Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1558

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 december 2015
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken Handel
(RBZ) van 27 november 2015 te Brussel. In dit verslag kom ik ook
tegemoet aan de toezegging in mijn brief van 26 november 2015 om u te
informeren over de afspraken die de Europese Commissie recentelijk met
de Verenigde Staten heeft gemaakt over het plaatsen van vertrouwelijke
documenten, waaronder geconsolideerde teksten, in ministeriële reading
rooms in de lidstaten.
Tot slot informeer ik u over de motie Jasper van Dijk (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1539) en motie Jasper van Dijk/ Klaver (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1540) ingediend tijdens het Voortgezet Algemeen Overleg
van 7 oktober jl. Ten aanzien van de motie Jasper van Dijk (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1539) heeft de Raad van State laten weten, gelet op zijn
taken en functies, niet het aangewezen orgaan te zijn om een vergelijkende juridische studie uit te voeren naar de verschillen tussen de
ISDS-clausule in CETA en het ICS in TTIP. In een reactie op de motie
Jasper van Dijk/ Klaver (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1540) is de Raad van
State van mening dat het een formele rol heeft bij de goedkeuring van de
verdragen maar dat een rol in dit stadium onduidelijk is. Bij de toetsing
van het wetsvoorstel tot goedkeuring komt dan ook de verhouding van
het akkoord met het EU-recht aan de orde.
De Minister voor Buitenlandse Handelen Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-02-1558
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1558

1

Verslag Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) Handel van 27 november
2015
Op 27 november vond de Raad voor Buitenlandse Zaken over handel
(RBZ) plaats in Brussel. Op de agenda stonden de voorbereiding voor de
tiende Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in
Nairobi van 15 tot 18 december aanstaande, de onderhandelingen over
het EU-VS handelsakkoord – Transatlantic Trade and Investment
Partnership (TTIP), de stand van zaken van de handels- en investeringsakkoorden met landen in Azië en de onderhandelingen over het
EU-Mercosur handelsakkoord. Onder diversen informeerde de Commissie
over het komende trilateraal overleg tussen Oekraïne, Rusland en de
Europese Unie en werd op verzoek van de Italiaanse delegatie gesproken
over de staalindustrie.
Tiende Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie
De Raad heeft van gedachten gewisseld over de voortgang van de
WTO-onderhandelingen in de aanloop naar de tiende Ministeriële
Conferentie in Nairobi (MC10) van 15 tot en met 18 december aanstaande.
De Commissie opende de bespreking met het uitspreken dat op dit
moment de verwachting is dat over slechts een beperkt aantal onderwerpen een akkoord bereikt zal worden in Nairobi. De Commissie spant
zich in dit kader in tot het bereiken van afspraken over exportcompetitie
voor landbouw, ontwikkelingsvriendelijke maatregelen en transparantie.
Ook zet de Commissie zich in, om in de slotverklaring ruimte te bieden
aan actuele thema’s, zoals elektronische handel en mondiale waardeketens.
Lidstaten spraken steun uit voor de geschetste aanpak. Er was groot
draagvlak onder de lidstaten voor een zo ambitieus mogelijk Nairobipakket. Een groot aantal lidstaten riep, net als Nederland, op tot continuering van de inzet van de EU op bilaterale en plurilaterale afspraken, bij
gebrek aan voortgang van de multilaterale onderhandelingen. Sommige
lidstaten onderstreepten de noodzaak om tot afspraken te komen voor
milieugoederen (EGA) en de handel in informatietechnologie (ITA II).
Andere lidstaten benadrukten het belang van het bereiken van een
gebalanceerd akkoord over exportcompetitie in de landbouwsector.
EU-VS handelsakkoord (TTIP)
Tijdens de Raad heeft de Commissie de voortgang van de onderhandelingen over een handelsakkoord tussen de Europese Unie en de Verenigde
Staten gepresenteerd. Hierbij blikte de Commissie terug op de elfde
onderhandelingsronde, die van 19 tot en met 23 oktober plaatsvond in
Miami (VS). Tijdens deze onderhandelingsronde is niet gesproken over
investeringsbescherming. Alle overige onderwerpen zijn wel besproken,
waarop volgens de Europese Commissie positieve stappen zijn gezet.
Vooral de hernieuwde tariefuitwisseling werd door de Commissie
verwelkomd. De Commissie onderstreepte dat 2016 een belangrijk jaar zal
worden voor de onderhandelingen over TTIP. Nu de Verenigde Staten de
onderhandelingen over het Trans-Pacific Partnership (een handelsakkoord
tussen de Verenigde Staten en elf andere staten aan de Stille Oceaan)
heeft afgerond, kan de Verenigde Staten zich meer richten op de onderhandelingen met de Europese Unie. De Verenigde Staten heeft aangegeven de onderhandelingen nog tijdens de ambtsperiode van President
Barack Obama te willen afronden. Hierbij verzekerde de Commissie echter
dat de inhoudelijke belangen van de Europese Unie voorop blijven staan,
en niet omwille van tijdsdruk in te zullen stemmen met een suboptimaal
akkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1558

2

Verder gaf de Commissie aan dat alle lidstaten op korte termijn toegang
gaan krijgen tot geconsolideerde onderhandelingsteksten in reading
rooms in ministeries in de hoofdsteden. Ook leden van nationale
parlementen zullen toegang krijgen tot deze reading rooms.
Nederland verwelkomde, net als vele andere lidstaten, de toezegging van
de Commissie om lidstaten, inclusief leden van nationale parlementen, op
korte termijn toegang te verlenen tot de geconsolideerde onderhandelingsteksten in reading rooms. Hierbij onderstreepte Nederland dat
transparantie van essentieel belang is.
Nederland ging in op het onderzoek dat het kabinet heeft laten uitvoeren
door de Rijksuniversiteit Groningen naar de impact van TTIP op
lage-inkomenslanden (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1547). Uit de analyse blijkt
dat het effect op de meeste lage-inkomenslanden beperkt is, maar wel
overwegend positief is, met name voor Afrikaanse landen. In reactie
hierop gaf de Commissie aan ook opdracht te hebben gegeven tot een
onderzoek naar de impact van TTIP op derde landen.
Veel lidstaten zetten nogmaals uiteen wat hun prioritaire belangen zijn.
Net als Nederland, noemden veel lidstaten toegang tot maritiem transport
in de Verenigde Staten. Vooral de belemmerende Jones Act werd in dit
kader veelvuldig genoemd. Sommige lidstaten benadrukten het belang
van het afbouwen van de handelsbelemmeringen voor de energie-export
(bijvoorbeeld LNG) van de Verenigde Staten naar Europa. Ook spraken
meerdere lidstaten zich uit tot vereenvoudiging van de markttoegang voor
het midden- en kleinbedrijf tot de Verenigde Staten.
Handels- en investeringsakkoorden met landen in Azië
De Europese Commissie ging kort in op de stand van zaken van een aantal
handelsakkoorden, waarover de Europese Unie onderhandelt met
Aziatische landen.
De Commissie was verheugd dat de onderhandelingen met Vietnam op
hoofdlijnen zijn afgerond. Volgens de Commissie lijkt Vietnam bereid de
principes van de nieuwe aanpak voor investeringsbescherming in de
overeenkomst op te nemen.
De Commissie gaf aan dat de onderhandelingen met de Filipijnen volgend
jaar zullen aanvangen.
Voorts verwelkomde de Commissie de voortgang die recentelijk is bereikt
in de onderhandelingen over een investeringsbeschermingsakkoord
tussen de Europese Unie en Birma/Myanmar. De Commissie was in het
bijzonder verheugd over de bereidheid van Myanmar bepalingen over
duurzame ontwikkeling in het akkoord op te nemen.
In het kader van het handelsakkoord met Singapore heeft de Europese
Commissie een adviesverzoek bij het Europees Hof van Justitie ingediend.
Met dit adviesverzoek wenst de Commissie duidelijkheid te verkrijgen
over de aard van het handelsakkoord met Singapore, in het bijzonder de
vraag of het een gemengd akkoord betreft of een akkoord waarvoor de EU
exclusief bevoegd is. Nederland is met vele andere lidstaten van mening
dat het verdrag met Singapore een gemengd akkoord is, gegeven de
reikwijdte van het verdrag en gelet op specifieke onderdelen van het
verdrag die niet onder een exclusieve EU-bevoegdheid vallen. De lidstaten
hebben tot 8 januari 2016 de mogelijkheid om schriftelijke opmerkingen in
te dienen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1558

3

Tot slot ging de Commissie in op de lopende onderhandelingen met
Japan. Hierbij gaf de Commissie aan dat de onderhandelingen op dit
moment moeizaam verlopen, maar dat, gelet op de grote politieke wil van
Japan, een akkoord in 2016 mogelijk is.
Meerdere lidstaten spraken de steun uit voor de inzet van de Europese
Commissie. Sommige lidstaten verwelkomden hierbij het bereikte
akkoord met Vietnam. Andere lidstaten gingen specifiek in op het belang
van een ambitieus akkoord met Japan.
EU-Mercosur handelsakkoord
De Raad sprak over de lopende onderhandelingen over een handelsakkoord tussen de Europese Unie en Mercosur, het handelsverband van de
Zuid-Amerikaanse landen Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay en
Venezuela. De Commissie ging in haar presentatie in op de recente
regeringswissel in Argentinië, waar Mauricio Macri van de oppositiepartij
Republikeins Voorstel op 23 november tot nieuwe president is gekozen.
Tijdens de verkiezingscampagne heeft Mauricio Macri herhaaldelijk
aangegeven zich te willen inspannen voor ambitieuze handelsakkoorden
met andere economieën. Ook verwelkomde de Commissie de actieve
houding van Brazilië in de laatste maanden.
De Commissie legde de Raad het Mercosur-aanbod voor, waarbij 87
procent van de tarieflijnen geliberaliseerd wordt. Hierbij stelde de
Commissie de vraag of dit aanbod voldoende aanknopingspunten bood
om over te gaan tot het uitwisselen van markttoegangsaanbiedingen
tijdens het laatste kwartaal van 2015, ondanks dat dit eerste aanbod van
Mercosur minder ambitieus is dan gewenst.
Nederland gaf aan voorstander te zijn van een ambitieus akkoord met
Mercosur. Het aanbod van Mercosur van 87 procent is weliswaar lager
dan Nederland had gewenst, maar biedt voldoende basis om constructieve onderhandelingen te voeren met als doel om 90 procent of meer als
finaal resultaat te bereiken.
Een groot aantal lidstaten riep op tot het accepteren van het Mercosuraanbod, en wezen daarbij op het belang van voortgang in deze onderhandelingen. Wel benadrukten meerdere lidstaten dat in de verdere onderhandelingen meer ambitie van de Mercosur-lidstaten nodig zal zijn. Een
aantal lidstaten gaf daarentegen aan dat zij het Mercosur-aanbod niet
voldoende basis vonden voor volgende stappen. Zij zijn in het bijzonder
geen voorstander van het verder openstellen van hun landbouwmarkt.
De Commissie bedankte de lidstaten voor hun inbreng en gaf aan dat de
Commissie zich in de komende weken zal beraden op eventueel te nemen
volgende stappen.
AOB Trilateraal overleg Oekraïne, Rusland en de Europese Unie
Europees Commissaris Cecilia Malmström informeerde de Raad over haar
komende overleg met de Oekraïense Minister van Buitenlandse Zaken
Pavlo Klimkin en de Russische Minister van Economische Ontwikkeling
Alexei Ulyukayev op dinsdag 2 december 2015. Dit overleg betreft de
twintigste trilaterale bijeenkomst in het kader van het Deep and Comprehensive Free Trade Area tussen de Europese Unie en Oekraïne. Volgens de
Commissie toont dit de constructieve houding van de Europese Unie. Het
handelsakkoord zal vanaf 1 januari 2016 voorlopig worden toegepast.
Conform de afspraken van Minsk, gaan de besprekingen enkel over
praktische oplossingen voor Russische problemen die binnen het kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1558

4

van het handelsakkoord mogelijk zijn. Meerdere lidstaten spraken hun
steun uit voor de inzet van de Commissie.
AOB Staalindustrie
Op verzoek van de Italiaanse delegatie besprak de Raad de situatie op de
Europese staalmarkt. Vooral de wereldwijde sterk toegenomen export van
staal, in het bijzonder vanuit China, leidt tot lagere staalprijzen, ook in
Europa.
De Commissie gaf aan zich bewust te zijn van de situatie en de uitdagingen voor de staalindustrie en noemde daarbij overcapaciteit en
oneerlijke handelspraktijken. De Commissie gaf vervolgens aan belang te
hechten aan een internationaal gelijk speelveld en lichtte haar huidige
inzet toe waaronder het handelsdefensieve instrumentarium, het
verbeteren van de toegang tot buitenlandse markten voor Europese
producenten, en het aangaan van de dialoog met China. Ten aanzien van
het handelsdefensieve instrumentarium verwees de Commissie naar haar
wetgevingsvoorstel, dat tot een verkorting van de procedures met twee
maanden zou leiden. Het voorstel ligt al lange tijd in de Raad. In het kader
van het openen van buitenlandse markten spant de Commissie zich in
toegang tot de markt van de Verenigde Staten te krijgen, waarbij de Buy
American-bepalingen een belemmering vormen voor Europese ondernemingen. Daarnaast wenst de Commissie een staaldialoog met China te
openen om de oorzaken van dit probleem te bespreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1558

5