2011D37432

INBRENG VERSLAG VAN EEN NADER SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Financiën hebben enkele fracties de
behoefte om over de brief van de staatssecretaris van Financiën d.d.
14 april 2011 met de Fiscale agenda (Kamerstuk 32 740, nr. 1) en naar
aanleiding van het verslag schriftelijk overleg d.d. 30 mei 2011 (Kamerstuk
32 740, nr. 3) enkele nadere vragen en opmerkingen voor te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 7 juli 2011 aan de staatssecretaris van
Financiën voorgelegd.
De voorzitter van de commissie,
Dezentjé Hamming-Bluemink
De adjunct-griffier van de commissie,
Giezen

nds-tk-2011D37432

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie bedanken de staatssecretaris voor de
uitvoerige beantwoording van de vragen die staan beschreven in het
verslag van het schriftelijk overleg inzake de Fiscale agenda en zien de
nadere uitwerking van de voorstellen graag tegemoet. Ten aanzien van
een aantal onderwerpen willen de leden van de VVD-fractie graag nog een
opmerking maken.
Eerder hebben de leden VVD-fractie aangegeven positief te staan
tegenover een verschuiving van directe naar indirecte belastingen gezien
het onrechtvaardige, economisch inefficiënte en onwenselijke karakter
van de (internationaal gezien) hoge Nederlandse tarieven voor de
inkomstenbelasting. Deze leden hebben daarbij gevraagd naar de
inkomenseffecten van een herziening van de inkomstenbelasting en is
daarom verheugd dat de staatssecretaris de (kwantitatieve) effecten van
een toekomstig specifiek pakket in kaart wil brengen. Vanwege het
karakter van de Fiscale agenda, een discussiestuk, kan het huidige debat
over de agenda volgens de leden van de VVD-fractie dan ook op hoofdlijnen vervolgd worden.
De leden van de VVD-fractie hebben laten weten in het eindbeeld
voorstander te zijn van een uniform btw-tarief aangezien met de huidige
situatie van hoge en lage btw-tarieven het beeld van willekeur ontstaat.
Daarbij hebben deze leden aangegeven oog te hebben voor de prijs- en
werkgelegenheidseffecten van dergelijke maatregelen. De staatsecretaris
geeft aan dat op de langere termijn weliswaar sprake zou moeten zijn van
volledige doorberekening van de eerdere btw-verlaging op bepaalde
goederen en diensten, maar dat de effecten van de eerdere btw-verlaging
op de korte termijn minder duidelijk zijn en afhangen van marktomstandigheden. Gezien de (op het oog willekeurige) lage btw-tarieven die
slechts gedurende een korte termijn van toepassing zijn op bepaalde
goeden en diensten, en prijs- en werkgelegenheidseffecten daarom tot op
heden mogelijkerwijs zeer beperkt zijn geweest, blijven de leden van de
VVD-fractie in het eindbeeld voorstander van uniform btw-tarief mits de
budgettaire opbrengst wordt teruggesluisd naar een lagere belasting op
arbeid zoals de staatssecretaris in de Fiscale agenda beoogt.
Gezien het financieel-economische klimaat kan, zoals eerder aangegeven,
een verlaging van het tarief van de vennootschapsbelasting enkel
geschieden door middel van grondslagverbredende maatregelen. In het
KPMG rapport «Overnameholdingregime impact study» komt naar voren
dat de budgettaire opbrengst van de maatregel ten aanzien van overnameholdings mogelijk groter is dan eerder geraamd. Graag zien de leden
van de VVD-fractie een reactie van de staatssecretaris op dit punt. Ook
vragen deze leden blijvende aandacht voor eventuele onwenselijke
gevolgen voor het Nederlandse MKB.
De leden van de VVD-fractie bedanken de staatssecretaris voor de
toezegging dat de door de leden van de VVD-fractie genoemde onderwerpen – de ondernemersdefinitie, het voorkomen van misbruik en
wildgroei, de wenselijkheid van het urencriterium – zullen worden
meegenomen in de aangekondigde verkenning naar de geïntegreerde
ondernemersfaciliteit.

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de fractie van de PvdA danken de staatssecretaris voor de
beantwoording van de vragen. Deze leden hebben naar aanleiding van
deze antwoorden enige aanvullende vragen en opmerkingen.
Algemeen
In de inleidende woorden wordt de opmerking van de leden van de
PvdA-fractie over de omvang van de overheid beantwoord. Hierbij heeft
de staatssecretaris het over de relatie tussen de onzichtbare hand van
Adam Smith en de interventies van de overheid. De leden van de
PvdA-fractie willen er graag op wijzen dat hoewel vaak anders wordt
beweerd, ook de heer Smith het belang van een regulerende overheid
inzag. Aan het werk van Smith kan weliswaar een pleidooi voor veel
marktwerking worden ontleend, maar naar de mening van de leden van
de PvdA-fractie niet de stelling dat elke vorm van fiscaal instrumentalisme
uit den boze zou zijn.
De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de relatief kleine rol voor
belastingen op onroerend goed en vroegen zich af of deze optie nog
nader zou worden onderzocht. Hierop hebben deze leden nog geen
bevredigend antwoord gekregen en hopen dat alsnog te kunnen krijgen.
De staatssecretaris geeft in de beantwoording ook zijn visie op het
ontbreken van de termen solidariteit en milieuvriendelijkheid in de
beleidsvisie over het belastingstelsel. De staatssecretaris wekt bij deze
beantwoording de suggestie dat het belastingstelsel al voldoende
bijdraagt aan solidariteit en milieuvriendelijkheid. Dit vinden de leden van
de PvdA-fractie teleurstellend. De leden van deze fractie wijzen, gezien de
mondiale problemen rond klimaat, voedsel- en grondstoffenschaarste, op
de noodzaak het belastingstelsel op het punt van vergroening meer
uitdagend te maken. Ten aanzien van de solidariteit merken deze leden op
dat een vlak tarief van 28,5% in de winstbox schril afsteekt bij de
gemiddeld aanzienlijk hogere belastingheffing op arbeid. De vraag aan de
staatssecretaris in dit verband is of hij mogelijkheden ziet en bereid is om
hier een evenwichtiger drukverdeling tot stand te brengen.
In de beantwoording stelt de staatssecretaris dat de hoogste inkomens in
Nederland samen het grootste gedeelte van de opbrengsten van de
inkomstenbelasting voor hun rekening nemen. Uit onderzoek van het CBS
blijkt echter ook dat als er in plaats van naar inkomen naar vermogen
wordt gekeken, de verhouding van vermogens in Nederland erg scheef is
(Sociaal-Economische trends CBS, 2e kwartaal 2010, «Vermogensverdeling en vermogenspositie huishoudens»). Bijna 60% van het vermogen
is in handen van slechts 10% van de huishoudens. In dit licht zijn de leden
van de PvdA-fractie benieuwd naar cijfers over het percentage van de
totale belastinginkomsten die deze groep voor zijn rekening neemt. Zou
de staatssecretaris hier een overzicht van kunnen geven?
Belastingmix
De staatssecretaris stelt in de beantwoording over de inkomenseffecten
van een verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op
consumptie, dat de effecten sterk afhangen van wat er met de
opbrengsten van een hogere btw gedaan wordt. De leden van de
PvdA-fractie maken uit de antwoorden van de staatssecretaris op dat hij
eerst wil kijken of er draagvlak bestaat voor een lastenschuif tussen btw
en IB en dat dan vervolgens gekeken kan worden naar de vormgeving
daarvan. Dit miskent echter dat het gezochte draagvlak juist sterk afhangt

3

van goed inzicht in de effecten op inkomens en werkgelegenheid. Deze
leden verzoeken de staatssecretaris dan ook alsnog een overzicht van de
inkomenseffecten te verstrekken bij diverse varianten van terugsluis. In
het bijzonder gaat dan de aandacht uit naar de laagste inkomensgroepen,
waaronder de circa 350 000 bijstandsgerechtigden. De positie van deze
laatste groep is temeer kwetsbaar omdat bijstandsgerechtigden in de
komende tien jaar een forse koopkrachtdaling te wachten staat als gevolg
van de doorwerking van de afbouw van de dubbele heffingskorting in het
referentieminimumloon.
De staatssecretaris heeft het na vragen van de leden van de PvdA-fractie
over het onderzoek van het SCP «Profijt van de overheid». Er wordt
gezegd dat de resultaten van het nieuwe onderzoek in juli verwacht
worden. Kan de staatssecretaris in zijn beantwoording van deze nadere
vragen alsnog ingaan op de resultaten van dit nieuwe onderzoek?
De staatssecretaris geeft over de verpakkingenbelasting aan dat uit
onderzoek van CE Delft blijkt dat het milieueffect verwaarloosbaar was. De
leden van de fractie van de PvdA willen er op wijzen dat dit ook te
verklaren is doordat de belasting relatief laag was, waardoor de resultaten
van het onderzoek vertekend zullen zijn. Bovendien bestaat deze belasting
nog niet lang en is de maximale milieuwinst wellicht nog niet bereikt. De
vraag aan de staatssecretaris is dan ook of afschaffing in dit licht niet
prematuur is.
Vennootschapsbelasting
Ter dekking van de voorgenomen tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting wordt het Bosalgat in de vennootschapsbelasting gebruikt. De
leden van de PvdA-fractie zijn verbaasd dat zij hierover in de Fiscale
agenda geen uitgebreide discussie gezien hebben. Was deze maatregel
wel al meegenomen in de voorbereiding van de Fiscale agenda en zo ja,
waarom is zij niet terug te vinden in de Fiscale agenda?
Uit de beantwoording van vragen over de renteaftrek bij overnameholdings begrijpen de leden van de PvdA-fractie dat de mogelijkheid van
renteaftrek tot een bedrag van € 500 000 blijft bestaan, daarboven zal
bekeken worden of er sprake is van excessieve renteaftrek. Hoe zal het
begrip excessief beoordeeld worden? Naar welke criteria wordt dan
gekeken en bestaat er geen risico tot willekeur omdat de opvatting over
wat excessief is kan verschillen per belastinginspecteur?
De leden van de PvdA-fractie vinden het antwoord op de vragen met
betrekking tot de vermogensaftrek- en bijtelling niet overtuigend. Deze
leden wijzen de staatssecretaris er op dat de ervaring leert dat een verbod
op nadenken en onderzoek niet bijdraagt tot rust en minder onzekerheid,
maar dat het tegendeel eerder het geval is. De leden van de PvdA-fractie
vragen in dit verband ook om een nadere motivering van de opmerking
dat de te verwachten budgettaire derving van € 1,5 miljard «fors» is
omdat hier tegenover staat dat er meer prikkels komen voor structureel
gezonde financieringsverhoudingen. Waarom is deze budgettaire derving
een brug te ver terwijl wel ad hoc een veel omvangrijkere verlaging van
de overdrachtsbelasting wordt weggegeven zonder gelijktijdige
hervorming van de woningmarkt?
De leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld dat de aftopping van de
mkb-vrijstelling blijkbaar niet bespreekbaar is. De leden zijn bovendien
verbaasd dat kennelijk ook beoogd wordt het effectieve belastingtarief
voor ondernemers nog verder te verlagen. Begrijpen deze leden de
staatssecretaris goed dat daarmee ook het tarief van 28,5% in de

4

eventuele winstbox niet het eindpunt is en dat naar verdere verlaging
wordt gestreefd? Nog los van de onrechtvaardigheid ten opzichte van
mensen in loondienst, vreest de staatssecretaris niet dat op deze manier
steeds meer mensen zullen kiezen voor gekunstelde constructies om uit
loondienst te komen en louter om fiscale reden «ondernemer» worden?
Ten aanzien van de kwestie van leefvormneutraliteit merken de leden van
de PvdA-fractie opnieuw op dat het betoog van de staatssecretaris helder
is. Wel erkennen deze leden dat uit de antwoorden van de staatssecretaris
blijkt dat kostwinners in voorkomende gevallen relatief zwaar belast
worden. Een mogelijke manier om dit te verzachten is om de afbouw van
de dubbele heffingskorting te vertragen dan wel voor niet meer dan de
helft doorgang te laten vinden. De vraag aan de staatssecretaris is hoe hij
tegenover deze gedachte staat.
De leden van de PvdA-fractie zijn andermaal verbaasd over het moeilijk te
begrijpen starre standpunt ten aanzien van de vermogensrendementsheffing in box 3. Ten aanzien van het terugbrengen van de twee peildata
voor het vermogen tot één peildatum vragen deze leden zich af wat
hiervan precies de toegevoegde waarde is. Tegenover een minimale
vereenvoudiging staat een grotere willekeur in de meting van het
vermogen, hetgeen door de burger slecht wordt begrepen en als
onrechtvaardig wordt ervaren. De vraag is dan ook of de staatsecretaris
deze «vereenvoudiging» alsnog wil heroverwegen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Fiscale agenda en het verslag schriftelijk overleg. De leden van de
PVV-fractie danken de staatssecretaris voor de voortvarende aanpak van
dit dossier.
De Fiscale agenda heeft als onder titel «naar een eenvoudige, meer solide
en fraude bestendig belastingstelsel». Daarmee heeft de staatssecretaris
zich een schone taak gesteld.
Op blz. 12 van de fiscale agenda staat: «Zowel de OESO (OECD) als de EU
adviseren toe te werken naar een belastingmix die zo weinig mogelijk
verstorend werkt. Op deze manier wordt de economische groei zo min
mogelijk belemmerd. Een minder verstorende mix is te bereiken door een
verschuiving van belasting op winst en inkomen naar belasting op
consumptie en onroerende zaken.» Op dezelfde bladzijde wordt verwezen
naar een aantal publicaties van de OECD. De leden van de PVV-fractie
hebben naar aanleiding van het die publicaties en de Fiscale agenda nog
een aantal (meer fundamentele) vragen en opmerkingen.
Uit de OECD-rapportage «Tax Policy reform and Fiscal consolidation»
vernemen deze leden dat binnen de OECD de belastingopbrengsten als
percentage van het bruto binnenlands product varieert tussen de 21%
(Mexico) en 48% (Denemarken). Het gemiddelde binnen de OECD is 35%,
Nederland zit daar met 38% nog steeds boven. Heeft de staatsecretaris
een verklaring voor die 38% in Nederland? Ziet de staatsecretaris ruimte
om die 38% te verlagen?
In het OECD-rapport «Choosing an broad base – low rate approach»
spreekt de OECD zich uit voor grondslagverbreding gevolgd door
verlaging van tarieven. Deze grondslagverbreding kan bereikt worden
door vermindering van belastingfaciliteiten zoals aftrekposten, vrijstellingen, tegemoetkomingen, verlaagde tarieven, bevoordelende ficties en
forfaits en uitstelregelingen. Belastingfaciliteiten hebben een groot aantal

5

redenen, vaak is er sprake van een bevoordeling van een bepaalde
doelgroep.
Voorbeelden van belastingfaciliteiten zijn:
− De toepassing van het verlaagde btw-tarief voor het gebruik van gas
en minerale brandstoffen voor verwarming ter bevordering van het
groeiproces van tuinbouwproducten.
− De vrijstelling van de landbouwgrond in het kader van de heffing van
de OZB.
− De verschillende accijnstarieven voor drank en tabaksproducten.
− De defacto vrijstelling van auto’s met Poolse kentekens van werknemers en ondernemers die hier werk verrichten.
Dergelijke belastingfaciliteiten zijn legio, de staatsecretaris heeft ze voor
de autobelastingen opgesomd.
De leden van de PVV-fractie achten het de hoogste tijd dat er stelselbreed
een evaluatie plaatsvindt van belastingfaciliteiten. De OECD beveelt een
periodieke doorlichting van het belastingstelsel aan. Deze leden vragen de
staatssecretaris dan ook uitdrukkelijk om nogmaals aandacht te besteden
aan de problematiek van de belastingfaciliteiten en daar stelselbreed over
te rapporteren aan de Kamer.
Uit nadere analyse van voormeld rapport «Tax Policy reform and Fiscal
consolidation» blijkt dat de OECD een volgorde heeft van «most harmfull»
tot «least harmful»:
− Corporate taxes (Winstbelastingen);
− Personal income taxes (Inkomstenbelastingen)
− Consumption taxes (Verbruiksbelastingen)
− Recurrent taxes on immovable property (Belasting op onroerend goed)
De staatsecretaris verschuift alleen de belastingdruk in de eerste drie
categorieën. De laatste aanbevolen categorie wordt geheel buiten
beschouwing gelaten. De recente verlaging van de overdrachtbelasting is
dan ook vanuit dit perspectief opmerkelijk te noemen. Belasting op
onroerend goed wordt aangemerkt als «the least harmfull tax». In
vergelijking met andere landen is het deel van de belastingdruk die toe te
rekenen is aan belastingen op onroerende zaken relatief laag. Ziet de
staatsecretaris ruimte om een deel van de belastingdruk te verschuiven in
de richting van belastingen op onroerende zaken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de antwoorden bij het schriftelijk overleg over de Fiscale agenda.
Deze leden hebben nu een eerste schriftelijke ronde achter de rug, waarin
de Kamer zijn eerste indrukken over de agenda heeft kunnen geven. De
kern van de agenda is eenvoud, soliditeit en fraudebestendigheid. Deze
uitgangspunten van de staatssecretaris delen de leden. Dit betekent echter
nog niet dat de leden van de CDA-fractie zich geheel kunnen vinden in de
agenda.
Achtereenvolgens wordt op de verschillende onderdelen van de Fiscale
agenda ingegaan. Hierbij merken deze leden op dat het lastig is om te
reageren op de voorgestelde maatregelen, aangezien de concrete
uitwerking pas bij het Belastingplan 2012 komt. Als de leden van de
CDA-fractie geen vragen hebben over een bepaald onderdeel, houdt dat
overigens niet per definitie in dat deze leden de voorstellen ook steunen.

6

De belastingmix
De leden van de CDA-fractie hebben grote bezwaren bij de voorgestelde
wijziging van de belastingmix. Dit punt heeft in de media ook veel
aandacht getrokken. De leden vinden niet dat je dit moet doen in een
periode die economisch gewoon lastig is. Zeker niet wat betreft voedsel
en medicijnen. Ook al is het waarschijnlijk wel mogelijk, zoals de
staatssecretaris voorstelt, om de verschuiving op verschillende manieren
te laten plaatsvinden. De leden van de CDA-fractie zien hier geen heil in.
Ook vinden de leden de grenseffecten onwenselijk. De staatssecretaris
geeft al aan dat er geen onderzoeken beschikbaar zijn. De leden
verwachten dat deze effecten substantieel zullen zijn. De leden van de
CDA-fractie willen graag weten hoe de staatssecretaris kan voorstellen om
tot een uniform btw-tarief te komen, al dan niet met behoud van het lage
tarief voor voedingsmiddelen, zonder onderzoek gedaan te hebben naar
de grenseffecten. De leden concluderen daarom dat een dergelijke
aanpassing van de belastingmix, ook voor de korte termijn, onwenselijk
is. Kan de staatssecretaris aangeven welke visie hij heeft op de voorgestelde aanpassing van de belastingmix, gezien de bezwaren die door de
Kamer zijn geuit?
De leden van de CDA-fractie vinden het goed dat er onderzoek gedaan
wordt naar het omvormen van de grens in de kleine ondernemersregeling
in de btw tot een omzetgrens. De leden wachten het resultaat van dit
onderzoek af. De leden van de CDA-fractie vragen in het bijzonder
aandacht voor de positie van de (podium)kunstenaars met een lage
omzet, die doordat zij vanaf 1 januari of 1 juli 2011 onder het hoge
btw-tarief vallen, geen gebruik meer kunnen maken van de kleine
ondernemersregeling. Kan de staatssecretaris aangeven wat de gevolgen
zijn van een omzetgrens in de kleine ondernemersregeling voor deze
groep ondernemers?
Ook steunen de leden van de CDA-fractie het voorstel om de
btw-suppleties te digitaliseren en zo een aanzienlijke vermindering van de
administratieve lasten en uitvoeringskosten voor de Belastingdienst te
realiseren.
Vennootschapsbelasting
Er worden twee grondslagverbredende maatregelen op de agenda
geplaatst. Voor overnameholdings en de objectvrijstelling voor vaste
inrichtingen.
Eerst de renteaftrekbeperkingen voor overnameholdings. De leden van de
CDA-fractie vinden het goed dat de sprinkhanen worden aangepakt. Het is
goed dat vreemd vermogen niet oneindig fiscaal wordt gestimuleerd.
Deze renteaftrekbeperking is bedoeld voor overnames. De staatssecretaris
denkt aan een verhouding van eigen vermogen versus vreemd vermogen
van 2 staat tot 3. Hoe komt hij daar eigenlijk aan? Kan de staatssecretaris
onderbouwen waarom is afgeweken van de verhouding 1 staat tot 3, zoals
gehanteerd wordt voor de thin-capregeling?
De leden van de CDA-fractie schrikken een beetje van het antwoord dat in
het wetsvoorstel gekeken wordt hoe er rekening gehouden wordt met
verliesgevende bedrijven. Nu worden niet alleen sprinkhanen getroffen,
maar ook bedrijven die wellicht tijdelijk verlies maken en daardoor toch
net minder dan 40% eigen vermogen hebben. Dat is helemaal geen rare
situatie en kan leiden tot heel veel extra belasting voor bedrijven in
problemen. Graag willen de leden weten hoe de staatssecretaris precies
rekening gaat houden met de tijdelijke, doch werkelijke verliezen die

7

geleden worden in een economisch zwaardere periode. Hoe denkt de
staatssecretaris over de carry forward-regeling zoals bijvoorbeeld
Duitsland deze kent? De leden van de CDA-fractie verwachten een
zorgvuldige uitwerking van dit probleem bij de nota naar aanleiding van
het verslag.
Dezelfde zorg hebben de leden van de CDA-fractie als het gaat om de
vraag of de maatregel beperkt is tot overnamerente, de beperking van
overnamerente bij een management buy-out en de samenloop met de
bestaande renteaftrekbeperkingen. Kan de staatssecretaris aangeven hoe
deze punten zullen worden uitgewerkt in het latere wetsvoorstel? Is de
staatssecretaris voornemens om de thincapregeling en de aftrekbeperking
bij de verwerving of uitbreiding van een belang in een verbonden lichaam
te laten vervallen? De leden willen daarnaast graag weten op welke wijze
de winstsplitsing bij overnameholdings zal plaatsvinden; is dit gelijk aan
de methode van winstsplitsing zoals deze gehanteerd wordt indien er bij
de fiscale eenheid voorvoegingsverliezen zijn? Op welke wijze wordt er
berekend met hoeveel vreemd dan wel eigen vermogen een dochtervennootschap is gefinancierd?
De invoering van de objectvrijstelling is bedoeld om meer evenwicht te
krijgen tussen de belastingdruk van nationaal en internationaal opererende ondernemingen. De leden van de CDA-fractie steunen het voorstel,
aangezien de huidige verliesverrekeningsmogelijkheden onredelijk
uitpakken wanneer de verliezen niet meer verrekend kunnen worden met
latere winsten. Wel betekent de overgang naar een objectvrijstelling een
verslechtering van het vestigingsklimaat. Wat is de verwachting van de
staatssecretaris van het effect van deze maatregel op het vestigingsklimaat voor Nederlandse hoofdkantoren?
Verder zouden deze leden graag willen weten met welke Europese
jurisprudentie Nederland te maken krijgt als er een objectvrijstelling gaat
gelden voor vaste inrichtingen, naast de problematiek van de valutaverliezen.
Tot slot een vraag over de dekking voor de verlaging van de overdrachtsbelasting. Het kabinet heeft aangegeven dat € 340 miljoen gefinancierd
zal worden uit de budgettaire opbrengst van de grondslagverbredende
maatregelen zoals deze geschetst zijn in de Fiscale agenda, waaronder de
reparatie van het Bosalgat. De leden van de CDA-fractie willen graag
weten hoe dit vorm gegeven zal worden. Is dit een nieuwe maatregel
bovenop de in de Fiscale agenda genoemde maatregelen? Of houdt dit in
dat de genoemde € 340 miljoen voortkomt uit de maatregelen die reeds
genoemd waren in de Fiscale agenda? Indien het een nieuwe maatregel
betreft, willen deze leden graag weten wat deze maatregel dan inhoudt en
op welke wijze met deze nieuwe maatregel het Bosalgat gerepareerd gaat
worden. Indien de € 340 miljoen voortkomt uit de reeds bekend gemaakte
maatregelen, vragen de leden in hoeverre dit dan de budgettaire
mogelijkheden beperkt voor de tariefsverlaging in de vennootschapsbelasting tot 24%.
IB-ondernemers
Het plan is dat de degressieve zelfstandigenaftrek wordt omgezet in een
basisaftrek van € 7200. Een belangrijk voordeel van dit plan is dat de
uitvoeringskosten ook fors omlaag kunnen. Het is immers een grote
vereenvoudiging. Er zijn nu (te veel) verschillende ondernemersfaciliteiten
die bovendien ook uitvoeringskosten kennen, die dan natuurlijk sterk
afnemen.

8

Opgepast moet worden voor de herverdeeleffecten van deze basisaftrek.
Hierover zegt de staatssecretaris helaas niets in de beantwoording van de
vragen. Dit is wel heel belangrijk. De leden van de CDA-fractie willen
daarom graag weten of we niet het gevaar lopen dat ondernemers met
een lage winst hier zeer forse problemen door krijgen. Vooral de categorie
onder de € 20 000 (voornamelijk bij voltijd-ondernemers met lage winsten
en een werkende partner).
Graag zien de leden van de CDA-fractie voor de plenaire behandeling een
tabel, waarin de koopkrachteffecten voor de groep kleine ondernemers
met een laag inkomen, toeslagen en een partner staat. Kan de staatssecretaris deze tabel bij de nota naar aanleiding van het verslag voegen? De
leden van de CDA-fractie zijn vooralsnog niet overtuigd van de juistheid
van het verlagen van de zelfstandigenaftrek voor ondernemers die toch al
niet een hoog inkomen hebben.
Verkeer tussen burgers, bedrijven en Belastingdienst
De leden van de CDA-fractie vinden het van belang dat eerst de huidige
systemen goed op orde zijn, alvorens er stappen worden ondernomen
voor nieuwe hervormingen. Er zijn nog veel problemen met het nieuwe
toeslagensysteem.
De leden van de CDA-fractie hebben grote twijfels bij de plannen om alle
beboetbare feiten ook strafbaar te maken (en andersom), om het
faciliteren van fiscale fraude beboetbaar te maken en om de zitting van
belastingzaken openbaar te maken. De leden van de CDA-fractie vrezen
voor aantasting van de rechtsbescherming van belastingplichtigen ten
opzichte van de bevoegdheden van de Belastingdienst. Kan de staatssecretaris aangeven wat de achtergrond is van het plan om alle beboetbare
feiten ook strafbaar te maken? Zit dit alleen in het feit dat belastingplichtigen niet strafrechtelijk vervolgd kunnen worden wanneer zij wel aangifte
doen, maar niet betalen? Kan de staatssecretaris bovendien aangeven
welke strafbare feiten nu niet beboetbaar zijn? Deze leden zijn verder van
mening dat het oordelen of sprake is van medeplichtigheid bij fiscale
fraude bij de strafrechter thuishoort en dat het aantekenen van beroep of
hoger beroep na een uitspraak op een bezwaarschrift niet belemmerd
moet worden doordat de belastingplichtige met naam en toenaam in de
procedure wordt genoemd en deze bovendien toegankelijk is voor derden.
De leden van de CDA-fractie zouden dan ook graag willen weten hoe het
staat met het onderzoek van het kabinet naar de wenselijkheid van deze
maatregelen.
Kan de staatssecretaris, in het kader van de rechtsbescherming van
belastingplichtigen, tevens aangeven of de navordering van vrijwilligersvergoedingen van belastingplichtigen te goeder trouw (motie Omtzigt c.s.
31 066, 107) inmiddels stopgezet is? Welk proces is er in gang gezet om
hierover in overleg te treden met de Nederlandse Organisatie van
Vrijwilligers?
Verder hebben de leden van de CDA-fractie nog een vraag over het plan
om uitbetalingen van de Belastingdienst uitsluitend te doen op één en
hetzelfde bankrekeningnummer. Hoe ver is de staatssecretaris met het
overleg met woningbouwcorporaties, zorgverzekeraars en kinderopvanginstellingen over een speciale rekening? Voor de leden van de CDA-fractie
is dit een randvoorwaarde om over te gaan op een systeem van één
bankrekeningnummer.

9

Overig
De leden van de CDA-fractie vinden het zeer belangrijk dat bij de Fiscale
agenda rekening wordt gehouden met gezinsdraagkracht en een
leefvormneutraal belastingstelsel. De staatssecretaris geeft in de Fiscale
agenda aan dat hij geen mogelijkheden ziet om door middel van een
omvangrijke stelselwijziging het stelsel leefvormneutraler te maken
zonder dat hier aanzienlijke nadelen aan kleven. De leden van de
CDA-fractie willen de staatssecretaris daarom vragen welke kleine
maatregelen zouden kunnen bijdragen aan een meer leefvormneutraal
belastingstelsel. In dit kader vragen de leden van de CDA-fractie nogmaals
naar het overzicht van de situaties waarin het fiscaal onaantrekkelijk wordt
gemaakt om te trouwen/samenwonen (trouwtax) conform de aangenomen motie Omtzigt c.s. (32 128, nr. 41).
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de fractie van D66 hebben met interesse kennisgenomen
van de Fiscale agenda en de reactie van de staatssecretaris op het
schriftelijk overleg. De leden willen in dit nader verslag verder ingaan op
het leefvormneutraal belastingstelsel en de vennootschapsbelasting.
Vennootschapsbelasting
De leden van de fractie van D66 willen enkele aanvullende vragen stellen
over de vennootschapsbelasting. Deze leden constateren dat de dekking
voor de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting wordt gedeeltelijk
gevonden in de grondslagverbreding van de vennootschapsbelasting,
waaronder reparatie van het Bosalgat. De leden vragen de staatssecretaris
om toe te lichten hoe dit zich verhoudt tot het uitgangspunt om met de
grondslagverbreding een tariefsverlaging door te voeren. Is de staatssecretaris voornemens om na 1 juli 2012 alsnog een tariefsverlaging door te
voeren?
Naar aanleiding van de antwoorden hebben de leden enkele aanvullende
vragen. In het verslag van het schriftelijk overleg lezen de leden dat de
budgettaire opbrengst van de renteaftrekbeperkende maatregel tegen
overnameholding-structuren € 165 miljoen bedraagt. In de kranten wordt
gesteld dat het om een veelvoud van dat bedrag gaat. Voor de dekking
van de overdrachtsbelasting wordt uitgegaan van een bedrag van € 340
miljoen. Kan de staatssecretaris aangeven waarom deze bedragen zo
uiteenlopen?
In het verslag lezen de leden dat overnames van voor 1 januari 2007
worden ontzien. Blijven overnameschulden van voor deze datum die na
deze datum worden geherfinancierd ook buiten deze maatregel?
Daarnaast geeft de staatssecretaris aan dat de datum van 1 januari is
gekozen om de nieuwe renteaftrekbeperking voor overnameholdings te
laten aansluiten bij de oude renteaftrekbeperkende maatregel die per
1 januari 2007 werd afgeschaft. Waarom werd de oude renteaftrekbeperkende maatregel tegen overnameholdings afgeschaft?
De renteaftrekbeperkende maatregel tegen overnameholdingsstructuren
is volgens de staatssecretaris met name gericht op excessief gefinancierde overnames van Nederlandse ondernemingen door (buitenlandse)
investeerders. Waarom wordt een regulier Nederlands bedrijf dat een
andere Nederlandse onderneming middels een overnameholding wenst
over te nemen niet door de maatregel getroffen?

10

De leden constateren dat de invulling van de term «eigen winst» nog
onduidelijk is.Is de «eigen winst» bijvoorbeeld inclusief de winst van
andere fiscale eenheidsvennootschappen? Zo ja, dan worden veel minder
Nederlandse bedrijven door de maatregel geraakt. Kan de staatssecretaris
een definitie geven van «eigen winst»?
Voorts vragen de leden van de D66-fractie of de renteaftrekbeperkende
maatregel tegen overnameholdingstructuren speelt in de volgende
situatie? Nederlands bedrijf leent geld om een ander Nederlands bedrijf
over te nemen. Het Nederlandse bedrijf heeft voldoende eigen vermogen,
de aftrek van de rente over de overnameschuld wordt niet beperkt.
Nederlands bedrijf neemt vervolgens een buitenlands bedrijf
(deelneming) over. Nadat het eigen vermogen van het Nederlandse bedrijf
met deze deelneming is verminderd heeft het Nederlands bedrijf een
negatief eigen vermogen en vervalt de aftrek van de rente over de
overnameschuld in zijn geheel.
Tot slot vragen de leden de staatssecretaris om toe te lichten welke
Europeesrechtelijke risico’s hij ziet rond de maatregelen. Is in het geval
van een overname van een Nederlandse onderneming een buitenlandse
investeerder zonder «eigen winst» in Nederland niet slechter af dan een
Nederlandse investeerder met «eigen winst» in Nederland?
Leefvormneutraal belastingstelsel
De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat er een grondige
discussie nodig is over het leefvormneutraal belastingstelsel en inzicht
nodig is in de keuzes die er worden gemaakt in het belastingstelsel, de
inzet van verschillende instrumenten en de effecten hiervan op verschillende leefvormen. De reactie op het schriftelijk overleg beantwoordt hier
maar ten dele aan.
De leden constateren dat een vraag onbeantwoord is gebleven. Het aantal
alleenstaanden zal de komende jaren naar verwachting fors stijgen.
Verschillende leefvormen kennen een verschillende belastingdruk. Is er
onderzoek gedaan naar het effect van het toenemende aantal alleenstaanden op de belastingopbrengsten in de toekomst? Zo ja, wat zijn
daarvan de uitkomsten? Zo nee, is de staatssecretaris bereid om deze
analyse uit te voeren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling
kennisgenomen van de antwoorden op de gestelde vragen over de Fiscale
agenda. Helaas is een aantal vragen onbeantwoord gebleven en leiden
een aantal antwoorden tot nieuwe vragen. De leden van de fractie van
GroenLinks willen graag nog een antwoord op de volgende vragen.
Algemeen, hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2
Er ontbreken belangrijke voorstellen van de studiecommissie belastingstelsel om de opbrengsten meer solide te maken als een toename van de
belasting op onroerend goed in de belastingmix, een versnelling van de
fiscalisering van de AOW en afschaffing of inperking van de aftrekposten
als hypotheekrenteaftrek, pensioenpremies en gerichte vrijstellingen in de
loonbelasting. Ook ontbreken de voorstellen van de studiecommissie
belastingstelsel om de belastingen milieuvriendelijker te maken als het
afschaffen van het lage tarief voor rode diesel en lpg en het variabiliseren
van de motorrijtuigenbelasting. Waarom neemt de staatssecretaris deze

11

voorstellen niet mee? Kan de staatssecretaris een vergelijking maken
tussen de voorstellen in de Fiscale agenda met de voorstellen van de
studiecommissie belastingstelsel inclusief de effecten daarvan op
soliditeit, solidariteit, economische efficiëntie, eenvoud en milieuvriendelijkheid in vergelijking?
Hoofdstuk 3
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met interesse kennisgenomen van de alternatieve voorstellen om de belasting op arbeid te
verlagen via een verschuiving naar de belasting op consumptie via
verhoging van de totale btw-ontvangsten. Wat zijn de effecten op het
milieu van een uniform btw-tarief van 19%? Wat zijn de effecten op het
milieu van handhaving van het lage tarief op 6% en verhoging van het
hoge btw-tarief van 19% naar 20%? Wat zijn de effecten op arbeidsintensieve diensten van een uniform btw-tarief van 19% en in hoeverre kunnen
deze effecten worden gemitigeerd door de belastingverlaging op arbeid
specifieker te richten op de eerste schijf en/of de arbeidskorting? Kan de
staatssecretaris een concreet voorbeeld uitwerken van de effecten voor
een kapper? Wat zijn de verwachte effecten op de inflatie van de invoering
van een uniform btw-tarief van 19% en wat zijn de effecten bij een
verhoging van het hoge tarief van 19% naar 20%?
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met teleurstelling
kennisgenomen van het voorstel om slechts tot een verkenning over te
gaan naar de manieren om de belastinggrondslag te verbreden. Met
hoeveel kunnen de belastingpercentages structureel omlaag van de
verschillende schijven als de aftrekposten geleidelijk worden afgeschaft
en welke potentiële effecten zouden hierdoor structureel optreden voor de
economie en de werkgelegenheid?
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met zorg kennisgenomen
van de voorstellen om enkele kleine belastingen en milieubelastingen af
te schaffen. De staatssecretaris geeft aan geen negatieve milieueffecten te
verwachten. Deze leden zijn hier niet van overtuigd en vragen of de
staatssecretaris bereid is de effecten te monitoren. De staatssecretaris
geeft aan met het bedrijfsleven te overleggen over nieuwe garanties om
te voldoen aan de Europese verplichtingen rondom de mate van recycling
van verpakkingsafval. Wat is de inzet bij dit overleg, wat is de planning
van dit overleg en zijn er al resultaten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
Eerder hebben de leden van de fractie van de ChristenUnie geen inbreng
geleverd op de Fiscale agenda. Graag willen deze leden nu nog wel enkele
nadere opmerkingen maken.
In de Fiscale agenda geeft de staatssecretaris aan dat een stabiel
belastingstelsel prioriteit voor dit kabinet, met als uitgangspunt onder
andere eenvoud en soliditeit. Waarom dan de keuze om de overdrachtsbelasting voor slechts 1 jaar te verlagen naar 2%, temeer daar de problemen
op de woningmarkt groot zijn en met een regeling van slechts 1 jaar de
problemen op de huizenmarkt gewoon worden doorgeschoven en de
onzekerheid blijft bestaan? Is de staatssecretaris het niet met de leden van
de fractie van de ChristenUnie eens dat het beter is deze problemen op de
woningmarkt structureel aan te pakken en ook de hypotheekrenteaftrek
hierbij te betrekken? Dat de woningmarkt rust nodig heeft, zoals in
antwoorden op vragen wordt aangegeven, kan geen argument meer zijn
om stil te blijven zitten. Het kabinet kiest er zelf immers nu ook voor om in

12

te grijpen, door de voorgestelde verlaging, en door de lange tijd van
onduidelijkheid die hieraan voorafging, ook gecreëerd door uitlatingen
van het kabinet?
Kan de staatssecretaris in aanvulling op zijn eigen voorstel reageren op
het voorstel van de Rabobank rondom de woningmarkt, zo vragen deze
leden. Erkent de staatssecretaris dat daarmee twee problemen worden
aangepakt, namelijk de grote schuldenlast, zoals ook door de OESO en het
IMF wordt aangegeven en verbeteren van de doorstroming op de
woningmarkt door afschaffen van overdrachtsbelasting? Kan de staatssecretaris aangeven hoe de bankenbelasting, die onder andere de dekking
vormt voor genoemd voorstel voor tijdelijke verlaging van de
overdrachtsbelasting, wordt vormgegeven?
Afschaffen afvalstoffenbelasting
De leden van de fractie van de ChristenUnie zien geen voordelen in het
afschaffen van de afvalstoffenbelasting. Deze belasting heeft lage
uitvoeringskosten en administratieve lasten en is nog steeds effectief in
het voorkomen van onnodig storten van afval. Als de economie aantrekt
zal ook de hoeveelheid afval toenemen en zal het belang van de stortbelasting weer toenemen. Deze leden vinden dat fiscale maatregelen zoveel
mogelijk het recyclen van afvalstoffen moeten ondersteunen en ertoe bij
moeten dragen dat afval zo hoog mogelijk op de ladder van Lansink wordt
verwerkt. Deze leden zien mogelijkheden om de afvalstoffenbelasting aan
te scherpen zodat recycling nog meer wordt gestimuleerd. Klopt het, zo
vragen deze leden, dat hergebruik, nuttige toepassing en verbranding van
gevaarlijk afval juist is toegenomen sinds per 1 januari 2010 de belastingtarieven voor gevaarlijke afvalstoffen zijn verhoogd en dat dit niet is
gelukt middels handhaving in de jaren ervoor? De leden van de
ChristenUnie-fractie kunnen zich voorstellen dat de lage stortbelasting op
nul wordt gesteld omdat dit het storten van niet herbruikbaar en niet
brandbaar afval betreft, dat ook volgens het Landelijk Afvalbeheerplan
dient te worden gestort. Zo wordt voorkomen dat deze stromen als gevolg
van de afvalstoffenbelasting in het leefmilieu of via ongewenste routes in
het buitenland terecht komen. Deze leden onderschrijven de voorwaarde
dat maatregelen er niet toe mogen leiden dat een toename van het storten
van de hoeveelheid herbruikbare of verbrandbare afvalstoffen. De leden
van de ChristenUnie-fractie stellen in aanvulling daarop voor dat als
voorwaarde wordt toegevoegd dat voor minerale afvalstoffen het huidige
recyclingvolume tenminste gehandhaafd dient te blijven en dat voor
grond de interventiewaarde wordt aangescherpt tot de hergebruiknorm.
Winstbox
Een van de zaken die opvielen in de Fiscale agenda is de winstboxgedachte. Dit roept direct allerlei vragen op over welke grondslagversmallers daarbij dan zullen vervallen ten gunste van een lager tarief. De
uitwerking hiervan door de staatssecretaris blijft echter summier; daar
praten deze leden graag nog verder met de staatssecretaris over door
zodra de nadere uitwerking gereed is.
Bij de leden van de ChristenUnie-fractie leeft de vraag of bij familiebedrijven met relatief lage inkomens de afschaffing van zelfstandigenaftrek
en MKB-winstvrijstelling niet bovengemiddeld hard aan komt. Deze leden
zien graag een nadere onderbouwing van de gevolgen van afschaffing
tegemoet voor de verschillende soorten bedrijven, waaronder familiebedrijven.

13

De gedachte overdenkende van de winstbox waarin een aanmerkelijk
lager tarief zou gaan gelden bracht de leden van de ChristenUnie-fractie
op de vraag of het daarbij niet passend en mogelijk zou zijn om een aantal
«doorschuiffaciliteiten» af te schaffen. De overdrager van een onderneming zou dan, ook in combinatie met de stakingslijfrenteaftrek-regeling,
in het algemeen toch redelijk uit de voeten moeten kunnen? Het zou toch
een wat gezonder systeem zijn als ondernemer-persoon in kwestie bij
beëindiging door hemzelf tegen een eerlijk tarief kan afrekenen waarna
zijn opvolger met een schone lei begint, in plaats van het stimuleren van
doorschuiven in geval van overdracht, waardoor fiscale claims vele jaren
worden doorgeschoven en maar niet tot afrekening komen. Is de
staatssecretaris bereid deze optie te verkennen, ook vanuit zijn inzet voor
een eenvoudiger en solider stelsel?
In de eerste voorzichtige uitwerking van een winstbox noemt de staatssecretaris als nadeel van een winstbox met een relatief laag tarief het grote
verschil met DGA’s die hun onderneming in BV-vorm exploiteren. De
leden van de ChristenUnie-fractie vragen de staatssecretaris of het niet
een optie om dat verschil in fiscale positie te neutraliseren door enerzijds
het tarief in de winstbox iets hoger vast te stellen en het aanmerkelijk
belangtarief van thans 25% wat terug te brengen, bijvoorbeeld naar 20%?
Dan behoud je het voordeel van een relatief laag tarief over IB-winsten
zonder al te veel faciliteiten en houdt je anderzijds het verschil met de
belastingheffing bij BV’s klein. Graag een reactie van de staatssecretaris.

14