Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 133

Wijziging van een aantal wetten op het terrein
van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid teneinde deze in
overeenstemming te brengen met de motie van
het voormalige Eerstekamerlid Jurgens c.s.

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 23 april 2012
De fracties van de VVD, CDA en de PvdA hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel en stellen enkele vragen. In deze nota beantwoordt de
regering de vragen in het verslag. De antwoorden in de nota zijn naar
onderwerp gerangschikt.
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie willen weten of als gevolg van het
wetsvoorstel inhoudelijke beleidswijzigingen plaatsvinden. Zij vragen
voorts of het wetsvoorstel financiële gevolgen danwel gevolgen voor
administratieve lasten heeft. Naar dit laatste vragen ook de leden van de
CDA-fractie.
In antwoord hierop kan worden opgemerkt dat het wetsvoorstel geen
inhoudelijke beleidsmatige wijzigingen met zich meebrengt. Het
wetsvoorstel heeft derhalve ook geen financiële consequenties, of
gevolgen voor de administratieve lasten.
De leden van de VVD-fractie vragen om enkele voorbeelden waarbij bij
wijze van experiment of in een noodsituatie in lagere regelgeving van de
wet wordt afgeweken.
Een recent voorbeeld van een experiment waarbij wordt afgeweken van
de wet is het Tijdelijk besluit van werk naar werk. Dit experiment is
gebaseerd op het innovatieartikel in de Wet Suwi, artikel 82a. Ook wetten
als de Werkloosheidswet, de Wet werk en bijstand en de Wet Wajong
kennen een experimenteerbepaling, maar op dit moment wordt daar geen
gebruik van gemaakt.
Een voorbeeld van een afwijking van de wet in verband met een noodsituatie is de in 2005 getroffen tijdelijke regeling op grond waarvan, in
afwijking van de Werkloosheidswet, werklozen met behoud van hun
uitkering vrijwilligerswerk mochten verrichten in gebieden die getroffen
waren door de zeebeving in Azië.1

1

Stcrt. 2005, nr. 57

kst-33133-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 133, nr. 6

1

De leden van de VVD-fractie constateren dat de afwijkingsbevoegdheid in
artikel 16, vierde en zesde lid, van de Arbeidsomstandighedenwet
gehandhaafd blijft om zo de mogelijkheid te behouden om bij algemene
maatregel van bestuur aanvullende of afwijkende regels te stellen. De
leden van de VVD-fractie vragen toe te lichten in hoeverre en in hoeveel
gevallen hiervan ook daadwerkelijk gebruik wordt gemaakt?
De Arbeidsomstandighedenwet bevat in artikel 16, vierde en zesde lid, de
mogelijkheid om de wet en de daarop berustende bepalingen niet van
toepassing te verklaren op arbeid in specifiek genoemde maatschappelijke
sectoren. Het gaat daarbij om arbeid in het vervoer, bij defensie, in het
onderwijs, de exclusieve economische zone en in de mijnbouw. Ook
kunnen aanvullende of afwijkende voorschriften worden gegeven voor
deze sectoren alsmede voor de sectoren burgerlijke openbare dienst en
justitiële inrichtingen. Het gaat, inclusief definities, bepalingen met
betrekking tot de werkingssfeer en het overgangsrecht, om circa 50
bepalingen uit het Arbeidsomstandighedenbesluit. Het betreft logische
uitzonderingen zoals het voorkomen dat gedetineerden, jeugdigen of
verpleegden met het oog op de veiligheid in de justitiële inrichtingen
kennis kunnen nemen van bepaalde technische gegevens met betrekking
tot de beveiliging van de inrichting, een beperking van het recht op
werkonderbreking van piloten en kapiteins tijdens de vlucht respectievelijk
de vaart, uitzonderingen rond medezeggenschap tijdens militaire
operaties, een beperking van bevoegdheden van de Inspectie SZW tijdens
het repressief optreden door de politie en brandweer bij brand,
ongevallen en rampen en uitzonderingen voor leerlingen en studenten op
scholen die in principe als werknemers worden beschouwd.
De leden van de PvdA-fractie willen weten waarom er op het terrein van
de sociale zekerheid zoveel bepalingen met een afwijkingsbevoegdheid
bestaan. En vraagt meer specifiek of dit te maken heeft met de gewenste
uitvoeringsvrijheid voor de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV). Ook de leden van
de CDA-fractie vragen hiernaar.
De afwijkingsbevoegdheid gaat veelal niet zover dat zij de SVB en UWV
vrijheid in de uitvoering geven. Waar afgeweken kan worden van de wet
dient dit in de meeste gevallen in een algemene maatregel van bestuur of
ministeriële regeling te worden vastgelegd.
De sociale zekerheidswetgeving regelt vaak tot op gedetailleerd niveau de
inkomenspositie van uitkeringsgerechtigden. Daarbij moet met veel
aspecten rekening gehouden worden. Zeker bij nieuwe regels kan het zich
voordoen dat er situaties ontstaan waarmee in de wet geen rekening is
gehouden. Door een afwijkingsbevoegdheid in de wet op te nemen kan
door middel van lagere regelgeving snel worden ingespeeld op onvoorziene situaties. Om deze reden is er in het verleden vaak voor gekozen om,
veelal zekerheidshalve, op punten waar zich mogelijk onvoorziene
situaties zouden kunnen voordoen, een afwijkingsbevoegdheid op te
nemen. Naarmate een wet langer bestaat wordt duidelijk of er knelpunten
zijn, en welke dat zijn. Op dat moment kan geconcludeerd worden dat de
afwijkingsbevoegdheid niet nodig is, of kan de wet zodanig worden
aangepast dat met de eerder niet voorziene situaties rekening gehouden
kan worden, zodat er geen afwijkende regels meer nodig zijn.
De PvdA- en CDA-fracties vragen in hoeverre van de huidige afwijkingsbevoegdheden gebruik gemaakt wordt, en of het laten vervallen van deze
afwijkingsbevoegdheden niet voor knelpunten zorgt.
Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven komen afwijkingsbevoegdheden waar geen gebruik van wordt gemaakt te vervallen. In de
gevallen waarin wel van de afwijkingsbevoegdheid gebruik gemaakt is, is
waar mogelijk de delegatiebepaling zodanig aangepast, dat niet langer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 133, nr. 6

2

sprake is van bepalingen die van de wet afwijken of zijn de afwijkende
bepalingen in de wet zelf opgenomen. Deze aanpassingen zijn steeds van
technische aard. Inhoudelijk brengt dit dus geen wijzigingen met zich
mee. De aanpassingen zorgen dus ook niet voor knelpunten.
De leden van de CDA-fractie vragen om door middel van praktijkvoorbeelden nogmaals in te gaan op de conclusie dat het niet mogelijk is de
delegatiegrondslagen van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten zodanig aan te passen dat alle specifieke situaties worden gedekt.
Het UWV heeft in de uitvoeringstoets een aantal voorbeelden gegeven
van afwijkende bepalingen in het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten. Dit betrof echter geen limitatief aantal voorbeelden. Er zijn
nog vele andere bepalingen waarin mogelijk sprake is van een afwijking
van de wet. Hoewel dit verder in beeld gebracht zou kunnen worden, is
het niet mogelijk een limitatieve opsomming te geven, mede omdat soms
discutabel is of een bepaling afwijkt van de wet. Uiteraard kan de
delegatiebepaling aangepast worden aan elke afwijkende bepaling.
Echter, als de hoeveelheid bepalingen waarin sprake is van een afwijking
te omvangrijk is, danwel, als discutabel is welke bepalingen afwijkingen
bevatten, is het niet mogelijk in een delegatiebepaling met alle aspecten
rekening te houden. Veel elementen uit het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten zouden daarvoor op wetsniveau geregeld moeten
worden. Daarvan is echter afgezien, omdat het niet wenselijk is een wet te
maken die dermate gedetailleerd is.
2. Uitvoerings- en toezichtbaarheidstoetsen
De leden van de PvdA- en CDA-fracties vragen nader toe te lichten welke
opmerkingen de SVB, het UWV en de Inspectie werk en inkomen (vanaf
1 januari j.l: Inspectie SZW) in hun uitvoeringstoetsen hebben gemaakt, en
in hoeverre deze opmerkingen zijn overgenomen.
De SVB en de Inspectie SZW hebben aangegeven dat het wetsvoorstel
uitvoerbaar is, respectievelijk geen gevolgen heeft voor de toezichtbaarheid. Beide hebben daarnaast een opmerking gemaakt over de
gevolgen voor lagere regelgeving. Met deze opmerkingen zal bij het
opstellen van de lagere regelgeving rekening gehouden worden.
Daarnaast waren er enkele opmerkingen van meer technische aard, welke
allemaal verwerkt zijn in het wetsvoorstel.
Het UWV achtte het wetsvoorstel uitvoerbaar, met uitzondering van de
gewijzigde delegatiegrondslagen van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven is
daarop besloten deze delegatiegrondslagen niet aan te passen. De
uitvoeringstoets van het UWV bevatte verder geen opmerkingen.
3. Artikelsgewijs
De leden van de CDA-fractie constateren dat in artikel 23 van de Arbeidsomstandighedenwet de mogelijkheid om bij algemene maatregel van
bestuur af te wijken van de Arbeidsomstandighedenwet vervalt, omdat
van de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur afwijkende
regels te maken tot nu toe geen gebruik is gemaakt. Deze leden willen
graag van de regering weten of duidelijk is waarom van deze mogelijkheid
tot nu toe geen gebruik van is gemaakt en waarom de regering kennelijk
ervan uit gaat dat er ook in de toekomst geen gebruik van zal worden
gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 133, nr. 6

3

Artikel 23 van de Arbeidsomstandighedenwet maakt het mogelijk bij
algemene maatregel van bestuur voorzieningen te treffen als aangewezen
certificerende instellingen hun taak (ernstig) verwaarlozen. Deze bepaling
is het equivalent van artikel 23 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen. Artikel 23 van de Arbeidsomstandighedenwet is nodig, omdat
certificerende instellingen niet onder de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen vallen (zie artikel 20, tweede lid, tweede zin, van de Arbeidsomstandighedenwet). Artikel 23 van de Arbeidsomstandighedenwet is destijds
vooruitlopend op de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen in de
Arbeidsomstandighedenwet opgenomen. Waarom destijds is gekozen
voor de formulering «voor zoveel nodig in afwijking van de wet» is in de
parlementaire geschiedenis niet terug vinden. Destijds is waarschijnlijk
voor een zo ruim mogelijke variant gekozen. Een taakverwaarlozingsregeling in de Arbeidsomstandighedenwet is noodzakelijk, maar is in de
praktijk nog nooit gebruikt. Indien genoemde bepaling ooit moet worden
gebruikt wordt afwijken van de Arbeidsomstandighedenwet niet langer
noodzakelijk en wenselijk geacht. Het equivalente artikel 23 van de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen bevat ook geen mogelijkheid om
van die wet af te wijken. De Arbeidsomstandighedenwet wordt hiermee in
lijn gebracht met de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.
De leden van de CDA-fractie vragen of het niet te voorbarig is de
mogelijkheid om de bevoegdheid tot het stellen van regels over het
vaststellen van het dagloon aan de minister te delegeren te laten
vervallen.
De wet voorziet na de voorgestelde wijziging in de bevoegdheid om bij
algemene maatregel van bestuur nadere of afwijkende regels te stellen
over het dagloon. Daarmee is een procedure gegeven om de wettelijke
regeling van het dagloon in te vullen. Indien blijkt dat er behoefte is aan
aanpassing van de regels, is in die mogelijkheid voorzien door een
wijziging van de algemene maatregel van bestuur. De regering acht het
niet noodzakelijk om tevens de bevoegdheid in stand te laten om bij
ministeriële regeling nadere of afwijkende regels te stellen. Het vervallen
van deze delegatiemogelijkheid past in het streven afwijkingsbevoegdheden zoveel mogelijk te schrappen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 133, nr. 6

4