Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2119

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 januari 2016
Inleiding
In de regeling van werkzaamheden van 20 januari jongstleden heeft uw
Kamer mij gevraagd om een brief waarin ik inga op de wijze waarop
prognoses tot stand komen en hoe het Kabinet hier mee omgaat ten
behoeve van de begroting. Met deze brief voldoe ik aan uw verzoek.
Stukken met betrekking tot de Meerjaren Productie Prognose (MPP) en de
onderliggende «Migratieradar» doe ik u bij deze toekomen (bijlage)1.
Prognoses
Een groot aantal nationale en internationale organisaties en overheden
volgt de ontwikkeling van de asielinstroom op de voet, en publiceert
informatie hierover. Het gaat hierbij onder meer om het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS), de Europese Commissie, het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO), Frontex en UNHCR.
Een aantal van de organisaties en overheden maakt prognoses, waarvan
sommige openbaar zijn en andere niet. Het CBS voorspelde in april 2015
in de «Bevolkingsprognose 2014–2060: veronderstellingen migratie»2 dat
18 duizend asielmigranten zich in Nederland zouden vestigen (na het
verkrijgen van een verblijfsvergunning). De Europese Commissie
voorspelde in november 2015 dat er drie miljoen asielzoekers naar Europa
zouden komen3. Een nadere concretisering per lidstaat werd daarbij niet
gegeven.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/26C1F4DD-159A-4109-9330-6A2BD29DFCAE/0/
2015BT06bevolkingsprognose20142060.pdf
3
http://ec.europa.eu/economy_finance/eu/forecasts/2015_autumn_forecast_en.htm
2

kst-19637-2119
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2119

1

In de bijlage «Gebruikte bronnen» geef ik hiervan een overzicht4.
Totstandkoming MPP
In het najaar van 2015 heeft een ambtelijke werkgroep van het Ministerie
van VenJ zoals gebruikelijk een instroomprognose voor het volgende jaar
opgesteld ten behoeve van de uitvoeringsdiensten van de vreemdelingenketen, de zogenoemde jaarlijkse Meerjaren Productie Prognose (MPP). De
MPP is in november 2015 ambtelijk vastgesteld. Doel van de MPP is het
creëren van een beeld ten behoeve van de operationele planning van de
uitvoeringsdiensten voor het volgende jaar. Daarnaast vormt de MPP
mede input voor de besluitvorming over de eerstvolgende voorjaarsnota
(2016) en de begroting van het daarop volgend jaar (2017). De asielprognose is een onderdeel van de MPP. De eerste versie van dit onderdeel
is in september 2015 opgeleverd, de versie van november is licht
bijgesteld op het punt van nareizende gezinsleden van asielstatushouders.
De asielprognose vermeldt dat deze prognose met grote onzekerheden is
omgeven, en geeft inzicht in de aard van de onzekerheden.
De MPP, en met name de eerste versie van de asielprognose, onderstreepte voor het Kabinet dat het noodzaak is in nationaal en internationaal verband het beleid aan te passen, teneinde de asielinstroom te
beperken.
Het Ministerie van VenJ baseert de asielprognose op recente realisatiecijfers en relevante internationale ontwikkelingen die van invloed kunnen
zijn op de asielinstroom naar Nederland. Bij het maken van prognoses
betrekt VenJ allerlei nationale en internationale bronnen en voorspellingen, zoals eerder benoemd. Op basis van de beschikbare informatie
stelt de IND een overkoepelende voorstelbaarheidsanalyse op voor de
asielinstroom naar Nederland, de zogenoemde «Migratieradar».
De ambtelijke werkgroep heeft bij het opstellen van de asielprognose
rekening gehouden met de bevindingen uit de Migratieradar en verschillende scenario’s. Een belangrijk referentiekader hierbij was de te
verwachten asielinstroom voor heel 2015. Deze werd in het najaar
geraamd op 58.000. Een mogelijk scenario in de MPP is dat de instroom in
2016 die van 2015 zou evenaren. Andere voorstelbare scenario’s behelzen
een lagere instroom dan in 2015 of een nog hogere, variërend van 45.000
tot 114.000. Aan de verschillende scenario’s zijn waarschijnlijkheden
toegekend. Dit leidde tot een gewogen scenario van 93.600 bij
ongewijzigd beleid. Sinds de eerste versie van de asielprognose zijn
echter in nationaal en internationaal verband diverse beleidswijzigingen
geïnitieerd en doorgevoerd.
De ambtelijke werkgroep die de MPP opstelt, houdt rekening met
beleidseffecten voor zover deze op dat moment kunnen worden
ingeschat. Zijn ontwikkelingen nog te onzeker, dan worden ze niet
meegenomen. Door de werkgroep die deze MPP heeft opgesteld zijn de
diverse nationale en Europese beleidsmaatregelen- en voornemens,
vanwege onzekerheden daaromtrent, niet verwerkt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de afspraken met Turkije om de instroom naar Europa
aanzienlijk te reduceren5, de lijst veilige landen6, het «sporenbeleid» en de
aanpassing van het beleid ten aanzien van nareizende gezinsleden van

4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 22 112, HH
6
Kamerstuk 19 637, nr. 2113
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2119

2

asielstatushouders7. Bij de MPP-prognose van 93.600 is derhalve geen
rekening gehouden met deze maatregelen gericht op een lagere instroom.
Begroting
In 2015 heeft de stijgende asielinstroom geleid tot een stapsgewijze
verhoging van de instroomraming 2015 van 33.000 in de begroting 2015,
via 40.000 bij Miljoenennota naar een raming van 58.000 voor 2015 bij
Najaarsnota.
Het Kabinet heeft in de begroting van VenJ voor 2016 geld gereserveerd
voor een instroom van 58.000, vergelijkbaar met het niveau van 2015. Dit
heb ik uw Kamer ook gemeld in mijn brief van 20 november 2015 over de
ontwerpbegroting van VenJ8.
In de begroting is rekening gehouden met de onzekerheden waarmee de
asielprognose is omgeven. In tegenstelling tot in de MPP is ook rekening
gehouden met de hierboven genoemde nationale en internationale
beleidsontwikkelingen, ook al zijn de effecten ervan nog niet goed te
kwantificeren. Het Kabinet vindt 58.000 reëel, ervan uitgaande dat de
beleidsontwikkelingen het gewenste effect sorteren. Het beleid moet er
namelijk juist toe leiden dat de instroom substantieel afneemt, en zeker
niet groeit. Het kabinet wacht niet lijdzaam af wat de instroom wordt,
maar spant zich actief in om deze te verlagen.
Tijdens de mondelinge behandeling van de ontwerpbegroting van VenJ
heb ik reeds met uw Kamer gesproken over ramingen. Hierbij is ook de
raming van de Europese Commissie ter sprake gekomen. Ik meldde uw
Kamer daarover:
«Mevrouw Keijzer wees op de Europese raming dat we bij ongewijzigd
beleid 3 miljoen mensen kunnen verwelkomen. Mevrouw Keijzer acht het
reëel dat Nederland er daarvan 90.000 zou krijgen. Die prognose van de
Commissie vond ik vooral een signaal om de lidstaten aan te sporen om
het beleid juist niet ongewijzigd te laten. Dat doet Nederland ook niet. Zo
zijn er meerdere ramingen die vooral zijn gebaseerd op «als we dit wel
doen» of «als we dit niet doen» en «als er niks verandert.»»
Voor de volledige tekst van mijn betoog over de ramingen verwijs ik u
kortheidshalve naar de Handelingen9.
De MPP is, zoals gemeld, mede input voor het vaststellen en eventueel
bijstellen van de begroting én het beleid door het kabinet. Bij
voorjaarsnota zal, conform de gebruikelijke systematiek, gekeken worden
of een bijstelling van de begroting nodig is (zie de brief van 20 november
2015 over de ontwerpbegroting van VenJ10).
Ten slotte
Verschillende organisaties binnen de vreemdelingenketen en de overheid
bereiden zich ondertussen voor op een instroom van 58.000. Ook beraden
de overheid en de uitvoering zich op de gevolgen van een eventueel
hogere instroom, mochten de beleidsmaatregelen onverhoopt niet het
beoogde effect sorteren. Rekening houdend met de onzekerheden, kan de
overheid voorbereidende maatregelen treffen.
7

Kamerstuk 19 637, nr. 2086
Kamerstuk 34 300 VI, nr. 23
9
Handelingen II 2015/16, nr. 30
10
Kamerstuk 34 300 VI, nr. 23
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2119

3

Ik benadruk dat een prognose geen exacte wiskunde is en dat we
vanwege de vele onzekerheden met een grote bandbreedte rekening
hebben te houden. Het uitgangspunt is en blijft dat de betrokken
uitvoeringsorganisaties tijdig over voldoende middelen beschikken om de
instroom het hoofd te bieden en dat we, zeker ook in het beleid, tijdig en
flexibel inspelen op snel veranderende omstandigheden. Tegelijkertijd
spant het Kabinet zich maximaal in om de instroom naar beneden te
krijgen.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2119

4