Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1271

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
Landbouw- en Visserijraad die op 15 en 16 december 2020 in Brussel
plaatsvond. Daarnaast informeer ik uw Kamer over het WENR-rapport
«Interventielogica voor de groenblauwe architectuur van het GLB en de
online conferentie over POP3 en het nieuwe GLB. Tevens informeer ik uw
Kamer middels deze brief over de stand van zaken rond de maatschappelijke diensttijd bij de boer.
I. Punten op de agenda
Vangstmogelijkheden 2021
In de week voorafgaand aan de Landbouw- en Visserijraad heeft de
Commissie nog twee non-papers gedeeld. Deze twee non-papers zagen
op het vaststellen van tijdelijke vangstmogelijkheden voor 2021 voor de
bestanden die met derde landen, zoals het Verenigd Koninkrijk (VK)
worden gedeeld. Concreet stelde de Commissie voor om 25% van de
vangstmogelijkheden (Total Allowable Catch, TACs) die gelden in 2020
vast te stellen voor het eerste kwartaal van 2021 (januari, februari, maart).
Voor enkele seizoensgebonden visserijen werden hogere percentages
voorgesteld. Dit garandeert dat er per 1 januari 2021, ongeacht de
uitkomsten van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk (VK), in
ieder geval in Europese wateren gevist kan worden. Deze voorstellen voor
tijdelijke vangsthoeveelheden zijn tijdens de Raad behandeld.
In de Raad heb ik ingebracht dat ik blij ben met deze voorstellen, die
verzekeren dat er per 1 januari gevist kan worden, ondanks de onzekerheid over de toekomstige relatie met het VK. Wel heb ik opgeroepen de
percentages te verhogen, zowel voor de seizoensgebonden visserij als
voor algemene visserij. Een hoger percentage geeft immers meer
flexibiliteit en zekerheid. Ten tweede heb ik de Commissie gevraagd om
een voorstel voor een verhoogde jaarflexibiliteit tussen 2020 en 2021.

kst-21501-32-1271
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-32, nr. 1271

1

Normaal mag 10% van onbenut quotum meegenomen worden naar het
volgende jaar, maar gezien de bijzondere situatie is een hogere flexibiliteit
nodig. Dit zou alleen moeten worden toegepast bij bestanden die er goed
voor staan. De impact van een verhoogde flexibiliteit zou daarnaast begin
2021 door de International Council for the Exploration of the Sea (ICES)
moeten worden beoordeeld.
Ook heb ik tijdens de Raad, net als andere lidstaten, op de onzekere
situatie voor de visserij als gevolg van de Covid-19 pandemie en de Brexit
gewezen. Een goede uitkomst van een deal met het Verenigd Koninkrijk is
voor de visserij van groot belang. Het is belangrijk dat alle lidstaten gelijk
bijdragen aan deze deal. Gezien de onzekerheid moeten we ons op alle
mogelijke situaties voorbereiden en in dat kader heb ik de Commissie
opgeroepen om zo snel mogelijk met voorstellen voor de Brexit Adjustment Reserve (BAR) te komen.
Naast de tijdelijke vangstmogelijkheden voor de Atlantische Ocean
stonden ook de verordening voor diepzeesoorten 2021–2022 en de
verordening voor de Middellandse Zee en Zwarte Zee 2021 op de agenda.
Tijdens de Raad is wat deze verordeningen betreft met name gediscussieerd over de mate van reductie van visserijinspanning in de Middellandse Zee. Op basis van het eerste voorstel van de Commissie voor de
drie verordeningen hebben er trilaterale onderhandelingen plaatsgevonden.
Na lange onderhandelingen kan ik de kamer informeren over het
volgende, definitieve compromisvoorstel. De vangsthoeveelheden
worden grotendeels vastgesteld op 25% van de vangstmogelijkheden die
op dit moment (2020) gelden. Wel wordt, mede door inzet van Nederland,
voor de specifieke seizoensgebonden visserij van makreel, horsmakreel
en blauwe wijting een hoger percentage, namelijk 65%, vastgesteld. De
Commissie benadrukte daarbij dat de normale jaarlijkse flexibiliteit van
10% ook beschikbaar is om in het eerste kwartaal extra quota beschikbaar
te hebben, als daar behoefte aan is. Er was bij het nemen van de besluiten
nog geen duidelijkheid over toegang tot de VK en Noorwegen wateren. De
tekst van de verordening is daarom zodanig geformuleerd dat rekening is
gehouden met zowel een positieve als negatieve uitkomst van onderhandelingen. Daarnaast heeft de Commissie een verklaring afgelegd over de
verhoogde jaarlijkse flexibiliteit. Hierin zegt zij toe, conform het verzoek
van Nederland, hierover ICES advies aan te vragen in het begin van 2021.
Voor de EU-only bestanden zijn compromissen bereikt over een verminderde verlaging van de TACs en quota. Dit betrof geen voor Nederland
relevante bestanden maar bestanden veelal in de Iberische wateren (o.a.
heek, koolvis en tong). Tot slot is na lang onderhandelen akkoord bereikt
over de vermindering van de visserijinspanning van de demersale vloot in
de westelijke Middellandse Zee. Het Commissievoorstel van een
15%-reductie is teruggebracht tot –7,5%. De Raad nam met eenparigheid
van stemmen de verordeningen over de vangstmogelijkheden aan.
Ik ben tevreden met de uitkomst van deze Raad, waarin we door tijdelijke
hoeveelheden vast te stellen in deze onzekere tijden toch een beetje
zekerheid voor de vissers kunnen bieden. Ik verwacht dat in het begin van
2021, als er meer duidelijkheid is over de toekomstige relatie met het VK,
weer gesproken zal worden in de Raad, maar dan over de definitieve
vangsthoeveelheden voor 2021.
AOB Covid en visserij
Kroatië verzocht om een AOB-punt op de agenda over de impact van de
Covid-19-pandemie op de visserij en aquacultuur. Recent is een akkoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-32, nr. 1271

2

bereikt over nieuwe fondsverordening EMVAF, maar deze treed pas in
april 2021 in werking. Daarna heeft de Commissie nog tijd nodig om
operationele programma’s goed te keuren. Kroatië benadrukt dat dit
risicovol is voor de lidstaten en wil graag zekerheid bieden aan de sector
door subsidiabiliteit van het huidige fonds uit te breiden tot 30 juni 2021.
Kroatië benadrukte dat het alleen gaat om verlenging van de huidige
regels met zes maanden, het heeft geen impact op de omvang van de
financiële enveloppes. Enkele lidstaten spraken hun steun uit voor het
punt van Kroatië.
De Commissie benadrukte dat het nieuwe EMVAF steun biedt voor vissers
en producenten. De steun kan worden toegepast in uitzonderlijke
omstandigheden. De Commissie stelt de COVID-situatie nauw te volgen
en de noodzakelijke stappen onder EMVAF laten nemen. Dat is dan met
terugwerkende kracht van toepassing per 1 januari als de Commissie
daartoe besluit. De Commissie zal dit heel serieus nemen en het crisismechanisme zal overeind blijven. De Commissie maakt ook duidelijk geen
voorstel te zullen doen voor verlenging van het huidige EMFF en wil de
focus richten op het nieuwe EMVAF.
Terugkoppeling conferentie digitalisering landbouw
Het voorzitterschap gaf een terugblik op de conferentie over digitalisering
in de landbouw die op 2 en 3 december plaatsvond. Het Duitse voorzitterschap is blij met de basis die gelegd is voor samenwerking en kennisdeling op het gebied van digitalisering van de landbouw. Zij zien kansen
voor verduurzaming van de landbouw door digitalisering en het delen van
data tussen lidstaten. Daarnaast onderstrepen zij het belang van richtlijnen voor het omgaan met data. Commissaris Wojciechkowki gaf aan dat
samenwerking op het vlak van digitalisering van de landbouw belangrijk
is. De Commissie ziet ook een belangrijke rol voor onderzoek over dit
onderwerp. Dit komt terug in de European Strategy on Data, waar
voorzien is dat er een code of conduct wordt overeengekomen ten aanzien
van het delen van data.
Terugkoppeling 48e conferentie directeuren EU-betaalorganen
Het voorzitterschap informeerde de ministers over de jaarlijks terugkerende conferentie voor directeuren van de EU-betaalorganen. De
conferentie richtte zich op preventie en opsporing van onregelmatigheden
en fraude en het ontwerp van het nieuwe GLB.
Raadsconclusies EU-brede dierenwelzijnsetikettering
Het voorzitterschap opent door aan te geven dat dierenwelzijn een
belangrijk thema is voor de Europese burgers. 82% van de Europese
burgers geven aan dat zij de bescherming van landbouwhuisdieren
belangrijk vinden. 52% procent geeft aan bij de aanschaf van dierlijke
producten te zoeken naar informatie over dierenwelzijn. Etikettering stelt
consumenten in staat om dierenwelzijn mee te nemen in hun beslissingen. Dit moet uitmonden in een hogere prijs voor producenten die
hoge dierenwelzijnsstandaarden naleven.
Commissaris Wojciechowski onderstreept het belang van dierenwelzijn en
is verheugd dat dit onderwerp op de agenda staat. De Farm-to-Forkstrategie benadrukt de rol van dierenwelzijn in duurzame productie en ook
binnen het nieuwe GLB heeft dierenwelzijn een prominente plaats. De
Commissie is daarom tevreden over de Raadsconclusies. Na het impact
assessment zullen de aanvullende acties worden uitgewerkt. De
Commissie is blij met een instrument dat veehouders kan stimuleren
zonder repressief te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-32, nr. 1271

3

Alle lidstaten spreken hun steun uit voor een EU-breed dierenwelzijnslabel. De meeste lidstaten benadrukken daarbij het belang van een
vrijwillige basis voor de producenten en dat de standaarden geformuleerd
moeten worden op basis van wetenschappelijke inzichten. Daarnaast
wordt benadrukt dat de baten van hogere dierenwelzijnsstandaarden bij
de producent terecht moeten komen. Enkele lidstaten benadrukken dat
dierenwelzijn gedurende het hele leven van het dier moet morden
meegenomen, inclusief transport en slacht. Lidstaten die al ervaring
hebben met een vrijwillig, meerlaags dierenwelzijnslabel geven aan hun
ervaringen graag te delen met de Commissie. Lidstaten onderstrepen dat
een dierenwelzijnslabel hogere standaarden moet representeren dan de
wettelijke standaarden die binnen de EU gelden. Enkele lidstaten
benadrukken dat rekening gehouden moet worden met regionale
verschillen en het dierenwelzijn bij dieren die over landsgrenzen getransporteerd worden. Ik heb gedeeld dat ik blij ben met het bereiken van deze
Raadsconclusies en graag de resultaten van het impact assessment
afwacht. Ik heb uitgesproken dat ik hoop en verwacht dat deze resultaten
zullen aantonen dat ook bredere duurzaamheidcriteria meegenomen
moeten worden in het etiket.
Het voorzitterschap is blij met de consensus en roept de Commissie op
om met deze aanbevelingen aan de slag te gaan. De Commissie is blij met
de breed gedragen steun voor het systeem dat het Voorzitterschap
beschreven heeft. De Commissie kijkt uit naar de resultaten van het
impact assessment en hoopt dat het positieve imago van de Europese
producten op de internationale markt nog beter vertegenwoordigd zal
worden.
Voorzitterschapsconclusies Front-of-pack nutrilabelling, nutriëntenprofiel
en herkomstetikettering
Het voorzitterschap begint met een mededeling over het probleem van
obesitas waar veel lidstaten mee te maken hebben. Met name kinderen
met overgewicht vormen een bedreiging voor de algehele gezondheid,
omdat zij hier waarschijnlijk een leven lang mee zullen worstelen. Het
moet volgens het Voorzitterschap daarom makkelijker worden voor de
consument om gezonde keuzes te maken. Het voorzitterschap benadrukt
dat de overheid mensen niet kan vertellen wat ze mogen eten, maar dat ze
hen wel kan ondersteunen bij het maken van gezonde keuzes door in één
oogopslag duidelijkheid te geven over voedingswaarden. De Commissie
onderstreept dat het een belangrijk onderdeel van de Farm-to-Forkstrategie is om de consument te ondersteunen bij het maken van gezonde
en duurzame voedselkeuzes. Daarnaast benadrukt de Commissie dat
bestaande etiketten, traditionele producten en single ingredient producten
meegenomen worden in de stakeholderconsultatie. De Commissie hoopt
dat hierdoor de gezamenlijke doelen bereikt kunnen worden.
Een meerderheid van de lidstaten spreekt steun uit voor front-of-pack
nutrilabelling en herkomstetikettering en benadrukt het belang van goede
informatievoorziening voor de consument. Enkele lidstaten geven aan het
belangrijk te vinden dat het maken van gezonde keuzes eenvoudiger
wordt voor de consument. Lidstaten benadrukken dat de nutriscore
wetenschappelijk moet worden onderbouwd. Een aantal lidstaten spreekt
zich uit tegen een simplistische weergave van gezondheid per product en
benadrukt dat één enkel product niet gezond of ongezond kan zijn, omdat
het in de context van een dieet moet worden beschouwd. Ik heb
benadrukt dat consumenten op eenvoudige wijze informeren over
voedingswaarden een essentieel aspect is van het makkelijk maken om
gezonde en duurzame keuzes de norm te maken. Ik heb mijn steun
uitgesproken voor front-of-pack nutrilabelling en herkomstetikettering en
de Commissie verzocht impact assessments uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-32, nr. 1271

4

Het voorzitterschap spreekt uit dat er hard gewerkt is aan een compromis
waarin alle lidstaten zich konden vinden, maar moet na de stemming
concluderen dat er geen unanimiteit is bereikt. Met 23 lidstaten die het
voorstel steunen, wordt de tekst aangenomen als voorzitterschapsconclusies. Het voorzitterschap betreurt het dat niet iedere lidstaat in kon
stemmen, maar gaat door met de agenda.
II. WENR-rapport «Interventielogica voor de groenblauwe architectuur van het GLB
Bijgaand zend ik uw Kamer het rapport «Interventielogica voor de
groenblauwe architectuur van het GLB1. Borging van samenhang tussen
doelen, maatregelen en monitoring» dat is uitgebracht door Wageningen
Environmental Research (WENR) in het kader van het beleidsondersteunend onderzoek. Vertrekpunt bij het onderzoek is de omslag in het
nieuwe GLB van een systeem van inkomenssteun naar een prestatiemodel, waarin lidstaten zichzelf doelen stellen die zij met het GLB willen
behalen. In deze studie wordt een analytisch kader ontwikkeld om de
interventielogica van het nieuwe GLB uit te werken wat betreft de
groenblauwe architectuur (klimaat, milieu, biodiversiteit en landschap). De
juridische keuzemogelijkheden worden expliciet gemaakt en de mogelijke
keuzes beoordeeld op effectiviteit voor het realiseren van de gestelde
doelen. Daarbij heeft WENR een ecologische invalshoek gehanteerd. Op
grond van die analyse worden adviezen gegeven voor het invullen van de
groenblauwe architectuur en wordt een kader aangereikt om de doelmatigheid van het Nationaal Strategisch Plan te toetsen. In de uiteindelijke
keuzen zullen ook economische en sociale aspecten moeten worden
meegewogen. Het rapport zal worden betrokken bij de uitwerking van het
Nationaal Strategisch Plan.
III. Online conferentie I’m in! Over POP3 en het nieuwe GLB, 2 en
3 december 2020
Een belangrijk onderdeel van het proces om te komen tot het nieuwe GLB
is betrekken van alle belanghebbenden. Op de online conferentie werden
zij geïnformeerd over de concept bouwstenen van het nieuwe GLB
Nationaal Strategisch Plan, en gevraagd hier hun reactie op te geven. De
reacties worden meegenomen in het Nationaal Strategisch Plan.
Tijdens I’m in! werd teruggeblikt op de resultaten van het huidige
Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3) en vooruitgeblikt naar POP3+
(2021–2022) en het nieuwe GLB-Nationaal Strategisch Plan (GLB-NSP,
2023–2027). Dertien workshops en webinars boden de deelnemers
informatie en inspiratie over de invulling van POP3+ en het nieuwe GLB.
In de talkshow presenteerden drie agrarisch ondernemers hun inspirerende POP3-projecten over weidevogelbeheer, korte ketens en de Akker
van de toekomst (strokenteelt in combinatie met precisielandbouw). Dit
leverde een interessant gesprek op en tips aan mijn ministerie en de
provincies om in het volgende GLB het stimuleren van dit soort projecten
vooral te behouden, maar ook om het eenvoudiger te maken om aan deze
regelingen deel te nemen.
Vervolgens heb ik samen met de gedeputeerde Stagehouwer (mede
opdrachtgever voor het GLB-NSP) en enkele boeren en een gebiedscoördinator vooruitgekeken naar het nieuwe GLB en de invulling van
toekomstbestendig boeren. Ik heb een oproep gedaan om in beweging te
komen en samen het Nationaal Strategisch Plan vorm te geven.
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-32, nr. 1271

5

Helaas was het niet mogelijk om elkaar fysiek te ontmoeten op deze
conferentie, gezien de Covid19 maatregelen. De tweedaagse online
conferentie bleek echter een goed alternatief. In totaal hebben meer dan
2000 deelnemers gekeken en meegedaan aan de webinars, workshops en
de talkshow. In de dagen daarna zijn de webinars en talkshow nog 2500
keer bekeken en zijn vele honderden vragen en suggesties binnengekomen via de chatfunctie. Dit geeft aan dat het onderwerp leeft en we
kunnen spreken van een bijzonder geslaagde conferentie.
De talkshow en webinars zijn terug te kijken. De links en korte sfeerverslagen staan op toekomstGLB.nl.2
IV. Commissie aanbevelingen voor het Nederlands nationaal
strategisch plan voor het nieuwe GLB
In bijlage twee bij deze brief voeg ik de aanbevelingen voor het Nederlands nationaal strategisch plan (NSP) die de Europese Commissie heeft
gepubliceerd3. Deze aanbevelingen zijn aangekondigd in de van Boer tot
Bordstrategie en worden gedaan in het kader van de dialoog die de
Europese Commissie met de lidstaten is begonnen over het NSP. De
aanbevelingen adresseren de specifieke economische, klimaat en milieu
en sociale doelen van het GLB. De ambities van de Green Deal waaronder
die van de Europese van Boer tot Bord- en de Biodiversiteitstrategieën zijn
hierin meegenomen. Er staan 14 concrete aanbevelingen genoemd. Ik zal
de aanbevelingen bestuderen en bespreken met Europese Commissie. Ik
kom daarna met een appreciatie op hoofdlijnen over hoe ik de aanbevelingen zal betrekken bij de opzet van het NSP. Ik zal uw Kamer over de
voortgang van het NSP op de gebruikelijke wijze blijven informeren.
V. Maatschappelijke diensttijd bij boerderijen
Ik heb tijdens de begrotingsbehandeling van LNV in 2019 toegezegd om
nader te kijken naar het mogelijk maken van het vervullen van maatschappelijke dienststijd bij op de boerderij. Er zijn momenteel diverse initiatieven die gericht zijn op ontsluiting van het platteland. Het verheugt mij
te kunnen melden dat het voor dergelijke initiatieven mogelijk is om
hierop in te zetten via de reguliere subsidierondes van het actieprogramma Maatschappelijke Dienstrijd (MDT). Een mooi voorbeeld is het
samenwerkingsproject Grensverleggers, waar ook Plattelandsjongeren NL
een rol in spelen.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

2
3

https://toekomstglb.nl/verslagen-glb-conferentie-im-in-2-en-3-december-2020/
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-32, nr. 1271

6