Voortgangscommissie
Sint Maarten

Drieendertigste rapportage aan het ministerieel overleg over de periode
1 januari 2019 – 1 april 2019

De Voortgangscommissie:
N. Schoof, voorzitter
Mr. M. Marijnen, lid,
Mr. J.J. Rogers, lid
Mr G.J. Stortelers en A.T. Rey, secretariaat
mei 2019
1

Inhoudsopgave

1. Algemeen ……………………………………………………………3
2. Korps Politie Sint Maarten (KPSM).……………………………….6
3. Gevangenis Point Blanche (PBP)……..…………………………..8
4. Overzicht van aanbevelingen ……………………………………...12
Bijlagen:
-

Concept Uitvoeringsrapportage van KPSM, dd 23 april 2019

-

Verbetermaatregelen afpsrakenlijst detentiewezen Sint Maarten
(overhandigd tijdens bezoek) stand per 1 mei 2019

2

1. Algemeen
De voortgangscommissie van Sint Maarten biedt u hierbij de drieëndertigste
voortgangsrapportage aan over de uitvoering van de plannen van aanpak van Sint
Maarten over het eerste kwartaal van 2019. Het werkbezoek van de commissie vond
plaats van 6 tot en met 12 mei 2019. Het volgende werkbezoek zal plaatsvinden in
de week van 28 juli 2019.
Gesprekspartners tijdens dit bezoek waren;
- de minister-president,
- de minister van Justitie en de
- minister van Financiën,
- SG van Justitie,
- de nieuwe gevangenisdirecteur,
- de waarnemend korpschef en zijn MT leden en het hoofd van het Nederlandse,
detachement van de Nationale politie op Sint Maarten,
- de hoofdofficier van justitie,
- de Kon.Marechaussee,
- de Vertegenwoordiger van Nederland te Philipsburg,
- de voorzitter en secretaris van de Commissie van Toezicht van de gevangenis,
- de wnd. Directeur van de voogdijraad,
- het Sint Maartense lid van het CFT en zijn secretaris,
- het Sint Maartense lid van de Raad voor de Rechtshandhaving,
- de commandant van de VKS (Vrijwilligerskorps Sint Maarten),
- het interim Hoofd van de Landsrecherche;
- NIPA (instelling voor beroepsonderwijs).
- aan het eind van het werkbezoek deelde de commissie de voorlopige bevindingen
met de Gouverneur en de directeur van het kabinet van de gouverneur.
De commissie heeft met genoegen een flink aantal positieve ontwikkelingen
waargenomen. De minister van Justitie geeft blijk van een duidelijk gevoel van
urgentie om gebreken in de rechtshandhaving aan te pakken. Er is vooral rond de
detentie veel activiteit en er wordt veel op de rails gezet. Onmiskenbaar wordt er
hard gewerkt om spoedig de detentiesituatie in en om de gevangenis te verbeteren
en de capaciteit uit te breiden. In de paragraaf over de gevangenis gaat de
commissie daar nader op in.
Ondanks de positieve ontwikkelingen blijft rechtshandhaving echter zorgelijk
constateert de commissie uit eigen waarneming en uit gesprekken met het openbaar
ministerie en andere gesprekspartners. Grote en langdurige inspanning blijft vereist,
niet alleen van de Minister van Justitie, maar van de gehele regering en het
parlement. Ook steun vanuit Nederland blijft voorlopig nog onontbeerlijk.
Begroting 2019
Met de minister van Financiën sprak de commissie over de kosten van nationale
politie na juli 2019 en de reparatie- en andere kosten voor de gevangenis.
De kosten voor de verlenging van de nationale politie tot medio 2020 waren
abusievelijk niet in de begroting verwerkt. Hij gaf aan deze kosten alsnog in de
begrotingswijziging te hebben opgenomen en deze tezamen met de begroting voor
2019 zeer binnenkort aan de Staten aan te bieden. Wel zijn in de begroting 2019 alle
extra kosten voor de gevangenis verwerkt: de extra personeelsondersteuning,
3

reparatiekosten gebouwen, kosten voor uitplaatsing gedetineerden in Nederland en
Curaçao en werving van personeel in 2019. Besluitvorming in de Staten vraagt grote
aandacht, omdat een aantal tijdrovende procedures moet worden gevolgd. De
commissie vraagt hier aandacht voor. Het risico dat niet tijdig de financiële middelen
voor de verlenging van de bijstand van de Nationale Politie aanwezig zijn is groot.
Ministerie van Justitie
De Minister en de SG van Justitie hebben de commissie geïnformeerd over de
herstructurering van het ministerie. Als gevolg daarvan hebben reeds enkele
personele mutaties plaatsgevonden, waardoor naar zij verwachten, de productiviteit
van het ministerie zal toenemen.
De commissie steunt de minister en de SG krachtig in het streven het ministerie
productiever te maken om de onder Justitie vallende diensten beter te kunnen
bedienen en beleidscapaciteit te creëren om het justitieel beleid voor de komende
jaren vorm te geven. De commissie heeft daar al lange tijd met klem aandacht voor
gevraagd en heeft waardering voor deze minister van Justitie dat hij daar nu
uitvoering aan gaat geven. Ook is het positief dat de minister voor het
justitieapparaat weer gebruik maakt van de centrale P-functie van Algemene Zaken.
De commissie blijft dit met belangstelling volgen.
Overleg RHH – CFT – VC
In beginsel is afgesproken het al langer beoogde overleg tussen RHH CFT en VC
eind oktober op SXM te houden. Het overleg heeft ten doel inspanningen tot
verbetering van de keten van rechtshandhaving op elkaar af te stemmen.
Conferentie rechtshandhaving.
Tijdens het werkbezoek gaven diverse gesprekspartners aan veel waarde te hebben
gehecht aan de conferenties die in 2017 en 2018 zijn gehouden als versterking van
de detentieketen ter sprake kwam. De eerste conferentie diende om de uitvoering
van de plannen van aanpak nieuw leven in te blazen en de tweede conferentie werd
na Irma gehouden om de plannen van aanpak aan te passen aan de situatie die na
de orkanen is ontstaan.
De commissie ziet een werkconferentie als een zeer geschikt instrument om de
basis te leggen voor een breed gedragen uitvoeringplan van het detentieplan Sint
Maarten 2019-2023.Tijdens die conferentie kunnen ook andere actuele onderwerpen
in de rechtshandhavingsketen op de agenda worden gezet. De gesprekspartners
willen graag aan een derde conferentie deelnemen en hun bijdrage leveren aan de
uitwerking van de brede detentieketen. De commissie steunt deze wens van harte.
En neemt dit op in de aanbevelingen bij deze rapportage. Een kleine werkgroep kan
met de voorbereiding worden belast. De commissie levert graag zijn bijdrage
daaraan.

Communicatie
Diverse gesprekspartners gaven aan de communicatie binnen justitie onvoldoende
te vinden. De commissie heeft dat vaker waargenomen. Informatie die de commissie
wel had, bleek niet bij een aantal direct betrokkenen bekend. Betere communicatie
verdient aandacht In het herstructureringsplan voor Justitie

4

De commissie heeft daarentegen ook sterk de indruk gekregen dat tussen de
uitvoerende justitiediensten, althans op de werkvloer, meer wordt samengewerkt dan
voorheen en dat is een goede ontwikkeling. Informatie-uitwisseling op diverse
niveaus in en tussen de organisaties heeft nog te weinig een structureel karakter,
waardoor de commissie hiaten in de informatievoorziening constateert.

5

2. Korps Politie Sint-Maarten

De waarnemend korpschef overhandigde het jaarplan 2019 aan de commissie.
Omdat de korpschef niet op het eiland is zal in het volgende bezoek van de
commissie het criminaliteitsbeeld over 2018 aan de commissie worden
gepresenteerd. Tevens ontving de commissie uit handen van de waarnemend
korpschef (symbolisch) een uitnodiging voor de diploma-uitreiking van de eerste klas
van de basis politie opleiding (BPO), die op 15 mei zal plaatsvinden aan 16
afgestudeerde politiemannen en -vrouwen. De afgestudeerden stromen daarna in
als gediplomeerd agent van politie in het korps.
In september 2018 begon de tweede klas van de BPO opleiding met 17 aspiranten.
In februari 2019 startte klas 3 van de BPO-opleiding met 13 aspiranten. De werving
voor een vierde klas met 25 studenten, die dit najaar moet beginnen, loopt.
Aandachtspunt is dat diverse justitiediensten tegelijk aan het werven zijn. Men vist in
dezelfde vijver. De commissie verwacht daarom dat prognoses over aantallen
nieuwe mensen voorzichtig moeten worden gehanteerd.
Het is goed te zien dat het opleidingsschema wordt uitgevoerd en de eerste
gediplomeerde agenten het korps gaan versterken. In de vorige rapportage ging de
commissie nader in op de sterktecijfers en de instroom. Gelet op het natuurlijk
verloop in het korps en het vertrek van de nationale politie medio 2020 blijft ook voor
de komende jaren de instroom in de BPO-opleiding een uitdrukkelijk punt van
aandacht wil binnen enkele jaren de gewenste sterkte van 270 worden bereikt.
Daarnaast zal werving van zogenaamde zij-instromers nodig blijven.
Zoals de commissie in de vorige rapportage uiteenzette moet de prognose van de
personeelsbezetting vooral worden afgezet tegen het inrichtingsplan dat nog door de
commissie moet worden beoordeeld. Met de minister van Justitie werd uitvoerig
gesproken over de noodzaak nu snel over te gaan tot het vaststellen van een
functieboek en formatieplan (inrichtingsplan) voor de politie. De minister heeft de
commissie kunnen overtuigen van zijn stellige streven het functieboek zo snel
mogelijk geformaliseerd te krijgen, door geen wijzigingen aan te brengen en het nu
in procedure te brengen, te beginnen met vaststelling in de raad van ministers.
Parallel daaraan zal hij het advies van de commissie daarop vragen; de commissie
heeft toegezegd alsdan het advies spoedig aan de minister te sturen.
Veel onderdelen uit het verbeterplan van het oorspronkelijke plan van aanpak, zijn
uitgevoerd; een aantal nog niet, doch de korpsleiding heeft op andere wijze voorzien
in de uitvoering daarvan. Zo heeft het korps geen eigen schietbaan, maar daarvoor
een tijdelijke voorziening in Hope Estate geregeld. Ook voor leslokalen heeft
korpsleiding met andere instellingen afspraken gemaakt, zodat voor enige tijd in die
behoefte kan worden voorzien. Zo heeft het korps wederom aangetoond de eigen
bedrijfsvoering goed te kunnen regelen. Tegelijk blijven deze punten uit het plan van
aanpak 2010 staan.
Punten van aandacht blijven de achterblijvende personeelssterkte en het invoeren
van het functieboek en formatieplan voor het korps. De commissie heeft na het
werkbezoek van de minister vernomen dat hij het functieboek en formatieplan voor
6

het KPSM heeft ondertekend. Dat is een zeer belangrijke en gewenste stap tot de
formele invoering daarvan. De commissie ontving deze stukken van de minister ter
advisering.
Ook het functieboek van de Landsrecherche moet nog worden vastgesteld. De
financiële gevolgen voor de invoering van de functieboeken vormden voorheen een
groot struikelblok en dat wordt met het verstrijken van de tijd alleen maar groter. De
commissie hoopt dat de minister hierover met vakbonden tot overeenstemming kan
komen zonder dat dit weer leidt tot vertraging van de formele invoering.
Een ruimer operationeel mandaat voor de korpschef, eveneens genoemd in de
afspraken over de inzet van de nationale politie, blijft een onderdeel dat nog niet is
uitgevoerd. Op het ministerie is vernomen dat een voorstel daartoe in voorbereiding
is.
In de toelichting op de conceptbegroting 2019 is te lezen dat mede door overwerk bij
politie (en gevangenis) er structurele overschrijdingen zijn bij Justitie en wordt
aangedrongen op spoedige maatregelen om dat om te buigen. De commissie is
tevreden dat dit punt herkend wordt. Structureel overwerk heeft niet alleen financiële
consequenties, maar ook gevolgen voor de effectiviteit van het personeel. De
korpschef heeft dit, en terecht, al langer op zijn actielijst staan. Dat maakt een
strakke meerjaren personeelsplanning des te meer noodzakelijk.

7

3. Gevangenis Point Blanche

Hoewel de commissie positief is over de acties van de afgelopen maanden en de
zichtbare verbeteringen, moet vastgesteld worden dat nog altijd veel werk verzet
moet worden om de situatie van Point Blanche op orde te krijgen. De capaciteit is te
laag, er is nog geen ruimte voor jeugd, resocialisering is nog niet op niveau, evenals
reclassering en samenwerking met de voogdijraad. De commissie handhaaft daarom
vooralsnog zijn advies aan het MO van 22 februari 2019, dat als bijlage bij de vorige
rapportage was gevoegd.
Gesprek met de minister van Justitie
De commissie sprak uitvoerig met de minister van Justitie over zijn plannen en acties
in de gevangenis. De minister ontvouwde zijn plannen van preventie tot en met
reclassering en lichtte toe wat tot nog toe bereikt was. Hij heeft met verschillende
instanties in de keten contact opgenomen en afspraken gemaakt. Met het NIPA
(National Institute for Professional Advancement) heeft hij een MoU gesloten over
vakopleiding voor gedetineerden, waarbij beschadigde onderdelen van de
gevangenis als lesmateriaal dienen. Tijdens de opleiding worden die door de
docenten en cursisten gerepareerd. De deelnemers kunnen daarmee een
vakcertificaat behalen. Het NIPA heeft daarvoor een offerte naar de minister
gestuurd, waarover hij nog een beslissing moet nemen.
De minister keek terug op een goed werkbezoek van minister Dekker en heeft
enkele afspraken over ondersteuning kunnen maken waar het gaat om assistentie bij
het zoeken naar financiering en het opstellen van een programma van eisen voor
een nieuwe gevangenis en specifieke technische assistentie.
Op Bonaire staat een aantal cel containers die beschikbaar zijn voor Sint Maarten.
De financiële en technische haalbaarheid daarvan wordt nu onderzocht.
De commissie heeft vaak aangedrongen op intensief contact met Nederland en met
de partners in de Cariben bij de aanpak van de gevangenisproblematiek; bij de
politie is dat overleg er al langere tijd. Het is daarom goed te kunnen constateren dat
over de uitvoeringsmodaliteiten van het bezoek van minister Dekker en de
afsprakenlijst verbetermaatregelen, regulier ambtelijk overleg tussen Nederland en
Sint Maarten plaatsvindt.
Functieboek en formatieplan
Inmiddels is ook het functieboek en het formatieplan voor de gevangenis en de
jeugdinrichting in concept gereed – delen daarvan zag de commissie reeds - en
wordt gewacht op het laatste commentaar van de nieuwe directeur. De minister
zegde toe de stukken daarna voor advies aan de commissie te zenden.
Nieuwe directeur
De commissie heeft uitvoerig kennisgemaakt met de nieuwe gevangenisdirecteur en
ziet zijn aantreden als een zeer belangrijke stap naar een spoedige verbetering van
de situatie in de gevangenis. De minister heeft besloten dat de binnenkort te openen
jeugdinrichting (miss Laliecentre, MLC) ook onder de verantwoordelijkheid van de
nieuwe directeur valt. Daarmee is het MLC een gesloten inrichting voor gestrafte
jongeren en worden geen civiele jongeren meer toegelaten.
8

Bezoek aan de Pointe Blanche Prison
De commissie bezocht de Point Blanche gevangenis tezamen met het nieuwe Sint
Maartense lid van de Raad voor de Rechtshandhaving, mevrouw Clarinda.
Voor alle bezoekers is een dubbele beveiliging ingesteld, een om het terrein te
betreden en de volgende bij binnenkomst van de inrichting. Er werd meer
bedrijvigheid waargenomen en zichtbaar was er meer personeel op de been; eigen
personeel en VKS.
Gesproken werd onder meer over het personeelsbestand. De directeur stelde op dit
moment over 79 medewerkers te beschikken, inclusief de administratieve staf.
Daarvan is ongeveer 60 % inzetbaar. Daarnaast beschikt hij als beveiligers tijdelijk
over de inzet van het VKS (Vrijwilligerskorps Sint Maarten).
Het aantal gevangenisbewaarders dat per shift beschikbaar is 3 tot 4, reden waarom
de capaciteit op 70 gedetineerden wordt gehouden. De dagbesteding is wel vanaf
januari op beperkte schaal gestart in de vorm van 2 lesprogramma’s (Engelse taal
en een algemene ontwikkeling programma).
De werving voor 23 extra personeelsleden (bewaarders en beveiligers) is bijna
afgerond en het voornemen is dit aantal gezamenlijk aan de opleiding te laten
deelnemen, waardoor over enkele maanden de bezetting per shift kan stijgen Met
hoeveel is afhankelijk van met welk succes de kandidaten de opleiding doorlopen en
hun geschiktheid om te werken in het contact met de gedetineerden. Men schat dat
ca 15 extra mensen aangesteld kunnen worden. Een schatting is dat de het huidige
bestand van bewaarders dan kan verdubbelen, waarmee de maximumcapaciteit kan
stijgen tot 86 gedetineerden.
Opgemerkt moet worden dat het contract met de VKS loopt tot 1 juli 2019. Ruim voor
die tijd moet besloten tot verlenging of een andere oplossing voor de beveiliging
worden gevonden.
Celcontainers
Verdere toename van de capaciteit (met maximaal 36 in twee lagen) zou kunnen
worden bereikt door het plaatsen van de cel containers op het sportveld binnen de
muren van de gevangenis. De haalbaarheid daarvan wordt nu onderzocht.
Nederland stelt deze containers gratis ter beschikking vanaf de kade van Bonaire.
Transport, plaatsing en aanpassing zijn voor rekening van Sint Maarten. Hoewel de
commissie zich in het verleden geen voorstander heeft betoond van celcontainers,
vanwege de plaatsing (buiten de muren), orkaanbestendigheid en het benodigde
extra personeel, ligt die situatie nu op alle onderdelen anders. Plaatsing van
celontainers binnen de muren, verankerd in de grond of door een betonnen
constructie versterkt en het aantreden van nieuw personeel, zou nog dit jaar een
uitbreiding van de detentiecapaciteit kunnen bieden ter overbrugging van de periode
naar de nieuwbouw.
De commissie vernam van de minister dat een studie heeft getoond dat plaatsing
van de containers haalbaar is. Graag ontvangt de commissie de uitkomsten van de
haalbaarheidsstudie.
Verdere verruiming van de capaciteit kan worden gevonden in het invoering van de
elektronische enkelbanden. De commissie vernam dat de apparatuur en het systeem
9

volledig gereed is voor invoering en nu wacht op het besluit om tot invoering over te
gaan.

Detentieplan
Evenals voorgaande keer roept de commissie in herinnering dat zij ruim een jaar
geleden adviseerde om spoedig met een nieuw plan voor de detentiefunctie op Sint
Maarten te komen.
De minister heeft daarop door DJI het plan “sanctietoepassing op Sint Maarten,
2019-2023”, het detentieplan, op laten stellen en in oktober 2018 in het ministerieel
overleg gebracht. In het ministerieel overleg is dit detentieplan vastgesteld ter
vervanging van het oorspronkelijke plan van aanpak. Het detentieplan kan echter
niet dienen als toetsingskader voor de activiteiten die nodig zijn om de beschreven
structuur van de sanctietoepassing concreet uit te voeren. Daarvoor is een
uitvoeringsplan met toetsbare en meetbare indicatoren nodig, teneinde de gestelde
doelen in de beoogde tijd te kunnen halen en de minister inzicht over de opbouw te
geven zodat hij zijn verantwoordelijk voor het gevangeniswezen kan waarmaken. De
minister van Justitie heeft aangegeven daarvoor een projectteam te hebben
gevormd op zijn ministerie. De commissie hoopt dat dit team op korte termijn met het
geadviseerde uitvoeringsplan, waar de minister nu al feitelijk uitvoering aan geeft, te
komen. Bij brief van 18 februari 2019 heeft de commissie daarom uitdrukkelijk
verzocht. De minister heeft de commissie schriftelijk gemeld dat na voltooiing van
het functieboek voor KPSM het functieboek voor de gevangenis, inclusief met MLC,
zal worden afgerond. Het functieboek van KPSM zal na goedkeuring door de
ministerraad aan de commissie worden gezonden De minister geeft voorts aan dat
binnen zijn ministerie aan de uitwerking van het detentieplan wordt gewerkt. Ook
constateert de commissie dat in de toelichting op de begroting en substantieel
bedrag (Naf 1,7 miljoen) voor een programma organisatie is opgenomen.
Afsprakenlijst
De uitvoeringsrapportage van de gevangenis toont de stand per 1 mei 2019 van de
verbetermaatregelen voor de korte termijn uit de afsprakenlijst zoals die in oktober
2018 in Nederland is overeengekomen. Veel onderdelen van die lijst zijn afgerond of
in uitvoering genomen, waardoor het des te meer noodzakelijk is door te gaan met
een uitvoeringsplan voor het gehele detentieplan Sint Maarten, zoals dat hiervoor is
genoemd.
MLC
Het MLC is onder de leiding van Point Blanche gesteld en daarmee uitsluitend een
jeugdgevangenis en niet langer beschikbaar voor civiele jeugd. Uit het gesprek met
de hoofdofficier van Justitie werd wederom duidelijk dat het noodzakelijk is zo
spoedig mogelijk het MLC te openen. Jongeren (tot 18), hoe gevaarlijk en hoe zwaar
het delict ook, worden nu heengezonden.
De minister heeft de commissie gemeld dat voor het MLC het personeel aanwezig is
en twee specialisten op korte termijn ingehuurd kunnen worden, doch een
tegenvaller is dat de leverancier van de deuren van de inrichting vertraagd is met de
levering. Daardoor is nu de verwachting dat de jeugdinrichting in juli in gebruik kan
worden genomen; althans direct na het ontvangen en installeren van de deuren.

10

De commissie had een kennismakingsgesprek met de nieuwe voorzitter en
secretaris van de Commissie van Toezicht van de gevangenis en was aangenaam
getroffen door de kennis en het enthousiasme van die commissie. Zij gaven goed
inzicht in de activiteiten van hun commissie en pakken meer dan voorheen zaken op
ter verbetering van de leefomstandigheden en begeleiding van gedetineerden.

11

4. Overzicht van aanbevelingen en adviezen

-

De commissie adviseert het MO een werkconferentie met alle betrokken
diensten te initiëren, om een basis te leggen voor een uitvoeringsgericht plan
van aanpak van het detentieplan Sint Maarten 2019-2023.

-

De commissie adviseert het MO zeker te stellen dat de middelen voor de
verlenging van de nationale politie in de concept begroting(swijziging) 2019 is
opgenomen en aan de Staten wordt aangeboden.

Onderstaande aanbevelingen uit de vorige rapportage hebben nog niet tot het
geoogde resultaat geleid en worden daarom wederom opgenomen.
1. De commissie handhaaft het advies aan het ministerieel overleg om een
harde datum te stellen voor de invoering van de functieboeken bij de politie
(de landsrecherche) en de gevangenis.
2. De commissie ontvangt graag op korte termijn van de minister van Justitie
het verzoek om een advies over het gewijzigde functieboek, omdat het hier
gaat om een wijziging van de eerder vastgestelde gevangenisorganisatie.
3. Adviseert het Ministerieel Overleg de minister van Justitie te wijzen op het
in de Samenwerkingsregeling voorgeschreven adviestraject voor
wijzigingen van plannen van aanpak waar het gaat om het uitvoeringsplan
van aanpak voor het detentieplan.
4. De commissie geeft de minister van Justitie ingevolge artikel 17 juncto 25
van de Samenwerkingsregeling de aanbeveling om op 15 april 2019 een
plan van aanpak ter uitvoering van het detentieplan gereed te hebben dat
als toetsingskader voor de nieuwe gevangenisorganisatie en de
huisvesting van de gedetineerden kan dienen.
5. Er bij de minister op aan te dringen per omgaande een adequaat
programmamanagement in te stellen, dat een aanvang moet maken het
uitvoeringsplan.
6. De regering van het land uit te nodigen in de begrotingen van 2019 en
volgende jaren voldoende en zichtbaar, middelen beschikbaar te stellen
voor de uitvoering van de plannen van aanpak van de politie en detentie
inrichtingen op Sint Maarten
7. De commissie adviseert de minister van Justitie dringend om het ministerie
van Justitie te reorganiseren en de personeelsformatie op te schonen. Dit

12

is een randvoorwaarde voor het succesvol uitvoeren van de plannen van
de politie en de gevangenis.
8. De commissie roept de minister op de functie van hoofd bedrijfsvoering bij
de gevangenis spoedig te vervullen.

13