Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

24 170

Gehandicaptenbeleid

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 239

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG EN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2020
Naar school, de bioscoop of op bezoek bij familie. Vervoer is voor mensen
met een mobiliteitsbeperking een randvoorwaarde om hun leven net als
alle anderen te kunnen leiden. Maar dat is nog altijd niet vanzelfsprekend.
Reizen van A naar B met collectief vervoer is lang niet voor al deze
mensen even gemakkelijk, of ze nu het openbaar vervoer (OV) of
doelgroepenvervoer gebruiken. Zo hebben mensen met een mobiliteitsbeperking bijvoorbeeld moeite zelfstandig bij een bushalte of station te
komen, of hebben hulp nodig bij het instappen. Deze mensen hebben
daarom behoefte aan passend, laagdrempelig vervoer dat zo is ingericht
dat ze zoveel mogelijk zelf kunnen bepalen hoe en wanneer ze ergens
heengaan. Juist ook nu, tijdens deze coronacrisis. Want ondanks hun
beperking willen zij zoveel mogelijk eigen regie over hun dagelijks leven
behouden en blijven meedoen.
In maart 2019 heeft uw Kamer de vernieuwingsagenda Iedereen
Onderweg ontvangen. Die agenda heeft ten doel dat mensen met een
mobiliteitsbeperking steeds meer op eigen kracht met het OV kunnen
reizen en/of comfortabel gebruik kunnen maken van het doelgroepenvervoer1.
Wij hebben toegezegd de voortgang van Iedereen Onderweg en mogelijke
vervolgstappen met Uw Kamer te delen. Met deze brief doen we deze
toezegging gestand: we gaan in op de belangrijkste ontwikkelingen en
uitdagingen. Ook brengen we de belangrijkste resultaten in beeld en
leggen we de vervolgstappen per actielijn aan u voor.
Kernboodschap van deze brief is:

1

kst-24170-239
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstukken 24 170 en 23 645, nr. 191; https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
kamerstukken/2019/03/15/kamerbrief-over-vernieuwingsagenda-iedereen-onderweg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

1

–

–

–

–

We zijn blij met de inzet van alle betrokken partijen die de toegankelijkheid en klantgerichtheid van het OV en doelgroepenvervoer voor
mensen met een mobiliteitsbeperking willen vergroten.
In deze brief schetsen we de verhalen van Noureddine, Flor en
Priscilla: deze voorbeelden zijn exemplarisch voor de resultaten van
onze gezamenlijke inzet.
We zijn dan ook trots dat er door alle betrokken partijen – ondanks de
moeilijke omstandigheden in deze coronatijd – mooie stappen gezet
zijn om de ambitie van Iedereen Onderweg te realiseren. Een paar
voorbeelden:
– Reizigers met een mobiliteitsbeperking hebben dankzij verbeterde
toegankelijkheidsinformatie van bushaltes en liften op stations
meer zicht op hun vervoersmogelijkheden.
– Initiatieven voor begeleiding naar het OV, waaraan in Iedereen
Onderweg een impuls is gegeven, faciliteren dat mensen met een
mobiliteitsbeperking vertrouwd raken met het OV en zelfstandig
kunnen reizen.
– Dankzij het gebruik van een gezamenlijke taal (het Woordenboek
Reizigerskenmerken) kunnen vervoerders en gemeenten/provincies
efficiënter met elkaar werken en zorgen dat vervoerders precies
weten wat de behoefte van de klant is, teneinde hen hier beter in te
voorzien.
– De bij Iedereen Onderweg betrokken partijen hebben tijdens de
eerste werkconferentie van het Inclusive Mobility Lab kennis en
ervaringen met elkaar gedeeld en de basis gelegd voor verdere
samenwerking.
We blijven ons inzetten om de ambitie van Iedereen Onderweg te
realiseren want we zijn ervan overtuigd dat we nog meer kunnen
bereiken. In het voorjaar van 2021 organiseren we, samen met
betrokken partijen een bijeenkomst waarin we, ook met (vertegenwoordigers van) mensen met een mobiliteitsbeperking zullen bepalen
of we nog steeds op de goede weg zijn en of de vernieuwingsagenda
aanvulling of aanpassing nodig heeft.

Leeswijzer
Deze brief is als volgt opgebouwd:
– We staan kort stil bij de impact van corona op de voortgang van
Iedereen onderweg.
– We schetsen kort de context, ambitie en doelen van Iedereen
onderweg.
– We geven per actielijn de stand van zaken van de verschillende acties
en eventuele vervolgstappen weer en we gaan in op de invulling van
het Inclusive Mobility Lab.
– Tot slot werpen we een blik op de toekomst en geven we aan hoe we
verder met dit traject gaan.
De impact van corona
We sturen u deze brief in een uitzonderlijke tijd. Een tijd waarin het
coronavirus ons land in zijn greep heeft. De uitbraak van het coronavirus
en de maatregelen die we als land tegen de uitbraak en verspreiding van
het virus hebben genomen en nog steeds nemen, hebben een grote
impact op de vervoersector. Belangrijke oorzaken zijn enerzijds de
plotselinge teruglopende vervoersvraag en anderzijds de inrichting van
het overgebleven vervoer volgens de veiligheidsadviezen van het RIVM en
OMT. De prioriteit van de bij Iedereen Onderweg betrokken partijen,
waaronder decentrale overheden en vervoerders, lag de afgelopen
maanden vanzelfsprekend op het waarborgen van de continuïteit, zodat
de kwetsbare reizigers tijdens de coronacrisis én in de toekomst de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

2

vervoersvoorzieningen kunnen blijven gebruiken. Vernieuwende trajecten,
zoals Iedereen onderweg, hebben daarom vertraging opgelopen. Toch
blijven we ons samen met partijen inzetten de acties uit Iedereen
Onderweg een stap verder te brengen, ook binnen de huidige context.
Alle betrokken partijen hebben zich ingezet om ondanks deze moeilijke
omstandigheden en de daaraan gekoppelde beperkingen te blijven
werken aan merkbare verbetering voor reizigers met een mobiliteitsbeperking. We presenteren u de resultaten van deze inspanningen en
illustreren deze met concrete voorbeelden van de merkbare verbetering
voor de reiziger. We hebben er vertrouwen in dat voorzetting van de
goede samenwerking tussen de betrokken partijen tot nog meer mooie
resultaten in de toekomst zal leiden.
Zelfstandig met de trein reizen dankzij OV-coach
Welk perron, waar inchecken, de juiste uitgang. Met het openbaar
vervoer reizen is voor mensen met een beperking vaak een opgave.
Zo ook voor Noureddine, die slechtziend is. Samen met een
OV-coach oefende hij zijn dagelijkse routes, waardoor hij nu
zelfstandig met het OV kan reizen. «Dat heeft me vrijheid gegeven.
En zelfvertrouwen, ik weet nu dat ik het ook zelf kan.»
Nadat de kennis die steeds met Noureddine meereisde was
weggevallen, attendeerde zijn zorgconsulent hem op de OV-coach.
Dit project is een initiatief van de gemeente Amsterdam waarin
16 partijen zich samen inzetten om mensen met een beperking
zelfstandig te leren reizen. «Een OV-coach oefende met mij de routes
die ik geregeld afleg: van huis naar werk, naar het winkelcentrum,
naar het station. Samen keken we welke route het makkelijkst was.
En het veiligst. Ik loop liever een straatje om dan dat ik een
oversteekplaats neem die niet veilig is2.»
Vernieuwingsagenda Iedereen Onderweg
Iedereen Onderweg maakt onderdeel uit van het programma Onbeperkt
Meedoen! Hiermee werkt het kabinet aan de implementatie van het
VN-verdrag handicap. Over de voortgang van dit programma is uw Kamer
recent geïnformeerd.3
Iedereen Onderweg richt zich op drie actielijnen:
1. Gebruik van het openbaar vervoer stimuleren;
2. Doelgroepenvervoer efficiënter en klantgerichter organiseren; en
3. Doelgroepenvervoer en openbaar vervoer beter op elkaar laten
aansluiten.
In deze lijnen staan thema’s centraal die zijn ingebracht door reizigers zelf:
1. Reis- en toegankelijkheidsinformatie
2. Bejegening
3. Toegankelijkheid van de fysieke ruimte rond het openbaar vervoer
4. Betrouwbaarheid en voorspelbaarheid
5. Verbeteren indicatie en registratie
6. Eigen regie op vervoer
Deze thema’s combineren wij in de verschillende lijnen van Iedereen
Onderweg met thema’s en initiatieven van (decentrale) overheden en
vervoerders om een integraal beeld te schetsen van de ervaren drempels

2
3

https://magazines.rijksoverheid.nl/vws/onbeperktmeedoen/2019/01/toegankelijk{reizen
Kamerstuk 24 170, nr. 237.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

3

en de bijdrage die betrokken partijen leveren aan de structurele en
merkbare verbetering die we beogen.
De vormgeving en uitvoering van het doelgroepenvervoer en het
openbaar vervoer zijn grotendeels gedecentraliseerd. Daarom staat of valt
het succes van Iedereen Onderweg met de inzet en betrokkenheid en
onderlinge samenwerking van alle landelijke en lokale partijen, waarbij de
reizigers nadrukkelijk worden betrokken. In de praktijk blijkt dat decentrale
overheden en private partijen al op veel plekken nieuwe verbindingen tot
stand brengen tussen het doelgroepenvervoer en het openbaar vervoer. In
Iedereen Onderweg is aansluiting gezocht bij deze lopende initiatieven.
In deze context nemen wij een faciliterende en aanjagende rol op ons om
partijen bij elkaar te brengen en uitwisseling van kennis en expertise te
bevorderen.
Samen met betrokken partners wordt hard gewerkt aan het vergroten van
de toegankelijkheid van het openbaar en doelgroepenvervoer.
Waar staan we nu en wat zijn vervolgstappen?
Onder de drie genoemde actielijnen van Iedereen Onderweg vallen
verschillende maatregelen en activiteiten. In het vervolg van deze brief
wordt per actielijn een stand van zaken gegeven van de daartoe
behorende maatregelen, inclusief voorgenomen vervolgstappen.
1. Gebruik van het openbaar vervoer stimuleren
In deze actielijn staan de thema’s «reis- en toegankelijkheidsinformatie»
en «toegankelijkheid van de omgeving van stations en haltes» die door
reizigers zijn ingebracht centraal. Mensen met een beperking willen
namelijk vaak wel gebruik maken van het openbaar vervoer, maar kunnen
of durven dit niet altijd. Het is hen soms onvoldoende duidelijk of het
openbaar vervoer naar de gewenste bestemming toegankelijk is. Door het
verbeteren van de reis- en toegankelijkheidsinformatie krijgen mensen
met een beperking meer zicht en regie op hun vervoersmogelijkheden.
Daarnaast kan het zijn dat mensen nog te weinig vertrouwd zijn met het
OV. Ze hechten aan de zekerheid van het doelgroepenvervoer; en al zijn er
inmiddels ook in het OV-assistentiemogelijkheden, mensen kiezen liever
voor wat ze al kennen. Ook als uit (verkeers)veiligheidsoogpunt een
overstap van de eigen vervoermiddelen naar OV gewenst is, wordt dat
vaak te lang uitgesteld. Daarom wordt binnen deze actielijn ook een
impuls gegeven aan initiatieven voor begeleiding naar het OV via
OV-ambassadeurs4.
In de Contourennota Toekomstbeeld OV 2040 is aangegeven dat wordt
gestreefd naar volledig toegankelijk OV in 2040 conform het VN-verdrag
inzake de rechten van personen met een handicap. Om hiertoe te komen
worden momenteel afspraken voorbereid. Hierbij zijn (vertegenwoordigers van) mensen met een beperking, decentrale OV-autoriteiten en
vervoerders betrokken. In een werkconferentie in juni 2020 is met deze
partijen breed geïnventariseerd waar mogelijkheden zijn voor verbetering.
Onderwerpen van gesprek zijn bijvoorbeeld verdere verbetering van
reisinformatie, reisassistentie en de toegankelijkheid van bus- en
tramhaltes. Naar verwachting wordt in het voorjaar van 2021 een
bestuursakkoord gesloten over toegankelijkheid van het OV.
4

Om het gebruik van (toegankelijk) OV te stimuleren, zetten sommige regio’s, OV-ambassadeurs
in. Vrijwilligers helpen mensen op weg die moeite hebben met het gebruik van OV.
https://magazines.rijksoverheid.nl/vws/onbeperktmeedoen/2019/01/toegankelijk-reizen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

4

Scan toegankelijkheid stationsomgeving
Jan Poot heeft een visuele beperking en is sinds 2004 volledig blind.
Hij gebruikt bijna dagelijks de bus, tram, metro of trein om te gaan
en staan waar hij zelf wil. De afgelopen maanden was dat een stuk
minder vanwege de maatregelen tegen de verspreiding van het
coronavirus. Alleen voor noodzakelijke reizen ging Jan de deur nog
uit. Tijdens zo’n reis is de overstap van het ene naar het andere
openbaar vervoersmiddel een spannend moment. De toegankelijkheid van stationsomgevingen laat namelijk soms te wensen over.
Gelukkig is dat laatste in Rotterdam, waar Jan regelmatig komt, wel
goed geregeld.
Op het gebied van toegankelijkheid geldt de stationsomgeving van
Rotterdam dan ook als nationaal en internationaal voorbeeld. De
verschillende vormen van openbaar vervoer sluiten hier goed op
elkaar aan voor mensen met een beperking. Hoe dat komt? «Er is op
voorhand goed overleg geweest tussen ProRail (eigenaar perrons),
NS (eigenaar stationsgebouw) en de gemeente (eigenaar stationsomgeving),» vertelt Tjebbe Ruskamp van ProRail. Want juist op dat
punt gaat het vaak mis.5
Verbeterde toegankelijkheidsinformatie bushaltes
Binnen het samenwerkingsverband DOVA6 hebben de decentrale
OV-autoriteiten afspraken gemaakt over verbetering van reisinformatie
voor mensen met een beperking. Tot nu toe was het slechts mogelijk om
reisadviezen af te geven voor volledig toegankelijk gemaakte bushaltes
voor rolstoelers en voor mensen met een visuele beperking. Door
onduidelijkheid over de gehanteerde norm was de reisinformatie hierover
niet volledig betrouwbaar. Met deze afspraken wordt het mogelijk dat in
de toekomst betrouwbaardere reisadviezen worden gegeven voor mensen
in een rolstoel, mensen die visueel beperkt zijn en als aanvulling ook voor
mensen die drempelvrij willen reizen.
Het CROW KpVV (kennisprogramma op het gebied van mobiliteit voor
decentrale OV-autoriteiten, verder: CROW) heeft samen met de
OV-autoriteiten en vertegenwoordigers van reizigers een lijst met
aspecten en minimale waarden opgesteld waarvan de gegevens de basis
vormen voor goede reisinformatie over toegankelijke OV-reizen per bus,
waaronder de bushaltes zelf. Daarbij is onder meer gebruik gemaakt van
de eerder door CROW opgestelde richtlijn omtrent toegankelijkheid van
bushaltes. Voor mensen in een rolstoel, reizigers met een visuele
beperking en voor mensen die drempelvrij willen reizen is aangegeven
waar een halte en een voertuig aan moet voldoen om toegankelijk te zijn.
Het gaat dan over bijvoorbeeld de aansluiting van het voertuig op de
halte, de plaats van een instapmarkering, de voorwaarden waaraan een
geleidelijn moet voldoen en de breedte van de route naar de halte. De
OV-autoriteiten verbeteren in samenwerking met wegbeheerders aan de
hand van deze aspecten de datakwaliteit en bekijken in samenspraak met
vervoerders, reisinformatieaanbieders en vertegenwoordigers van
mensen met een beperking welke acties verder nog nodig zijn en of een
dergelijke lijst kan worden vastgesteld voor tram en metro. De
OV-autoriteiten onderzoeken met IenW of deze voor reisinformatie
opgestelde kaders ook kunnen worden toegepast in programma’s van
eisen voor aanleg.
5

https://magazines.rijksoverheid.nl/vws/onbeperktmeedoen/2020/01/
toegankelijkestationsomgeving
6
Samenwerkingsverband DOVA bestaat uit de 12 provincies, de Vervoerregio Amsterdam, de
Metropoolregio Rotterdam Den Haag en het OV Bureau Groningen Drenthe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

5

Verbeterde informatie over toegankelijkheid liften stations
ProRail voert een project uit waarbij de werking van liften in stations
wordt gemonitord. Naar verwachting zullen in 2022 alle liften zijn voorzien
van dergelijke monitoring. ProRail zal deze real time informatie
beschikbaar stellen zodat app bouwers deze in de reisinformatie kunnen
opnemen (zoals 9292 en de NS-app). Met behulp hiervan kunnen reizigers
die, bijvoorbeeld door hun beperking, zijn aangewezen op de lift weten of
de lift waar zij gebruik van willen maken werkt.
Specifieke uitkering voor inzet ov-ambassadeurs in ontwikkeling
In een aantal regio’s is ervaring opgedaan met OV-ambassadeurs.
OV-ambassadeurs werken samen met OV-bedrijven en lokale overheden
en organiseren informatiebijeenkomsten, inloopspreekuren, proefreizen
en dergelijke. Zij verlagen zo de drempel om met trein, bus, tram of metro
te reizen voor mensen die daar moeite mee hebben, ook als veilig
alternatief voor andere vervoermiddelen. Op die manier dragen
OV-ambassadeurs bij aan verbetering en behoud van (veilige) mobiliteit.
Met stakeholders is besproken op welke wijze dit concept breder kan
worden ingezet na opschaling. In het eerste kwartaal van 2021 komt IenW
met een specifieke uitkering voor het stimuleren van de inzet van
OV-ambassadeurs. Gemeenten kunnen hier aanspraak op maken vanaf
2021 en zo bevorderen dat meer mensen (met een beperking) gebruik
maken van het OV.
Instrumenten ontwikkeld om toegankelijkheid van omgeving van stations
en haltes te onderzoeken en verbeteren
IenW heeft een aantal producten laten ontwikkelen die gemeenten kunnen
gebruiken om de toegankelijkheid van stations en haltes te onderzoeken
en verbeteren:
1. een model scan voor de schouw van stationsomgevingen samen met
mensen met een beperking; en
2. een handreiking om samen met partijen die rond een station betrokken
zijn, aan de slag te gaan met het verbeteren van de toegankelijkheid
van de stationsomgeving. Deze handreiking is in een pilot ontwikkeld
op zes locaties. Uit de pilots is gebleken dat het essentieel is om vroeg
in en gedurende het proces voor de ontwikkeling van een knooppunt
te werken vanuit het perspectief van toegankelijkheid voor alle
reizigers en met ervaringsdeskundigen te kijken naar toegankelijke
routes naar de bestemmingen rond een station.
Het CROW heeft deze producten opgenomen in de kennisbank7.
Eisen aan bejegening in bestekken openbaar vervoer monitoren
Met het onderzoek »Toegankelijkheid in aanbestedingsdocumenten
OV-concessies – Eindrapportage analyse aanbestedingsdocumenten»
hebben CROW en de inkopende overheden van OV meer inzicht proberen
te krijgen in de mate waarin toegankelijkheid van het OV is geborgd in
aanbestedingsdocumenten van OV-concessies. Uit dit onderzoek blijkt dat
aan de rol van het personeel in relatie tot toegankelijkheid beperkt
aandacht wordt gegeven in de onderzochte programma’s van eisen. Het
rapport geeft aan dat de ervaring bestaat dat overheden er doorgaans
voor kiezen om dergelijke onderwerpen aan de vervoerder over te laten.
Het rapport adviseert de dialoog tussen overheid, vervoerders en
7

https://www.crow.nl/downloads/pdf/kennisbank/2020/proceshandvat-toegankelijkheidstationsomgevingen.aspx.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

6

belangenverenigingen over wat welke partij kan doen om toegankelijkheid
in de praktijk verder te verbeteren. Dit is onderwerp van de gesprekken
met (vertegenwoordigers van) mensen met een beperking, overheden en
vervoerders in het kader van nieuwe afspraken over toegankelijkheid van
het OV.
Vervoerregio en gemeente Amsterdam – Inclusieve Mobiliteit
De Vervoerregio Amsterdam werkt momenteel aan een Uitvoeringsprogramma Inclusieve Mobiliteit om een inclusiever en toegankelijker mobiliteitssysteem te realiseren waarin reizigers zo zelfstandig
mogelijk kunnen reizen. Dit Uitvoeringsprogramma wordt naar
verwachting eind 2020 vastgesteld. Een aantal activiteiten uit het
Uitvoeringsprogramma is al gestart. Een voorbeeld daarvan is de
OV-coach (reeds beschreven in Iedereen onderweg! als project van
de gemeente Amsterdam, sinds januari 2020 door de Vervoerregio
regionaal uitgevoerd). In dit project leren mensen met een mobiliteitsbeperking zelfstandig te reizen, wat aan hun zelfredzaamheid
bijdraagt, onder begeleiding van een OV-coach. Een ander project
dat loopt is Startup in Residence (SIR) waar de gemeente
Amsterdam opdrachtgever van is. SIR loopt al meerdere jaren en
daagt de markt uit om met innovatie oplossingen te komen voor
maatschappelijke vraagstukken. Dit jaar is de Vervoerregio opdrachtgever voor twee vraagstukken binnen dit project. Eén van deze
challenges is het opzetten van een digitaal platform voor hulp
onderweg voor de regio Amsterdam. Dit digitaal platform verbindt
mensen, die een helpende hand kunnen gebruiken, met mogelijke
vrijwilligers die zich in de buurt bevinden. De vrijwilligers kunnen de
mensen met een beperking zodoende assisteren bij hun reis.
2. Doelgroepenvervoer efficiënter en klantgerichter organiseren
Overheden en vervoerders zetten in op het ontwikkelen van een kwalitatief goed en betaalbaar doelgroepenvervoerssysteem. Deze aanpak
draait niet alleen om een efficiëntere inzet van middelen, maar steeds
meer ook om klantgerichte service. Persoonlijk contact en maatwerk
komen steeds meer voorop te staan, en dat is precies waar mensen met
een mobiliteitsbeperking grote behoefte aan hebben. Centraal in deze
actielijn staan de door reizigers zelf ingebrachte thema’s «betrouwbaarheid en voorspelbaarheid van het doelgroepenvervoer» en «stroomlijnen van procedures voor indicatiestellingen» en het thema «verdere
integratie van het doelgroepenvervoer». Mensen willen namelijk meer
dan nu het geval is kunnen rekenen op het doelgroepenvervoer, net als op
het OV. Daarnaast is het contact met de vervoerder een belangrijk element
dat bijdraagt aan de betrouwbaarheid. Het gaat daarbij om korte lijnen
tussen klant en vervoerder en om bekend zijn van de vervoerder met de
persoonlijke situatie van een klant.
Bewegingsvrijheid en betrouwbaar vervoer- Het verhaal van
Flor
Ik wil graag overal zelf naartoe kunnen reizen zonder mijn omgeving
te vragen mij te brengen en te halen. In mijn gemeente kan ik elk jaar
mijn vaste Wmo vervoerder kiezen. Dit is voor mij de oplossing. Ik
kan zorgeloos en veilig op de koffie bij mijn vriendin, die 10 km
verderop woont8.
De gemeente Heerenveen heeft het Wmo-vervoer gegund aan zeven
kwalitatief goedgekeurde taxibedrijven. Gebruikers kunnen op basis
8

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/rechten-van-mensen-met-eenhandicap/
documenten/videos/2020/06/29/onbeperkt-meedoen-flor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

7

van een kilometerbudget (maatwerk per inwoner) een keuze maken
uit een van de gecontracteerde vervoerders. De bedrijven hebben
voor een vast kostendekkend tarief ingeschreven, wat ongezonde
concurrentie op prijs tegengaat.
Deze werkwijze beoogt niet alleen een gezonde concurrentie tussen
vervoerders te stimuleren op het gebied van de geboden kwaliteit,
maar draagt ook bij aan de tevredenheid van de gebruikers.
Gebruikers kunnen na een jaar eventueel naar een andere
vervoerder overstappen of tussentijds, indien er sprake is van een
gegronde klacht.
Analyse informatie over klanttevredenheid en eisen aan kwaliteit
doelgroepenvervoer gepubliceerd en met deskundigen besproken
Het Aanbestedingsinstituut Mobiliteit (AIM) heeft in overleg met VWS en
IenW geanalyseerd welke eisen aan de kwaliteit van chauffeurs worden
gesteld en hoe klanttevredenheid hierbij wordt betrokken9. Deze analyse
is bedoeld om goede voorbeelden te inventariseren en mogelijke
knelpunten omtrent de voorspelbaarheid en betrouwbaarheid van het
vervoer aan te kaarten. AIM heeft elf voor de branche relevante kwaliteitsnormen voor chauffeurs opgenomen en hierbij gekeken in hoeverre deze
worden uitgevraagd in de gepubliceerde aanbestedingen. AIM heeft
recent de analyse gepubliceerd. Uit de geanalyseerde aanbestedingen is
bij AIM het algemene beeld ontstaan dat aanbesteders bewust zijn van de
kwaliteiten waaraan goed doelgroepenvervoer moet voldoen. AIM geeft
wel een aantal overwegingen mee. Zo wordt aangegeven dat het te
overwegen is om ook voor «zachte» kwaliteitscriteria en voorwaarden die
met name aan het handelen van chauffeurs regelmatig worden gesteld,
zoals kennis van de doelgroep, sociale vaardigheden of klantgerichtheid,
een eenduidige kwaliteitsstandaard vast te stellen en te borgen.
Deze analyse is inmiddels ook besproken binnen het platform CROWsmaakmakers, bestaande uit deskundigen op het terrein van OV en
doelgroepenvervoer vanuit decentrale OV-autoriteiten adviesbureaus,
kennisinstellingen, de vervoersbranche en het Rijk. Afgesproken is in een
nieuwe «projectgroep klantenbarometer» van de CROW-smaakmakers te
verkennen welke vervolgacties nodig en mogelijk zijn om via aanbestedingen bij te dragen aan de verbetering van de voorspelbaarheid en
betrouwbaarheid van het vervoer.
Traject landelijke klantenbarometer doelgroepenvervoer TX-keur in
uitvoering
Stichting TX-Keur werkt op dit moment aan het opzetten van een
prototype voor een landelijke klantenbarometer in het taxivervoer die op
termijn ook inzetbaar moet zijn in het doelgroepenvervoer. Met de
klantenbarometer wordt beoogd een grotendeels uniform en effectief
instrument te ontwikkelen om de kwaliteit te meten en te verbeteren. Dit
biedt de reiziger de gelegenheid ook binnen doelgroepenvervoer aan de
hand van een gezamenlijke vragenlijst zijn reiservaringen kenbaar te
maken. In eerste instantie zullen aangesloten TX-keurmerkhouders in een
pilot aan de slag gaan met de klantenbarometer om daarna ook met de
barometer in een aantal gemeenten te experimenteren. Hiervoor wordt
contact opgenomen met het opdrachtgevers platform doelgroepenvervoer. De ontwikkeling van de klantenbarometer is ook besproken met
de CROW-smaakmakers. Afgesproken is om in een nieuwe projectgroep
klantenbarometer van de CROW-smaakmakers te verkennen welke
vervolgacties mogelijk/nodig zijn om te werken aan een landelijke
9

https://ai-mobiliteit.nl/ai-mobiliteit/newsletters/nl000330.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

8

klantenbarometer met toegevoegde waarde voor doelgroepenvervoer en
draagvlak onder vervoerders en gemeenten.
Brochure leerlingenvervoer opnieuw onder de aandacht brengen van
scholen en andere relevante partijen
In 2010 is in opdracht van het Ministerie van OCW een brochure voor het
leerlingenvervoer ontwikkeld, met als doel het leerlingenvervoer voor
zowel de leerling als de school te verbeteren. In deze brochure staat de
vraag centraal hoe de school kan bijdragen aan het verder verbeteren van
de kwaliteit van het leerlingenvervoer. Ondanks de verbeteringen die
daaruit zijn voortgekomen, is het al weer tien jaar geleden dat de brochure
is verspreid en kan de kwaliteit van het leerlingenvervoer verder worden
verbeterd. Het plan was de brochure «Op weg naar beter leerlingenvervoer» te bezien op actualiteit en opnieuw onder de aandacht te
brengen. Door corona en de verstrekkende gevolgen voor het onderwijs is
besloten dit uit te stellen, in ieder geval tot volgend jaar, in de hoop dat de
situatie dan weer stabieler is.
Borging van thema’s uit Iedereen Onderweg in brede trajecten (Ont)Regel
de Zorg, Regie op Gegevens en Inkoop en Aanbesteden Sociaal Domein
Doel is om geschetste oplossingsrichtingen in deze trajecten (op termijn)
specifiek op de problematiek van de gebruikers van het doelgroepenvervoer toe te passen. Hiermee wordt beoogd dat op termijn de ervaren
regeldruk voor de reizigers wordt verminderd en dat zij meer regie krijgen
op hun gegevens. Deze insteek heeft tot nu toe geleid tot verschillende
concrete acties:
– Gemeenten kopen producten en diensten in bij aanbieders, waaronder
diensten voor individueel en collectief vervoer voor kwetsbare
groepen. Informatie-uitwisseling over de inkoop en verantwoording
van deze producten en diensten vindt plaats via het berichtenverkeer,
zoals i-Wmo. In kader van Programma (Ont)Regel de zorg dat gericht is
op vermindering van de regeldruk en administratieve lasten zijn
gemeenten en aanbieders wettelijk verplicht om van deze berichten
(i-Wmo) gebruik te maken. Deze i-standaard biedt eenduidigheid en
duidelijkheid aan gemeenten en aanbieders over de onderlinge
informatie-uitwisseling. Het Ketenbureau i-sociaal domein onderzoekt
of verdere standaardisering van het berichtenverkeer en producten en
diensten mogelijk is.
– Ook binnen het kader van het project «Samenwerken aan een betere
toegang sociaal domein» wordt momenteel in overleg tussen
gemeenten en VNG bezien of concrete trajecten op het gebied van
doelgroepenvervoer zich lenen voor verdere uitwerking in het kader
van dit project.
– Tijdens de «Kennis- en praktijkdagen contracteren sociaal domein
2019» is aandacht besteed aan inkoop op het terrein van doelgroepenvervoer met een workshop over het gebruik van de kostenberekeningstool die CROW met financiële steun van VWS heeft ontwikkeld
om aanbestedingsprocessen te verbeteren. De «Kennis- en praktijkdagen 2020», waarin opnieuw aandacht zou zijn voor doelgroepenvervoer, zijn in verband met corona geannuleerd.
We blijven de ontwikkelingen in deze brede trajecten volgen en de
specifieke situatie van gebruikers van het doelgroepenvervoer onder de
aandacht brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

9

Verkenning naar mogelijkheden stroomlijnen procedures en een centraal
loket afgerond
Het Gemeentelijk Netwerk Mobiliteit en Infrastructuur (GNMI) heeft in
opdracht van VWS verkend welke stappen gezet kunnen worden om
gemeentelijke criteria en procedures voor het toekennen van vervoersvoorzieningen tussen gemeenten, maar ook binnen een gemeente, beter
op elkaar te laten aansluiten. Daarnaast is verkend wat nodig is om het
registreren en identificeren van klanten en aanvragen van vervoersvoorzieningen in één keer en via één loket mogelijk te maken. Hiermee wordt
het proces van indicatie en registratie van gegevens eenvoudiger en
klantvriendelijker ingericht voor de reiziger. In het onderzoeksrapport
worden concrete aanbevelingen en vervolgstappen opgenomen om
verbeteringen voor de reiziger in de praktijk door te kunnen voeren. Uit
het rapport blijkt bijvoorbeeld dat het ontwikkelen van één standaardverordening met modulen per thema (WMO, jeugdhulp, onderwijs) waarbij
gemeenten vanzelfsprekend autonomie in het beleid en het regelen van
de toegang behouden en een landelijk dataplatform om gegevens te
verwerken, de eerste stappen zijn om procedures en criteria te stroomlijnen. Ook is nadere samenwerking op gemeentelijk niveau wenselijk om
tot een meer geharmoniseerd beleid te komen. VWS beziet samen met
relevante partijen (vooral VNG en gemeentelijke opdrachtgevers) welke
vervolgstappen gezet kunnen worden om de concrete aanbevelingen in
de praktijk toe te passen. Hierbij wordt ook bezien of een link kan worden
gelegd met het traject verbeterde toegang sociaal domein (in het kader
van (Ont)regel de zorg).
Vervoer Gooi en Vechtstreek
Blaricum, Eemnes, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, Weesp
en Wijdemeren hebben besloten het Wmo-vervoer vanaf 1 januari
2021 en het jeugdhulpvervoer en leerlingenvervoer vanaf 1 augustus
2021 zelf uit te voeren vanuit de gemeenschappelijke regeling Regio
Gooi en Vechtstreek. De regiogemeenten ervaren momenteel te
weinig grip en sturing op de kwaliteit en de efficiency van het
doelgroepenvervoer. Ook is de afgelopen jaren gebleken dat het een
uiterst kwetsbare branche is en dat 9.000 inwoners en chauffeurs
daarvan nogal eens de dupe zijn. Door het Wmo vervoer en het
leerlingen- en jeugdhulpvervoer te bundelen in Vervoer Gooi en
Vechtstreek verwachten de gemeenten personeel en materiaal in te
kunnen zetten voor alle groepen. Bundelen wil overigens niet zeggen
dat de gemeenten kinderen, volwassenen en ouderen bij elkaar in
één bus gaan vervoeren. De vervoersstromen blijven gescheiden van
elkaar. Met een gebundelde inzet bieden de gemeenten fatsoenlijke
arbeidsvoorwaarden voor het personeel en benutten gemeenten
investeringen in personeel, voertuigen, klantenservice, ritplanning
en technologie optimaal.
Met het vervoer in eigen beheer kan ook beter worden aangesloten
op het openbaar vervoer. In de OV-concessie van de Provincie
Noord-Holland is ook rekening gehouden met deze mogelijkheid.
Regio Gooi en Vechtstreek is al een uitvoeringsorganisatie met
«eigen vervoer». Zo zijn de ambulancevoorziening en de afvalinzameling ondergebracht bij de Regio. Ook tussen deze publieke
diensten kunnen slimme verbindingen worden gebracht met
betrekking tot de inzet van personeel en beheer van het wagenpark.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

10

Doelgroepenvervoer en openbaar vervoer beter op elkaar aan laten
sluiten
In een inclusieve samenleving kunnen ook mensen met een (mobiliteits)beperking gebruik maken van reguliere vervoervoorzieningen en (in
aanvulling hierop) het doelgroepenvervoer om volledig te participeren in
de samenleving. Een reis van deur tot deur gedeeltelijk met het openbaar
vervoer en gedeeltelijk met het doelgroepenvervoer biedt reizigers
flexibiliteit en maximale benutting van de bestaande reismogelijkheden.
Om de reis soepel te laten verlopen is het belangrijk dat deze als één
geheel wordt georganiseerd. Een goede aansluiting tussen OV en
doelgroepenvervoer is, evenals integrale en actuele informatie over de
reismogelijkheden, daarom essentieel. In de acties genoemd onder deze
actielijn stellen we de thema’s «regie op (de organisatie van) het eigen
vervoer» en «keuzevrijheid voor de reiziger» die door reizigers zelf zijn
ingebracht centraal.
Priscilla kan met behulp van de Valys-app een reis op maat
boeken
Met de Valys-app kan ik makkelijk een reis op maat boeken. De app
onthoudt namelijk mijn gegevens en locaties. Hierdoor bepaal ik zelf
of ik mét of zonder begeleiding wil reizen. Onderweg ontmoet ik
leuke nieuwe mensen. Ik ben heel blij hiermee. Zo kom ik nog eens
ergens10.
Transvision heeft een dynamische reisplanner ontwikkeld voor lokaal
Wmo-vervoer en openbaar vervoer. De planner sorteert voor op
ketenreizen en gebruikt klantkenmerken om tot een optimaal
reisadvies te komen voor klanten die een reis willen boeken. Met de
Valys-app zijn de mogelijkheden om een reis digitaal te boeken
uitgebreid. Omdat de app real time in verbinding staat met de
reiziger, kan er tijdens een ketenrit direct ingegrepen worden mocht
de rit onverwacht anders verlopen.
Woordenboek Reizigerskenmerken in gebruik
Vervoerders en gemeenten/provincies moeten, om klantgerichter en
efficiënter te kunnen werken, met elkaar en onderling dezelfde taal te
spreken om ervoor te zorgen dat vervoerders precies weten wat de
behoefte van de klant is en het juiste vervoer kunnen aanbieden. Met het
CROW Woordenboek Reizigerskenmerken kunnen overheden en
vervoerders, aan de hand van codes, op een eenduidige manier
vastleggen wat de reiziger nodig heeft om een (keten)reis te maken. Het
Woordenboek Reizigerskenmerken is in eerste aanleg opgezet door
Publiek Vervoer Groningen Drenthe en vervolgens landelijk verder
ontwikkeld in nauw overleg met overheden, vervoerders, reizigersgroepen
en andere inhoudelijke deskundigen. CROW heeft het Woordenboek onder
de aandacht gebracht van gemeenten en provincies en er is veel interesse
voor. Het woordenboek kan vanaf de website van CROW worden
gedownload door geïnteresseerde partijen. Inmiddels is dit meer dan 300
keer gebeurd en zijn verschillende regio’s bezig met de implementatie,
onder andere gemeenten in Noord-Brabant, Utrecht en Twente. Ook wordt
het Woordenboek steeds vaker meegenomen in de aanbestedingen op het
gebied van doelgroepenvervoer en OV. Invoering van het Woordenboek
kan niet alleen tot meer eenduidigheid in de communicatie tussen
gemeenten en aanbieders en reizigers leiden, maar ook tot beter inzicht in
benodigdheden per vervoersoort en tot meer maatwerk voor de reiziger.
10

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/rechten-van-mensen-met-een-handicap/
documenten/videos/2020/06/29/onbeperkt-meedoen-priscilla.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

11

In een nog vorm te geven vervolgfase kan het Woordenboek Reizigerskenmerken het ontwikkelen van beleidsvisies ondersteunen; met meer
aandacht voor een integraal vervoersaanbod, kostenbeheersing,
ondersteuning-op-maat en zoveel mogelijk zelfstandig reizen. Participeren
en sociale inclusie komen meer centraal te staan. In de volgende fase
wordt ook verkend of een Basisset Data Doelgroepenvervoer kan worden
gerealiseerd. In combinatie met het Woordenboek kan dit bijdragen aan
de koppeling tussen de beleidsvelden OV en doelgroepenvervoer van
provincies en gemeenten.
MaaS-pilots in uitvoering
Mobilitiy as a Service (MaaS) is een systeem waarbij mensen hun reis van
deur tot deur kunnen plannen, boeken en betalen. Daarin moeten in
principe alle vervoerders vindbaar en boekbaar zijn. IenW zet zich samen
met decentrale OV-autoriteiten in om MaaS ook af te stemmen op mensen
met een beperking. In 2019 is de voorbereiding van pilots gestart waarin
diverse doelgroepen centraal staan. In twee van deze pilots wordt
specifiek onderzocht hoe mensen met een beperking hiervan optimaal
gebruik kunnen maken en hoe ze zelf kunnen kiezen van welke vervoerdiensten ze gebruik willen maken. Bijvoorbeeld afhankelijk van hun
beperking, maar ook van hoe ze zich voelen en waaraan ze behoefte
hebben. Ook wordt onderzocht of en in dat geval hoe MaaS in krimpgebieden tot meer keuze en maatwerk op het terrein van vervoer kunnen
leiden. In de MaaS-pilot die al van start is gegaan in Twente (Goan app,
gericht op eenvoudig een reis duurzaam plannen, boeken en betalen
tegen een aanvaardbaar tarief) is hiervoor gebruik gemaakt van het
eerdergenoemde Woordenboek Reizigerskenmerken. De pilot in NoordNederland wordt volgens de planning eind van dit jaar aanbesteed.
Publicatie CROW-praktijkvoorbeelden Inclusieve mobiliteit11
De publicatie Praktijkvoorbeelden Inclusieve mobiliteit die met ondersteuning van IenW en VWS mogelijk is gemaakt, gaat in op het
wegnemen van onzichtbare, mentale drempels die veel reizigers met een
beperking ervaren. In de publicatie richt CROW-KpVV zich op losse,
relatief eenvoudig te implementeren maatregelen om zelfstandig reizen te
bevorderen en de aansluiting van het ov op het doelgroepenvervoer te
verbeteren. De focus bij deze publicatie ligt niet op het wegwerken van
fysieke drempels, zoals te hoge stoepranden, lastige hekjes of deuren.
Daarover is al veel informatie beschikbaar. De verzamelde praktijkvoorbeelden betreffen vooral de onzichtbare, mentale drempels voor reizigers
met een beperking, die moeite hebben met het plannen, in- of uitchecken
of het vinden van het juiste perron. De publicatie volgt de reiziger
voorafgaand aan en tijdens de reis om fasegewijs praktijkvoorbeelden te
laten zien van mogelijke maatregelen en oplossingen. Deze praktijkvoorbeelden zijn beschikbaar via de website van CROW en kunnen als
inspiratiebron worden gebruikt door andere partijen.
Publicatie CROW-praktijkvoorbeelden integratie doelgroepenvervoer en
OV12
Veel gemeenten en decentrale OV-autoriteiten zoeken naar mogelijkheden
om doelgroepenvervoer en openbaar vervoer (verder) met elkaar te
integreren. De gedachte is dat ze hun klanten zo een beter vervoerproduct
11

https://www.crow.nl/getmedia/720654f7-35b5-49fd-9215-d444e63bb537/Brochure-K-D088Praktijkvoorbeelden-Inclusieve-Mobiliteit.pdf.aspx?ext=.pdf.
12
https://www.crow.nl/getmedia/54017277-7480-4361-98a6-e5e0f40bc5a8/Brochure-K-D089Praktijkvoorbeelden-van-integratie-doelgroepenvervoer-en-ov_web2.pdf.aspx?ext=.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

12

kunnen aanbieden en beschikbare budgetten doelmatiger kunnen
inzetten. Maar hoe kom je tot het beste geïntegreerde aanbod van
doelgroepenvervoer en OV? De publicatie «CROW- praktijkvoorbeelden en
integratie doelgroepenvervoer en OV» bundelt en ontsluit beschikbare
informatie en actualiseert bestaande kennis. Aan bod komen onder meer
de beleidsdoelstellingen, de verschillende vormen van systeemintegratie,
keuzes en kenmerken van integratievormen en de succes- en faalfactoren.
Tot slot werpen de samenstellers een blik op de toekomst. Voor deze
publicatie is de oproep gedaan via sociale media en de netwerken van
CROW en de Ministeries van VWS en IenW om praktijkvoorbeelden aan te
dragen. Samen met een klankbordgroep van deskundigen is vervolgens
een selectie gemaakt van initiatieven die een representatief en divers
beeld schetsen van de ontwikkelingen op landelijk niveau. Deze praktijkvoorbeelden zijn beschikbaar via de website van CROW en kunnen
worden gebruikt om andere betrokken partijen te enthousiasmeren en op
voort te bouwen.
Lokale inclusie agenda gemeenten
Momenteel wordt de handreiking lokale inclusie agenda geactualiseerd
met nieuwe informatie en goede voorbeelden. Deze handreiking heeft als
doel gemeenten te ondersteunen bij het opstellen van een lokale inclusie
agenda. Daarbij zijn ter inspiratie concrete voorbeelden opgenomen van
de inzet van verschillende gemeenten en/of andere partijen op de
verschillende levensdomeinen die onderscheiden worden in de lokale
inclusie agenda. Om te faciliteren en stimuleren dat meer aandacht wordt
gegeven aan beleid op het gebied van toegankelijk vervoer worden de
publicaties van CROW «Praktijkvoorbeelden inclusieve mobiliteit» en
«Praktijkvoorbeelden integratie OV en doelgroepenvervoer» opgenomen
in het bronnenoverzicht van de VNG en door de VNG verder verspreid.
Uitbreiding van de Valys-app met meer modaliteiten doelgroepenvervoer
Transvision heeft een dynamische reisplanner ontwikkeld voor lokaal
Wmo-vervoer en openbaar vervoer. De planner sorteert voor op ketenreizen en gebruikt klantkenmerken om tot een optimaal reisadvies te
komen voor klanten die een reis willen boeken. Dit geeft de reiziger meer
vrijheid bij het plannen van zijn reis. Ketenritten (taxi-trein-taxi) worden nu
al op basis hiervan aangeboden aan Valys klanten als alternatief op een
volledige taxi reis. Transvision onderzoekt hoe de andere OV-modaliteiten
kunnen worden aangesloten, rekening houdend met het comfort van de
reiziger. Dit traject heeft de afgelopen periode in verband met de
coronacrisis vertraging opgelopen maar loopt wel door. Naar verwachting
wordt dit in 2021 hervat.Veel gemeenten en ov-autoriteiten zoeken naar
mogelijkheden om doelgroepenvervoer en openbaar vervoer (verder) met
elkaar te integreren. De gedachte is dat ze hun klanten zo een beter
vervoerproduct kunnen aanbieden en beschikbare budgetten doelmatiger
kunnen inzetten. Maar hoe kom je tot het beste geïntegreerde aanbod van
doelgroepenvervoer en ov?
Reispas voor Valys en OV in ontwikkeling
Transvision werkt samen met Translink aan het ontwikkelen van een Valys
reispas. Deze pas wordt door Translink geleverd en is een persoonlijke
OV-chipkaart die de Valys-pashouder zowel in Valys als in het OV kan
gebruiken en waar de pashouder bijvoorbeeld ook kortingsproducten op
kan laden. Net als de huidige Valys treinpas zal de Valys reispas digitaal
aangevraagd kunnen worden via Mijn Valys. Het aanvragen van deze pas
is voor bestaande Valys-pashouders kosteloos. Op dit moment wordt aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

13

de samenwerkingsovereenkomst tussen Translink en Transvision gewerkt.
Daarna zal de operationele fase voor afgifte van de reispas van start gaan.
Noord-Brabant- inclusieve en flexibele mobiliteit
Zoals eerder in Iedereen onderweg is vermeld organiseren de
gemeenten in de regio Midden-Brabant het vervoer samen met de
provincie Noord-Brabant en laten dit aansturen door de regiecentrale
waarvoor Personenvervoer & Zorgvervoer Nederland gecontracteerd
is. Regio Midden-Brabant heeft in 2020 de doorontwikkeling (van het
regiemodel) in gang gezet en gaat daar in 2021 mee verder. Enerzijds
de doorontwikkeling van het vervoer met de uitrol van het
programma «Grip op kosten» dat medio 2019 is gelanceerd en de
introductie van het programma «gedeelde mobiliteit» in 2021.
In het kader van het programma «Grip op kosten» werken de bij
Regiovervoer Midden-Brabant betrokken gemeenten en hun
regiecentrale aan maatregelen die bedoeld zijn om efficiency en
kwaliteit te vergroten. Hieronder vallen projecten zoals «herijken
indicatiestelling». Daarnaast is er ook een doorontwikkeling gaande
van de uitvoeringsorganisatie Bureau Regiovervoer. Van beheerorganisatie naar kennisorganisatie met een grote rol voor het Bureau in
de aansturing van het regiemodel in samenwerking met provincie,
gemeenten en de regiecentrale. Daarnaast is de provincie NoordBrabant breder bezig met de transitie naar gedeelde mobiliteit.13
Inmiddels heeft de provincie Noord-Brabant samen met de
gemeenten in West-Brabant het uitgangspuntdocument «Een
vervolgstap in de transitie naar gedeelde mobiliteit in West-Brabant»
vastgesteld. Op basis hiervan start de aanbesteding van de
concessie (voor busvervoer), de aanbesteding van het Flex/Wmo
contract en ook een aantal projecten rondom mobiliteitshubs en
Samen initiatieven.
In West-Brabant gaan de gemeenten en de provincie gezamenlijk het
Flexibel halte halte vervoer en het Wmo vervoer aanbesteden. De
provincie is verantwoordelijk voor vervoer van halte naar halte.
Flexibel vervoer is hierin een belangrijke schakel om mensen naar
het OV-netwerk te brengen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de
belofte aan de reiziger dat iedereen straks in West-Brabant van halte
naar halte met minimaal één mobiliteitsvorm (van gedeelde
mobiliteit) kan reizen.
Werkconferentie Inclusive Mobility Lab
Met het Inclusive Mobility Lab willen VWS en IenW de samenwerking
tussen alle bij Iedereen Onderweg betrokken partijen versterken en de
basis leggen voor het verspreiden van goede initiatieven in het land. Doel
is een platform te bieden om ervaring en kennis te delen en goede (lokale)
initiatieven een stap verder te brengen. Eind 2019 is er een eerste
werkconferentie geweest van dit lab. De focus lag op het ophalen en delen
van goede voorbeelden met een selectie van initiatieven uit het land en
het bij elkaar brengen van partijen. Initiatieven zoals het Adviespunt
Ervaringsdeskundigheid, van Ieder(in), SUMMALab van TU Delft en
Mobimate van Amsterdam en de Deutsche Bahn zijn gepresenteerd.
Daarnaast is tijdens werksessies ingegaan op een aantal innovatieve
initiatieven van provincies en gemeenten (Provincie Noord-Brabant,
Publiek Vervoer, gemeenten Rijssen-Holten en Hoorn). Er was veel
belangstelling voor deze bijeenkomst en volgens de deelnemers
13

https://publicaties.brabant.nl/gedeelde{mobiliteit/inhoudsopgave/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

14

(overheden, reizigers, vervoerders kennisinstituten en sponsors) voorzag
deze in de informatiebehoefte die breed leeft. Hoewel aanwezigen veelal
enthousiast waren over de bijeenkomst, is de inzet om regio’s te stimuleren goede voorbeelden over te nemen of te bekijken via welke stappen
dat mogelijk gemaakt kan worden minder geslaagd geweest dan gehoopt.
Om die reden bekijken de Ministeries van VWS en IenW samen hoe
vervolg kan worden gegeven aan de invulling van een dergelijk lab.
Er wordt verkend of voor het vervolgtraject onder meer aangesloten kan
worden bij het SUMMALab voor het leren en opschalen van relevante
initiatieven op het gebied van inclusieve mobiliteit, bijvoorbeeld of de
tools die in het kader van het SUMMALab worden ontwikkeld toegepast
kunnen worden op trajecten op het gebied van inclusieve mobiliteit.
Organisaties die betrokken zijn bij Iedereen Onderweg geven wel aan dat
behoefte bestaat aan verdere uitwisseling van goede voorbeelden, kennis
en het sparren over problemen waar men tegenaan loopt in de uitvoering.
Om in deze behoefte te voorzien organiseren VWS en IenW samen met
relevante partijen in het voorjaar van 2021 een nieuwe bijeenkomst van
het Inclusive Mobility Lab. Die bijeenkomst zal ook worden aangegrepen
om samen met (vertegenwoordigers van) mensen met een beperking te
bepalen of we nog steeds bezig zijn met de juiste onderwerpen en of de
vernieuwingsagenda aanvulling nodig heeft.
SUMMALab
Het initiatief voor een Smart Urban Mobility Meta Lab (SUMMALab)
is ontstaan naar aanleiding van een call van NWO, SIA, het Ministerie van IenW en de topsector logistiek om duurzame living labs op
te zetten met onderzoeks- en praktijkpartijen. De afgelopen jaren zijn
vele «losse» pilots en living labs gestart op het vlak van duurzame
stedelijke mobiliteit. Om tot structurele en innovatieve oplossingen
te komen is meer nodig! Het SUMMALab verbindt verschillende
initiatieven en labs in verschillende steden. Het SUMMALab bundelt
kennis, data, modellen en stakeholders en biedt een basis voor
succesvolle co-creatie, experimenten/pilots, opschaling en implementatie van maatregelen om tot duurzame, veerkrachtige stedelijke
mobiliteitssystemen te komen. Het SUMMALab is een platform voor
verdiepend, integrerend, vergelijkend en toegepast onderzoek. Het
maakt datagedreven analyse en modellering mogelijk om de effecten
van en de interactie tussen interventies te kunnen onderzoeken. Het
SUMMALab is een initiatief van kennisinstellingen waaronder TU
Delft en TNO waarbij verschillende gemeenten en vervoerregio’s
zoals Den Haag en Amsterdam betrokken zijn.
Tot slot: hoe verder?
Deze brief betreft zeker geen limitatieve opsomming van de initiatieven en
partners die hard aan het vergroten van de toegankelijkheid van het
openbaar en doelgroepenvervoer werken, maar schetst een beeld van de
inzet van partijen en ingezette acties. Zoals aan het begin van deze brief is
aangegeven, heeft de coronacrisis grote gevolgen voor vervoer en de
prioriteiten van de bij Iedereen Onderweg betrokken partijen.
Verschillende ontwikkelingen laten echter zien dat de huidige situatie niet
alleen voor uitdagingen zorgt, maar ook kansen biedt om de samenwerking tussen partijen te versterken. Zo heeft de gezamenlijke inzet van
het Rijk, de VNG, gemeenten en vervoerders de afgelopen periode ervoor
gezorgd dat, ondanks de moeilijke omstandigheden, de voorziening
doelgroepenvervoer overeind is gebleven. Daarnaast is er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

15

VNG-commissie opgericht die zich bezighoudt met het thema doelgroepenvervoer. De commissie wordt gevoed door gemeenten die zich
verenigen in een opdrachtgeversplatform (in oprichting). Doelen van dit
platform zijn onder meer het delen van kennis en ervaringen en inhoudelijk gesprekspartner zijn voor belangengroepen en andere stakeholders.
Ook is er een landelijk overleg gestart tussen dit platform, de VNG,
brancheorganisatie KNV en het Rijk om gezamenlijk antwoord te geven op
de uitdagingen waar het doelgroepenvervoer nu, maar ook de komende
jaren, voor staat.
In het OV wordt in de volle breedte gekeken naar de toegankelijkheid.
Zoals eerder in deze brief aangegeven, wordt een pakket afspraken
voorbereid in samenwerking tussen overheden, vervoerders en (vertegenwoordigers van) mensen met een beperking. Naar verwachting leidt dit in
het voorjaar tot een bestuursakkoord.
We blijven optreden als facilitator en verbinder om partijen bij elkaar te
brengen en de uitwisseling van kennis en expertise te bevorderen. We zijn
onderweg en we zullen stappen blijven zetten om de toegankelijkheid van
het OV en het doelgroepenvervoer te vergroten. Hierbij is het essentieel
ervaringskennis van reizigers over de thema’s die zij zelf aandragen mee
te nemen en samen met hen te beoordelen welke merkbare voortuitgang
wordt geboekt. Ook bezien we samen welke acties nog nodig zijn om
ervaren drempels weg te nemen.
De Minister voor Medische Zorg,
T. van Ark
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 239

16