Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-20

Europese Raad

Nr. 997

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN
MINISTER-PRESIDENT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2015
Hierbij bied ik u aan, mede namens de Minister-President, het verslag van
de Europese Raad van 25 en 26 juni 2015.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-20-997
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-20, nr. 997

1

VERSLAG VAN DE EUROPESE RAAD VAN 25–26 JUNI 2015
De Europese Raad (ER) besprak de onderwerpen migratie, veiligheid en
defensie en de Europese economie (waarbij in het bijzonder aandacht
werd besteed aan de digitale agenda, het Europees semester en het
rapport van de vijf presidenten over de EMU). De Britse premier Cameron
gaf informatie over het aanstaande Britse referendum. Tevens werd de ER
door de voorzitter van de Eurogroep geïnformeerd over de stand van
zaken van de onderhandelingen met Griekenland over het leningenprogramma.
De bijeenkomst begon met de traditionele gedachtewisseling met de
voorzitter van het Europees parlement, Martin Schulz (toespraak
bijgevoegd)1.
Migratie
De ER boog zich over de migratieproblematiek in de Mediterrane regio en
via de Westelijke Balkan. Daarbij concentreerde de ER zich op drie
aspecten die parallel moeten worden ontwikkeld: herplaatsing/
hervestiging, terugkeer/overname/re-integratie en de samenwerking met
landen van herkomst en doorreis. De Raad zal de vorderingen op elk van
de drie gebieden regelmatig beoordelen en later dit jaar verslag
uitbrengen aan de ER.
In het licht van de huidige omstandigheden besloot de ER, in lijn met
paragraaf 3 van de conclusies van de ER van 23 april jl., in totaal 60.000
mensen te helpen. De ER besloot 40.000 mensen die duidelijk internationale bescherming nodig hebben te herplaatsen van Italië en
Griekenland naar andere lidstaten. Dit tijdelijke en uitzonderlijke middel
zal gespreid over een periode van twee jaar plaatsvinden op vrijwillige
basis, met deelneming van alle lidstaten (onverminderd de specifieke
verdragsrechtelijke situatie van het VK, Ierland en Denemarken). Daartoe
zal de Raad snel met consensus een besluit vaststellen. Alle lidstaten
committeerden zich om uiterlijk eind juli a.s. overeenstemming te
bereiken over de verdeling. De Minister-President heeft benadrukt dat alle
lidstaten een evenredige bijdrage moeten leveren aan de herplaatsingsinspanningen. Tevens heeft hij gewezen op het belang van volledige
implementatie van de verplichtingen van de lidstaten onder het gemeenschappelijk asielstelsel. De ER besloot tot het opzetten van opvangfaciliteiten («hotspots») in de lidstaten in de voorste linie om het identificeren,
registreren en nemen van vingerafdrukken van migranten snel te laten
verlopen. De Commissie zal uiterlijk in juli 2015 een routekaart voor de
juridische, financiële en operationele aspecten van die hotspots opstellen.
Daarnaast besloot de ER tot extra financiële bijstand aan de lidstaten in de
voorste linie. Ten slotte bevestigde de ER het principe dat alle lidstaten
zullen deelnemen aan de hervestiging van 20.000 ontheemden die
duidelijk internationale bescherming nodig hebben, onder meer via
multilaterale en nationale regelingen, rekening houdend met de specifieke
situaties in lidstaten.
Ten aanzien van terugkeer/overname/re-integratie bouwde de ER voort op
de ideeën die de Commissie tijdens de JBZ-Raad van 16 juni jl. heeft
gepresenteerd. De ER verzocht de Hoge Vertegenwoordiger zo spoedig
mogelijk dialogen op hoog niveau te voeren met de belangrijkste landen
van herkomst van irreguliere migranten. De Raad en de Commissie
bereiden een integraal pakket voor ter ondersteuning van deze onderhandelingen. De Commissie dient ervoor zorg te dragen dat afspraken over
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-20, nr. 997

2

terug- en overname, in het bijzonder die gerelateerd aan het Cotonouverdrag, zo effectief mogelijk worden geïmplementeerd, dat lopende
onderhandelingen over terug- en overnameovereenkomsten worden
versneld en nieuwe onderhandelingen met derde landen van start gaan.
Afspraken in handelsovereenkomsten over de tijdelijke aanwezigheid van
personen voor het verrichten van diensten zullen als stimulans voor het
sluiten van overnameovereenkomsten worden gebruikt. De instrumenten
van het EU-ontwikkelingsbeleid dienen de plaatselijke capaciteitsopbouw
te versterken, onder meer op het gebied van grenscontrole, asiel,
bestrijding van mensensmokkel en re-integratie. De Commissie zal
uiterlijk in juli 2015 bepalen hoe Frontex de lidstaten in de voorste linie
onmiddellijke ondersteuning zal bieden op het gebied van terugkeer.
Daarnaast zal de Commissie uiterlijk in juli 2015 beschrijven welke
maatregelen moeten worden getroffen om via het EASO de uitvoering
van de bepalingen inzake «veilig land van herkomst» in de richtlijn
asielprocedures te coördineren, opdat asielaanvragen sneller kunnen
worden behandeld. Daarnaast is de Commissie voornemens de
bepalingen inzake «veilig land van herkomst» in de richtlijn asielprocedures te versterken, o.a. door de opstelling van een gezamenlijke EU-lijst
met veilige landen van herkomst. Er worden adequate financiële middelen
ter beschikking gesteld ter ondersteuning van een effectief
EU-terugkeerbeleid. De Commissie is verzocht om hiertoe voorstellen te
doen in het kader van de EU-begroting voor 2016, en een Europees
terugkeerprogramma op te zetten.
De ER benadrukte het belang van de versterking van de samenwerking
met landen van herkomst en doorreis, zowel om de toestroom van illegale
migranten te beheersen als om de achterliggende oorzaken van migratie
aan te pakken. De ER gaf aan dat ontwikkelingssamenwerking hier een
belangrijke rol bij te spelen heeft. Meer in het bijzonder ging de ER in op
de te organiseren Top van Valletta tussen de Europese en Afrikaanse Unie,
gericht op het creëren van een daadwerkelijk partnerschap. Tijdens deze
Top zal o.a. worden getracht om de Afrikaanse partnerlanden te steunen
in hun strijd tegen mensensmokkelaars, nauwer samen te werken met het
oog op een effectief terugkeerbeleid, en gerichter ontwikkelingssamenwerking en méér investeringen in Afrika te realiseren om economische en
sociale mogelijkheden te versterken en zo grondoorzaken van migratie te
adresseren. De Minister-President heeft het belang onderstreept van
samenwerking met derde landen, als essentieel onderdeel van de bredere
aanpak van de migratieproblematiek. Daarbij wees hij in het bijzonder op
het belang van concrete resultaten op terreinen zoals terug- en overname
en opvang in de regio. De Raad zal voor deze Top in Valletta voorstellen
voor mogelijke samenwerking met landen van herkomst en doorreis
voorbereiden. Daarnaast besloot de ER de samenwerking met Turkije en
de betrokken landen in het Midden-Oosten (met name Irak, Jordanië en
Libanon) op te voeren en een conferentie op hoog niveau te organiseren
over de aanpak van de problemen met de Westelijke Balkanroute.
Veiligheid en Defensie
De ER besprak, mede in aanwezigheid van SG NAVO Stoltenberg, de
veranderde veiligheidsomgeving van Europa. De ER besloot dat verdere
actie op drie met elkaar samenhangende terreinen noodzakelijk is.
Ten eerste moet verder worden gewerkt aan de versterking van de interne
veiligheid van de EU, in lijn met de Europese Veiligheidsagenda en de
conclusies die de Raad daarover op 16 juni 2015 aannam. Implementatie
van de afspraken over de strijd tegen terrorisme zoals overeengekomen
door de ER van 12 februari 2015 blijft hierbij prioriteit hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-20, nr. 997

3

Ten tweede werd de Hoge Vertegenwoordiger verzocht verder te werken
aan de strategische herziening van het EU buitenland- en veiligheidsbeleid («EU strategic review»), in nauwe samenwerking met de lidstaten.
De HV werd verzocht om deze strategie uiterlijk in juni 2016 aan de ER aan
te bieden. De Minister-President benadrukte het belang van een voortvarend en inclusief proces, gelet op de grote uitdagingen waar de EU zich
voor gesteld ziet.
Tot slot werd gesproken over het belang van het versterken van het
Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid (GVDB), in lijn met de
conclusies van de ER van december 2013 en de conclusies van de Raad
van 18 mei 2015. De EU moet verder werken aan een effectief, zichtbaar
en resultaatgericht GVDB, de verdere ontwikkeling van zowel civiele als
militaire capaciteiten en de versterking van de Europese defensieindustrie. In dit verband onderstreepte de ER het belang van: een
adequaat niveau van defensie-uitgaven van lidstaten waarbij de MinisterPresident de noodzaak benadrukte om de middelen effectief in te zetten;
van betere en meer systematische Europese defensiesamenwerking; van
het mobiliseren van EU-instrumenten om hybride dreigingen tegen te
gaan; van versterking van partnerschappen met organisaties als de VN,
NAVO, OVSE en AU en van steun aan derde landen om hen beter in staat
te stellen zelf beter crises te managen en te voorkomen, inclusief via
concrete programma’s gericht op capaciteitsopbouw.
De ER zal het onderwerp veiligheid en defensie nauwlettend blijft volgen.
De Minister-President onderstreepte het belang van reguliere bespreking
van dit onderwerp door de ER.
Europees Semester, Vijf Presidenten Rapport, Digitale Interne
Markt
De ER bekrachtigde de landenspecifieke aanbevelingen in het kader van
het Europees Semester. De Minister-President heeft gewezen op het
belang van implementatie van structurele hervormingen door de
lidstaten. De ER verwelkomde verder het akkoord over het Europese fonds
voor strategische investeringen (EFSI).
De ER riep op tot een ambitieuze uitvoering van de digitale interne markt.
De Minister-President heeft daarbij onderstreept dat regelgeving
toekomstbestendig dient te zijn en ruimte moet laten voor de ontwikkeling
van innovatieve, toekomstgerichte technologieën en toepassingen hiervan
in nieuwe producten en diensten of verdienmodellen. De ER legde in het
bijzonder de nadruk op snelle aanname van de Telecom-verordening en
het databeschermingspakket; het wegnemen van barrières voor online
verkoop en de online toegang tot met copyricht beschermde inhoud, met
bescherming van intellectueel eigendom en rekening houden met
culturele diversiteit; portabiliteit; investeringen en innovatie, in het
bijzonder voor MKB’s en start-ups; ICT standaardisatie; vrij dataverkeer;
het bezien van de rol van online platforms; en het verbeteren van digitale
vaardigheden.
In aanwezigheid van de presidenten van de ECB, Europees parlement en
Eurogroep werd gesproken over het Vijf Presidenten Rapport.
ER-voorzitter Tusk leidde in met de constatering dat de vijf presidenten
weliswaar het rapport getekend hebben, maar niet noodzakelijkerwijs alle
specifieke punten uit het rapport onderschrijven. Eurogroep-voorzitter
Dijsselbloem benadrukte dat de Eurogroep en Ecofin de voorstellen van
de eerste fase direct ter hand dienden te nemen. Voordat mogelijke
verdergaande maatregelen kunnen worden overwogen dient eerst het
convergentieproces tussen eurozone lidstaten op gang te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-20, nr. 997

4

Commissie-voorzitter Juncker stelde een witboek in het vooruitzicht aan
het einde van de eerste fase (2017), waarin een evaluatie van de eerste
fase en voorstellen voor het vervolg worden geschetst. De ER nam kennis
van het rapport en gaf opdracht aan de Raad van Ministers om het rapport
spoedig nader te bestuderen.
Verenigd Koninkrijk
De Britse premier Cameron informeerde de ER over de stand van zaken
met betrekking tot het Britse referendum over het EU lidmaatschap.
Besloten werd dat de ER op dit onderwerp terugkomt in december 2015.
Griekenland
De voorzitter van de Eurogroep informeerde op donderdagavond de ER
over de stand van zaken in de onderhandelingen met Griekenland. Hij gaf
aan dat de onderhandelingen tussen de instellingen en Griekenland nog
niet tot een akkoord hadden geleid. Meerdere regeringsleiders, waaronder
de Minister-President, hebben gewezen op het belang van het bereiken
van een akkoord binnen de kaders van de Eurogroepverklaring van
20 februari jl. De Eurogroep zal op 27 juni weer bijeenkomen. Uw Kamer
zal separaat worden geïnformeerd over de uitkomsten van de onderhandelingen over het Griekse leningenprogramma na afloop van die
Eurogroep.
Rondetafelbijeenkomst vrij verkeer
De Minister-President nam voorafgaand aan de ER deel aan een rondetafelbijeenkomst over het vrij verkeer van werknemers en het belang van
fatsoenlijke arbeidsomstandigheden. De bijeenkomst werd georganiseerd
door de Zweedse Minister-President in samenwerking met de drie
minister-presidenten van de Benelux-landen. Ook de Minister-President
van Tsjechië, de voorzitter van het Europees parlement, Eurocommissaris
Thyssen en vertegenwoordigers van de Europese sociale partners namen
deel. De aanwezigen waren het erover eens dat het vrij verkeer een
fundamenteel beginsel is waar niet aan getornd mag worden. Wanneer
echter sprake is van misbruik en het ondergraven van sociale
standaarden, moet dat aangepakt worden om draagvlak voor het vrij
verkeer en voor de Europese samenwerking in zijn geheel te behouden.
De Minister-President heeft in dit verband onder meer het belang
benadrukt van ambitieuze voorstellen in het kader van het pakket inzake
arbeidsmobiliteit dat de Europese Commissie voor het einde van het jaar
zal presenteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-20, nr. 997

5