Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 427

ILO-verdragen

Nr. 94

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2013
Op dit moment moet meer dan tachtig procent van de wereldbevolking
het stellen zonder enige vorm van sociale bescherming.
Daarom heeft de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) in juni 2012 de
Aanbeveling «National Floors of Social Protection» aangenomen. Die
roept lidstaten op om «sociale beschermingsvloeren» in te richten als
onderdeel van nationale sociale zekerheidssystemen en van nationale
strategieën om het beschermingsniveau uit te breiden. Samen met enkele
andere lidstaten heeft Nederland zich de afgelopen jaren binnen de ILO
ingespanen voor de totstandkoming hiervan. Hierbij doe ik u deze
Aanbeveling (Aanbeveling nr. 202, aangenomen door de Internationale
Arbeidsconferentie in haar 101e zitting van 30 mei tot en met 14 juni 2012)
toekomen1.
In de onderhandelingen die in 2011 en 2012 tot het vaststellen van deze
Aanbeveling hebben geleid heeft de Nederlandse overheid zich, waar
mogelijk binnen EU-verband, voor een aantal zaken ingezet. Deze punten,
die ik hieronder samenvat, zijn naar het oordeel van het kabinet in
voldoende mate in de tekst van de Aanbeveling opgenomen.
Allereerst onderschrijft het kabinet de in de Aanbeveling verwoorde
uitgangspunten en doelen. Het recht op sociale zekerheid is een mensenrecht. Bovendien dragen sociale zekerheid en sociale bescherming bij aan
sociale én economische doelen. Die doelen zijn duurzame economische
groei, arbeidsmarktflexibiliteit, koopkrachtige vraag, sociale dialoog,
armoedebestrijding en het terugdringen van ongelijkheid. Sociale
zekerheid is ook een stabilisator bij veranderingsprocessen zoals
mondialisering en economische crises.
In de tweede plaats zijn «sociale zekerheid» en «social protection floor»
een zaak van nationaal maatwerk. Socialezekerheidssystemen moeten
1

kst-29427-94
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 427, nr. 94

1

zich in een stap-voor-stap-proces ontwikkelen, naar gelang de sociaaleconomische ontwikkeling en arbeidsmarktsituatie van het land in kwestie.
Daarbij is voor landen sprake van uiteenlopende uitdagingen.
In de meeste ontwikkelings- en middeninkomenslanden bestaat behoefte
aan het meegroeien van zowel de hoogte van het beschermingsniveau als
de dekkingsgraad onder de bevolking met de sociaaleconomische
ontwikkelingen in het land. In een aantal hoogontwikkelde landen zoals
Nederland zijn over decennia uitgebreide socialezekerheidssystemen
opgebouwd. De uitdaging bestaat hier veeleer in het aanpassen van het
systeem aan gewijzigde omstandigheden, met behoud van adequate
bescherming.
Met de ILO vindt het kabinet dat sociale dialoog en consultatie van sociale
partners een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de opbouw van nationale
«sociale beschermingsvloeren».
Ten derde vindt het kabinet een sterk accent op de activerende werking
van een socialezekerheidsstelsel noodzakelijk. Daarbij is ook de
samenhang met werkgelegenheid(sbeleid) belangrijk: de beste vorm van
sociale zekerheid blijft het hebben van volwaardig werk.
In de vierde plaats vraagt de Aanbeveling terecht aandacht voor de
noodzaak van financieel gezonde nationale systemen en voor het
organiseren van goed bestuur waarbij effectief bestuur, uitvoering en
beheer mede zorgen voor voldoende draagvlak onder de bevolking. Naar
het oordeel van het kabinet kan zo ook worden gewerkt aan de versterking
van de houdbaarheid van systemen op langere termijn. In dit kader is de
transitie van informele naar formele werkgelegenheid in veel landen een
belangrijke randvoorwaarde.
Het kabinet vindt dat landen hiervoor zelf verantwoordelijk zijn. Het
kabinet kiest.er daarom voor om bij te dragen aan multilaterale instellingen die zich met sociale bescherming bezighouden en om te bezien of
inbreng van Nederlandse kennis en ervaring mogelijk is.
Tenslotte onderschrijft het kabinet dat effectieve en doelmatige samenwerking tussen ILO, WHO,UNICEF, UNDP (en andere relevante
VN-organisaties), Wereldbank, IMF, OESO, EU, Raad van Europa en G20 in
het proces van implementatie van deze Aanbeveling van vitaal belang is.
Belangrijk is dat organisaties dezelfde boodschap uitdragen en elkaar
versterken, zowel op beleidsniveau als «in het veld». Veel landen hebben
de komende jaren ondersteuning nodig bij het ontwikkelen van samenhangend socialezekerheidsbeleid, bij het ontwerp en onderhoud van
systemen en van goed bestuur. Kennisontwikkeling en -verspreiding,
capaciteitsopbouw en technische advisering zijn daarbij belangrijke
instrumenten.
Het kabinet is van oordeel dat de inhoud van deze Aanbeveling voor
Nederland geen gevolgen heeft voor het nationale socialezekerheids- en
volksgezondheidsbeleid. Nederland voldoet niet aan de aanbeveling (deel
II, artikel 7) dat toegang tot bezwaar en beroep altijd gratis is. Het kabinet
wil echter de financiële prikkel handhaven die bijdraagt tot een bewust en
selectief gebruik van juridische procedures door burgers.
Het kabinet verwelkomt de Aanbeveling als een waardevol internationaal
instrument dat, in aanvulling op de sociale zekerheidsverdragen van de
ILO, een.belangrijke rol moet gaan spelen in de bestrijding van armoede
en ongelijkheid en in het bevorderen van duurzame economische
ontwikkeling in de wereld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 427, nr. 94

2

Overheden en sociale partners hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid bij de implementatie ervan, ondersteund door de ILO. Ook
Nederland wil daarin een actieve rol spelen.
Allereerst is het kabinet verheugd dat, met de instelling van de «Social
Protection Inter Agency Coordination Board» door ILO, Wereldbank, WHO
en UNICEF in juli 2012, de samenwerking en beleidscoördinatie tussen
internationale organisaties op dit terrein concreet gestalte krijgt. Samen
met enkele andere EU-lidstaten participeert Nederland actief in dit
gremium.
Ook in het Nederlands beleid voor ontwikkelingssamenwerking is sociale
Bescherming een thema. Daarom wijst het kabinet in de op 5 april 2013
naar de Kamer gezonden beleidsnotitie over hulp, handel en investeringen expliciet op het belang van (het creëren van) «sociale beschermingsvloeren» in ontwikkelingslanden. Het kabinet spreekt de bereidheid
uit om onze kennis en ervaring op sociale zekerheidsterrein productief in
ontwikkelingslanden in te zetten.
Die bereidheid heeft Nederland ook in Europees verband. In augustus
2012 publiceerde de Europese Commissie de Mededeling «Social
Protection in EU-Development Cooperation». In dit kader is vanaf maart
2013 een consortium onder leiding van Duitsland begonnen met het
uitvoeren van een «EU Expert Facility on Social Protection». Nederland zal
bezien of en, zo ja, op welke wijze in ons land beschikbare kennis over het
opzetten en onderhouden van socialezekerheidssystemen in ontwikkelingslanden kan worden benut. Naar verwachting zal hierover op zijn
vroegst eind 2013 meer duidelijkheid ontstaan.
Tenslotte heeft de tweejaarlijkse ASEM Labour and Employment
Ministers» Conference in oktober 2012 in Hanoi een «Declaration on
Employment and Social Protection» aangenomen. In dat kader is
afgesproken dat, ter voorbereiding van de volgende conferentie eind
2014, een aantal thematische conferenties zal worden georganiseerd.
India (voortouw) en Nederland zullen samen najaar 2013 een internationale conferentie organiseren over sociale bescherming.
Inhoudelijk zal het accent daarbij liggen op de implementatie van de
ILO-Aanbeveling National Floors of Social Protection, mede in relatie tot
de post-2015 ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.
Zoals gebruikelijk zijn de organisaties van werkgevers (VNO-NCW) en
werknemers (FNV, CNV en MHP) geconsulteerd over deze brief.
Hieronder volgt hun (letterlijk weergegeven) reactie.
VNO-NCW stemt volledig in met de wijze waarop het kabinet gevolg wil
geven aan deze ILO-Aanbeveling.
FNV, CNV en MHP vinden het niet nodig de toegang tot bezwaar te
koppelen aan een financiële prikkel om een selectief gebruik van
juridische procedures te bevorderen. FNV, CNV en MHP zijn er
voorstander van dat Nederland ook dit deel van de Aanbeveling (deel II,
artikel 7) opvolgt.
FNV, CNV en MHP zien in deze Aanbeveling niet alleen een relevant
instrument voor de bestrijding van armoede en ongelijkheid in landen in
ontwikkeling en met opkomende economieën. Ook in Europa kan
opvolging van de Aanbeveling behulpzaam zijn bij het identificeren van
hiaten in sociale bescherming en bij het bestrijden van armoede en
ongelijkheid en het bevorderen van duurzame economische ontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 427, nr. 94

3

FNV, CNV en MHP verwelkomen dat sociale bescherming een belangrijk
thema is binnen het beleid voor ontwikkelingssamenwerking en
waarderen de inzet van Nederland in internationaal verband voor de
Social Protection Floors. Veel lidstaten hebben de komende jaren
ondersteuning nodig bij het ontwikkelen van een samenhangend en
effectief sociale zekerheidsstelsel.
Die ondersteuningsbehoefte zal bestaan uit een vraag naar kennis,
capaciteitsopbouw en technische advisering. Nederland wil aan deze
vraag tegemoet komen door kennis en ervaring ter beschikking te stellen.
FNV, CNV en MHP waarderen dit, maar wijzen erop dat voor de opbouw
van systemen van sociale bescherming ook financiële middelen noodzakelijk zijn en pleiten er met klem voor dat binnen de begroting van
ontwikkelingssamenwerking hiervoor ook middelen worden vrijgemaakt.
Een adequaat en goed functionerend stelsel van sociale bescherming, dat
toegang biedt tot sociale zekerheid, is een van de voorwaarden in een
«enabling environment» voor duurzame en inclusieve groei en past dus
naadloos in het ontwikkelingsbeleid van dit kabinet. FNV, CNV en MHP
verwijzen hierbij ook naar het SER advies: Ontwikkeling door Duurzaam
ondernemen (2011) waarin de SER de overheid oproept om buitenlandse
overheden te steunen bij het ontwikkelen van deze «enabling
environment». FNV, CNV en MHP zien dat dit zowel in bilaterale relaties
als in multilaterale samenwerking vorm kan krijgen en zien hiertoe onder
meer in het Nederland – ILO Partnership Program goede mogelijkheden.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 427, nr. 94

4