Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1484

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 februari 2018
De vaste commissie voor Financiën behandelde in de procedurevergadering van 20 december jl. het gezamenlijk rapport van de rekenkamers
van Oostenrijk, Cyprus, Duitsland, Finland en Nederland aan het Contactcomité van de hoge controle-instanties van de Europese Unie en de
Europese Rekenkamer (hierna: het «gezamenlijk rapport»).1 Dit gezamenlijk rapport ziet op het prudentieel toezicht op minder-significante banken
(zijnde: middelgrote en kleine banken) in de Europese Unie sinds de
introductie van het Single Supervisory Mechanism (SSM). De vaste
commissie voor Financiën heeft mij verzocht om voor het algemeen
overleg over de bankensector van 7 februari a.s. een reactie op het
gezamenlijk rapport aan de Tweede Kamer te zenden. De verzochte reactie
stuur ik uw Kamer hierbij toe.
Het gezamenlijk rapport
De rekenkamers van Oostenrijk, Cyprus, Duitsland, Finland en Nederland
hebben ieder in eigen land een onderzoek uitgevoerd naar de wijze
waarop toezichthouders hun toezicht op minder-significante banken
hebben vormgegeven en uitvoeren. In het geval van Nederland is het
onderzoeksrapport van de Algemene Rekenkamer op 27 september jl.
uitgebracht en met de Kamer gedeeld.2
De belangrijkste conclusies en bevindingen uit het gezamenlijk rapport
zijn:

1

Report of the Task Force on European Banking Union to the Contact Committee of Supreme
Audit Institutions of the European Union and the European Court of Auditors on prudential
supervision of medium-sized and small («less significant») institutions in the European Union
after the introduction of the Single Supervisory Mechanism. Kamerstuk 21 501-07, nr. 1476, en
raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2
Toezicht op banken in Nederland: Uitvoering prudentieel toezicht op middelgrote en kleine
banken door DNB, Algemene Rekenkamer, september 2017. Bijlage bij Kamerstuk 32 013, nr.
147.

kst-21501-07-1484
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1484

1

1.

2.

Er bestaan tussen EU-lidstaten verschillen in: (i) de wijze waarop de
Europese regels voor bankentoezicht zijn omgezet in nationale weten regelgeving, (ii) de wijze waarop het toezicht op mindersignificante banken is vormgegeven, en (iii) de wijze waarop het
prudentieel toezicht in de praktijk wordt uitgeoefend.
Controlegaten bestaan en groeien:
• Het mandaat dat de Europese Rekenkamer heeft ten aanzien van
de toezichttaken van de Europese Centrale Bank (ECB) is volgens
het gezamenlijk rapport te beperkt. Het is geformuleerd als een
onderzoek naar de doelmatigheid van het bestuur van de ECB.
• Er is volgens de rekenkamers een nieuw controlegat onder andere
doordat het voor nationale rekenkamers moeilijk is om onderzoek
te doen naar het toezicht op minder-significante banken. Een
aantal documenten dat door de nationale toezichthouders wordt
gebruikt in het toezicht op minder-significante banken is afkomstig
van de ECB. Vanwege regels van de ECB over de vertrouwelijkheid
van documenten worden deze niet met de nationale rekenkamers
gedeeld. De verwachting is dat dit nieuwe controlegat zal
toenemen omdat de ECB meer methodologieën zal ontwikkelen
voor het toezicht op minder-significante banken.
• Tien nationale rekenkamers in de eurozone hebben een beperkt
mandaat of geen mandaat om het toezicht op minder-significante
banken te controleren en/of ervaren problemen bij de uitoefening
van hun mandaat, waardoor in die lidstaten het toezicht op
minder-significante banken grotendeels niet is onderworpen aan
de onafhankelijk, externe controle door een rekenkamer.

In het rapport worden de volgende aanbevelingen gedaan:
a. De Europese Rekenkamer en de ECB zouden een inter-institutionele
overeenkomst moeten sluiten, waarin de modaliteiten van de
onderlinge informatie-uitwisseling worden gespecificeerd. Het
mandaat van de Europese Rekenkamer met betrekking tot significante
banken moet worden verduidelijkt, aangezien dit direct van invloed is
op de informatie die de ECB met de Europese Rekenkamer mag delen.
Het zal wellicht noodzakelijk zijn deze verduidelijking vast te leggen in
de SSM-verordening3 en mogelijk in (een protocol bij) het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie.
b. Nationale bankentoezichthouders moeten hun nationale rekenkamers
toegang geven tot informatie over toezicht op minder-significante
banken.
c. Nationale regeringen en parlementen zouden moeten onderzoeken of
hun nationale rekenkamers de jure en de facto het mandaat hebben
om onderzoek te verrichten naar het bankentoezicht.
Appreciatie van het gezamenlijk rapport
De bevindingen in het gezamenlijk rapport over de uitvoering van het
toezicht in Nederland komen overeen met het rapport van de Algemene
Rekenkamer over toezicht op middelgrote en kleine banken in Nederland,
waaruit bleek dat het toezicht goed gestructureerd is en in de uitvoering
zowel intensief als streng.

3

Verordening (EU) Nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij aan de Europese
Centrale Bank specifieke taken worden opgedragen betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen (PbEU 2013, L 287).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1484

2

Controlegaten
De conclusies en aanbevelingen aangaande controlegaten raken aan
zowel het mandaat van de Europese Rekenkamer, als het mandaat van de
nationale rekenkamer.
Mandaat Europese Rekenkamer
De opstellers van het rapport vinden het mandaat van de Europese
Rekenkamer voor wat betreft de toezichttaken van de ECB te beperkt. Zij
pleiten voor verduidelijking van het mandaat van de Europese Rekenkamer. Ik vind externe, onafhankelijke controle op het bankentoezicht een
essentieel onderdeel van het systeem van checks and balances binnen de
publieke taakuitoefening. Daarom vind ik het wenselijk dat het mandaat
van de Europese Rekenkamer van een gelijkwaardig niveau is als dat van
de Algemene Rekenkamer en dat onduidelijkheden omtrent dit mandaat
moeten worden weggenomen. Het sluiten van een inter-institutionele
overeenkomst door de ECB en de Europese Rekenkamer over onderlinge
informatie-uitwisseling kan onduidelijkheid wegnemen over het mandaat
van de Europese Rekenkamer ten aanzien van de ECB als bankentoezichthouder. Ik kan mij dan ook vinden in de aanbeveling uit het gezamenlijke
rapport om een dergelijke inter-institutionele overeenkomst tussen de ECB
en de Europese Rekenkamer te sluiten, en moedig daarom die partijen
aan te werken aan de totstandkoming van een dergelijke overeenkomst.
Mandaat Algemene Rekenkamer
In Nederland zijn aan de Algemene Rekenkamer ruime bevoegdheden
toegekend om onderzoek te verrichten naar de uitvoering van het
prudentieel toezicht op minder-significante banken door DNB. Aan de
Algemene Rekenkamer is sinds mei 2014 de bevoegdheid toegekend
toezichtvertrouwelijke gegevens en inlichtingen in te zien die DNB heeft
verkregen bij de vervulling van haar taak ingevolge de Wet op het
financieel toezicht (Wft).4 Dat is een bevoegdheid waarvan de Algemene
Rekenkamer ook gebruik heeft gemaakt in zijn laatste onderzoek naar de
uitvoering van het prudentieel toezicht op minder-significante banken
door DNB.5
DNB hanteert in haar toezicht waar mogelijk de werkwijze en methodologie van de ECB. Dit draagt bij aan de harmonisatie van het toezicht en
helpt DNB om zo effectief en efficiënt mogelijk te opereren in haar
toezicht. Waar DNB beschikt over informatie die zij van de ECB heeft
gekregen, verstrekt DNB deze informatie enkel met de instemming van de
ECB aan de Algemene Rekenkamer. Deze informatie wordt namelijk
geclassificeerd als vertrouwelijk door Europese regels (de CRMS of
Common Rules and Minimum Standards). De rekenkamers constateren
dat deze regels het delen van informatie met nationale rekenkamers niet
in de weg te staan.6 Desondanks ondervinden sommige rekenkamers
moeilijkheden voor wat betreft de toegang tot deze informatie.
Ik ben van mening dat de Algemene Rekenkamer zo goed mogelijk in
staat moet worden gesteld zijn controlerende taak uit te oefenen. DNB
dient daartoe, binnen de wettelijke mogelijkheden, alle informatie ten
4

Artikel 1:93d Wet op het financieel toezicht. Deze bevoegdheid heeft de Algemene Rekenkamer
overigens ook ten aanzien van de Autoriteit Financiële Markten.
5
Toezicht op banken in Nederland: Uitvoering prudentieel toezicht op middelgrote en kleine
banken door DNB, Algemene Rekenkamer, september 2017. Bijlage bij Kamerstuk 32 013, nr.
147.
6
Zie pagina 48/49 van het gezamenlijke rapport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1484

3

aanzien waarvan de Algemene Rekenkamer op grond van zijn mandaat
recht op inzage heeft, ter beschikking van de Algemene Rekenkamer te
stellen. DNB zal zich daartoe, net als ik, tot het uiterste blijven inspannen.
Ik hoop uw Kamer hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1484

4