Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

466
Vragen van de leden Oskam en Omtzigt (beiden CDA) aan de Ministers van
Veiligheid en Justitie en van Buitenlandse Zaken over het artikel «Onderzoek
naar oud-ambtenaar» (ingezonden 30 september 2013).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie), mede namens
Minister de Buitenlandse Zaken (ontvangen 8 november 2013) Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 315
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Onderzoek naar oud-ambtenaar»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Klopt het dat het Turkse openbaar ministerie stelt dat uit in- en uitreisgegevens uit het onderzoeksdossier is gebleken dat de verdachte Joris op 20 juli
1996 Turkije is ingereisd?
Wanneer is deze informatie bekend geworden bij de Nederlandse autoriteiten
en welke actie is daarop ondernomen?
Antwoord 2 en 3
Het Ministerie van Veiligheid en Justitie ontving op 14 juni 2013 een kopie
van een document betreffende een Turkse sepotbeslissing in een zaak waarbij
in Turkije aangifte was gedaan tegen o.a. een oud-ambtenaar van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie. In het document was een verwijzing
opgenomen naar gegevens in een (aangifte-)dossier, die betrekking zouden
hebben op de in- en uitreisregistratie van de oud-ambtenaar in Turkije. Nadat
ik hierover nog dezelfde dag ben geïnformeerd heb ik opdracht gegeven om
deze informatie in handen te stellen van het openbaar ministerie, in ieder
geval om de relevantie van het document voor een nog lopende artikel 12
Strafvordering-procedure te beoordelen (zie hierna het antwoord op vraag 4).
De Turkse autoriteiten hebben desgevraagd aan de Afdeling Internationale
Rechtshulp in Strafzaken van mijn ministerie het bestaan van een dergelijk
document bevestigd op 19 juni 2013. Aangezien het document volgens de
Turkse autoriteiten deel uitmaakt van een rechterlijke procedure aldaar,

1

ah-tk-20132014-466
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

AD, 27 september 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

konden zij echter geen nadere toelichting geven op de inhoud en de
betekenis van het document.
Het Nederlandse openbaar ministerie onderzoekt momenteel de achtergronden bij deze Turkse aangifte en sepotbeslissing omdat deze van belang
kunnen zijn in de nog lopende artikel 12 Strafvordering-procedure bij het Hof
Arnhem-Leeuwarden.
Vraag 4
Heeft het Nederlandse openbaar ministerie in het oriënterende feitenonderzoek aan de Turkse autoriteiten gevraagd of de oud-topambtenaar Turkije is
ingereisd in de periode 1990–2013 of niet? Zo ja, kunt u dan het antwoord
van de Turkse autoriteiten op die vraag aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 4
Neen, het openbaar ministerie heeft de Turkse autoriteiten niet gevraagd of
de betrokken oud-ambtenaar Turkije is ingereisd. Het oriënterend feitenonderzoek waarnaar in de vraag wordt verwezen, is afgesloten in februari 2012. Het
betrof een onderzoek naar een in Nederland gedane aangifte door een Turkse
persoon tegen de oud-ambtenaar. Bij brief van 3 oktober 2012 (Kamerstukken
TK 2012/2013, 33 400 VI, nr. 3) heb ik uw Kamer gemeld dat het Landelijk
Parket de beslissing had genomen dat geen strafrechtelijk onderzoek naar de
betrokken ambtenaar zou worden ingesteld. Er bestond gerede twijfel aan de
betrouwbaarheid van deze in 2011 in Nederland opgenomen aangifte.
Daarnaast had de Rijksrecherche enkele maanden gewacht op een tweede
Turkse aangever die een verklaring zou afleggen over soortgelijke feiten,
maar deze aangifte bleef uit. De wel afgelegde aangifte was zoals gebruikelijk
in dergelijke gevallen voorgelegd aan de Landelijke Expertisegroep Bijzondere
Zedenzaken (LEBZ). De LEBZ concludeerde in een rapport van juni 2011 dat
het verhaal van de aangever niet consistent was en op meerdere plaatsen te
weinig details bevatte. Volgens de LEBZ kon niet worden gesteld dat de
aangifte betrouwbaar was.
Gelet op de aard van de aangegeven feiten en de ernst van de beschuldiging
heeft de Rijksrecherche toch verder onderzoek gedaan. Zo is in dit oriënterend feitenonderzoek ook onderzocht of de oud-ambtenaar reisbewegingen
heeft gemaakt naar Turkije, alsmede of hij in dat land zou hebben verbleven
in de periode waarin de strafbare feiten zouden hebben plaatsgevonden. De
Rijksrecherche heeft behalve betrokkene zelf, ook een aantal getuigen
gehoord en onderzoek gedaan naar dienstreizen en paspoorten in de
desbetreffende periode. Uit dit onderzoek is niet gebleken dat betrokkene in
de desbetreffende periode naar Turkije zou zijn gereisd of daar heeft
verbleven. Gezien het ontbreken van een strafrechtelijke verdenking tegen de
toenmalige ambtenaar, achtte het openbaar ministerie geen grond aanwezig
om de Turkse autoriteiten via een rechtshulpverzoek aldaar (nader) onderzoek
te laten uitvoeren naar in- en uitreisregistraties van de ambtenaar. Ik verwijs
tevens naar mijn brieven van 2 februari 2012 (Kamerstukken TK 2011/2012,
33 000 VI, nr. 80) en 8 oktober 2012 (Kamerstukken TK 2012/2013, 33 400 VI,
nr. 4), naar het op 4 december 2012 gegeven antwoord van de Minister van
Buitenlandse Zaken en mij op de vragen van de leden Omtzigt en Oskam van
5 november 2012 (Aanhangsel Handelingen TK 2012/2013, 691) en naar het
op 27 februari 2013 gegeven antwoord van mij, mede namens de Minister
van Buitenlandse Zaken, op de vragen van de leden Oskam en Omtzigt van
10 januari 2013 (Aanhangsel Handelingen TK 2012/2013, 1459).
Ik hecht eraan te benadrukken dat het openbaar ministerie de persoon die in
Nederland aangifte heeft afgelegd, op de hoogte heeft gesteld van de
beslissing en daarbij vanzelfsprekend heeft vermeld dat daartegen op grond
van artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering een klacht kon worden
ingediend bij het Gerechtshof. Van deze gelegenheid is gebruik gemaakt.
Deze procedure loopt nog. Dat betekent dat de beslissing van het openbaar
ministerie op dit moment derhalve nog onderwerp vormt van een rechterlijke
procedure.
Vraag 5
Indien de Turkse autoriteiten niet gevraagd is naar de reisbewegingen,
waarom kon ambassadeur Bekink dan met grote stelligheid beweren dat
bewezen was dat deze persoon nooit in Turkije geweest was in die periode?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 5
In de brief van de ambassadeur doelde deze op de uitkomst van het
oriënterend feitenonderzoek zoals bij het antwoord op vraag 4 is uiteengezet.
Ik moge ook verwijzen naar het op 4 december 2012 gegeven antwoord van
de Minister van Buitenlandse Zaken en mij op de vragen van de leden
Omtzigt en Oskam van 5 november 2012, in het bijzonder het antwoord op
vraag 11.
Vraag 6
Bent u bereid de ambassadeur te vragen een nadere brief met uitleg te sturen
aan de Amerikaanse congresleden, nu nieuwe omstandigheden aan het licht
gekomen zijn?
Antwoord 6
De Minister van Buitenlandse Zaken en ik zien geen aanleiding om de
ambassadeur een dergelijk verzoek te doen. Met de brief die de Nederlandse
ambassadeur destijds heeft geschreven, reageerde hij op een brief die enkele
congresleden hadden gezonden aan de voorzitter van de delegatie van het
Europese Parlement voor de relaties met de VS, en gaf hij aan wat de
uitkomst van diverse procedures was. In de uitkomst van die procedures is
tot op heden geen verandering gekomen. Zoals ik aangaf in het antwoord op
vraag 4, is de beslissing die het openbaar ministerie in 2012 nam om geen
strafrechtelijk onderzoek in te stellen, op dit moment nog onderwerp van een
procedure bij de rechter.
Vraag 7
Klopt het dat de Nederlandse overheid de kosten van de advocaat van de
oud-topambtenaar vergoedt in een zaak die de oud-topambtenaar zelf heeft
aangespannen tegen het AD?
Antwoord 7
In mijn brief van 8 oktober 2012 heb ik uw Kamer naar aanleiding van enkele
publicaties bericht dat ik de toenmalige secretaris-generaal van mijn
ministerie volledig steunde bij het treffen van rechtsmaatregelen daartegen.
Deze steun had mede betrekking op de vergoeding van daarbij redelijkerwijs
te maken kosten. Mijn ambtsvoorgangers zijn in vergelijkbare situaties reeds
eerder tot betaling van declaraties overgegaan. Artikel 69, eerste lid, van het
ARAR geeft aan het bevoegd gezag de bevoegdheid een ambtenaar naar
billijkheid schadeloos te stellen, kosten te vergoeden of overigens een
geldelijke tegemoetkoming te verlenen. Mijn ambtsvoorgangers hebben
toepassing van die bepaling aangewezen geacht indien moest worden
aangenomen dat betrokkene voorwerp van publicaties was geworden in
verband met zijn functie bij het toenmalige Ministerie van Justitie. Dat was
bijvoorbeeld het geval toen bij de Raad voor de Journalistiek werd opgetreden tegen onnodig diffamerende publicaties. De overheid is als iedere
werkgever gehouden zijn werknemers te beschermen tegen onrechtmatige
uitingen die rechtstreeks of indirect verband houden met de functieuitoefening. Die bescherming kan bijvoorbeeld vorm krijgen in het vergoeden
van kosten voor het voeren van verweer of voor het verlenen van bijstand in
een artikel 12-Strafvorderingprocedure waarin betrokkene wordt uitgenodigd
om zich over de tegen de beslissing van het openbaar ministerie gerichte
klacht over niet-vervolging te uiten, of juist voor het optreden als eisende
partij bij het verkrijgen van een rechterlijke uitspraak.
De gehoudenheid tot bescherming van de werknemer kan anders komen te
liggen indien deze onderworpen wordt aan strafvervolging. In het ARAR is
bijvoorbeeld geregeld dat een ambtenaar van rechtswege is geschorst
wanneer hij in voorlopige hechtenis is genomen en dat een ambtenaar kan
worden geschorst indien een strafrechtelijke vervolging ter zake van misdrijf
tegen hem is ingesteld. Beide situaties hebben zich jegens de toenmalige
secretaris-generaal van mijn ministerie nimmer voorgedaan.
Overeenkomstig de door mijn ambtsvoorgangers ingezette lijn, heb ik ermee
ingestemd dat de kosten van de civiele procedure die de toenmalige
secretaris-generaal – met mijn instemming – in oktober 2012 aankondigde,
door het ministerie worden vergoed. Het object van deze procedure is een
publicatie die plaatsvond op een moment waarop betrokkene nog secretarisgeneraal bij mijn ministerie was. Vanzelfsprekend heb ik voorzien dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

civiele procedure niet zou zijn beëindigd voordat betrokkene met pensioen
zou gaan en dat de redelijkheid en billijkheid in een dergelijk geval met zich
zouden brengen dat ook de kosten die daarna voor deze procedure nog
zouden moeten worden gemaakt, zouden worden vergoed, voor zover zij
redelijkerwijs voortvloeien uit deze procedure. Op dezelfde grondslag heb ik
ermee ingestemd dat de kosten worden vergoed voor de bijstand in de artikel
12-Strafvorderingprocedure waarin betrokkene is opgeroepen om zich te
uiten over de klacht die is gericht tegen de beslissing van het openbaar
ministerie om geen strafrechtelijk onderzoek in te stellen.
Vraag 8
Hoe hoog zijn de totale advocaatkosten die vergoed zijn en hoe hoog zijn de
kosten die per uur aan de advocaat van de oud-topambtenaar vergoed
worden?
Antwoord 8
De tot nu toe vergoede kosten in verband met de door de voormalige
secretaris-generaal tegen het AD aangevangen procedure respectievelijk in
verband met de tegen de beslissing van het openbaar ministerie gerichte
klachtprocedure bedragen – inclusief verschotten en BTW – € 25.435,16
respectievelijk € 13.388,05.
Vraag 9
Op welke rechtsgrond staat de Nederlandse staat een oud-topambtenaar
juridisch bij in rechtszaken die hij zelf aanspant? Heeft u hiertoe zelf een
besluit genomen?
Antwoord 9
Anders dan in de vraagstelling besloten ligt, verleent de Nederlandse Staat
geen juridische bijstand aan de oud-ambtenaar. De Staat vergoedt de kosten
van diens advocaat. Artikel 69 van het ARAR biedt de grondslag voor het
vergoeden van kosten aan een ambtenaar. In dit geval heb ik – in lijn met
mijn ambtsvoorgangers – geoordeeld dat de door de ambtenaar te maken
kosten betrekking hadden op een procedure gericht tegen een uiterst
diffamerende beschuldiging waarvan de publicatie nauw verband hield met
de functie van betrokkene. Dat verband is na het defungeren niet verloren
gegaan. Daarom steunde ik de ambtenaar volledig bij het treffen van
rechtsmaatregelen en heb ik ermee ingestemd om de redelijkerwijs te maken
kosten van de procedure voor vergoeding in aanmerking te brengen.
Zoals in het antwoord op vraag 7 al gemeld, brengen de redelijkheid en
billijkheid met zich mee dat de vergoeding van kosten van deze procedure
ook betrekking heeft op de kosten die worden gemaakt nadat betrokkene
eervol is ontslagen in verband met het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd. Daarbij is relevant dat de bepaling van artikel 69 ARAR niet alleen
betrekking heeft op ambtenaren maar, gelet op artikel 1 van de Ambtenarenwet, ook op gewezen ambtenaren.
Vraag 10
Kunt u één vergelijkbaar geval noemen waarin een voormalig ambtenaar
juridische kosten vergoed kreeg voor een zaak die hij zelf aanspande?
Antwoord 10
Zoals in het antwoord op de vragen 7 en 9 aangegeven, kunnen zich
omstandigheden voordoen – ook bij andere overheidswerkgevers – waarin
ook aan een gewezen ambtenaar kosten worden vergoed van een juridische
procedure. Bij werkgevers waarbij de vraag zich vaak kan voordoen, zijn
specifieke regelingen getroffen voor het vergoeden van kosten van procedures. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de regeling die door het Ministerie van
Defensie is getroffen en naar de regeling die geldt voor de politie. Daarnaast
staan nog de gevallen waarin een werkgever aan een werknemer een deel
van of alle kosten vergoedt van de procedure die deze zelf tegen de
werkgever heeft aangespannen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4

Vraag 11
Is er een overeenkomst (mondeling of schriftelijk, formeel of informeel) over
welke advocaatskosten de oud-topambtenaar mag declareren bij de Nederlandse staat? Zo ja, kunt u die overeenkomst dan aan de Kamer doen
toekomen?
Antwoord 11
Neen. Er is sprake van een eenzijdige rechtshandeling, gebaseerd op artikel
69 van het ARAR, welke tot uitdrukking komt in de feitelijke vergoeding van
de kosten. Een overeenkomst is daarbij niet aan de orde.
Vraag 12
Deelt u de mening dat het niet gepast is dat de juridische bijstand van de
oud-topambtenaar gedragen wordt door de Nederlandse staat en bent u
bereid om ervoor te zorgen dat dat niet langer gebeurt?
Antwoord 12
Neen. Ik verwijs naar het antwoord op vraag 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

5