Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 221

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 augustus 2021
Aanleiding
Het kabinet vindt werk een essentieel onderdeel van maatschappelijke
participatie. Participatie van mensen met een arbeidsbeperking is in het
belang van de werknemer, hun werkgevers en van de maatschappij als
geheel. Daarom is de laatste jaren stevig ingezet op het vergroten van de
arbeidsmarktkansen voor mensen met een beperking. Nederland maakt
werk van de implementatie van het Verdrag inzake de rechten van
personen met een handicap.
De ambitie van het kabinet blijft onverminderd groot omdat ongeveer de
helft van de mensen met een beperking nog aan de kant staat. Bij het
realiseren van kansen op de arbeidsmarkt spelen hulpmiddelen en
begeleiding in de vorm van werkvoorzieningen, een belangrijke rol. Voor
veel mensen met een arbeidsbeperking is duurzame ondersteuning
noodzakelijk om betaald werk te vinden en te behouden. Het kabinet wil
werkgevers en hun werknemers ondersteunen met voorzieningen bij het
vormgeven van werkplekken waar inclusiviteit, meer dan nu, de norm is.
Innovatie van werkvoorzieningen is hierbij een belangrijk middel omdat
technologische ontwikkeling een inclusieve arbeidsmarkt sneller dichterbij
kan brengen. De sleutel tot meer innovatie en inclusiviteit op de werkvloer
ligt bij werkgevers en werknemers. Daarom heeft mijn voorganger de
uitdaging centraal gesteld om als overheid de randvoorwaarden te
creëren voor publiek-private samenwerking voor innovatie op de
werkvloer1.
In dit kader informeer ik uw Kamer als demissionair Staatssecretaris van
SZW over de voortgang en verbinding van een keten van drie beleidsinitiatieven gericht op innovatie van werkvoorzieningen; 1) de Generieke
Werkgeversvoorziening 2) het Sociaal Innovatiefonds en 3) de Challenge
1

kst-34352-221
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 34 352, nr. 190.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 352, nr. 221

1

Technologie voor Inclusie. Ik ga hierbij in het bijzonder in op de
monitoring en evaluatie van de praktijkresultaten waarop een nieuw
kabinet voort kan bouwen.
Experiment Generieke Werkgeversvoorziening
De pilot Generieke Werkgeversvoorzieningen is in 2020 gestart met het
stapsgewijs loslaten van het individuele dienstverband als voorwaarde bij
de aanvraag voor een werkvoorziening2. Hiermee heeft het kabinet het
mogelijk gemaakt om naast individuele voorzieningen op maat, ook
publieke ondersteuning te bieden aan voorzieningen die de werkplek zelf
inclusief maken. De werkgever kan nu een generieke voorziening
aanvragen bij UWV voor een werkplekaanpassing vanuit de intentie
hiermee werkgelegenheid te bieden aan meerdere of opeenvolgende
werknemers met een vergelijkbare beperking. De werkvloer en/of
productieproces zelf worden aangepast met een blijvende voorziening
zoals bijvoorbeeld spraaksoftware, slimme beamer of een verstelbare
werkbank. De focus van de werkgever verschuift hiermee van de
beperking naar de capaciteiten van een sollicitant.
Het kabinet ziet de generieke werkgeversvoorziening als een belangrijke
aanvulling op de instrumenten van UWV en gemeenten om werkgevers
(financieel) aan te moedigen tot inclusieve participatie. Het duurzame
karakter van een werkplekaanpassing past bij de inzet op verkrijgen én
behouden van werk. Bovendien biedt de schaalvergroting met een
generieke voorziening voor meerdere werknemers tegelijk, het UWV en
werkgevers meer ruimte voor technologische innovatie.
Zoals bij uw Kamer aangekondigd is de pilot generieke werkgeversvoorziening dit jaar over gegaan in een nieuwe fase. De uitvoering van de
eerste pilotfase was gebonden aan de grenzen van het bestaande wettelijk
kader. Het kabinet is in overleg met betrokken belangenvertegenwoordigers een tweede fase gestart met een experiment om ervaren
knelpunten in de eerste fase weg te nemen. Daartoe is met ingang van
1 juli 2021 een experimenteerregeling in werking getreden die UWV de
ruimte biedt om de beperking en hiervoor noodzakelijke werkplekaanpassing centraal te stellen, in plaats van de formele uitkeringsgrond of het
type voorziening. Een zuivere generieke vorm van werkvoorziening wordt
hiermee gerealiseerd op drie punten:
1. De werkgever hoeft niet langer de individuele werknemers met een
beperking waarvoor de voorziening als eerste is bestemd, te melden
bij de aanvraag voor een generieke voorziening.
2. De generieke voorziening kan naast de doelgroep UWV ook worden
ingezet voor mensen met een beperking uit de doelgroep van de
Participatiewet.
3. De werkgever kan ook een subsidieaanvraag doen voor werkplekaanpassingen die tevens kwalificeren als meeneembare voorziening
(bijvoorbeeld brailleleesregels).
Werkgevers kunnen binnen deze verruimde voorwaarden tot en met
31 december 2022 een aanvraag indienen voor een subsidie op de
meerkosten van inclusieve werkplekaanpassingen. De subsidie is
maximaal 1 miljoen euro per werkgever. UWV beoordeelt de aanvragen
op volgorde van ontvangst binnen het gestelde subsidieplafond. De
beschikbare middelen en verdeling over tijdvakken waarborgt zo veel
mogelijk de toegankelijkheid voor alle typen werkgevers. De werkgever
heeft de mogelijkheid om voor de aanvraag een adviesgesprek met UWV
te voeren met als doel de meerwaarde en meerkosten van de werkplek2

Kamerstuk 34 352, nr. 190.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 352, nr. 221

2

aanpassing op de juiste manier te onderbouwen. Het minimumbedrag
voor een aanvraag is in overleg met sociale partners geschrapt ten
behoeve van deelname door het MKB.
Gelet op de uitbreiding van de doelgroep met de Participatiewet, hecht
het kabinet sterk aan voortbouwen op de samenwerking met gemeenten.
Vanuit die gedachte zijn middelen uit Breed Offensief (gemeentelijke
doelgroep) en het Re-integratiebudget (UWV doelgroep) samengevoegd
en ontschot ter beschikking gesteld aan UWV. De uitkeringsgrond bij
gebruik van de generieke voorziening is niet langer van belang waardoor
UWV ook generieke werkvoorzieningen kan inzetten voor mensen met een
beperking uit de doelgroep Participatiewet. Voor het experiment is in
totaal 18 miljoen euro beschikbaar.
De experimenteerregeling gaat gepaard met een evaluatieverplichting.
Gelet op de looptijd van het experiment van drie jaar worden de resultaten van de eindevaluatie uiterlijk op 1 juli 2026 aan uw Kamer aangeboden. Bij opzet van de evaluatie zal bijzondere aandacht worden besteed
aan tussentijdse resultaten. Dit is van belang voor besluitvorming over het
structureel inregelen van de generieke werkgeversvoorziening na afloop
van de pilot door een volgend kabinet.
Spraakherkenningssysteem
Voor mensen met een auditieve beperking is het lastig om
gesprekken te volgen met meerdere personen tegelijk. In de pilot
werd een spraakherkenningssysteem ingezet van maximaal
9 microfoons en een app dat gesproken woord automatisch omzet
naar tekst door middel van spraakherkenning. De persoon met de
auditieve beperking deelt de microfoons uit aan de gespreksdeelnemers, de microfoon vangt de spraak op en dit wordt binnen één
seconde omgezet naar tekst in verschillende kleuren per persoon.
Binnen de pilot werd deze technologie ingezet op kantoor van de
Nationale Politie naar tevredenheid van de deelnemers. Inmiddels is
er ook een toepassing beschikbaar voor digitaal vergaderen voor
doven en slechthorenden.
Pilot Sociaal Innovatiefonds
Het Sociaal Innovatiefonds (SIF) is de volgende schakel in de keten voor
het ontwikkelen en benutten van innovatie en technologie op de
werkvloer. Waar de generieke werkgeversvoorziening zich richt op de
publieke ondersteuning van werkgevers, is het doel van het SIF om
werkgevers te stimuleren zélf investeringen te doen om mensen met een
beperking aan te kunnen nemen. Ik vind het namelijk van belang om de
samenwerking met de markt op te zoeken om maatschappelijke vraagstukken op te lossen.
In 2019 is in opdracht van SZW verkennend onderzoek gedaan naar de
behoefte van werkgevers naar financiering van inclusieve investeringen.
Hieruit bleek dat werkgevers ondanks een positieve businesscase, een
drempel ervaren om te investeren om groepen mensen met een
beperking aan te nemen. Werkgevers gaven aan behoefte te hebben aan
toegesneden financieringsmogelijkheden, en aan ondersteuning om de
financiering daadwerkelijk te realiseren. Een fonds met publieke en private
middelen met een bemiddelingsfunctie in de uitvoering, zou een
oplossing kunnen bieden voor deze knelpunten die werkgevers ervaren.
Het uitgangspunt van het SIF is dat het verbindt waar mogelijk, en
financiert waar nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 352, nr. 221

3

Met deze aanbevelingen is de toenmalige Staatssecretaris van SZW, zoals
aangekondigd in de brief aan uw Kamer van 12 december 2019,3 een
vervolgonderzoek gestart naar de realisatie van een sociaal innovatiefonds.
In het tweede halfjaar van 2020 heeft een consortium4 in samenwerking
met stakeholders (mensen met een beperking, werkgevers, academici,
filantropie, impact-investeerders en arbeidsmarktregio’s) de kaders voor
een pilotfonds vastgesteld. Hierbij zijn de juridische opzet van het fonds,
de voorwaarden voor leningen aan werkgevers en de wijze van financiering van een fonds nader uitgewerkt.
Op basis van het vervolgonderzoek is besloten om met de pilot van start
te gaan. Het streven is dit najaar in de pilotfase met drie projecten te
beginnen. Het gaat om projecten waarbij leningen verstrekt worden aan
werkgevers die willen investeren in inclusieve aanpassingen voor de
doelgroep, zogenaamde «deals». Daarbij worden werkgevers begeleid in
het opstellen van een inclusieve businesscase. Bij de projecten zijn drie
werkgevers verspreid over twee arbeidsmarktregio’s betrokken, te weten
Helmond-de Peel en Groningen. Indien de pilot succesvol is, zal bekeken
worden of er een nationaal fonds gerealiseerd kan worden, en op welke
wijze een dergelijk fonds juridisch wordt vormgegeven.
De monitoring bestaat uit een impactmeting van effecten op de
werknemers en ervaringen van de werkgevers, financiële voortgang en
een evaluatie van de pilot. De resultaten van de deals in de pilotfase
worden gemeten aan de hand van drie impactdoelen; duurzaamheid
dienstverband, kwalitatief goed werk en een inclusieve arbeidsorganisatie.
De verwachte synergie van het SIF en de generieke werkgeversvoorziening is onderdeel van de respectievelijke evaluaties. Een volgend
kabinet kan op basis van de verwachte tussentijdse evaluatie van eind
2022 besluiten over een mogelijke landelijke uitrol van het SIF.
Voorleesbril
Deze bril leest tekst voor die de gebruiker aanwijst. Deze bril kan
werk buiten een kantooromgeving mogelijk maken voor mensen met
een visuele beperking. De voorleesbril is een draagbare camera die
op een gewone bril gedragen wordt. Door middel van een
ingebouwde speaker worden geprinte en digitale teksten voorgelezen aan de drager.
Challenge «Tech for Inclusion»
Het kabinet realiseert zich het belang van technologische ontwikkeling in
de keten van innovatie van werkvoorzieningen. De overheid dient het
publieke belang door innovatie aan te jagen die zich richt op inclusiever
maken van de werkvloer. SZW en UWV hebben met dit doel de Coalitie
voor Technologie en Inclusie (CTI) opgericht samen met sociale partners,
cliëntenorganisaties en wetenschapsinstellingen. De CTI heeft tot doel de
maatschappelijke inzet op innovatie te verbinden en de resultaten te
delen, zodat technologie optimaal wordt benut voor een inclusieve
arbeidsmarkt. In dit kader is uw Kamer geïnformeerd over de Challenge
«Technologie voor Inclusie» in 2019 waarin maatschappelijke partners op
dit gebied zijn uitgedaagd om technologische innovaties in pilotvorm te

3
4

Kamerstuk 34 352, nr. 190.
Social Finance NL, Deloitte, SEO Economisch Onderzoek en Startgreen Capital.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 352, nr. 221

4

testen op de werkvloer. De uitkomsten van de Challenge bieden
perspectief voor een structurele toepassing voor ondersteuning tijdens
werk5.
Het kabinet heeft zich dit jaar samen met UWV en maatschappelijke
partners ingezet om innovatie van werkvoorzieningen verder aan te jagen.
In dit kader wordt een tweede Challenge gestart om zowel nieuwe
innovatieve voorzieningen te ontwikkelen (pionier pilots) als bewezen
kansrijke innovaties bij werkgevers in de praktijk op te schalen (groei
pilots). Deze Challenge «Tech for Inclusion» is juni 2021 gestart met
bijeenkomsten om technologie-ontwikkelaars en gebruikers met elkaar in
contact te brengen. Dit najaar vindt de selectie plaats van de meest
kansrijke pilotvoorstellen. Voor de ondersteuning van maximaal tien
innovatieve pilots is in totaal 1 miljoen euro beschikbaar gesteld vanuit
re-integratiemiddelen. UWV organiseert onafhankelijk onderzoek voor
monitor en evaluatie van de pilotresultaten. Een volgend kabinet kan de
Kamer informeren over de eindevaluatie die beschikbaar zal komen in
2023.
Tot slot
Het kabinet onderkent het belang van communicatie richting werkgevers
en werknemers over de drie beleidsinitiatieven. De beeldende kracht van
innovatie biedt daartoe ook de mogelijkheden. SZW en UWV stellen een
samenhangend communicatieplan op met gebruik van beschikbare
kanalen van de betrokken partijen zodat ons doel en onze inspanningen
om steeds meer mensen aan een baan te helpen breed gezien en gedeeld
wordt.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma

5

UWV Kennisverslag 2020-8 Technologie voor inclusie werkt in de praktijk. Ilse Hento, Suzanne
Lagerveld, Yannick Bleeker en Teun Zuiderent-Jerak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 352, nr. 221

5