Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

895
Vragen van het lid Agnes Mulder (CDA) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over kosten van NAM die betaald worden door EBN
(ingezonden 28 december 2017).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
17 januari 2018)
Vraag 1
Kent u het artikel «Staat betaalt mee aan reorganisatie NAM»1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 5, 7 en 9
Wat is uw reactie op dit artikel?
Heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) 48,7 miljoen euro
reorganisatiekosten gedeclareerd bij Energie Beheer Nederland (EBN)?
Kunt u specificeren welke kosten dit betreft die zijn gemaakt door NAM?
Kunt u aangeven wanneer en op welke wijze u hiervan op de hoogte bent
gebracht?
Waarom is de Kamer niet geïnformeerd over de kosten waar NAM EBN voor
laat betalen?
Uit welke afspraak tussen NAM en de staat vloeit voort dat de staat op deze
wijze meebetaalt aan de kosten van NAM? Is hierover juridisch advies
ingewonnen bij de landsadvocaat, of anderszins? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
kunt u de Kamer hierover informeren?
Antwoord 2, 3, 4, 5, 7 en 9
Energie Beheer Nederland B.V. (hierna: EBN) neemt namens de Nederlandse
Staat deel in de opbrengsten en kosten van de opsporing en winning van
aardolie en aardgas in Nederland en op het Nederlandse deel van het
continentaal plat, in de regel voor 40%. Dat doet EBN op grond van Overeenkomsten van Samenwerking die zijn gesloten met mijnbouwbedrijven. Dit zijn
vergunninghouders in de zin van de Mijnbouwwet. Deze samenwerkingsverbanden betreffen alle Nederlandse gasvelden on- en offshore, dus niet alleen

1

ah-tk-20172018-895
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Volkskrant, 27 december 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

het Groningenveld waarvoor de Overeenkomst van Samenwerking met de
NAM in 1963 is gesloten.
Dergelijke privaatrechtelijke samenwerkingsovereenkomsten behoeven en
hebben de instemming van de Minister van Economische Zaken en Klimaat.
Voor alle opsporings- en winningsactiviteiten in Nederland geldt dat de
betrokken mijnbouwbedrijven het initiatief nemen en dat in alle gevallen de
feitelijke, operationele werkzaamheden worden uitgevoerd door de operators
in de verleende opsporings- en winningsvergunningen. Naast de NAM valt
hierbij onder meer te denken aan Vermilion, Total, Wintershall en ENGIE. EBN
voert zelf geen operationele mijnbouwwerkzaamheden uit. Daarentegen
draagt EBN wel bij aan de kosten die de operator moet maken voor de
operationele uitvoering van de mijnbouwwerkzaamheden. De taken en de
positie van EBN bij de opsporing en winning zijn vastgelegd in de Mijnbouwwet en daarmee openbaar. Zo staat er in artikel 94 Mijnbouwwet dat in de
overeenkomst van samenwerking bepalingen worden opgenomen omtrent
het overdragen in eigendom van de gewonnen en beschikbare hoeveelheden
koolwaterstoffen voor 40% en in artikel 90 Mijnbouwwet dat EBN 40% van de
kosten voor haar rekening neemt.
Voor de operationele uitvoering van de opsporings- en winningsactiviteiten
waarvoor de vergunning is verleend, moeten operators kosten maken,
waarvan personeelskosten onderdeel zijn. Deze belasten zij naar rato van hun
deelnemingspercentage door aan de deelnemende partijen in de vergunning,
waaronder EBN voor (doorgaans) 40%. Op grond van de met operators
gemaakte afspraken in de Overeenkomsten van Samenwerking dient EBN
mee te betalen aan deze kosten, waaronder de personeelskosten, van de
operator. Om de efficiency van hun opsporings- en winningsactiviteiten te
vergroten, worden door operators regelmatig reorganisaties uitgevoerd. De
kosten van dergelijke reorganisaties leiden op termijn tot lagere kosten van
winning en daar heeft EBN (en dus de Staat) uiteindelijk ook baat bij. In 2016
had NAM voor al haar mijnbouwactiviteiten bijna 2.000 werknemers in dienst.
Om haar winningskosten te verlagen, heeft NAM een reorganisatie doorgevoerd. Deze reorganisatie heeft niet alleen betrekking op de vergunning
Groningen, maar ook op alle andere vergunningen in Nederland en op het
Nederlandse deel van het continentaal plat, waar NAM de operator is. NAM
heeft uiteindelijk op grond van de met EBN gesloten Overeenkomsten van
Samenwerking € 48,7 miljoen aan reorganisatiekosten in rekening gebracht
aan EBN. Deze kosten zijn opgenomen in het jaarverslag van EBN.
Vraag 6
Waarom is in 2015 het laatste jaarverslag van EBN van 2014 naar de Kamer
gestuurd?
Antwoord 6
In het kader van de verdergaande digitalisering van de overheid is het
jaarverslag van EBN de laatste twee jaar niet meer in papieren versie naar de
Tweede Kamer gestuurd. De digitale versie van het jaarverslag is te vinden
op de website van EBN: www.ebn.nl. De jaarverslagen van EBN over de jaren
2015 en 2016 voeg ik bij2.
Vraag 8
Welke rol heeft Ernst&Young hierin gespeeld? Kunt u de Kamer het advies of
andere stukken van Ernst&Young toesturen?
Antwoord 8
Op grond van de met operators gesloten Overeenkomsten van Samenwerking is EBN gehouden mee te betalen aan de kosten van de operationele
activiteiten van de operators in de vergunning. Als goed vertegenwoordiger
van de belangen van de Nederlandse Staat neemt EBN de door de operator
aan haar in rekening gebrachte bedragen niet voetstoots over, maar voert zij
zelf een kritische controle uit. Daarbij heeft EBN in het geval van NAM een
audit laten uitvoeren door Ernst & Young om ervan verzekerd te zijn dat de
kostentoerekening van de reorganisatiekosten op een zorgvuldige wijze heeft
plaatsgevonden en dat de grondslag voor de vergoeding passend is. EBN
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

heeft mij laten weten dat de uitkomst van het onderzoek is dat er voor de
reorganisatie gerekend wordt volgens de kantonrechtersformule en er geen
sprake is van uitzonderlijke regelingen. Omdat het hier gaat om de uitvoering
van een privaatrechtelijke overeenkomst tussen EBN en een operator en de
stukken persoons- en bedrijfsgevoelige informatie bevatten, beschik ik niet
over het advies of andere stukken van Ernst & Young.
Vraag 10 en 11
Klopt het dat tweederde van de kosten voor schadeherstel in Groningen voor
rekening komt van EBN, zoals vermeld in het artikel? Zo nee, welke kosten
betaalt EBN dan mee aan schadeherstel en versterking? Uit welke afspraken
tussen NAM en de staat komt dit voort?
Kunt u specificeren of reorganisaties, schadeherstel, versterking, het
abandonneren van mijnbouwinstallaties en het monitoren van afgesloten
putten kosten zijn waar EBN aan meebetaalt bij alle mijnbouwactiviteiten
waar zij aan deelneemt? Kunt u specificeren voor welke kosten EBN opdraait
bij de exploitatie van het Groningenveld en bij de exploitatie van andere
mijnbouwactiviteiten?
Antwoord 10 en 11
EBN participeert in de regel voor 40% in de baten en lasten van de opsporing
en winning van aardolie en aardgas in Nederland en op het Nederlandse deel
van het continentaal plat. Dat doet zij op grond van Overeenkomsten van
Samenwerking die zij heeft gesloten met mijnbouwbedrijven. EBN draagt, op
dezelfde wijze als aan de reorganisatiekosten van NAM, ook voor 40% bij aan
de kosten die zijn veroorzaakt door de bevingenschade in Groningen door de
mijnbouwactiviteiten van NAM. Vanuit verantwoordelijkheden, aansprakelijkheden en wettelijke verplichtingen van operators en op grond van de
contractuele afspraken tussen EBN en NAM en andere operators komt op
dezelfde wijze 40% van de andere kosten die in vraag 11 zijn genoemd voor
rekening van EBN. Als gevolg de fiscale aftrekbaarheid van degelijke kosten
bij de belastingaangiften van mijnbouwbedrijven komt per saldo uiteindelijk
circa tweederde van de kosten voor rekening van de Staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3