Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3254
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het bericht dat steeds meer ouderen door armoede in de cel
belanden na een verkeersboete (ingezonden 4 juli 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
18 augustus 2016).
Vraag 1
Kent u het bericht dat steeds meer ouderen worden gegijzeld omdat ze hun
verkeersboetes door armoede niet meer kunnen betalen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 5
Klopt het dat gevangenissen steeds meer 50- en 60-plussers in hun cellen
krijgen? Hebt u daar cijfers van?
In hoeverre wordt door het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) en het
Openbaar Ministerie (OM) goed in kaart gebracht wat de oorzaken zijn van de
steeds grotere groep ouderen die worden gegijzeld omdat ze hun verkeersboete niet meer kunnen betalen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Kunt u aangeven wat de oorzaken zijn van de steeds grotere groep ouderen
die worden gedetineerd wegens het niet betalen van een verkeersboete? Zo
nee, waarom niet? In hoeverre speelt armoede hierbij een rol?
Hoe komt het dat deze mensen steeds vaker worden gegijzeld, terwijl u
eerder hebt beloofd dat zal worden ingezet op een maatschappelijk verantwoorde tenuitvoerlegging van sancties, wat onder meer betekent dat het OM
en de rechtspraak van actuele informatie zullen worden voorzien zodat zij een
bijdrage kunnen leveren aan het opleggen van een meer op maat gesneden
sanctie?2

1

http://www.ad.nl/dossier-nieuws/armoede-doet-steeds-meer-ouderen-in-de-cel-belanden-naboete~a7cf5cdc/
2
Reactie Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie op het onderzoek «Gegijzeld door het
systeem» van de Nationale ombudsman, 14 januari 2016

ah-tk-20152016-3254
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 2, 3, 4, 5
Het absolute aantal oudere gedetineerden (voor alle wetsovertredingen) is de
afgelopen jaren licht gestegen. Deze absolute stijging kan verklaard worden
door de vergrijzing van de samenleving.

Leeftijd
50–59 jaar
60 jaar en
ouder

2011

2015

Procentuele stijging 2011–2015

Aantal
gedetineerden

Aantal
gedetineerden

Aantal
gedetineerden

Aantal
inwoners

954

1.033

8%

6%

271

299

10%

10%

Wanneer wordt gekeken naar het aantal oudere gedetineerden dat op enig
moment vastzit voor een niet betaalde verkeersboete blijkt er sprake te zijn
van een daling.

Gedetineerden van 50 jaar en ouder, die op enig moment vastzitten voor niet betaalde
verkeersboetes
30 sept 2011
30 sept 2012
30 sept 2013
30 sept 2014
30 sept 2015
27 juni 2016

30
43
72
43
15
12

Deze daling kan worden verklaard door de implementatie van een nieuwe
werkwijze. In februari 2015 zijn het OM en het CJIB gestart met het persoonsgericht beoordelen van (het totaal van) zaken van betrokkenen in de fase
gijzeling. Het indienen van een vordering gijzeling gebeurt in beginsel alleen
bij personen voor wie geldt dat – op basis van de beschikbare informatie –
geen sprake is van betalingsonmacht.
Vraag 6, 7
In hoeverre wordt op dit moment door het CJIB en het OM rekening
gehouden met de financiële situatie van verkeersovertreders als zij aangeven
de boete niet (meer) te kunnen betalen?
Vanaf welk moment wordt gekeken naar de financiële situatie? Is dat direct
nadat duidelijk is dat een betalingsregeling niet wordt nagekomen? Kunt u
uw antwoord nader toelichten?
Antwoord 6, 7
Er wordt op verschillende momenten in het inningsproces gekeken naar de
financiële situatie van betrokkene. Ten eerste op het moment dat een
betrokkene gebruik maakt van de mogelijkheid die het CJIB biedt om de
financiële sanctie te betalen in termijnen (al dan niet via maatwerk). Ten
tweede bekijkt de gerechtsdeurwaarder de financiële situatie van betrokkene,
zodat eventueel een betalingsregeling kan worden afgesproken. Ten derde
wordt voorafgaand aan het indienen van een vordering gijzeling de financiële
situatie van betrokkene bekeken aan de hand van bij CJIB en OM beschikbare
informatie. Zo wordt bijvoorbeeld geverifieerd of iemand is geregistreerd in
het Centraal Curatele- en bewindregister en in het Centraal Insolventieregister. Daarnaast wordt gekeken of er sprake is van enige andere (actuele) vorm
van bewindvoering. Als dit het geval is, wordt geen vordering gijzeling
ingediend.
Vraag 8
Betekent het op maatschappelijk verantwoorde manier tenuitvoerleggen van
verkeersboetes ook dat bij multiproblematiek contact wordt opgenomen met
bijvoorbeeld schuldhulpverlening? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Indien betrokkene (of iemand namens betrokkene) aangeeft dat er sprake is
van multiproblematiek, bekijkt het CJIB of er aanleiding is om maatwerk toe
te passen, bijvoorbeeld op basis van aangeleverde informatie. Ook gaat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

CJIB in dat geval na of de problematiek al gemeld is bij een gemeente,
bewindvoerder of andere (professionele) instelling. Het maatwerk kan bestaan
uit het mogelijk maken van gespreide betaling. Indien blijkt dat de problematiek nog niet gemeld is bij een gemeente, bewindvoerder of andere instelling,
dan wordt betrokkene hier door het CJIB actief op gewezen. Als de (gemeentelijke) schuldhulpverlening een regeling tussen de schuldenaar en zijn
schuldeisers tot stand brengt, kunnen de Wahv-sancties daarin worden
meegenomen. Bij personen die maatwerk ontvangen door het team
Schrijnende gevallen stemt het CJIB af met de schuldhulpverlening indien
betrokkene daar reeds een traject heeft lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3