productielocaties zijn gealloceerd naar de clusters
conform artikel 1.3a.1 van de Mijnbouwregeling. Op ingesloten locaties wordt soms een klein
productievolume gerapporteerd. Dit komt omdat de gealloceerde volumes per put gerapporteerd
worden hetgeen niet betekent dat er daadwerkelijk uit deze locaties is geproduceerd. Bij het insluiten
van de locatie komt het voor dat putten van druk worden gelaten. De hieruit voortvloeiende volumes
worden ook gerapporteerd, al zijn ze gering ten opzichte van regulier geproduceerde volumes.

April 2022

May 2022

June 2022

July 2022

September 2022

Totaal gasjaar

10.2

1.4

1.5

2.1

25.6

10.8

5.0

11.6

22.5 105.0

195.9

De Eeker

63.1

67.9

71.0

68.3

41.6 118.2

59.3

0.5

30.8

36.2 118.7

685.0

Froombosch

0.0

7.1

42.2

21.2

26.2

58.9

57.7

15.9

19.7

0.0

0.0

0.0

248.9

Kooipolder

0.0

48.4

47.0

58.7

51.9

39.3

92.9

26.8

0.0

0.0

0.0

0.0

365.2

Oudeweg

0.0

12.7

14.9

5.1

2.4

4.4

20.6

0.0

0.0

25.3

26.6 100.7

212.9

Sappemeer

0.0

52.8

27.9

32.1

47.6

46.6

36.1

10.7

26.2

27.6

0.0

51.9

359.5

Schaapbulten

0.0

0.0

9.0

7.5

1.6

6.3

20.9

40.9

0.9

0.0

0.1

98.1

185.3

Scheemderzwaag

33.5

54.3

70.3

72.4

58.5

68.6

51.1

32.9

0.4

0.0

0.0

0.0

442.2

Slochteren

0.0

6.7

21.9

7.2

9.3

8.3

33.5

9.4

9.6

0.0

0.0

0.0

105.8

Spitsbergen

0.0

31.8

56.4

60.1

58.6

42.7

89.3

13.0

46.9

11.9

2.5 117.7

530.7

August 2022

March 202

0.0

9.3

February 2022

0.0

January 2022

December 2021

Amsweer

October 2021

November 2021

Tabel 1: Geproduceerd volume per productielocatie in miljoen Nm3 per maand

Tusschenklappen

0.0

5.2

12.2

5.2

20.7

8.7

24.8

14.2

12.8

23.1

24.8

48.9

200.6

Zuiderpolder

23.1

59.8

71.0

76.1

26.0

26.3 109.9

80.8

37.6

32.1

29.6

7.7

579.9

0.1

14.7

21.7

36.9

39.9

42.6

78.2

30.1

7.2

28.8

15.9

65.5

381.6

396.5 758.8

344.9

167.0

191.3

158.1 714.3

4493.5

Zuiderveen
Totaal:

66.1 356.5 472.5 455.0 412.4

3

October 2021

November 2021

December 2021

January 2022

February 2022

March 2022

April 2022

May 2022

June 2022

July 2022

August 2022

September 2022

Totaal gasjaar

Tabel 2: Gealloceerde gasproductie per cluster per maand in miljoen Nm3

Bierum

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

Eemskanaal

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

0.0

Centraal Oost

0.1

12.8

34.1

14.0

5.5

12.9

67.2

51.8

5.9

37.0

49.1

303.8

594.1

Zuid Oost

65.9 177.2

209.2

219.6 152.8 136.5 279.3 173.0

38.6

62.9

65.8

126.4

1707.1

0.2 166.6

229.3

221.5 254.1 247.1 412.4 120.1 122.5

91.4

43.2

284.1

2192.3

66.1 356.5

472.5

455.0 412.4 396.5 758.8 344.9 167.0 191.3 158.1

714.3

4493.5

Zuid West
Totaal:

3.2.

Rapportage artikel 4, vierde lid Vaststellingsbesluit Groningen gasveld
2021/2022

In Artikel 4 van het Vaststellingsbesluit Groningen gasveld 2021/2022 is bepaald dat de gasproductie
kan worden verhoogd met ten hoogste 1.5 miljard Nm3, indien Gasunie Transport Services B.V. (GTS)
een verzoek doet of een aanwijzing geeft aan GasTerra B.V., omdat tenminste één van de volgende
omstandigheden zich voordoet:
a. transportbeperkingen;
b. technische mankementen aan de installaties van Gasunie Transport Services B.V.;
c. onvoorziene ontwikkelingen in de samenstelling van het hoogcalorisch gas.

De NAM dient op grond van het derde lid van dit artikel hier over te rapporteren. In het gasjaar
2021/2022 zijn vanuit GTS geen verzoeken gedaan of aanwijzingen gegeven om de gaswinning te
verhogen tot boven het niveau gesteld in Artikel 2 van het Vaststellingsbesluit Groningen gasveld
2021/2022.

4

4. Norg
4.1.

De inzet van de gasopslag Norg

In het gasjaar 2021/2022 is 2,889.7 mln. Nm3 geproduceerd uit en 3,656.4 mln. Nm3 geïnjecteerd in
de ondergrondse gasopslag Norg. Productie en injectie vond plaats volgens het jaarprofiel
weergegeven in Figuur 1.

Figuur 1: De inzet van UGS Norg in gasjaar 2021/2022. De weergegeven dagproductie is de som van
productie (positief) en injectie (negatief) per dag.

4.2.

De inzet en vullingsgraad van de gasopslag Norg per kalendermaand

In Tabel 3 is de uit UGS Norg netto geproduceerde hoeveelheid gas per maand opgenomen, waarbij
geïnjecteerd volume van het geproduceerd volume wordt afgetrokken. Een maand waarin meer
geïnjecteerd dan geproduceerd is heeft dus een negatieve netto productie. Bij een vulgraad van 100%
is de UGS Norg gevuld met 6.0 miljard Nm3, dit is het maximale volume wat in de berging opgeslagen
kan worden. In Tabel 4 is de vulgraad van de UGS Norg bij de start van de maand weergegeven, zowel
in opgeslagen volume als in percentage van maximale vulgraad.

5

Tabel 3 Netto geproduceerd volume uit UGS Norg, negatieve getallen betekenen netto injectie in de betreffende maand
[mln.Nm3]

Maand
Oktober 2021

144.2

November 2021

732.3

December 2021

997.4

Januari 2022

562.0

Februari 2022

276.2

Maart 2022

65.8

April 2022

-298.3

Mei 2022

-748.3

Juni 2022

-803.7

Juli 2022

-735.4

Augustus 2022

-339.0

September 2022

-619.7

Tabel 4 Vulgraad UGS Norg op de eerste dag van elke maand van het gasjaar 2021/2022 en de eerste maand van gasjaar
2022/2023. De weergegeven stand komt overeen met de stand aan het einde van de gasdag.
[mln. Nm3]

[%]

01/10/2021

4862.0

81.0

01/11/2021

4717.8

78.6

01/12/2021

3948.1

65.8

01/01/2022

2988.1

49.8

01/02/2022

2412.5

40.2

01/03/2022

2144.9

35.7

01/04/2022

2033.1

33.9

01/05/2022

2402.3

40.0

01/06/2022

3158.1

52.6

01/07/2022

3959.9

66.0

01/08/2022

4695.3

78.3

01/09/2022

5028.9

83.8

01/10/2022

5642.6

94.0

6

5. Gerealiseerde productiestrategie over gasjaar 2021-2022
5.1.

Algemeen

De winning is uitgevoerd conform de door de minister vastgestelde operationele strategie. In Figuur
2 zijn de actuele maandvolumes per cluster weergegeven. De Operationele Strategie is tweemaal
tijdens het gasjaar gewijzigd, ten gevolge van de wijzigingsbesluiten genomen in april en juli 2022
(kenmerk DGKE-PDG / 22027373 respectievelijk DGKE / 22271044). Deze wijzigingen hebben geen
gevolgen gehad voor de inzet en resulterende volumeverdeling van de clusters.

Figuur 2: Gerealiseerd maandvolume in mln. Nm3 per cluster in het gasjaar 2021/2022.

5.2.

Beschrijving van de prioriteitsvolgorde

De NAM heeft de prioriteitsvolgorde gehanteerd zoals beschreven in de Operationele Strategie
Groningenveld voor het gasjaar 2021/2022.
1. Produceer die hoeveelheid Groningenveldgas die jaarlijks nodig is voor de
leveringszekerheid binnen de graaddagenformule 2021-2022;
2. Zorg voor voldoende werkvolume in de underground gas storage (hierna: UGS) Norg
gedurende de hele winter ten behoeve van de leveringszekerheid;
3. Houdt de door GTS geraamde benodigde capaciteit voor het gasjaar 2021-2022 en
daaropvolgende gasjaren in stand, met inachtneming van:
o Alle benodigde productielocaties worden operationeel gehouden;
o In de periode november tot en met maart is gemiddeld, buiten vorstperiodes,
de helft van de benodigde prodcutielocaties direct opregelbaar;
o Bij vorst zijn alle voor de capaciteit benodigde productielocaties direct
opregelbaar.
4. Produceer het volledige werkvolume uit UGS Norg, onder de randvoorwaarde dat de
stikstofinstallaties maximaal worden gebruikt;
5. Streef binnen de graaddagenformule en de voorwaarden van het instemmingsbesluit
gasopslag Norg naar het maximaal vullen van UGS Norg gedurende het injectieseizoen.

7

Op basis van het tweede ‘Wijzigingsbesluit op de Operationele Strategie Groningen gasveld gasjaar
2021-2022’ is voor gasjaar 2021/2022 de hoeveelheid Groningenveld volume noodzakelijk voor
leveringszekerheid uitgekomen op 4.5 miljard Nm3, de geproduceerde hoeveelheid over het gasjaar
bedraagt 4,494 mln. Nm3 (zie hoofdstuk 3.1).
UGS Norg is gedurende de gehele winter beschikbaar geweest voor productie. Het volledig leeg
produceren van UGS Norg is dit jaar niet nodig gebleken. De inzet hangt mede af van het
temperatuurverloop en wordt verder door GasTerra bepaald. In het gasjaar 2021/2022 is de vulgraad
van Norg op het laagste punt 1,972.4 mln. Nm3 geweest.
UGS Norg was bij aanvang gasjaar 2022/2023 gevuld tot een niveau van 5,628 mln. Nm3 (94%).

5.3.

Productiefluctuaties

In de Verwachtingenbrief (ref. DGKE-PDG / 20330147) heeft de Staatssecretaris al aangegeven dat
de NAM geen mogelijkheden meer heeft om het aantal overschrijdingen van regionale
productiefluctuatie bandbreedtes te beperken. In het Vaststellingesbesluit zijn met betrekking tot
productiefluctuaties dan ook geen verdere bepalingen opgenomen. Wel worden in deze rapportage
de productiefluctuaties nog gerapporteerd.
Het totaal aantal regiomaanden is 12 (maanden) * 3 (clusters) = 36. Hierin werd 26 keer de
fluctuatiebandbreedte overschreden. Dit betekent een overschrijding in 74% van de regiomaanden.
Op basis van historische temperatuurprofielen was ten tijde van het opstellen van de Operationele
Strategie werd een overschrijding verwacht van in 87% van de regiomaanden. Door tussentijdse
wijzigingen in de Operationele Strategie is geen goed vergelijk mogelijk tussen de gemodelleerde en
gerealiseerde overschrijdingen van de productiefluctuatiebandbreedte.
De fluctuaties per maand zijn weergegeven in Tabel 5, Tabel 6, Tabel 7 en Tabel 8. In Tabel 7 en
Tabel 8 zijn geproduceerde maandvolumes verwaarloosd wanneer deze kleiner zijn dan 0,05 mln.
Nm3. Een fluctuatiebandbreedteoverschrijding vindt plaats als in een cluster een verschil is van meer
dan 50% van het geproduceerde maandvolume ten opzichte van de maand ervoor, de gemiddelde
maandproductie van de twaalf voorgaande maanden, of beide.

Zuid Oost

-16.3

142.7 -106.2 -134.4

24.3

2.9

60.6

Zuid West

-168.8 166.5

62.6

-7.8

32.6

-7.1

165.4 -292.4

-31.1

-48.2

240.9

August 2022

7.4

-66.8

July 2022

-8.4

10.4

June 2022

-20.1

32.0

May 2022

21.3

April 2022

12.7

March 2022

January 2022

-14.0

-153.3 111.3

February 2022

December 2021

Centraal Oost

October 2021

November 2021

September 2022

Tabel 5: Verschil geproduceerd volume ten opzichte van voorgaande maand, in mln. Nm3.

54.3

-15.4

-45.9

31.1

12.1

2.4

254.7

-244.2 -117.0

-73.8

-45.7

-96.3 -103.9

Zuid West

-296.7

-22.2

-20.4

33.2

-93.8

September 2022

Zuid Oost

-9.3

August 2022

-26.6

July 2022

-19.1

June 2022

-1.4

May 2022

February 2022

-22.7

April 2022

January 2022

-40.4

March 2022

November 2021

Centraal Oost

December 2021

October 2021

Tabel 6: Verschil geproduceerd volume ten opzichte van gemiddelde productie voorgaande twaalf
maanden, in mln. Nm3.

44.0

24.4

-19.6

14.4

27.2 690.0

59.3 -36.5 -154.9 -119.6 -103.0

30.3 210.3 -83.6

-63.5

-9.1

-96.6 -140.0 151.0

8

October 2021

November 2021

December 2021

January 2022

February 2022

March 2022

April 2022

May 2022

June 2022

July 2022

August 2022

September 2022

Tabel 7: Afwijking geproduceerd volume ten opzichte van voorgaande maand, in procenten.

Centraal Oost

-99.4

15,502.1

167.3

-59.0

-60.4

133.2

420.7

-22.9

-88.6

525.3

32.8 518.5

Zuid Oost

-69.9

168.9

18.1

5.0

-30.4

-10.6

104.6

-38.0

-77.7

62.8

Zuid West

-99.9

103,139.6

37.6

-3.4

14.7

-2.8

66.9

-70.9

2.0

-25.4

4.7

92.1

-52.8 558.3

-82.8

-41.9 189.8

Zuid Oost

-78.8

-39.8

-26.1

-17.2

-38.7

-43.2

Zuid West

-99.9

-36.0

-8.8

-8.4

15.0

September 2022

-57.7

89.3

-76.9

63.5

124.1 1,097.8

26.9 -17.4

-80.0

-65.5

-61.0

-15.7

14.0 104.1 -41.0

-34.1

-51.4

-76.4

64.1

April 2022

August 2022

March 2022

-3.9

July 2022

February 2022

-64.0

June 2022

January 2022

-99.8

May 2022

November 2021

Centraal Oost

December 2021

October 2021

Tabel 8: Afwijking geproduceerd volume ten opzichte van gemiddelde productie voorgaande twaalf
maanden, in procenten.

9

6. Waargenomen bodembeweging
6.1.

Analyse van de waargenomen bodemtrilling als gevolg van de inzet van de
clusters

De huidige seismiciteit is vrijwel uitsluitend het gevolg van historische gasproductie. Door gaswinning
in het verleden is een drukverschil tussen verschillende delen van het veld ontstaan. Momenteel is
lokale drukdaling door drukvereffening het meest zwaarwegende mechanisme waardoor bevingen
ontstaan. Hierdoor is het effect op seismiciteit van verdeling van de gaswinning over verschillende
locaties verwaarloosbaar. Bevingen vinden veelal plaats in het noord-westelijk deel van het gasveld,
waar geen productie meer plaats vindt.
Voor een diepgaander analyse van de bodemtrillingen in relatie tot de inzet van de clusters wordt
verwezen naar het rapport “Rapportage seismiciteit Groningen – November 2022”, dat ongeveer
gelijktijdig met deze rapportage uitgebracht wordt. Daarnaast heeft NAM in de periode vanaf 1
oktober 2021 een aantal speciale rapportages uitgebracht. Deze zijn toegankelijk via de NAMwebsite1. Momenteel onderzoekt NAM recente ontwikkelingen in seismiciteit. Hierover zal separaat
een rapportage worden uitgebracht.

6.2.

Analyse waargenomen bodembeweging ten opzichte van de verwachte
bodembeweging

Er worden boven het Groningenveld continue deformatiemetingen uitgevoerd. Hiervoor zijn GNSS
meetstations opgesteld, zie Figuur 3. De meetresultaten worden per kwartaal gerapporteerd aan het
Staatstoezicht op de Mijnen. De deformatiemetingen zijn vergeleken met de meest recente
bodemdalingsprognose. Een uitgebreide analyse van de gemeten bodemdaling in vergelijking met de
verwachting is opgenomen in hoofdstuk 4 van het rapport Groningen long term subsidence forecast
(ref EP202008201822). In Figuur 4 en Figuur 5 worden van enkele stations de tijdseries getoond van
zowel de gemeten bodemdaling als de gemodelleerde daling. Gemeten bodemdaling ligt binnen de
onzekerheidsbandbreedte van de vooraf gemodelleerde bodemdaling, en valt dus niet buiten de lijn
der verwachtingen. Uitzondering hierop zijn een drietal meetstations ten westen van het
Groningenveld, waar de bodemdaling minder is dan verwacht. Dit is mogelijk het gevolg van een
overschatting van de drukafname door het model in deze gebieden, waar weinig of geen drukdata
beschikbaar is voor kalibratie.

1

De speciale rapportages zijn inzichtelijk via: https://www.nam.nl/over-nam/onderzoeksrapporten.html.

10

Figuur 3: Kaart met daarop aangegeven de locaties van geïnstalleerde GNSS meetstations boven en
rondom het Groningenveld.

11

Figuur 4: Vergelijking tussen de gemeten bodembeweging (paars GPS; blauw InSAR, zwart
waterpassing) per meetstation versus de geprognosticeerde bodemdaling (grijze lijn) inclusief
modelonzekerheid (grijze band) op de plaats van het meetstation. De start van de gecombineerde
tijdserie van metingen is aangesloten op de verwachtingswaarde van de geprognosticeerde
bodemdaling. In geval van een onderbreking in de tijd, worden de tijdseries voor en na de onderbreking
afzonderlijk aangesloten.
12

Figuur 5: Vergelijking tussen de gemeten bodembeweging (paars GPS; blauw InSAR, zwart
waterpassing) per meetstation versus de geprognosticeerde bodemdaling (grijze lijn) inclusief
modelonzekerheid (grijze band) op de plaats van het meetstation. De start van de gecombineerde
tijdserie van metingen is aangesloten op de verwachtingswaarde van de geprognosticeerde
bodemdaling. In geval van een onderbreking in de tijd, worden de tijdseries voor en na de onderbreking
afzonderlijk aangesloten.
13