Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 720

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
en de Wet op de economische delicten
strekkende tot aanpassing van enkele
bepalingen betreffende de uitvoering van
bijzondere opsporingsbevoegdheden en tot
regeling van enkele bijzondere procedures van
strafvorderlijke aard en aanverwante
onderwerpen met het oog op een doeltreffende
uitvoeringspraktijk

Nr. 6

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 12 oktober 2017
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
Artikel I wordt als volgt gewijzigd:
A
Na onderdeel C worden twee onderdelen ingevoegd, luidende:
Ca
De artikelen 126m en 126t worden telkens als volgt gewijzigd:
1. het tweede lid, onderdeel c, komt te luiden:
c. het nummer of een andere aanduiding waarmee de individuele
gebruiker van de communicatiedienst wordt geïdentificeerd of de naam
en, voor zover bekend, het adres van de gebruiker.
2. het vijfde lid komt te luiden:
5. Het bevel, bedoeld in het eerste lid, kan slechts worden gegeven na
schriftelijke machtiging, op vordering van de officier van justitie te
verlenen door de rechter-commissaris. De rechter-commissaris kan, op
vordering van de officier van justitie, in zijn machtiging bepalen dat deze
geldt voor alle nummers of andere aanduidingen als bedoeld in het
tweede lid, onder c, die gedurende de geldigheidsduur van de machtiging
bij de gebruiker in gebruik zijn. Artikel 126l, vijfde tot en met achtste lid, is
van overeenkomstige toepassing.
Cb
Na artikel 126nd wordt een artikel ingevoegd, luidende:

kst-34720-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

1

Artikel 126nda
1. In geval van verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67,
eerste lid, kan de opsporingsambtenaar in het belang van het onderzoek
van degene van wie redelijkerwijs kan worden vermoed dat hij toegang
heeft tot beelden gemaakt met camera’s voor de beveiliging van
goederen, gebouwen of personen, vorderen deze gegevens te
verstrekken.
2. Een vordering als bedoeld in het eerste lid kan niet worden gericht tot
de verdachte. Artikel 96a, derde lid, is van overeenkomstige toepassing.
De vordering kan geen betrekking hebben op persoonsgegevens
betreffende iemands godsdienst of levensovertuiging, ras, politieke
gezindheid, gezondheid, seksuele leven of lidmaatschap van een
vakvereniging.
3. De vordering kan mondeling worden gegeven. De vordering bevat
een zo nauwkeurig mogelijke aanduiding van de gegevens die worden
gevorderd en de titel van de vordering. De opsporingsambtenaar stelt de
vordering in het geval deze mondeling is gegeven achteraf op schrift en
verstrekt deze binnen drie dagen nadat de vordering is gedaan aan
degene tot wie de vordering is gericht.
4. De opsporingsambtenaar maakt van de vordering en de verstrekking
van gegevens proces-verbaal op, waarin wordt vermeld:
a. de titel van de vordering;
b. de verstrekte gegevens;
c. het misdrijf en indien bekend de naam van de verdachte;
d. de feiten of omstandigheden waaruit blijkt dat de voorwaarden,
bedoeld in het eerste lid, zijn vervuld.
B
Na onderdeel D wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Da
Artikel 126zg, tweede lid, onderdeel a, komt te luiden:
a. het nummer of een andere aanduiding waarmee de individuele
gebruiker van de communicatiedienst wordt geïdentificeerd of de naam
en, voor zover bekend, het adres van de gebruiker.
C
In onderdeel I wordt onder vernummering van het zesde tot het zevende
lid een lid ingevoegd, luidende:
6. Degene tot wie een verzoek tot medewerking als bedoeld in het derde
lid of een vordering als bedoeld in het vierde lid is gericht, neemt in
belang van de feitelijke bescherming van de getuige geheimhouding in
acht over al hetgeen hem bekend is ten aanzien van het verzoek tot
medewerking of de vordering.
Toelichting
1. Algemeen
Met deze nota van wijziging wordt een tweetal onderdelen van het
wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met de versterking
van het presterend vermogen van de politie (Kamerstukken II 2013/14,
33 747, nr. 2) overgeheveld naar dit wetsvoorstel, te weten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

2

– tappen op naam: vereenvoudigen van de procedure rond het
aanvragen van het opnemen van telecommunicatie zodat een bevel en
een machtiging tot het opnemen van telecommunicatie op naam gesteld
kunnen worden, en
– vorderen van camerabeelden: vereenvoudigen van het opvragen van
camerabeelden door in plaats van een vordering van de officier van
justitie te volstaan met een vordering van de opsporingsambtenaar
waardoor camerabeelden sneller en met minder administratieve
handelingen beschikbaar worden voor de opsporing.
Deze onderdelen zijn gericht op een effectievere uitvoeringspraktijk in
de opsporing en een verbetering van de doelmatigheid van de bestrijding
van ernstige criminaliteit. Zij sluiten derhalve aan bij de strekking van dit
wetsvoorstel. Bij zowel het «tappen op naam» als het «vorderen van
camerabeelden» is rekening gehouden met het verslag van de vaste
commissie van Veiligheid en Justitie in het kader van het wetsvoorstel 33
747 (Kamerstukken II 2013/14, 33 747, nr. 5).
Tot slot wordt voorzien in een geheimhoudingsplicht voor degene aan
wie een verzoek of een vordering is gericht om medewerking te verlenen
bij het treffen van een effectieve identiteitswijziging van een beschermde
getuige. De strekking van deze wijziging is toegelicht in het artikelsgewijze
deel.
2. Tappen op naam
Het «tappen op naam» wordt in deze nota van wijziging gewijzigd
opgenomen ten opzichte van het wetsvoorstel 33 747. Dit is mede
gebeurd naar aanleiding van de vragen die zijn gesteld bij de behandeling
van het wetsvoorstel 33 747 door de leden van de fracties van de PvdA,
het CDA, de CU, D66 en de SP (Kamerstukken II 2013/14, 33 747, nr. 5, blz.
3–5). De belangrijkste wijziging die wordt voorgesteld is dat het de
rechter-commissaris is die in zijn machtiging beslist of het «tappen op
naam» is toegestaan en niet de officier van justitie in zijn bevel.
Het opnemen van telecommunicatie wordt (ernstig) gehinderd doordat
personen die betrokken zijn bij ernstige vormen van criminaliteit
veelvuldig van mobiele telefoon of van telefoonkaart wisselen. Om het
opnemen van een ander nummer mogelijk te maken is een nieuw bevel
van de officier van justitie nodig en is ook een nieuwe machtiging van de
rechter-commissaris noodzakelijk. Hierdoor wordt een doelmatige en
effectieve criminaliteitsbestrijding belemmerd, omdat relevante communicatie niet wordt opgenomen gedurende de tijd dat de procedure voor het
nieuwe bevel en de nieuwe machtiging loopt. Sommige criminelen maken
gebruik van tientallen verschillende nummers, daardoor loopt de politie
bij het opnemen soms achter de feiten aan. Met het voorstel voor het
«tappen op naam» wordt hieraan tegemoet gekomen. Het biedt de officier
van justitie de mogelijkheid om in zijn vordering aan de rechtercommissaris te vragen om een machtiging waarmee de rechtercommissaris toestemming geeft tot het «tappen op naam» (het opnemen
van alle nummers of andere aanduidingen die gedurende de geldigheidsduur van de machtiging bij de gebruiker in gebruik zijn). Als de
rechter-commissaris daartoe besluit, kan de officier van justitie vervolgens
bevelen tot het «tappen op naam». Voor een crimineel met meerdere
telefoons is gedurende een periode van vier weken één machtiging van de
rechter-commissaris en één bevel van de officier van justitie voldoende
om al die nummers op te nemen. In de huidige situatie wordt voor elk
nummer een nieuwe machtiging en een nieuw bevel aangevraagd en
eventueel ook opgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

3

Opgemerkt moet worden dat het voorstel niet ten doel heeft het
opnemen van telecommunicatie te vergemakkelijken. De wettelijke
vereisten voor het opnemen van telecommunicatie blijven ongewijzigd. Ik
hecht veel waarde aan de rechterlijke controle op taps. Uit het
WODC-rapport «Het gebruik van de telefoon- en internettap in de
opsporing» (Kamerstukken II, 2011/12, 30 517, nr. 25, blz. 263) komt naar
voren dat de toetsing van een voorstel tot het opnemen van de telecommunicatie van een gebruiker door zowel de officier van justitie als door de
rechter-commissaris, van grote waarde is en een belangrijke voorwaarde
vormt voor een zorgvuldige inzet van dit opsporingsmiddel. De voorafgaande rechterlijke controle op de inzet van de tap wordt door het
voorliggende voorstel op generlei wijze aangetast. Het vereiste van een
voorafgaande machtiging van de rechter-commissaris blijft onverminderd
van kracht. De rechter-commissaris dient de vordering tot het opnemen
van telecommunicatie te toetsen aan de wettelijke voorwaarden. Dit
omvat de toetsing van de proportionaliteit en subsidiariteit van de
voorgenomen inzet van deze opsporingsbevoegdheid, waarbij de
afweging aan de orde is of het strafbare feit ernstig genoeg is om het
middel van het opnemen van telecommunicatie in te zetten jegens de
betrokkene.
Bij het voorstel zoals dit was opgenomen in het wetsvoorstel 33 747
ontstond de vrees dat de rechter-commissaris voortaan gehouden was tot
de afgifte van een machtiging tot «het tappen op naam» en dat de
rechter-commissaris geen mogelijkheid zou hebben een dergelijk verzoek
te weigeren als hij de voorkeur zou geven aan de beperking van de
machtiging tot bepaalde nummers (Kamerstukken II 2012/13, 33 747, nr.
5). Dit is niet het geval: de rechter-commissaris kan te allen tijde de
machtiging beperken tot bepaalde nummers. Dit is verduidelijkt in de
voorgestelde regeling. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar
het artikelsgewijze deel.
Tot slot wordt naar aanleiding van een opmerking van de leden van de
D66-fractie in het verslag bij het wetsvoorstel 33 747 (Kamerstukken
2013/14, 33 747, nr. 3, bl. 4) opgemerkt dat op grond van de huidige
regeling van de artikelen 126m, 126t en 126zg zowel de telecommunicatie
van een verdachte als van een derde kan worden opgenomen. Zolang het
onderzoek dit dringend vordert kan bijvoorbeeld ook de telefoonlijn van
de moeder van een verdachte worden getapt. Bij de afgifte van een
machtiging zal de rechter-commissaris uitdrukkelijk rekening moeten
houden met het feit of het gaat om een telefoonaansluiting van de
verdachte of van derden. Uit het eerdergenoemde onderzoek van het
WODC komt naar voren dat officieren van justitie en rechterscommissarissen een tap op een betrokkene vaak ingrijpender vinden dan
een tap op een verdachte. Dit kan leiden tot een kortere termijn voor het
aftappen. Een tap op een betrokkene moet in de aanvraag ook beter
worden gemotiveerd. Dit blijft bij «het tappen op naam» onverkort van
kracht.
3. Vorderen van camerabeelden
Het tweede onderdeel betreft het eenvoudiger vorderen van camerabeelden door de opsporingsambtenaar (in plaats van door de officier van
justitie). Hierdoor kunnen camerabeelden van bijvoorbeeld banken,
supermarkten, bedrijven of burgers sneller en met minder administratieve
handelingen beschikbaar worden voor de opsporing. Dit komt de snelheid
van mogelijke opsporing van de dader ten goede. en leidt naar
verwachting tot een vermindering van de administratieve lasten voor de
politie (Kamerstukken II 2013/14, 33 747, nr. 3, blz. 11).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

4

Met deze nota van wijziging wordt wel een wijziging doorgevoerd ten
opzichte van de voorgestelde regeling in het wetsvoorstel 33 747. Het
begrip «vaste camera» was ontleend aan artikel 151c van de Gemeentewet. Dit artikel is op 1 juli 2016 echter gewijzigd met de inwerkingtreding
van de Wet tot wijziging van de Gemeentewet in verband met de
verruiming van de bevoegdheid van de burgemeester tot de inzet van
cameratoezicht (Stb. 2016, 246) met als gevolg dat onder andere het
begrip «vaste camera» is vervangen door «camera». Gelet hierop is in het
voorgestelde artikel 126nda Sv (onderdeel Cb van deze nota van wijziging)
eenzelfde wijziging doorgevoerd door uit te gaan van het begrip «camera»
bij de vordering van camerabeelden door de opsporingsambtenaar. Deze
wijziging sluit aan bij de opmerkingen die door de leden van de fracties
van de SP en het CDA zijn gemaakt in het verslag van de vaste commissie
van Veiligheid en Justitie bij het wetsvoorstel 33 747 (Kamerstukken II
2013/14, 33 747, nr. 5, blz. 6).
4. Artikelsgewijze toelichting
Onderdelen Ca en Da (artikelen 126m, 126t en 126zg Sv)
Met de voorgestelde regeling in het tweede lid, onderdeel c, wordt
verhelderd dat het bevel van de officier van justitie en de machtiging van
de rechter-commissaris op naam kunnen worden gesteld. Bij nota van
wijziging bij de Wet computercriminaliteit II zijn destijds in de huidige
artikelen 126m en 126t, tweede lid, onderdeel c, de woorden «indien
mogelijk» toegevoegd voor: «het nummer» (Kamerstukken II 2004/05,
26 671, nr. 7). Met deze wijziging is tot uitdrukking gebracht dat het bevel
van de officier van justitie niet beperkt behoeft te zijn tot een afzonderlijk
nummer. De officier van justitie kan volstaan met vermelding van de
naam van de gebruiker, het bevel wordt dan op naam gesteld. In een
dergelijk geval geldt het bevel van de officier van justitie voor alle
nummers die gedurende de geldigheidsduur van het bevel voor het
opnemen van telecommunicatie bij de gebruiker in gebruik zijn. Het is
echter gebleken dat de tekst van de huidige artikelen 126m en 126t,
tweede lid, onderdeel c, en artikel 126zg, tweede lid, onderdeel a, zodanig
wordt geïnterpreteerd dat het nummer van de gebruiker moet worden
vermeld indien dit nummer bij de officier van justitie bekend is. In dit
voorstel wordt het woord «of» toegevoegd en de woorden «zo mogelijk»
worden geschrapt. De meerwaarde van dit voorstel is dat verhelderd
wordt dat een bevel en een machtiging op naam kunnen worden gesteld,
zodat het bevel en de machtiging voor alle nummers gelden die
gedurende de geldigheidsduur van het bevel voor het opnemen van
communicatie bij de gebruiker in gebruik zijn.
Het is, op grond van het vijfde lid, de rechter-commissaris die in zijn
machtiging bepaalt of er wordt getapt op naam of op nummer. De officier
van justitie zal in zijn vordering wel een verzoek doen aan de rechtercommissaris, maar de rechter-commissaris beslist. Als hij in zijn
machtiging niet bepaalt dat deze geldt voor alle nummers of andere
aanduidingen die bij een gebruiker in gebruik zijn, dan kan de officier van
justitie alleen een bevel afgeven voor het tappen op een nummer. Het
bevel zal dan ook het betreffende nummer bevatten. Geeft de rechtercommissaris in zijn machtiging echter wel die toestemming, dan kan de
officier van justitie vervolgens het «tappen op naam» bevelen en zal het
bevel van de officier van justitie alleen de naam van de persoon bevatten.
Gedurende de geldigheidstermijn van de machtiging en het bevel kunnen
vervolgens de nummers worden getapt die bij de betreffende persoon in
gebruik zijn. Het ligt voor de hand dat de officier van justitie in zijn
vordering toelicht waarom «tappen op naam» in voorliggend geval een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

5

gewenst middel is. Deze toelichting moet de rechter-commissaris tenslotte
in staat stellen een gedegen afweging te maken.
Naar aanleiding van een aantal vragen van de leden van de D66-fractie
in het verslag bij het wetsvoorstel 33 747 (Kamerstukken 2013/14, 33 747,
nr. 5, blz. 11) met betrekking tot de gevolgen voor de administratieve
lasten het volgende. De verwachting is dat het voorstel ten aanzien van
«het tappen op naam» zoals opgenomen in deze nota van wijziging een
vermindering betekent van het aantal machtigingen van de rechtercommissaris en bevelen van de officier van justitie. Thans moet voor elk
nieuw nummer, waarvan bekend wordt dat het bij een persoon in gebruik
is, een nieuw bevel en een nieuwe machtiging worden aangevraagd.
Hierbij wordt telkens het volledige aanvraagproces doorlopen. In de
nieuwe situatie wordt niet langer voor elk nieuw nummer een nieuw bevel
en een nieuwe machtiging gevraagd. Als een nieuw nummer in gebruik is
bij een persoon waarvoor reeds een machtiging tot het opnemen van
telecommunicatie is afgegeven en een bevel is opgesteld, behoeft geen
nieuwe machtiging en bevel te worden gevorderd, indien in de
machtiging van de rechter-commissaris is bepaald dat het tappen op
naam is toegestaan. Tot slot kan worden opgemerkt dat in het kader van
het wetsvoorstel 33 747 in de impactanalyse door het adviesbureau
Andersson Elffers Felix werd uitgegaan van ca. 25.000 tapaanvragen op
jaarbasis en een bandbreedte werd toegepast van 2 tot en met 4 nummers
wat betreft het gemiddeld aantal nummers dat bij een persoon in gebruik
is. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op het
wetsvoorstel 33 747 (Kamerstukken 2013/14, 33 747, nr. 3, blz. 11).
Onderdeel Cb (Artikel 126nda Sv)
Bij misdrijven die zijn gepleegd in een winkelcentrum of drukke straat
en waarbij de daders door aanwezige camera’s zijn geregistreerd bij hun
aankomst of tijdens hun vlucht, dient de politie eenvoudig en snel over de
beelden van die camera’s te kunnen beschikken. Op grond van artikel
126nd Sv is voor verstrekking van de beelden van elk van deze camera’s
eerst een schriftelijke vordering van de officier van justitie benodigd. Deze
vordering kan bij dringende noodzaak mondeling worden gegeven maar
moet dan wel binnen drie dagen op schrift zijn gesteld. Voorgesteld wordt
in plaats van een vordering van de officier van justitie in het vervolg te
volstaan met een vordering van de opsporingsambtenaar. Met een
dergelijke vordering door de opsporingsambtenaar wordt voorzien in een
aanvullende basis die nodig is op basis van artikel 9, eerste lid, van de
Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), te weten: dat verstrekking
noodzakelijk is voor opsporing en vervolging van strafbare feiten. Het gaat
daarbij het gebruik van camera’s in het kader van de beveiliging van
goederen, gebouwen of personen (eerste lid) waarvoor duidelijke
toepassingsvoorschriften gelden (artikel 38 Vrijstellingsbesluit Wbp).
De regeling ziet zowel op beelden van camera’s op een voor het publiek
toegankelijke plaats, als op een niet voor het publiek toegankelijke plaats.
Ook gemaakt camerabeelden die zijn geplaatst op in beginsel niet voor
het publiek toegankelijke plaatsen kunnen immers relevant zijn voor het
opsporingsonderzoek. Denk aan beelden van een insluiping die zijn
gemaakt door een camera in de hal of binnentuin van een appartementencomplex. Het begrip «camera» is ontleend aan artikel 151c van de
Gemeentewet en verduidelijkt is dat de regeling niet alleen ziet op
camera’s met een vaste positionering, maar ook kan zien op mobiele
camera’s, zoals rijdende of vliegende camera’s (vgl. ook Kamerstukken II
2012/13, 33 582, nr. 3, p. 12).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

6

De voorgestelde regeling biedt een aanmerkelijke vereenvoudiging van
de formaliteiten voor het opvragen van camerabeelden. Daarnaast
worden de eisen met betrekking tot schriftelijke verslaglegging aangepast
aan het minder ingrijpende karakter van de bevoegdheid. De vordering
mag in beginsel mondeling plaatsvinden. Het verslag over de inzet mag
worden gedaan in een algemeen proces-verbaal betreffende het
onderzoek. Wel dienen in het proces-verbaal de belangrijkste gegevens
met betrekking tot de toepassing te worden opgenomen, inclusief een
opgave van het belang van het onderzoek. Dit vloeit voort uit de zinsnede
«de feiten of omstandigheden waaruit blijkt dat de voorwaarden, bedoeld
in het eerste lid, zijn vervuld», opgenomen in het vierde lid van het
voorgestelde artikel 126nda Sv. Naar aanleiding van een opmerking van
de leden van de SP-fractie in het verslag bij wetsvoorstel 33 747 (Kamerstukken II 2013/14, 33 747, nr. 5, blz. 5) wordt verduidelijk dat eerdergenoemde aspecten van de voorgestelde regeling – in samenhang met de
professionaliteit van de opsporingsambtenaar – waarborgen dat ook
zonder toetsing van de officier van justitie het bewijs op een rechtmatige
manier wordt verkregen. Aan de rechthebbende of houder van de beelden
wordt een afschrift verstrekt van de vordering. In de praktijk komt dit neer
op het verstrekken van een door de opsporingsambtenaar ingevulde
standaardkennisgeving. De winkelier of het bedrijf heeft hiermee het
bewijs in handen dat verstrekking op juiste gronden heeft plaatsgevonden.
Tot slot kan worden opgemerkt dat voor de rechthebbende van de
beelden en andere belanghebbenden – degenen die tevens op de
verstrekte beelden staan – de mogelijkheid bestaat om bij de rechtbank op
grond van artikel 552a Sv beklag in te stellen tegen de vordering en
(verdere) verwerking van de beelden.
Onderdeel I (artikel 226l Sv)
De voorgestelde wijziging strekt er toe dat degene tot wie een verzoek
tot medewerking als bedoeld in het derde lid of een vordering als bedoeld
in het vierde lid is gericht, geheimhouding in acht neemt omtrent de
inhoud daarvan. De bepaling vormt een pendant van artikel 126bb Sv,
vijfde lid, Sv, en strekt er vanzelfsprekend toe te voorkomen dat derden
aan wie – in het kader van een identiteitswijziging van een beschermde
getuige – medewerking wordt gevorderd hierover met anderen communiceren in verband met de veiligheid van deze getuige. Het voorschrift is
daarmee een wettelijke voorschrift in de zin van artikel 272 Sr en
overtreding daarvan valt onder het bereik van deze strafbepaling.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 720, nr. 6

7