Profileringsfondsen in het hoger onderwijs:
Een inventarisatie.

Onderzoeksbureau Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)
november 2011

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Dit is een uitgave van het Onderzoeksbureau van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb).
Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden naar: onderzoeksbureau@lsvb.nl. Dit artikel kan
worden gepubliceerd of geciteerd, mits correcte bronvermelding wordt gebruikt.
Auteurs:

Eduard Schmidt, BSc, BA
Marte Simons, BSc

Onderzoeksbureau Landelijke Studenten Vakbond
Postbus 1335
3500 BH Utrecht
Tel. 030-2316464

2

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Inhoudsopgave
1. Aanleiding voor dit onderzoek……………………………………………………………….blz. 4
2. Wat is het profileringsfonds………….………….………….………….………….………...blz. 6
3. In hoeverre zijn studenten op de hoogte van de regelingen van het
profileringsfonds………………………………………………………………………………………blz.
4. Op welke manier verschillen instellingen met betrekking tot het
profileringsfonds………………………………………………………………………………………blz.
5. Wat is de toekomst van het profileringsfonds?……………………………………blz.
6. Conclusie……………………………………………………………………………………………..blz.
Bronnen

Bijlagen:
- De cijfers per instelling
- Factsheet (inclusief samenvatting)

3

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

1. Aanleiding voor dit onderzoek
In de plannen omtrent de wijziging van de Wet op Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek
(WHW) van voormalig minister Plasterk en huidig staatssecretaris Zijlstra is een belangrijke rol
weggelegd voor de profileringfondsen. Deze fondsen zijn er, zoals beschreven in artikel 7.51 van de
WHW, zodat “studenten die studievertraging hebben opgelopen als gevolg van bijzondere
omstandigheden (…) uit het Profileringfonds van hun instelling een uitkering [kunnen] krijgen.”1
Met de komst van de langstudeerboete (een boete van 3000 euro voor studenten die
studievertraging oplopen) wordt het profileringfonds steeds belangrijker. Studenten kunnen in
sommige gevallen op dit fonds aanspraak maken als de vertraging is opgelopen door bijvoorbeeld
ziekte2 of door bestuursactiviteiten, mede doordat er in het wetsvoorstel over langstudeerders geen
hardheidsclausule is opgenomen die uitzonderingen maakt voor bijvoorbeeld zieke studenten. De
Landelijke Studentenvakbond (LSVb) verwacht, net als het kabinet3, dat er vaker een beroep wordt
gedaan op het profileringsfonds na de invoering van deze boete, aangezien het hoge bedrag van de
boete voor veel studenten niet zomaar te betalen zal zijn.
Ook vanuit de politiek zijn in het verleden vragen gesteld over het profileringsfonds. Als antwoord is
er in juni 2010 een rapport uitgebracht door de Inspectie van het Onderwijs. Dit rapport laat via een
beperkt aantal cases zien hoeveel geld er in het profileringsfonds zit, hoe dit zich heeft ontwikkeld
door de jaren heen en of studenten weet hebben van het profileringsfonds. Dit onderzoek is een
meer gedetailleerd verslag over het profileringsfonds dan dat van de Inspectie van het Onderwijs. In
dit onderzoek zijn meer instellingen benaderd voor informatie en wordt specifieker ingegaan op de
grootte en het gebruik van het profileringsfonds bij verschillende instellingen. Daarnaast wordt ook
het aspect van inspraak op het profileringsfonds meegenomen.
Als laatste is het belangrijk om te vermelden dat het onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs
zich richt op het voormalige afstudeerfonds, bedoeld voor studenten die door verschillende
omstandigheden (bijvoorbeeld ziekte of zwangerschap) niet kunnen studeren. Daardoor zijn de
meest recente cijfers die worden gebruikt in het rapport uit 2008. Door nu cijfers op te vragen over
het profileringsfonds kan meer inzicht verkregen worden in hoeverre de inhoud van
profileringsfondsen veranderd zijn en wat dit betekent voor de financiële omvang van het
profileringsfonds. Door de bezuinigingen in het hoger onderwijs en de komst van de
langstudeerboete, is de verwachting dat het profileringsfonds behoorlijk veranderd gaat worden. Het
doel van dit onderzoek is dan ook om een inventarisatie te maken van het profileringsfonds in het
hoger onderwijs.

1

WHW: Artikel 7.51
Uit eerder onderzoek van de LSVb bleek dat ziekte de belangrijkste reden is voor studievertraging onder
studenten, zie hiervoor “De (on) schuld van langstuderen” van de LSVb
3
Memorie van Antwoord - Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (17
juni 2011)
2

4

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011
Om deze inventarisatie te kunnen maken, zijn een aantal deelvragen opgesteld:





Wat is het profileringfonds?
In hoeverre zijn studenten op de hoogte van het profileringsfonds?
Op welke manier verschillen instellingen met betrekking tot het profileringsfonds?
Wat is de toekomst van het profileringsfonds?

Om deze vragen te kunnen beantwoorden is gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Allereerst
is er contact gezocht met medezeggenschapsorganen van hogescholen en universiteiten via
respectievelijk het Studenten Overleg Medezeggenschap (SOM) en het Landelijke Overleg Fracties
(LOF). Daarnaast zijn hogescholen en universiteiten benaderd om antwoord te geven op een aantal
vragen omtrent het profileringsfonds. Onder de groep geïnterviewden zitten studentdecanen, leden
uit de commissie Financiële Ondersteuning Studenten (FOS) en medewerkers van afdelingen
onderwijs & studentenzaken.
Ten tweede is er gebruik gemaakt van documentanalyses van bijvoorbeeld jaarrekeningen van
hogescholen en universiteiten, Kamerdebatten en rapporten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OC&W).
Om er zeker van te zijn dat de cijfers kloppen, is zoveel mogelijk samengewerkt met hogescholen en
universiteiten. Allereerst is er aan de instellingen zelf gevraagd om met cijfers te komen. Nadat was
berekend hoeveel de instellingen relatief uitgaven aan het profileringsfonds (door te kijken hoe groot
het deel van de totale lasten is wat wordt uitgegeven aan het profileringsfonds en hoeveel er per
student beschikbaar is) kregen instellingen de kans om te reageren op deze cijfers en ze zo nodig te
verbeteren. Hierdoor kan aangenomen worden dat de cijfers kloppen.

5

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

2. Wat is het profileringsfonds?
Het profileringsfonds is een samenvoeging van een aantal bestaande regelingen. Dit zijn het
voormalig afstudeerfonds voor studenten met vertraging door bijzondere omstandigheden, de
regelingen omtrent bestuursbeurzen (voor bijvoorbeeld medezeggenschap en studieverenigingen)
en de kennisbeurzen4. Ook andere regelingen, voor bijvoorbeeld topsporters of talenten op cultureel
gebied, vallen sinds de samenvoeging veelal onder het profileringsfonds. Het profileringsfonds is dus
de nieuwe versie van het voormalige afstudeerfonds.
Het idee achter het profileringsfonds is dat universiteiten en hogescholen zich kunnen profileren
door dit fonds. Een universiteit kan zich bijvoorbeeld profileren op het gebied van topsport, door
vanuit het profileringfonds geld beschikbaar te stellen voor beurzen voor topsporters. Hierdoor is er
een grote verscheidenheid onder hoger onderwijs instellingen over hoe het profileringsfonds wordt
ingevuld. Figuur 2 biedt een overzicht van de verschillende hoger onderwijsinstellingen en hun
invulling van het profileringsfonds.
Het geld van de profileringfondsen wordt uitgekeerd vanuit de lumpsum5 wat betekent dat
universiteiten en hogescholen naar eigen inzicht het geld kunnen besteden. In het algemeen wordt
gesproken over bijzondere omstandigheden. Dit is uiteraard een vrij brede definitie die door de
WHW als volgt wordt ingevuld (zie volgende pagina):
Vaak wordt er in het profileringsfonds onderscheid gemaakt tussen twee belangrijke onderdelen. De
eerst is het afstudeerfonds, het geld wat beschikbaar is voor studenten die te maken hebben met
studievertraging door overmachtsituaties zoals ziekte of een handicap de andere grote post zijn de
bestuursbeurzen.

4
5

Landelijke Overleg Studentdecanen (LOS) - Profileringsfonds: enkele suggesties ter advisering
Halbe Zijlstra in het debat Collegegeld Langstudeerders op 21 april 2011

6

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

2. De bijzondere omstandigheden, bedoeld in het eerste lid, onderdelen b en c, zijn:
a. het lidmaatschap van het bestuur van een studentenorganisatie van enige omvang met
volledige rechtsbevoegdheid, een opleidingscommissie, het bestuur van een opleiding als
bedoeld in artikel 9.17, de universiteitsraad, de faculteitsraad, het orgaan dat is ingesteld op
grond van de medezeggenschapsregeling, bedoeld in artikel 9.30, derde lid, of 10.16a, derde
lid, de medezeggenschapsraad, de deelraad of de studentenraad,
b. activiteiten op bestuurlijk of maatschappelijk gebied die naar het oordeel van het
instellingsbestuur mede in het belang zijn van de instelling of van het onderwijs dat de student
volgt,
c. ziekte of zwangerschap en bevalling,
d. een lichamelijke, zintuiglijke of andere functiestoornis,
e. bijzondere familieomstandigheden,
f. studievertraging die het gevolg is van de wijze waarop de instelling de opleiding feitelijk
verzorgt.
g. overige door het instellingsbestuur met in achtneming van het derde lid vastgestelde
bijzondere omstandigheden waarin een student verkeert,
h. andere dan de in de onderdelen a tot en met g bedoelde omstandigheden die, indien een
daarop gebaseerd verzoek om financiële ondersteuning door het instellingsbestuur niet zou
worden gehonoreerd, zouden leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.
Figuur 1: Artikel 7.51, lid 2 van de WHW
Bron: www.wetten.nl

In de meeste gevallen staat in het studentenstatuut van universiteiten en hogescholen beschreven
onder welke voorwaarden studenten geld kunnen krijgen vanuit het profileringsfonds. Helaas is
hierin niet altijd evenveel duidelijkheid. Een voorbeeld hiervan is het noemen van bovenstaand
wetsartikel. Hoewel het profileringsfonds op dit artikel gebaseerd is, noemen lang niet alle
instellingen dit artikel bij naam in het studentenstatuut. Dit kan het voor studenten lastig maken om
te weten waar zij recht op hebben.
Medezeggenschapsorganen hebben instemmingsrecht op de inhoud van het profileringsfonds, maar
geen invloed op de grootte hiervan. Dit zorgt voor een paradoxale situatie. Medezeggenschappers
kunnen ervoor pleiten om bepaalde regelingen op te nemen in het profileringsfonds maar hebben
vervolgens geen mogelijkheid om ook daadwerkelijk ervoor te zorgen dat er voldoende geld voor
zo’n regeling is. In de praktijk zullen medezeggenschappers soms dus pijnlijke keuzes moeten maken
in welke regelingen wel en niet in het profileringsfonds komen om ervoor te zorgen dat er voldoende
geld is voor de regelingen. In de praktijk is er vaak sprake van een trade- off. Als

7

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011
medezeggenschappers meer geld voor afstudeersteun willen, dan zal er waarschijnlijk geld van
bestuursbeurzen afgehaald moeten worden.

8

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

3. In hoeverre zijn studenten op de hoogte van het profileringsfonds?
In het rapport “Van Afstudeer naar Profileringsfonds: Over de financiële Ondersteuning van
Studenten in het Hoger Onderwijs” van de Inspectie van het Onderwijs wordt aangegeven dat “het
percentage studenten dat niet op de hoogte is van de mogelijkheden opvallend groot [is].”6 Een reden
hiervoor wordt eerder al gegeven in het rapport wanneer er wordt gekeken naar de zichtbaarheid
van de informatie omtrent het profileringsfonds op de websites van verschillende hoger
onderwijsinstellingen7.

Figuur 3: Beschikbaarheid van informatie op publiek toegankelijke websites
Bron: Inspectie van het Onderwijs, 2010: p. 15
Ook op het gebied van goede documentatie zijn er veel instellingen die volgens de Inspectie van het
Onderwijs tekortschieten. Dit is te zien in figuur 4.

Figuur 4: Beschikbaarheid informatie schriftelijk/via website
Bron: Inspectie van het Onderwijs, 2010: p. 16
Uit eigen inventarisatie blijkt dat veel instellingen in een studentenstatuut uiteen hebben gezet wie
er in aanmerking komen voor een compensatie uit het profileringsfonds. In lang niet alle
studentenstatuten staat echter op welk wetsartikel het fonds gebaseerd is. Dit maakt het voor
studenten onduidelijk wat hun rechtspositie is.
Een inventarisatie van jaarrekeningen van verschillende hoger onderwijsinstellingen laat ook zien dat
het lastig is om uit te vinden hoeveel geld er beschikbaar is voor het profileringsfonds. In vrijwel geen
enkele jaarrekening staan specifieke bedragen genoemd, zowel als er gekeken wordt naar de
uitgaven als naar de begrootte kosten. De LSVb vindt daarom ook dat “instellingen zullen zich in de

6
7

Inspectie van het Onderwijs, 2010: p. 10
De Inspectie bekeek veertien hogescholen en vier universiteiten voor hun onderzoek.

9

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011
jaarrekening moeten gaan verantwoorden over het profileringsfonds”8 maar ziet ook dat het zover
nog niet is.
Daarnaast kan het ook voor studenten lastig zijn om te weten waar zij recht op hebben. Dikwijls is er
sprake van meerdere regelingen en wordt de naam profileringsfonds niet expliciet gebruikt. Een
voorbeeld is de universiteit Twente die drie verschillende regelingen kent die onder het
profileringsfonds zouden vallen. Instellingen geven aan wel bij tijd en wijle te doen aan voorlichting
over het fonds maar, zoals één van de geïnterviewden opmerkt “het is natuurlijk niet de bedoeling
dat ze na zo’n voorlichting allemaal een beroep gaan doen op het fonds”.
Verder ziet de LSVb het als een probleem dat niet elke instelling dezelfde naam voor het fonds
hanteert. Dit komt de transparantie niet ten goede. Een medezeggenschapper zei daarnaast: “de
FOS [Financiele Ondersteuning Studenten] is niet overal hetzelfde - en wordt bovendien niet overal
toegepast”. Duidelijk is dat iedere instelling er andere regels op nahoudt wat het voor studenten
allemaal niet overzichtelijker maakt. Een aantal van de geïnterviewden gaf aan dat het laten
uitvoeren van het profileringsfonds door OC&W of door DUO een goed alternatief kan zijn voor de
huidige situatie.

8

Memorie van Antwoord - Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (17
juni 2011)

10

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

4. In hoeverre verschillen instellingen in de manier waarop ze het
profileringsfonds vorm geven?
Zoals gezegd kunnen instellingen zich met het profileringsfonds profileren. Doordat het bedrag wat
voor het profileringsfonds uit de Rijksbijdrage komt, moeten er altijd keuzes worden gemaakt in de
inrichting van het profileringsfonds. Instellingen geven echter wel aan dat het bedrag beschikbaar
voor afstudeersteun, variabel is. Zo geven een aantal instellingen aan dat het budget wordt
vastgesteld op basis van de eerdere jaren maar dat het plafond qua afstudeersteun doorlaatbaar is.
Dit wel zeggen dat er een wettelijke bepaling is om steun te bieden in bepaalde gevallen, waardoor
het bedrag dat begroot is soms overstegen wordt.
In de bijlage bij dit rapport zijn cijfers te vinden van een groot aantal instellingen. Deze cijfers zijn
door de instellingen zelf aangeleverd en laten zien hoeveel geld er in het profileringsfonds zit (zowel
absoluut als relatief gezien) en welke regels er wel en niet onder vallen. De ChristenUnie heeft eerder
al gewaarschuwd voor het feit dat, doordat de instellingen zelf alles kunnen invullen omtrent de
grootte en de vorm van het profileringsfonds, gelijke gevallen bij verschillende instellingen ongelijk
kunnen worden behandelt. Wanneer gekeken wordt naar cijfers over het profileringsfonds bij
verschillende instellingen, lijkt dit goed mogelijk. Een aantal grote verschillen valt op.
Meest prominente verschil is het verschil in grootte van het profileringsfonds tussen universiteiten
en hogescholen. Langer is al bekend dat er bij hogescholen minder geld beschikbaar is voor
bestuursbeurzen. Vreemder is echter het feit dat er ook voor afstudeersteun minder begroot en/of
minder uitgegeven wordt bij hogescholen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat HBO- studenten minder vaak
last krijgen van zaken als ziekte of vervelende familieomstandigheden dan WO- studenten.
Waarschijnlijker lijkt het dat studenten op hogescholen minder bekend zijn met het
profileringsfonds. Dit wordt bevestigd door studentdecanen uit het HBO. Tenslotte wordt er op hboinstellingen de beurs vaak pas uitbetaald als de student daadwerkelijk vertraging heeft, terwijl op
universiteiten de beurs meestal meteen na bijvoorbeeld het bestuursjaar wordt uitgereikt. Ook
studenten die uiteindelijk geen vertraging oplopen krijgen dan dus een beurs.
Maar ook tussen universiteiten en hogescholen onderling zijn er grote verschillen in de omvang van
het fonds. Dit is duidelijk te zien in tabellen in de factsheet. Deze zijn het gevolg van beleidsmatige
keuzes die, zoals eerder genoemd, niet door medezeggenschapsorganen te beïnvloeden zijn.
Daarnaast zijn er universiteiten die de expliciete keuze hebben gemaakt zich te profileren door
bijvoorbeeld beurzen voor excellente niet-EER-studenten of talentbeurzen.
Andere verschillen zijn de regelingen die wel of niet onder het fonds vallen. Een goed voorbeeld
hiervan zijn topsporters. In veel gevallen kunnen die aanspraak maken op het profileringsfonds, maar
niet overal. Daarnaast is niet duidelijk bij welke instellingen ze welk bedrag kunnen verwachten.

11

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

5. Wat is de toekomst van het profileringsfonds?
Zoals eerder opgemerkt werd er in debatten omtrent de langstudeerboete vaak verwezen
naar het profileringsfonds. Is het profileringsfonds een oplossing voor studenten die te
maken krijgen met deze boete? En wat betekent de boete voor de druk op het
profileringsfonds?
Studentdecanen, zowel uit het HBO als uit het WO, geven veelal aan dat zij verwachten dat
de druk op het profileringsfonds sterk gaat toenemen. Een van de geïnterviewden geeft aan:
“volgens het amendement Rouvoet moeten instellingen regels stellen voor het compenseren
van de langstudeerdersboete voor studenten die studievertraging opgelopen hebben door
bijvoorbeeld ziekte of functiebeperking. Deze boete betekent dus mogelijk een extra belasting
van het profileringsfonds”.
Doordat veel instellingen te kampen hebben met bezuinigingen, moet ook het
profileringsfonds hieraan geloven. Dit betekent in veel gevallen dat er sprake zal zijn van een
trade-off. Doordat de verwachting is dat er meer druk zal komen op het onderdeel
afstudeersteun uit het profileringsfonds, kiezen instellingen ervoor om minder uit te geven
aan bestuursbeurzen. Op deze manier kan de instelling zonder het profileringsfonds te
verhogen, voldoen aan de wettelijke eis om studenten steun te bieden. Bij sommige
instellingen is dat dit jaar al het geval en worden besturen gekort op hun beurs om genoeg
geld voor afstudeersteun beschikbaar te houden.
Eén van de geïnterviewden geeft aan dat “oplossingen via het profileringsfonds kunnen
worden gezien als een dubbele boete voor de universiteit”. Hiermee wordt bedoeld dat (net
als studenten) instellingen een boete krijgen voor studeren die studievertraging hebben en
daarnaast ook een tegemoetkoming moeten krijgen uit het profileringsfonds, terwijl er
vanuit het ministerie van OC&W niet meer geld naar de instellingen gaat voor het
profileringsfonds. Instellingen geven allen aan dat zij het er over eens zijn dat studenten die
door overmacht studievertraging oplopen, niet beboet zouden moeten worden.

12

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

6. Conclusie
Uit dit onderzoek wordt duidelijk dat het profileringsfonds erg verschilt per instelling. De grootste
verschillen zijn te vinden tussen hogescholen en universiteiten, zowel wat betreft afstudeersteun als
wat betreft bestuursbeurzen. Daarnaast zijn er ook een aantal algemene conclusies.
De belangrijkste zorg van de LSVb is de extra druk op het profileringsfonds. Door de bezuinigingen op
het hoger onderwijs en de langstudeerboete, zal er meer druk komen te staan op de
profileringsfondsen. Hierbij zullen vaak pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden. Op sommige
instellingen worden al bestuursbeurzen naar beneden bijgesteld.
Een belangrijk punt van aandacht is de beperkte “zichtbaarheid” van de gelden en de regelingen
binnen de profileringsfondsen. Instellingen kunnen zelf kiezen hoeveel geld er in deze fondsen
gestoken wordt (met inachtneming van de wettelijke verplichtingen die zij hebben). Doordat in de
jaarrekeningen echter niet goed terug te vinden is hoeveel geld er precies is besteed, is het
onduidelijk hoe instellingen zich daadwerkelijk profileren. Volgens staatssecretaris Zijlstra dient uit
het (jaar)verslag van de instelling te blijken of zij de rijksbijdrage (waar het geld voor het
profileringsfonds uitkomt) doelmatig is besteed. Doordat deze cijfers echter vaak niet gegeven of niet
duidelijk zijn, is het voor medezeggenschappers en studenten lastig om de instellingen ter
verantwoording te roepen als zij dit nodig achten met betrekking tot het profileringsfonds.
Advocatenkantoor Stibbe heeft dit, in opdracht van de LSVb, ISO en LKvV al eerder aan de kaak
gesteld9.
Een ander probleem is het feit dat medezeggenschappers maar een beperkte invloed kunnen
uitoefenen op het profileringsfonds. Het feit dat in veel jaarrekeningen niet duidelijk te vinden is
hoeveel geld er beschikbaar is vanuit het profileringsfonds, zorgt ervoor dat het voor bijvoorbeeld
besturen van studentenverenigingen, lastig is om te weten waar ze precies aanspraak op kunnen
maken.
Samengevat kan gesteld worden dat het profileringsfonds niet goed opvang kan bieden aan
studenten die een langstudeerboete krijgen. Het profileringsfonds verschilt zowel qua grootte als qua
naam en regelgeving sterk per instelling en het fonds is onvoldoende zichtbaar voor studenten.
Grootste zorgt is de extra druk op het fonds wat kan leiden tot bezuinigingen op bestuursbeurzen en
andere speciale regelingen.

9

Brief advocatenkantoor Stibbe aan LSVb, ISO en LKvV

13

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Bronnen:
Inspectie van het Onderwijs (2010). Van Afstudeer naar Profileringsfonds: Over de financiële
Ondersteuning van Studenten in het Hoger Onderwijs
LSVb (2011). De (on)schuld van langstuderen.
www.tweedekamer.nl
www.wetten.nl
www.publitiek.nl

14

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Factsheet en samenvatting:
In dit onderzoek van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) is gekeken naar profileringsfondsen in
het hoger onderwijs. In het debat rond de langstudeerboete werd veelal het profileringsfonds
opgeworpen als oplossing voor gedupeerde studenten. Omdat een brede inventarisatie naar het
profileringsfonds ontbreekt, heeft de LSVb via documentanalyse en interviews onderzoek gedaan
naar het fonds. Door universiteiten en hogescholen actief bij dit onderzoek te betrekken hoopt de
LSVb dat het de meest betrouwbare gegevens heeft verzameld en daardoor een goed beeld kan
geven van het profileringsfonds in het Nederlands hoger onderwijs.
De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat veel instellingen verwachten dat de druk op het
profileringsfonds toeneemt. Hierdoor verwachten instellingen dat er bezuinigd gaat worden op
bestuursbeurzen omdat, gezien de bezuinigingen in het hoger onderwijs, er vrijwel bij geen enkele
instelling extra geld beschikbaar wordt gemaakt. Net als de LSVb vinden veel instellingen het een
kwalijke zaak dat studenten die door overmacht of omstandigheden langer moeten studeren een
boete krijgen.
Hoewel de verwachting is dat de druk op het profileringsfonds toeneemt, is een belangrijke
bevinding dat studenten op dit moment vaak niet veel weten over het profileringsfonds. Dit kan
volgens de geïnterviewden één van de redenen zijn dat er op hogescholen veel minder wordt
uitgegeven aan het profileringsfonds dan op universiteiten.
Verder roept de LSVb op tot helderheid omtrent het profileringsfonds. Niet iedere instelling gebruikt
dezelfde regels, procedures en naam voor het profileringsfonds, waardoor het voor studenten lastig
kan zijn om te zien waar ze recht op hebben. Omdat daarnaast in jaarrekeningen vaak niet expliciet
vermeld wordt hoeveel geld er in het profileringsfonds zit, is het ook lastig om instellingen ter
verantwoording te roepen.
Belangrijk om te vermelden is dat instellingen en de LSVb zich samen zorgen maken over de
toekomst van het profileringsfonds. De extra druk die op het profileringsfonds komt te staan door
overheidsmaatregelen, kan ervoor zorgen dat er pijnlijke keuzes moeten worden gemaakt.

Factsheet: cijfers per instelling
Top 10 WO als percentage van de totale lasten op de begroting
Instelling
% van lasten
Universiteit Wageningen
0,69%
Universiteit Twente
0,47%
Universiteit van Tilburg
0,42%
Erasmus Universiteit Rotterdam
0,28%
Rijksuniversiteit Groningen
0,25%
TU Delft
0,21%
Universiteit van Amsterdam
0,21%
TU Eindhoven
0,20%
Radboud Universiteit Nijmegen
0,19%
Universiteit Leiden
0,16%
Universiteit Maastricht
0,15%
Universiteit Utrecht
0,13%

Totaal bedrag
€1.968.000
€1.500.000
€850.000
€1.363.000
€1.450.000
€1.100.000
€1.200.000
€635.000
€920.000
€792.500
€550.000
€1.000.000

15

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011
Top 10 WO uitgaven per student
Instelling
Universiteit Wageningen
Universiteit Twente
TU Eindhoven
Erasmus Universiteit Rotterdam
Universiteit van Tilburg
TU Delft
Rijksuniversiteit Groningen
Radboud Universiteit Nijmegen
Universiteit Leiden
Universiteit Maastricht
Universiteit van Amsterdam
Universiteit Utrecht

€ per student
€302,12
€166,63
€86,94
€65,65
€64,62
€64,59
€52,54
€48,07
€42,54
€37,93
€36,65
€32,96

Totaal bedrag
€1.968.000
€700.000
€635.000
€1.363.000
€850.000
€1.100.000
€1.450.000
€920.000
€792.500
€550.000
€1.200.000
€1.000.000

Top 10 HBO als percentage van de totale lasten op de begroting
Instelling
ArtEZ
Haagse Hogeschool
Fontys Hogescholen
Windesheim
NHL Hogeschool
Hogeschool voor de kunsten Utrecht
Saxion
Hogeschool Rotterdam
Christelijke hogeschool Ede
Stenden
Hogeschool van Amsterdam
InHolland
Avans

% van lasten
0,55%
0,20%
0,13%
0,10%
0,10%
0,10%
0,08%
0,08%
0,07%
0,033%
0,025%
0,01%
0,007%

Totaal bedrag
€260.000
€305.697
€422.088
€150.000
€81.000
€50.000
€154.688,90
€200.000
€22.500
€30.000
€74.490,26
€10.648
€14.103,07

€ per student
€84,77
€14,35
€10,52
€12,63
€6,98
€6,70
€6,67
€5,45
€1,75
€7,88
€2,70
€0,59
€0,30

Totaal bedrag
€260.000
€395.697

Top 10 HBO uitgaven per student
Instelling
ArtEZ
Haagse Hogeschool
Fontys Hogescholen
Hogeschool voor de kunsten Utrecht
Windesheim
Saxion
Hogeschool Rotterdam
Christelijke hogeschool Ede
Hogeschool van Amsterdam
NHL
Stenden
Avans
InHolland

€422.088
€50.000
€150.000
€154.688,90
€200.000
€22.500
€74.490,26
€81.000
€30.000
€14.103,07
€10.648

16

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Overzicht per instelling
Dit hoofdstuk geeft een overzicht per instelling over de bedragen die beschikbaar zijn per
instelling en waar het geld aan wordt uitgegeven.
Er is gekozen om het bedrag dat per instelling beschikbaar is, te delen door alle studenten en
door de totale lasten. Op deze manier wordt duidelijk hoeveel geld er per student
beschikbaar is en hoe groot het percentage van de begroting is dat gebruikt wordt voor het
profileringsfonds. Door deze methode wordt het mogelijk om instellingen ook onderling te
vergelijken, aangezien er rekening wordt gehouden met de financiën per instelling en met
het aantal studenten per instelling. In het onderstaande overzicht staan de vragen die wij
ons hebben gesteld:
VOORBEELD

Cijfers

Bedrag beschikbaar

Hoeveel geld is er
Hoe is het geld van het
beschikbaar per
profileringsfonds verdeeld?
instelling?
Wat zijn de totale lasten
van de instelling (zoals
blijkt uit het meest
recente jaarverslag)
Hoe groot is het
percentage van de
totale lasten dat voor
het profileringsfonds
beschikbaar is
(bedrag beschikbaar /
totale lasten x 100)
Hoeveel studenten
studeren aan de
instelling?
Hoeveel geld is er per
student beschikbaar
vanuit het
profileringsfonds?
(bedrag beschikbaar /
aantal studenten)
Welke regelingen neemt
de instelling op in het
profileringfonds die niet
algemeen geldend zijn?

Totale lasten

Percentage van totale lasten

Aantal studenten

Bedrag per student

Bijzondere categorieën

Bijzonderheden

17

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

WO-instellingen
Erasmus Universiteit Rotterdam

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

€ 1.363.000
€ 483.800.000
0.28%
20.763 studenten
€ 65,65
 Internationale
studenten komen
nu volledig in
aanmerking o.b.v.
basisbeurs
uitwonend
 Topsport en het
verrichten van
community
service
 Excellente nietEER studenten
kunnen een
gedeeltelijke
beurs krijgen ter
verlaging van het
instellingscollegeg
eld. De faculteit
betaalt de
verdere verlaging
tot het wettelijk
collegegeld
Er is € 225.00 onttrokken
aan het profileringsfonds
t.b.v. verlaging
instellingscollegegeld
naar wettelijk
collegegeld van
excellente EURstudenten die een
tweede opleiding volgen.

Overige

Bijzonderheden

18

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Radboud Universiteit Nijmegen

Cijfers

Bedrag beschikbaar

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën





Rijksuniversiteit Groningen

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën:

€ 920.000 € 810.000 beschikbaar voor
bestuursbeurzen; €110.000
beschikbaar voor overmacht
(incl. €5.000-€10.000
topsport)
€ 479.411.000
0,19%
19.137 studenten
€ 48,07
ontplooien van
toptalent in kunst
naast de studie
ontplooien van
toptalent in sport
naast de studie
compensatie
collegeldkrediet in
verband met
verhoogd wettelijk
collegegeld

Cijfers

Bedrag beschikbaar




Bijzonderheden

Bijzonderheden

€ 1.450.000 €900.000 beschikbaar voor
bestuursbeurzen; €300.000
beschikbaar voor bijzondere
omstandigheden; €200.000
beschikbaar voor
medezeggenschap; €50.000
beschikbaar voor topsport
€ 575.400.000
0,25%
27.600 studenten
€52,54
Topsport
Talentvolle niet- EER
studenten

19

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Technische Universiteit Delft
Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Technische Universiteit
Eindhoven
Bedrag beschikbaar

Cijfers



€ 1.100.000
€ 530.600.000
0,21%
17.031
€ 64,59
Topsport

Cijfers



Universiteit Leiden

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën



Universiteit Maastricht

Cijfers

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere Categorieën:




Bijzonderheden

€ 545.000 beschikbaar
bestuursbeurzen; € 90.000
beschikbaar voor
€ 635.000 afstudeersteun;
€ 308.000.000
0,20%
7.304 studenten
€ 86,94
Topsport

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bedrag beschikbaar

Bijzonderheden

Bijzonderheden

€ 792.500
€ 473.100.000
0,16%
18.628 studenten
€ 42,54
Topsport

Bijzonderheden

€ 550.000 € 525.000 beschikbaar voor
bestuursbeurzen; € 25.000
miljoen beschikbaar voor
afstudeersteun
€ 337.178.000
0,15%
14.500 studenten
€ 37,93
Topsport
Talentvolle niet- EER
studenten
20

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Universiteit Twente

Cijfers

Bedrag beschikbaar

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën





Universiteit van Amsterdam

€ 1.500.000 €700.000 beschikbaar voor
afstudeersteun; €800.000
beschikbaar voor excellente
buitenlandse studenten
€ 319.300.000
0,47%
9.002 studenten
€ 166,63
Excellente nietbuitenlandse
studenten
Topsport

Cijfers

Bedrag beschikbaar



Universiteit van Tilburg

Cijfers

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën



Bijzonderheden

€ 1.200.000 €900.000 beschikbaar voor
bestuursbeurzen, €300.000
beschikbaar voor
afstudeersteun
€ 569.182.000
0,21%
32.739 studenten
€ 36,65
Tijdelijk verblijf in
het buitenland

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bedrag beschikbaar

Bijzonderheden

Bijzonderheden

€ 850.000 690.000 beschikbaar voor
bestuursbeurzen; 80.000
beschikbaar voor excellence
scholarships; 80.000
beschikbaar voor
afstudeersteun
€ 200.758.000
0,42%
13.153 studenten
€ 64,62
Excellence
scholarships

21

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Universiteit Utrecht

Cijfers

Bedrag beschikbaar

€ 1.000.000 330.000 beschikbaar voor
afstudeersteun; 670.000
beschikbaar voor
bestuursbeurzen
€ 744.000.000
0,13%
30.344
€ 32,96
Verlenging van een
master opleiding
zonder dat er
studiefinanciering
tegenover staat10

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën



Universiteit Wageningen

Cijfers

Bedrag beschikbaar

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën






10

Bijzonderheden

Bijzonderheden

€1.968.000 10.000 beschikbaar voor
noodfonds; 550.000
beschikbaar voor
compensatie
studievertraging
(bestuursbeurzen (90%) +
overmacht (10%)); 515.000
beschikbaar voor
compensatie
studiefinanciering;
893.000 voor beurzen nietEU studenten
€ 286.027.000
0,69%
6.514 studenten
€302,12
Totaal bedrag hangt af van
Topsport
aantal aanvragen
Compensatie
afstudeersteun
studiefinanciering
voor2 jarige master
opleidingen
Beurzen voor nietEER studenten

Het kan hierbij gaan om master van 1,5 jaar, waarvoor 1 jaar studiefinanciering vanuit het Rijk beschikbaar is.

22

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Hbo-instellingen
ArtEZ

Cijfers

Bijzonderheden

Bedrag beschikbaar

Geen vast bedrag
beschikbaar

€ 260.000 euro beschikbaar
voor talentbeurzen, voor
studievertraging zoveel als
nodig is.

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën




Avans

€ 46.821.000
0,55%
3067 studenten
84,77
Talentbeurzen voor
studenten uit nietEER- landen
Talentbeurzen voor
studenten uit EERlanden

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Christelijke Hogeschool Ede
Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bijzonderheden
€14.103,07
€184.400.000
0,007%
24.000 studenten
€0,59

Cijfers

Bijzonderheden

€ 22.500
€ 31.026.000 miljoen
0,07%
4.131 studenten
€ 5,45

23

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Fontys Hogescholen

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Haagse Hogeschool

€422.088
€327.148.000
0,13 %
40.000 studenten
€10,52

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bijzonderheden
€ 305.697
€ 152.377.000
0,20%
21.300 studenten
€ 14,35

Hogeschool Arnhem Nijmegen
(HAN)
Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Cijfers

Hogeschool Rotterdam

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bijzonderheden

Bijzonderheden

€ 241.702.000
29.520 studenten

Bijzonderheden

€ 200.000
€ 243.147.000
0,08%
30.000 studenten
€ 6,67
 Topsport

24

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Hogeschool van Amsterdam

Cijfers

Bedrag beschikbaar

€ 74.490,26 € 46.740,26 afstudeersteun;
€ 27.750,00 bestuursbeurzen
€ 294.000.000
0,025%
42.630 studenten
€ 1,75
Topsport

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Hogeschool voor de Kunsten
Utrecht
Bedrag beschikbaar

Cijfers

Bijzonderheden
€ 50.000 Daarnaast € 300.000
beschikbaar voor
talentbeurzen
€ 46.930.000
0,10%
3.960 studenten
€ 12,63
Dit bedrag is exclusief het
bedrag voor talentbeurzen

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

InHolland

Bijzonderheden

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bijzonderheden
€10.648
€267.409.000
0,01%
34.466 studenten
€0,30

NHL Hogeschool

Cijfers

Bedrag beschikbaar

€81.000 €3.000 voor bestuurswerk;
€60.000 voor ziekte en
€7.000 voor overige redenen
€78.543.000
0,10%
10.283 studenten
€7,88
Topsport
Er is geen vast bedrag
beschikbaar, dit wordt
bepaald door de aanvragen

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bijzonderheden

25

Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) – november 2011

Saxion

Cijfers

Bedrag beschikbaar

Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën




Bijzonderheden

€ 154.688,90 35.000 beschikbaar voor
ziekte of zwangerschap,
26.000 beschikbaar voor
lichamelijke, zintuiglijke of
andere functiestoornissen,
49.000 beschikbaar voor
bijzondere familie- of
persoonlijke
omstandigheden, 17.000
beschikbaar voor
bestuursbeurzen, 28.000
beschikbaar voor topsport,
kunst of cultuur.
€ 174.295.000
0,088%
23.025 studenten
€ 6,70
Topsport
Erkend beoefenaar
Kunst of cultuur

Stenden

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

€ 30.000 Totaal van onmacht,
bestuursbeurzen en topsport
€ 88.621.000
0,033%
11.065 studenten
€ 2,70
Topsport

Windesheim

Cijfers

Bedrag beschikbaar
Totale lasten
Percentage van totale lasten
Aantal studenten
Bedrag per student
Bijzondere categorieën

Bijzonderheden

Bijzonderheden
€ 150.000
€ 145.000.000
0,10%
21.500 studenten
€ 6,98

26