Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 927

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2022)

Nr. 130

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 20 mei 2022
De vaste commissie voor Financiën heeft op 20 april 2022 overleg gevoerd
met de heer Van Rij, Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst, over:
– de brief van de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst
d.d. 15 april 2022 inzake voorbereiding technische briefing
over box 3 (Kamerstuk 35 927, nr. 125);
– de brief van de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst
d.d. 4 februari 2022 inzake publicatie uitspraak op massaal
bezwaar box 3 (Kamerstuk 35 927, nr. 107);
– de brief van de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst
d.d. 1 maart 2022 inzake toezegging gedaan tijdens het debat
over de uitspraak van de Hoge Raad, over box 3 (Kamerstuk
35 927, nr. 112);
– de brief van de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst
d.d. 1 maart 2022 inzake gevolgen arrest box 3 lopende
processen Belastingdienst (Kamerstukken 31 066 en 35 927,
nr. 983);
– de brief van de Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst
d.d. 5 april 2022 inzake aanbod technische briefing over box 3
(Kamerstuk 35 927, nr. 127).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-35927-130
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

1

Voorzitter: Tielen
Griffier: Lips
Aanwezig zijn dertien leden der Kamer, te weten: Alkaya, Inge van Dijk,
Ephraim, Eppink, Grinwis, Idsinga, Romke de Jong, Van der Lee, Edgar
Mulder, Nijboer, Omtzigt, Stoffer en Tielen,
en de heer Van Rij, Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst.
Aanvang 16.30 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag allemaal. Het is 16.30 uur en dat betekent dat de vaste
Kamercommissie voor Financiën gaat beginnen met het commissiedebat
met de mooie titel: Opties voor rechtsherstel box 3. Dan weten de meeste
mensen die meekijken wel waar het over gaat. Zo niet, dan zal dat
gedurende de eerste termijn van de zijde van de Kamer wel duidelijk
worden. Ik heet de Staatssecretaris van Financiën, de heer Van Rij, van
harte welkom in ons midden en natuurlijk ook mijn collega-Kamerleden:
de heer Romke de Jong namens D66, meneer Ephraim namens de Groep
Van Haga, meneer Eppink namens JA21, meneer Van der Lee namens
GroenLinks, meneer Stoffer namens de Staatkundig Gereformeerde Partij,
mevrouw Van Dijk namens het CDA en meneer Alkaya namens de
Socialistische Partij. Ook meneer Idsinga namens de VVD voegt zich bij
ons. Meneer Nijboer zal zo ook zijn zetel innemen, omdat hij gaat spreken
namens de Partij van de Arbeid. Ik vermoed dat de heer Omtzigt ook nog
bij ons aansluit, maar die zien we dan vanzelf komen.
We hebben tot 19.30 uur ingepland voor dit debat. Dat betekent dat u vier
minuten spreektijd heeft per lid. Ik ga u vier interrupties in de eerste
termijn toestaan. Mocht het dan allemaal niet verder gaan, dan kunnen we
ons daar alsnog op beroepen, maar we gaan er nu gewoon mee aan de
slag. Meneer De Jong namens D66 gaat van start. Meneer De Jong
namens D66.
De heer Romke de Jong (D66):
Voorzitter, dank u wel. Welkom aan de Staatssecretaris. Ik wil hem als
eerste danken voor de technische briefing van gister. «Verhelderend» is
misschien niet helemaal het goede woord, maar de briefing gaf wel
inzicht in alle uitdagingen die nu voor ons liggen. Ik heb daar voor mezelf
na een nachtje slapen drie grote uitdagingen aan overgehouden. Eén: de
juridische houdbaarheid. Twee: de dubbele hersteloperatie en de
uitvoeringskosten. Drie: maatschappelijke acceptatie.
Ik begin bij de juridische houdbaarheid. Ik begrijp dat de vraag voorligt of
mensen die geen bezwaar hebben gemaakt en al een definitieve aanslag
hebben ontvangen, ook rechtsherstel moeten krijgen. Aan de ene kant
begrijp ik heel goed de gedachte om alle spaarders rechtsherstel te
bieden. Aan de andere kant heeft dit ook gewoon een hele grote precedentwerking en invloed op het beginsel van de rechtskracht van besluiten.
Ik vraag me daarom af: zijn er voorbeelden uit het verleden waarbij
definitieve aanslagen van belastingplichtigen toch nog zijn opengebroken? Zo ja, hoe is daar dan mee omgegaan? Ik begrijp ook dat voor
deze kwestie weer zaken bij de rechter voorliggen. De vraag aan de
Staatssecretaris is dus: kan het nuttig zijn om de uitspraak van de Hoge
Raad hierover af te wachten? Wanneer kan de uitspraak van de Hoge Raad
worden verwacht? Kan de Hoge Raad dit ook met spoed behandelen?
Dan naar de mogelijk dubbele hersteloperatie en uitvoeringskosten. De
angst die ik gister voelde bij de technische briefing, zit ook in het feit dat
de Belastingdienst aangeeft dat een hersteloperatie boven op een
hersteloperatie leidt tot onoverkomelijke uitvoeringsproblemen en dat het
een weerslag zal hebben op de gehele Belastingdienst. Zo horen wij dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

2

als de Belastingdienst een veer moet laten, dat misschien wel bij toezicht
en handhaving moet gebeuren. Mijn collega van de VVD, Idsinga, gaf in
het vorige debat ook aan dat we er juist strak op moeten zijn dat we die
handhaving wel houden. Hoe waarborgt de Staatssecretaris deze
controle? Op welk gebied laat de Belastingdienst het dan liggen? Hoe
worden die keuzes gemaakt? Waar ziet de Staatssecretaris kansen om de
kwaliteit van de Belastingdienst op peil te houden?
Ook de ICT heeft hieronder te lijden, want er moet ICT worden ontwikkeld
omdat ongestructureerd bezwaar maken niet mogelijk is. Dat werd
gisteren ook in de briefing genoemd. Dus ook hierbij de vraag: welke
projecten gaan dan opschuiven en hoe gaan we daarin keuzes maken?
Welke invloed heeft de tegenbewijsregeling op het geheel?
Voorzitter. Ik vind het oprecht lastig om een goed beeld te krijgen van de
uitvoeringsgevolgen. Zoals ik al zei: ik maak me zorgen. Kan de Staatssecretaris daarom een stroomschema maken van de uitvoeringsgevolgen,
afhankelijk van de opties die worden gekozen? Welke betekenis heeft deze
operatie voor de invoering van het stelsel over daadwerkelijk rendement?
Voorzitter, dan het laatste blok: maatschappelijke acceptatie. De juridische
houdbaarheid hangt ook af van de maatschappelijke acceptatie, hoorden
we gisteren. Dat is natuurlijk een risicovolle constatering, ook voor het
vervolg van deze procedure, want is dit een prikkel om overmatig te
compenseren? Mijn fractie heeft echt terughoudendheid met betrekking
tot enorme overcompensatie. Daar ontvang ik graag een reactie op.
Voorzitter, ik rond af. We moeten rechtsherstel bieden aan de kleine
spaarders die daar recht op hebben na de uitspraak van de Hoge Raad.
Daar moeten we nu mee aan de slag. Maar mijn fractie heeft er wel echt
moeite mee als we mensen met grote vermogens gaan compenseren. We
vinden dat er eerlijk belasting betaald moet worden, maar dat grotere
vermogens meer mogen bijdragen. Ons standpunt blijft dat we rechtsherstel willen zoeken in hetzelfde domein; dat zei ik de vorige keer ook.
Maar we zijn nog steeds pleisters aan het plakken. Sterker nog, het lijken
nu eerder rollen verband. Eigenlijk moeten we dus zo snel mogelijk naar
het reële rendement. Mijn fractie wil er alles aan doen om dat zo snel
mogelijk te realiseren, zodat deze aannames en dit ongemak veranderen
in het feit dat zwaardere schouders best zwaardere lasten kunnen dragen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer De Jong. Eerst een interruptie van de heer Van der
Lee.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik vond het hele goede vragen en ben erg benieuwd naar alle antwoorden,
maar ik ben ook benieuwd waar D66 precies staat. Los van de exacte
inrichting van de compensatie en de omvang ervan, ben ik wel benieuwd
naar de dekking ervan. Vindt D66 dat de financiering van alle kosten die
gemoeid zijn met deze reparatie uitsluitend moet worden neergelegd bij
mensen die vermogen hebben? Of is het voor D66 zelfs mogelijk dat
mensen die helemaal geen vermogen hebben, voor een deel moeten
bijdragen aan de oplossing van dit probleem?
De heer Romke de Jong (D66):
Ik zei het in het vorige debat en zeg het opnieuw: wat D66 betreft komen
de lasten niet bij de werkenden te liggen en kijken we niet naar de
uitgaven die we hebben afgesproken, want we zijn heel blij met dat
pakket. Wat ons betreft zoeken we binnen dat domein. Als dat betekent
dat we verder moeten kijken dan box 3, dus eventueel ook naar box 2, is
dat voor ons bespreekbaar. Het eerlijke verhaal is echter wel, en dat weet
de heer Van der Lee ook, dat D66 het niet alleen voor het zeggen heeft. Op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

3

een gegeven moment zullen we tot iets moeten komen. Maar de inzet van
D66 is exact zoals ik die nu schets.
De voorzitter:
Meneer Ephraim heeft ook een interruptie voor u.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
Hoe definieert de heer De Jong reëel rendement? Gaat hij uit van een
capital gains tax of een current income tax, waardeverminderingen, niet
genoteerde obligaties, private equity? Moet alles getaxeerd worden? Gaan
we tussentijdse verkopen of verliezen meenemen? Hoe ziet u dat
eigenlijk?
De heer Romke de Jong (D66):
Ik ben heel blij met deze constructieve houding van de heer Ephraim. Het
verschil is alleen dat we hebben afgesproken dat we naar een heffing toe
willen op grond van een eerlijker rendement. Dat wil hopelijk een
meerderheid van deze Kamer. Daar zullen we de komende tijd aan moeten
werken. Als u mij vraagt hoe dat exacte stelsel eruitziet, waar ik dat wel of
niet wil, kan ik daar nu geen antwoord op geven. Wat ik wel belangrijk
vind om te vermelden, is dat ik het eerlijk vind om mensen met meer
vermogen, met meer inkomen uit grote vermogens, wat zwaarder te
belasten. Met die gegevens wil ik heel graag werken met de Staatssecretaris aan dat stelsel van reëel rendement.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
Dat is geen antwoord op mijn vraag. Hij noemt de term «reëel
rendement» en ik vroeg hoe hij dat definieert. Ik constateer dat de heer De
Jong geen definitie heeft van reëel rendement.
De heer Romke de Jong (D66):
Die constatering deel ik niet met u, ik zeg alleen dat die niet vastomlijnd is,
zoals u zelf ook opties aangeeft. Die heb ik nu niet voor u. Als u zegt:
specificeer het nader, schrijf het op een briefje, dan gaat me dat nu niet
lukken. Wat ik wel zeg, is dat ik er heel graag aan wil werken en wat voor
ons de contouren zijn.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer De Jong. Inmiddels zijn ook bij ons aangeschoven
meneer Grinwis namens de ChristenUnie, meneer Omtzigt en meneer
Edgar Mulder namens de PVV. Het woord is nu aan de heer Ephraim, die
spreekt namens de Groep Van Haga.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
Voorzitter. De Hoge Raad heeft op 24 december 2021 geoordeeld dat de
forfaitaire vermogensrendementsheffing in box 3 vanaf 2017 in strijd is
met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod. De Staatssecretaris
heeft nu twee volgens hem haalbare opties neergelegd om tot rechtsherstel te komen voor de gedupeerden. Daarmee hield het kabinet zich
wel heel opzichtig aan leading the witness, want er waren vier opties of
varianten.
Optie 1 is om de gehele box 3-opbrengst terug te geven. Deze variant
wordt door de Staatssecretaris onhaalbaar genoemd. Dat is feitelijk
onjuist. In zijn brief van 15 april jongstleden schrijft de Staatssecretaris
zelf dat dit de meest eenvoudige beleidsoptie is en dat deze variant snel
duidelijkheid geeft, geen juridische risico’s kent en goed uitvoerbaar is.
Dat klinkt BVNL als muziek in de oren, want indien de Staat onrechtmatig
heeft gehandeld, dient het rechtsherstel snel, compleet en ruimhartig te
zijn. Rechtsherstel moet voor iedereen gelden, anders zou je alleen eerlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

4

behandeld worden als je naar de rechter gaat. Dat lijkt me discriminerend
en niet-inclusief.
Dat deze variant 26,5 miljard kost, maakt deze optie niet onhaalbaar. Het is
een politieke keuze die aan de Tweede Kamer is. BVNL kiest dus voor deze
optie, want zoals bekend zijn we tegen elke vermogensbelasting, in welke
vorm dan ook. Over het privévermogen is tenslotte al vele malen
belasting betaald: inkomstenbelasting, hondenbelasting, toeristenbelasting, accijnzen, noem maar op; vliegtaks en misschien straks vleestaks.
Optie 2 is de spaarvariant, waarbij mensen met vooral spaargeld het
terugkrijgen, met het bekende prijskaartje van 6,9 miljard, dat kan oplopen
tot 12 miljard. Optie 3 is de variant met meerdere vermogenscategorieën
waarbij grotere spaarders geld terugkrijgen en grote beleggers mogelijk
ook. Deze kent een prijskaartje van 11,7 miljard. Optie 4 is volgens de
Belastingdienst onuitvoerbaar. Gezien het verleden van de Belastingdienst
en de verouderde ICT-systemen wil ik dat geloven.
Over de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van de beide voorkeursvarianten
zijn we in de technische briefing van gisteren niet gerustgesteld. Ook dat
pleit voor optie 1, waar geen juridische en uitvoeringstechnische risico’s
aan kleven.
Kan de Staatssecretaris onze zorgen over zijn voorkeursvarianten
wegnemen en garanderen dat de uitvoerbaarheid, gezien de eerdere
problemen bij de Belastingdienst, in geen enkele omstandigheid in het
geding is?
De Belastingdienst telt 2.200 fte’s voor toezicht en bezwaar bij de
inkomstenbelasting. Ter vergelijking, dat leek me wel aardig: het grote
Nederlandse bankwezen heeft momenteel ruim 9.000 fte’s voor
compliance.
BVNL kiest voor compensatie voor alle gedupeerden, dus ook voor de
mensen die geen bezwaar gemaakt hebben. Wat onrechtmatig verkregen
is, moet immers teruggegeven worden. Zoals hoogleraar belastingrecht
Koos Boer afgelopen zaterdag in het FD zei: «Als de overheid ruimhartig
wil compenseren, moet het niet aan de achterkant gaan knijpen door
beleggers uit te sluiten. Dat zal leiden tot nieuwe procedures.» Zo is het
maar net.
We lopen wat vooruit, maar voor BVNL is het onbespreekbaar dat de
hardwerkende Nederlander moet opdraaien voor zijn eigen compensatie.
Ik heb het al eerder gezegd, plenair: laat de Staat niet een zakkenroller zijn
die de geroofde portemonnee met excuses teruggeeft aan het slachtoffer,
die er daarna achter komt dat in ruil zijn polshorloge gestolen is.
Het is dezelfde hardwerkende Nederlander die in een bedrijf of
huishouden maar één mogelijkheid heeft, wanneer zich financiële
tegenvallers aandienen: de broekriem aanhalen of de tering naar de
nering zetten, als u het zo wilt noemen. Laten we de Staat ook eens als
een mkb-onderneming beschouwen, of laten we eens gek doen: als
burger beschouwen, dus niet de lasten voor burgers en bedrijven
omhoog, maar de uitgaven die de Staat doet of voornemens is te doen,
moeten omlaag. En ja, dat kan snijden in kostbare linkse hobby’s met zich
meebrengen. Maar niet getreurd, er is voor klimaat- en stikstofbeleid 60
miljard gereserveerd, buiten alle verkiezingsprogramma’s om. Daar kan
best wat vanaf.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Ephraim. Dan geef ik het woord aan de heer Eppink,
die spreekt namens JA21.
De heer Eppink (JA21):
Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik mijn collega’s in de Kamer
bedanken voor het steunen van mijn motie om de kleine spaarders als
eersten te compenseren. Ook dank ik de collega’s namens de vele
spaarders in Nederland, van wie ik ook vele e-mails heb mogen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

5

ontvangen. De Staatssecretaris schrijft dat hij rekening gaat houden met
kleine spaarders, conform de motie. Gisteren vroeg ik tijdens de briefing
hoe het Ministerie van Financiën een kleine spaarder fiscaal-juridisch
definieert, maar ik kreeg geen antwoord op die vraag. Ik vraag vandaag
dus hetzelfde aan de Staatssecretaris: hoe definieert hij een kleine
spaarder?
De voorzitter:
Maar voordat de Staatssecretaris daarop ingaat, heeft de heer Grinwis een
interruptie voor u.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik was gisteren ook bij die briefing. De heer Eppink kreeg wél een
antwoord, namelijk dat het een politiek antwoord is en dat het onder
andere aan de heer Eppink zelf is om daar antwoord op te geven. Mijn
vraag is dus hoe de heer Eppink zelf zijn motie leest. Wat is een kleine
spaarder volgens de heer Eppink?
De heer Eppink (JA21):
Dat is heel eenvoudig. Dan ga ik verder met mijn betoog, want daar was ik
net aan toe.
De voorzitter:
Vervolgt u uw betoog.
De heer Eppink (JA21):
Ik had er al rekening mee gehouden. Ik heb de Kamerstukken van het
kabinet nog eens verder geanalyseerd. De term «kleine spaarder» werd al
eerder gebruikt door uw voorgangers, onder wie in 2015 de heer Wiebes
en in 2017 de heer Snel. Het kabinet werkt dus al geruime tijd met deze
term. Maar kennelijk is er geen fiscaal-juridische definitie aan gekoppeld.
Een ruwe schatting van een kleine spaarder is een politieke keuze, zoals
net ook werd gezegd. Dat klopt. Daarom moet dit zorgvuldig bepaald
worden.
De eerste vraag is natuurlijk waar de grens ligt. Een kleine spaarder is een
persoon die naast een gering inkomen een appeltje voor de dorst heeft,
namelijk een spaarpot, en niet of nauwelijks beleggingen. Hoe groot is
deze spaarpot? Is een spaarder met € 100.000 of € 150.000 nog een kleine
spaarder? Mijn vraag aan de Staatssecretaris is of dit soort scenario’s al is
onderzocht om het begrip «kleine spaarder» preciezer in kaart te kunnen
brengen, want dit begrip komt al eerder voor in documenten van het
kabinet zelf.
Men kan ook een sociaaleconomisch profiel maken van een kleine
spaarder. Onder kleine spaarders zijn veel ouderen met enkel een
AOW-uitkering, die wat geld hebben gespaard voor de oude dag;
spaargeld als aanvulling op de kosten van levensonderhoud. Maar elk jaar
kwam de fiscus om een steeds grotere hap uit het spaarvermogen weg te
nemen, terwijl de rente daalde naar het nulpunt of zelfs negatief werd.
Ouderen merkten bovendien dat hun AOW-uitkering niet was
geïndexeerd, terwijl alle andere uitkeringen dat wel waren en inflatie hun
inkomen verder wegvreet.
In deze situatie gaan we terug naar een toestand waarin oud tegelijk arm
is. Daarom mijn voorstel om derhalve het rechtsherstel te laten beginnen
bij de zwaksten onder de kleine spaarders, conform de Kamermotie, niet
alleen voor de bezwaarmakers maar voor alle belastingplichtigen. Kan de
Staatssecretaris zich vinden in die benadering?
Dank u.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

6

Dank u wel, meneer Eppink. Ik vraag ook u uw microfoon uit te doen, dan
kan de heer Van der Lee namens GroenLinks zijn bijdrage leveren.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Allereerst zou ik de Staatssecretaris willen vragen:
hoe heeft het nou zover kunnen komen? Waarom is er niet eerder
ingegrepen? Waarom is er niet eerder gekozen voor een progressieve
vermogensbelasting? Waarom is het arrest bij de Hoge Raad tot stand
gekomen en heeft de Staat die zaak verloren? Wat is daar misgegaan?
Ten tweede wil ik graag duidelijkheid hebben over alle kosten die in het
geding zijn als het gaat om het rechtsherstel. We hebben allerlei tabellen
gekregen over compensatievarianten, maar het is onduidelijk wat de
uitvoeringskosten zijn. Er wordt gesproken over 300 tot 3.000 fte’s. Is dat
30 tot 300 miljoen aan kosten? Kunnen we daar als Kamer inzicht in
krijgen?
Naast de compensatie en de uitvoeringskosten zien we ook dat er een
verlies dreigt aan inkomsten in 2023 en 2024, oplopend van 800 miljoen
voor beide jaren bij de spaarvariant naar 1,2 miljard bij de andere
varianten. Wordt dit allemaal gezien als tegenvallers in de inkomstensfeer? Wordt dit gezien als uitgaven? Hoe past dit in de begrotingsregels?
Voor GroenLinks is het duidelijk dat in welke vorm de compensatie, de
uitvoering en het verlies aan inkomsten ook zal plaatsvinden, de dekking
ervan volledig moet komen uit het vermogensdomein. Het kan niet zo zijn
dat mensen zonder vermogen moeten bijdragen aan het oplossen van dit
vraagstuk. Is de Staatssecretaris dat met GroenLinks eens? Wat wordt er
bedoeld met dat «er gekeken wordt naar het vermogensdomein», zoals
over dekking in de brief staat? Er is nog helemaal geen specifieke
invulling. Ja, wij kijken ook altijd naar het vermogensdomein, maar de
oplossingen variëren, denk ik, dus wat wordt daarmee bedoeld? Wanneer
krijgt de Kamer inzicht in hoe dit vraagstuk gedekt gaat worden?
Gisteren heb ik in de technische briefing ook gevraagd of het niet mogelijk
is om ergens een cap te leggen. Je kunt heel lang discussiëren over wat
een kleine of grote spaarder is, maar iemand die een miljoen euro puur
aan spaargeld heeft, naast andere beleggingen en mogelijk nog een eigen
huis, kan toch niemand een kleine spaarder noemen? Kan daar niet een
cap worden gelegd? We begrepen dat er nog een commissie voor is, qua
bevoegdheid, maar daar kan toch juridisch wat aan gedaan worden, door
wetgeving? Die cap kan een absoluut bedrag zijn, maar het kan misschien
ook in relatieve termen. Ik bedoel dat je zegt: als het bespaaraandeel 50%
of lager is, word je gecompenseerd en anders niet. Zijn daar varianten
voor? Hoe denkt de Staatssecretaris daarover?
Ik zag ook een interessante suggestie van Jan van de Streek voor de
vormgeving en de uitvoering van de compensatie. Is het niet mogelijk om
dat te doen in de vorm van een tax credit op de vermogensaanwasbelasting die over een aantal jaren wordt ingevoerd? Dan doe je het niet
onmiddellijk, dus dan kost het wat meer tijd, maar dat zou de uitvoering
misschien wat eenvoudiger kunnen maken. Heeft het kabinet ook
nagedacht over dat type varianten?
Hoe dan ook zijn er zeer omvangrijke financiële middelen nodig bij de
voorstellen die nu op tafel liggen. We hebben ook gezien dat er een
complex rechtsdilemma aan ten grondslag ligt. Wat ik niet begrijp, is dat
de Staatssecretaris negatief oordeelt over de invoering van een vermogensbelasting, want in het advies van de landsadvocaat lees ik dat dat wel
degelijk kan. Dat is een andere grondslag. Je moet wel kijken naar de
vrijstelling en qua tarief moet je het ook niet te gek maken, maar kan de
Staatssecretaris bevestigen dat het juridisch gewoon mogelijk is? Is hij
ook bereid om daarnaar te kijken als het gaat om de dekking?
De tegenvallers in 2023 en 2024 kunnen ook nog worden ondervangen
door aan de knoppen te draaien van het voorstel zoals het nu voorligt. Of
is dat juridisch een onbegaanbare weg en moet de dekking bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

7

uit box 2 of elders komen? Ook daar zou ik graag een antwoord op willen
van de Staatssecretaris.
Ik geloof dat ik aan mijn tijd zit.
De voorzitter:
U zit aan uw tijd.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dan hou ik er even mee op.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van der Lee. Dan geef ik het woord aan de heer
Stoffer, die spreekt namens de SGP.
De heer Stoffer (SGP):
Dank, voorzitter. Soms zit een touw zo erg in de war en zitten er zo veel
knopen in dat je het nauwelijks meer uit elkaar kunt krijgen. Het goede
nieuws is dat het meestal met heel veel geduld en gepriegel wel lukt,
maar het slechte nieuws is dat het herstel van box 3 ook zo’n verward
touw met heel veel knopen blijkt te zijn. Het lijkt alsof we het moeten
ontrafelen met onze ogen dicht en dat bij elke losgemaakte knoop er nog
twee bij komen, en dat het eigenlijk ook deze week nog af moet zijn.
Voorzitter. Laat ik er helder over zijn, wat de SGP betreft worden alle
belastingplichtigen met spaargeld recht gedaan. Niet alleen de bezwaarmakers, maar alle spaarders hebben de afgelopen jaren te veel betaald.
Belasting betalen is geen pretje, maar te veel betalen al helemaal niet.
Er moet ook een keus gemaakt worden in hoe we herstellen. Voor de SGP
staan een paar belangrijke punten voorop. Eén: spaarders moeten geld
terugkrijgen. Twee: het moet eerlijk en rechtvaardig. Drie: het moet
uitvoerbaar zijn voor de Belastingdienst en juridisch houdbaar. Maar
goed, dat is bij alle opties enigszins problematisch. Ook de rekening moet
eerlijk verdeeld worden.
Beleggers kennen vaak veel schommelingen in hun rendementen. Daar
zomaar een paar jaar uitpikken, zoals in de tweede variant gebeurt, lijkt
ons niet rechtvaardig. In die variant betalen ze in goede jaren eigenlijk te
weinig, omdat het fictieve rendement lager is dan hun werkelijke
rendement, terwijl ze in slechte jaren geld toe krijgen. Wat er ook gebeurt,
zij trekken in mijn beleving altijd aan het langste eind van het touw. Op
individueel niveau kan dat anders liggen, daar ben ik mij van bewust,
maar toch neigt de SGP naar de zogenaamde spaarvariant.
Ik heb er wel een aantal vragen over. Is die spaarvariant helemaal in lijn
met het arrest van de Hoge Raad? In hoeverre volgt uit het arrest dat we
ook andere categorieën dan spaartegoeden op precies het werkelijke
rendement moeten herstellen? Met welk rendementspercentage voor
beleggingen wordt gerekend in de spaarvariant?
Er moeten ook keuzes gemaakt worden over het mogelijk aanvullend
rechtsherstel. Dat kost in de spaarvariant maximaal 4,8 miljard euro,
volgens de gegevens die we hebben gekregen. Zijn dat alle kosten, als alle
belastingplichtigen precies op werkelijk rendement worden belast?
Kunnen beide opties voor het tegenbewijs tegelijk lopen, dus zowel
tegenbewijs in behandeling nemen als duidelijkheid krijgen van de Hoge
Raad? Welke mogelijkheden zijn er om die kosten van 4,8 miljard in te
perken?
In het advies van de landsadvocaat lees ik dat de tegenbewijsregeling
ingeperkt kan worden tot de bezwaarmakers. Overweegt de Staatssecretaris deze optie? Welke mogelijkheden zijn er nog meer om de kosten en
de reikwijdte van het aanvullend rechtsherstel in te perken?
Voorzitter. Dan over de komende twee jaar, want ook bij een variant met
recente rendementen kan het voorkomen dat spaarders te veel betalen.
Hoe wordt het risico op nieuwe procedures ingeschat en beperkt? Kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

8

we nu kiezen voor een spaarvariant en voor de komende jaren voor de
tweede variant?
Dan het meest lastige onderdeel van het geheel, denk ik: de dekking. Het
box 3-systeem zelf kan niet aangepast worden, maar het moet wel deels
uit box 3 betaald worden. Betekent die dekking uit box 3 dan niet gewoon
een tariefverhoging? Hoe ruimer we de herstelregeling maken, hoe hoger
spaarders straks belast worden. Laat ik helder zijn, wat de SGP betreft
moet dat niet gebeuren. Mensen die zuinig geleefd hebben, ondernemers
die een paar ton op een rekening hebben gezet voor hun pensioen en
andere spaarders mogen straks niet alsnog aan het kortste eind van het
touw trekken.
Daar laat ik het bij, voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stoffer. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Dijk,
die spreekt namens het CDA.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Er zijn inmiddels vier maanden verstreken sinds het
arrest van de Hoge Raad. We wisten al van de grote gevolgen. De
richtingennotitie en de technische briefing hebben deze nog een keer
pijnlijk duidelijk gemaakt. Ook de gemaakte opmerkingen over een
oplossing met voldoende maatschappelijk draagvlak houden me serieus
bezig, in combinatie met signalen die we ontvangen dat veel mensen het
geld eigenlijk helemaal niet terug hoeven.
Voorzitter. Deze discussie gaat wat het CDA betreft over een groep
spaarders, vaak ouderen en zelfstandigen, mensen die ervoor kiezen een
appeltje voor de dorst op te bouwen door te sparen. Dit zijn mensen die
niet graag risico lopen. Dit zijn mensen die netjes iedere maand een beetje
opzijzetten, hun belastingen betalen en veelal niet meteen naar de rechter
stappen. Dit zijn mensen die vinden dat je moet sparen voor later en je
gezin goedverzorgd achter moet laten. Uit de informatie die we hebben
gekregen, blijkt dat een juridisch stevige formulering van wat een kleine
spaarder dan is – de heer Eppink ging daar ook al op in – niet gegeven is.
Dat vinden we in deze discussie toch wel een gemis.
Voor het CDA zijn daarnaast een aantal zaken belangrijk. Ten eerste: er ligt
een arrest van ons hoogste rechtscollege dat simpelweg uitgevoerd moet
worden. Als Kamer hebben wij budgetverantwoordelijkheid en vinden wij
het belangrijk dat we tijdig meegenomen worden en niet alleen maar
mogen tekenen bij het kruisje. En ten slotte willen we een oplossing die
goed uitvoerbaar is. We willen het liefst geen ingewikkelde, foutgevoelige
hersteloperatie waarbij we ook nog veel extra handelingen vragen van de
rechthebbenden. We willen compenseren en niet continu corrigeren.
Voorzitter. Dan naar het rechtsherstel over de jaren 2017–2022. Voor ons is
het gelijkheidsbeginsel zwaarwegend in de keuze die gemaakt moet
worden. Wat is de visie van de Staatssecretaris met betrekking tot dit
beginsel en niet-bezwaarmakers in deze casus? In het debat van februari
hebben we hierover ook gesproken. Ik ben benieuwd naar zijn reflectie
met de kennis van nu.
Bij het rechtsherstel hebben we het over de jaren vanaf 2017. Mijn vraag
gaat over de jaren daarvoor. Er loopt nog een klacht bij het Europees Hof
voor de Rechten van de Mens over de massale bezwaarprocedure over
2013–2016. Als deze klacht wordt toegewezen, hebben we een nog groter
probleem. Wat is de inschatting van de Staatssecretaris: gaat dit
gebeuren?
De Staatssecretaris heeft op ons verzoek verschillende varianten voor het
rechtsherstel uitgewerkt; dank daarvoor. Er zijn lastige keuzes te maken.
De uitspraak van de Hoge Raad geeft onzekerheid over de juridische
houdbaarheid van het rechtsherstel. De Staatssecretaris heeft conform
artikel 74 van de Wet op de rechterlijke organisatie de mogelijkheid om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

9

advies in te winnen bij de Hoge Raad. Zou dit gezien de juridische
onzekerheid over het rechtsherstel een verstandige stap kunnen zijn? Als
je kiest voor de spaarvariant, bestaat de kans dat ook niet-spaarders met
een laag werkelijk rendement forfaitair volledig rechtsherstel moeten
krijgen. Aanvullend hierop: zijn er juridische risico’s als niet wordt
gekozen voor aanvullend rechtsherstel via tegenbewijs? Ik ben ook
benieuwd naar de rechtsvorm van het rechtsherstel en wat de voor- en
nadelen zijn van een compensatiebesluit of compensatiewetgeving.
En dan de uitvoering. Het bieden van rechtsherstel gaat grote druk leggen
op de uitvoering en gaat dus ten koste van andere werkzaamheden. De
Kamer heeft de ambitie om de ICT van de Belastingdienst snel naar een
niveau te krijgen waarbij meer flexibiliteit nodig is. Hier praten we al jaren
over. In hoeverre gooit deze herstelactie roet in het eten?
En dan nog een laatste praktische vraag over het rechtsherstel. Als er een
politieke oplossing komt voor niet-bezwaarmakers, wat wordt er dan
gedaan met de stapel binnengekomen bezwaren en verzoeken? Hoe zit
het met ingebrekestellingen en dwangsommen bij niet tijdig afhandelen
van bezwaren en verzoeken?
Voorzitter. Dit debat gaat over de opties voor rechtsherstel voor het
verleden, maar de Staatssecretaris heeft ook een plan geschetst voor
spoedwetgeving voor 2023 en 2024. Inmiddels is ook de contourennota
gedeeld over een nieuw stelsel per 2025, waar wij vorige zomer al om
hadden gevraagd. We zijn blij dat deze er eindelijk ligt. Wij vinden het
voorstelbaar om ook bij de spoedwetgeving voor 2023 en 2024 de
forfaitaire oplossing door te trekken, omdat deze uitvoerbaar lijkt en
redelijk aansluit bij de wens om te heffen op basis van werkelijk
rendement. Indien het niet lukt om per 2025 heffingen op werkelijk
rendement in te voeren, blijft dan de spoedwetgeving van kracht? Hoe
wordt de Kamer betrokken bij die spoedwetgeving?
Ten slotte. Het CDA wil dat er recht gedaan wordt aan recht. Wij willen een
uitvoerbare oplossing, zodat we gaan compenseren in plaats van
corrigeren. Daarnaast willen we een juridisch houdbare oplossing. Deze
Staatssecretaris was in zijn vorige leven al kritisch op het nieuwe box
3-stelsel. Ik vertrouw er dan ook op dat hij met dezelfde kritische blik deze
hersteloperatie en de toekomst van box 3 veiligstelt.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Dijk. Allereerst een interruptie van de heer Van
der Lee.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dank aan collega Van Dijk voor allemaal interessante vragen. Ook aan
haar heb ik de vraag: waar staat het CDA als het gaat om de dekking?
Ongeacht de variant gaat het allemaal veel geld kosten. Vindt het CDA dat
de kosten daarvan moeten worden gedragen door mensen met vermogen
of is het denkbaar dat mensen zonder vermogen moeten bijdragen om dit
probleem op te lossen?
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Dank u wel voor deze vragen. Ik geef hetzelfde antwoord als in februari.
Wij vinden dat in eerste instantie gekeken moet worden naar het
vermogen. Wij zijn er niet voor om het weg te halen bij de werkenden.
Afhankelijk van de hoogte van het bedrag en of het realistisch is om dat in
box 2 en in box 3 te halen, zal er eventueel gekeken moeten worden of
een andere manier van compenseren nodig is – wellicht dat een stukje in
het saldo loopt. Dat is afhankelijk van de hoogte van het bedrag en wat er
redelijkerwijs te halen is uit die twee boxen.
De heer Romke de Jong (D66):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

10

Ik hoorde mevrouw Van Dijk over 2025 terecht de vraag stellen aan de
Staatssecretaris: als het niet gehaald wordt, werkt de wetgeving dan
door? Terecht dat u die vraag stelt, maar ik hoop wel dat u het met mij
eens bent dat wij hier ook alles op alles moeten zetten om 2025 te halen.
We hebben het daar de vorige keer in het debat over belastingen ook over
gehad. Ik ben benieuwd hoe mevrouw Van Dijk staat tegenover het reëel
rendement per 2025 kunnen invoeren.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Dank u wel voor deze vraag. Persoonlijk baal ik er een beetje van dat het
pas per 2025 kan. Wat mij betreft zetten we alles op alles. Alles wat eerder
zou kunnen – wat ik niet verwacht – zou wel heel mooi meegenomen zijn.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
Misschien om spraakverwarring te voorkomen, mevrouw Van Dijk: reëel
rendement is gecorrigeerd voor inflatie en dat is wat anders dan werkelijk
rendement. Laten we dat in algemene zin even vaststellen, want anders
krijgen we straks een babylonische spraakverwarring.
De voorzitter:
Ik hoorde geen vraag en mevrouw Van Dijk ook niet. Dan geef ik het
woord aan de heer Alkaya, die spreekt namens de SP.
De heer Alkaya (SP):
Voorzitter. Vandaag spreken wij over mensen in onze samenleving die het
relatief goed hebben; mensen met een goede baan bijvoorbeeld, die in de
gelukkige situatie zitten dat zij wat geld opzij hebben kunnen zetten en een
appeltje voor de dorst hebben opgebouwd. Maar we hebben het ook over
multimiljonairs en rijke beleggers. Bij elkaar opgeteld zijn dat een kleine
drie miljoen mensen en de rechtsstaat geldt ook voor hen, gelukkig.
Het kan verleidelijk zijn om te zeggen dat de vermogensongelijkheid al
veel te hoog is in ons land en dat rechtsherstel voor deze specifieke groep
daarom achterwege gelaten kan worden of tot het minimum beperkt kan
blijven. Het kan ook verleidelijk zijn, omdat dit het zoveelste debacle is
waar de regering een oplossing voor moet vinden en er genoeg andere
schandalen zijn die prioriteit verdienen, om dit dan even opzij te leggen.
Maar het is naar mijn mening belangrijk dat de principes van de rechtsstaat niet afhankelijk zijn van de doelgroep en om de uitspraak van de
rechter daarom te respecteren, zoals ook gebeurt bij heel veel andere
vonnissen van de rechter waarbij de regering wordt teruggefloten.
Dat betekent wat de SP betreft dat iedereen die volgens de rechter te veel
belasting heeft betaald, rechtsherstel zou moeten krijgen, zowel mensen
die bezwaar hebben gemaakt als mensen die geen bezwaar hebben
gemaakt. Dat is dus sowieso iedereen die de afgelopen jaren alleen maar
heeft gespaard en het spaargeld langzaam zag verdampen door inflatie en
door een onrechtvaardig belastingstelsel. Een belastingstelsel waarin het
vluchtige grootkapitaal te weinig of te vaak zelfs helemaal geen belasting
betaalt, maar gewone, in ons land gewortelde mensen worden aangeslagen voor rendement dat zij vaak niet eens nastreven.
De SP is bovendien van mening dat er bij het bieden van rechtsherstel
gekozen moet worden voor de regeling die zowel juridisch als in de
uitvoering het minst riskant is. Klopt het dat het stellen van een bovengrens daardoor niet mogelijk is, zoals wij bij de briefing hebben gehoord?
Volgens de rechter hebben niet alleen spaarders te veel belasting betaald,
maar ook mensen die hebben geïnvesteerd en niet het rendement hebben
behaald dat zij volgens de overheid wel zouden moeten behalen. Als zij nu
geen rechtsherstel zouden krijgen en massaal bezwaar zouden maken,
dan dreigt de Belastingdienst dus helemaal vast te lopen. Dat moeten we
voorkomen. Is het kabinet het daarmee eens? In de bijlage bij de brief zie
ik dat eventueel aanvullend rechtsherstel per belastingplichtige, dus bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

11

zo’n tegenbewijsregeling, in beide varianten uitkomt op ongeveer
hetzelfde bedrag: 11,5 tegenover 11,7 miljard, dus budgettair maakt het
niet zo veel uit – alleen, uitvoeringstechnisch maakt het nogal wat uit voor
de Belastingdienst. Kan de Staatssecretaris daarop reflecteren?
We vinden het aan de andere kant wel wrang dat er heel veel mensen zijn
die jarenlang wel veel rendement maakten met hun vermogen en dus
eigenlijk te weinig belasting hebben betaald. Daardoor is de vermogensongelijkheid ook zo groot in ons land. Wat vindt de Staatssecretaris
daarvan en wat betekent dit voor zijn beleid? De SP vindt dat hoge
vermogens in ons land structureel een eerlijkere bijdrage aan de
samenleving kunnen en moeten leveren. Op welke manier is het kabinet
bezig met de uitvoering van de recent aangenomen motie van de SP om
de veel te hoge vermogensongelijkheid in ons land structureel aan te
pakken? Hoe kan het dat beide opties voor de komende jaren, die met
spoedwetgeving tot stand moeten komen, allebei minder opleveren dan
de variant die we hadden? Neemt de vermogensongelijkheid de komende
jaren dan niet toe, in tegenstelling tot wat de Kamer wil en tot wat in het
verkiezingsprogramma van alle coalitiepartijen stond?
Deze Kamer vraagt in meerderheid, al sinds de motie van mijn voorvoorganger in 2015, om een belasting op reëel rendement. Ik vind het dan ook
niet acceptabel dat er verdere vertraging zou optreden dan invoering in
2025, waar de Staatssecretaris de geesten rijp voor lijkt te maken in zijn
brief. Is de Staatssecretaris echt alles op alles aan het zetten om de
vermogensaanwasbelasting per 2025 in werking te laten treden? Wat is
het effect van de verschillende varianten van rechtsherstel op dat proces
voor de structurele oplossing? Is het niet zo dat de Belastingdienst
simpelweg veel capaciteit kwijt is aan een tegenbewijsregeling, aan
allemaal bezwaarschriften afhandelen, als we voor bepaalde varianten
zouden kiezen, en dat dit ten koste zou gaan van de capaciteit voor die
structurele oplossing? Graag een reactie hierop van de Staatssecretaris.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Alkaya. Dan is het woord aan de heer Idsinga, die
spreekt namens de VVD.
De heer Idsinga (VVD):
Dank u wel, voorzitter. De huidige box 3-uitdagingen kunnen worden
opgeknipt in het verleden, het heden en de toekomst.
Ik begin heel even, heel kort, met die toekomst. We zijn blij te zien dat de
Staatssecretaris met zijn contourennota al voortvarend te werk is gegaan
met een langetermijnrichting voor een heffing op basis van daadwerkelijk
rendement per 2025. De Staatssecretaris lijkt vanuit uitvoeringsperspectief
voor te sorteren op een specifieke variant waarbij inherent aan die variant
ook over de aangroei van papieren winst, dus vermogenswinst die nog
niet is verzilverd, zou moeten worden geheven. Grootste punt van zorg
hierbij is dat dan in voorkomende gevallen een belastingplichtige
onvoldoende liquide middelen zou kunnen hebben om die belasting te
kunnen betalen. Die winst is immers nog niet echt verzilverd. De Staatssecretaris ziet dit gelukkig ook. Mijn vraag is wat hij hieraan gaat doen. Komt
hierover nog een diepere analyse?
Dan het rechtsherstel voor het verleden.
De voorzitter:
Voor u daaraan begint, heeft u een interruptie van de heer De Jong.
De heer Romke de Jong (D66):
Ik ben heel erg blij dat de heer Idsinga het probleem blootlegt over die
theoretische aanwas van vermogen. U geeft die zorg aan en stelt die
vraag aan de Staatssecretaris, en dat begrijp ik. Mijn vraag is of dit voor u

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

12

ook een bespreekbare optie is. Vindt de VVD dit ook een goede optie, een
weg om te begaan? Bij vermogen waar je niks voor hoeft te doen, wat
gewoon komt door prijsstijgingen, kan ik me heel goed voorstellen dat we
dat willen belasten. Vindt u dat ook?
De heer Idsinga (VVD):
De Staatssecretaris geeft in zijn contourennota twee hoofdvormen van
systemen aan. Ik denk ook dat er eventueel nog een derde systeem zou
kunnen zijn. Dat zou nog steeds een heffing zijn op basis van een
bepaalde mate van forfait, maar die wel houdbaar is en de toets van de
Hoge Raad zou kunnen doorstaan. Ik denk dat we te zijner tijd alle drie de
opties serieus met elkaar moeten bespreken, maar dat hoeven we niet
vandaag te doen. Aan al die opties kleven voor- en nadelen. Ik vind het
heel belangrijk dat we heel goed in kaart brengen en onderzoeken wat die
voor- en nadelen zijn en dat we die nadelen zo veel mogelijk proberen te
adresseren, want het kan niet zo zijn – dat hebben we inmiddels hopelijk
wel geleerd – dat we mensen in problemen brengen met de systemen die
we hier verzinnen.
De voorzitter:
Vervolgt u uw betoog.
De heer Idsinga (VVD):
Dan het rechtsherstel voor het verleden dat ook doorwerkt in de tussenliggende jaren, tot aan het nieuwe stelsel per 2025. Dank aan de Staatssecretaris voor de uitgebreide brief van afgelopen vrijdag. De brief is uitgebreid, maar geeft helaas geen antwoord op een aantal schriftelijke vragen
die ik samen met mevrouw Van Dijk heb gesteld naar aanleiding van een
artikel van een expert. Op basis van publieke cijfers van het ministerie
kwam hij met een voorstel voor goed uitvoerbaar rechtsherstel, dat ook
nog eens leidde tot een beduidend lager bedrag aan te compenseren
spaartaks. Graag alsnog een uitgebreide reactie hierop van de Staatssecretaris; dat mag ook schriftelijk.
Verder nogmaals dank aan die ambtenaren die gisteren voor ons een
technische briefing verzorgden over deze complexe materie. De
dilemma’s bij de voorgestelde oplossingsrichtingen voor rechtsherstel
kwamen duidelijk voor het voetlicht. Ik zou echter graag nog wat meer
verdieping zien ten aanzien van de juridische houdbaarheid en de
uitvoerbaarheid.
Eerst die juridische houdbaarheid en mijn vragen daarover aan de
Staatssecretaris. Het kerstarrest van de Hoge Raad dwingt in ieder geval
rechtsherstel af voor de burgers die tijdig bezwaar hebben gemaakt en
voor hen wiens aanslag nog niet onherroepelijk vaststond. Een open
vraag is dan in hoeverre niet-bezwaarmakers zich kunnen beroepen op het
kerstarrest. Dat is een juridische vraag. Zo loopt er momenteel bij de Hoge
Raad een box 3-procedure van een niet-bezwaarmaker, waarin de vraag
aan de orde is of zijn aanslag met een beroep op het kerstarrest dient te
worden verminderd. Als de Hoge Raad deze burger in het gelijk stelt, zou
het rechtsherstel dat de Staatssecretaris voorbereidt weleens heel anders
kunnen uitpakken dan de nu uitgewerkte scenario’s. Aan de andere kant:
als de Hoge Raad deze burger niet in het gelijk gaat stellen, geeft dat
mogelijk ook ruimte voor alternatieve politieke keuzes en mogelijk meer
gerichte tegemoetkomingen aan bepaalde, afgebakende groepen. Wat is
de visie van de Staatssecretaris ten aanzien van lopende juridische
procedures die mogelijkerwijs impact zouden hebben op de voorgestelde
compensatiescenario’s ...
De voorzitter:
Voor u verdergaat ...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

13

De heer Idsinga (VVD):
... en in samenhang daarmee ...
De voorzitter:
Maakt u uw zin af.
De heer Idsinga (VVD):
Ja. En in samenhang, of zelfs in overlap daarmee, maak ik mij grote
zorgen over de uitvoering door de Belastingdienst. De technische briefing
liet nogmaals duidelijk zien dat een nieuwe hersteloperatie weer het
uiterste zal vragen van de capaciteit van die dienst, waardoor lopende
processen in gevaar dreigen te komen. Een Belastingdienst die vastloopt,
daar heeft niemand wat aan.
De voorzitter:
Punt.
De heer Idsinga (VVD):
Welke oplossingen ziet de Staatssecretaris om dit risico te beperken?
De voorzitter:
Ik wilde de gelegenheid geven aan meneer Alkaya om een interruptie te
doen.
De heer Alkaya (SP):
We hebben gisteren allemaal te horen gekregen, eigenlijk bevestigd
gekregen, dat de Staatssecretaris de bevoegdheid heeft om de doelgroep
simpelweg uit te breiden. Dus ook als die juridisch gezien afgebakend zou
kunnen worden tot alleen de bezwaarmakers, dan heeft de Staatssecretaris de bevoegdheid om de doelgroep uit te breiden naar iedereen,
simpelweg omdat dat rechtvaardiger is. Ik heb aangegeven in mijn
spreektekst dat ik het politieke oordeel heb dat dat zou moeten gebeuren,
omdat het anders onrechtvaardigheid met zich mee zou brengen. Het zou
ook een raar soort precedentwerking oproepen, namelijk dat je voor de
zekerheid maar bezwaar zou moeten maken, want anders zou je in de
toekomst rechtsherstel kunnen mislopen. Is de heer Idsinga het met mij
eens dat wij hier in ieder geval het politieke oordeel zouden moeten
uitspreken dat de Staatssecretaris van die bevoegdheid gebruik zou
moeten maken en die doelgroep zou moeten uitbreiden naar iedereen?
De heer Idsinga (VVD):
Laat ik beginnen te zeggen dat ik heel veel sympathie heb voor uw
standpunt, absoluut. Maar mijn punt is – daarmee wordt het weer een
beetje juridisch – dat het, voordat je het politieke oordeel velt, ook van
belang is om te weten wat de juridische uitkomst is, omdat dat voorafgaat
aan het politieke oordeel. Want de juridische uitkomst bepaalt dat
uiteindelijk. Als de uitkomst positief is, dan weten we waar we aan toe
zijn: dan moeten we iedereen gaan compenseren. Dat kost ongeveer 12
miljard, hebben we gezien. Maar als de uitkomst negatief is, dan biedt dat
juridisch ook weer de mogelijkheid om juist te kijken voor welke groep we
wat meer en voor welke groep we wat minder doen. Dan kunnen we meer
– zo noem ik dat dan maar even – maatwerk leveren. Maar ik heb absoluut
sympathie voor uw voorstel. We hebben ook de motie-Eppink gesteund,
zoals u weet, waarin is opgeroepen om de kleine spaarders voorrang te
geven in het hele proces. Dus we kunnen elkaar zeker een heel eind
vinden, maar ik vind dat de juridische vraag, een hele belangrijke vraag,
eerst beantwoord moet worden.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van meneer Alkaya.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

14

De heer Alkaya (SP):
Die juridische vraag is natuurlijk irrelevant op het moment dat je zegt: ik
heb het politieke oordeel dat alle spaarders gecompenseerd zouden
moeten worden, want alle spaarders hebben te veel belasting betaald. De
rechter heeft aangegeven dat zij recht hebben op rechtsherstel. De
juridische analyse van de afbakening wordt alleen maar relevant op het
moment dat je de mogelijkheid wilt openhouden om niet alle spaarders te
compenseren. Dus: wil de heer Idsinga de mogelijkheid openhouden dat
we mogelijkerwijs niet alle spaarders compenseren of rechtsherstel
bieden?
De heer Idsinga (VVD):
Ja, ik wil alle mogelijkheden openhouden, maar het moet wel houdbaar
zijn.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik heb toch ook wel een vraag aan de heer Idsinga, omdat hij naar mijn
smaak nu iets doet wat de regeringspartij die het langst regeert, sinds het
ontstaan van deze regeling voortdurend doet, namelijk het probleem voor
zich uit schuiven. Het is niet helder waar de VVD staat. Mede daardoor is
het probleem ontstaan. Laat ik dan de vraag stellen over de dekking. Er
moet op een gegeven moment wat gebeuren, ook als u de juridische
duidelijkheid heeft die u nu nog extra wenst te hebben. Vindt de VVD, net
als D66, dat die dekking volledig uit het vermogensdomein moet komen?
De heer Idsinga (VVD):
Over het vraagstuk van de dekking – dat is in feite de vraag over de
begroting – zijn wij momenteel met in elkaar gesprek om daar samen uit
te komen. Dat weet u ook; dat is algemeen bekend. Er zitten een aantal
grote gaten in de begroting, een aantal grote tegenvallers. Die bekijken wij
op dit moment in samenhang met elkaar. Op basis daarvan zullen wij met
elkaar een besluit nemen over de dekkingsvraag. Dat zal ook in overleg
gaan met de oppositie; dat weet u ook. Maar dat is niet waar we het hier
vandaag over hebben. We hebben het vandaag over het rechtsherstel met
betrekking tot box 3.
De voorzitter:
Meneer Van der Lee, een vervolgvraag.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Hoe kun je nou over rechtsherstel praten zonder ook over de dekking te
praten? Bovendien wordt er in de brief ook gewezen, te summier naar
mijn smaak, naar dekking. Ik heb net dezelfde vraag gesteld aan de
vertegenwoordigers van D66 en het CDA. Die geven wel aan wat hun inzet
is. De VVD is niet eens bereid aan te geven wat de inzet is voor de
besprekingen over de dekking. U kunt toch een helder antwoord geven?
Ik wil daar nog één kanttekening bij plaatsen. Wij weten niks van
gesprekken. Ja, ik lees de krant. Er wordt van alles in de krant gezegd.
Maar wij zijn verder niet in beeld qua gesprekken en hebben het met
niemand erover. Maar de VVD kan hier helder zijn: wat is haar inzet als het
gaat om dekking van de kosten voor deze operatie?
De heer Idsinga (VVD):
Dan is het eerlijke antwoord dat ik de heer Van der Lee daarin moet
teleurstellen, want ik kan dat op dit moment nog niet doen, omdat we
daar nog volop met elkaar over in gesprek zijn. Die gesprekken zijn nog
niet afgerond. Ik hoop dat ze snel zijn afgerond. Dan zult u van de VVD,
maar ook van de andere partijen die aan tafel zitten, die duidelijkheid
krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

15

De voorzitter:
Meneer Nijboer heeft ook een interruptie.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik hoor steeds meer bewindslieden, en nu ook de VVD, zeggen: we komen
nog wel bij de oppositie. Maar als ze alleen maar komen aanzetten met
enorme dekkingstekorten waar de oppositie dan over mag meepraten,
dan zeg ik alvast: dan geeft de PvdA niet thuis. Ik verwacht van de VVD –
ze staan ook altijd vooraan als wij voorstellen doen – dat ze een beetje een
idee hebben hoe zij dit gat willen betalen. GroenLinks, de heer Van der
Lee, vroeg dat eerder. Ik neem het stokje nu van hem over. Het ligt toch
heel erg voor de hand dat als de meest vermogenden van dit land de
afgelopen jaren te weinig belasting hebben betaald, je dat dan de
komende jaren haalt bij de meest vermogenden, dan wel bij box 2, waar
ook heel vermogen in zit? Deelt de heer Idsinga dat?
De heer Idsinga (VVD):
Het goede nieuws voor de heer Nijboer en ook voor de heer Van der Lee is
dat de VVD, zoals u weet, al jarenlang een heel groot voorstander is van
een heffing op basis van werkelijk rendement. Dat betekent dat mensen
die weinig rendement hebben, bijvoorbeeld op spaargeld, relatief weinig
of zelfs geen belasting betalen. Mensen die hele grote vermogens hebben,
waarvan een heel groot deel op de beurs wordt belegd of in panden of
noem maar op, en die een heel groot rendement behalen, betalen meer
belasting. In die zin is het standpunt van de VVD ten aanzien van box 3 en
hoe daarmee moet worden omgegaan, heel helder.
De voorzitter:
Meneer Nijboer, een vervolgvraag.
De heer Nijboer (PvdA):
De heer Idsinga doet even simsalabim en het tekort is weg. Er ligt een
tekort van 7 tot 12 miljard. Als je heel ruig doet, is het een tekort van 27
miljard; dat zal niemand doen. Dat ligt hier gewoon. Dat staat hier ook
gewoon. Er zijn allemaal varianten, maar ze zijn allemaal duur of heel
duur. Ik vraag de VVD: hoe wordt dit gedekt? U heeft daar toch wel een
idee over? De heer Heinen heeft weleens gezegd: laten we ook maar eens
naar bezuinigingen kijken. Dat kan ook. Daar kun je het ook mee dekken.
Het is toch logisch dat we aan een partij die altijd het hoogste woord voert
over de overheidsfinanciën vragen: waar denkt u dat het ongeveer
vandaan moet komen?
De heer Idsinga (VVD):
Ik blijf een beetje ronddraaien in hetzelfde antwoord, wil ik tegen meneer
Nijboer zeggen. Er ligt op dit moment niet alleen een groot probleem op
tafel ten aanzien van box 3. Er liggen nog een aantal hele grote problemen
op tafel die ook heel duur zijn. Zeker, de VVD is financieel een heel
degelijke partij; dat weet meneer Nijboer ook. In die zin vat ik dat op als
een compliment. Wij bekijken in samenhang met elkaar de grote dossiers
die nu op tafel liggen en wij hopen binnenkort in gesprek met anderen tot
een oplossing te komen.
De voorzitter:
In derde instantie, meneer Nijboer.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik ken de VVD goed; ik weet ook hoe de onderhandelingen over financiën
meestal gaan. De VVD zegt meestal: als er een uitgaventekort is, dan moet
er bezuinigd worden, maar als er bij de lasten wat gebeurt, moet dat ook
weer met lasten opgebracht worden, en als er wat bij vermogens gebeurt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

16

moet dat eigenlijk ook weer opgelost worden in het vermogensdomein,
zoals dat dan heet. Dat is eigenlijk het uitgangspunt. Ik vraag dus gewoon
aan de VVD: staat u nog achter dat uitgangspunt van het begrotingsbeleid? Maar ik krijg daar maar geen antwoord op. Ik vraag dat toch, want
de vermogensongelijkheid neemt alleen maar verder toe.
De heer Idsinga (VVD):
De heer Nijboer schetst een aantal opties, waarvan een aantal ook eerder
door mijn collega’s zijn genoemd. Dat zijn inderdaad allerlei afwegingen
en gebieden die wij zullen moeten verkennen om tot die dekking te
komen, wil ik tegen meneer Nijboer zeggen. We kunnen allemaal wel
willen dat we die binnen het domein van box 3 halen, maar naar het zich
laat aanzien, is dat misschien helemaal niet mogelijk. Volgens mij is dat
ook weleens door de Staatssecretaris gezegd, maar bij dezen vraag ik hem
nogmaals om daarop te reageren. We zullen dus veel breder moeten
kijken naar uitgaven, naar lasten, naar staatsschuld, noem het maar op.
Het hele palet zal gewogen moeten worden. Dat is mijn antwoord.
De voorzitter:
Meneer Omtzigt heeft ook een interruptie.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Natuurlijk moet het hele palet gewogen worden. Een Kamerdebat is een
uitstekend moment om te kijken hoe die weging uitvalt. Daar hebben we
het meestal voor. Laten we eens met één punt beginnen. Ik zie dat de VVD
nog aarzelt over de vraag of het wel of niet voor iedereen moet, maar het
op zich wel fijn zou vinden dat het niet alleen voor de bezwaarmakers zou
zijn, maar ook voor mensen die geen bezwaar gemaakt hebben. Maar er is
nog een tweede uitbreiding die hier op tafel ligt. Dat is de uitbreiding voor
de mensen die aandelen of vastgoed bezitten. Mensen die aandelen
bezitten, hebben over die vijf jaar hele mooie rendementen gehaald. Maar
als je het per jaar gaat bekijken, dan zouden ze over 2018 en 2020 geld
kunnen terugkrijgen, omdat toen de rendementen laag of negatief waren,
maar hoeven ze niet bij te betalen over 2017, 2019 en 2021, toen de
rendementen echt toppie waren. Dat is cherrypicking. Dat zou een miljard
of 4, 5 kosten. Is de VVD er voorstander van dat er ook compensatie
geboden wordt voor mensen die aandelen bezitten, omdat dat dan ook
nog kan?
De heer Idsinga (VVD):
Ik heb net al in mijn bijdrage benoemd dat er wat mij betreft een aantal
aspecten aan deze hele discussie zitten. Aan die aspecten moet aandacht
besteed worden. Natuurlijk heb ik sympathie – dat heb ik net ook
uitgesproken – voor de kleine spaarder. We hebben ook de motie-Eppink
gesteund. Ik heb zelf ook een optie op tafel gelegd. Ik heb daar vragen
over gesteld. Daar heb ik nog geen antwoord op gekregen. Ik zou toch
weleens even die antwoorden willen hebben. Er is ook nog de juridische
vraag, waar ik het net over had. Dat is ook een belangrijke vraag. Daar
moet ook nog een antwoord op komen. Er zijn dus nog te veel variabelen.
Dat is gewoon het eerlijke antwoord, wil ik tegen meneer Omtzigt zeggen.
Er zijn wat mij betreft nu nog veel te veel bewegende variabelen in het
hele spel om nu al hele harde, definitieve uitspraken te doen over waar
wel en waar geen compensatie naartoe zou moeten.
Op voorhand – dat wil ik hem dan wel nageven – zou het inderdaad
vreemd zijn, en zou het in strijd zijn met de motie-Eppink die we gesteund
hebben, als wij op dit moment ook anderen dan spaarders zouden
meenemen in die brede compensatie, omdat het heel aannemelijk is dat
mensen die jarenlang op de beurs hebben belegd – daar weet meneer
Omtzigt misschien zelf ook alles van – over het algemeen een goed
rendement hebben gehaald. Maar dat geldt niet – dat weten we ook zeker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

17

– voor kleine spaarders die al hun geld op een spaarrekening hebben
staan met een rendement dat de afgelopen jaren eigenlijk tot onder de nul
is gezakt.
De voorzitter:
Meneer Omtzigt, een vervolgvraag.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dank voor het heldere antwoord. Even voor de mensen die kijken: kleine
spaarders zijn op dit moment mensen die meer dan € 50.000 op de bank
hebben staan. Dat is een interessante definitie van «kleine spaarders»
voor heel veel Nederlanders.
Ik hoor de VVD dus zeggen: als we er juridisch aan gehouden zijn om
aandelenbezitters te gaan compenseren en het echt moet, dan gaan we
dat doen, maar wij vinden het onwenselijk dat mensen die vastgoed
bezitten en mensen die aandelen bezitten, en die daarmee de afgelopen
vijf jaar ook forse rendementen hebben behaald, ook meedoen; die doen
in principe niet mee zolang dat juridisch mogelijk is. Dat vat ik goed
samen, hoop ik. Nee? Maar dan hoor ik dat zo. Dan nog blijft de vraag hoe
dit volgens de VVD gedekt gaat worden. Gaat dat in het saldo? Gaat dat in
het vermogensdomein? Ik heb namelijk het antwoord op de vraag van de
heer Nijboer niet honderd procent begrepen, dus ik probeer het gewoon
nog even. Gaat dat in het saldo? Gaat dat in het vermogensdomein? Of
zijn er nog andere opties om dat te doen? Dat zijn dus mijn twee vragen.
De heer Idsinga (VVD):
Die laatste vraag heb ik nu in verschillende vormen een aantal keren
beantwoord, dus die ga ik niet nog een keer in andere woorden beantwoorden. De eerste vraag vond ik interessant, zeker uit de mond van
meneer Omtzigt, want hij leek een beetje te suggereren dat als de Hoge
Raad zou besluiten dat de compensatie breder zou moeten zijn dan alleen
de mensen die bezwaar hebben gemaakt, we daar dan niet aan tegemoet
zouden komen. Ik heb die vraag dan misschien verkeerd geïnterpreteerd.
Dat laat ook zien, meneer Omtzigt, waarom de beantwoording van die
vraag zo belangrijk is. Want voordat we toekomen aan de politieke vraag
wie we wel en niet gaan compenseren – nu val ik weer in herhaling – is de
juridische vraag wel van belang. Als de Hoge Raad zou besluiten, en die
kans is aanwezig, dat buiten de groep bezwaarmakers ook andere mensen
gecompenseerd zouden moeten worden, waaronder misschien ook
mensen met alleen maar aandelen – ik kan het me niet voorstellen, maar
het zou kunnen – dan is dat een uitspraak van onze hoogste rechter. Wij
zullen dan helaas met die realiteit moeten leven. Ik neem aan dat u het
daarmee eens bent, meneer Omtzigt, want ik ken u ook als hoeder van
onze rechtsstaat, en dat bedoel ik serieus als een compliment.
De voorzitter:
In derde instantie, meneer Omtzigt.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dat was niet de vraag die ik stelde. Ik stelde namelijk precies de vraag: wat
als het juridisch niet verplichtend is? Als het juridisch verplichtend is
volgens de Hoge Raad of misschien de Europese rechter – want het kan
ook nog een keer naar Straatsburg – dan is het heel simpel: dan betaal je.
Ik snap dat de VVD dat zegt. Maar ik vraag aan de VVD: als het níét
juridisch verplichtend blijkt te zijn, vindt de VVD het dan net als ik een
politieke wens dat je aandeelhouders over de afgelopen vijf jaar niet hoeft
te compenseren? Dus spaarders wel, maar aandeelhouders niet.
De heer Idsinga (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

18

Ik vind dat het antwoord op die vraag moet zijn dat je alle factoren in
aanmerking moet nemen die een rol spelen in deze afweging, maar dan
zal je inderdaad moeten bekijken – dat is, denk ik, ook in lijn met de
motie-Eppink – of dan in eerste instantie de sympathie zou kunnen
uitgaan naar kleine spaarders. Nogmaals, ik kan niks beloven.
De voorzitter:
In laatste instantie, meneer Omtzigt.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
De sympathie van ongeveer de hele Kamer zit bij relatief kleine spaarders.
Ik noem ze «middelgrote spaarders». Dat heeft als reden dat ik mensen
met minder dan € 50.000 «kleine spaarders» vind, maar dat is even mijn
persoonlijke opvatting. In die hoek van de Kamer denken ze daar
misschien anders over. Maar het gaat me om de politieke uitspraak. De
spaarders ... Dat volgt ook gewoon uit het arrest. Ik weet dat GroenLinks
bijvoorbeeld vindt dat het afgekapt moet worden. Het arrest is vrij
duidelijk: ook als iemand een miljoen op de bank heeft staan, moet er
gecompenseerd worden. Dat is zo en dat is jullie ding. Maar mijn vraag is:
op het moment dat de uitspraken van de Hoge Raad in de richting gaan
dat het niet nodig is of niet juridisch verplicht is om aandeelhouders te
compenseren, kunnen we er dan voor zorgen dat we de 5 miljard die
compensatie van aandeelhouders zou kosten op basis van de voorkeursoptie van het kabinet, niet gaan uitgeven maar op een ander domein
inzetten? Ik noem de energietoeslag, maar daar kan iedereen hier een
ander idee voor hebben. Er is namelijk rendement behaald. Dus deelt de
VVD dat we hier vandaag als politiek kunnen uitspreken tegen de
Staatssecretaris: vermijd als het kan dat je betaalt voor die groep? Want
met alle honderdduizenden prioriteiten die we in het land hebben, is de
prioriteit niet om belasting terug te geven aan mensen die forse winsten
op aandelen en vastgoed behaald hebben de afgelopen vijf jaar.
De heer Idsinga (VVD):
Dank aan de heer Omtzigt voor zijn verhelderende uitleg, want nu snap ik
hem goed. Mijn antwoord is: natuurlijk, meneer Omtzigt, aandeelhouders
die de afgelopen jaren een goed rendement hebben behaald, gaan we ...
Tenzij een rechter ooit anders besluit, maar dat weet ik dus niet. Dan lijkt
het toch niet voor de hand te liggen om alsnog mensen te gaan compenseren die dat rendement wel hebben gehaald, dat ook nog eens een keer
veel hoger is geweest dan dat neprendement, dat heel laag is. Dat lijkt me
toch een bijna logische uitkomst.
De voorzitter:
Was u aan het einde gekomen van uw betoog, meneer Idsinga? U heeft
nog tien seconden.
De heer Idsinga (VVD):
Tot slot, voorzitter. Ik las vanochtend het bericht dat heel veel mensen niet
van plan zijn om de spaartaks terug te vragen. Wordt hiermee rekening
gehouden? Wordt die mensen in het geautomatiseerde proces ook vooraf
de optie geboden om af te zien van een eventuele teruggaaf?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Idsinga. Ik geef het woord aan de heer Nijboer. Hij
spreekt namens de PvdA.
De heer Nijboer (PvdA):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

19

Voorzitter. Voordat ik begin aan mijn inbreng, moet mij van het hart dat ik
hier met een heel ongemakkelijk gevoel zit. Afgelopen zaterdag was ik
samen met enkele collega’s die hier ook zijn – dat waren mevrouw Van
Dijk en de heer Omtzigt – in Rotterdam bij de kinderopvangtoeslagouders.
Die zijn al jaren aan het vechten voor recht. Ik kom zelf uit Groningen. Het
is al tien jaar geleden dat de beving bij Huizinge was. De bedragen die
daaraan zijn uitgekeerd – de kinderopvangtoeslagouders hebben
inmiddels 1 miljard gekregen – staan in schril contrast met de 7 tot 12
miljard die hier binnen vier maanden op tafel ligt. Dat voelt niet alleen
ongemakkelijk, dat is ook ongemakkelijk.
Voorzitter. De PvdA is een rechtsstatelijke partij. Als de Hoge Raad een
uitspraak doet, dan heb je je daaraan te houden; zo simpel is het. Maar er
zijn wel veel vragen te stellen over de varianten die zijn voorgelegd. Het
zijn ingewikkelde varianten. Ik zou de Staatssecretaris dan ook één ding
willen voorhouden: heeft hij ook aan het volgende gedacht? Het is een
wat simpele gedachte, maar misschien kan het helpen om het budget een
beetje beperkt te houden en ook recht te doen aan die uitspraak. Er zijn in
de afgelopen vier jaar ongeveer 10 miljoen aangiftes, iets minder, gedaan
die hiervoor in aanmerking komen. Een redelijke vergoeding per jaar is
€ 200 tot € 400 per aangifte. Dat is niet het gemiddelde, want ik haal de
echte miljonairs er een beetje uit. Waarom niet al die mensen gewoon ...
Ik beredeneer even een bedrag. Ik zou zelf het liefste richting € 200 gaan,
maar misschien wil de Staatssecretaris € 400. Het zou 2 tot 4 miljard euro
kosten als je dat geld aanbiedt aan iedereen, dus ook aan iedereen die
geen bezwaar heeft gemaakt. Stel dat we de tegenbewijsregeling alleen
van toepassing laten verklaren voor degenen die bezwaar hebben
gemaakt, die zeggen: «Nou ja, ik had 1 miljoen aan spaargeld; ik heb al
geprocedeerd.» Zou je dan niet veel meer recht doen aan én de omvang
én het probleem? Het is maar een idee dat ik met een paar medewerkers
heb bedacht.
Het zou in de uitvoering ook veel makkelijker zijn, want je geeft gewoon
iedereen, die hele groep, een vast bedrag per aanslag per jaar, je
compenseert nog de mensen die bezwaar hebben gemaakt en echt met
een tegenbewijsregeling kunnen bewijzen dat ze recht hebben op veel
meer, en dat is het dan. Het zijn vermogende mensen. Ze krijgen toch, als
ze het vier jaar lang hebben gehad, vier keer € 200 of vier keer € 400. Ze
hebben er helemaal niet per se op gerekend. Dat kwam mij dus wel
redelijk voor, ook qua uitvoering. Ik kon gisteren door een pensioendebat
niet bij de uitvoeringstoelichting en de technische toelichting zijn, maar
van wat ik ervan terughoorde dacht ik: allemachtig; wat je ook kiest, het
wordt een enorme bende. Dit leek me dus eigenlijk heel simpel. Ik vraag
de Staatssecretaris: is daarover nagedacht? Waarom is er niet voor
gekozen?
Voorzitter. Dan houd ik nog een warm pleidooi voor niet te veel geknutsel
tussendoor. Ik zou zelf de vermogensbelastingwet – daar kwam de
oppositie mee; die gaat bijna naar de Raad van State – warm willen
aanbevelen. Die is simpel, simpeler dan wat er nu in de tussentijd wordt
voorgesteld. Maar daar komen we nog over te spreken.
Tot slot, voorzitter, de dekking. Wat de PvdA betreft zijn, hoe je het wendt
of keert – de heer Omtzigt zei het net ook – kleine spaarders natuurlijk wel
allemaal mensen die in ieder geval tienduizenden euro’s hebben. Ik vind
echt dat de dekking hiervan binnen vermogens dan wel box 2 gehaald
moet worden. Dat hoeft niet binnen één jaar, maar wel binnen de
komende jaren. Het is ook een kansloze exercitie, zeg ik alvast tegen de
coalitiepartijen, als ze bij de oppositie, of in ieder geval bij mij – dan moet
u maar bij Ephraim en consorten zijn – aankomen en zeggen: we gaan wel
bezuinigen of we halen het wel bij anderen. Dat moet echt wel daaruit
komen, anders hoeft u niet eens bij mij aan te komen.
De heer Idsinga (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

20

Ik hoor de heer Nijboer al een tijdje spreken over de door hem zo
gewenste vermogensbelasting, hoe die ook mag heten of hoe die er ook
uit mag zien. De Staatssecretaris heeft daar in zijn brief een reactie op
gegeven. Hij zegt: dat ding is eigenlijk juridisch helemaal niet houdbaar.
Wat je namelijk in feite doet, is: je hebt het arrest van de Hoge Raad, je
plakt er nu even een ander stickertje op, je noemt het anders en je gaat
nog steeds bij diezelfde groep dat geld halen. Als iets waarschijnlijk niet
gaat standhouden, vermoed ik, dan is het het verwisselen van een
stickertje.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik geloof dat het de heer Van der Lee was – het kan ook de heer De Jong
zijn geweest – die erop wees dat er, juist als je de arresten en de
toelichting van de landsadvocaat leest, best mogelijkheden zijn voor een
vermogensbelasting, mits maar redelijk beargumenteerd. Die was er in
het verleden in Nederland natuurlijk ook gewoon. Dus ik deel dat niet. Ik
vind wel dat het juist beargumenteerd moet worden. Als je als wetgever
zegt dat je het rendement belast, maar vervolgens het vermogen belast,
dan kom je op den duur in de knel. Maar als je beargumenteerd zegt
waarom je vermogenden wil belasten, zeker grotere vermogenden, dan
ben ik ervan overtuigd dat dat mogelijk is. Wij zijn natuurlijk ook met een
heel stel hoogleraren en andere juristen aan het beargumenteren waarom
dat een proportioneel voorstel kan zijn. Dan kun je het best over tarieven
hebben en weet ik wat allemaal niet meer – dat moet je dan ook allemaal
weer verdedigen – maar ik verwacht daar van de Raad van State ook een
positief oordeel over.
De voorzitter:
Er is een vervolgvraag van meneer Idsinga.
De heer Idsinga (VVD):
Dan denk ik: waarom zou je dit nou willen? Je hebt namelijk al de
vermogensheffing op basis van het daadwerkelijke rendement. Dat is nu
box 3, maar dat gaan we veranderen naar een echte heffing op basis van
daadwerkelijk rendement. Het vermogen en mogelijkerwijs de stijging van
de aanwas van het vermogen worden dan al belast. Dat geld is dus al een
keer belast. U wilt het dan nog een keer gaan belasten, als ik het goed
begrijp, op basis van de door u voorgestelde vermogensbelasting. En dan
zijn we er nog niet, want een jaar later komt u nog een keer langs en gaat
u datzelfde vermogen nog een keer belasten, dus voor de derde keer. Het
jaar daarna: voor de vierde keer. Het jaar daarna: voor de vijfde keer. Zo
blijft het maar doorgaan. Vindt u dat nou houdbaar?
De heer Nijboer (PvdA):
Misschien even voor de helderheid: ik ben gewoon voor een reële
vermogensbelasting. Alleen, we zijn hier al vijftien jaar in het parlement
over aan het praten. De Staatssecretaris geeft ook aan dat het er de
komende jaren niet van komt. In de tussentijd wil ik wel graag een
vermogensbelasting heffen; vandaar mijn voorstel voor een progressieve
vermogensheffing op basis van de huidige box 3-indeling. Dat is simpel:
hoe groter het vermogen, hoe hoger het tarief. Ik zeg tegen de Staatssecretaris: knutsel nou niet te veel daartussendoor, voordat je die vermogensaanwasbelastingen ... Dat wordt namelijk een mer à boire; zo heet
dat, geloof ik.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de heer Grinwis. Hij spreekt namens de
ChristenUnie.
De heer Grinwis (ChristenUnie):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

21

Voorzitter, dank u wel. Inflatie is dezer dagen the talk of the town. Van
steeds meer kanten horen we de schrijnende verhalen. Er is een flinke
groep mensen die echt moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen.
Bij dit debat voel ik daarom best wel wat ongemak. Het rechtsherstel
waarover we hier spreken, komt immers grotendeels terecht op de
bankrekeningen van mensen die zich niet hoeven af te vragen of ze
morgen nog een brood kunnen kopen of de verwarming kunnen
aanzetten. Dat is voor de toeslaggedupeerden wel anders. Natuurlijk zijn
er ook schrijnende verhalen van spaarders zonder pensioen, die altijd
hard hebben gewerkt, die alleen maar zijn ingeteerd op hun vermogen, op
hun spaarcentjes.
Nog even over inflatie gesproken. Als ik door die bril naar deze situatie
kijk, dan vraag ik me wel een beetje af: als onze box 3-systematiek ook al
een mensenrechtenschending is, is het begrip «mensenrechtenschending» dan ook niet aan inflatie onderhevig? In de samenleving leeft
dat gevoel ook. Mensen denken: de overheid springt nu voor vermogensbezitters meteen in de houding, terwijl veel slachtoffers van de toeslagenaffaire nog steeds op rechtsherstel wachten.
Voorzitter. Hoe dan ook, Nederland is natuurlijk een rechtsstaat. Als de
Hoge Raad een arrest wijst en stelt «de bezwaarmakers hebben op grond
van het EVRM gelijk», dan moet het kabinet uiteraard herstel bieden. Wat
de ChristenUnie betreft houden we daarbij drie punten in het oog:
rechtvaardigheid, juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid.
Over rechtvaardigheid. Is het te rechtvaardigen dat de slimme klagers die
de weg weten bij de rechter, wel gecompenseerd worden, maar de brave
spaarder niet? Over juridische houdbaarheid. We moeten natuurlijk
voorkomen dat we een variant kiezen die vervolgens niet standhoudt bij
de rechter. Over uitvoerbaarheid. Het is natuurlijk wel noodzakelijk dat we
voorkomen dat de Belastingdienst bezwijkt onder de druk en dat het
herstel van de toeslagenaffaire nog meer vertraging oploopt. Na de
technische briefing van gisteren ben ik allerminst gerustgesteld over de
uitvoerbaarheid.
Voorzitter. Naar aanleiding van deze drie begrippen, rechtvaardigheid,
juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid, heb ik een aantal vragen. De
term «kleine spaarder» is al een aantal keer gevallen in dit debat. Mijn
vraag is eigenlijk simpel. Hoe voert de Staatssecretaris de motie-Eppink
uit? Wat is dus wat hem betreft een «kleine spaarder»? Is dat inderdaad
tot en met de vermogensheffingsvrijegrens? Het antwoord is dus eigenlijk
«nee». Of is dat inderdaad tot een paar ton? Daarbij hou je de hardwerkende Nederlander in je achterhoofd, die jarenlang heeft kromgelegen en
voor zijn pensioen een aantal ton bij elkaar heeft gespaard. Of is zo’n cap
van een paar ton die je dan zou leggen voor alle spaarders, überhaupt niet
uitvoerbaar en niet juridisch houdbaar? Ik las daar niet zo veel over in de
brief.
Dan mijn tweede punt. Mijn beeld is dat zwartspaarders die gebruik
hebben gemaakt van de inkeerregeling voor zwartspaarders, nu ook
meelopen in het rechtsherstel. Dat lijkt me onrechtvaardig. Hoe pakt de
hersteloperatie uit voor zwartspaarders van de afgelopen jaren? Is het
mogelijk om deze groep uit te sluiten van het rechtsherstel, bijvoorbeeld
door een splitsing te maken tussen binnenlands en buitenlands sparen?
Welke gevolgen zou dit hebben voor de juridische houdbaarheid en de
uitvoerbaarheid?
Er is een groep vermogenden die met trots en plezier belasting betaalt,
zichzelf helemaal niet als slachtoffer ziet en helemaal geen compensatie
wil. Kan deze groep er straks ook voor kiezen om afstand te doen van
eventuele compensatie, oftewel een soort opt-out? Of is dat dan ook weer
uitvoeringstechnisch en juridisch moeilijk uitvoerbaar?
Dan over de juridische houdbaarheid. Stel het kabinet kiest voor de
spaarvariant. Hierbij wordt gekeken naar de werkelijke vermogensmix. Dat
betekent dat spaarders geld terugkrijgen. Uit de brief blijkt dat er dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

22

mogelijk aanvullend rechtsherstel nodig is. Kan de Staatssecretaris
beschrijven hoe je van de spaarvariant uitkomt bij dat aanvullend
rechtsherstel? Heeft iedereen die gecompenseerd wordt binnen de
spaarvariant hier toegang toe? Of wordt deze route pas geopend ná een
rechterlijke uitspraak? Graag een stapsgewijze toelichting van de manier
waarop dit proces precies werkt. Zou dit volgens de Staatssecretaris een
reden zijn om niet voor deze variant te kiezen? Stel dat het kabinet er
alsnog voor kiest om alleen de bezwaarmakers te compenseren. Hoe
schat de Staatssecretaris dan de kans in op een rechterlijke uitspraak dat
de doelgroep alsnog verbreed moet worden? Hoe verhoudt dit zich tot de
procedure die nu loopt bij de Hoge Raad?
Ten slotte, voorzitter, nog even één vraagje over de uitvoerbaarheid. In de
technische briefing werd echt een alarmerend beeld gegeven ten aanzien
van de uitvoering. Welke variant raakt de uitvoering nou het minst hard
volgens de Staatssecretaris? Hoe zit het met de uitvoeringskosten? In
welke mate verschillen deze per variant, ook wat betreft de tweede-ordeeffecten, de opportunity costs op langere termijn?
Tot zover, voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Dat laatste waren drie vragen in plaats van één, maar oké. Het woord is nu
aan de heer Omtzigt.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dank u wel, voorzitter. De afgelopen jaren heeft de Hoge Raad steeds
hardere en duidelijkere arresten gewezen over box 3. In het arrest uit
december 2021 werd de spaartaks op stelselniveau strijdig verklaard met
het EVRM, het eigendomsrecht. Na maanden komt de regering nu met
een brief over het nu, de overgangsperiode en de toekomst. Na
Groningen, waar de Staat nog jarenlang recordhoeveelheden gas won na
de beving in Huizingen, na het toeslagenschandaal, waarbij de Belastingdienst jarenlang ten minste dertien wetten overtrad en tot op de dag van
vandaag stukken achterhoudt, na Urgenda en na stikstof, waarvoor de
boeren nu de prijs betalen, is dit opnieuw een pijnlijke zaak waarin
wetgeving zwaar tekortschoot. Het is geen incident maar een patroon. Een
regering en de Raad van State hebben niet getoetst aan verdragen. Tot
mijn verbijstering lag er geen intern of extern juridisch advies bij het
Belastingplan 2016. Wilt u nog een keer checken waarom dat toen niet
gedaan is en bevestigen dat dat zo is?
Mijn tweede vraag is: hoe gaat de regering borgen dat wetten deugen en
dat ze getoetst worden? En welke interne evaluatie heeft er plaatsgevonden na dit drama bij de Belastingdienst, de regering en de Raad van
State? De landsadvocaat, waar miljoenenfraude plaatsvond, waar
notarissen uit het ambt gezet worden, waar onderzoek naar witwassers
zou moeten plaatsvinden, is niet meer van deze tijd. Kunnen we nu
eindelijk een interne juridische dienst opzetten om dit soort zaken vooraf
te toetsen?
De adviezen over de compensatieregeling en over de nieuwe voorstellen
stellen niet de hamvraag, namelijk: zijn die wél volledig in overeenstemming met het EVRM, de Grondwet, het Handvest en andere relevante
verdragen? Die adviezen wil ik zo spoedig mogelijk zien.
Voorzitter. We moeten niet voor het blok gezet worden, want anders wordt
het parlement medeschuldig. We hebben hier jaren voor gewaarschuwd.
We hebben zelfs de parlementair advocaat een advies laten uitbrengen.
En nu zouden we binnen een week moeten beslissen. De regering heeft,
sinds de adviezen van de ag, een jaar de tijd gehad. Er moet dus een
begrotingswet komen om een miljardenuitgave te doen. Dat is een
grondwettelijke plicht. Zonder dat, kan de regering niet verder gaan dan
het arrest. Maar de wet borgt ook dingen, want we hebben bij de
Catshuisregeling en ook bij de energiecompensatie gezien dat het misgaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

23

als er snel een besluit genomen wordt. Snel een besluit, betekent later
uitvoeringsellende. Als dat niet gebeurt, dan weten we dat het comptabel
onrechtmatig is en dat we mogelijk te maken hebben met een ambtsmisdrijf bij de Belastingdienst. Dat is een zwaar woord, maar ik wens het toch
te zeggen.
Voorzitter. Bij zo’n wet wil ik ook de uitvoeringsgevolgen zien. Hoeveel
mensen mogen opnieuw vermogen verdelen tussen beide partners? Dat
werd een beetje weggewuifd, maar dat kan ertoe leiden dat tot een
miljoen mensen opnieuw hun aanslag gaan indienen om het vermogen
anders te verdelen en de vermogensbestanddelen misschien anders te
gaan verdelen. Dan zijn er ook nog de doorwerking naar de toeslagen,
naar meer recht op een studiebeurs in het verleden, naar een lagere eigen
bijdrage in het verpleeghuis, naar een lagere Wmo-bijdrage. Nou ja, wat is
er niet inkomensafhankelijk in dit land? Ik herinner me nog de inkomensafhankelijke krentenbollen bij uw partij, voorzitter. Maar wat moet er wel
niet hersteld worden? Hoe gaat dat hersteld worden? Welke sneeuwbaleffecten gaan we zien? Ik zei in een interruptie al dat helder mag zijn dat ik
vind dat beleggers in huizen en aandelen niet gecompenseerd moeten
worden, omdat ze er in individuele jaren niet aan kwamen maar op de
lange termijn wel.
Voorzitter. Wanneer kunnen we een concreet voorstel zien? Ik zal de
regering niet impliciet of expliciet machtigen om dit via een uitvoeringsbesluit te doen. Ik wil mijn taak als wetgever serieus nemen, omdat ik wil
dat de Belastingdienst niet door de hoeven zakt, omdat ik wil dat de juiste
mensen gecompenseerd worden en omdat wij gewoon verplicht zijn om
onze wetgevende arbeid te doen. Op een later moment – dan zal ik
misschien wat tijd hebben – kan ik het dan hebben over de toekomstige
variant die ik voorsta.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Omtzigt. Meneer Alkaya heeft een vraag voor u.
De heer Alkaya (SP):
Niemand kan mij denk ik betichten van enige liefde voor aandeelhouders.
Als de effectieve lastendruk voor aandeelhouders zou verdubbelen, zou ik
daar geen nacht minder om slapen. Maar ik lees in de stukken dat het
bedrag dat ermee gemoeid is als je aandeelhouders, beleggers en
vastgoedeigenaren uitsluit en vervolgens een tegenbewijsregeling in
werking stelt, bijna net zo groot is als het rechtsherstel zelf, namelijk 4,8
miljard ten opzichte van 6,9 miljard. Dan kom je uiteindelijk dus zelfs
duurder uit dan wanneer je ze aanvankelijk zou compenseren. Ik begrijp
wat de heer Omtzigt zegt, namelijk dat we hen niet van tevoren moeten
compenseren. Maar zegt hij daarmee ook dat we ook geen tegenbewijsregeling voor hen moeten instellen?
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dat is een terechte vraag. Ik ga meneer Alkaya er niet van betichten dat hij
gisteren bij het grootkapitaal sigaren heeft lopen roken. Ik ken zijn
voorkeuren. Maar ik wil graag een juridisch advies. Ik heb de juridische
adviezen opgevraagd. Bij het Belastingplan 2016 bleek er geen intern of
extern juridisch advies over de houdbaarheid en de verhouding tot het
EVRM te liggen, terwijl die vraag bij de wetsbehandeling, onder anderen
door Eerste Kamerlid Marnix van Rij, herhaaldelijk gesteld is, kan ik u
verzekeren, en ook door mijzelf. Want toen hadden we daar, zeg ik in alle
eerlijkheid, best wel nauw contact over. Ik wil die fout niet weer maken,
mar ook nu vond ik de vraag die aan de landsadvocaat gesteld werd, net
precies de verkeerde. De vraag had moeten zijn: is de optie die hier ligt
volledig EVRM- en Grondwetproof op het gebied van het eigendomsrecht? Ik wil dus ook vragen of er een optie beschikbaar is waarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

24

aandeelhouders niet gecompenseerd worden maar die toch EVRM-proof
is. Misschien klinkt het raar, maar ik heb de subtiele wens om ook de
mensen te compenseren die geen bezwaar gemaakt hebben, maar als je
daarmee iedereen in de compensatieregeling trekt, dan denk ik dat we dat
toch niet moeten doen. Dan hebben wij hier denk ik andere prioriteiten.
Maar we zullen het arrest sowieso moeten uitvoeren, als het kan ook nog
voor begin augustus, zodat we hierbij niet, zoals bij het toeslagenschandaal wel, uit de juridische tijden lopen.
De voorzitter:
Dan geef ik het woord aan de heer Edgar Mulder, die spreekt namens de
PVV.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Voorzitter, bedankt. Dit dossier heeft een beroerde tijdlijn. Al jarenlang
wist iedereen dat de box 3-heffing niet duurzaam was, want de burger
betaalde belasting over geld dat hij nooit ontvangen had. Het kabinet
werd hiervoor diverse malen op de vingers getikt, maar het deed niks,
behalve dan die hete aardappel doorschuiven. Uiteindelijk, nu het echt
niet meer anders kan, kreeg deze Kamer vier dagen geleden een voorstel.
Het voorstel bestaat uit vier varianten, maar twee zijn er gelijk niet
haalbaar, zegt deze Staatssecretaris. Nu verwacht de Staatssecretaris dat
de Kamer per direct, op deze woensdagnamiddag, keuzes gaat maken die
miljarden euro’s aan consequenties hebben. Maar we hebben niet alle
informatie. We hebben niet alle berekeningen. Er is geen concreet
voorstel. Helemaal niemand weet hier hoe een en ander betaald gaat
worden. Eigenlijk vind ik dat laatste nog wel het ergste. We worden
gevraagd om een richting te kiezen en we moeten keuzes maken, maar we
weten niet wat dat gaat betekenen, zeker niet voor de verschillende
groepen. Want wie gaat wat betalen? Eigenlijk vind ik dit hele verhaal, dit
hele voorstel niet kunnen.
Voorzitter. Het wordt nog erger en gekker. De Staatssecretaris weet niet
eens of de vandaag voorliggende varianten, de twee waarvan hij zegt dat
ze wel kiesbaar zijn, uitvoerbaar zijn. In zijn brief staat op bladzijde 24 dat
hij pas gaat vragen of het uitvoerbaar is nadat wij een keuze hebben
gemaakt en ons medeplichtig hebben gemaakt. Samenvattend: van de
vier varianten zijn er twee afgevallen en twee zijn er niet op voorhand
uitvoerbaar, zegt de Staatssecretaris. We worden, vrees ik, ergens
ingerommeld. De heer Omtzigt noemde het: voor het blok zetten. Ik noem
het: inrommelen.
Deze Staatssecretaris durft wel. Het is best heftig wat hij zegt, want als we
geen besluit nemen, zijn we als Kamer schuldig, want dan worden de
termijnen niet gehaald. Dat staat ook in de brief. Eigenlijk kunnen we het
dus nooit goed doen. Ik vind dit onaanvaardbaar. Ik vraag de Staatssecretaris dus om met een concreet herstelvoorstel te komen, een voorstel
waarvan hij van tevoren aangeeft dat het wel uitvoerbaar is. Geef ook aan
voor welke doelgroep dat voorstel geldt, en vooral wat dat kost en hoe het
gedekt gaat worden. Dat hoeven wij niet te doen. U regeert. Wij
amenderen hoogstens. Eigenlijk vraag ik onder de streep gewoon of de
Staatssecretaris zijn werk wil gaan doen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Mulder. Meneer Alkaya heeft een vraag voor u.
De heer Alkaya (SP):
Ik deel het betoog van de heer Mulder eigenlijk wel, maar dit is de situatie
waarin we zitten. We moeten dus uiteindelijk wel een knoop doorhakken.
Ik heb, net als een aantal andere partijen, gezegd: als de dekking
inderdaad uit dezelfde hoek komt, namelijk van mensen met vermogen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

25

zou je nu wel een besluit kunnen nemen. De heer Mulder wil dat niet
aangeven. Daarom zou ik hem bij dezen willen vragen: als je nu een
willekeurig besluit neemt, los van wat je voorkeursvariant is, waarover ik
een en ander heb gezegd, en dat wordt gedekt uit dezelfde hoek, namelijk
door mensen met vermogen, dus aandeelhouders, beleggers en mensen
met spaargeld in de toekomst, dan kunnen we daar toch wel degelijk
zonder vertraging nu een besluit over nemen? Ik zie ook dat er een spel
wordt gespeeld door de regering, maar dit is wel de situatie waarin we
zitten. Ik zou niet verantwoordelijk willen zijn voor die vertraging.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Maar ik wil er zeker niet verantwoordelijk voor zijn dat wij ergens
ingerommeld worden zonder dat ik weet wat voor consequenties dat
heeft, want wij weten niet welke vorm van rechtsherstel de Staatssecretaris kiest en welke er mogelijk zijn. Op het moment dat je een richting
inslaat, ben je wel medeverantwoordelijk maar weet je niet wie dat gaat
betalen. Er worden hier opmerkingen gemaakt. De een wil dat de ene
groep niet gaat betalen, de ander dat een andere groep niet gaat betalen.
We weten het uiteindelijk niet, maar we zetten wel een richting in. Ik wil
dat het omgedraaid wordt. De problemen zijn niet ontstaan door de PVV.
De problemen zijn ontstaan door de afgelopen kabinetten, die de zaken
hebben later versloffen. Het kabinet moet nu met een voorstel komen
waardoor het opgelost wordt. De Kamer beoordeelt of ze het daarmee
eens is of niet. We kunnen amenderen. Maar deze manier is heel raar. Ik
waarschuw iedereen om wederom... We hebben er eerder mee gezeten,
bij de toeslagenaffaire, dat er met stoom en kokend water dingen
doorheen moesten die achteraf niet bleken te kloppen. Laten we dus
voorzichtig zijn. Daarom zeg ik: doe een voorstel, met daarbij voor welke
groep het is en wat het gaat kosten. Dan kunnen we daarover als Kamer
beslissen. Tenminste, dat is mijn voorstel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Mulder. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
de eerste termijn van de zijde van de Kamer. De Staatssecretaris heeft een
klein halfuur nodig om zijn respons op al uw vragen voor te bereiden. Dat
betekent dat ik u terugverwacht om 18.25 uur. Tot straks!
De vergadering wordt van 17.55 uur tot 18.30 uur geschorst.
De voorzitter:
Beste mensen, we zijn er weer. Welkom terug bij de vaste Kamercommissie van Financiën en het commissiedebat over de opties voor
rechtsherstel box 3. Het gaat over belastingen, dus wij hebben de
Staatssecretaris van Belastingen in ons midden. Hij begint zo met zijn
eerste termijn. We hebben nog ongeveer een uur volgens de planning. Ik
wilde u wel gewoon vier interrupties toestaan, maar ik ga wel iets
strenger zijn op de lengte ervan. U heeft allemaal uw inbreng kunnen
doen, dus we weten wat u ervan vindt en dat hoeft u niet allemaal nog
een keer te vertellen. Interrupties zijn dus korte vragen. Die past u toe als
u vindt dat het opportuun is. Staatssecretaris Van Rij gaat beginnen met
zijn eerste termijn.
Staatssecretaris Van Rij:
Dank u wel, voorzitter. Dank ook voor de inbreng van alle leden van de
commissie. Ik realiseer me ten zeerste dat er afgelopen vrijdag een wel
heel dik pakket is bezorgd, maar dat hebben we wel met de beste intenties
gedaan. In de eerste plaats was er een technische briefing. Waarom?
Omdat wat voorligt complex is. Het gaat om het verleden, het gaat om de
komende jaren en het gaat om de toekomst, vanaf 1 januari 2025. Het zou
niet juist zijn dat de Kamer de informatie waar het kabinet en de Staatsse-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

26

cretaris over beschikken, niet zou hebben. Dat is één. Twee. We hebben in
de brief een poging ondernomen om niet alleen het probleem te
beschrijven dat is ontstaan door het arrest van de Hoge Raad. Dat is
overigens het gevolg – dan heb ik het één keer gezegd en zal ik het niet
meer herhalen – van wetgeving die is ingevoerd en achteraf niet juist
bleek te zijn. Wij hebben ook een poging ondernomen om de dilemma’s
die er zijn – ik heb dat uit de verschillende bijdragen ook begrepen – en
waar we voor staan en de keuzes die gemaakt moeten worden, te duiden.
Het is absoluut niet de bedoeling – als die indruk gewekt zou worden, zou
ik dat heel jammer vinden – dat u ergens in gerommeld zou worden of dat
u voor het blok gezet zou worden. Nee, we willen juist op een zorgvuldige
wijze met de Tweede Kamer en de Eerste Kamer omgaan.
Voorzitter. Dat gezegd hebbende, zou ik direct willen overgaan tot de
beantwoording van de vragen. Eerst ga ik in op het rechtsherstel, dan op
de spoedwetgeving, dan op de toekomst. Daarmee zit er toch dat drieluik
in. Vervolgens ga ik in op juridisch, uitvoering, dekking en nog wat
overige vragen.
Het rechtsherstel. Wij hebben al het besluit genomen naar aanleiding van
het arrest van de Hoge Raad, binnen zes weken na het wijzen van dat
arrest, om precies te zijn op 4 februari jongstleden, om tegemoet te
komen aan de bezwaren die zijn ingediend over de jaren 2017, ’18, ’19 en
’20. Die bezwaren moeten, conform de wet, uiterlijk 4 augustus
aanstaande afgewikkeld worden. Als we dat niet doen, komen we in een
situatie dat we als overheid boetes gaan krijgen. Dat willen we
voorkomen. Dat is één.
Wat betreft het rechtsherstel doen zich drie vragen voor, zoals ook in de
brief staat. Eén. Wat is «werkelijk rendement»? Daar hebben we het ook in
het debat op 2 februari over gehad. De Hoge Raad heeft dat niet gedefinieerd. Wij hebben advies gevraagd aan drie externe deskundigen, nadat
we ons daar uiteraard ook zelf een oordeel over hadden gevormd. Wij zijn
tot het oordeel gekomen dat werkelijk rendement in de zin van de huidige
wet direct rendement en indirect rendement is, ook als het niet gerealiseerd is. Dat is één.
Twee. Wat betreft het rechtsherstel is natuurlijk ook de vraag relevant wat
de Hoge Raad heeft gezegd over de fictie die bij wetswijziging is
ingevoerd op 1 januari 2017, namelijk de fictie van een vermogensverdeling. Daar ging de casus met name over, namelijk over een belastingplichtige die € 850.000 had en zei: «Ja, maar ik heb helemaal niet 80% in
aandelen belegd, zoals de wet zegt. Ik heb 80% in spaargeld belegd.» Daar
heeft de Hoge Raad van gezegd: daar komt zo’n groot verschil uit qua
rendement. Wij hebben bij het rechtsherstel dus daarnaar geluisterd en
die fictie eruit gesloopt, in beide varianten. Ik kom zo nog op die varianten
terug.
En dan de derde vraag die zich voordoet. Door verschillende sprekers is
daarnaar verwezen. Dat is de vraag: beperk je de doelgroep nu alleen tot
degenen die bezwaar gemaakt hebben of breid je ’m uit, waar de unaniem
gesteunde motie-Eppink de regering ook om verzocht heeft, en waar wij
dus serieus naar gekeken hebben en over nagedacht hebben? Er liggen
twee varianten voor als je dat zou willen doen. Echter, de Hoge Raad heeft
op dit moment een zaak onderhanden waarin de advocaat-generaal al
conclusie heeft gewezen. De Hoge Raad heeft ons vandaag laten weten
dat ze verwachten binnen zes maanden uitspraak te doen. Die zaak gaat
onder meer over een belastingplichtige die zijn bezwaartermijn had laten
verlopen, zowel voor de jaren, uit mijn hoofd gezegd, 2015 en ’16 – dat is
even iets minder relevant voor ons nu – maar ook voor 2017 en ’18. En dat
is wel relevant voor ons. Daar doet zich dus nu de vraag voor of de Hoge
Raad gaat bestendigen wat altijd het beleid geweest is op basis van de
wet als er nieuwe jurisprudentie is. Geen enkele Staatssecretaris voor mij,
geen enkele ambtsvoorganger voor mij heeft gezegd: er is nieuwe
jurisprudentie; u dient een verzoek tot ambtshalve vermindering in, dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

27

krijgt u alsnog gelijk. De Hoge Raad gaat er nu uitspraak over doen of dat
in deze casus ook zo is. Daarbij kan er wellicht nog een verschil gemaakt
worden tussen of je het verzoek tot ambtshalve vermindering hebt
ingediend vóór 24 december – het wijzen van het arrest – of daarna. Dat is
wel een hele belangrijke vraag omdat de Hoge Raad die duidelijkheid niet
eerder gegeven heeft. Dat is denk ik ook belangrijk voor het uiteindelijke
antwoord. Wij hebben natuurlijk goed geluisterd nu, en dat zal ik ook mee
terugnemen naar het kabinet, of en, zo ja, wanneer we iets gaan doen
voor de vraag of je de doelgroep wil uitbreiden, ja of nee. Daar kan je niet
te lang mee wachten, zeg ik ...
De voorzitter:
Maakt u uw zin maar even af.
Staatssecretaris Van Rij:
Daar kun je niet te lang mee wachten, omdat iedere belastingplichtige het
recht heeft om een verzoek tot ambtshalve vermindering in te dienen, ook
al is de bezwaartermijn verlopen, vijf jaar na het betreffende belastingjaar.
Met andere woorden, als we over 2017 praten, loopt die termijn af op
31 december 2017, voor 2018 weer een jaar later et cetera.
De voorzitter:
U bedoelt 31 december 2022.
Staatssecretaris Van Rij:
Sorry, 2022. Voor 2018 is dat 2023 enzovoorts.
De voorzitter:
Als u uw microfoon even uitzet, geef ik de heer Van der Lee de
gelegenheid om een kórte interruptie te plegen.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik vind dit wel echt heel nieuw ten opzichte van wat ik wist, maar moet ik
daaruit afleiden dat zolang die uitspraak in de laatste zaak die de
Staatssecretaris noemt niet bekend is, er ook nog geen besluit genomen
zal worden? Sterker nog, als er een besluit wordt genomen voordat dat
arrest is gewezen, heeft dat misschien invloed op het oordeel van de Hoge
Raad. Hoe kijkt de Staatssecretaris daartegen aan?
Staatssecretaris Van Rij:
Dat is natuurlijk een hele goede vraag. De vraag is: wie is nu eerst aan zet?
Naar mijn mening, gewoon vanuit voorzichtigheid – maar daar hebben we
nog geen besluit over genomen als kabinet – zou je eerst de Hoge Raad ...
Het voordeel als je eerst de Hoge Raad laat spreken, is dat je weet wat het
hoogste rechtscollege daarvan vindt. Het is natuurlijk toch een vrij
exceptionele situatie dat er zo massaal bezwaar is ingediend en dat er
toch een aantal mensen nu ook al verzoeken tot ambtshalve vermindering
hebben gedaan. Er is nog een aspect. Daarmee geef ik meteen antwoord
op de vraag die gesteld is. De Hoge Raad kan zeggen: ik bestendig de
gebruikelijke lijn. Maar de Hoge Raad kan ook zeggen: in deze situatie zie
ik het anders; verzoeken tot ambtshalve vermindering moeten ook
gehonoreerd worden. Ja, dan hang je, zeg maar, voor de hele doelgroep.
Als de Hoge Raad het eerste antwoord geeft, zou je ook nog kunnen
zeggen: dan komen we wel met een toegespitst rechtsherstel, dat we in
een wet vastleggen. Dat zou je sowieso altijd moeten doen in mijn optiek,
dus ook in de andere situatie. Waarom? Omdat je dan de rechtvaardigingsgronden geeft. Er komt een normaal wetgevingstraject, via Raad van
State en parlement, en je geeft dan een stuk rechtszekerheid. Dat is dan te
verkiezen boven het overnight nemen van een beleidsbesluit zonder dat je
alle consequenties kan overzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

28

De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van Rij:
Dat zijn dus de drie punten over rechtsherstel.
Er is ook gevraagd of de Belastingdienst het aankan. Daar heeft u de
technische briefing over gehad. Dat zijn hele terechte vragen, waar wij
natuurlijk ook al een hele tijd mee bezig zijn. Ik wil dat toch ook
opknippen. Als we het over de bezwaarmakers hebben, praten we over
een categorie van 60.000 in het eerste jaar en daarna iets minder, maar
laten we zeggen gemiddeld 60.000 over die vier jaar. Eerst de spaarvariant. 40% van die belastingplichtigen spaart alleen maar. Die krijgen dan
dus gewoon hun geld terug, want die hebben geloof ik alleen in 2017
0,25% gekregen – dat staat ook in de bijlage – en voor de rest 0%. Daar
kan geen belasting over geheven worden, dus die krijgen hun geld terug.
Dan heb je de categorie van de 60% die spaart en nog iets anders doet.
We hebben ook aangegeven in welke verhoudingen dat gebeurt, want al
die informatie is er. Dat doen we dus op basis van de echte vermogensverdeling bij de belastingplichtigen en niet op basis van fictie. Voor deze
categorie houden we wel de forfaitaire regel aan zoals die ook gegolden
heeft vanaf 1 januari 2017. Dat zijn dus de langjarige gemiddelden,
meetkundig, over vijftien jaar. Dat betekent dus dat je in zo’n variant niet
die sprongen hebt qua volatiliteit. Het beursjaar 2018 was bijvoorbeeld
slecht. De heer Omtzigt noemde dat en het staat ook in de stukken. Door
dat langjarig meetkundig gemiddelde telt dat dan voor één vijftiende door.
Dat is in de spaarvariant.
In de andere variant doe je het op basis van het rendement in het jaar per
vermogenstitel. Dus weer terug naar de spaarder: degenen die alleen
spaargeld hebben krijgen alles terug, en degenen die niet alleen gespaard
hebben maar ook in vastgoed of aandelen hebben gezeten, zullen meer
geld terugkrijgen in de jaren dat er slechte rendementen zijn gemaakt.
Hierin moet dan een keuze gemaakt worden. Voor de jaren 2017 tot en
met 2020 zou dit vanaf 1 juli uitgevoerd kunnen worden – de Belastingdienst kan dat aan – zodat voor 4 augustus de rechthebbenden weten wat
hun teruggave is.
En dan zal je altijd situaties hebben, zowel in de ene variant als in de
andere, waarin er misschien een belastingplichtige belegger opstaat en
zegt: dank u wel, ik zie dat het is aangepast maar ik ben het er niet mee
eens, want mijn werkelijke rendement was nog lager dan het door u
aangepaste rendement. Dan gaat het natuurlijk niet om degenen die
uitsluitend sparen, maar om degenen die sparen en beleggen. Dat zien we
dan wel op ons afkomen, zo zeg ik niet in luchtigheid, maar dat mag de
belastingplichtige dan vervolgens aantonen.
De voorzitter:
Meneer Edgar Mulder heeft daar een korte vraag over.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ja. De Staatssecretaris zegt dat het dan per 1 juli uitgevoerd kan worden.
Dat staat op bladzijde 23; dat klopt. Maar dan snap ik de opmerking op
bladzijde 24 niet. Daar zegt u namelijk: de in deze brief genoemde
varianten voor het rechtsherstel en voor de spoedwetgeving zijn niet op
voorhand uitvoerbaar.
Staatssecretaris Van Rij:
Dank voor deze vraag. Ik knip het dus bewust op. Ik heb het eerst over de
eerste periode. Dat kan. Aan de uitspraak die gedaan is op 4 februari
moeten wij voor 4 augustus gehoor gegeven hebben en dat lukt voor deze
groep, in beide varianten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

29

Dan het tweede ding dat snel moet gebeuren. Dat kan vanaf 1 augustus
tot 1 september; dat staat in de planning. Ik geef wat extra informatie. Ik
heb het vanmiddag nog even goed op een rijtje gezet, ook voor mezelf.
Dat betreft de vraag wat we doen met de aangiftes inkomstenbelasting
2021. Dat is natuurlijk een belangrijk jaar, want die aangiftes worden nu
ingediend. Als wij op tijd kiezen, wat betekent dat het kabinet die keuze
moet maken, doen wij dat uiterlijk 29 april. Dat geldt zowel voor wat ik
zonet zei alsook voor het jaar 2021. Dat zouden we dan bij beleidsbesluit
moeten doen, wat we dan gecodificeerd moeten hebben in een wet. Dan
komen we dus bij u terug, maar anders halen we die termijn ook niet. Als
we dat voor 2021 ook doen, kunnen we dus de box 3-heffing voor 2021
doen op een van die twee varianten. Als dat de spaarvariant wordt, geldt
wat ik net heb uitgelegd. En als het de andere variant wordt ook. Dat is
uitvoeringstechnisch te doen.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van meneer Mulder.
De heer Edgar Mulder (PVV):
U kunt toch ook gewoon zeggen dat het een foutje was in de brief? U
gebruikt namelijk heel veel woorden, maar onder de afsluiting voor de
jaren 2017 tot 2024 staat gewoon: de in deze brief genoemde varianten
voor het rechtsherstel – dat zijn dus die vier varianten, of de twee die u
over laat – en voor de spoedwetgeving zijn niet op voorhand uitvoerbaar.
Dat is gewoon uw brief.
Staatssecretaris Van Rij:
Jawel, maar eerder in de brief staat ook het nodige over de uitvoering. We
komen natuurlijk op tijd met de spoedwetgeving – daarin gaan we niks
van tevoren doen – zodat het parlement daar tijdig kennis van kan nemen.
En bij die wet komt natuurlijk ook een uitvoeringstoets. Daar is ook om
gevraagd, en terecht. Daarin wordt natuurlijk ook appreciatie gegeven: is
dit in overeenstemming met het internationale recht en meer in het
bijzonder met het EVRM? Ik probeer u tegemoet te komen door precies
aan te geven wat er uitvoeringstechnisch wel en niet kan. Als u vindt dat
het fout is opgeschreven, is dat prima, maar ik kan niet duidelijker zijn dan
ik nu ben.
De heer Alkaya (SP):
Ik probeer voor mezelf even samen te vatten wat de Staatssecretaris tot
nu toe heeft gezegd, en ik wil kijken of het klopt. Hij gaf in het eerste deel
aan dat het eigenlijk zijn voorkeur heeft om te wachten op het arrest dat
nu bij de Hoge Raad ligt. Hij zei dat het goed en degelijk zou zijn om dat
eerst af te wachten, maar dat kan nog een halfjaar duren. Tegelijkertijd
geeft hij dus aan: we kunnen in principe vanaf 1 juli aan de gang gaan met
wat we nu hebben gepresenteerd, maar dan moeten we voor 29 april een
besluit nemen. Maar dat gaat hij dus eigenlijk niet doen. Tenzij de Kamer
zegt dat hij het wel moet doen, zegt de Staatssecretaris: eigenlijk ga ik dat
niet doen, en ga ik dus ook de deadline van augustus niet halen, want ik
wacht nog op de uitspraak van de Hoge Raad over die andere zaak.
Staatssecretaris Van Rij:
Als het mag, maak ik even mijn redenering af, maar ik wil al wel het
volgende zeggen. Excuses als ik verwarring gecreëerd heb. Ik heb bewust
gesproken over de bezwaarmakers. De bezwaarmakers, waarbij we dus
gewoon móéten handelen op basis van de wet, namelijk voor 4 augustus,
die gaan we doen. En we gaan de aangiftes inkomstenbelasting 2021
doen. De vraag over het halfjaar had betrekking op de vraag of je de
doelgroep wil uitbreiden met de niet-bezwaarmakers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

30

De voorzitter:
De heer Alkaya knikt. Wilt u een tweede interruptie plegen?
De heer Alkaya (SP):
Ik moet er wel zuinig op zijn, voorzitter. Dus het besluit over die vraag of
die groep uitgebreid wordt, zou weleens eind dit jaar kunnen vallen. Dat
valt dus nog niet komende week. Moet ik het zo voor me zien?
Staatssecretaris Van Rij:
Ja, nou, eind dit jaar... De Hoge Raad heeft ons vandaag laten weten
binnen een halfjaar uitspraak te doen. Het is nu 20 april, dus dat is
20 oktober. Wij zitten niet op de stoel van de Hoge Raad, maar daar
kunnen we de Hoge Raad wel aan houden. Het kan natuurlijk ook eerder
zijn, in de zomer of misschien net na de zomer.
De heer Alkaya (SP):
Dan heb ik de Staatssecretaris goed begrepen dat hij daar in ieder geval
op gaat wachten, want hij heeft de bevoegdheid om de doelgroep nu al
uit te breiden, zonder dat er een uitspraak ligt. Die politieke bevoegdheid
heeft hij. Hij zou die bevoegdheid ook kunnen inzetten als wij als Tweede
Kamer een uitspraak doen, maar hij gaat dat dus niet doen als wij dat als
Tweede Kamer niet uitspreken. Hij gaat wachten op de Hoge Raad en dat
zou weleens een half jaar kunnen duren.
Staatssecretaris Van Rij:
Ik heb gezegd wat de afwegingen zijn. De heer Van der Lee heeft daar net
naar gevraagd en ik denk dat ik daar ook antwoord op heb gegeven. Stel
dat het kabinet zou zeggen: Staatssecretaris, maak maar gebruik van je
discretionaire bevoegdheid en breid de doelgroep maar uit. Dan kan het
dus zijn dat de Hoge Raad anders beslist. Op die vraag heb ik net
geantwoord. Het lijkt mij logischer dat je eerst de Hoge Raad ... Zeker ook
omdat de Hoge Raad op 24 december dit arrest heeft gewezen. Ik heb net
gezegd dat het werkelijke rendement nog niet is ingevuld door de Hoge
Raad. Dat was overigens ook niet expliciet voorgelegd aan de Hoge Raad,
dus dat is zeker geen verwijt aan de Hoge Raad. Maar de Hoge Raad zal
wel iets moeten zeggen over die verzoeken tot ambtshalve vermindering,
want er ligt nu gewoon een casus voor. Dus ja, daar gaan wij dan snel een
besluit over nemen, maar we hebben natuurlijk wel eerst goed geluisterd
naar wat er hier gezegd is.
De voorzitter:
Vervolgt u uw betoog.
Staatssecretaris Van Rij:
Dan ga ik verder. Ik was bij 1 juli tot 1 augustus, 1 augustus tot
1 september en vanaf 1 september tot 1 oktober. We hebben een groep –
dat is een best grote groep – belastingplichtigen van wie de aanslag nog
niet onherroepelijk vaststond op 24 december. Dat is een groep van
ongeveer 200.000 belastingplichtigen. Die kunnen we dan doen van
1 augustus tot 1 september, van 1 september tot 1 oktober en van
1 oktober tot 1 november. Dan heb je nog een groep die wel een aangifte
heeft ingediend over de jaren 2017 tot en met 2020 – dat is ook een forse
groep met iets van 300.000 mensen – waarvan de aanslagen nog
opgelegd moeten worden. De Belastingdienst heeft dit allemaal in kaart
gebracht. Dit kan allemaal via cohorten fasegewijs, via ICT en massale
processen, afgewikkeld worden als eenmaal de keus gemaakt is voor de
spaarvariant of de andere variant.
Dan zitten we precies op 1 november. De Hoge Raad heeft gezegd uiterlijk
20 oktober uitspraak te doen. Dan kan je, zoals gezegd, een keuze maken
of je de doelgroep wel of niet uitbreidt. Ik heb een aantal van u ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

31

duidelijk horen aangeven: «Geef de definitie van een kleine spaarder. Is
een cap mogelijk?» Ik wil niet te veel vooruitlopen op wat de Hoge Raad
gaat zeggen, maar als de Hoge Raad bijvoorbeeld zou zeggen dat het
staande beleid wordt gesanctioneerd, dus als er iemand is die een verzoek
tot ambtshalve vermindering heeft ingediend nadat het arrest is gewezen,
dan kan je zeggen dat we of niks doen voor zo’n groep of dat we wel wat
doen, maar heel beperkt om toch recht te doen aan het rechtvaardigheidsgevoel. Dan moeten we dat ook goed juridisch motiveren in een aparte
wet, waarmee we dan bij u langskomen. Ik heb goed geluisterd naar wat
een aantal van u gezegd heeft, want daar zitten natuurlijk ook budgettaire
consequenties aan. We hebben 6,9 miljard in variant 1 en 11,9 miljard in
variant 2. Die spaarvariant kan nog verder oplopen, waarbij ik dan wel een
nuancering wil maken. De kans dat die net zo duur gaat worden als
variant 2 is een worstcasescenario. Dat staat in de brief. Dat betekent dat
wanneer alle belastingplichtigen bezwaar gaan maken tegen het feit dat ze
het niet eens zijn met de spaarvariant, terwijl we weten dat 40% alleen
maar spaart, ze dan bezwaar zouden maken tegen iets op grond waarvan
ze geld terugkrijgen. Dat is niet zo logisch. Het is dus een worstcasevariant. Wij vonden dat we wel moesten aangeven dat die eventueel meer
kan gaan kosten. Uitvoeringstechnisch zit er in zo’n situatie natuurlijk ook
een punt voor de Belastingdienst. Ook al zou 60% daartegen bezwaar
maken, dan praat je natuurlijk nog steeds over hele grote aantallen. Maar
dat is iets waar je op terug kan komen wanneer je eventueel met een
voorstel komt voor die doelgroep. Dat zou dan dus inderdaad later in dit
jaar gebeuren. Zoals ik net heb gezegd, is dit belangrijk omdat de
vijfjaarstermijn voor het indienen van een verzoek tot ambtshalve
vermindering voor 2017 eind 2022 afloopt.
Dat was het punt rechtsherstel. Ik loop nog even snel de concrete vragen
door. De heer Van der Lee vroeg: waarom is dit arrest tot stand gekomen?
Ik heb er al iets van gezegd en dat zou ik maar één keer doen, dus dat ga
ik niet herhalen, als u het goedvindt.
De heer Idsinga vroeg naar de juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid. Daar ben ik volgens mij vrij uitgebreid op ingegaan. Ik zie hem
knikken. De verantwoordelijkheid is door de Hoge Raad nadrukkelijk bij de
wetgever gelegd. Dat is in het arrest van 24 december met zo veel
woorden gezegd. De wetgever, dat zijn wij beiden. Wij moeten het
initiatief nemen. Ik ben me er heel erg van bewust dat dat uiteraard de
volgorde is, maar de Tweede Kamer en de Eerste Kamer zijn natuurlijk wel
medewetgever. Dat is niet, zeg ik hier nogmaals, om u voor het blok te
zetten of wat dan ook. Dat is gewoon de verdeling van de bevoegdheden
en ook hoe we met elkaar moeten omgaan.
Dan had mevrouw Van Dijk nog een vraag. Als je kiest voor de spaarvariant, speelt het dilemma dat er een kans bestaat dat uiteindelijk ook
niet-spaarders met een lager werkelijk rendement rechtsherstel moeten
krijgen. Ik heb al uitgelegd dat de spaarders gewoon terugkrijgen wat ze
terug moeten krijgen. Daar heb ik al antwoord op gegeven. Het is dus
altijd mogelijk dat iemand het niet eens is met de spaarvariant en wil
aantonen dat het werkelijk rendement lager is dan het aangepaste
rendement op basis van de werkelijkheid en het forfaitair rendement op
basis van langjarige meetkundige gemiddelden.
De heer Grinwis heeft over de rechtsbescherming een aantal vragen
gesteld. Hij heeft ook de randvoorwaarden aangegeven. Hij heeft met
name gevraagd of de Staatssecretaris kan beschrijven hoe je van de
spaarvariant uitkomt bij een aanvullend rechtsherstel. Ik ben daar, dacht
ik, ook al op ingegaan.
De heer Omtzigt heeft de vraag gesteld of het mogelijk is om beleggers in
huizen en aandelen niet te compenseren. Voor wat betreft de spaarvariant
heb ik aangegeven dat het forfaitair rendement voor het niet-spaardeel,
dus ook huizen en aandelen, gebaseerd is op het langjarige – vijftien jaar –
meetkundig gemiddelde. Dat beweegt dus mee, maar dan wel over een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

32

langere periode. Zou je voor die andere variant gaan, dan beweeg je per
jaar mee. Dat is eigenlijk het antwoord.
De heer Ephraim vroeg: waarom geven we die 26 miljard niet gewoon
terug? Wij vinden dat heel onwenselijk en daarom kiezen we daar dus niet
voor. Dan geef je bewust geld terug aan belastingplichtigen die ook op
basis van dat arrest helemaal geen poot hebben om op te staan. Dat zijn
namelijk belastingplichtigen die een hoger rendement hebben gehaald
dan het forfaitaire rendement. Dat heeft de Hoge Raad níét gezegd. De
Hoge Raad heeft niet gezegd dat je dat moet doen. De Hoge Raad heeft
ook niet gezegd dat je niet op basis van een forfaitair rendement mag
heffen. Alleen, de Hoge Raad heeft gezegd: het forfaitaire rendement moet
dicht bij het werkelijke rendement liggen.
De heer Alkaya zei: «Hoge vermogens hebben te weinig belasting betaald.
Wat vindt de Staatssecretaris daarvan en wat betekent dat voor zijn
beleid?» We hebben nu bewust de contourennota neergelegd. Ik begrijp
ook wel dat we daar vanavond uiteraard niet uitvoerig over gaan praten,
maar ik kan me heel goed voorstellen dat we daar wel op korte termijn,
voor de zomer, uitvoerig met elkaar over in gesprek gaan. Als we namelijk
die route kiezen en er een meerderheid voor is in beide Kamers, dan zal
dat helaas niet eerder kunnen dan 1 januari 2025. Dat is bij de formatie
ook met zo veel woorden gezegd en ik zeg het nog een keer: dat is een
grote systeemwijziging, hoewel je het geraamte van box 3 overeind
houdt. Dan ga je belasten op basis van het directe rendement minus
kosten en op basis van de gerealiseerde of niet-gerealiseerde vermogensaanwas in een jaar. De keerzijde daarvan is dat verliezen dan ook
aftrekbaar zijn, dus dat je dan met een verliesrekening komt. Dat is
eigenlijk het antwoord daarop. Verder moeten we natuurlijk in de
spoedwetgeving voor de jaren 2023 en 2024 kiezen voor de spaarvariant
of voor de andere variant.
De heer Idsinga verwees naar een artikel in het Weekblad Fiscaal Recht. Ik
neem aan dat dat het artikel is van de heer Overduin. Die heeft zelfs ten
opzichte van ons bevestigd dat de getallen die hij gebruikt precies
overeenkomen met wat wij geschreven hebben. Misschien zijn wij in de
antwoorden op uw schriftelijke vragen niet duidelijk geweest, maar in de
brief van 15 april wel. Laat ik ze nog één keer goed noemen. Als je alleen
de bezwaarmakers tegemoet zou komen, dan kost dat, volgens de laatste
informatie die ik een dezer dagen nog heb gekregen, 2,8 miljard. Dat zit ’m
er ook in dat 400 miljoen daarvan de groep van aanslagen betreft die nog
niet onherroepelijk zijn vastgesteld. Die 6,9 miljard heb ik net toegelicht.
Dat is de spaarvariant als je de doelgroep uitbreidt voor de voorgaande
jaren. Dat geldt overigens niet alleen voor 2017 tot en met 2020, maar
daar zit ook 2021 in. Daar hebben we volgens mij met de schrijver van het
artikel geen meningsverschil over.
De vraag over de variant «alles terug» heb ik al beantwoord. Dat was een
vraag van de heer Ephraim.
De heer De Jong heeft nog gevraagd naar de uitvoeringsbelemmeringen
bij de Belastingdienst. Ik denk dat ik zo concreet mogelijk ben ingegaan op
het rechtsherstel en hoe de Belastingdienst dat kan doen. Wat betreft het
invoeren van de spoedwetgeving komt er natuurlijk een uitvoeringstoets.
ICT-technisch kan de Belastingdienst dat, want in beide gevallen gaat het
om varianten van de bestaande box 3. Voor wat betreft het nieuwe stelsel
heb ik aangegeven: het is een ICT-technische stelselwijziging en dat kan
op 1 januari 2025. Op die vraag is mijn antwoord: ja, we zullen alles op
alles zetten. Heeft dit consequenties voor de meerjarige ICT-planning?
Daarover hebben we het ook in het commissiedebat over de Belastingdienst gehad. We hebben drie grote prioriteiten als het gaat om stelselwijzigingen in de ICT: de omzetbelasting, de vennootschapsbelasting en de
inkomstenbelasting. Als je iets naar voren haalt dat een systeemwijziging
tot gevolg heeft, dan zal dat ergens anders voor vertraging zorgen. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

33

gaan we overigens in de eerstvolgende rapportage ook weer met u delen.
Leidt dat tot rampen? Nee, maar we moeten daar wel eerlijk over zijn.
De heer De Jong heeft ook gevraagd of de uitvoeringsbelemmeringen een
prikkel zijn om overmatig te compenseren. Nee. Dat heeft wel meegewogen bij de variant die we ook niet kiezen. Het zou natuurlijk het mooiste
zijn als je iedere aangifte van iedere individuele belastingplichtige kan
doorlopen en dan kan kijken wat het werkelijke rendement is. Dat is
ondoenlijk. We hebben dus toch gekozen voor massale afhandeling en om
dan zo dicht mogelijk bij het werkelijke rendement te komen, zodat het
ook nog uitvoeringstechnisch behapbaar is.
De heer Van der Lee had een vraag die ik heel goed begrijp, net zo goed
als de vraag over de cap. Hij vroeg: is het niet redelijk om alleen mensen
met meer dan 40% spaargeld te compenseren? Daar zouden wij graag op
willen terugkomen op het moment dat de Hoge Raad het arrest heeft
gewezen. Meerderen hebben daarop gewezen. Mevrouw Van Dijk heeft
natuurlijk ook expliciet aangegeven dat we iets voor die doelgroep
moeten doen. Maar als je dat doet, moet je dat bij wet doen en dan moet
je ook goed aangeven wat je doet. Misschien kan je daar wel in
differentiëren.
De voorzitter:
Meneer Van der Lee, een korte vraag.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Oké, dat is helder, maar ik ben toch nog steeds wat in verwarring over de
groepen die u heeft benoemd en waarmee u al aan de slag wilt gaan. De
eerste groep zijn de bezwaarmakers over het verleden. Betreft de groep
uit 2021 nou iedereen of alleen mensen die al in het verleden bezwaar
hebben gemaakt?
Staatssecretaris Van Rij:
Iedereen.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
En de groep waarvan de aanslag nog niet definitief is vastgesteld, is dat
ook weer iedereen of zijn dat mensen die nog bezwaar moeten maken,
zodat ze in die groep terechtkomen? En als het voor het jaar 2021 voor
iedereen is, dan moet er eigenlijk ook al een keuze worden gemaakt, toch?
Dan snap ik niet helemaal wat er nog te kiezen valt straks in november.
Staatssecretaris Van Rij:
Dank. Ik kan het me goed voorstellen. Eigenlijk zet je een hek om de vraag:
gaan we de doelgroep uitbreiden voor de jaren 2017 tot en met 2020?
Daar zit je eigenlijk mee. Je wacht op de Hoge Raad en kijkt dan, mede
afhankelijk van de uitspraak van de Hoge Raad, wat je wel of niet gaat
doen, en als je wat gaat doen, hoe je het bij wet gaat doen. Voor 2021
kunnen wij niet wachten. We zullen moeten kiezen voor de spaarvariant of
de andere variant. Dat is voor iedereen. Uw andere vraag heeft natuurlijk
ook betrekking op het verleden. Zoals ik zei, zijn dat degenen waarvan de
aanslag nog niet onherroepelijk vaststaat. Dan reken je zes weken terug,
want dat is de bezwaartermijn, van 24 december naar, ik geloof,
12 november. Die moeten we ook afwikkelen conform de ene variant of de
andere variant. Dan heb je nog een groep mensen die wel de aangifte
hebben ingediend, maar waarvan de aanslag over 2017 tot en met 2020
nog niet is opgelegd.
De heer Grinwis en ook de heer Eppink hadden nog de vraag gesteld wat
een «spaarder» en een «kleine spaarder» is. De heer Omtzigt heeft daar
ook zijn mening over gegeven. Dat wordt met name relevant als je over de
groep gaat praten die we, zoals ik net zei, tussen hekken hebben geplaatst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

34

Want ja, wat een «kleine spaarder» is, is natuurlijk een politieke discussie.
We hebben daar natuurlijk allemaal wel een gevoel bij.
De heer Stoffer heeft gevraagd: «In het advies van de landsadvocaat lees
ik dat de tegenbewijsregeling ingeperkt kan worden tot bezwaarmakers.
Overweegt u ook deze optie?» Het is juist dat de landsadvocaat op die
mogelijkheid gewezen heeft, alleen kiezen wij daar niet voor. De tegenbewijsregeling die de landsadvocaat voorstelt, is namelijk dermate
ingewikkeld dat je toch weer een nieuwe berekening krijgt op basis van
vijf jaar, waarbij je naar onderrendement en overrendement moet kijken.
Wij denken: als je kiest voor de spaarvariant of voor die andere variant,
dan is dat het. Als belastingplichtigen het daarmee niet eens zijn – wat
kan, omdat hun werkelijke rendement echt lager is, zoals ik eerder aangaf
– dan moeten ze zelf in de benen komen.
De heer Stoffer had ook nog een vraag over de 4,8 miljard bij de spaarvariant met aanvullend rechtsherstel. Zijn dat kosten als alle belastingplichtigen precies op het werkelijke rendement worden belast? Over die 4,8
miljard heb ik net al iets gezegd, maar goed. Dat bedrag is mede
gebaseerd op een inschatting dat iedereen die daar per aangifte € 100 of
meer voordeel van heeft, zich eventueel ook aanmeldt voor een tegenbewijsregeling. Maar ja, ik heb al iets gezegd ten aanzien van die groep
spaarders en € 100 is natuurlijk ook betrekkelijk. De heer Idsinga verwijst
naar een onderzoek dat ik niet ken, dat zegt dat mensen, ook al zouden ze
er misschien recht op hebben of aanspraak op kunnen maken als wij iets
voor die doelgroep doen, dat belastinggeld überhaupt niet willen
accepteren. Ik kan hier natuurlijk uitspreken dat het loket van de Belastingdienst 24 uur per dag, dag en nacht, open is als mensen geld aan de
Belastingdienst willen geven uit vrijgevigheid.
De voorzitter:
Meneer Idsinga heeft daar wel een vraag over?
De heer Idsinga (VVD):
Ja, misschien een verduidelijking. Het stond vanochtend in De Telegraaf,
meen ik. Het was, dacht ik, een onderzoek gedaan door Ipsos onder 1.000
burgers. De conclusie in het onderzoek was dat meer dan de helft van de
mensen die recht hebben op teruggave, hadden aangegeven: wij hoeven
dat eigenlijk niet. Daar mag iedereen natuurlijk het zijne van vinden, maar
als je naar een automatisch rechtsherstel gaat, vind ik dat je die burgers in
de procedure misschien wel de keuzemogelijkheid moet bieden. Althans,
dat is mijn vraag: wilt u die bieden? Er zullen ook burgers zijn die zeggen:
ik maak er geen aanspraak op.
De voorzitter:
We vragen het de Staatssecretaris.
Staatssecretaris Van Rij:
Dank, ook voor de verduidelijking. Ik neem het serieus in die zin dat het
misschien ook wel iets zegt over de maatschappelijke acceptatie, en ook
de maatschappelijke acceptatie van het kiezen voor de ene of de andere
variant. Gelukkig zijn er mensen in Nederland die niet op het verleden
willen terugkomen. U heeft het heel concreet over de groep van de
bezwaarmakers. Ik kan er geen antwoord op geven. Ik weet niet of we
daar een knopje kunnen neerzetten met «ik wil het niet». Het zou mooi
zijn. Maar we gaan het onderzoeken.
De voorzitter:
Ik ga u vragen om door te gaan.
Staatssecretaris Van Rij:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

35

Om tempo te maken, ja. Er zijn ook veel vragen gesteld. Excuses. Ik heb
natuurlijk al heel veel antwoorden gegeven, maar ik dacht: ik doe nog
recht aan de vragensteller.
Volgens mij heb ik ook al iets gezegd over de vraag over het gelijkheidsbeginsel en de groep bezwaarmakers en de groep niet-bezwaarmakers. Dat
hangt toch ook heel erg af van wat de Hoge Raad gaat doen.
De volgende vraag van de heer Idsinga en de heer Grinwis was: wordt
rekening gehouden met mensen die geen rechtsherstel willen? Die
hebben we net gehad.
Met welk rendementspercentage voor beleggingen wordt gerekend in de
spaarvariant? Dat hebben we volgens mij al aangegeven, maar dat
kunnen we ook schriftelijk nog een keer doen. Dat was een vraag van de
heer Stoffer. Ik heb hier de hele tabel nog. Het percentage varieert tussen
5,28 en 5,69.
Dan de vraag van de heer Grinwis over zwartspaarders. Kijk, die mensen
zijn tot inkeer gekomen. Die zijn in het reine gekomen met het verleden.
Vanaf dat moment doen ze weer gewoon als belastingplichtige mee. Ik
zou een oproep willen doen om iets katholieker te denken dan in de
vraagstelling gedaan is.
Dan gaan we naar het beperken van het rechtsherstel en het inperken van
het tegenbewijs. De heer Nijboer vroeg: is het mogelijk om iedereen met
één bedrag te compenseren en de tegenbewijsregeling alleen open te
stellen voor bezwaarmakers? Juridisch is het een erg gecompliceerde
aangelegenheid om voor iedereen hetzelfde bedrag te hanteren, zeker
omdat de Hoge Raad hier een heel duidelijke uitspraak heeft gedaan. Hij
lijkt eenvoudig, maar dat is hij niet. De wet- en regelgeving biedt ook geen
aanknopingspunten om bezwaarmakers en niet-bezwaarmakers anders te
behandelen als er eenmaal wordt aangesloten bij wat er nu ligt.
De voorzitter:
Voordat we naar het volgende hoofdstukje gaan, heeft meneer Omtzigt
nog een vraag.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Ik had twee praktische vragen bij de correcties die gedaan worden; op de
derde was namelijk al een antwoord gekomen. Wat gebeurt er met de
verdeling tussen de partners? Want partners kunnen ook zeggen: ik wil
mijn vermogen anders verdelen. Hoewel de Wet IB er nu niet in voorziet,
zouden ze ook nog kunnen zeggen: ik wil spaarvermogen aan de een
toedelen en aandelen aan de ander. Er zijn dus twee manieren waarop je
zou kunnen herverdelen. Kunnen ze dat ook doen met vijf jaar terugwerkende kracht, om alsnog optimaal van de Belastingdienst gebruik te
maken?
De tweede vraag is: op het moment dat je het belastbaar inkomen
verlaagt doordat je box 3 bijstelt, heb je dus het verzamelinkomen
verlaagd. Op dat verzamelinkomen is onder andere de eigen bijdrage
Wmo gebaseerd, zijn studieleningen gebaseerd – want als je minder
inkomen hebt, krijgen je kinderen een hogere beurs – en is de eigen
bijdrage voor het verpleeghuis gebaseerd. De huurtoeslag is er overigens
niet op gebaseerd, want daar heb je geen recht op als je geld hebt. Als ik
alle regelingen op dit punt zou noemen ... U snapt het, voorzitter.
De voorzitter:
Uw inbreng was daar duidelijk over. We kijken naar de Staatssecretaris
voor het antwoord.
Staatssecretaris Van Rij:
Ik zou daar in het blokje overig op terug willen komen, als dat mag. Dan
hebben we daar de antwoorden op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

36

De voorzitter:
Dat mag.
Staatssecretaris Van Rij:
Oké. Dan wil ik overgaan naar de spoedwetgeving. Naar aanleiding van
vragen van het CDA heb ik al aangegeven dat we de Kamer daarbij
betrekken. Er komen gewoon wetsvoorstellen en die gaan het parlementaire traject door. Ze moeten per 1 januari 2023 ingaan.
De SGP zei dat ook bij een variant met recente rendementen het kan
voorkomen dat spaarders te veel betalen. Hoe wordt het risico op nieuwe
procedures ingeschat? Wij hebben in beide varianten hiermee rekening
gehouden. De kans dat spaarders op basis van spoedwetgeving in ’23 en
’24 te veel belasting betalen, acht ik bijzonder klein, omdat we het
werkelijk rendement nemen, dus de rente in dat jaar op het deposito. Daar
wordt belasting over geheven. Dat is eigenlijk al vooruitlopend op het
nieuwe systeem en ook luisterend naar de Hoge Raad.
De D66 en SGP zien voor de spoedwetgeving vergelijkbare opties als voor
het rechtsherstel. Maakt het daarbij uit voor de uitvoering of voor het
rechtsherstel? De verwachting is dat de beide genoemde opties voor de
Belastingdienst maakbaar en uitvoerbaar zijn. Ik ben daar eigenlijk al op
ingegaan. Bij de vaststelling van forfait worden ook de waardemutaties in
acht genomen.
Is de spoedwetgeving van kracht als 2025 niet haalbaar is, vroeg mevrouw
Van Dijk. Ik wil eigenlijk niet eens ingaan op deze «what if»-vraag; het
nieuwe stelsel móét 1 januari 2025 ingaan. Maar stel dat dit niet zou
lukken, tja, dan zou je de dan bestaande wetgeving moeten continueren.
Maar daar ga ik helemaal niet van uit.
GroenLinks, de heer Van der Lee, vroeg: waarom geen varianten,
bijvoorbeeld de vermogensbelasting? Dit was ook een vraag van de heer
Nijboer. De vermogensbelasting kan een aanvulling zijn op de inkomstenbelasting als je haar in plaats doet van de inkomstenbelasting, dat zou dan
voor ’23 en ’24 zijn, terwijl je toegaat naar het belasten van werkelijk
rendement vanaf 2025. De heer Nijboer had het over «gepruts». Kijk, je
kiest of voor het een, of voor het ander. Dat is een politieke keuze. Als je
zegt «ik kies om allerlei goede redenen voor de vermogensbelasting», dan
kun je dat doen. Wij kiezen daar niet voor, want wij zeggen: wij willen naar
die vermogensaanwas toe op 1 januari 2025. En dan ga je niet voor de
tussentijd een vermogensbelasting invoeren die je dan ook nog eens
moet incorporeren in de huidige box 3. Dat is niet onze keuze.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Het was me op zich al helder dat dit niet de voorkeur had, dat stond
namelijk al in de brief. Maar onze achterliggende zorg, of eigenlijk onze
achterliggende positie – ik spreek nu ook namens de heer Nijboer, die er
niet is – is dat wij vinden dat de kosten van deze hele reparatie moeten
worden betaald vanuit het vermogensdomein. Er zit ook een gat in het
voorstel dat u doet voor 2022 en 2023. De vraag is even of dat kan worden
gerepareerd binnen box 3. Als dat niet kan, moet je dan niet een vermogensbelasting invoeren waardoor je een hogere opbrengst hebt? En als
dat niet voldoende is, moet dan ook in box 2 het nodige worden
veranderd om te zorgen dat het allemaal betaald wordt vanuit het
vermogensdomein? Want daar is het ons natuurlijk ook om te doen.
Staatssecretaris Van Rij:
Als u het goedvindt, kom ik hierop terug bij de dekking; ik begrijp wat u
bedoelt.
Dan de toekomst. Dat betreft de vragen over de vermogensaanwasbelasting op 1 januari 2025. Die heb ik al besproken. We gaan er nog
uitvoerig op in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

37

Dan het juridische. Dat betrof een vraag van de heer Idsinga. Volgens mij
ben ik ook op de juridische vragen met betrekking tor compensatie al
behoorlijk ingegaan.
Mevrouw Van Dijk stelde vragen over beleidsbesluiten en wetgeving. Ik
heb aangegeven dat we een beleidsbesluit moeten nemen om 4 augustus
te halen, dat we dat gecodificeerd willen hebben in een wet. Datzelfde
geldt voor 2021, want dan moeten we toch snel handelen.
Op de vragen over nieuwe jurisprudentie ben ik al uitgebreid ingegaan.
Dan een vraag van de heer De Jong: is er in het verleden nog nooit sprake
geweest van een casus waarbij definitieve aanslagen van belastingplichtigen toch nog zijn opengebroken en hoe is daarmee dan omgegaan? Er is
door de Staatssecretaris – dat heb ik al gezegd – nog nooit een casus
geweest waarbij de Staatssecretaris van Financiën gebruik gemaakt heeft
van zijn bevoegdheid om nieuwe jurisprudentie te laten terugwerken.
Daarom is die zaak bij de Hoge Raad ook zo belangrijk.
Dan zegt de heer De Jong dat er een grote groep mensen is die geen
bezwaar hebben gemaakt en die al een definitieve aanslag hebben
ontvangen. Op dit punt ben ik al ingegaan.
Wanneer kan de uitspraak van de Hoge Raad worden verwacht? Daar ben
ik ook al op ingegaan.
De adviezen die aan de landsadvocaat gesteld zijn, raken niet de
hamvraag, zegt de heer Omtzigt. Wil de Staatssecretaris zorgdragen voor
nieuwe adviezen van de landsadvocaat? Ook hierover hebben we het al
gehad, in de zin dat we met aparte wetgeving willen komen – wat u ook
voorstelt – voor wat betreft de codificatie voor het verleden, dat heb ik net
al gezegd, en eventueel een aparte wet als je de doelgroep wilt verbreden
en aparte wetgeving over de spoedwetgeving, waarbij je ook ingaat op
alle punten die u naar voren gebracht heeft en die horen bij een ordentelijk wetgevingsproces. Zo loop je niet risico’s door bij beleidsbesluit
dingen te doen die je niet kunt overzien.
Dan de uitvoering.
De voorzitter:
Maar voordat we de uitvoering gaan behandelen, heeft mevrouw Van Dijk
nog een vraag.
Mevrouw Inge van Dijk (CDA):
Ik ben een beetje aan het zoeken bij welk blokje die hoort. Ik had nog een
vraag gesteld over artikel 74.
Staatssecretaris Van Rij:
Daar kom ik nog op terug. Dat betreft de Wet op de rechterlijke organisatie. Ik kom erop terug.
Dan de uitvoering. De heer Grinwis merkte op dat de technische briefing
een alarmerend beeld schetste van de uitvoering. Ik hoop dat ik nu in
detail ben ingegaan op de uitvoering en de stappen die de Belastingdienst
kan nemen, zowel voor het verleden als voor de spoedwetgeving.
U vroeg ook naar de uitvoeringskosten. De uitvoeringskosten voor de
eerste fase betreffen 40 miljoen tot 45 miljoen euro. Deze kosten bevatten
zowel materiële als personele kosten. Voor de tweede fase – dat betreft
verzoeken en bezwaren gestructureerd, geautomatiseerd en getrancheerd,
wat ik net heb uitgelegd – komen er 140.000 binnen en betreffen de kosten
16 miljoen. En dan komt er nog eens een keertje 125 miljoen bij. Je praat
in de uitvoeringskosten van de gehele operatie, verleden en heden, dan
over een kleine 200 miljoen.
Dan de vraag van mevrouw Van Dijk over het uitvoeringstechnisch
aanpakken. Ik ben daar al op ingegaan, maar wil er nog aan toevoegen dat
er een rekenhulp wordt gemaakt door de Belastingdienst, zodat belastingplichtigen de nieuwe berekening kunnen verifiëren. Dat vinden wij wel zo
netjes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

38

De heer De Jong had het nog over het stroomschema. Ik kom met heel
veel informatie uw kant uit. Ik wil dan ook toezeggen dat wij nog eens
schriftelijk het een en ander in een goed stroomschema gaan vastleggen,
met alle planning, de data, de tranches, maar ook de planning wat betreft
het wetgevingsproces.
Mevrouw Van Dijk had een vraag over een politieke oplossing en wat er
wordt gedaan met de stapel binnengekomen bezwaren. Ik heb daar al iets
over gezegd. Het is afwachten wat de Hoge Raad gaat doen. Daarna zullen
we uiteraard snel hom of kuit geven.
Gaan er verdringingseffecten optreden, wil de heer De Jong weten. Ik heb
hier al antwoord op gegeven.
Dan de heer Alkaya. Is het kabinet het ermee eens dat overspoeling van
de Belastingdienst moet worden voorkomen? Inderdaad. Vanaf 10 januari
zit ik wekelijks om tafel met een team met betrekking tot box 3, juist ook
op dit punt. Ik kan niet anders zeggen dan dat ik grote waardering heb
voor de ambtenaren, zowel aan de wetgevende kant als aan de kant van
de Belastingdienst. Nee, we gaan niet aan een operatie beginnen waarvan
we denken dat we erbij door de hoeven gaan zakken.
Dan de vraag waar de heer Omtzigt zojuist ook al naar verwees, over de
partnerverdeling. Wat betreft de jaren 2017 tot en met 2020 kunnen we
daar voor zover de aanslagen onherroepelijk vaststaan, niet meer op
terugkomen. Maar de belastingplichtigen kunnen er ook niet op terugkomen. Voor beide varianten van het rechtsherstel maakt het ook niet zo
uit hoe de partners het vermogen hebben verdeeld, want voor box 3 geldt
dat de partners het totale saldo kunnen verdelen. Het is dus niet mogelijk
om alleen het spaargeld aan één partner toe te rekenen. Toch kunnen
enkele belastingplichtigen voordeel halen door anders te verdelen – daar
had de vraag volgens mij betrekking op – als zij zo kunnen verdelen dat
een van de twee partners rechtsherstel krijgt en de andere niet. Voor het
belastingjaar 2021 kan de online-aangiftevoorziening op dit punt worden
aangepast. Dat zullen we dan ook doen. Hiervoor zal de belastingplichtige
opnieuw aangifte moeten doen als deze al een aangifte heeft ingediend.
Als er behoefte aan is, kunnen we dit allemaal nog een keer op papier
zetten. Tot zover deze vraag.
Dan de dekking. De dekking is niet anders dan ik eerder gezegd heb, daar
moet ik gewoon consequent in blijven. De begrotingsregels zijn de
begrotingsregels. De tegenvaller is ontstaan aan de inkomstenkant, dús
zal de oplossing ook gevonden moeten worden aan de inkomstenkant, in
het domein waar het probleem is ontstaan. Lukt dat niet alleen in box 3,
dan zal er ook gekeken worden naar box 2; ik heb dat al eerder aangegeven. Ik realiseer mij als geen ander dat in box 2 ondernemingsvermogen zit, maar er zit in box 2 ook beleggingsvermogen. Tegen degenen
die hiernaar gevraagd hebben, zeg ik dat dit onderdeel uitmaakt van de
besluitvorming over de Voorjaarsnota. Daar liggen nog andere ijzers in
het vuur, zoals het AOW-vraagstuk, waarover moties liggen van de Eerste
en de Tweede Kamer. Ook ligt er een motie over de verhoging van de
Defensie-uitgaven. Wij zullen hierover bij u terugkomen als daar de
besluitvorming over plaatsvindt.
De voorzitter:
De laatste interruptie van de heer Van der Lee.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dat is een helder antwoord. Maar dan zou ik toch wat specifieker willen
weten welke opties de Staatssecretaris ziet binnen box 3 – zonder dat hij
al zegt hoe hij het gaat doen – om de tegenvaller die daar aan zit te komen
van 400 miljoen of 600 miljoen per jaar op te vangen. Of kan dat eigenlijk
niet? Je kunt misschien ook dat wat je nu als percentage rekent voor het
niet-spaargedeelte wat hoger doen. Er zijn misschien allerlei keuzes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

39

mogelijk, maar kan de Staatssecretaris een aantal theoretische knoppen
beschrijven waar je nog aan zou kunnen draaien?
Staatssecretaris Van Rij:
Volgens mij zijn hier weinig theorétische opties. Maar de heer Van der Lee
heeft natuurlijk gelijk. Laat ik er het volgende over zeggen. In box 3 zijn er
ten minste twee knoppen waaraan je kunt draaien. Dat is ten eerste een
tarief. Dat kun je niet oneindig doen, maar het is een knop. Een andere
knop is als volgt. We hebben nu een heffingsvrij vermogen van € 55.000.
We hebben gezien dat dat heeft geleid tot een aanzienlijk minder aantal
belastingplichtigen. In het coalitieakkoord staat dat dit verhoogd wordt
naar € 80.000. Dat is ook een knop. Het zijn twee knoppen. Gek veel meer
wil ik er op dit moment niet over zeggen.
De voorzitter:
Ook meneer Alkaya gaat zijn laatste interruptie doen.
De heer Alkaya (SP):
Veel partijen aan de linkerkant, ook mijn partij, hebben gezegd dat de
dekking echt belangrijk is bij de afweging of je een variant voor het herstel
al dan niet steunt, dus waar het geld vandaan wordt gehaald. Begrijp ik
het nou goed? Ik kijk naar tabel 3.1 in de brief. Bij een mogelijke variant,
niet in de spaarcategorie maar de in vermogenscategorie, staat een
minnetje van 2 miljard in 2024. Is het dus de inzet om die volledige 2
miljard te halen bij de vermogens?
Staatssecretaris Van Rij:
Daar gaat een prealabele vraag aan vooraf, waar het kabinet een keuze
moest maken tussen de ene variant of de andere. Als het de spaarvariant
is, zo heeft u kunnen lezen, gaat het om twee keer 400 miljoen, dus 800
miljoen. Meer wil ik er niet over zeggen. Maar ook de budgettaire
consequenties wegen natuurlijk mee bij de uiteindelijke keuze die je
maakt.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
De Staatssecretaris zegt: begrotingsregels zijn begrotingsregels. Maar
goed, wie ze zelf maakt, kan er zelf ook van afwijken; het zijn geen
natuurwetten. De Staatssecretaris neemt dus een duidelijk politiek
standpunt in. Kan het zo zijn dat mensen die niets terugkrijgen omdat zij
niet in de doelgroep vallen – dat is mogelijk als de aanslag al is vastgesteld – maar die wel bijvoorbeeld ondernemersvermogen hebben in box
2, uiteindelijk toch meebetalen aan het oplossen van het probleem voor
de anderen? Dat lijkt me namelijk bijzonder unfair.
Staatssecretaris Van Rij:
Ik begrijp de vraag. In die zin zijn het misschien communicerende vaten.
Naarmate het bedrag hoger wordt, wordt het probleem natuurlijk groter
qua dekking. Je kunt noch in box 3 noch in box 2 eindeloos blijven
winkelen. Als het bedrag lager is, liggen er wellicht wel mogelijkheden.
Daar zijn we nu heel goed naar aan het kijken. Ik heb eerder gezegd dat ik
me er zeer wel bewust van ben dat het vermogen ... Er ligt overigens ook
een motie over van deze Kamer van mevrouw Van Dijk en de heer Idsinga,
die ons oproept om beter in beeld te brengen wat ondernemingsvermogen is en wat beleggingsvermogen. Dat is op jaarbasis ingewikkeld nu.
Dat is niet ingewikkeld op het moment van het overlijden van de
aandeelhouder of als de aandelen geschonken worden, want dan doet die
vraag zich heel concreet voor, in verband met de bedrijfsopvolgingsregeling.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

40

De heer Ephraim, tweede keer.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
Dat van die communicerende vaten begrijp ik niet helemaal. Het lijkt een
beetje alsof de burger en ondernemer moeten bloeden in box 3 of box 2.
Er zouden natuurlijk ook andere manieren van dekking gevonden kunnen
worden. Zoals ik al zei, is de Staat de enige die aan knoppen kan draaien
als hij inkomsten tekortkomt; elke normale organisatie moet dan haar
kosten verminderen, in eigen vlees gaan snijden. Dat lijkt mij een
bijzonder gezonde zaak, maar kennelijk is daar politiek geen enkele
overeenstemming over te bereiken.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
De vraag is dat ik de opmerking over de communicerende vaten niet snap.
Wat bedoelt de Staatssecretaris ermee?
Staatssecretaris Van Rij:
Als je streng in de leer bent over begrotingsregels – en u kunt niet anders
verwachten van een Minister of Staatssecretaris van Financiën – dan volg
je de lijn zoals ik die heb gezegd: de tegenvaller valt aan de inkomstenkant, dus je lost het op aan de inkomstenkant en je zoekt het in het
domein waarin het is ontstaan. Dan maakt het wel verschil of je praat over
een kleine 4 miljard, of 6,9 miljard, of 11,9 miljard of uw 26 miljard. Die 26
miljard ga je nooit halen bij box 3 en bij box 2. Als het 4 miljard is, praat je
over een kleine 4 miljard, want daar had je grootheden die wellicht
oplosbaar zijn in het domein. Naarmate het bedrag hoger wordt, wordt
het ingewikkelder. Dat heb ik willen aangeven met die «communicerende
vaten» van de consequente redenering, zoals ik die met respect voor de
begrotingsregels heb aangegeven.
De voorzitter:
Meneer Ephraim, in laatste instantie? Nee? Meneer Mulder heeft ook nog
een interruptie.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Er was net een debatje over de 4 miljoen tot 600 miljoen die zou
ontbreken, een tegenvaller. Is dat technisch gezien wel een tegenvaller?
Want het ontstaat eigenlijk doordat de overheid in de jaren ervoor
onterechte inkomsten heeft gehad. Moeten we het dus een «tegenvaller»
noemen?
Staatssecretaris Van Rij:
Ik vind het een hele intelligente vraag. Ik ben van plan om die voor te
leggen aan de Studiegroep Begrotingsruimte.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ik probeer een onderscheid te maken tussen het eenmalige geld en het
structurele geld. Dus zonder dat u het voorlegt: vindt u het echt een
tegenvaller?
Staatssecretaris Van Rij:
Het is natuurlijk een tegenvaller; hoe dan ook is het een tegenvaller. Maar
u heeft een punt als u zegt dat het een incidentele tegenvaller is door het
arrest van de Hoge Raad. Er zit een structurele kant aan als je kiest voor de
komende jaren. Maar dan nog steeds blijf ik een precieze in de leer,
daarmee niet uitsluitend dat er andere opvattingen kunnen zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

41

De voorzitter:
Ik ga zo het woord geven aan de heer Grinwis voor zijn interruptie. Het is
nu 19.35 uur. Dat betekent dat wij al uitgelopen zijn op de geplande tijd. Ik
weet niet hoe het met uw agenda’s zit. Ik vind het een interessant debat
en wat mij betreft gaan we gewoon lekker door, maar er zijn ook andere
mensen en we hebben deze zaal voor een bepaalde periode, dus we
kunnen niet heel lang uitlopen. Ik moet dus een ordevoorstel doen. Daar
ga ik nu over nadenken en dan doe ik dat zo meteen. Dan weet u dat het
komt. Ik laat eerst de heer Grinwis zijn interruptie plegen.
De heer Grinwis (ChristenUnie):
Ik had de vraag nog niet gesteld, dus ik denk: ik doe het nu maar, voor het
geval er geen tweede termijn komt. Dank aan de Staatssecretaris maar
toch nog een vraag. Ik wil natuurlijk niet roomser zijn dan de paus, maar
er zijn ook heel veel zwartspaarders die de Belastingdienst heeft weten te
achterhalen, maar die geen inkeerders waren. Mijn vraag ziet met name
op die groep, volgens mij zo’n 30% van de zwartspaarders. Dat toch even
als opmerking, want het antwoord van de Staatssecretaris sprak me
natuurlijk wel aan.
Mijn echte vraag gaat over het rechtsherstel bij die spaarvariant. De
Staatssecretaris gaf heel duidelijk antwoord op vragen daarover. Maar
begrijp ik hem nou goed dat als het je politieke voorkeur is om alleen de
spaarders tegemoet te komen en niet alle vermogenscategorieën, het
risico op rechtsherstel, dat we daarin terechtkomen, zo beperkt is dat die
variant superieur is aan de variant voor meerdere vermogenscategorieën?
Dus als je politieke uitgangspunt is: liever alleen spaarders in plaats van
alle vermogenscategorieën?
Staatssecretaris Van Rij:
Wat betreft dat eerste punt: dat waren dus de echte zwarte spaarders
begrijp ik, die achterhaald zijn. Het antwoord blijft overigens hetzelfde.
Wat betreft de tweede vraag: in beide varianten kom je de spaarders echt
tegemoet, op basis van het werkelijke rendement. Het verschil tussen de
spaarvariant, zoals wij die noemen in de brief, en de andere variant zit ’m
toch echt in dat verschil van die langjarige gemiddelden en dat je echt per
vermogenstitel en niet sparen per jaar gaat kijken wat het rendement is
geweest. Dan ga je toch tegemoetkomen aan mensen. Die kunnen dan
toch aan cherrypicking gaan doen. Daarmee zeg ik al iets normerends,
denk ik. Dan kun je zeggen «ik sta in het leven en het leven is één groot
feest en bestaat uit cherrypicking» maar dat geldt denk ik niet bij de
belastingbetaler.
De voorzitter:
Dat is een mooie, filosofische uitspraak.
Ik zie de heer Ephraim en de heer De Jong met een vraag, we hebben nog
vijf minuten en we hebben nog een blokje varia te doen. Ik ga dus eerst
een ordevoorstel doen. Het ordevoorstel is als volgt. Ik ga zo meteen nog
een paar interrupties toestaan. Daarna vraag ik de Staatssecretaris om zijn
complete pakketje «overig» zonder interrupties af te wikkelen. Dan is het
19.45 uur en moeten wij deze zaal verlaten. Voor de tweede termijn van dit
debat zullen we na het reces een uur moeten inplannen. Ik zie geknik. De
heer Omtzigt is het ook met mij eens, zie ik.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Ik ben het zeker met u eens, maar ik zou graag de mogelijkheid willen
hebben om onbeantwoorde vragen te mailen.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

42

Dat zullen we administratief gaan regelen. Meneer Alkaya heeft geen
interruptie, maar een ordebevestiging?
De heer Alkaya (SP):
Een ander voorstel, voorzitter. Ik zou willen voorstellen om het debat
plenair voort te zetten in een tweeminutendebat. Dan hoeven we wat mij
betreft niet in een commissiezaal te gaan zitten, maar doen we gewoon
een tweeminutendebat en kunnen we dat combineren met de tweede
termijn.
De voorzitter:
Dat is heel creatief, maar ik weet niet of het heel handig is. Ik kijk even
naar de heer Van der Lee.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Het ingewikkelde is dat, omdat we met een reces zitten en er waarschijnlijk besluitvorming aankomt over de Voorjaarsnota, we nieuwe informatie
hebben op het moment dat de tweede termijn zal plaatsvinden. Als je het
dan plenair in een tweeminutendebat doet, is er wel heel weinig
spreektijd. Dus ik snap het voorstel, maar zou er op dit moment nog niet
voor willen kiezen. Het hangt ook een beetje af van wat er in de Voorjaarsnotadiscussie precies wordt beslecht, maar desnoods kunnen we dat
misschien herpakken na het reces. Ik zou er dus aan hechten om nog wel
een verlengd commissiedebat te voeren, met daarna een plenaire
afronding.
De voorzitter:
Dit is dus een beetje een weging tussen snelheid, zorgvuldigheid en
ruimte om de beraadslagingen goed te doen. Ik hoor uw vraag, meneer
Alkaya, maar ik denk dat we het op een andere manier proberen op te
lossen.
De heer Grinwis heeft zijn vraag gesteld; de heer Ephraim heeft nog een
vraag.
De heer Ephraim (Groep Van Haga):
Op basis van het arrest van de Hoge Raad is gebleken dat de Staat
wederrechtelijk geld heeft afgepakt van zijn burgers door de foute
belastingheffing. Dat geld is geïnd door de Staat en is uitgegeven door de
Staat. Maar evenzogoed moet nu diezelfde burger dat compenseren. Dat
is toch een erg vreemde zaak? Want het is wederrechtelijk afgepakt. Als de
Staat zijn werk behoorlijk had gedaan, was dat geld nooit naar de Staat
gegaan en had het dus ook niet uitgegeven kunnen worden. Dan kan het
toch niet zo zijn dat de burger uiteindelijk opdraait voor het falen van de
Staat? Dat is wat mij betreft bijzonder onrechtvaardig. Ik ben zeer
benieuwd hoe de Staatssecretaris hierover denkt.
Staatssecretaris Van Rij:
Ik heb gezegd wat ik daarover gezegd heb. Ik heb daar niets aan toe te
voegen. Ik ... Tja ... Dan ga ik in herhaling vervallen.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u naar uw blokje met de overige vragen gaat.
Staatssecretaris Van Rij:
De vraag van mevrouw Van Dijk over advies inwinnen bij de Hoge Raad,
artikel 74. De regering consulteert bij de Hoge Raad en de procureurgeneraal bij de Hoge Raad over conceptwetsvoorstellen die op het
werkterrein van de Hoge Raad liggen of die de Hoge Raad en het parket
bij de Hoge Raad rechtstreeks aangaan. Er wordt slechts in uitzonderlijke
gevallen aan de Hoge Raad gevraagd, en wel alleen wanneer het gaat om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

43

juridische vragen op procesrechtelijk terrein. Je gaat dus niet materiële
vragen aan de Hoge Raad stellen als de Hoge Raad ook nog eens een keer
als onafhankelijke rechter uitspraak moet gaan doen. Dat zou toch een
beetje in flagrante strijd komen met de trias politica. Dat is artikel 74. Het
laatste advies was in dit jaar en zag op het conceptwetsvoorstel tot
wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie.
De heer Omtzigt vroeg nog naar de juridische dienst. Wij hebben een
juridische dienst op het Ministerie van Financiën. Aan de landsadvocaat
kan extern juridisch advies worden gevraagd. Maar wat we tegenwoordig
wel zien, is dat met name de Minister voor Rechtsbescherming zeer actief
betrokken is en dat we daar ook juridisch gaan buurten. Dat doen we
overigens ook met alles wat ik hiervoor erover gezegd heb.
De heer Omtzigt had ook nog een vraag over de lopende klacht bij het
EHRM over de massaalbezwaarprocedure 2013–2016. Dit gaat om het
oude stelsel van voor 1 januari 2017. De Hoge Raad heeft zelf geoordeeld
dat dat niet in strijd was met het EVRM, maar dat laat onverlet dat waar u
op wijst, een zaak is die voorligt bij het Hof in Straatsburg. Wij weten niet
wanneer dat uitspraak gaat doen en of die uitspraak op korte termijn
verwacht kan worden.
De vraag was ook of er scenario’s klaarliggen. Nee, er liggen geen
uitgebreide scenario’s klaar, maar we volgen de procedure natuurlijk wel.
Mevrouw Van Dijk van het CDA vroeg hoe het zit met de ingebrekestelling
en dwangsommen bij het niet tijdig afhandelen van bezwaren en
verzoeken. Ik heb aangegeven dat we alles op alles zullen zetten om dat te
voorkomen en om antwoord te geven voor 4 augustus. Ik zou wel echt
een oproep willen doen, gezien alles wat ik gezegd heb over de zaak die
bij de Hoge Raad ligt, dat burgers wachten met het indienen van
verzoeken tot ambtshalve vermindering totdat die uitspraak gedaan is.
Verzoeken die al wel zijn ingediend, houden we aan totdat we de uitspraak
van de Hoge Raad kennen. Dat is een stukje redelijkheid dat we van elkaar
mogen verwachten.
De heer Omtzigt vroeg ook nog of er een interne evaluatie komt. De focus
ligt nu op herstel, maar in zijn algemeenheid is het heel belangrijk en heel
goed dat er bij dit soort complexe, ingrijpende, op meerdere jaren
betrekking hebbende processen geëvalueerd wordt. Dat ben ik met hem
eens. Als dit impliciet een oproep was om dat te doen, moeten we dat in
het proces inbouwen, want je moet wel leren van de fouten die je maakt.
En fouten maken we uiteindelijk allemaal, soms zelfs heel grondige. Het is
denk ik sowieso goed om die reflectie te hebben.
De heer Omtzigt vroeg ook hoe de regering gaat borgen dat wetten
deugen. Daar heb ik al het nodige over gezegd. We willen echt de juiste
procedure, uitvoeringstoets, wetgevingstoets, doetoets, advies Raad van
State en we willen echt bij Tweede en Eerste Kamer terugkomen, juist ook
vanwege die checks-and-balances, zoals ik al zei.
Dan de doorwerking naar de toeslagen. Ja, er is inderdaad doorwerking.
Daar houden we nu al rekening mee bij beide varianten. Dit komt ook in
de uitvoeringtoets terug, want als het verzamelinkomen wijzigt, wordt dit
ontvangen door andere publieke organisaties, die dat verzamelinkomen
gebruiken voor hun regelingen, zoals de heer Omtzigt terecht zei. Die
zullen daar dan natuurlijk op aangepast worden. Het gaat om zestien
regelingen in totaal. We zullen dit nog even goed op papier zetten.
Dan de externe adviezen waar de heer Omtzigt om gevraagd had inzake
box 3. Alles wat er was, hebben we op verzoek van de heer Omtzigt naar
de Kamer gestuurd, tot 3 januari, zoals ook het verzoek was. Wij hebben
ten aanzien van de besluitvorming in 2016 verder geen extern advies
kunnen vinden.
Ik hoor nu «en intern advies?» Ik kijk even naar mijn rechterkant. We gaan
nog één keer kijken, maar we hebben echt alles wat we hadden, gestuurd.
We winnen erg veel advies in, als het nodig is ook extern. Verder hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

44

we ook intern advies en, nogmaals, wekelijks zitten we om tafel met het
team over box 3.
Dan een creatieve gedachte van de heer Van der Lee, door de heer Jan
van de Streek aangereikt: is het niet mogelijk om een tax credit vorm te
geven zoals de vermogensaanwasbelasting? Het toekennen van een tax
credit voor de toekomst zal niet in overeenstemming zijn met wat de Hoge
Raad bedoeld heeft, want die heeft direct rechtsgevolg, dat is vrij uniek,
omdat er sprake is van een strijd met het EVRM. Daarom komen we dus
met die spoedwetgeving. Bovendien zou je dan een tax credit gaan geven
voor een stuk wetgeving waar we nou net een contourennota voor
gestuurd hebben.
Voorzitter. Dat was het wat mij betreft.
De voorzitter:
Alleen heeft de heer Omtzigt toch nog wel een vraag, zag ik zojuist.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Zeker. Dank voor de heldere antwoorden. Ik schrik wel een beetje van het
feit dat er geen advies uit 2016 gevonden is. Maar dat terzijde.
Ik ben blij dat we nu alle dingen opgestuurd krijgen. Ik zie dat graag als
toezegging genoteerd. Ik bedoel die zestien regelingen en of dat automatisch hersteld gaat worden. Als zeventiende voeg ik daar de erfbelasting
aan toe, omdat box 3 meestal betaald wordt door mensen die wat ouder
zijn – die hebben meer kans gehad om vermogen op te bouwen – en hoe
dat afgewikkeld gaat worden. Ik hoop dan ook een voorstel te zien voor de
interne evaluatie. Dus wat je kunt leren uit het feit dat we dit zolang
hebben laten gebeuren terwijl de Hoge Raad meerdere arresten heeft
gewezen.
Voorzitter. Daar laat ik het even bij, de rest doe ik in tweede termijn.
De voorzitter:
Helemaal goed. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste
termijn van de zijde van het kabinet en daarmee aan het einde van deze
termijn. We gaan nu schorsen tot na het meireces. We zullen proberen om
zo snel mogelijk in de week van 9 mei tot een moment te komen waarop u
de beraadslagingen voort kunt zetten.
De Staatssecretaris refereerde aan zestien regelingen en aan een tabel
met percentages waaronder 5,28%. Ik wil hem vragen om die schriftelijk te
doen toekomen aan ons, liefst voor de tweede termijn plaatsvindt.
Daarmee is deze bijeenkomst afgerond, dank ik u allen en zie ik u spoedig
weer.
Sluiting 19.51 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 927, nr. 130

45