Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

31 516

Beleidsdoorlichting Defensie

Nr. 42

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2023
In het kader van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE)
(Stcrt. 2018, nr. 16632) van het Ministerie van Financiën wordt het beleid
dat onder de beleidsartikelen van de begroting valt periodiek geëvalueerd.
In de memorie van toelichting van de Defensiebegroting 2019 is aan uw
Kamer toegezegd dat Defensie in 2023 een beleidsdoorlichting van
artikel 3 Koninklijke Landmacht uitvoert (Kamerstuk 35 000 X, nr. 2). Als
onderwerp wordt hierbij genoemd «Nederlands – Duitse Samenwerkingsverbanden». In 2022 is besloten om binnen dit artikel naar «Project
Taurus» te kijken, dat de integratie tussen Duitse en Nederlandse
militairen in de Duitse 1. Panzerdivision betreft. Zoals toegezegd in mijn
brief van 23 februari 2023 (Kamerstuk 33 279, nr. 37) worden de
uitkomsten van deze beleidsdoorlichting in 2024 aan uw Kamer aangeboden. Conform de motie van het lid Harbers c.s. (Kamerstuk 34 000,
nr. 36) informeer ik uw Kamer hierbij over de opzet en vraagstelling van
deze beleidsdoorlichting. Tevens ga ik in op de gewijzigde planning.
Essentie van het beleid
Op 28 mei 2013 tekenden de Ministers van Defensie van Nederland en
Duitsland een Declaration of Intent met betrekking tot de militaire
samenwerking tussen Nederland en Duitsland waardoor de inzetbaarheid
van de Nederlandse Landmacht en (het Duitse) HEER zou worden
versterkt. Drie jaar later volgde in februari 2016 de ondertekening van een
implementing arrangement waarmee de Nederlandse 43e Gemechaniseerde Brigade onderdeel werd van de Duitse 1. Panzerdivision en
waarmee het Duitse Panzerbataillon 414 een volledig geïntegreerd
Duits-Nederlands tankbataljon onder de 43e Gemechaniseerde Brigade is
geworden. De integratie van de 43e Gemechaniseerde Brigade in de
1. Panzerdivision heeft Nederland en Duitsland dankzij het «project
Taurus» voorzien van een flexibele Pantserdivisie die voor het hele
spectrum van gemechaniseerde operaties inzetbaar is. Dit vergroot voor
beide partijen de capaciteit om in een multinationale omgeving op
verschillende niveaus (van tactisch tot operationeel) te opereren.

kst-31516-42
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 516, nr. 42

1

Beleidsdoorlichting
Tijdens de beleidsdoorlichting wordt de doeltreffendheid en doelmatigheid van het in 2013–2022 gevoerde beleid ten aanzien van Project
Taurus onderzocht. Tijdens het onderzoek zullen de financiële kaders
nader uitgezocht worden om zo de financiële grondslag te kunnen
formuleren. Omdat Project Taurus over meerdere beleidsartikelen reikt, is
het op dit moment nog niet mogelijk hier meer inzicht in te kunnen geven.
Opzet van het onderzoek
In de eerste plaats is het doel van de beleidsdoorlichting om te leren van
het Nederlands-Duitse samenwerkingsverband project Taurus. Lessons
identified en lessons learned die uit het onderzoek naar voren komen
worden omgezet naar aanbevelingen die waardevol kunnen zijn voor
andere Nederlandse binationale en multinationale militaire samenwerkingsverbanden. De beleidsdoorlichting beperkt zich voor het onderzoek
tot het Nederlandse deel van de samenwerking met Duitsland. Het Duitse
aandeel zal hierbij wel als factor worden meegenomen. Verder wordt
onderzocht of er sprake is van doelmatigheid: value for money.
In de beleidsdoorlichting zal worden onderzocht welke factoren van
invloed waren op de doelmatigheid en doeltreffendheid van Taurus.
Verder moet de beleidsdoorlichting leiden tot een uitspraak/conclusie over
wat het samenwerkingsproject Taurus (heeft) bereikt op onder meer de
gevechtskracht, wendbaarheid, inzetbaarheid en gereedheid van de
Nederlandse krijgsmacht. Simpeler gesteld: wat is het «militair effect1»
van Taurus?
Ter ondersteuning van het onderzoek is een hoofdvraag met 10
deelvragen opgesteld. De hoofdvraag is:
«Welke factoren zijn van invloed geweest op de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het beleid ten aanzien van project Taurus en in welke
mate heeft Taurus de kwaliteit van het militair effect beïnvloed?»
Een beleidsdoorlichting wordt in beginsel uitgevoerd op basis van
beschikbare documentatie (synthesestudie). In aanvulling hierop worden
militaire eenheden bezocht en experts binnen (en buiten) het Ministerie
van Defensie gevraagd hun visie te geven door middel van interviews. Het
Duitse Ministerie van Defensie is op de hoogte gesteld van het onderzoek
en zal, waar relevant, ook betrokken worden in de genoemde interviews.
Uitvoering van het onderzoek
De beleidsdoorlichting wordt uitgevoerd door twee projectleiders van
mijn ministerie. Zij maken voor het onderzoek gebruik van diverse experts
van mijn ministerie en daarbuiten.
Voor het bewaken van de onafhankelijkheid en kwaliteit van het evaluatieonderzoek, is een begeleidingscommissie samengesteld. In RPE-artikel 4
lid 6 staat dat ten minste één methodologische en/of beleidsinhoudelijk
onafhankelijk deskundige wordt betrokken. In de begeleidingscommissie
zitten naast vertegenwoordigers van het Ministerie van Defensie en –
Financiën daarom ook twee externe onafhankelijke deskundigen die niet
betrokken zijn of zijn geweest bij het opstellen van het beleid omtrent
Nederlands-Duitse militaire samenwerkingsverbanden.

1

Met «het militair effect» wordt het resultaat (outcome) bedoeld dat voortkomt uit een militair
vermogen. Naar analogie van financiële markten is het «militair effect» vergelijkbaar met de
opbrengsten/rendement dat voortkomt uit financieel vermogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 516, nr. 42

2

De resultaten van de beleidsdoorlichting worden – als gevolg van de
benodigde afstemming in de voorbereidingsfase – in de tweede helft van
2024 aan uw Kamer aangeboden, en niet in de eerste helft van 2024 zoals
eerder gecommuniceerd (Kamerstuk 33 279, nr. 37).
De Minister van Defensie,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 516, nr. 42

3