Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 233

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Regering van de Caymaneilanden zoals
gemachtigd krachtens de volmacht van het
Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en
Noord-Ierland inzake de uitwisseling van
informatie betreffende belastingen, met
Protocol; ’s Gravenhage, 8 juli 2009

Nr. 3

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 december 2009
Binnen de vaste commissie voor Financiën1 hebben enkele fracties de
behoefte om over het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en
de Regering van de Caymaneilanden inzake de uitwisseling van informatie
betreffende belastingen (Kamerstuk 32 233, nr. 1), enkele vragen en opmerkingen voor te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 10 december 2009 aan de staatssecretaris van Financiën voorgelegd. Bij brief van 17 december 2009 zijn ze
door hem beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Blok
De Adjunct-griffier van de commissie,
Van den Berg

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter,
Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De
Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben
(SP), Kalma (PvdA), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA),
Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang
(PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GroenLinks) en Linhard (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes
(VVD), Pieper (CDA), Aptroot (VVD), Jan de
Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA),
Elias (VVD), De Pater-van der Meer (CDA),
Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker
(ChristenUnie), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV),
Heerts (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD),
Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven
(SP), Vendrik (GroenLinks) en Smeets (PvdA).

KST139535
0910tkkst32233-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 233, nr. 3

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
Ten aanzien van de Caymaneilanden vragen de leden van de PvdA-fractie
zich het volgende af: voor zover vennootschappen geen Vpb betalen,
kunnen de Caymaneilanden dan wel gegevens daarover uitwisselen? En
heeft de belastingdienst wel gegevens van die vennootschappen?
Voor meer algemene vragen wordt kortheidshalve verwezen naar de
vragen gesteld in het verslag van het schriftelijk overleg bij het verdrag
met Bermuda inzake de toegang tot onderlinge overlegprocedures in
verband met winstcorrecties tussen verbonden ondernemingen (Kamerstuk 32 228, nr. 1).
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de tax information exchange agreement (hierna: TIEA) met de Caymaneilanden. Ze betreuren het dat het advies van de Raad van State niet is
overgenomen om in de toelichting een puntsgewijze opsomming te geven
van de afwijkingen van het OESO-modelverdrag. Hier wordt het argument
gebruikt dat substantiële afwijkingen wel genoemd zijn, maar dat leidt tot
de vraag wat substantieel is en wat niet. Daarom alsnog het verzoek om
voor deze en de andere negen verdragen die in dezelfde schriftelijke
ronde worden behandeld, toch een puntsgewijze opsomming te geven.
Kan de staatssecretaris alsnog ingaan op de vraag van de Raad van State
over het niet opnemen van de uitzondering voor inlichtingen die onder
het beroepsgeheim van de raadsman vallen. Waar zit hem nu precies het
verschil tussen de verwijzing in artikel 7.2 van de TIEA met de Caymaneilanden en artikel 7.3 volgens het OESO modelverdrag?
Hoe is bepaald dat Nederland optrad als coördinator van een multilaterale
onderhandelingsronde in het Zuid-Caribisch gebied? Wat is daarbij de
inzet geweest van Nederland? Welke partijen waren hierbij betrokken?
Behoren de Caymaneilanden volgens de staatssecretaris tot de belastingparadijzen, ofwel tax havens? Indien zijn antwoord is dat hij zich aansluit
bij de initiatieven van de OESO, kan hij dan zeggen of hij op basis daarvan
vindt of de Caymaneilanden een belastingparadijs zijn? Als er zometeen
naast de zwarte lijst van de OESO ook geen landen meer op de grijze lijst
staan, wil dat dan volgens de staatssecretaris zeggen dat er geen belastingparadijzen meer bestaan?
Is er bij het onderhandelen over het verdrag rekening gehouden met de
massale aanwezigheid van hedge funds op de Caymaneilanden? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat was de uikomst daarvan en valt daarover iets
terug te vinden in het verdrag? Klopt het dat hedge funds op de Caymaneilanden een belastingvrijstelling kunnen krijgen van maar liefst 100 jaar?
Is de regering bereid met de Caymaneilanden te spreken over de regulering en transparantie van hedge funds? Is het op basis van het voorliggende verdrag of andere verdragen mogelijk om gegevens over individuele hedge funds te verkrijgen van de Caymaneilanden met betrekking
tot belastingzaken of over de eigenaren van de hedge funds?
Klopt het dat een wet op de Caymaneilanden de vertrouwelijkheid van
bankgegevens garandeert? Hoe verhoudt deze zich tot het gesloten
verdrag? In de toelichting bij artikel 5 wordt gesproken van wetgeving die
op de Caymaneilanden is aangepast. Wat houden die aanpassingen in?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 233, nr. 3

2

Op verzoek van de Caymaneilanden is bij het uitputtingsbeginsel in artikel
5 vastgelegd dat onder het gebruik van alle in eigen landen voorhanden
middelen mede wordt begrepen het gebruik van verdragen met derde
landen als de gevraagde informatie zich in die derde landen bevindt.
Betekent dit dat de Caymaneilanden wel op het verzoek ingaan wanneer
het verzoek aan het derde land om wat voor reden dan ook is afgewezen
of wanneer de zoektocht bij dat derde land niet heeft geleid tot het
gewenste resultaat?
Is de staatssecretaris bereid deze en andere TIEA’s periodiek te evalueren
om te kijken of ze in de praktijk voldoende effectiviteit blijken te zijn? Is er
met het oog op de verwachtte resultaten gekeken in hoeverre het informatie-uitwisselingsverdrag van de Caymaneilanden met de VS in de praktijk effectief is gebleken?
II Reactie van de staatssecretaris
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie vragen of de Caymaneilanden wel gegevens
kunnen uitwisselen in de situatie dat vennootschappen geen vennootschapsbelasting betalen en of de belastingdienst wel gegevens van die
vennootschappen heeft.
Het Verdrag geeft de mogelijkheid om aan de autoriteiten informatie te
vragen met betrekking tot naar het recht van de Caymaneilanden opgerichte vennootschappen waarvan een inwoner van Nederland (aanmerkelijk belang) aandeelhouder is. In de aangifte inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting zal deze aandeelhouder melding (moeten) maken van zijn
aandelenbezit in een dergelijke vennootschap. Hierbij is het niet relevant
of deze vennootschap vennootschapsbelasting op de Caymaneilanden
betaalt. Voor zover de autoriteiten op de Caymaneilanden niet zelf over de
gevraagde gegevens beschikken, zullen zij die gegevens moeten inwinnen
bij de aldaar gevestigde (formele) bestuurder. Beoordeling van de gegevens kan ook van belang zijn voor de bepaling van de vestigingsplaats
van de betreffende vennootschappen.
Met ingang van 1 januari 2010 wordt de gegevensuitvraag nog belangrijker als gevolg van de invoering van het fiscale regime van de afgezonderde particuliere vermogens (APV’s) in art. 2.14a van de Wet inkomstenbelasting 2001. Het tussenschuiven van APV’s (vooral trusts) verhindert
dan niet langer het zicht op belastingconstructies via de Caymaneilanden.
Ook belangen in vennootschappen die gehouden worden door APV’s
waarvan de inbrenger of de erfgenamen inwoner zijn van Nederland
moeten dan jaarlijks aan de Nederlandse belastingdienst worden gemeld.
Voor de beantwoording van de meer algemene vragen van de leden van
de fractie van de PvdA verwijs ik naar de beantwoording van de vragen
die zijn gesteld in het verslag van het schriftelijk overleg bij het verdrag
met Bermuda inzake de toegang tot onderlinge overlegprocedures in
verband met winstcorrecties tussen verbonden ondernemingen (Kamerstuk 32 228, nr. 2).
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
Het verheugt mij dat de leden van de SP-fractie met belangstelling hebben
kennisgenomen van het Verdrag tussen Nederland en de Caymaneilanden
inzake de uitwisseling van informatie betreffende belastingen (hierna: het
Verdrag).
Naar aanleiding van het verzoek van genoemde leden om een puntsgewijze opsomming van de afwijkingen van het OESO-modelverdrag TIEA
merk ik op dat ik daar geen aanleiding toe zie. Bij de onderhandelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 233, nr. 3

3

met de diverse landen is de OESO-tekst als uitgangspunt genomen. De
inhoudelijke afwijkingen ten opzichte van de OESO-tekst zijn beschreven
in de toelichtende nota op het Verdrag. Alleen de louter tekstuele afwijkingen zijn niet toegelicht.
Ten aanzien van de vraag van de leden van de SP-fractie over het beroepsgeheim van advocaten (legal privilege) merk ik op dat noch de plaatsing
van deze weigeringsgrond in lid 2 in plaats van in lid 3 van artikel 7 noch
de andere bewoordingen in vergelijking met andere verdragen verschil
maken qua toepassing in de praktijk. Partijen zijn het er over eens dat deze
weigeringsgrond alleen van toepassing is op de vertrouwelijke communicatie tussen een in rechte volledig bevoegde advocaat («admitted to the
bar») en zijn cliënt. Deze bepaling komt in soortgelijke bewoordingen ook
voor in het verdrag van de Caymaneilanden met de Verenigde Staten. In
Nederland is de reikwijdte van deze weigeringsgrond ook voor een belangrijk deel door jurisprudentie bepaald. Het is in ieder geval uitdrukkelijk niet
de bedoeling van partijen om deze weigeringsgrond extensief te interpreteren en er bij voorbeeld ook soms door advocaten verstrekte adviezen op
fiscaal terrein onder te laten vallen.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie over de rol
van Nederland als coördinator van multilaterale onderhandelingen in het
Zuid-Caribisch gebied kan ik mededelen dat Nederland zich begin 2009 in
OESO kader heeft aangemeld als vrijwilliger om een project in het Caribisch gebied te trekken. Doel van het Zuid-Caribische project was om ook
landen die over onvoldoende kennis en middelen beschikken om mee te
doen aan het internationale streven naar meer transparantie en intensievere gegevensuitwisseling, in staat te stellen op relatief eenvoudige wijze
de benodigde verdragen te sluiten. Dit was ook van belang omdat er bij
de meer welvarende landen in de regio (waaronder de Caymaneilanden)
en er net buiten (zoals Bermuda) vrees bestond dat door de eigen bereidheid om aan de nieuwe normen te voldoen, de financiële dienstverlening
zou kunnen worden verplaatst naar die landen. Door te bevorderen dat
een alle landen in de regio omvattend netwerk van verdragen tot stand
komt kon deze vrees worden weggenomen. Bovendien werd de multilaterale aanpak ook voor de deelnemende OESO landen een efficiënte manier
geacht om verdragen tot stand te brengen met de betrokken landen.
Nederland heeft deze doelstellingen van harte onderschreven en heeft in
dit kader namens een aantal andere OESO landen (waaronder Ierland,
Denemarken, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en Zweden) met zes
jurisdicties in het Zuid-Caribische gebied (Antigua and Barbuda, Saint
Kitts and Nevis, Saint Vincent and the Grenadines, Saint Lucia, Dominica
en Grenada) onderhandeld. De Nederlandse Antillen en Aruba hebben
zich bij het project aangesloten. De thans ook ter goedkeuring voorliggende verdragen met Antigua and Barbuda, met Saint Kitts and Nevis en
met Saint Vincent and the Grenadines zijn concrete resultaten voor Nederland van dit project. Ik ben van mening dat ook overigens het doel van het
project is bereikt omdat bijna alle landen in het Caribisch gebied inmiddels op de witte lijst staan of bezig zijn de benodigde verdragen te sluiten.
De leden van de SP-fractie vragen of de Caymaneilanden tot de belastingparadijzen behoren.
De Caymaneilanden waren tot voor kort op basis van de OESO criteria aan
te merken als een belastingparadijs. Ondanks hun reputatie zijn de Caymaneilanden een actieve partner geweest bij het ontwikkelen van het
OESO TIEA modelverdrag en in het voorbereidende werk voor de aanpak
van belastingparadijzen. De Cayman eilanden waren bovendien sinds
2004 al in onderhandeling met Nederland over een TIEA. De Caymaneilanden hebben hun nationale wetgeving in 2005 aangepast om informatie-uitwisseling met verdragspartners mogelijk te maken. Door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 233, nr. 3

4

sluiten van een groot aantal TIEA’s staan de Caymaneilanden inmiddels
op de witte lijst en ik heb bij het ondertekenen van het verdrag bevestigd
dat de Caymaneilanden op basis van de OESO criteria niet langer als
belastingparadijs zijn aan te merken. Daarbij heb ik wel benadrukt dat het
tekenen van een verdrag een eerste stap is en dat het uiteindelijk op de
toepassing in de praktijk aankomt.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie of ik van mening ben dat er
straks geen belastingparadijzen meer bestaan. Doordat landen transparant worden en inlichtingen gaan uitwisselen, kwalificeren zij zich niet
meer als belastingparadijs. Een laag tarief of het ontbreken van een winstbelasting alleen zijn onvoldoende om een land te kwalificeren als belastingparadijs. Terecht in mijn ogen; ieder land bepaalt immers zelf de
belastingmix en de hoogte van de belastingen. Transparantie stelt andere
landen in staat om bij te heffen waar zij dat nodig achten. Het is derhalve
en goede zaak dat het aantal landen op de grijze lijsten snel verder terugloopt. Ik heb er bovendien vertrouwen in dat de internationale normen
van transparantie en gegevensuitwisseling ook voor landen die nog niet
op deze lijsten voorkomen een minimum norm zullen vormen.
De vraag of bij de totstandkoming van het Verdrag rekening is gehouden
met de aanwezigheid van hedge funds op de Caymaneilanden kan ik
positief beantwoorden. Met inachtneming van hetgeen ik in de beantwoording van de vorige vraag schreef over de eigen bevoegdheid van elk
land om een belastingstelsel naar eigen inzicht in te richten wil ik mij van
een oordeel onthouden over de fiscale mogelijkheden die de Caymaneilanden hedge funds bieden of geboden hebben. Het feit dat aldaar veel
hedge funds actief zijn is één van de redenen waarom Nederland al sinds
2004 in gesprek is geweest met de Caymaneilanden. Het verdrag biedt in
artikel 5, vierde lid, de mogelijkheid om over de hedge funds op de
Caymaneilanden en over de participanten daarin informatie te verkrijgen,
uiteraard slechts voorzover dat voor de Nederlandse belastingheffing
relevant is.
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat een wet op de Caymaneilanden de vertrouwelijkheid van bankgegevens garandeert en hoe zich
dat verhoudt tot dit Verdrag. Voorts willen genoemde leden weten wat de
aanpassingen in de wetgeving, zoals vermeld in de toelichting op artikel 5,
inhouden.
In artikel 5, lid 4, onderdeel a, van het Verdrag is een specifieke bepaling
opgenomen over het uitwisselen van onder andere bankgegevens. Zoals
gebruikelijk wordt ook in de Caymaneilanden de vertrouwelijkheid van
bankgegevens gegarandeerd. De wetgeving van de Caymaneilanden is in
2005 aangepast om informatie-uitwisseling met verdragspartners, toentertijd met name met de Verenigde Staten waarmee in 2001 een verdrag
werd gesloten, mogelijk te maken. In de Tax Information Authority Law
(wet nr. 1 van 2005) is een gedetailleerde regeling voor het inwinnen van
informatie op de Caymaneilanden ten behoeve van andere landen opgenomen en zijn bevoegdheden toebedeeld aan de Financial Secretary die
als de bevoegde autoriteit voor de informatie-uitwisseling is aangewezen.
De bedoeling van de verdragen en van deze wet is mede om het bankgeheim te doorbreken in gevallen waarin het verzoekende land een legitiem
belang heeft bij het verkrijgen van de informatie. Of het verdrag en de wet
op dit punt effectief zijn, zal in de peer reviews moeten blijken die in 2010
in het kader van het Global Forum on Transparency and Exchange of
Information zullen starten.
De leden van de SP-fractie vragen of de Caymaneilanden wel op een
informatieverzoek zullen ingaan wanneer een verzoek aan een derde land
wordt gedaan op basis van het uitputtingsbeginsel en dat verzoek is afge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 233, nr. 3

5

wezen of niet heeft geleid tot het gewenste resultaat. In het protocol bij
het verdrag met de Caymaneilanden is de gemeenschappelijke opvatting
neergelegd dat het uitputten van de in eigen land voorhanden middelen
mede inhoudt dat de mogelijkheden om gezochte informatie op basis van
verdragen met derde landen te krijgen, moeten worden uitgeput. Artikel 2
van het verdrag komt overeen met het OESO modelverdrag en bepaalt in
essentie dat de gevraagde informatie op het grondgebied van de Caymaneilanden aanwezig moet zijn. Artikel 5, lid 5, onderdeel g, van het Verdrag
bepaalt dat de verzoekende autoriteit in zijn verzoek moet verklaren dat de
in eigen land voorhanden middelen moet hebben uitgeput alvorens het
verzoek te doen. Het gaat bij verzoeken op basis van het verdrag derhalve
in beginsel over informatie die in het aangezochte land voorhanden is en
niet om informatie die zich in derde landen bevindt. Dit kan zich echter in
uitzonderingsgevallen toch voordoen. Zo kan het bij voorbeeld voorkomen dat door Nederland gezochte informatie door een tussenpersoon
gevestigd op de Caymaneilanden bij een elders gevestigde cliënt kan
worden opgevraagd. De protocolbepaling houdt in dat in gevallen waarin
de Nederlandse Belastingdienst al over de gegevens van deze cliënt
beschikt, de mogelijkheden moeten worden bezien om de verlangde informatie via de verdragen met het betrokken derde land te verkrijgen alvorens een verzoek om informatie aan de Caymaneilanden te doen. Indien
een verzoek aan het derde land niet mogelijk blijkt of het verzoek aan het
derde land niet de gewenste informatie oplevert, zullen de Caymaneilanden alsnog de informatie trachten te verkrijgen op basis van dit
Verdrag.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie over de
wenselijkheid van evaluatie van de TIEA’s bevestig ik graag dat het voornemen bestaat de effectiviteit van de Nederlandse verdragen inzake gegevensuitwisseling periodiek te evalueren. Hierbij zal nauw samengewerkt
worden met andere landen in het Global Forum on Transparency and
Exchange of Information dat vanaf 2010 zal beginnen met een proces van
peer reviews, waaraan ik eerdere refereerde, om de effectiviteit van de
verdragen te meten en eventueel verbeteringen voor te stellen. Van het
verdrag met de Verenigde Staten is, naar ik heb begrepen, sinds 2001
slechts beperkt gebruikt gemaakt maar er is in de enkele gevallen per jaar
op Amerikaans verzoek daadwerkelijk informatie verstrekt door de Caymaneilanden. Met het aantreden van de nieuwe regering in de Verenigde
Staten en aldaar in ontwikkeling zijnde nieuwe wetgeving valt een
toename van het aantal verzoeken te verwachten. Bedacht dient echter te
worden dat zowel in de Verenigde Staten als in Nederland, het krijgen van
signalen door de Belastingdienst over de mogelijke aanwezigheid van
relevante informatie in andere landen en het op basis daarvan formuleren
van verzoeken een tijdrovende zaak is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 233, nr. 3

6