Midterm rapportage
Digitale Agenda.nl

Midterm rapportage Digitale Agenda.nl
Op 17 mei 2011 presenteerde het Kabinet Rutte I de ambities op het vlak van ICT in de Digitale Agenda.nl die in de Digitale Implementatie
Agenda.nl later dat jaar concreet uitgewerkt werden. Met de in beide agenda’s genoemde acties wordt voor de periode 2011 – 2015 ingezet
op het benutten van ICT voor slimmer en efficiënter werken en het creëren van groeikansen. De Digitale Agenda.nl is opgebouwd uit een
viertal actielijnen:
1. Meer ruimte voor ondernemers om slimmer te werken
2. Snelle en open infrastructuur
3. Digitale veiligheid en vertrouwen
4. Kennis die werkt
Deze midterm rapportage geeft per actielijn de status weer van de diverse projecten, waarbij inzichtelijk wordt
gemaakt welke resultaten geboekt zijn, of het programma op koers ligt en welke acties nog worden verwacht.
De gebruikte kleuren kunnen als volgt worden uitgelegd:
a. Groen: conform planning uitgevoerd, zonder aandachtspunten.
b Geel: conform planning uitgevoerd, met aandachtspunten.
c Rood: niet conform planning uitgevoerd, problemen met de realisatie (voorzien).

In onderstaand overzicht is inzichtelijk gemaakt welk deel binnen de EZ begroting voor de uitvoering van de Digitale Agenda.nl is bestemd.
Daarnaast is voor 2012-2013 ruim 30 miljoen Euro beschikbaar voor publieke investeringen (NWO/STW, TNO) in de kennisinfrastructuur
onder de Roadmap ICT voor Topsectoren. De financiële kaders op dit gebied voor 2014-2015 worden na de zomer bepaald als onderdeel
van de aanpak voor topsectoren.

Budget ICT beleid (x € 1000)

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

2013

2014

2015

2016

2017

2018

18.056

18.715

17.781

17.728

17.227

17.229
2

Inhoud
1		 Meer ruimte voor ondernemers om slimmer te werken 5
		 1.1		Lagere regeldruk door vereenvoudigde gegevensuitwisseling via
Standard Business Reporting (SBR) 6
Open data

		 1.2		Lagere regeldruk door eenmalige gegevensvastlegging met het
Ondernemingsdossier 7
		 1.3		

Minder zoekkosten en duidelijke uitleg voor ondernemers met regelhulpen 9

		 1.4		Op maat ontsluiten van overheidsinformatie met het
Digitale Ondernemersplein 10
		 1.5		Efficiënter zakendoen met de overheid door het
recht op elektronisch zakendoen voor bedrijven 12
		 1.6		

Efficiënter zakendoen met de overheid door eHerkenning 13

		 1.7		Efficiënter werken door standaardisatie van het
elektronische berichtenverkeer 15
		 1.8		

Groei en innovatie met ‘open data’ als grondstof 16

		 1.9		

Efficiënter en flexibeler werken door inzet van Cloud computing 18

		 1.10

Vergroten van de speelruimte ondernemers op de Europese digitale markt 19

2 		 Snelle en open infrastructuur 22
		 2.1		

Snelle toegang tot internet 22

		 2.2		

Vrij en open internet 24

Snelle toegang
tot internet

3		 Digitale veiligheid en vertrouwen 26

veilig zakendoen
online

		 3.1		

Schone computers door aanpak van Botnets 26

		 3.2		

Netwerken die beschikbaar zijn 27

		 3.3		

Veilige ICT-producten 28

		 3.4		

ePrivacy 29

		 3.5		

Gebruikers kunnen veilig online (programma Digiveilig) 30

4		 Kennis die werkt 32
		 4.1		

Voldoende digitaal vaardige werknemers 32

		 4.2

Hoger rendement van ICT-onderzoek 34

E-skills

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

3

Open data
Midterm rapportage Digitale agenda.nl

4

1

Meer ruimte voor
ondernemers om slimmer
te werken
Slimmer werken met ICT creëert efficiencywinst en groeikansen voor bedrijven. Door informatiestromen tussen overheid en bedrijfsleven elektronisch af te handelen, kan de ervaren regeldruk
voor bedrijven flink worden verminderd, bijvoorbeeld door gebruik van het Ondernemingsdossier,
standaardisatie en realisatie van het recht op elektronisch zakendoen. Daarnaast is er ruimte voor
groei als bedrijven en consumenten kunnen profiteren van de schaalgrootte van één interne digitale
Europese markt en gebruik kunnen maken van open data.

3

Ondernemers die weten waar ze
moeten zijn.

Direct, via mijn-omgeving of
portaal. Voorbeeld:
mijngemeente.nl

Ondernemers die inspiratie en
informatie zoeken; ondernemers die op
jaarbasis beperkt zaken doen met
verschillende overheden, ondernemers
die niet precies weten waar binnen de
overheid ze waarvoor moeten zijn

Digitaal OndernemersPlein,
alle overheidsorganisaties
logisch gebundeld achter 1
voordeur

Ondernemers die vaak en veel zaken
doen met verschillende overheden.
Van vergunningverlening tot en met
(privaat) toezicht

Ondernemers met een specifieke
(structurele) relatie met de overheid.
Gerichte geautomatiseerde
uitwisseling van gegevens op
specifieke domeinen.

Ondernemings
Dossier
ondernemer zet gegevens
klaar in eigen Dossier,
overheden halen op

Overheid

Ondernemers

Zoals eerder aangegeven wordt binnen deze actielijn de samenhang tussen de verschillende
voorzieningen versterkt, onder meer via de Wet op het Elektronisch Zakendoen. Hierdoor kan de
ondernemer niet alleen zijn zaken met de overheid digitaal afhandelen, maar kan dat ook op een
eenduidige, makkelijke en begrijpelijke manier. Er zijn verschillende manieren en voorzieningen
waarmee ondernemers hun zaken met de overheid kunnen afhandelen. Afhankelijk van het type
ondernemer, de branche en de intensiteit van de relatie met de overheid, ligt een bepaald platform
voor de ondernemer meer of minder voor de hand (zie onderstaand overzicht).

SBR: gestandaardiseerd insturen
van financiële gegevens
eFactureren: voor digitale facturen

Al deze platformen maken gebruik van basisvoorzieningen zoals eHerkenning, de berichtenbox en
basisregistraties als het nieuwe Handersregister (NHR). Om te zorgen dat ondernemers hun zaken
makkelijk en eenduidig kunnen afhandelen via het platform dat hen het beste past, dienen overheidsorganisaties op al deze platformen en voorzieningen aan te sluiten. Deels is dat al gerealiseerd, deels is dat onderwerp van verschillende programma’s en agenda’s, zoals het iNUP en de
Digitale (Implementatie) Agenda.nl. Het sluitstuk van deze implementatie-inspanningen is de wet
op het elektronisch zakendoen.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

5

1.1	Lagere regeldruk door vereenvoudigde gegevensuitwisseling via Standard
Business Reporting (SBR)

Standard
Business
Reporting

Aanleiding en doel

Standard Business Reporting is binnen de overheid de opkomende
standaard voor het verzamelen en verspreiden van verantwoordingsinformatie. SBR heeft haar toepassing de afgelopen jaren bewezen in
het fiscale en het jaarverslaggevingsdomein. SBR zorgt ervoor dat
ondernemers en intermediairs minder werk hebben aan het aanleveren van financiële gegevens aan overheden en banken. Op basis van
een internationale open standaard worden financiële gegevens uit de
bedrijfsadministratie op een geautomatiseerde manier aangeleverd,
bijvoorbeeld aan de Belastingdienst (aangiftes), de Kamer van
Koophandel (jaarrekeningen) en banken (kredietinformatie).

Realisatie

Vanaf 1 januari 2013 is SBR bij de Belastingdienst de exclusieve
system-to-system aanlevermethode voor de aangiften
Inkomstenbelasting (IB) en Vennootschapsbelasting (VpB) over het
belastingjaar 2012. Over het aangiftejaar 2012 zijn reeds anderhalf
miljoen aangiftes IB met SBR ingediend. Daaruit kan worden
geconcludeerd dat een groot deel van de financiële dienstverleners
(administratiekantoren, accountantskantoren en belastingadviseurs)
inmiddels via SBR aanleveren. Met betrekking tot de Omzetbelasting
verloopt in de vrijwillige fase reeds tien procent van het aantal
system-to-system-aanleveringen via SBR. Bij de KvK zijn in 2013
ongeveer 8.000 jaarrekeningen van kleine rechtspersonen middels
SBR gedeponeerd. Het aanleveren van kredietrapportages bij banken
komt gestaag op gang. Ook wordt er gewerkt aan het stimuleren van
het gebruik van SBR bij (semi-)overheden en bedrijven. Binnen de
onderwijssector wordt binnenkort gestart met de eerste pilots.

Nog te realiseren

> Vanaf 2014 is SBR de exclusieve aanlevermethode voor aangiften
Omzetbelasting en Intercommunautaire Prestaties en vanaf 2015
ook voor de resterende belastingaangiften.
> Voor het deponeren van de jaarrekening bij de KvK via SBR wordt
per 1 januari 2014 begonnen bij kleine rechtspersonen, gevolgd per
1 januari 2015 door de middelgrote en grote ondernemingen. Er
wordt gewerkt aan een wetswijziging waardoor het naar
verwachting vanaf 2017 alleen nog mogelijk is om bij de KvK
middels SBR de jaarrekening aan te leveren.
> Vanaf 2015 gaan verschillende statistiekopgaven van bedrijven aan
het CBS via SBR lopen. Voor bedrijven is vrijwillige aanlevering van
rapportages via SBR overigens nu al mogelijk.
> Tevens kan SBR breder ingezet gaan worden ter verbetering van de
informatiestromen binnen de (semi-)overheid. SBR richt zich
daarbij op het toevoegen van nieuwe rapportages, de verkenning
van de mogelijke toetreding van nieuwe publieke en private
domeinen en internationale afstemming.

Standard
Business Reporting

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

6

1.2

Lagere regeldruk door eenmalige gegevensvastlegging met het
Ondernemingsdossier

Ondernemings- Aanleiding en doel
dossier

Ondernemingsdossier

Realisatie

Ondernemers moeten in het kader van toezicht, handhaving en
vergunningverlening vaak dezelfde gegevens aanleveren bij verschillende
overheden. Als ondernemers hun gegevens eenmalig vastleggen in een
digitaal Ondernemingsdossier en kunnen hergebruiken wordt een
gegevensuitwisseling met minder regeldruk gerealiseerd. Ook de
kwaliteit van het toezicht verbetert. Geautoriseerde toezichthouders
kunnen immers actuele gegevens raadplegen en zijn beter
geïnformeerd over de onderneming. Controles kunnen op afstand
worden uitgevoerd en risico-inschattingen kunnen per onderneming
worden gemaakt.

Een groot aantal bedrijven in de recreatie, rubber- en
kunststofindustrie en de horecabranche werkt inmiddels met het
Ondernemingsdossier. Het Ondernemingsdossier wordt inmiddels
landelijk gebruikt door meer dan 3.000 ondernemingen, 46 gemeenten,
3 provincies en 2 rijksinspecties. Medio 2012 heeft het Beraad
Ondernemingsdossier, waarin het bedrijfsleven en de overheid zijn
vertegenwoordigd, de Implementatiestrategie 2012 – 2016 vastgesteld.
Aan de hand van een stapsgewijze groei wordt toegewerkt naar een
kritische massa van 80.000 gebruikers in 2016, waarmee de invoering
een onomkeerbaar proces is geworden. Zes nieuwe branches zullen
naar verwachting in de loop van 2013 klaar zijn om te starten met het
Ondernemingsdossier. De topsector Agro & Food heeft reeds de
eerste stappen gezet richting deelname.
Uitgangspunt is dat het Ondernemingsdossier op termijn
marktconform aangeboden wordt en geheel gefinancierd wordt uit de
financiële bijdragen van ondernemers. In de aanloopperiode, waarin
de kosten voor de baten uitgaan, is dit niet mogelijk. Verrekening van
de kosten met de eerste gebruikers zou in feite een ‘boete’ zetten op
de voorlopers en daarmee de brede uitrol van het
Ondernemingsdossier verhinderen. Vandaar dat EZ bereid is bij te
dragen in de financiering van de aanloopkosten. Op verzoek van het
Beraad Ondernemingsdossier is EZ gestart met een marktconsultatie,
die inzicht moet bieden of en onder welke condities marktpartijen
willen toetreden tot de markt van het Ondernemingsdossier. Deze
marktconsultatie wordt deze zomer afgerond. Op basis hiervan zal
besluitvorming plaatsvinden over de vervolgstappen.

Nog te realiseren

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> Het Ondernemingsdossier is van de ondernemer. De betrokken
branches en overheden bepalen het tempo van aansluiting. EZ zal
in de aanloopperiode een actieve en ondersteunende rol blijven
vervullen. Het aantal aangesloten ondernemers en overheden
wordt de komende jaren vergroot.

7

Nog te realiseren
(vervolg)

> Het gebruik en de tevredenheid voor gebruikers wordt
geïntensiveerd. De betrokken partijen realiseren dit door het
toevoegen van nieuwe functionaliteiten en het verbeteren van de
gebruiksvriendelijkheid. Het koppelen van regelhulpen biedt een
belangrijke meerwaarde aan gebruikers.

Aandachtspunten

> De vormgeving van de financiering van de aanloopkosten binnen
de kaders die gelden voor staatssteun en marktwerking, waarbij
recht gedaan wordt aan de rollen en verantwoordelijkheden van
alle betrokken private en publieke partijen. Mede op basis van de
hierboven genoemde marktconsultatie zal deze zomer besluitvorming plaatsvinden over de financiering van de aanloopkosten.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

8

1.3

Regelhulpen

Minder zoekkosten en duidelijke uitleg voor ondernemers met regelhulpen

Aanleiding en doel

Regelhulpen zijn digitale hulpmiddelen die de ondernemer helder
aangeven welke regels op hem van toepassing zijn en wat hij concreet
moet doen om deze na te leven. Ondernemers hebben te maken met
veel verschillende wetgevingsdomeinen, vergunningen en toezichthouders. Een regelhulp scheelt bedrijven uitzoekwerk en zij kunnen
dan ook gelijk de juiste maatregelen treffen. Voor de overheid is
verbeterde naleving één van de voornaamste voordelen, omdat de
groep ‘niet-weters’ wordt verkleind. Regelhulpen zijn voor elke
ondernemer nuttig en ook van groot belang voor de succesvolle
invoering van het Ondernemingsdossier.

Realisatie

> VNO-NCW/ MKB Nederland heeft in overleg met haar achterban
een top tien opgesteld van meest benodigde regelhulpen.
> Overheid en bedrijfsleven hebben, mede ter uitvoering van een
motie1 op dit vlak, een gezamenlijke strategie geformuleerd om een
groter aanbod van regelhulpen te realiseren. De realisatie is
gestart, evaluatie gepland voor eerste kwartaal 2014.

Nog te realiseren

> Wet- en regelgeving wordt zo aangeboden dat deze beter geschikt
is als ‘grondstof’ voor regelhulpen: digitaal, doorzoekbaar en met
de juiste labels.
> Basisprincipes voor regelhulpen worden geformuleerd. Gebruikers
geven aan dat zij het positief zouden beoordelen als de regelhulpen
die zij gebruiken op een vergelijkbare manier worden aangeboden.
> Deze randvoorwaardelijke actielijnen worden aangevuld met een
actiegericht spoor. Voor de thema’s ‘Brandveiligheid’ en ‘Personeel’
uit de top tien van VNO-NCW/ MKB Nederland wordt met de
relevante ketenpartijen (overheid, bedrijfsleven en software- en
contentaanbieders) concreet toegewerkt naar een regelhulp.

Ondernemingsdossier

1

Motie 33 400-XIII, nr. 60, ingediend bij Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (XIII), onderdeel
Economie en Innovatie, voor het jaar 2013.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

9

1.4

Digitaal
Ondernemersplein

Op maat ontsluiten van overheidsinformatie met het Digitale
Ondernemersplein
Aanleiding en doel

Het is voor ondernemers niet alleen belangrijk inzicht te hebben in
met welke regels, vergunningen en belastingen ze te maken hebben,
maar ook om transacties digitaal te kunnen afhandelen. Om daaraan
tegemoet te komen komt er één portaal waar ondernemers voortaan
alles vinden wat ze moeten en willen regelen: het Digitale
Ondernemersplein. Dat voorkomt dat ondernemers steeds weer moet
zoeken naar informatie en levert hen zo meer tijd op om te ondernemen.

Realisatie

In 2012 is, conform planning, een eerste versie (betaversie) van het
Digitaal Ondernemersplein gerealiseerd. Het huidige plein biedt
toegang tot het voor bedrijven relevante deel van de Kamers van
Koophandel, Syntens en grote delen van AgentschapNL. Naast dat het
Ondernemersplein al informatie over alle diensten van overheden
bevat, zijn het CBS en Tendernet direct op het plein aangesloten. Alle
digitale transacties van gemeenten zijn nu vindbaar op het
Ondernemersplein. Bovendien is het Digitale Ondernemersplein, op
basis van ondernemersinput, recent uitgebreid met de regio- en
branche-ingang. Deze ingangen zijn belangrijk om de relevante delen
van de site zichtbaar te maken voor de ondernemer, zeker omdat veel
ondernemers regionaal georiënteerd zijn en binnen één branche
werkzaam zijn. Door deze optimalisatieslag kan bijvoorbeeld een
ondernemer uit de metaalsector in de gemeente Amsterdam niet
alleen zien welke landelijke regelgeving van toepassing is op zijn
onderneming, maar ook welke regionale wetten, regels en vergunningen
er gelden.

Nog te realiseren

De focus zal dit jaar liggen op het ontsluiten van transacties, het
aanbieden van digitale cursussen om te ondernemen, het optimaliseren
van de content, het faciliteren van matchmaking op het ondernemersplein en het aansluiten op generieke e-overheidsvoorzieningen voor
ondernemers, zoals de berichtenbox en eHerkenning. Hierdoor wordt
het voor ondernemers nog makkelijker om hun zaken met de overheid
te regelen. Het Ondernemersplein bevat informatie over alle voor
bedrijven relevante diensten van overheden. Daarnaast zijn het CBS
en Tendernet op het plein aangesloten. Momenteel wordt gekeken
hoe en wanneer onder andere de Belastingdienst, de RDW, het UWV
en gemeenten kunnen aansluiten.

Aandachtspunten

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> Eerste aandachtspunt is het tempo van aansluiting van partners; op
het ondernemersplein moet uiteindelijk alle voor ondernemers
relevante content vindbaar zijn. Om dit te bereiken zal de komende
periode extra aandacht worden gegeven aan het aansluiten van de
voor bedrijven relevante partners.

10

Aandachtspunten
(vervolg)

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> Een ander aandachtspunt is het genereren van voldoende bereik bij
ondernemers, zodat deze ook daadwerkelijk profijt hebben van het
Digitaal Ondernemersplein. Hiertoe zal na de lancering een
communicatiecampagne worden opgezet.
> Daarnaast heeft het ontdubbelen van content van de verschillende
overheidsorganisaties aandacht nodig; naast een eigen doorlichting is de gebruiker de mogelijkheid geboden onduidelijkheden als
gevolg van dubbelingen te melden.
> De reorganisatie bij de KvK en daarmee de personele continuïteit is
ook een aandachtspunt voor de opbouw van het
Ondernemersplein. Behoud van kennis is van belang voor de
doorontwikkeling van het Ondernemersplein.

11

1.5	Efficiënter zakendoen met de overheid door het recht op elektronisch
zakendoen voor bedrijven

Elektronisch
zakendoen

Aanleiding en doel

Generieke voorzieningen voor een digitale dienstverlening van
overheden aan bedrijven zijn grotendeels gereed voor aansluiting en
grootschalig gebruik: het digitaal Ondernemersplein, eHerkenning, de
berichtenbox, het Nationaal Handelsregister. Om het gebruik daarvan
minder vrijblijvend te maken en rechtszekerheid te bieden is het
belangrijk om duidelijk te zijn over de te gebruiken voorzieningen en
over de spelregels die gelden bij de elektronische gegevensuitwisseling
tussen bedrijven en overheden. Daarom is in de Digitale Agenda.nl
vastgelegd dat bedrijven het recht krijgen om digitaal zaken te doen
met de overheid.

Realisatie

In het regeerakkoord van het kabinet is de ambitie uit de Digitale
Agenda.nl bekrachtigd en uitgebreid: in 2017 kunnen burgers én
bedrijven hun zaken met de overheid langs digitale weg afhandelen.
De ambitie en plannen uit de Digitale Agenda.nl waren uitsluitend
gericht op ondernemers. EZ heeft samen met BZK onderzocht hoe de
bredere ambitie uit het regeerakkoord gestalte kan krijgen. Daartoe
worden twee sporen gevolgd: om het recht op digitaal zaken doen
voor burgers en bedrijven vorm te geven, wordt de Algemene Wet
Bestuursrecht aangepast. Daarnaast wordt een separate wet voor
elektronische voorzieningen ingediend, in eerste instantie voor
voorzieningen voor ondernemers. Daarmee wordt het gebruik van
voldoende uitontwikkelde generieke voorzieningen, die samen de
‘elektronische voordeur’ van de overheid vormen, overheidsbreed
verplicht.

Nog te realiseren

> De Algemene Wet Bestuursrecht wordt aangepast zodat burgers en
bedrijven het recht krijgen om alle zaken met de overheid langs
elektronische weg te doen.
> Een eerste werktekst van een wet op het elektronisch zakendoen is
beschikbaar. Momenteel wordt toegewerkt naar de consultatiefase. Doel is dat de wet uiterlijk op 1 januari 2017 in werking treedt.

Electronisch
zakendoen

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

12

1.6

eHerkenning

2

Efficiënter zakendoen met de overheid door eHerkenning

Aanleiding en doel

Om digitaal zaken te kunnen doen, bijvoorbeeld met de overheid,
is onder meer een authenticatiemiddel nodig, gekoppeld aan
autorisatiemogelijkheden. eHerkenning levert dit. eHerkenning is een
digitaal product dat tot stand komt door publiek private samenwerking.
Acht private ondernemingen hebben afspraken gemaakt over het
verstrekken van authenticatiemiddelen - de sleutels -, het ontsluiten
van digitale diensten middels eHerkenningsmakelaars en het registreren
van bevoegdheden in machtigingenregisters. De publieke taak is het
bewaken van de gemaakte afspraken, het faciliteren van de wijzigingen
en het borgen van een betrouwbaar merk, zodat ondernemers in
Nederland op een efficiënte en betrouwbare wijze zijn te identificeren
voor overheidsdienstverleners die digitale diensten aanbieden.

Realisatie

> In 2012 heeft er een overdracht van het beheer plaatsgevonden van
de uitvoeringsorganisatie ICTU naar de beheerorganisatie Logius.
> Eind 2012 was 10% (50 overheden) van de overheden die diensten
aan bedrijven leveren aangesloten. In 2013 is het aantal aangesloten
overheden toegenomen tot 62 (waaronder 44 gemeenten).
Ambitie is om ultimo 2014 80% van de overheidsdienstverleners
met digitale diensten aan ondernemers aan te laten sluiten op
eHerkenning.
> In mei 2013 is aan de Tweede Kamer gemeld dat in samenwerking
tussen departementen, mede-overheden en enkele uitvoeringsorganisaties wordt gewerkt aan het eID stelsel, dat in 2015
gerealiseerd moet zijn. Hierin worden afspraken gemaakt over
elektronische identiteit in den brede, voor zowel burgers, bedrijven
als professionals. Een stelsel waarin verschillende publieke en
private identiteitsdragers van een voldoende hoog betrouwbaarheidsniveau naast elkaar kunnen bestaan. Voorwaarde is dat
bestaande voorzieningen als eHerkenning en DigiD op een
zorgvuldige wijze kunnen migreren naar het elD-Stelsel NL en
sprake is van eerlijke concurrentie tussen de publieke en private
voorzieningen binnen het elD Stelsel NL (level playing field2).

Nog te realiseren

> Barrières voor adoptie worden beslecht door het doorontwikkelen
van het Afsprakenstelsel eHerkenning, rekening houdend met het
eID NL stelsel. Aansluiten van grote overheidsdienstverleners,
waaronder de Belastingdienst, de Kamer van Koophandel (KvK),
Tenderned en het CBS op eHerkenning.
> De Belastingdienst is in 2011 gestart met een pilot en zal in 2014
aansluiten met de nieuwe dienst Depotstelsel. De KvK zal vanaf
2014 aangesloten zijn via het ondernemingsplein.

Kamerstukken 2012-2013, 26643, nr. 280

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

13

Nog te realiseren
(vervolg)

> De Stelselraad eHerkenning heeft een visie (Visiedocument
Stelselraad eHerkenning 2013-2016) opgesteld en het ministerie
van Economische Zaken aangeboden. Deze visie wordt verder
uitgewerkt in het Meerjarenplan dat de Stelselraad later dit jaar aan
EZ zal opleveren.

Aandachtspunten

> Belangrijk aandachtspunt is het tempo van het aansluiten van
overheidsdienstverleners op eHerkenning. Extra inspanningen
zijn nodig om duidelijk te maken dat aansluiten op eHerkenning
toekomstvast is. Zij kunnen blijven aansluiten op de bestaande
voorzieningen van eHerkenning.
> eHerkenning zal de komende tijd onder een zorgvuldige transitie
migreren naar het eID stelsel NL. Deze boodschap wordt
meegenomen in het project dat KING in opdracht van ministerie
van EZ in 2013 is gestart om gemeenten te helpen om in 2013 aan
te sluiten op eHerkenning. EZ wil deze boodschap samen met de
betrokken overheidsdienstverleners bij het eID-stelsel
(Belastingdienst, UWV en RDW) uitdragen richting de
Manifestgroep (overheidsdiensten die vallen onder het Rijk).
> Daarnaast start EZ in 2013 een communicatiecampagne richting
eindgebruikers (ondernemers) om de naamsbekendheid van
eHerkenning bij de doelgroep te vergroten.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

14

1.7

Efficiënter werken door standaardisatie van het elektronische
berichtenverkeer

Standaardisatie

Aanleiding en doel

Ordening van het elektronisch berichtenverkeer via open standaarden
bevordert de arbeidsproductiviteit. ICT standaardisatie en breed
gedragen afspraken daarover leveren economisch voordeel op en
maken elektronische overheidsdienstverlening makkelijker. Over de
voortgang op dit onderdeel wordt u geïnformeerd door de voortgangsrapportage open standaarden (bijlage 3). Belangrijkste conclusie
is dat het overgrote deel van de overheden inmiddels aangeeft beleid
voor open standaarden te hebben ingevoerd.

Standaardisatie

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

15

1.8

Open data

Groei en innovatie met ‘open data’ als grondstof

Aanleiding en doel

Overheidsdata kunnen voor ondernemers waardevol zijn om te
gebruiken voor nieuwe toepassingen en diensten. Overheidsinformatie
moet daarom zoveel mogelijk gratis en zonder beperkende voorwaarden ter beschikking worden gesteld aan ondernemers, zodat de
ondernemer de informatie kan hergebruiken voor nieuwe toepassingen en diensten.

Realisatie

De afgelopen twee jaar is, samen met BZK, invulling gegeven aan het
programma ‘Open data’ met als doel de overheidsdata beschikbaar
maken voor ondernemers, overheidsdata makkelijker vindbaar maken
voor ondernemers en het gebruik van overheidsdata actief te stimuleren. Dit heeft zich vertaald in een aantal acties die inmiddels zijn
afgerond:

Open data

> Openstellen van data uit het Nationale Satellietdataportaal is
succesvol gebleken en wordt nu onder andere gebruikt voor
toepassingen in de precisielandbouw. In een Europese studie
over de economische benefits van het toekomstige Europese
aardobservatieprogramma Copernicus (voormalig GMES) is
deze casus opgenomen als voorbeeldcase.
> Het aanbod van open data via data.overheid.nl is in 2012 toegenomen
van 150 naar 5100 datasets. Deze groei wordt met name
veroorzaakt door de koppeling met het nationaal Geo Register.
De handreiking open data is via dit portaal ook beschikbaar
gesteld.
> Via Antwoord voor Bedrijven is in 2011 een platform gelanceerd
voor ondernemers waar zij applicaties kunnen plaatsen die
gebaseerd zijn op overheidsdata van het Open Dataportaal van het
ministierie van Binnenlandse Zaken. Dit platform wordt
gecontinueerd.
> De Nationale App Prijs 2013 is uitgereikt bij het iBestuurcongres.
De winnende app is OmgevingsAlert, een app die de gebruiker
attendeert op vergunningaanvragen in de buurt.
> Het Platform Open Data dat wensen en eisen van ondernemers
inventariseert met betrekking tot hergebruik van overheidsdata
heeft in 2012 twee bijeenkomsten gehouden. Ook voor 2013 staan
twee bijeenkomsten gepland.
> Eerder dit jaar is het Kenniscentrum Open Data opgericht met als
doel de beschikbare kennis over Open Data actief te delen.

Nog te realiseren

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> Een pilot rond het beschikbaar stellen van open data die in 2012 is
gehouden in de zaaizaadsector is een succes gebleken. In 2013
wordt daarom gekeken naar verbreding van de aanpak naar andere
exportsectoren.

16

Nog te realiseren
(vervolg)

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> Een belangrijk middel voor het samenbrengen van overheden,
markt en kennisinstellingen, is het Open Data Innovatie Netwerk
(ODIN). Via dit netwerk worden estafettebijeenkomsten georganiseerd rondom bepaalde thema’s die worden gekozen op basis van
een behoefte vanuit de markt. De eerste bijeenkomst met het
thema Agro-Food vond eind februari 2013 plaats en vanwege
succes wordt momenteel een bijeenkomst met het thema ‘Water’
voorbereid.
> In 2013 verplaatsen de Open Data activiteiten van EZ zich met het
publiek privaat doorbraakproject ‘Open geodata als grondstof voor
groei en innovatie’ meer naar het stimuleren van het gebruik van
overheidsdata. De focus ligt op het oplossen van belemmeringen
zoals licentiebeleid, beschikbaarheid van data en gebrek aan
vraagarticulatie die ervoor zorgen dat de geodata waar bedrijven
behoefte aan hebben niet beschikbaar komt.

17

1.9

Cloud
computing

Efficiënter en flexibeler werken door inzet van Cloud computing

Aanleiding en doel

Cloud computing is een belangrijke ontwikkeling om efficiënter en
flexibeler te werken en draagt bij aan productiviteitsgroei. Om de
potentie van cloud computing te kunnen benutten dient er een solide
basis te zijn voor een veilig en betrouwbaar gebruik.

Realisatie

In opdracht van het ministerie van Economische Zaken is het rapport
Cloud computing, fundament op orde, opgeleverd waarin adviezen
worden gegeven op het gebied van transparantie, wet- en regelgeving, continuiteit en het stimuleren van het gebruik van Cloud
computing. Verder is, in samenwerking met MKB Nederland en ECP is
een handreiking Cloud computing gemaakt. De handreiking beschikbaar in de vorm van een app en een website (www.cloudbewust.nl).
De handreiking is vooral gericht op het MKB en helpt ondernemers
bewust gebruik te maken van Cloud computing mogelijkheden (wat
kan ik er - nog meer - mee) en aandachtspunten (privacy, veiligheid,
continuïteit e.d.), die aan de hand van cases worden beschreven. Ook
geeft de handreiking de ondernemer concrete handvaten om het
gebruik van clouddiensten goed te regelen.

Nog te realiseren

> De inhoud van de handreiking wordt door ECP in samenwerking
met MKB.NL actueel gehouden tot eind 2014.
> Dit jaar start, in samenwerking met de sector, een onderzoek naar
cloud-privacy/bedrijfsgeheimen met als doel inzicht te krijgen in
de wijze waarop, ook voor privacy-gevoelige gegevens of gegevens
rond R&D en vitale infrastructuren, de kansen van cloud computing
benut kunnen worden.
> In de Roadmap ICT is een aantal publiek private acties aangekondigd
dat de komende jaren vanuit de topsectoren wordt opgepakt. Een
van de thema’s waar het ICT-onderzoek zich op gaat richten betreft
“Data, Data, Data”, waarin de exploratie van gegevens in de cloud
centraal staat.
> De Europese Commissie heeft in EU verband aangekondigd de
thema’s ‘beschikbaarheid van Clouddiensten’ en ‘gebruik van open
standaarden’ op te pakken. Nederland steunt deze lijn.

Cloud computing

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

18

1.10

Europese
digitale markt

EU Digital
Single Market

Vergroten van de speelruimte ondernemers op de Europese digitale markt

Aanleiding en doel

Eén Europese interne markt vormt de basis voor onze samenwerking
in Europa op economisch gebied. Helaas is deze interne markt op
digitaal gebied nog versnipperd. Door het wegnemen van grensoverschrijdende (handels)barrières kunnen consumenten en bedrijven
profiteren van de schaalgrootte van de Europese markt.

Realisatie

> In 2012 zijn twee onderzoeken naar het auteursrecht afgerond en
aan uw Kamer aangeboden. Het onderzoek naar digitale drempels
geeft een duidelijk beeld van de redenen waarom digitale content
achterblijft. Uit het rapport blijkt dat digitale markten zeer dynamisch
zijn. Knelpunten die enkele jaren geleden nog actueel waren, zijn
inmiddels overwonnen. Dat laat zien dat veel drempels die in dit
rapport geconstateerd worden, zonder overheidsinterventie
geslecht worden. Sommige knelpunten, met name de juridische,
vragen echter wel om maatregelen van de overheid. Deze juridische
knelpunten dienen echter primair opgelost worden op Europees
niveau. Daarom zet ministerie van Economische Zaken bijvoorbeeld zwaar in op modernisering van het Europese auteursrecht.
>	Het Ministerie van Economische Zaken heeft het onderzoek
‘Flexible Copyright’ laten uitvoeren. Dit is samen met het eerste
advies van de Commissie Auteursrecht, over de vraag in hoeverre
binnen de bestaande, op Europees en internationaal recht
gebaseerde beperkingen op het auteursrecht ruimte is voor een
flexibele uitzondering voor user generated content, op 30 oktober
2012 aan de Tweede Kamer gezonden.
> De resultaten van het onderzoek ‘Flexible Copyright’ zijn betrokken
bij het tweede advies van de Commissie Auteursrecht, waarin
wordt bezien in hoeverre binnen de bestaande Europees- en
verdragsrechtelijke kaders ruimte bestaat voor een flexibele
uitzondering die aan de in het onderzoek gesignaleerde knelpunten
tegemoet kan komen.

Nog te realiseren

> De Commissie Auteursrecht heeft inmiddels haar tweede advies
aan de Tweede Kamer uitgebracht. Het advies zal zo spoedig
mogelijk worden toegezonden. Ook zal een inhoudelijke beleidsreactie op het advies van de Commissie auteursrecht en het
onderzoek ‘Flexible Copyright’ de Kamer worden toegezonden.
> De digitale interne markt staat de komende tijd prominent op de
Europese politieke agenda omdat de Europese bedrijven en
consumenten momenteel een potentiële groei van minimaal 4%
van het Europese bbp mislopen door het ontbreken van een
digitale interne markt. Brussel wil ruimte geven aan grensoverschrijdend zakendoen binnen Europa. Vertrouwen is hierbij
cruciaal.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

19

Nog te realiseren
(vervolg)

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> De Richtlijn elektronische handtekeningen wordt vervangen door
een verordening die ook de wederzijdse erkenning van elektronische
identiteiten gaat regelen. Elektronische identiteiten leveren een
belangrijke bijdrage aan veilige digitale dienstverlening. Naar
verwachting wordt de tekst van de verordening in 2013 vastgesteld.
Om de interoperabiliteit van elektronische identiteiten te beproeven,
neemt Nederland actief deel aan Europese pilots.

20

Snelle toegang
tot internet
Midterm rapportage Digitale agenda.nl

21

2

Snelle en open
infrastructuur
Toegang tot snel internet is een voorwaarde voor krachtige economische groei. Daarbij is het
belangrijk dat netwerken aansluiten op de vraag van gebruikers en aanbieders van diensten.

2.1

Snelle
toegang tot
internet

Snelle toegang tot internet

Aanleiding en doel

Een infrastructuur van snelle netwerken die consumenten, bedrijven
en overheden verbindt, is van groot belang voor economie en
maatschappij. De beschikbaarheid en het gebruik van breedbandige
netwerken heeft een sterke impact op de werkgelegenheid en de
arbeidsproductiviteit in veel economische sectoren en het Bruto
Binnenlands Product. Nederland behoort wereldwijd tot de top met
breedband. 95% van de huishoudens kan inmiddels via vaste netwerken
toegang krijgen tot breedband met een snelheid van 100 Mbps
(Megabit per seconde). Deze goede uitgangspositie mag echter geen
reden zijn om achterover te leunen. De vraag naar bandbreedte blijft
sterk groeien: jaarlijks met 30-40%.

Realisatie

Het kabinetsbeleid blijft dat de markt als eerste aan zet is om te
investeren in nieuwe generatie netwerken. De overheid schept de
randvoorwaarden voor een efficiënt werkende markt die bedrijven
stimuleert om in infrastructuur te investeren. Het beleid gaat uit van
concurrentie tussen de verschillende netwerken en tussen aanbieders
van diensten over die netwerken.

Snelle toegang
tot internet

Voor investeringen is regelzekerheid van belang. Het New Regulatory
Framework is in wetgeving (Telecommunicatiewet) omgezet. Deze
wetgeving is 1 juli 2012 van kracht geworden. Via de multibandveiling
zijn eind 2012 extra frequenties geveild om de explosieve groei van
mobiel internet te faciliteren. Hiermee worden marktpartijen in staat
gesteld snellere mobiele netwerken uit te rollen. Bovendien heeft
Tele2 via de in de veilingopzet gecreëerde ruimte voor nieuwe
toetreders frequentieruimte verworven; dit is goed voor de
concurrentie. In 2012 is verder de Handreiking ‘Goed op weg met
Breedband’ gepubliceerd. In deze handreiking staat beschreven welke
stappen provincies en gemeenten kunnen zetten om de uitrol van
nieuwe generatie netwerken te bevorderen. Deze liggen veelal in de
randvoorwaardelijke sfeer, zoals het plannen en coördineren van
graafwerkzaamheden en het terugdringen van doorlooptijden en
kosten van vergunningen.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

22

Realisatie (vervolg)

De handreiking is ook omgezet in een website gekoppeld aan de
Digitale Stedenagenda en wordt via deze weg geregeld geactualiseerd.
Om de voortgang van de uitrol van breedbandige netwerken te volgen
wordt jaarlijks een Breedbandmonitor gepubliceerd. De eerste
monitor is in 2012 uitgekomen.
In de kamerbrief Actualisatie Digitale Agenda.nl bent u geïnformeerd
over transparantie internetsnelheden. In de consumentenbrief
telecommarkt is aangegeven dat de aanbeveling waar de Europese
Commissie transparantie over feitelijke internetsnelheden adresseert
deze zomer wordt verwacht.

Nog te realiseren

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> In aanvulling op bovenstaande acties gaat EZ samen met marktpartijen en andere overheden na waar verdere mogelijkheden tot
besparing op uitrol van breedband mogelijk zijn. De hoogte van
leges die gemeenten vragen voor aanleg van breedband wordt
daarin meegenomen.
> Tevens werkt EZ met provincies en gemeenten samen om breedband in het buitengebied te stimuleren. De Kamer is toegezegd
daar in de komende begroting van EZ nader op in te gaan.

23

2.2

Vrij en open
internet

Vrij en open
internet

Vrij en open internet

Aanleiding en doel

Het beleid ten aanzien van een vrij en open internet is gericht
op het versterken van de concurrentie door concurrerende
aanbieders toegang te verlenen tot netwerken, op de mogelijkheid om met diensten over die netwerken waarde te creëren
voor economie en maatschappij en op toegang tot informatie
die op internet beschikbaar is.

Realisatie

OPTA heeft voor de consumentenmarkt op basis van marktanalyses KPN de verplichting opgelegd om concurrenten toe te
laten op haar netwerk voor vaste telefonie en breedband
toegang. De netneutraliteit is verder wettelijk vastgelegd en
per 1 januari 2013 in werking getreden. Hiermee is geborgd dat
iedere consument toegang kan krijgen tot alle informatie op
het internet en dat dienstenaanbieders via internet hun
diensten kunnen aanbieden aan consumenten.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

24

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

25

3

Digitale veiligheid en
vertrouwen
3

Het toenemende gebruik van ICT zorgt dat we er steeds afhankelijker van worden. Uitval van
netwerken en diensten en misbruik van ICT leidt tot afnemende vertrouwen. Een gebrek aan
vertrouwen in ICT zal uiteindelijk economische groei schaden.

3.1

Schone
computers

Schone computers door aanpak van Botnets

Aanleiding en doel

Botnets zijn netwerken van computers die zonder medeweten van
hun eigenaars besmet zijn met kwaadaardige software. Botnets
worden op grote schaal ingezet voor het versturen van spam. Een deel
van die spam is kwaadwillend en kan leiden tot identiteitsfraude
(phishing) en financiële oplichting. Botnets worden ook ingezet voor
het uitvoeren van cyberaanvallen zoals de recente DDoS aanvallen op
de websites van een aantal banken (april 2013).

Realisatie

Een belangrijk onderdeel bij de bestrijding van botnets is het ‘opschonen’
van de PC’s van eindgebruikers. Om internetserviceproviders daarbij te
helpen start in de tweede helft van 2013 (volgens plan) Abuse Information
Exchange. Dit centrum, opgericht met steun van het ministerie van
Economische Zaken verzamelt en verwerkt op een centraal punt
informatie over botnetbesmettingen. Door deze informatie te delen met
internetserviceproviders en andere partners zullen besmette computers
sneller opgemerkt en ontsmet kunnen worden.

Nog te realiseren

In gebruik name van het systeem tot informatiedeling in het 3e
kwartaal 2013. Daarnaast wordt de samenwerking tussen providers,
opsporingsdiensten en belanghebbenden (bijv. de banken) binnen de
werkgroep Botnets onder het Platform Internetveiligheid
geintensiveerd.

Schone computers

3

Zie in dit verband ook de visiebrief digitale overheid 2017, Kamerstukken 2012-2013, 26643, nr. 280

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

26

3.2

Netwerken
die
beschikbaar
zijn

Netwerken die beschikbaar zijn

Aanleiding en doel

Met het toenemend belang van telecommunicatienetwerken voor
economie en maatschappij mag worden verwacht dat de continuïteit
van die netwerken afdoende is geborgd. In de grootzakelijke markt
krijgt dit al vorm door afspraken (‘Service Level Agreements’) tussen
netwerkaanbieders en grote afnemers over de beschikbaarheid van
netwerken en diensten.

Realisatie

Het New Regulatory Framework is in wetgeving
(Telecommunicatiewet) omgezet. Deze wetgeving is 1 juli 2012 van
kracht geworden. Onderdeel van de wet is de invoering van een
meldplicht voor continuïteitsstoringen aan het Agentschap Telecom
en de verplichting om organisatorische en technische maatregelen te
treffen ter borging van de continuïteit. De verstrekking van informatie
over verstoringen aan het publiek via een centrale website is nog niet
gerealiseerd. De activiteit bevindt zich nog in de ontwerpfase,
aangezien dit nog moet worden afgestemd op de verplichte melding
aan de overheid.

Netwerken die
beschikbaar zijn

Naar aanleiding van de storing bij Vodafone van vorig jaar zijn
afspraken gemaakt in de vorm van een draaiboek om bij een grote
calamiteit gebruik te maken van elkaars netwerken. De activiteit om
informatie te verstrekken over verstoringen aan het publiek via een
centrale website wordt gekoppeld aan de informatievoorziening rond
regional roaming.

Nog te realiseren

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

De activiteit om informatie te verstrekken over verstoringen aan het
publiek via een centrale website moet worden gekoppeld aan de
informatievoorziening rond regional roaming. Verder zal in de tweede
helft van 2013 het systeem operationeel worden gemaakt om regional
roaming toe te passen.

27

3.3

Veilige ICT-producten

Veilige
Aanleiding en doel
ICT-producten

Voor het vertrouwen in ICT-toepassingen en dienstverlening is veilige
hard- en software van groot belang. De verantwoordelijkheid hiervoor
kan niet eenzijdig worden belegd maar raakt aan eindgebruikers en
leveranciers. Leveranciers hebben in het kader van hun zorgplicht een
taak om veilige ICT-producten en systemen aan te bieden. Gebruikers
worden geacht zich als goed opdrachtgever op te stellen en de juiste
eisen te stellen aan de beveiliging van door hen aangeschafte systemen.

Veilige
ICT producten

Realisatie

Brancheorganisatie Nederland ICT heeft in samenwerking met privaat
publieke programma Digivaardig & DigiVeilig in november 2012 de
website ‘Bescherm je bedrijf’ gelanceerd, waar bedrijven beveiligingsvragen kunnen doorlopen en praktische handreikingen krijgen.
Dit geeft bedrijven een goed inzicht in hun beveiligingsbehoeften,
en stelt hen in staat hun rol als opdrachtgever goed in te vullen.

Nog te realiseren

Het ministerie van EZ is met Nederland ICT, CIO Platform, Netelcom en
andere partijen in gesprek over de mogelijkheden om het bewustzijn
van veiligheidsaspecten bij zowel gebruikers and leveranciers te
verhogen. Dit moet uiteindelijk ook leiden tot een betere intrinsieke
veiligheid van hard- en software producten. Een optie die verder
wordt bekeken is de toegevoegde waarde van een normenkader voor
het ontwikkelen van veilige software, wat uitzicht zou kunnen bieden
op certificering.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

28

3.4

ePrivacy

ePrivacy

Aanleiding en doel

Het risico op verlies en misbruik van persoonsgegevens neemt
voortdurend toe. Dit vergt acties die bijdragen aan het versterken van
vertrouwen en die gericht zijn op de zeggenschap over het gebruik van
persoonsgegevens door derden alsmede de bescherming van
persoonsgegevens die zijn opgeslagen bij de telecomproviders.

Realisatie

> In de op 1 juli 2012 van kracht geworden nieuwe Telecomwet is de
meldplicht inbreuk persoonsgegevens ingevoerd. Aanbieders van
elektronische communicatienetwerken en diensten zijn verplicht
om bij verlies van persoonsgegevens hiervan melding te doen aan
ACM.
> Naar aanleiding van de Diginotar affaire is onderzoek uitgevoerd
naar de veiligheid van eOverheidsdiensten voor bedrijven. Daarbij
zijn voor alle onderzochte diensten aanbevelingen gedaan. In de
meeste gevallen zijn de aanbevelingen inmiddels overgenomen.
Het bewustzijn ten aanzien van veiligheid wordt structureel
verankerd bij de betrokken organisaties.

Nog te realiseren

In de op 24 mei jl. aan de Tweede Kamer aangeboden kabinetsvisie
ePrivacy zijn verdere acties aangekondigd.

E-privacy

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

29

3.5

programma
Digiveilig

Gebruikers kunnen veilig online

Aanleiding en doel

Het voormalige programma Digibewust is omgebouwd naar het
programma Digiveilig (onderdeel van het programma Digivaardig
& Digiveilig) en heeft tot doel de digitale veiligheid via ondermeer het
voorlichten van gebruikers te vergroten om een gerechtvaardigd
vertrouwen in ICT en internet mogelijk te maken. Er wordt nauw
samengewerkt met het publiekprivate Platform Internetveiligheid en
het begin 2012 opgerichte Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).

Realisatie

> Mede faciliteren van de publiekscampagne `Alert online´.
> Formuleren van technische adviezen om hotspots en mobiel
internet beter te beveiligen.
> Voorlichting geven over veiliger gebruik van internet aan kinderen,
ouders en opvoeders, als onderdeel van het Awareness Center dat
wordt gecofinancierd door de Europese Commissie (Safer Internet
Program van DG Information Society).

Nog te realiseren

Uitvoering van het programma Digiveilig conform bovenstaande
acties loopt nog door gedurende het hele jaar 2013.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

30

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

31

4

Kennis die werkt
Voldoende kennis en vaardigheden op de werkvloer zijn essentieel om ICT effectief toe te kunnen
passen. Daarvoor zijn voldoende werknemers met eSkills nodig. Verder is het van belang dat
resultaten van ICT-onderzoek meer worden benut voor de ontwikkeling van innovatieve producten
en diensten.

4.1

Digitale
Vaardigheden
Beroepsbevolking

Voldoende digitaal vaardige werknemers

Aanleiding en doel

Het programma Digitale Vaardigheden Beroepsbevolking richt zich de
komende jaren op beschikbaarheid van voldoende digitaal vaardige
werknemers, in het bijzonder in het MKB, de topsectoren en de
Rijksoverheid. Via de in de topsectorenaanpak aangekondigde Human
Capital Agenda’s worden tekorten aan digitaal vaardige werknemers
in topsectoren aangepakt. Met meer en betere digitale vaardigheden
wordt zowel het innovatievermogen als de arbeidsproductiviteit
verhoogd.

Realisatie

> Voor werkgevers is het ´CTRL ALT Del´4 onderzoek naar het belang
van digitale vaardigheden op het werk en de relatie tussen eSkills
en innovatie in 2012 afgerond. Uitkomst was dat de Nederlandse
werknemer dagelijks 8 procent van zijn werktijd verliest aan slecht
functionerende ICT en gebrekkige digitale vaardigheden. Dit komt
neer op een totaal productiviteitsverlies van 19 miljard euro per
jaar.
> Een impact assessment over het belang digitale vaardigheden voor
de topsector creatieve industrie heeft aangegeven dat de mediaen communicatiesector sterk in transitie is. Door digitalisering
verandert het waardenetwerk van de sector razendsnel. De
voorheen duidelijke productieketens worden losser en ervoor in de
plaats komen netwerken van relaties met toeleveranciers,
afnemers en consumenten. In de media- en communicatiesector
ontstaan daardoor permanent nieuwe beroepen en functies. Deze
gaan steeds vaker over de grenzen van de traditionele scheidslijnen
heen en doen een groot beroep op ieders digitale vaardigheden.
Deze analyse heeft geleid tot het project Mediacompetenties.
Hierin wordt de mismatch tussen vraag en aanbod van opleidingen
die zien op digitale vaardigheden aangepakt.

E-skills

4

Onderzoek “CTRL Alt Delete, productiviteitsverlies door ICT-problemen en ontoereikende digitale vaardigheden op het werk” (2012)

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

32

Realisatie (vervolg)

> Samenwerking is gestart met het Platform Bèta Techniek voor
invulling digivaardig in Human Capital Agenda topsectoren. Per
individuele sector wordt met de coördinator gesproken over de
doelen en aanpak om tot verbetering te komen.
> De aanpak van de digtale vaardigheden in het MKB is gestart met
een gratis online cursus voor ondernemers ´slimmer ondernemen
in 1 minuut´. De cursus is een initiatief van van het programma
Digivaardig & Digiveilig en wordt ondersteund door haar partners
KPN, UPC, Ziggo, SIDN, NVB, IBM, CA-ICT, het ministerie van
Economische Zaken, Syntens en MKB Servicedesk.
> Ten aanzien van de digitale vaardigheden voor werknemers is, in
samenwerking met het UWV en de bibliotheken, een uitbreiding
van de Maatschappelijke Digistage gestart in een dertigtal regio´s.
> Om transparantie op de arbeidsmarkt te bevorderen en vraag en
aanbod beter op elkaar af te stemmen is het European Competence
Framework (e-CF) ontwikkeld. De implementatie van e-CF in
Nederland, een gemeenschappelijk Europees referentiekader voor
competenties van ICT-professionals, is een publiek-private
samenwerking waarbij overheid, bedrijfsleven en de onderwijssector
(ICT-opleidingen) zijn betrokken. Vanaf 2012 wordt het e-CF
toegepast voor de IV/IT-medewerkers van de rijksoverheid bij
matching en opleiding. Het e-CF is gekoppeld aan het
Functiegebouw Rijk, aangevuld met opleidingsvereisten en
vastgelegd in het Kwaliteitraamwerk IV Rijk. Ook bij de aanbesteding
van ICT-professionals zal e-CF worden gehanteerd door de
rijksoverheid.

Nog te realiseren

> Bij de aanpak van de vaardigheden voor de onderkant van de
arbeidsmarkt wordt gewerkt aan de verspreiding aan de DQ test en
het project Klik en Tik.

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

33

4.2

Hoger rendement van ICT-onderzoek

ICT-onderzoek Aanleiding en doel

Investeren in ICT-onderzoek en innovatie en privaatpublieke samenwerking zijn belangrijk voor een sterke en internationaal concurrerende
Nederlandse economie. Het gaat dan ondermeer om het benutten van
de mogelijkheden en groeikansen van ICT voor onder meer digitaal
zakendoen, sociale innovatie en het productiever maken van werk- en
productieprocessen.

ICT onderzoek

Realisatie

Nog te realiseren

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> Begin 2012 hebben bedrijven, onderzoeksinstellingen zoals NWO/
STW en TNO, en overheden de Roadmap voor ICT-onderzoek en
innovatie voor de Topsectoren uitgebracht. Dat is een meerjarig
onderzoek- en investeringsprogramma met een sterk privaat publiek
commitment aan sectordoorsnijdende thema’s, zoals ICT om op te
vertrouwen en big en open data. Kennisuitwisseling over deze
thema’s vond plaats op het congres ICT Delta 2012.
> In 2011 is subsidie verleend aan Surf om de nationale ICTinfrastructuur op competitief niveau te houden en te stimuleren
dat vooral kleine en middelgrote bedrijven toegang krijgen tot de
ICT-infrastructuur. Mede met behulp van deze subsidie vindt in de
eerste helft van dit jaar een upgrade plaats van de nationale
supercomputer. In de komende jaren beschikken wetenschappelijke
instellingen en het bedrijfsleven in Nederland daarmee over een
state of the art en zeer kosteneffectieve supercomputer voor
toponderzoek.
> Investeringen zijn gedaan in een sectorcloud voor onderzoek,
wetenschap en bedrijfsleven.
> Door de verruiming van de WBSO in 2009 zijn er meer (fiscale)
mogelijkheden ontstaan voor innovatie met ICT. Deze verruiming
van de WBSO heeft geleid tot een stijging van het gebruik van de
WBSO voor ICT R&D projecten. Daardoor heeft ICT een groter
aandeel gekregen in het financiële beslag op de WBSO.

> Eind 2012 is een compleet programma van eisen opgesteld voor
een nieuw te bouwen HPC datacenter.
> Om te stimuleren dat bedrijven toegang krijgen tot de publieke
ICT-infrastructuur voor onderzoek en innovatie (eInfrastructuur)
worden potentiële gebruikers in kaart gebracht samen met onder
andere de Topconsortia voor Kennis en Innovatie en internationale
partners.
> Verder wordt gestart met concrete pilots. Best practices zullen
opgesteld worden op basis van werkelijk gebruik van de nationale
e-infrastructuur door het bedrijfsleven.
> In het kader van het doorbraakproject Ambitieuze MKB-er
innoveert met ICT wordt gewerkt aan het voor MKB ondernemers
toegankelijk maken door de benodigde diensten via een MKB
sectorcloud, waarin de benodigde randvoorwaarden worden
gerealiseerd (veiligheid, kennis over toepasbaarheid, etc).

34

Aandachtspunten

Midterm rapportage Digitale agenda.nl

> De financiering van de eInfrastructuur zoals beschreven in de
Strategische Agenda voor het hoger onderwijs, onderzoek- en
wetenschapsbeleid is voor de periode 2011-2013 geborgd. Voor de
periode na 2013 zijn de gesprekken tussen de betrokken partijen
over de financiering gaande.

35