Inleiding
De regering heeft kennisgenomen van het verslag van de vaste commissies voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport van de Eerste Kamer met betrekking
tot het voorstel van wet van de leden Raemakers en Van Meenen, tot wijziging van de Wet
kinderopvang teneinde te bevorderen dat ouders kunnen kiezen tussen kindercentra die wel of niet
kinderen toelaten die niet deelnemen aan het rijksvaccinatieprogramma. Verschillende fracties
hebben vragen gesteld aan de initiatiefnemers. De fracties van GroenLinks, PvdA, SGP,
ChristenUnie en D66 hebben daarnaast ook vragen aan de regering gesteld. De regering gaat
hieronder op de vragen in die aan de regering zijn gesteld, waarbij zoveel als mogelijk de volgorde
en indeling van het verslag worden gevolgd. Daar waar dit vanwege de inhoudelijke samenhang
voor de hand ligt, zijn de vragen in samenhang beantwoord.
De doelstelling van het wetsvoorstel, reikwijdte en gekozen middel
De leden van de fracties van GroenLinks en de PvdA wijzen erop dat de initiatiefnemers het recht
op transparantie over het toelatingsbeleid op vaccinatiebasis van kindercentra koppelen aan het
artikel 24 van het Verdrag inzake de rechten van het kind (IVRK). Zij vragen of de regering vanuit
de jurisprudentie kan duiden of de interpretatie van de initiatiefnemers te verdedigen is.
De regering is van mening dat uit de jurisprudentie niet kan worden afgeleid dat artikel 24 IVRK
gericht is op het recht op transparantie over het toelatingsbeleid op vaccinatiebasis van
kindercentra. Bestaande jurisprudentie1 over artikel 24 IVRK heeft geen betrekking op het
toelatingsbeleid op vaccinatiebasis van kindercentra, of de plicht van ouders om helderheid te
verschaffen over het al dan niet gevaccineerd zijn van hun kind.
De leden van de fracties van GroenLinks en de PvdA vragen hoe de regering het feit dat het RIVM
aangeeft dat kinderen niet eerder gevaccineerd worden, onder meer juist omdat de
vaccinatiegraad zo hoog is, naast een sterker effect vanaf 14 maanden kan duiden.
De belangrijkste reden om kinderen bij 14 maanden te vaccineren, is dat de effectiviteit van het
vaccin dan optimaal is. Het vaccineren bij 14 maanden zorgt er daarnaast voor dat goede
bescherming in de regel met tweemaal vaccineren bereikt kan worden. In individuele gevallen kan
vanaf 12 maanden gevaccineerd worden, in overleg met de jeugdgezondheidszorg. Eerder
vaccineren zal er mogelijk toe leiden dat er driemaal gevaccineerd moet worden om voldoende
bescherming te bereiken. De hoge vaccinatiegraad van de BMR is dus niet het belangrijkste
argument om kinderen pas vanaf 14 maanden te vaccineren maar deze hoge vaccinatiegraad
maakt het wel mogelijk om bij 14 maanden te vaccineren. In 2022 zal de Gezondheidsraad
conform werkprogramma adviseren over het volledige vaccinatieschema in het kader van het
Rijksvaccinatieprogramma.
De leden van de fracties van GroenLinks en de PvdA vragen of de regering bereid is om het
vaccinatiebeleid en de communicatie daaromtrent tegen het licht te houden om te bezien hoe deze
effectiever kunnen worden en kunnen leiden tot een hogere vaccinatiegraad.
De regering is daar zeker toe bereid en de staatssecretaris van VWS heeft in dit kader dan ook al
de nodige stappen gezet, zoals is uiteengezet in zijn brieven aan de TK in het kader van ‘Verder
met vaccineren’. In deze serie van brieven, die een set aan maatregelen introduceert om de
dalende vaccinatiegraad te keren, wordt ook uitgebreid ingegaan op de maatregelen in het kader
van communicatie. Denk bijvoorbeeld aan de training voor JGZ-professionals als het gaat om
gesprekstechnieken en om het aanpassen van het voorlichtingsmateriaal op basis van de nieuwste
inzichten in communicatie en gedragsverandering. De vaccinatiegraad stabiliseerde in 2018 en
steeg weer in 2019. Het is nog afwachten of en hoe de coronapandemie invloed zal hebben op de
vaccinatiegraadcijfers. Dankzij de enorme inzet van de jeugdgezondheidszorg is de terugloop
beperkt gebleven en worden er nu volop vaccinaties ingehaald. De verwachting is dat de
achterstand bij het vaststellen van de definitieve vaccinatiegraad 2020 zo goed als volledig is
hersteld. Dit is uiteraard wel afhankelijk van het verdere verloop van COVID-19 dit najaar.

1

Rb. Den Haag 13 januari 2017, ECLI:NL:RBDHA:2017:376 (Machtiging uithuisplaatsing)

Constitutionele en juridische aspecten
De leden van de fracties van GroenLinks en de PvdA vragen zich af of de kindercentra, waarvoor
dit initiatiefvoorstel rechtszekerheid zou moeten bieden, deze rechtszekerheid ook zouden kunnen
verkrijgen door het College voor de rechten van de mens op grond van artikel 10, tweede lid,
onder b, van de Wet College rechten van de mens schriftelijk te verzoeken om een oordeel over
het eigen handelen. Zij vragen de regering te verhelderen of deze alternatieve route adequate
rechtszekerheid zou kunnen bieden.
Kinderopvangorganisaties die momenteel beleid zouden willen (in)voeren ten aanzien van het
weigeren van kinderen die niet deelnemen aan het Rijksvaccinatieprogramma, kunnen hierover
aan het College voor de rechten van de mens (verder: het College) een zogenoemd ‘oordeel over
het eigen handelen’2 vragen. Het College toetst dan in het concrete geval of het handelen van de
organisatie wel of niet in strijd is met de gelijke behandelingswetgeving. Het oordeel over het
eigen handelen dat wordt afgegeven ziet alleen op de betreffende organisatie. Daarmee verkrijgen
kinderopvangorganisaties dus geen generieke uitzondering op het in artikel 7 van de Algemene
wet gelijke behandeling bedoelde verbod op onderscheid. Verder zijn oordelen van het College niet
juridisch bindend. Volgens informatie van het College onderneemt in 80% van de gevallen de
verweerder wel actie naar aanleiding van een oordeel, in die gevallen biedt de route van het
College dus adequate rechtszekerheid. In de overige gevallen staat de mogelijkheid van een
juridische procedure nog open. Voor een juridisch bindende uitspraak moet immers een
rechterlijke procedure worden aangespannen. De rechter zal in dat geval het oordeel van het
college mee laten wegen in het vonnis.
De leden van de fracties van GroenLinks en de PvdA merken op dat de initiatiefnemers in de
appreciatie van de voorlichting door de Raad van State uitgesproken kritisch zijn over de notie
“indirect onderscheid”, dat zij afdoen als een “juridische constructie” die goedbedoelde, redelijke
en mogelijk waardevolle initiatieven van burgers in de weg kan staan. De leden van beide fracties
vragen aan de regering te verduidelijken waarom het begrip “indirect onderscheid” een essentieel
onderdeel is van onze antidiscriminatie-wetgeving.’
Uit Europese gelijke behandelingsrichtlijnen3 vloeit voort dat zowel direct als indirect onderscheid
in beginsel verboden is. Deze richtlijnen zijn in Nederland onder meer in de Algemene wet gelijke
behandeling geïmplementeerd. Naast een verbod op het maken van direct onderscheid bestaat er
een verbod op het maken van indirect onderscheid, aangezien benadeling van personen op grond
van bepaalde persoonskenmerken anders gemakkelijk straffeloos zou kunnen plaatsvinden. Dat
verbod op het maken van indirect onderscheid is noodzakelijk om te kunnen optreden tegen een
bepaling, maatstaf of handelwijze die ogenschijnlijk neutraal geformuleerd is, maar die personen
met bijvoorbeeld een bepaalde godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht,
nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid, burgerlijke staat of leeftijd in vergelijking met
andere personen bijzonder treft.
Het weigeren van niet-gevaccineerde kinderen en medewerkers kan gekwalificeerd worden als een
vorm van indirect onderscheid in de zin van artikel 1 van de Algemene wet gelijke behandeling.
Een dergelijke weigering zal neutraal geformuleerd zijn (in termen van het al dan niet
gevaccineerd zijn) en dus niet rechtstreeks gebaseerd op één van de in de Algemene wet gelijke
behandeling genoemde discriminatiegronden. Daarom is geen sprake van direct onderscheid.
Ouders of werknemers die op grond van hun godsdienst of levensovertuiging bezwaren hebben
tegen vaccinatie zullen er echter wel bijzonder door getroffen worden. Ten opzichte van hen is
daarom sprake van indirect onderscheid.
Tijdens het Tweede Kamerdebat heeft het lid Hijink (SP) de vraag gesteld of – als deze wet zou
worden aangenomen en iemand naar de rechter zou gaan omdat er een beleid gevoerd wordt om
niet gevaccineerde kinderen te weigeren – kindercentra en ouders met deze wet in de hand dan
sterker zouden staan als er getoetst zou worden op de Algemene Wet gelijke behandeling. De

2
3

op grond van artikel 10, tweede lid, onder b, van de Wet College rechten van de mens
Richtlijn 2000/78/EG, Richtlijn 2000/43/EG, Richtlijn 2004/113/EC

reactie van de staatssecretaris hierop was dat dit naar haar inschatting niet het geval zou zijn. De
leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering dit nader toe te lichten.
De inschatting van de voormalige staatssecretaris van SZW was gebaseerd op het standpunt van
het College voor de rechten van de mens4 dat het initiatiefvoorstel niets verandert aan de
bevoegdheid van het College om een weigering van een kindercentrum om kinderen toe te laten
die niet deelnemen aan het Rijksvaccinatieprogramma, te toetsen aan artikel 7 van de Algemene
wet gelijke behandeling. In dit advies geeft het College aan dat de wetgever een kenbare afweging
moet maken tussen het belang van bescherming van de gezondheid en het godsdienstige of
levensbeschouwelijke belang dat speelt bij de weigering van kinderen die niet deelnemen aan het
Rijksvaccinatieprogramma door kindercentra. Pas dan is de vereiste objectieve
rechtvaardigingstoets voor het onderscheid op wetsniveau uitgevoerd en vastgelegd, waarmee die
richtinggevend wordt voor het oordeel van het College in een concreet geval. De toelichting bij de
nota van wijziging voorziet onvoldoende in deze afweging, zo geeft ook de Raad van State aan.
De leden van de SGP-fractie geven aan dat met de nota van wijziging een uitzondering op de
Algemene wet gelijke behandeling wordt gemaakt, waarmee de mogelijkheid voor burgers om zich
te beroepen op de rechter en/of de Algemene wet gelijke behandeling, en derhalve op het College
voor de rechten van de mens, wordt ingeperkt. De leden van de SGP-fractie vragen de regering
hoe zich dit verhoudt met de grondwettelijke vrijheden van burgers.
Iemand die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelt, kan een klacht indienen bij het
College voor de rechten van de mens. Het oordeel van het College is niet juridisch bindend. Als de
andere partij het oordeel niet opvolgt, kan de klager een rechtszaak aanspannen. De rechter zal
het oordeel van het College mee laten wegen in het vonnis.
De rechter en het College zullen desgevraagd toetsen of het met het initiatiefvoorstel voorgestane
weigeringsbeleid een legitiem doel dient en of het indirecte onderscheid ook passend en
noodzakelijk is. Dat laatste zal, zo geeft het College in haar advies aan, reeds een wat verdere
onderbouwing vergen op basis van medische deskundigheid. Toetsing aan het vereiste van
proportionaliteit vergt een belangenafweging tussen het belang dat met de onderscheid makende
maatregel wordt nagestreefd (bescherming gezondheid door verminderen van besmettingsrisico’s)
en het belang van (de ouders van) het ongevaccineerde kind (de objectieve
rechtvaardigingstoets).
Met de toevoeging van het derde lid aan artikel 1.49a Wet kinderopvang5 beogen de
initiatiefnemers op voorhand buiten twijfel te stellen dat, voor zover het weigeringsbeleid tot
indirect onderscheid op grond van godsdienst of levensovertuiging leidt, zulk onderscheid per
definitie objectief gerechtvaardigd is in de zin van artikel 2, eerste lid, van de Algemene wet
gelijke behandeling. Aangezien de initiatiefnemers nu op wetsniveau, namelijk in de Wet
kinderopvang, een afwijking van de Algemene wet gelijke behandeling opnemen, moet de
belangenafweging die gemaakt moet worden in het kader van de hierboven genoemde objectieve
rechtvaardigingstoets in dit geval dus ook op wetsniveau plaatsvinden en onderbouwd worden.
Deze toevoeging impliceert, aldus de toelichting, dat de wetgever (in casu de initiatiefnemers)
ervan uit gaat dat sprake is van een legitiem doel en van een middel dat voor het bereiken van dat
doel passend en noodzakelijk is. De regering interpreteert de voorlichting van de Raad van State
zo, dat de Raad van State van mening is dat deze objectieve rechtvaardigingstoets op dit moment
in de toelichting onvoldoende heeft plaatsgevonden, waardoor er ruimte blijft voor het College
voor de rechten van de mens en de rechter voor een belangenafweging in concrete gevallen, op
basis van de Algemene wet gelijke behandeling. Dit betekent, in de ogen van de regering, dat er
nog steeds ruimte is om de rechter of het College de medische te vragen in individuele gevallen te
beoordelen of sprake is van indirecte onderscheid. De rechter of het Collega zal dan de noodzaak
en belangenafweging per individueel geval beoordelen.

https://mensenrechten.nl/nl/publicatie/5bb378f645a4ac2922fe706e
Voor zover handelen overeenkomstig het eerste lid het maken van indirect onderscheid op grond van
godsdienst of levensovertuiging met zich meebrengt is dat gerechtvaardigd in de zin van artikel 2, eerste lid,
van de Algemene wet gelijke behandeling
4
5

De voormalig staatssecretaris van SZW gaf tijdens het Tweede Kamerdebat tevens aan dat de
regering het initiatiefvoorstel niet proportioneel vindt. De leden van de fractie van de ChristenUnie
vragen de regering dit verder toe te lichten en daarbij uit te gaan van het perspectief van de
initiatiefnemers, die een veilige omgeving beogen voor kinderen en waarbij er, aldus Van Meenen
tijdens het Tweede Kamerdebat, sprake is van ‘lichte, weinig dwingende maatregelen’? Vervolgens
vragen zij of de regering het initiatiefvoorstel wel proportioneel zou vinden in de ‘rode situatie’,
waar de staatssecretaris, in navolging van de Commissie-Vermeij, over spreekt.
De Commissie kinderopvang en vaccinatie (Commissie-Vermeij) heeft in haar advies Prikken voor
elkaar drie scenario’s onderscheiden, afhankelijk van hoe hoog de landelijke vaccinatiegraad is
(groen, oranje of rood). De commissie geeft hierbij aan dat maatregelen passend zijn afhankelijk
van de hoogte van de vaccinatiegraad.
Een belangrijk uitgangspunt van de Commissie-Vermeij is dat de overheid altijd aan zet is om
maatregelen te nemen. Bescherming van de volksgezondheid betreft immers een publieke taak.
De regering onderschrijft dit uitgangspunt. De regering vindt het daarom, net als de CommissieVermeij, onwenselijk dat de maatschappelijke discussie over de vaccinatiegraad met dit voorstel
verplaatst wordt van het publieke domein naar de kinderopvangorganisaties en dat houders
verantwoordelijk gemaakt worden voor de oplossing. Daarnaast ziet de regering risico's op een
clustering van kinderen die niet gevaccineerd zijn, waardoor infectieziekterisico's juist groter
kunnen worden.
De regering is het daarom eens met de Commissie-Vermeij dat het voorstel, waarbij
kinderopvangorganisaties het recht krijgen om kinderen te weigeren die niet deelnemen aan het
Rijksvaccinatieprogramma, onwenselijk is. Dit geldt voor alle scenario’s, dus ook voor het rode
scenario.
Tevens vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie wat de visie is van de regering op de
‘vaccinatieplicht’ in een rode situatie en hoe die visie zich verhoudt ten opzichte van de
grondrechten. Daarbij vragen zij of de regering de voorlichting6, die zij in relatie tot het rapport
van de Commissie-Vermeij aan de Raad van State gevraagd heeft, zou kunnen delen met de
Eerste Kamer en of zij hierop ook een beleidsreactie zou kunnen geven.
Hierbij biedt de regering de voorlichting van de Raad van State aan, conform het verzoek van de
Eerste Kamer. Het kabinet heeft deze voorlichting aangevraagd naar aanleiding van de uitwerking
van het rapport van de Commissie-Vermeij. Het kabinet wil deze voorlichting gebruiken om
zorgvuldig te onderzoeken of en hoe wettelijke borging van de maatregel ‘voorwaardelijke toegang
tot de kinderopvang’7 ingericht kan worden. Daarnaast heeft het kabinet aangegeven het rapport
van Nivel over maatregelen om de vaccinatiegraad te verhogen en het advies van het RIVM over
de ondergrens te willen benutten bij de verdere uitwerking van de kabinetsreactie op het rapport
van de Commissie-Vermeij8. De Raad van State gaat in de voorlichting ook breder in op het
concept van een vaccinatieplicht. Het standpunt van de Raad van State ondersteunt het standpunt
dat het kabinet verwoordt en dat ook de Commissie-Vermeij in haar rapport heeft opgenomen;
tegen een algemene vaccinatieplicht. Het kabinet is niet voornemens om een algemene
vaccinatieplicht in te voeren. Dit heeft het kabinet gemeld in de brief van 11 oktober 2019 over
het rapport van de Commissie-Vermeij, maar ook in het kader van bijvoorbeeld de Tijdelijke wet
maatregelen COVID-19. Dit standpunt heeft het kabinet ten aanzien van het
Rijksvaccinatieprogramma, de griepvaccinatie, en de COVID-vaccinatie.
Het kabinet kan op dit moment geen prioriteit geven aan de verdere uitwerking naar aanleiding
van de voorlichting en dus geen nader standpunt innemen met betrekking tot voorwaardelijke
kinderopvang, als gevolg van onder andere de extra werkzaamheden rond corona. Tegelijk
W13.19.0401/III: Voorlichting betreffende vaccinatie in de kinderopvang, Raad van State, vastgesteld 4
maart 2020
7
In het geval van een rood scenario, als de vaccinatiegraad voor mazelen op of onder een nader in te stellen
ondergrens komt, adviseert de Commissie Vermeij om deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma als
voorwaarde te stellen voor de toegang tot kinderopvang
8
Kamerstukken II 2019/20, 32793, nr. 450
6

constateert het kabinet dat de vaccinatiegraad de goede kant op gaat, zoals de staatssecretaris
van VWS ook meldde aan de Tweede Kamer in zijn brief van 29 juni jl.9 Het kabinet blijft de
komende periode onverminderd aan de slag met de acties die voortvloeien uit de brief ‘Verder met
vaccineren’ om de positieve ontwikkeling van de vaccinatiegraad te bestendigen en te vergroten.
Gevolgen van het wetsvoorstel, uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid
In het antwoord van de initiatiefnemers op de door de Eerste Kamer gevraagde voorlichting van de
Raad van State staat dat de initiatiefnemers het goed mogelijk achten dat de beleidslijn wordt dat
kindercentra alleen gevaccineerde kinderen toelaten.10 Daarbij suggereren de initiatiefnemers de
optie van een subsidieregeling voor kindercentra die dit beogen. De leden van de fracties van
GroenLinks en PvdA vragen waar ouders met hun kinderen dan terecht kunnen die om principiële
gronden afzien van vaccinatie. Is niet juist de kern van het huidige Rijksvaccinatieprogramma dat
gestreefd wordt naar een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad zodat de enkele kinderen die niet
gevaccineerd zijn geen gevaar vormen voor de overige kinderen, zo vragen de leden van beide
fracties. De leden van de fracties van GroenLinks en PvdA zijn benieuwd hoe de regering aankijkt
tegen deze voorstellen van de initiatiefnemers. Ook de leden van de D66-fractie vragen op welke
wijze voor ouders wordt gefaciliteerd dat zij kunnen deelnemen aan het arbeidsproces, indien in
een regio alle kinderdagverblijven ongevaccineerde kinderen weren.
Een van de basisprincipes van het Rijksvaccinatieprogramma is inderdaad het principe van
groepsbescherming en daarvoor is een hoge vaccinatiegraad belangrijk. Daarnaast speelt ook het
principe van individuele bescherming. De regering ziet het risico dat er door een beleidslijn van
alleen toelaten van gevaccineerde kinderen een clustering zal ontstaan van kinderen die niet
gevaccineerd zijn, waardoor infectieziekterisico’s groter kunnen worden. De regering vindt het
daarom ook onwenselijk om kinderopvangorganisaties te subsidiëren die een toelatingsbeleid op
vaccinatiebasis voeren, omdat een dergelijk beleid risico’s op clustering met zich meebrengt.
Een consequentie van het initiatiefvoorstel kan ook zijn dat kinderen die niet deelnemen aan het
Rijksvaccinatieprogramma niet terecht kunnen bij een kinderdagverblijf, als alle
kinderdagverblijven in de betreffende regio een beleid voeren waarbij ze kinderen die niet
deelnemen aan het Rijksvaccinatieprogramma weren. Dit kan ten koste gaan van de
arbeidsparticipatie. Er kan wel gebruik worden gemaakt van de gastouderopvang, indien dit
beschikbaar is in de regio. Het initiatiefvoorstel ziet namelijk niet op gastouderopvang.
De leden van de D66-fractie vragen aan de regering wat er vanuit overheidswege gedaan kan
worden, als er door deze wetgeving slechts een klein aantal kinderopvanglocaties is die wel
ongevaccineerde kinderen opvangen, om ook deze kinderen ondanks hun ongevaccineerde status
bescherming tegen deze ziekten te bieden, gezien het recht op bescherming en zorg zoals
verwoord in het Verdrag inzake de rechten van het kind?
Het belangrijkste dat we vanuit de overheid kunnen doen om ongevaccineerde kinderen te
beschermen, is om een continue inspanning te leveren om de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk te
houden en om altijd in gesprek te zijn en te blijven met ouders die vragen hebben of twijfelen over
vaccinatie voor hun kind. De maatregelen die we in dit kader nemen, zijn uiteengezet in de
brieven ‘Verder met vaccineren’.
De discussie in het licht van COVID-19
De leden van de fracties van GroenLinks en PvdA trekken de vergelijking met het voorstel voor de
tijdelijke wet notificatieapplicatie covid-1911. De leden van de fracties merken daarbij op dat het al
dan niet installeren van een app op de smartphone aan alle mogelijke privacy-eisen moet voldoen,
terwijl met dit wetsvoorstel van personen gevraagd mag worden een veel verder gaande inbreuk
op de lichamelijke integriteit toe te laten en daarover de overheid of derden te informeren omdat
zij anders in ernstige mate benadeeld kunnen worden. De leden van beide fracties vragen hoe de
regering deze discrepantie duidt.
Kamerstukken II 2019/20, 32793, nr. 485
Kamerstukken I 2019/20, 35049, G, p.5
11
Kamerstukken I 2019/20, 35538, A
9

10

Op de verwerking van persoonsgegevens is de Algemene verordening gegevensbescherming12 van
toepassing. Die verwerking is alleen rechtmatig als aan die verordening is voldaan, wat onder
andere inhoudt dat aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit moet zijn voldaan. Zoals
eerder vermeld, interpreteert de regering de voorlichting van de Raad van State zo, dat de
objectieve rechtvaardigingstoets, die nodig is om het indirect onderscheid te rechtvaardigen, op dit
moment in de toelichting onvoldoende heeft plaatsgevonden, Het kabinet is daarom van mening
dat het voorliggende initiatiefvoorstel niet voldoet aan deze eisen en ontraadt daarom dit
initiatiefwetsvoorstel.
De leden van de fracties van GroenLinks en PvdA zijn benieuwd hoe de regering aankijkt tegen de
betekenis van artikel 6 van de Grondwet voor de keuzes die mensen wat betreft de zorg kunnen
en mogen maken? Sluit artikel 6, tweede lid, Grondwet het stellen van regels door de wetgever ter
bescherming van gezondheid binnen gebouwen niet juist uit, zo vragen de aan het woord zijnde
leden zich af.
Het kabinet hecht uiteraard sterk aan het belang van keuzevrijheid. Om hierop inbreuk te maken
moet een zorgvuldige weging van verschillende artikelen in de Grondwet plaatsvinden, in het
kader van een legitiem doel, proportionaliteit en subsidiariteit. Daarom heeft het kabinet zelf
voorlichting gevraagd aan de Raad van State.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering op de vraag te reflecteren of dit
initiatiefvoorstel zal leiden tot een verdere polarisatie van het vaccinatiedebat of juist tot meer
gemeenschapszin en het denken in termen van gezamenlijke verantwoordelijkheden (en daarmee
zal resulteren in een meer veilige omgeving voor kinderen).
Het is lastig te voorspellen wat de gevolgen zullen zijn. Het kabinet sluit niet uit dat dit voorstel
door de verantwoordelijkheid bij de kinderopvang te leggen, bijdraagt aan een verdere verharding
van de discussie over vaccinatie tussen ouders onderling en met kinderopvangorganisaties. En dat
dit tot onwenselijke, verdergaande polarisatie in het vaccinatiedebat kan leiden. Daarom moet een
dergelijke maatregel ook zorgvuldig en afgewogen worden genomen. Wanneer individuele
kinderopvangorganisaties besluiten dat kinderen bij hun organisatie verplicht gevaccineerd moeten
zijn, zou dit veel weerstand kunnen oproepen, juist bij groepen die twijfelen of tegen vaccinatie
zijn. Dit vloeit voort uit de conclusies van het rapport van het Nivel en Amsterdam UMC13, waarin
zij concluderen dat verplichtende maatregelen minder geschikt zijn voor de Nederlandse context.

Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het
vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening
gevevensbescherming) (Pb 2016, L 119)
13
Kamerstukken II 2019/20, 32793, nr. 473
12