Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 275

Vaststelling van een algemene
kinderbijslagvoorziening voor de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet
kinderbijslagvoorziening BES)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN DEEL
Hoofdstuk 1 Inleiding
Dit wetsvoorstel bevat een voorstel tot het invoeren van een kinderbijslagvoorziening voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba,
dat rekening houdt met de plaatselijke mogelijkheden en omstandigheden. Voor Caribisch Nederland geldt reeds een eigen sociale zekerheidswetgeving, met weliswaar een fiscale tegemoetkoming in de kosten
voor het onderhoud van kinderen, maar een adequate vorm van kinderbijslag voor alle inwoners ontbreekt daar nog in.
Gezien de verzilveringsproblematiek van de bestaande fiscale tegemoetkoming – die hierna nog nader wordt toegelicht –, is de regering, mede in
het licht van de armoedeproblematiek, van oordeel dat een op de context
van Caribisch Nederland toegesneden vorm van kinderbijslag op zijn
plaats is. Het aflopen van de periode van vijf jaar legislatieve rust geeft
daar ruimte voor, maar belangrijker nog is dat deze verbetermaatregel een
bouwsteen is binnen de bredere beleidsinzet zoals vastgelegd in het door
het kabinet en de bestuurscolleges van de openbare lichamen overeengekomen Meerjarenprogramma Caribisch Nederland voor 2015–20181.
Doel van dit wetsvoorstel is een inkomensonafhankelijke kinderbijslagvoorziening mogelijk te maken voor de ingezeten ouders en kinderen van
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de bestaande
fiscale tegemoetkoming voor de kosten van kinderen te laten vervallen.
Door deze wijziging wordt bewerkstelligd dat een grotere groep van
ingezetenen een tegemoetkoming voor de kosten van kinderen kan
verkrijgen. Door uit te gaan van een voor ieder kind gelijke inkomensonafhankelijke kinderbijslagvoorziening krijgen namelijk ook de ouders die
geen gebruik kunnen maken van de fiscale kinderkorting een tegemoetkoming van de overheid voor de onderhoudskosten van hun kind.
Daarmee draagt het wetsvoorstel bij aan de ontwikkelingskansen van
1

kst-34275-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstukken II 2014/15, 34 400, nr. 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

1

kinderen die wonen in Caribisch Nederland. In totaal raakt het
wetsvoorstel ongeveer 5.000 kinderen, in plaats van het, naar schatting op
dit moment, aantal van 2.000 kinderen waarvan de ouders profiteren van
de fiscale tegemoetkoming.
Bij de transitie op 10 oktober 2010 is volgens afspraak2 met de eilanden de
bestaande Nederlands-Antilliaanse wetgeving die op de drie eilanden
gold, van kracht gebleven. Hiermee werd beoogd dat de drie eilanden niet
direct na de statuswijziging geconfronteerd zouden worden met een te
grote verandering in het geldend recht.3 Hierbij is steeds onderkend dat er
verschillen kunnen (voort)bestaan tussen het voorzieningenniveau van het
Europese deel van Nederland en Caribisch Nederland4. Dat is zo
verankerd in het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. De
wetgever heeft in artikel 1, tweede lid, van het Statuut voor het Koninkrijk
der Nederlanden uitdrukkelijk bepaald dat het mogelijk is regels te stellen
die passend zijn voor de specifieke omstandigheden in Caribisch
Nederland: «Voor deze eilanden kunnen regels worden gesteld en andere
specifieke maatregelen worden getroffen met het oog op de economische
en sociale omstandigheden, de grote afstand tot het Europese deel van
Nederland, hun insulaire karakter, kleine oppervlakte en bevolkingsomvang, geografische omstandigheden, het klimaat en andere factoren
waardoor deze eilanden zich wezenlijk onderscheiden van het Europese
deel van Nederland».
Met het onderhavige wetsvoorstel wordt een voor Caribisch Nederland op
maat gesneden regeling gerealiseerd. De geringe schaalgrootte, ook van
de uitvoering op de drie eilanden, en de eigen lokale context, nopen tot
een bijzondere regeling waarbij eenvoud voorop staat.
Hoofdstuk 2 Aanleiding en huidige situatie
Na de transitie is op 1 januari 2011 in de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba een fiscale tegemoetkoming in werking getreden voor
mensen met kinderen die tot hun huishouden behoren. Van deze fiscale
tegemoetkoming profiteren degenen met een inkomen dat lager ligt dan
de belasting- en premievrije som (niveau 2015: 11.860 USD), in het
vervolg belastingvrije som genoemd, echter niet. Mensen met een
inkomen onder de belastingvrije som of iets daarboven kunnen deze
tegemoetkoming niet of niet volledig verzilveren. Door de bestaande
kindertoeslag op de belastingvrije som voor maximaal 2 kinderen hoeven
mensen over een beperkter deel van het inkomen belasting en premies te
betalen. De onderstaande tabel verduidelijkt dit.
Algemene belasting- en premievrije som

11.860 USD

Kindertoeslag 1 kind

1.522 USD

Kindertoeslag 2 of meer kinderen

3.044 USD

Totale belasting- en premievrije som bij 2 of meer kinderen

14.904 USD

Iemand met een inkomen onder de 11.860 USD met kinderen kan nooit
voordeel hebben van de ophoging van de algemene belastingvrije som
van 1.522 USD per kind. Iemand met een inkomen boven de 14.904 USD
met 2 of meer kinderen profiteert maximaal van het extra belasting- en
premievrije gedeelte. Hij of zij betaalt over het inkomen over de eerste
14.904 USD namelijk helemaal geen belasting of premies. Het voordeel
2

Kamerstukken II 2006/07, 30 800 IV, nr. 5, bijlage (onderdeel A, onder punt 5).
Kamerstukken I 2009/10, 32 213, nr. 3, blz. 5.
4
Zie bijvoorbeeld Kamerstukken II 2009/10, 32 213, nr. 3, blz. 4.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

2

voor deze persoon is dan 3.044 USD maal 30,4% (het gecombineerde
huidige belasting- en premiepercentage) dat 9255 USD op jaarbasis
betekent. Gezinnen met een inkomen tussen de 11.860 USD en 14.904
USD profiteren gedeeltelijk van de fiscale tegemoetkoming.
Zo bereikt deze fiscale tegemoetkoming maar een beperkt aantal
gezinnen. Dit klemt omdat de gezinnen die te maken hebben met de
verzilveringsproblematiek vanwege hun lage inkomen een tegemoetkoming in de kosten van kinderen juist extra goed kunnen gebruiken. De
verzilveringsproblematiek raakt door de veelal lage inkomens in Caribisch
Nederland veel gezinnen met kinderen; geschat wordt dat ongeveer 3.000
kinderen in deze gezinnen niet van de fiscale tegemoetkoming profiteren.
In verband met deze verzilveringsproblematiek en onder verwijzing naar
het UNICEF-rapport «Koninkrijkskinderen» vroeg de vaste commissie voor
Koninkrijksrelaties onder andere of de regering bereid is om in Caribisch
Nederland een systeem van kinderbijslag in te voeren.6 Tevens is bij
gelegenheid van de SZW-begrotingsbehandeling 2014 in de Tweede
Kamer in verband met de motie Schouten7 door het kabinet aan het
parlement toegezegd om de mogelijkheden voor de omvorming van de
kinderkorting in een kinderbijslagregeling te onderzoeken. Naar
aanleiding van deze motie heeft overleg met de openbare lichamen
plaatsgevonden en is een brief aan het parlement gestuurd.8 9 Daarbij
werd voor de omvorming uitgegaan van budgettaire neutraliteit. Op
27 november 2014 is de motie Schouten-Van Laar10 aanvaard die verzoekt
om voor Caribisch Nederland een kinderbijslagregeling per 1 januari 2016
op te stellen waarbij niemand erop achteruitgaat. Op 27 november 2014
heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
aangegeven voor de extra kosten hiervan dekking te zullen zoeken voor
2016.11
Hoofdstuk 3 Inhoud wetsvoorstel
Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat alle in Caribisch Nederland
ingezeten ouders voor hun ingezeten kinderen onder de 18 jaar een
tegemoetkoming voor de kosten van levensonderhoud van de kinderen
ontvangen. Ook personen die geen ouder zijn van het kind maar bij wie
vastgesteld kan worden dat het kind tot het huishouden behoort en die
voor het kind zorgen, kunnen rechthebbende voor de kinderbijslag BES
zijn. Door de rechthebbenden een tegemoetkoming in de kosten van de
verzorging en opvoeding te geven, krijgen kinderen in Caribisch
Nederland meer ontwikkelingskansen. Bij het vormgeven van dit
wetsvoorstel is rekening gehouden met de motie Schouten-Van Laar zodat
degenen die de fiscale tegemoetkoming wel kunnen verzilveren er
financieel niet op achteruitgaan bij de inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel. Het wetsvoorstel draagt bij aan de armoedebestrijding in
Caribisch Nederland omdat de kinderbijslag BES in tegenstelling tot de
eerdergenoemde fiscale tegemoetkoming als voorziening bij alle
inkomensgroepen terechtkomt.
Met de uitvoering van dit wetsvoorstel wordt de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid belast. Deze is op de openbare lichamen
5

Dit bedrag wordt opnieuw berekend op basis van de na aanname van deze wet fictieve
aanpassing van de fiscale tegemoetkoming voor kinderen voor 2016.
6
Kamerstukken I 2013/14, 33 750 IV, O.
7
Kamerstukken II 2013/14, 33 750 XV, nr. 56.
8
Kamerstukken II 2014/15, 34 000 XV, nr. 54.
9
Kamerstukken I 2014/15, 34 000, M.
10
Kamerstukken II 2013/14, 34 000 XV, nr. 36.
11
Handelingen II 2014/15, nr. 30, item 6, blz. 27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

3

vertegenwoordigd door de Rijksdienst Caribisch Nederland-unit sociale
zaken die dit wetsvoorstel, indien aangenomen, tot uitvoering gaat
brengen.
Als gevolg van de nagestreefde eenvoud ontstaat zo weinig mogelijk
regeldruk voor de burgers en wordt de uitvoering relatief simpel.
Hoofdstuk 4 Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Dit hoofdstuk voorziet in een algemene toelichting bij de hoofdlijnen van
het wetsvoorstel.
4.1 Rechthebbende-begrip
De doelgroep van de kinderbijslagvoorziening BES zijn de inwoners van
de eilanden in Caribisch Nederland die een kind verzorgen. Dit brengt met
zich mee dat het begrip ingezetenschap voor ouder of verzorger (hierna:
ouder) en kind centraal staat in dit wetsvoorstel. In het kader van het
wetsvoorstel geldt de hoofdregel dat het kind tot het huishouden van de
ouder behoort. Hiermee wordt de aanname gedaan dat de ouder voorziet
in de kosten van onderhoud van het kind.
Voor de toepassing van deze wet geldt dat voor het kind dat ingezetene
was maar om redenen van scholing dan wel ziekte of handicap buiten
Caribisch Nederland woont, niet de voorwaarden met betrekking tot
ingezetenschap en tot het huishouden behoren worden gesteld. Wel moet
het kind dat om dergelijke redenen uit de openbare lichamen vertrekt
langer dan vijf jaar ingezetene zijn; bij ministeriële regeling kan worden
bepaald dat in specifieke gevallen van de termijn van vijf jaar kan worden
afgeweken. Hierbij wordt met name gedacht aan de situatie dat het kind in
verband met ziekte of handicap geen ingezetene (meer) is. Dat het kind
om die redenen buiten de openbare lichamen woont, moeten ouders
aantonen, willen zij in aanmerking (blijven) komen voor kinderbijslag BES.
De voorwaarden en de manier waarop dat kan worden uitgewerkt, zullen
worden vastgelegd in een ministeriële regeling. De periode van vijf jaar
ingezetenschap van het kind voorkomt dat voor kinderen die slechts kort
of geen ingezetene zijn geweest, langdurig kinderbijslag BES moet
worden verstrekt. De periode van vijf jaar komt overeen met de geldende
termijn in het Besluit onderstand BES voor het in aanmerking komen van
onderstand (artikel 7, eerste lid, onderdeel c).
Door de keuze voor het centrale begrip van ingezetene komt ook de
vreemdeling die rechtmatig in de openbare lichamen verblijft, bijvoorbeeld met een machtiging tot verblijf, in aanmerking voor kinderbijslag
BES mits zijn kind ook ingezetene is. De niet rechtmatig in de openbare
lichamen verblijvende vreemdeling komt niet in aanmerking voor
kinderbijslag BES. Hiermee wordt voorkomen dat het verblijf van de niet
rechtmatig verblijvende vreemdeling, doordat deze kinderbijslag BES
ontvangt, wordt gelegitimeerd en kan worden voortgezet.
De aanwijzing van ingezetenen als rechthebbenden volgt uit de mening
van de regering dat deze uit de belastingmiddelen gefinancierde
voorziening alleen bedoeld is voor ondersteuning in het onderhoud van
kinderen die in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
wonen. Voor zover voor het onderhoud van kinderen van staatswege
ondersteuning moet worden geboden is dit niet de verantwoordelijkheid
van het land waar de ouder woont, maar het land waar de kosten voor het
kind worden gemaakt.12

12

Kamerstukken II 2011/12, 33 162, nr. 3, blz. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

4

Uitgangspunt is dat voor kinderen waarvoor al een tegemoetkoming van
een overheid voor de kosten wordt ontvangen geen dubbele tegemoetkomingen worden verstrekt. Voor kinderen die gebruik maken van studiefinanciering op grond van de Wet studiefinanciering BES kan daarom geen
kinderbijslag BES worden ontvangen. Overigens kan van de opstarttoelage onverkort gebruik worden gemaakt, deze is immers geen
onderdeel van de studiefinanciering BES. Ook indien het kind uit het
Europese deel van Nederland studiefinanciering kan ontvangen, zal er
geen recht op kinderbijslag BES kunnen worden geëffectueerd. Dit geldt
ook voor kinderen waarvoor een vergelijkbare tegemoetkoming in de
kosten van het onderhoud van een kind uit een ander land, waaronder die
uit het Europese deel van Nederland, wordt ontvangen.
4.2 Het basisbedrag aan kinderbijslag BES
De regering stelt één basisbedrag aan kinderbijslag BES per kind voor,
ongeacht de leeftijd van het kind. Het kinderbijslagbedrag bedraagt 38
USD. De hoogte van dit bedrag is bepaald met het oog op de vergelijkbaarheid met het maximale bedrag waar degenen die gebruik konden
maken van de fiscale tegemoetkoming maximaal op konden rekenen,
waarmee recht wordt gedaan aan de motie Schouten-Van Laar (uitgaande
van de gegevens over 2014). Het voorgestelde bedrag komt overeen met
het bedrag dat volgt uit de vermenigvuldiging van de huidige toeslag voor
kinderen met het huidige gecombineerde belasting- en premietarief van
30,4%. Vervolgens is dit bedrag gedeeld door 12 maanden. De huidige
fiscale toeslag voor 1 kind bedraagt 1.522 USD per jaar. Indien door
aanpassing in de heffing van de belasting en premies voor het jaar 2016
de maximale kinderkorting hoger uit zou komen dan 38 USD per kind, zal
de kinderbijslag BES van 38 USD per kind per maand worden verhoogd.
In de komende jaren kan de hoogte van het kinderbijslagbedrag BES voor
de onderscheiden openbare lichamen verschillend worden vastgesteld.
Dit komt omdat het kinderbijslagbedrag BES jaarlijks moet worden
geïndexeerd op basis van de afzonderlijke consumentenprijsindexcijfers
van de openbare lichamen zoals dit ook wordt toegepast voor de (hoogte
van) bedragen in bijvoorbeeld de Algemene Weduwen- en Wezenwet
BES.
4.3 Vaststelling en uitbetaling
Voorgesteld wordt om het recht op kinderbijslag BES per maand vast te
stellen en uit te betalen. Dat houdt in dat de rechthebbende op de eerste
dag van de maand moet voldoen aan de bij dit wetsvoorstel gestelde
voorwaarden. Een kind mag bijvoorbeeld op de eerste dag van de maand
niet ouder zijn dan 18 jaar. In dit voorbeeld vervalt de kinderbijslag BES
met ingang van de maand nadat het kind 18 jaar is geworden. In het kader
van de eenvoud en uitvoerbaarheid van dit wetsvoorstel is de regering
van mening dat de voorgestelde systematiek recht doet aan de openbare
lichamen, en de uitvoering niet meer dan nodig belast.
De maandelijkse vaststelling en uitbetaling sluit bovendien goed aan bij
het ritme waar degenen die gebruik maken van de fiscale tegemoetkoming aan gewend zijn. Ook sluit het beter aan bij het ritme van de
kindertoeslag op grond van het Besluit onderstand BES.
Voor de uitbetaling van de kinderbijslag BES wordt voorgesteld dat als de
ouders een gezamenlijke huishouding voeren, zij één van hen als
ontvanger aanwijzen. Verder wordt opgemerkt dat als het kind in een
instelling van overheidswege of een commerciële instelling woont, de
instelling geen rechthebbende is; alleen natuurlijke personen kunnen
rechthebbenden zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

5

Hoofdstuk 5 Inkomenseffecten
De introductie van een kinderbijslagvoorziening voor Caribisch Nederland
zorgt in algemene zin voor een positief inkomenseffect. De hoogte van het
positieve inkomenseffect is afhankelijk van het individuele geval: het
aantal kinderen en, indien van toepassing, de kindertoeslag in de
onderstand, of de fiscale tegemoetkoming, zijn de factoren die daarbij een
rol spelen.
De kinderbijslag BES zal, als gevolg van het voorstel, bij inwerkingtreding
45613 USD per jaar, per kind bedragen. Dit bedrag is gebaseerd op het
maximale bedrag per kind dat gezinnen op dit moment voor de eerste
twee kinderen via de belastingen kunnen verzilveren en waarvan is
beoogd dat zij er niet op achteruitgaan in inkomen. Gezinnen met meer
dan twee kinderen en het maximum aan fiscale tegemoetkoming gaan er
op vooruit omdat dit voorstel uitgaat van een vast bedrag per kind en
geen maximum stelt bij twee kinderen.
Gezinnen in de onderstand gaan er eveneens op vooruit. De onderstand is
een vorm van bijstand. Deze gezinnen ontvangen op dit moment een
kindertoeslag voor maximaal drie kinderen. Ouders in de onderstand
ontvangen de nieuwe kinderbijslag BES naast de kindertoeslag.
De groep huishoudens met kinderen met een inkomen onder de belastingvrije som ontvangt op dit moment geen tegemoetkoming voor de kosten
in het onderhoud van kinderen. Zij zullen deze nu wel gaan ontvangen,
waardoor er een positief inkomenseffect van 456 USD per kind per jaar
ontstaat.
Hoofdstuk 6 Andere wet- en regelgeving
6.1 Belastingwetgeving op de openbare lichamen
Door de invoering van kinderbijslag in de openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba zullen de artikelen op grond waarvan een fiscale
tegemoetkoming wordt toegepast op de belasting- en premieheffing
vervallen (in de Wet inkomstenbelasting BES en de Wet loonbelasting
BES). Deze fiscale tegemoetkoming is immers niet meer nodig omdat
degenen die ingezetene zijn van Caribisch Nederland kinderbijslag BES
voor hun ingezeten kinderen gaan ontvangen. De vrijgevallen middelen
worden ingezet voor de financiering van de kinderbijslagvoorziening BES.
In verband met de noodzakelijke wijziging in de belastingwetgeving moet
de wet in werking treden op 1 januari van een jaar.
6.2 Besluit onderstand BES
Op basis van het Besluit onderstand BES bestaat aanspraak op een
kindertoeslag voor maximaal drie kinderen. Het wetsvoorstel regelt dat
ook de gezinnen in de onderstand kinderbijslag BES krijgen.
6.3 Het van toepassing zijnde bestuursrecht
De Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) is, met uitzondering van
hoofdstuk 9, niet van toepassing op dit wetsvoorstel. Hoewel de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de uitvoerder van dit
wetsvoorstel, zijn zetel heeft in het Europese deel van Nederland, is
ingevolge artikel 3 van de Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba de Awb niet van toepassing. De Minister van Sociale
13

Zie voetnoot 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

6

Zaken en Werkgelegenheid voert immers met dit wetsvoorstel enkel een
wettelijke regeling uit die op de openbare lichamen van toepassing is.
De Wet administratieve rechtspraak BES is van toepassing op deze wet, in
zoverre de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een
beschikking neemt op grond van deze wet. Hiermee is voorzien in het
procedurele bestuursrecht. Daarnaast blijft het op de openbare lichamen
gevormde materiële bestuursrecht van toepassing, voor zover niet anders
wordt bepaald.
Hoofdstuk 7 Budgettaire gevolgen
Dit wetsvoorstel is vormgegeven als een begrotingsgefinancierde
regeling. Dit voorstel van wet komt in de plaats van de fiscale kinderkorting. Deze laatste korting komt te vervallen. De vrijgekomen middelen
worden ingezet voor de financiering van de Wet kinderbijslagvoorziening
BES (circa € 0,9 mln). De meerkosten als gevolg van de eerder genoemde
motie Schouten-Van Laar bedragen € 0,8 mln. In totaal gaat het om € 1,7
mln die met ingang van het jaar 2016 aan de begroting van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt toegevoegd.
Hoofdstuk 8 Administratieve lasten
8.1 Inwoners
Structureel
Om in aanmerking te komen voor kinderbijslag BES moeten de ouders
een aanvraag indienen bij de vertegenwoordiging van de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de openbare lichamen. In principe
gebeurt dit bij de geboorte van het kind of als het kind deel uit gaat maken
van het huishouden van bijvoorbeeld de andere ouder of een verzorger.
Dit vergt gemiddeld 30 minuten per aanvraag. Bij de aanvraag kan
verlangd worden dat, indien de aanvrager voor meerdere kinderen
kinderbijslag BES wil aanvragen, per kind een afzonderlijke aanvraag
wordt gedaan.
Sommige ouders zullen initieel bij aanvang verder jaarlijks een schoolverklaring of een verklaring van een instelling waar het zieke of gehandicapte
kind verblijft of degene bij wie het kind onder behandeling staat moeten
inleveren.
Eenmalig
Bij de invoering van de kinderbijslag op Caribisch Nederland zullen
ouders eenmalig voor alle tot hun huishouden behorende kinderen een
aanvraag moeten invullen. Daarbij zal gevraagd worden om gegevens
over het ingezetenschap van ouder en kind en als het kind niet meer in
Caribisch Nederland woont om een verklaring van de school of de
instelling waar het kind wegens ziekte of een handicap verblijft of degene
bij wie het kind onder behandeling staat onder behandeling staat. Per
gezin betekent dit ongeveer 30 minuten maal het aantal kinderen.
8.2 Bedrijven
Voor bedrijven is de administratieve lastenvermindering door het
vervallen van de fiscale tegemoetkoming voor kinderen op nihil geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

7

Hoofdstuk 9 Uitvoering
De uitvoering van de sociale zekerheidswetgeving in de openbare
lichamen, zoals bijvoorbeeld de onderstand, vindt plaats door de
vertegenwoordiging op de openbare lichamen van de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Deze vertegenwoordiging zal ook
worden aangewezen voor de uitvoering van dit wetsvoorstel waardoor de
Rijksdienst Caribisch Nederland-unit sociale zaken een geheel nieuwe taak
gaat uitvoeren. Haar taak is te zorgen voor een adequate uitbetaling van
de kinderbijslag BES en een effectieve controle en handhaving van het bij
of krachtens de wet gestelde. De hiermee gemoeide uitvoeringskosten
worden geraamd op € 490.000 en € 490.000 incidenteel in 2015 respectievelijk 2016 en structureel op € 460.000. Dekking voor de incidentele kosten
voor de jaren 2015 en 2016 (ten behoeve van de voorbereiding van de
invoering van het wetsvoorstel en de daarmee verband houdende kosten)
is gevonden in de opbrengsten van de boedelscheiding van de SVB
Nederlandse Antillen. Voor de structurele uitvoeringskosten is een bedrag
van jaarlijks € 460.000,– toegevoegd aan de begroting van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid met ingang van het jaar 2016.
Met het oog op het mogelijk maken van een tijdige maar tegelijkertijd
adequate uitvoering van de nieuwe regeling, stelt de regering twee
maatregelen voor om een soepel proces van transitie van het oude
systeem van de fiscale tegemoetkoming naar het nieuwe systeem van
kinderbijslag te bevorderen. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal eenmalig over een grote hoeveelheid aanvragen moeten
beschikken. De regering stelt daarom voor dat de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid na aanname van het wetsvoorstel door de
Tweede Kamer en vooruitlopend op de inwerkingtreding daarvan, alvast
aanvragen in ontvangst kan nemen. Dit zal de toekenning en daarmee
verband houdende uitbetaling na de inwerkingtreding van de wet
bespoedigen. Indien het parlement aan dit wetsvoorstel geen goedkeuring
verleent, zal er niet overgegaan worden tot beschikking en mogelijke
uitbetaling van de kinderbijslag BES. Dit zal ook worden gecommuniceerd
aan de aanvragers.
Daarnaast zal de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid na
inwerkingtreding van de wet moeten beschikken over de ontvangen
aanvragen en de toegekende kinderbijslag BES uitbetalen. De regering
verwacht met extra inzet van tijdelijk personeel het merendeel van de
aanvragen zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen de gebruikelijke
termijnen, af te kunnen handelen.
De regering stelt als tweede maatregel voor de eerste periode na
inwerkingtreding een langere maximale betaaltermijn voor. Deze langere
termijn van drie maanden in plaats van een maand heeft te maken met
het in de implementatiefase voor het eerst verkrijgen en verwerken van de
betaalgegevens en het daadwerkelijk uitvoeren van de uitbetaling van de
kinderbijslag. Deze verlengde betaaltermijn kan nodig zijn omdat er in de
implementatiefase sprake kan zijn van opstartproblemen met de
betalingen. Zo komt het voor dat burgers speciaal voor de kinderbijslag
BES een rekening moeten openen en activeren. Uitgangspunt is dat het
merendeel van de betalingen in de eerste maand na de beschikkingsdatum plaatsvindt. De maatregel geldt enkel voor aanvragen die in de
eerste vier maanden na inwerkingtreding door de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid worden ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

8

Hoofdstuk 10 Ontvangen commentaar
10.1 Consultatie bestuurscolleges van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Het concept-wetsvoorstel is 9 maart 2015 ter consultatie aangeboden aan
de bestuurscolleges van Sint Eustatius, Saba en Bonaire. Op 17, respectievelijk 27 en 31 maart, zijn reacties ontvangen.
Het bestuurscollege van Sint Eustatius vraagt in de reactie om het loslaten
van de termijn van vijf jaar ingezetenschap van het kind om als ouders in
aanmerking te kunnen komen voor kinderbijslag BES terwijl het kind om
onderwijsredenen geen ingezetene meer is en niet meer tot het
huishouden van de rechthebbende behoort. De regering vindt het echter
van belang om daaraan vast te houden, om zo te voorkomen dat voor
kinderen die slechts kort ingezetene zijn geweest kinderbijslag BES moet
worden verstrekt. De termijn van vijf jaar komt tevens overeen met de
geldende termijn in het Besluit onderstand BES voor het in aanmerking
komen van onderstand (artikel 7, eerste lid, onderdeel c). Overigens kan
bij ministeriële regeling worden bepaald dat in specifieke gevallen van de
termijn van vijf jaar kan worden afgeweken. Hierbij wordt met name
gedacht aan de situatie dat het kind in verband met een ziekte of handicap
geen ingezetene (meer) is.
Het bestuurscollege van Saba geeft aan het positief te vinden dat met dit
wetsvoorstel ook de mensen met een laag inkomen worden bereikt en de
ongelijke positie van burgers met betrekking tot de tegemoetkoming voor
kinderen gelijk wordt gemaakt. Wel vraagt het bestuurscollege om een
samenloop van de studiefinanciering en de kinderbijslag BES toe te staan.
Uitgangspunt van de regering is echter om geen dubbele tegemoetkomingen te verstrekken.
Ook vraagt het bestuurscollege om bij invoering van de kinderbijslag BES
uit te gaan van een gedifferentieerd kinderbijslagbedrag onder verwijzing
naar verschillen in de kosten van levensonderhoud op de verschillende
openbare lichamen. Het wetsvoorstel gaat uit van een bij aanvang gelijk
bedrag omdat de huidige fiscale tegemoetkoming voor kinderen ook
uitgaat van een voor de eilanden gelijk maximaal bedrag. Bij de jaarlijkse
indexering na inwerkingtreding van het wetsvoorstel wordt echter het
bedrag op basis van de uiteenlopende consumentenprijsindexcijfers van
de verschillende openbare lichamen vastgesteld.
Tenslotte vraagt het bestuurscollege van Saba om uit te gaan van de
bevolkings-administratie zodat geen aanvraag hoeft te worden gedaan. De
regering kan daar echter niet mee instemmen, omdat een aanvraag nodig
is voor de uitvoering, bijvoorbeeld omdat ouders die samenwonen aan
moeten geven van welke ouder het recht wordt uitbetaald en op welk
rekeningnummer de kinderbijslag BES moet worden gestort, terwijl de
aanvraag ook voor controledoeleinden noodzakelijk is.
Het bestuurscollege van Bonaire spreekt tevredenheid uit over het
wetsvoorstel dat zij een verbetering vindt voor het huidige sociale
zekerheidsstelsel van Caribisch Nederland. Het bestuurscollege maakt een
aantal opmerkingen bij het toegezonden concept-wetsvoorstel. Het
bestuurscollege geeft aan het bedrag per kind per maand te laag te
vinden. De regering meent met de inzet van de beschikbare middelen en
een verhoging daarvan te hebben voldaan aan de motie Schouten-Van
Laar die verzocht om ervoor zorg te dragen dat ingezetenen die op dit
moment de fiscale tegemoetkoming voor kinderen kunnen verzilveren er
niet op achteruit gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

9

Het bestuurscollege doet de suggestie om voor de toetsing van het
ingezetenschap aan de ouders voor ieder kind indiening van een
schoolverklaring voor te schrijven. Het volgen van onderwijs is echter
geen algemene voorwaarde voor het ontvangen van kinderbijslag BES,
tenzij het kind om die reden geen ingezetene meer is. De regering wil in
Caribisch Nederland de leerplicht niet verbinden aan de kinderbijslag BES
omwille van de eenvoud van de uitvoering.
De derde opmerking van Bonaire betreft een verzoek om veel aandacht te
besteden aan het communicatieplan en daar wellicht de scholen en
crèches in mee te nemen. In een dergelijk uitgewerkt communicatieplan
wordt in een later stadium voorzien door de Rijksdienst Caribisch
Nederland-unit sociale zaken. De regering deelt de opvatting dat het
belangrijk is dat de ingezetenen van de openbare lichamen tijdig worden
geïnformeerd over de inwerkingtreding en de inhoud van het
wetsvoorstel. Dit zal in ieder geval gebeuren door het ter beschikking
stellen van relevante informatie. Bezien wordt of de scholen en crèches
hierbij betrokken kunnen worden.
De regering willigt het verzoek van het bestuurscollege Bonaire om
pleegouders met een formele pleegzorgvergoeding niet uit te sluiten voor
de kinderbijslag BES in. Verder verzoekt het bestuurscollege Bonaire om
voor het kind dat om sociaal-maatschappelijke redenen elders op één van
de openbare lichamen of in het Europees deel van Nederland woont, ook
af te wijken van de termijn van ingezetenschap van vijf jaar zoals dit ook
geregeld is voor zieke en gehandicapte kinderen. De regering acht dit
echter niet aan de orde. Het begrip sociaal-maatschappelijke omstandigheden is zeer rekbaar en diffuus. De regering is van mening dat er geen
nieuwe uitzondering hoeft te worden gemaakt. De regering brengt onder
de aandacht dat als een kind duurzaam tot het huishouden van de
verzorger behoort, deze verzorger recht kan hebben op kinderbijslag BES.
Als het kind in een instelling verblijft wordt het kind al verzorgd op basis
van de bijdrage van de overheid voor het verblijf van het kind in de
instelling. De natuurlijke ouders maken minder kosten voor de dagelijkse
levensbehoeften van het kind als het kind door een ander of in een
instelling gedurende het grootste deel van de week wordt verzorgd. Dit
geldt ook voor het verzoek van het bestuurscollege om kinderbijslag BES
mogelijk te maken ten behoeve van kinderen die elders wonen en het
weekend doorbrengen bij de natuurlijke ouders.
10.2 Internetconsultatie
Het concept-wetsvoorstel is voor internetconsultatie op 9 maart 2015
geplaatst op de website van de rijksoverheid. De consultatie is afgerond
op 27 maart 2015. Er zijn geen reacties ontvangen.
Hoofdstuk 11 Gevolgen voor de rechterlijke macht
Er wordt als gevolg van dit wetsvoorstel enige toename van het aantal
zaken voor de rechterlijke macht verwacht. De omvang is moeilijk in te
schatten omdat er tot op heden geen kinderbijslagregeling is in Caribisch
Nederland. Daarnaast waren er tot nog toe geen zaken voor het Openbaar
Ministerie en de rechterlijke macht op het gebied van de fiscale tegemoetkoming voor kinderen die sinds januari 2011 van toepassing is. Daarop
afgaand is het de verwachting dat het aantal zaken hooguit een enkel
geval per jaar zal zijn, gelet op het aantal beroepszaken in de afgelopen
vijf jaar met andere sociale zekerheidswetgeving die in de openbare
lichamen van toepassing is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

10

Hoofdstuk 12 Controle en handhaving
Op basis van dit wetsvoorstel kan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid controlevoorschriften vaststellen. Deze controlevoorschriften gaan niet verder dan strikt noodzakelijk is voor de uitvoering van
de wet. De rechthebbende, alsmede degene die in aanmerking wenst te
komen voor kinderbijslag BES, moet deze controlevoorschriften opvolgen.
Dit houdt bijvoorbeeld in dat hij tijdig vragen moet beantwoorden en
documenten ter inzage moet aanbieden. Het gaat bij de controlevoorschriften om de controle van gegevens voordat de vertegenwoordiging
van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de kinderbijslag
BES toekent en om de controle of nog steeds recht op de kinderbijslag
BES bestaat. Naast de controlevoorschriften geldt ook een algemene
medewerkingsplicht.
De uitwisseling van persoonsgegevens die nodig zijn voor de uitvoering
van deze wet met de (basis)administraties van het desbetreffende
openbare lichaam stelt de vertegenwoordiging van de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid onder andere in staat om de
voorwaarde van de toekenning van kinderbijslag BES van het wonen van
ouder en kind in de openbare lichamen te kunnen handhaven. Daarnaast
zal voor ieder nieuw kind een aanvraag moeten worden gedaan bij de
vertegenwoordiging van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor kinderen die buiten de openbare lichamen wonen om
onderwijsredenen of in verband met een ziekte of handicap moeten de
ouders bij vertrek van het kind van het openbaar lichaam en daarna
jaarlijks een schoolverklaring of een verklaring van een instelling waarin
het kind door ziekte of handicap verblijft of van degene bij wie het kind
onder behandeling staat inleveren.
Hoofdstuk 13 Misbruik, fraude en oneigenlijk gebruik
De kans op misbruik, fraude en oneigenlijk gebruik wordt door de
eenvoudige vormgeving van het wetsvoorstel laag geacht. Door de
relatief geringe omvang van het aantal gezinnen waarvoor dit
wetsvoorstel is bedoeld en de kleinschaligheid van de situatie voor de
uitvoering is de handhaving van de enkele voorwaarden die worden
gesteld ook relatief makkelijk. Door de koppeling van de kinderbijslag BES
aan het systeem van de registratie van ingezetenen wordt bovendien het
beheer en onderhoud van de bevolkingsadministratie ondersteund.
Hoofdstuk 14 Internationale aspecten
Door de keuze voor toekenning van de kinderbijslag BES aan de ingezeten
ouder ten behoeve van het ingezeten kind zijn er in principe geen
internationale aspecten verbonden aan de uitvoering van deze wet, tenzij
het de toekenning van een kinderbijslag betreft van een ander land.
Ontvangst van «een dergelijke kinderbijslag» sluit de ontvangst van de
kinderbijslag BES uit.
ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 1
Dit voorstel van wet voorziet als doelgroep de ingezetenen van de
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, die ook als zodanig
worden benoemd. Ook wordt de Sociale verzekeringsbank hier benoemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

11

Artikel 2
Dit artikel voorziet in de definitie van de term ingezetene. Ingezetene
wordt gedefinieerd als degene die in de openbare lichamen woont.
Ingezetene is een centraal begrip in andere geldende sociale zekerheidswetten op de openbare lichamen, zie bijvoorbeeld de artikelen 1,
onderdeel b, van de Wet algemene weduwen- en wezenverzekering BES
en 1, onderdeel b, van de Wet algemene ouderdomsverzekering BES.
Waar iemand woont wordt, op gelijke wijze als dit is geregeld in artikel 2
van de evengenoemde twee BES-wetten, uitgelegd naar de feitelijke
omstandigheden van het geval. Iemand wordt geacht in de openbare
lichamen te wonen als tussen hem en de openbare lichamen een band
van duurzame aard bestaat. Of sprake is van een band van duurzame aard
wordt beoordeeld aan de hand van objectieve en subjectieve factoren
zoals inschrijving in de basisadministraties van de openbare lichamen als
ook woon- en werkomgeving en gezin spelen daarbij een rol; het
onderlinge verband van deze factoren is doorslaggevend.
Artikel 3
Dit artikel geeft aan wat er in het kader van dit wetsvoorstel moet worden
verstaan onder kind. Dit artikel sluit gedeeltelijk aan bij artikel 4 van de
Algemene Kinderbijslagwet (hierna: AKW). Op grond van de omschrijving
in het tweede lid, onderdelen a en b, worden geadopteerde kinderen als
eigen kind aangemerkt. De onderdelen c en d voorzien in de aanwijzing
van de biologische vader. In onderdeel e is bepaald dat de man die na
toepassing van het in Caribisch Nederland geldende internationaal
privaatrecht tot het kind in een familierechtelijke vaderschapsrelatie staat,
als vader van het kind moet worden beschouwd. Met deze bepaling wordt
voorzien welke burgerlijke wetgeving moet worden toegepast voor het
vaststellen van de vader van het kind.
Onder pleegkind wordt verstaan het kind dat duurzaam tot het
huishouden van de rechthebbende behoort en door de rechthebbende
wordt verzorgd. Hiermee wordt bijvoorbeeld bewerkstelligd dat de
grootmoeder die haar kleinkind in huis neemt in aanmerking komt voor
kinderbijslag BES. Het ligt niet in de rede om recht op kinderbijslag BES te
verkrijgen indien het desbetreffende kind maar één maand tot het
desbetreffende huishouden behoort. Van een duurzaam verblijf is volgens
de regering in ieder geval sprake indien het kind meer dan drie maanden
tot het huishouden behoort. Indien het kind om onderwijsredenen of
wegens ziekte of handicap niet meer tot het huishouden behoort en geen
ingezetene meer is, blijft de verzorger in aanmerking komen voor
kinderbijslag BES indien deze verzorger het kind blijft verzorgen.
De term «verzorgd» ziet tevens op de situatie dat twee 17-jarigen met
elkaar duurzaam een huishouden vormen. Indien deze toevoeging niet
zou worden opgenomen, kunnen zij voor elkaar een recht op kinderbijslag
BES laten gelden. Indien er wel duidelijk sprake is van verzorging, kan er
wel sprake zijn van een recht op kinderbijslag BES.
Artikel 4
Dit artikel voorziet in het aanwijzen van de uitvoerder van onderhavig
voorstel van wet nadat dit tot wet is verheven. De aangewezen uitvoerder
is de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Artikel 5
Dit artikel is de centrale bepaling in dit wetsvoorstel. Het artikel regelt wie
recht heeft op kinderbijslag BES.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

12

Het eerste lid behelst de hoofdregel. In de eerste plaats dient daarvoor
zowel de ouder, als degene die als zijn kind moet worden beschouwd,
ingezetene te zijn van de openbare lichamen. Daarnaast dient het kind nog
niet de leeftijd van 18 jaar te hebben bereikt en moet het deel uitmaken
van het huishouden van de ouder of verzorger. Het kind behoort tot het
huishouden van zijn ouder of verzorger, indien het woont bij de ouder of
verzorger.
In het tweede lid worden meerdere uitzonderingen op het eerste lid
voorzien. Ten eerste hoeft het kind geen ingezetene te zijn en geen deel uit
te maken van het huishouden van de rechthebbende, indien het kind
wegens ziekte of handicap geen ingezetene (meer) is en niet (meer) tot het
huishouden behoort. Daarnaast komt de rechthebbende ook voor
kinderbijslag BES in aanmerking, indien het kind om onderwijsredenen
geen ingezetene meer is en niet meer tot het huishouden van de
rechthebbende behoort. Opgemerkt zij dat het kind dat om onderwijsredenen of in verband met een ziekte of handicap geen ingezetene is,
noodzakelijkerwijs niet tot het huishouden van de rechthebbende behoort.
Immers, bepalend voor de vraag of het kind tot het huishouden behoort,
is of het kind bij de rechthebbende woont.
Om een beroep te kunnen doen op de voornoemde uitzonderingen dient
het kind wel ten minste vijf jaar ingezetene te zijn geweest van een
openbaar lichaam. Daarbij kunnen de perioden die door het kind
aansluitend zijn doorgebracht in één van de openbare lichamen bij elkaar
worden opgeteld. In een ministeriële regeling kan worden geregeld dat in
voorkomende situaties van de termijn van vijf jaar kan worden afgeweken.
Hierbij wordt met name gedacht aan de situatie dat het kind in verband
met ziekte of handicap geen ingezetene meer is en niet meer tot het
huishouden behoort.
De vreemdeling die voldoet aan de voorwaarden gesteld in het eerste lid,
maar die niet rechtmatig verblijft op de openbare lichamen, is desalniettemin uitgezonderd van het recht op kinderbijslag BES. Voorkomen dient
te worden dat het verblijf van de niet rechtmatig verblijvende vreemdeling
door het verkrijgen van kinderbijslag BES wordt gelegitimeerd en kan
worden voortgezet.
Voor de rechthebbende met een kind dat niet meer tot het huishouden
behoort om onderwijsredenen of om ziekte of handicap, maar ook niet tot
het huishouden van een ander behoort, geldt de hoogte van het kinderbijslagbedrag BES dat geldt voor het openbaar lichaam waar de rechthebbende woont.
Artikel 6
Het eerste lid voorziet in een uitzondering op artikel 5, eerste lid. Indien
het kind recht heeft op studiefinanciering BES heeft de ouder vanaf de
eerste dag van de maand dat het kind recht heeft op studiefinanciering
BES geen recht meer op kinderbijslag BES. De situatie op de eerste dag
van de maand (de peildatum), geregeld in artikel 8, is hiervoor bepalend.
Het tweede lid voorziet in de hoofdregel dat ook geen recht op kinderbijslag BES bestaat, indien het betreffende kind recht heeft op studiefinanciering als bedoeld in de Wet studiefinanciering 2000. Ook hiervoor is de
eerste dag van de maand bepalend.
Het derde lid voorziet in een uitzondering op het tweede lid. Voorgesteld
wordt om het recht op kinderbijslag BES te handhaven als een minderjarig kind dat deel gaat nemen aan het middelbaar beroepsonderwijs in
het Europese deel van Nederland recht heeft op een reisvoorziening op
grond van de Wet studiefinanciering 2000. In deze bepaling wordt
geregeld dat voor de toepassing van de kinderbijslag BES een reisvoorziening voor een minderjarige deelnemer als bedoeld in artikel 2.3, eerste
lid, tweede volzin, van de Wet studiefinanciering 2000 niet wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

13

beschouwd als studiefinanciering in de zin van die wet. De beoogde
datum van inwerkingtreding van het derde lid is 1 januari 2017. Omdat de
reisvoorziening voor minderjarige mbo’ers pas per 1 januari 2017 wordt
ingevoerd, geldt voor dit derde lid een afwijkende datum van inwerkingtreding.
Artikel 7
Er bestaat geen recht op kinderbijslag BES indien de ouder al kinderbijslag, als bedoeld in de AKW, of een naar aard en strekking overeenkomende tegemoetkoming in de kosten voor een kind van een andere
mogendheid ontvangt. Voorkomen dient te worden dat voor hetzelfde
kind meerdere keren een tegemoetkoming in de kosten van kinderen
wordt ontvangen. Dit is bijvoorbeeld het geval indien werknemers, die tot
de kring van verzekerden van de AKW behoren, recht verkrijgen op
kinderbijslag BES omdat zij voldoen aan de in deze wet gestelde
voorwaarden. Deze specifieke groep heeft volgens cijfers van de Sociale
verzekeringsbank een omvang van ongeveer 30 kinderen. Wil men wel in
aanmerking komen voor kinderbijslag BES, dan kan de ouder de
tegemoetkoming in de kosten van de andere mogendheid stopzetten of
deze niet aanvragen. Het tweede lid voorziet in de specifieke omstandigheid dat er geen samenloop kan plaatsvinden voor een kind waarvoor
al een tegemoetkoming in de kosten van het kind wordt verkregen.
Hiermee wordt uitgesloten dat bijvoorbeeld de van de moeder gescheiden
vader een tegemoetkoming krijgt op grond van de AKW, en de moeder
een tegemoetkoming op grond van deze wet.
Artikel 8
Artikel 8 voorziet in het geven van een peildatum voor het bestaan van het
recht op kinderbijslag BES. Het recht wordt vastgesteld per maand,
waarbij de omstandigheden op de eerste dag van de maand bepalend
zijn.
Artikelen 9 en 10
Artikel 9 regelt de hoogte van het kinderbijslagbedrag BES. Voor de
openbare lichamen wordt dit bedrag per eiland afzonderlijk vastgesteld.
Artikel 10, eerste lid, voorziet in de indexatie van de in artikel 9 genoemde
bedragen. Indien uit door het Centraal Bureau voor de Statistiek vastgestelde gegevens blijkt dat de consumentenprijsindexcijfers van de
afzonderlijke openbare lichamen zijn gewijzigd, worden de bedragen,
genoemd in artikel 9, door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gewijzigd.
Indien er bijzondere omstandigheden zijn die nopen tot het tussentijds
wijzigen van de bedragen, genoemd in artikel 9, kunnen de bedragen door
de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden verhoogd.
Onder bijzondere omstandigheden kunnen onder meer wijzigingen in de
lokale omstandigheden worden verstaan.
Het derde lid regelt de samenloop tussen een herziening als bedoeld in
het eerste lid en een wijziging als bedoeld in het tweede lid. Hierbij is om
redenen van leesbaarheid afgeweken van de Aanwijzingen voor de
regelgeving (Ar 34) door de wijziging, bedoeld in het eerste lid, aan te
merken als een herziening.
Het vierde lid voorziet in een eenmalige aanpassing van het kinderbijslagbedrag BES. In aanmerking nemende dat niet uitgesloten is dat dit bedrag
op het moment van inwerkingtreding van deze wet niet juist meer zou
zijn, voorziet het onderhavige artikellid erin dat die bedragen eenmalig na
de datum van inwerkingtreding van de betreffende artikelen van deze wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

14

(naar boven) aangepast kunnen worden. Deze bevoegdheid vervalt zes
maanden na de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
Artikel 11
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voert deze wet uit op
de openbare lichamen. Hij beoordeelt in dat verband de aanvragen voor
de vaststelling van het recht op kinderbijslag BES. Deze beoordeling vindt
ten eerste plaats aan de hand van door de aanvrager verstrekte gegevens.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stelt een formulier ter
beschikking aan de aanvrager als vehikel voor het aanvragen van
kinderbijslag BES. Ook stelt het artikel voor om maar met ten hoogste één
jaar terugwerkende kracht vanaf het moment dat er recht op kinderbijslag
BES is vastgesteld, kinderbijslag BES toe te kunnen kennen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de bevoegdheid
om van het eerste lid af te wijken. In bijzondere gevallen kan hij ook
zonder aanvraag, ambtshalve vaststellen dat een recht op kinderbijslag
BES bestaat. Dit kan het geval zijn als kinderbijslag BES niet verwijtbaar
door de aanvrager niet is aangevraagd. Hierbij kan gedacht worden aan
gevallen waarbij ziekte in de weg heeft gestaan of staat van het indienen
van een aanvraag.
Het vijfde lid voorziet in een uitzondering op het derde lid. De terugwerkende kracht waarmee het recht op kinderbijslag BES kan ontstaan, reikt
niet verder dan tot de inwerkingtreding van dit artikel. Hiermee wordt
verhinderd dat er recht kan worden verkregen en kan worden uitgekeerd
voordat deze wet in werking is getreden. Een jaar na inwerkingtreding van
dit artikel is het vijfde lid uitgewerkt, aangezien de terugwerkende kracht
gemaximeerd is op een jaar. Daarom voorziet het zesde lid in het laten
vervallen van het vijfde en zesde lid.
Artikel 12
Dit artikel voorziet in het bepalen van termijnen voor het nemen van een
beschikking op grond van deze wet. Indien er een aanvraag wordt gedaan,
is de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid er in de regel toe
gehouden om binnen een redelijke termijn op de aanvraag te beschikken.
Deze redelijke termijn is in ieder geval afgelopen indien er niet binnen
acht weken een beschikking aan de aanvrager beschikbaar is gesteld.
Deze termijn kan worden verlengd met nogmaals acht weken, indien de
omstandigheden daartoe nopen. Wel dient de aanvrager daarvan door
middel van een kennisgeving op de hoogte te worden gesteld.
Artikel 13
Voorkomen dient te worden dat ten onrechte kinderbijslag BES is
verleend. Hoofdregel is daarom dat onverschuldigd uitgekeerde kinderbijslag BES wordt teruggevorderd, waardoor de rechtmatige toestand
wordt hersteld. Daarvoor is nodig dat het besluit tot toekenning van de
kinderbijslag BES kan worden herzien dan wel ingetrokken in de volgende
gevallen:
a. indien door het niet nakomen van de informatieverplichtingen of het
niet voldoen aan de controlevoorschriften van de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, ten onrechte kinderbijslag BES is
verleend;
b. indien ten onrechte kinderbijslag BES is verleend. Dit doet zich voor
indien Onze Minister abusievelijk kinderbijslag BES uitkeert;
c. indien door het niet nakomen van de informatieplicht niet meer kan
worden nagegaan of er recht op kinderbijslag BES bestaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

15

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan afzien van een
herziening of intrekking, indien daarvoor dringende redenen aanwezig
zijn.
Artikel 14
Dit artikel voorziet in een mededelingsplicht van de rechthebbende. Deze
rechthebbende is verplicht, op verzoek of uit eigen beweging, onverwijld
alle feiten en omstandigheden aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid mee te delen, waarvan het redelijkerwijs duidelijk is dat
deze feiten en omstandigheden van invloed kunnen zijn op het recht of
het geldend maken van het recht op kinderbijslag BES. Deze plicht geldt
ook voor degene die in aanmerking wenst te komen voor kinderbijslag
BES. Dit is in voorkomende situaties de aanvrager van kinderbijslag BES.
Artikel 15
Dit artikel voorziet in de mogelijkheid om controlevoorschriften vast te
stellen. Deze controlevoorschriften dienen noodzakelijk te zijn voor de
uitvoering van deze wet. De rechthebbende, alsmede degene die in
aanmerking wenst te komen voor kinderbijslag BES, is verplicht deze
voorschriften op te volgen, wil deze in aanmerking (blijven) komen voor
de kinderbijslag BES. Gedacht kan worden aan een verplichting om op het
kantoor van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid te
verschijnen of aan een verplichting tot het overleggen van een identificatiedocument.
Daarnaast behelst het artikel een algemene medewerkingsplicht om
samen te werken met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Daarnaast dient de rechthebbende, alsmede degene die in aanmerking
wenst te komen voor kinderbijslag BES, zich te onthouden van ernstige
misdragingen jegens de vertegenwoordiging van de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid bij het uitvoeren van het onderhavige
wetsvoorstel nadat dit wet is geworden. Deze bepaling is in verschillende
wetten opgenomen door de Wet maatregelen Wet werk en bijstand en
enkele andere wetten, en is analoog toepasbaar voor de uitvoering van de
kinderbijslag BES.14
Artikel 16
Indien niet voldaan wordt aan het bij de artikelen 14 en 15 gestelde, is
Onze Minister bevoegd tot het weigeren van de kinderbijslag BES. De op
te leggen weigering dient daarentegen wel proportioneel te zijn. Zo kan
het niet op tijd verschaffen van informatie niet meteen leiden tot
weigering van uitbetaling van het gehele bedrag aan kinderbijslag BES. In
het Europese deel van Nederland is hiervoor het Maatregelenbesluit
socialezekerheidswetten van toepassing, waarbij het opleggen van een
maatregel gekoppeld is aan de ernst van het vergrijp. Gezien de kleine
omvang van de openbare lichamen en rekening houdend met de
specifieke omstandigheden van de openbare lichamen zal een aparte
algemene maatregel van bestuur worden opgesteld.
Artikel 17
Indien recht op kinderbijslag BES is vastgesteld, dient deze te worden
uitbetaald. Dit artikel voorziet daarin. Het artikel regelt wie er betaalt,
wanneer (uiterlijk) dient te worden betaald, en wie de betaling ontvangt.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid betaalt, via zijn
vertegenwoordiging op de openbare lichamen, de kinderbijslag BES uit.
14

Kamerstukken II 2013/14, 33 801, nr. 3, blz. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

16

Indien het recht op kinderbijslag BES is vastgesteld, dient betaling uiterlijk
één maand na het tijdstip waarop het recht is vastgesteld, plaats te
vinden. Wanneer het een nieuwe aanvraag betreft, wordt de betaling
uiterlijk één maand na de datum van de beschikking gedaan. De betaling
is pas voltooid, indien de ontvanger de betaling heeft ontvangen. Het
tijdstip waarop creditering op de opgegeven bankrekening plaats vindt, is
daarmee leidend.
Het tweede tot en met vijfde lid regelen aan wie dient te worden betaald.
Dit is van belang indien er sprake is van meerdere rechthebbenden. Het
tweede lid voorziet in de situatie dat de twee rechthebbenden een
gezamenlijke huishouding vormen. Bij de aanvraag kan worden aangegeven aan wie van de twee rechthebbenden de daadwerkelijke uitbetaling
van de kinderbijslag BES dient plaats te vinden. Indien dit niet bij de
aanvraag is aangegeven voorziet het derde lid erin, dat de uitvoerder kan
bepalen aan wie de kinderbijslag BES zal worden uitbetaald.
Naast het voeren van een gezamenlijke huishouding is er maar één
mogelijkheid dat er meerdere rechthebbenden voor hetzelfde kind zijn: dit
kan indien de rechthebbenden geen gezamenlijke huishouding voeren en
het kind om onderwijsredenen of ziekte of handicap geen ingezetene is en
niet tot het huishouden (van één van beiden) behoort. In deze situatie
voorziet het vierde lid. Dat lid bepaalt dat de uitbetaling van het recht
geschiedt aan de rechthebbende waar het kind als laatste zijn woonverblijf
had. Hieronder wordt tevens verstaan – voor zover de rechthebbenden
pas nadat het kind om onderwijsredenen of wegens ziekte of handicap de
openbare lichamen en het huishouden heeft verlaten, de gezamenlijke
huishouding hebben beëindigd – de ouder die als laatste is aangewezen
om het recht op kinderbijslag BES uitbetaald te krijgen.
In afwijking van het eerste lid voorziet het vijfde lid in een langere termijn
van betaling. Deze termijn wordt eenmalig vastgesteld op drie maanden.
Het artikellid voorziet in het vervallen van het lid, aangezien dit lid ruim
binnen een jaar is uitgewerkt. Voor een verdere toelichting op deze
langere termijn van betaling, zie hoofdstuk 9 van het algemene deel van
deze memorie van toelichting.
Artikel 18
Het beoogde artikel 18 voorziet in enkele bepalingen omtrent de
opschorting van de betaling van de kinderbijslag BES. De Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid dient de betaling op te schorten,
indien deze duidelijke aanwijzingen of een gegrond vermoeden heeft dat
er geen recht meer is op kinderbijslag BES. Dit kan bijvoorbeeld
voorkomen indien het kind geen ingezetene meer is en niet meer tot het
huishouden behoort, terwijl er geen sprake is van een uitzonderingsituatie
als bedoeld in artikel 5, tweede lid.
Daarnaast wordt de betaling opgeschort indien er niet voldaan is aan het
gestelde in de artikelen 14 en 15.
Ook wordt de betaling opgeschort indien in een basisadministratie een
adres staat dat afwijkt van het adres dat de rechthebbende en het kind
waarvoor het recht wordt verkregen, heeft opgegeven.
Er vindt geen opschorting plaats indien de afwijking geen gevolg kan
hebben voor het recht op kinderbijslag BES, dan wel in het geval dat de
afwijking niet aan de rechthebbende kan worden verweten. Daarnaast is
in het vierde lid bepaald dat er niet overgegaan wordt tot opschorting
voordat de rechthebbende in de gelegenheid is gesteld om zijn zienswijze
bekend te maken, indien de opschorting gebaseerd is op gegevens over
feiten of belangen die de rechthebbende betreffen, welke niet door de
rechthebbende zelf zijn verstrekt. Dit is bijvoorbeeld het geval indien er
wordt overgegaan tot opschorting in verband met duidelijke aanwijzingen
of een gegrond vermoeden dat er sprake is van ongerechtvaardigde
samenloop van kinderbijslag BES en studiefinanciering BES.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

17

Artikel 19
Het voorgestelde artikel behelst een vervaltermijn van drie maanden na
de betaalbaarstelling van de kinderbijslag BES. Indien niet binnen drie
maanden het bedrag aan kinderbijslag BES in ontvangst is genomen, dan
wel is ingevorderd, wordt het bedrag aan kinderbijslag BES niet meer
uitbetaald. Er is een hardheidsclausule opgenomen die de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid bevoegd maakt om van de gestelde
termijn af te wijken indien onverkorte toepassing daarvan zou leiden tot
overwegende onbillijkheid. Voor de formulering van deze clausule is
aansluiting gezocht bij de model hardheidsclausule uit de Aanwijzingen
voor de regelgeving (Ar 131a).
Artikel 20
De kinderbijslag BES is bedoeld voor de onderhoudskosten van kinderen.
Om ervoor te zorgen dat de kinderbijslag BES ook daadwerkelijk daarvoor
kan worden aangewend, voorziet het artikel erin dat geen beslag kan
worden gelegd op de kinderbijslag BES.
Dit artikel is vergelijkbaar met de artikelen 18 van de Wet algemene
ouderdomsverzekering BES en 23 van de Wet algemene weduwen- en
wezenuitkering BES.
Artikel 21
Het artikel beoogt het mogelijk te maken dat de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid de onverschuldigd betaalde kinderbijslag BES
kan terugvorderen. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
kan overgaan tot terugvordering indien er door toedoen van de rechthebbende onverschuldigd kinderbijslag BES aan de belanghebbende is
uitgekeerd. Daarnaast is het mogelijk dat de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid abusievelijk kinderbijslag BES uitbetaalt. Ook dit bedrag
kan worden teruggevorderd.
Het is voorts mogelijk dat met terugwerkende kracht een tegemoetkoming
in de kosten van het kind door een andere mogendheid wordt uitgekeerd.
Indien dit gebeurt, is met terugwerkende kracht ten onrechte kinderbijslag
BES verleend. Deze kan dan ook worden teruggevorderd.
Om te bepalen wanneer terugvordering dient plaats te vinden, voorziet
het tweede lid in de totstandkoming van een algemene maatregel van
bestuur.
Artikel 22
Met deze bepaling wordt voorgesteld om aan de eventuele terugvordering
van een onverschuldigde betaling van kinderbijslag BES door de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een preferentie toe te kennen.
Artikel 23
Het voorgestelde artikel voorziet in de mogelijkheid van het opleggen van
een bestuurlijke boete indien de informatieplicht van artikel 14 wordt
geschonden. De hoogte van de boete kan, indien er geen sprake is van
een benadelingsbedrag, niet hoger zijn dan het bedrag, genoemd in
artikel 27, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht BES. Bij algemene
maatregel van bestuur kan worden bepaald wanneer men een bestuurlijke
boete oplegt en wat de precieze hoogte moet zijn van de bestuurlijke
boete. Tevens kunnen daar regels met betrekking tot verrekening van de
bestuurlijke boete met het bedrag aan kinderbijslag BES in worden
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

18

Uitgangspunt voor deze algemene maatregel van bestuur zal zijn dat de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een bestuurlijke boete
oplegt, tenzij er redenen zijn om hiervan af te zien.
Artikel 24
Ten behoeve van de uitvoering van dit wetsvoorstel dient het mogelijk te
zijn dat de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gegevens
uitwisselt met enkele andere bestuursorganen. Zo dient er ten behoeve
van voorkoming van de samenloop van kinderbijslag BES en studiefinanciering BES, zoals opgenomen in artikel 6 van dit wetsvoorstel, een
gegevensuitwisseling te zijn tussen de beide uitvoerders. De Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voert de Wet studiefinanciering BES
uit op de openbare lichamen. De Dienst Uitvoering Onderwijs voert in
opdracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Wet
studiefinanciering 2000 uit in het Europese deel van Nederland. Dit artikel
voorziet aldus ook in een uitwisseling van gegevens met de Dienst
Uitvoering Onderwijs.
Deze gegevensuitwisseling gaat niet verder dan noodzakelijk in het kader
van deze wet.
In het kader van het tegengaan van samenloop tussen kinderbijslag BES
en kinderbijslag, voorziet het artikel tevens in gegevensuitwisseling met
de Sociale verzekeringsbank. De Sociale verzekeringsbank voert de AKW
uit in het Europese deel van Nederland. De Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid kan al op basis van de Wet basisadministratie persoonsgegevens BES gegevens uit een basisadministratie opvragen, om zo te
achterhalen waar iemand zijn woonplaats heeft. Dat is van belang voor
het vaststellen van het recht op kinderbijslag BES en de uitbetaling
daarvan.
Artikel 25
Zie voor dit artikel hoofdstuk 7 van het algemene deel van de memorie
van toelichting.
Artikelen 26, 27 en 28
In artikel 24, eerste lid, onderdeel a, van de Wet inkomstenbelasting BES
(Wet ib BES) is geregeld dat als tot het huishouden van de belastingplichtige een kind behoort dat bij de aanvang van het kalenderjaar de
leeftijd van 18 jaar niet heeft bereikt, op het belastbaar inkomen van
binnenlands belastingplichtigen een kindertoeslag ter grootte van 1.522
USD per kind, doch niet meer dan 3.044 USD in mindering wordt
gebracht.15 In artikel 8 van de Wet loonbelasting BES (Wet lb BES) wordt
voor de toepassing van de kindertoeslag bij de bepaling van het bedrag
van de verschuldigde belasting verwezen naar artikel 24 van de Wet ib
BES. In artikel 8, tweede lid, van de Wet lb BES is geregeld dat als de
werknemer over loontijdvakken die geheel of gedeeltelijk samenvallen
loon geniet uit meer dan één dienstbetrekking of vroegere dienstbetrekking dan wel van meer dan één inhoudingsplichtige en dit loon voor
de berekening van de belasting niet wordt samengevoegd, de werknemer
de kindertoeslag slechts in één dienstbetrekking dan wel tegenover één
inhoudingsplichtige geldend kan maken.
In artikel 8.10 van de Belastingwet BES is opgenomen dat navordering kan
plaatsvinden indien te weinig belasting is geheven doordat de belasting-

15

Bedragen geldend per 1 januari 2015. Zie de Regeling van de Staatssecretaris van Financiën
van 30 december 2014 tot bijstelling bedragen Wet inkomstenbelasting BES en vaststelling
loonbelasting- en premietabellen Wet loonbelasting BES (Stcrt. 2014, 36637).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

19

vrije som of de kindertoeslag ten onrechte of tot een te hoog bedrag is
verleend.
De artikelen 26, 27 en 28 strekken er toe de kindertoeslag te beëindigen
door deze te schrappen in artikel 24, eerste lid, onderdeel a, van de Wet ib
BES en ook de verwijzingen daarnaar te schrappen in de Wet lb BES en de
Belastingwet BES.
Artikel 29
De motie Schouten-Van Laar roept op tot inwerkingtreding van een
kinderbijslagregeling voor de openbare lichamen per 1 januari 2016. Met
dit voorstel van wet zet de regering zich in om gehoor te geven aan deze
motie. Door de twee maatregelen (zie hoofdstuk 9 van het algemene deel
van deze memorie van toelichting) die de inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel begeleiden en extra inzet van tijdelijk personeel voorziet de
regering dat de beoogde datum van inwerkingtreding van 1 januari 2016
haalbaar en uitvoerbaar is.
Indien het wetsvoorstel pas (kort) na 1 januari 2016 in werking kan treden,
kan bij koninklijk besluit worden besloten terugwerkende kracht te
verlenen tot 1 januari 2016.
Op dit moment wordt een latere inwerkingtreding voorzien van artikel 6,
derde lid, omdat de reisvoorziening op basis van de Wet studiefinanciering 2000 voor de mbo-deelnemer, zoals nu voorzien, eerst op 1 januari
2017 beschikbaar komt. Tevens wordt voorzien dat artikel 26 op een later
tijdstip in werking zal treden, zodat de eventuele navorderingen met
betrekking tot de kindertoeslag nog doorgang kunnen vinden.
De Wet raadgevend referendum is van toepassing op deze wet. Omdat het
uitvoeringstechnisch niet mogelijk is om een periode vrij te houden voor
een mogelijk raadgevend referendum en tevens gehoor te geven aan de
motie Schouten-Van Laar, voorziet het tweede lid in een beroep op
artikel 12 van de Wet raadgevend referendum. Dat biedt de mogelijkheid
om dit wetsvoorstel in afwijking van de Wet raadgevend referendum met
ingang van 1 januari 2016 in werking te laten treden.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 275, nr. 3

20