Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

661
Vragen van de leden Agnes Mulder en Kuik (beiden CDA) aan de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de
overstromingen in Zuid-Soedan (Jonglei State) (ingezonden 27 oktober 2021).
Antwoord van Minister De Bruijn (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 12 november 2021).
Vraag 1
Bent u bekent met het bericht: «Drowned land: hunger stalks South Sudan’s
flooded villages»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat de actuele situatie is?
Antwoord 2
Zuid-Soedan kent grote humanitaire noden door een samenkomst van
overstromingen, geweld en de bijbehorende ontheemding. Het coördinerende
orgaan voor humanitaire zaken van de Verenigde Naties (OCHA) bericht dat
op dit moment 8.3 miljoen mensen humanitaire hulp behoeven.
De genoemde overstromingen in Zuid-Soedan zijn de ergste sinds 1964.
750,000 mensen verdeeld over 29 provincies hebben sinds mei van dit jaar te
maken met overstromingen. 37 procent van hen bevindt zich in Jonglei. De
zwaarst getroffen gebieden zijn Jonglei, Unity, Northern Bahr el Ghazal en
Upper Nile. Scholen, huizen, gezondheidsinstellingen en waterbronnen zijn
ondergelopen waardoor mensen moeite hebben om te voorzien in hun
basisbehoeften.
Vraag 3
Is er sprake van acute hongersnood?

1

ah-tk-20212022-661
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

The Guardian, 19 maart 2021, Drowned land: hunger stalks South Sudan’s flooded villages |
Global development | The Guardian

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De meest recente IPC (Integrated Food Security Phase Classification) analyse
stelt dat 7.2 miljoen mensen in Zuid-Soedan voedselonzekerheid ervaren (IPC
3 of hoger op een schaal van 5), waarvan 2.4 miljoen zich in IPC 4 (emergency) en 108.000 mensen zich in hongersnoodachtige omstandigheden
bevinden (IPC 5). De zwaarst getroffen provincies zijn Jonglei, Warrap en
Northern Bahr el Ghazal.
OCHA bericht dat 483.000 vrouwen en 1.4 miljoen kinderen in Zuid-Soedan
ondervoed zijn. Voor meer dan twee-derde van de mensen in de door
overstromingen getroffen gebieden is er sprake van voedselonzekerheid.
Sinds augustus zijn de voedselprijzen met 15 procent gestegen.
Vraag 4
Kunt u aangeven of in Zuid-Soedan meer ziekten zoals malaria voorkomen
sinds de overstromingen?
Antwoord 4
Meerdere VN-agentschappen berichten over de toename van infectieziekten
zoals malaria, hepatitis E, diarree en de mazelen als gevolg van de overstromingen.
Vraag 5
Kunt u aangeven in hoeverre er Nederlandse hulpmiddelen, hetzij noodhulp
hetzij structurele ontwikkelingshulp, naar deze regio zijn gestuurd?
Antwoord 5
Als het gaat om het lenigen van humanitaire noden in Zuid-Soedan steunt
Nederland organisaties die in het land actief zijn: VN-organisaties als UNHCR,
UNICEF en WFP en ook het Rode Kruis. Dat doen we met onze algemene –
ongeoormerkte – financiering die deels in Zuid-Soedan wordt besteed, onder
andere aan herstel van infrastructuur zoals de bouw van dijken en drainagekanalen.
De uit het Nederlandse noodhulpbudget gefinancierde Dutch Relief Alliance
(een Nederlands consortium van ngo’s) is ook actief in Zuid-Soedan. Deze
financiering bedraagt voor 2.021 EUR 8,5 miljoen. De hulp richt zich op
voedselzekerheid, onderdak, water en sanitaire voorzieningen en gezondheidszorg, waaronder COVID response.
Tenslotte draagt Nederland bij aan het VN country based pooled fund voor
Zuid Soedan (het South Sudan Humanitarian Fund) waar NL met EUR 8,3
miljoen een van de grootste donoren is. Dit fonds heeft USD 20 miljoen (ruim
EUR 17 miljoen) beschikbaar gesteld voor humanitaire hulpverlening in de
door overstromingen geteisterde regio’s. Een deel daarvan wordt ook
gebruikt om de noden die ontstaan zijn naar aanleiding van de overstromingen op te lossen.
Nederland richt zich sinds 2018 eveneens op klimaatmitigatie. Eind dit jaar
verwacht het kabinet een groot 4 jarig programma te starten met het VN
Migratie agentschap IOM ter waarde van EUR 11 miljoen. Het programma
zich zal richten op het bevorderen van de klimaatweerbaarheid van Jonglei.
Vraag 6
Kunt u aangeven hoe de Zuid-Sudanese overheid al dan niet optreedt tegen
de overstromingen?
Antwoord 6
De Zuid-Soedanese overheid stelt uit eigen middelen USD 10 miljoen (EUR
8,6 miljoen) ter beschikking voor het adresseren van overstroming gerelateerde problemen. Dit bedrag is echter nog niet gecommitteerd. De besteding
hiervan wordt samen met OCHA uitgedacht.
Op provinciaal niveau wordt er op verschillende manieren opgetreden tegen
de overstromingen. Zo zijn er dijken aangesterkt, tijdelijke opvang verschaft
en additionele levensmiddelen zoals voeding en water verstrekt. Verschillende
provinciale overheden geven aan de vraag naar hulp niet op de benodigde
schaal te kunnen voorzien door financiële en operationele tekortkomingen. De
internationale gemeenschap vult hier gedeeltelijk de financiële behoefte voor
herstel van infrastructuur en humanitaire hulp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Kunt u aangeven of, en hoe, er wordt samengewerkt met de Zuid-Sudanese
regering in Jonglei State om de nood te lenigen?
Antwoord 7
Naast bovengenoemde noodhulp aan Jonglei en andere provincies, is
Nederland regelmatig in gesprek met provinciale en nationale overheidsvertegenwoordigers, waaronder die in Jonglei, over hun rol in overstromingspreventie en -mitigatie en het bevorderen van voedselzekerheid.
Het IOM programma genoemd in vraag 5 richt zich op ondersteuning van
lokale Zuid-Soedanese gemeenschappen om klimaatkennis en weerbaarheid
te vergroten.
Vraag 8
Kunt u aangeven in hoeverre de EU in Zuid-Soedan actief is in de strijd tegen
water en de strijd tegen hongersnoden?
Antwoord 8
De EU is een van de grootste humanitaire donoren in Zuid-Soedan. Een
significant deel van het EU-budget in Zuid-Soedan wordt uitgegeven aan
vraagstukken gerelateerd aan preventie, respons en mitigatie van overstromingen en hongersnoden.
Ook speelt de EU een coördinerende rol in de respons van EU-lidstaten en
maatschappelijke partners. Daarnaast oefent de EU delegatie regelmatig druk
uit op de overheid van Zuid-Soedan om een grotere rol op zich te nemen in
deze respons.
Vraag 9
De plaatselijke bevolking heeft zoveel wateroverlast nog nooit eerder
meegemaakt. Kunt u aangeven of onderzocht is wat de oorzaak voor deze
overlast is? Schrijft u deze toe aan klimaatverandering?
Antwoord 9
Volgens de VN is er een combinatie van verschillende factoren in het spel:
overvloedige regenval in Zuid-Soedan en in de bovenstroomse landen van de
Nijl, alsmede het dichtslibben van gedeelten van de Nijl.
Diverse instellingen, waaronder onderzoekinstituten in Zuid-Soedan, doen
onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van overstromingen in Zuid-Soedan
en de regio. Dat klimaatverandering daar een grote rol in speelt is onmiskenbaar.
Vraag 10
In hoeverre wordt deze regio ondersteund door westerse programma’s in de
klimaat adaptatie en mitigatie opgave?
Antwoord 10
Westerse donoren, waaronder verschillende EU-bondgenoten, zijn grote
financiers van humanitaire noden in Zuid-Soedan, ook wanneer die gerelateerd zijn aan klimaatverandering. Het aantal donoren dat proactief inzet op
adaptatie en mitigatie is kleiner. Nederland, Noorwegen en Zweden nemen
hier een voortrekkersrol in. Nederland draagt ook via humanitaire fondsen
zoals het CERF en Disaster Relief Emergency Fund (DERF) (IFRC) bij aan het
anticiperen op natuurrampen.
Vraag 11
Kunt u aangeven op welke wijze de conflicten en het geweld in Zuid-Soedan
(Jonglei State) bijdragen aan de huidige situatie?
Antwoord 11
Het conflict draagt op twee manieren bij aan voedselonzekerheid in ZuidSoedan.
De Voedsel en Landbouw Organisatie (FAO) van de VN heeft aangetoond dat
er een rechtstreeks verband bestaat tussen het conflict en de voedselproductie. Waar 10 jaar geleden bijna alle Staten in Zuid-Soedan meer voedsel
produceerden dan nodig voor de eigen inwoners, geldt dat nu nog maar voor
een of twee staten. De rest kan nauwelijks de helft van de eigen bevolking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

voeden. Hierdoor werd al een enorme druk gelegd op de humanitaire
hulpverlening, wat nu nog wordt vergroot door de overstromingen. Tegelijkertijd hebben humanitaire organisaties (WFP, FAO) steeds meer moeite om
de benodigde fondsen voor urgente hulpverlening binnen te halen.
Daar komt bij dat als gevolg van de grote noden en uitzichtloosheid steeds
meer hulpkonvooien van internationale en nationale organisaties worden
overvallen voor voedsel en andere zaken. De hulpverlening wordt hiermee
nog complexer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4