Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2723
Vragen van het lid Piri (PvdA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over
het bericht «Turkse zakenman Kavala veroordeeld tot levenslange
gevangenisstraf» (ingezonden 26 april 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 12 mei
2022).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Turkse zakenman Kavala veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de verontwaardiging en onvrede over de veroordeling van deze
filantroop en acht andere activisten die jarenlang opkwamen voor mensenrechten en/of burgerlijke vrijheden in Turkije?
Antwoord 2
Nederland blijft zich grote zorgen maken over de rechtsstaat en de mensenrechtensituatie in Turkije in het algemeen. Mensenrechten, waaronder de
vrijheid van meningsuiting en het recht op een eerlijke rechtsgang, vormen
de hoeksteen van het Nederlands buitenland beleid en het kabinet tracht dan
ook om mensenrechten wereldwijd te bevorderen.
Het Nederlandse standpunt in deze zaak is helder: er ligt een duidelijke
uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) die
verplicht tot de onmiddellijke vrijlating van dhr. Kavala. Nederland hecht er
sterk aan dat lidstaten van de Raad van Europa (RvE), ook Turkije, hun
verplichtingen nakomen door uitvoering te geven aan uitspraken van het
EHRM.
Deze boodschap draagt Nederland zowel in multilaterale fora, als bilateraal
uit. Het kabinet steunt dan ook de verklaring van de EU Hoge Vertegenwoor-

1

ah-tk-20212022-2723
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NOS, 25 april 2022, «Turkse zakenman Kavala veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf»,
https://nos.nl/artikel/2426516-turkse-zakenman-kavala-veroordeeld-tot-levenslangegevangenisstraf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

diger Joseph Borrell, waarin hij de veroordeling van dhr. Kavala betreurt en
oproept tot zijn vrijlating, zoals de uitspraak van het EHRM luidt.
Vraag 3
Wanneer was de laatste keer dat u bezwaar heeft gemaakt bij de Turkse
autoriteiten over de zaak van Kavala, die al vierenhalf jaar in de gevangenis
zat zonder proces?
Antwoord 3
Het kabinet brengt de zorgen die bestaan over de mensenrechtensituatie in
Turkije regelmatig en bij iedere passende gelegenheid op. Dit gebeurt in
internationale fora, maar ook in gesprekken met de Turkse autoriteiten, op
zowel ambtelijk als politiek niveau. De laatste keer dat dit op het hoogste
politieke niveau werd besproken was tijdens het gesprek dat MinisterPresident Rutte voerde met President Erdoğan op 22 maart.
Vraag 4
Bent u bereid na deze veroordelingen opnieuw in contact te treden met uw
Turkse ambtsgenoot om uw onvrede kenbaar te maken en aan te dringen op
de snelle vrijlating van Kavala en de andere politieke gevangenen? Zo ja, op
welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Het kabinet zal deze boodschap blijven uitdragen, in verschillende fora en op
verschillende niveaus zoals beschreven in bovenstaande antwoorden, en zal
dit ook doen bij het volgende passende bilaterale contactmoment.
Vraag 5 en 6
Welke consequenties moeten er wat u betreft op deze veroordeling volgen
gezien de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens om
Kavala en Selahattin Demirta vrij te laten?
Bent u bereid om uzelf hard te maken voor het versneld uitzetten van Turkije
uit de Raad van Europa? Zo ja, wat gaat u ondernemen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 5 en 6
Het kabinet heeft zich, in gezamenlijkheid met gelijkgezinden, in de RvE hard
gemaakt voor de naleving van de uitspraak van het EHRM in de zaak tegen
dhr. Kavala en zal dit blijven doen. Op 2 februari 2022 besloot het Comité van
Ministers van de Raad van Europa tot het starten van een inbreukprocedure
tegen Turkije vanwege de voortdurende detentie van dhr. Kavala. Met dit
besluit werd de zaak terugverwezen naar het EHRM voor een opinie over de
naleving van deze uitspraak. Na deze opinie zal de zaak worden terugverwezen naar het Comité van Ministers waar eventuele maatregelen zullen worden
besproken. Het kabinet kan niet op de verschillende stappen in dit proces
vooruitlopen, maar zal zich gedurende dit proces samen met andere
RvE-landen continue hard blijven maken voor de uitvoering van het EHRM
vonnis. Ditzelfde geldt voor de uitvoering van het vonnis in de zaak van
Mr. Demirtas.
Vraag 7
Bent u het eens dat gesprekken in Europees verband over de modernisering
van de douane-unie met Turkije na deze veroordelingen niet kunnen worden
gestart? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De Europese Raad heeft, onder andere, op aandringen van Nederland
geconcludeerd dat een dialoog over mensenrechten en de rechtstaat een
integraal onderdeel van de betrekkingen tussen de EU en Turkije is en blijft.
Het is evident dat dit ook van toepassing is op de eventuele modernisering
van de douane-unie.
Het kabinet zal zich inspannen om in een toekomstige discussie over het
mandaat en onderhandelingsrichtsnoeren voor de modernisering van de
douane-unie duidelijke afspraken te maken over de voortgang die nodig is op
het terrein van de rechtsstaat in relatie tot de handelsbetrekkingen met
Turkije. Indien de gesprekken over modernisering van de douane-unie echt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

van start gaan is dit voor de EU een kans om, naast de op belangen
gebaseerde samenwerking met Turkije, opnieuw rechtsstaatselementen aan
de dialoog met Turkije toe te voegen met als doel om vorderingen te zien op
de rechtsstaat en democratie in Turkije.
Vraag 8
Bent u bereid om in Europees verband ervoor te pleiten dat de toetredingsonderhandelingen met Turkije officieel worden stopgezet? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke termijn?
Antwoord 8
Het kabinet en de Europese Commissie delen zorgen over de verdere
achteruitgang ten aanzien van de rechtsstaat, democratie en de mensenrechten in Turkije. Op basis hiervan is het in de ogen van het kabinet terecht dat
de toetredingsonderhandelingen effectief tot stilstand zijn gekomen.
Nederland pleit conform de motie van de leden Roemer en Segers2 in
Europees kader reeds geruime tijd voor de opschorting van pretoetredingssteun (IPA) aan Turkije. Voor volledige opschorting van de IPA-steun voor
Turkije blijkt echter onvoldoende draagvlak binnen de Raad.
Vraag 9 en 10
Bent u bereid zich in Europees verband hard te maken om degenen die
verantwoordelijk zijn voor deze politieke rechtszaak op de Europese sanctielijst te zetten? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Gaat u de Turkse ambassadeur ontbieden? Welke andere bilaterale stappen,
zoals op het vlak van economische sancties en justitiële- en politiesamenwerking, bent u bereid te zetten?
Antwoord 9 en 10
Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 3, kaart het kabinet de
zorgen die bestaan over de mensenrechtensituatie in Turkije regelmatig op
verschillende niveaus aan. De laatste keer dat dit op het hoogste politieke
niveau werd besproken was tijdens het gesprek dat Minister-President Rutte
voerde met President Erdoğan op 22 maart. Ten aanzien van de overige
sancties wacht het kabinet de volgende stappen af in de inbreukprocedure
binnen de RvE.

2

Kamerstukken 32 824 en 29 279, nr. 158.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3