Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1433
Vragen van de leden Gijs van Dijk en Kuiken (beiden PvdA) aan de Ministers
van Infrastructuur en Waterstaat en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het bericht dat 270 containers overboord geslagen zijn
bij de Waddeneilanden (ingezonden 7 januari 2019).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 5 februari 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «270 containers overboord geslagen
bij Wadden, sommige met giftige stof»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat dit een ernstige ramp is voor één van de mooiste
natuurgebieden van Nederland?
Antwoord 2
De Waddenzee is inderdaad een van de mooiste natuurgebieden van
Nederland. De komende maanden zijn de inspanningen van alle betrokken er
op gericht om de gevolgen van het ongeval zo veel als mogelijk te beperken.
Vraag 3
Deelt u de mening dat deze ramp reden is voor het nemen van serieuze
stappen, zodat dit nooit meer kan gebeuren?
Antwoord 3
De oorzaak van het overboord slaan van de containers is nog niet bekend en
onderwerp van onderzoek door o.a. het Openbaar Ministerie. Zodra duidelijk
is wat de exacte oorzaak is geweest, kan worden bepaald of aanvullende
stappen noodzakelijk zijn tegen het overboord slaan van containers.

1

ah-tk-20182019-1433
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

NOS, 2 januari 2019, «270 containers overboord geslagen bij Wadden, sommige met giftige
stof» (https://nos.nl/artikel/2265891–270-containers-overboord-geslagen-bij-wadden-sommigemet-giftige-stof.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 4
Kun u aangeven welke stappen u momenteel neemt om de oorzaak en impact
van deze ramp vast te stellen?
Antwoord 4
De oorzaak van het incident is op dit moment niet bekend. Hier wordt
onderzoek naar gedaan door de Duitse autoriteiten omdat het schip na het
incident in Bremerhaven was aangemeerd en door de Panamese autoriteiten
omdat het schip onder Panamese vlag vaart. Het schip is weer vertrokken uit
Bremerhaven nadat door de Duitse autoriteiten is vastgesteld dat de reis
veilig kon worden voortgezet.
Vanuit Nederland heeft het Openbaar Ministerie een onderzoek ingesteld en
levert de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) inhoudelijke
assistentie aan het OM bij dit onderzoek. Daarnaast heeft de Onderzoeksraad
voor Veiligheid ook besloten een onderzoek in te stellen.
Om de impact van de verloren lading te bepalen is Rijkswaterstaat, samen
met onder andere de Waddenacademie, gestart met een onderzoek naar de
(middel)lange termijneffecten van de plastic verontreiniging op de fauna van
de Waddenzee als gevolg van de overboord geslagen containers. Daarnaast
moet dit onderzoek inzichtelijk maken of maatregelen moeten worden
genomen om de waarden van de Waddenzee te behouden en te ontwikkelen.
In de opzet en uitvoering van het onderzoek zoeken de Waddenacademie en
Rijkswaterstaat aansluiting bij het bestaande Trilaterale Onderzoeks en
Monitoringsprogramma (TMAP).
Op de Noordzee, inclusief de Noordzeekustzone, loopt een meerjarig
monitoringsprogramma zwerfvuil, dat in het kader van de Kaderrichtlijn
Marien wordt uitgevoerd. Binnen dit reguliere monitoringsprogramma zal ook
de mogelijke impact van de overboord geslagen containers zichtbaar zijn.
Vraag 5
Kunt u bevestigen dat de reder strafrechtelijk aansprakelijk wordt gesteld en
aangeven binnen welk tijdsbestek dit zal verlopen?2
Antwoord 5
De reder van de MSC Zoe is namens de Staat direct aansprakelijk gesteld en
door Rijkswaterstaat tot opruiming verplicht op basis van de Wet bestrijding
maritieme ongevallen. De reder heeft laten weten zich verantwoordelijk te
voelen en alle opruimkosten te zullen betalen. Ook zegt het bedrijf alles in het
werk te willen stellen om schade te beperken.
Afgesproken is dat Rijkswaterstaat de schade-afhandeling in de richting van
de verzekeraar van de reder coördineert voor in ieder geval de overheidspartijen. Onderzocht wordt of de terrein beherende organisaties zich hierbij
kunnen of willen aansluiten.
Het Openbaar Ministerie (OM) doet op dit moment strafrechtelijk onderzoek
naar het verliezen van de containers door MSC Zoe. De Inspectie voor
Leefomgeving en Transport (ILT) levert bij dit onderzoek inhoudelijke
assistentie. Uit het onderzoek van het OM moet blijken of er sprake is van
strafbare feiten. De vervolgprocedures op strafrechtelijk gebied zijn afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek.
Vraag 6
Welke risico’s voor de volksgezondheid en het milieu bestaan er door het
aanspoelen van onder andere de giftige stof benzoylperoxide?
Antwoord 6
Het RIVM meldt dat de gezondheidsrisico’s van deze stof beperkt zijn, zolang
de verpakking intact blijft. Als de verpakking beschadigd is, kan het product
irritatie aan luchtwegen (bij verstuiven), huid en ogen veroorzaken. De
Veiligheidsregio raadt het publiek daarom aan de zakken niet aan te raken en
112 te bellen. Dibenzoylperoxide is volgens RIVM zeer toxisch voor het

2

Nu.nl, 4 januari 2019, «Strafrechtelijk onderzoek naar rederij aangespoelde containers
Wadden»(https://www.nu.nl/binnenland/5664740/strafrechtelijk-onderzoek-naar-rederijaangespoelde-containers-wadden.html?redirect=1)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

aquatisch leven, maar deze effecten zijn kortdurend, omdat de stof in water
snel wordt omgezet naar een niet-toxische stof.
Vraag 7
Welke stappen gaat u nemen om te verzekeren dat de giftige stof benzoylperoxide en mogelijke andere stoffen geen letsel veroorzaken?
Antwoord 7
De veiligheidsregio heeft informatie verspreid om te voorkomen dat
vrijwilligers die de zakken opruimen met de stof in contact komen.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het in de arm nemen van een bergingsbedrijf door de
reder twee dagen na het voltrekken van de ramp het trage handelen van de
reder aantoont?
Antwoord 8
De weersomstandigheden na het incident waren dusdanig, dat niet gelijk met
het lokaliseren en bergen van de containers kon worden begonnen. Wel zijn
gelijk de voor deze activiteiten benodigde contacten gelegd en is de
vertegenwoordiging van de reder gestart met het contracteren van bergingsexperts.
Vraag 9
Kunt u aangeven of de reder snel en adequaat genoeg Rijkswaterstaat op de
hoogte heeft gebracht na het voltrekken van de containerramp?
Antwoord 9
In de nacht van 2 januari heeft de verkeerspost Westereems, een gezamenlijke verkeerspost van Rijkswaterstaat en de Duitse autoriteiten, om 3:57u een
melding ontvangen van de rederij MSC. De beoordeling of de melding binnen
de gestelde termijnen heeft plaatsgevonden, wordt onder andere onderzocht
in het strafrechtelijk onderzoek dat wordt uitgevoerd door het OM.
Vraag 10
Kunt u inzicht bieden in hoe er zowel op lokaal, nationaal als internationaal
niveau wordt samengewerkt om de effecten van deze ramp te beperken?
Wordt er samengewerkt met verenigingen die zich inzetten voor het
werelderfgoed Waddenzee, zoals de Waddenvereniging? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
De coördinatie tussen de betrokken Nederlandse overheidsdiensten is in
handen van de Veiligheidsregio Fryslân. Ook wordt er samengewerkt met de
Duitse autoriteiten. De samenwerking tussen de betrokken Nederlandse
autoriteiten onderling en de samenwerking met de Duitse autoriteiten
verloopt goed.
Bij het opruimen van het materiaal wordt nauw samengewerkt door
Rijkswaterstaat, betrokken waterschappen, Waddenunit LNV en gemeenten en
de terrein beherende organisaties (Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, It
Fryske Gea, het Groninger Landschap) en vele vrijwilligers.
Vraag 11
Welke acties zijn er genomen naar aanleiding van het onderzoek waaruit
bleek dat 60% van de reders zich niet houdt aan het internationale sjorplan?
Is dit handelen afdoende geweest? Zo ja, hoe heeft deze ramp dan toch
kunnen gebeuren? Zo nee, welke acties gaan er genomen worden?3

3

NOS.nl, 4 januari 2019, «Gemiddeld vallen 150 zeecontainers per jaar in de Waddenzee»
(https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2266193-gemiddeld-vallen-150-zeecontainers-per-jaar-in-dewaddenzee.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Op grond van de aanbevelingen uit het rapport, d.d. 30 augustus 2010, van
de toenmalige Inspectie Verkeer en Waterstaat naar aanleiding van de
thema-actie «Sjorringen» is er een awareness campagne uitgevoerd onder
reders en klassenbureaus. Ook is het onderwerp behandeld op internationale
seminars van inspecteurs en zijn de resultaten van het rapport gedeeld met
onder meer de Europese en Australische Maritieme Veiligheidsagentschappen
(EMSA/AMSA).
Verder zijn de internationale regels voor het verifiëren van de gewichten van
containers aangescherpt, opdat de verdeling van het gewicht aan boord van
schepen kan worden verbeterd. Deze aangescherpte regelgeving kwam voort
uit een voorstel van Nederland, Denemarken en Australië gebaseerd op
onderzoek van MARIN. De regels zijn sinds 2016 van kracht.
In de Nederlandse havens is sinds de thema-actie in het kader van de Port
State controles aandacht geweest voor het sjorren van containers. In februari
2018 is er een thema-actie op het sjorren van containers uitgevoerd voor
schepen tot 150 meter waar de bemanning dit zelf mag doen. Daarnaast
wordt, in samenwerking met het havenbedrijf Rotterdam, ingezet op
voorlichting aan schepen die de haven van Rotterdam bezoeken.
Of de acties afdoende zijn geweest is nu niet te beoordelen. Het onderzoek
naar de toedracht van het ongeval zal moeten uitwijzen in hoeverre betere
sjorringen het ongeval hadden kunnen voorkomen of het effect ervan hadden
kunnen beperken en of hierop vervolgacties noodzakelijk zijn. Hierbij moet op
voorhand worden opgemerkt dat eventuele vervolgacties op internationaal
niveau moeten plaatsvinden.
Vraag 12
Bent u bereid om de eerdere aanbeveling van de PvdA om containers te
voorzien van een chip, zodat deze getraceerd kunnen worden, over te nemen?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
In mijn brief aan uw Kamer van 15 januari 2019 heb ik aangegeven dat ik mij
er voor zal inspannen dat containers bij incidenten gemakkelijker kunnen
worden opgespoord. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door het chippen van
containers. Ik zal daartoe de mogelijkheden verkennen. Daartoe strekkende
afspraken zijn echter alleen te realiseren in internationaal verband.
Vraag 13
Welke rol zal de Minister van Binnenlandse Zaken spelen als coördinerend
ministerie bij deze ramp? Hoe en wanneer zal de Kamer hier in detail over
worden geïnformeerd?
Antwoord 13
De coördinatie tussen de betrokken Nederlandse diensten is in handen van de
Veiligheidsregio Fryslân. Die doet dat in afstemming met de veiligheidsregio’s
Groningen en Noord-Holland Noord. De voorzitter van de veiligheidsregio
Fryslân heeft per 7 januari, jl. GRIP 4 (Gecoördineerde Regionale Incidentenbestrijdingsprocedure) ingesteld, waarmee hij heeft aangegeven dat artikel 39
van de Wet veiligheidsregio’s van kracht is. In geval van een crisis van meer
dan plaatselijke betekenis, neemt de voorzitter veiligheidsregio op grond van
dat artikel alle in het artikel genoemde bevoegdheden over van de betrokken
burgemeester(s) in zijn regio ten behoeve van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing. Hiermee kan de voorzitter van de veiligheidsregio besluiten
nemen ten behoeve van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Hij doet
dit na overleg met de betrokken burgemeesters in zijn regio en in samenspraak met Rijkswaterstaat en de Kustwacht. Hiermee is een passende
crisisstructuur georganiseerd. De nationale crisisstructuur wordt door het
Ministerie van Justitie en Veiligheid gecoördineerd, maar opschaling naar dit
niveau is nu niet aan de orde.
Vraag 14
Bent u bereid het rampenplan in werking te zetten om zowel de volksgezondheid als de natuur te behoeden voor verdere gevolgen? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 14
Zie antwoord 13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5