Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3285
Vragen van de leden Bisschop (SGP) en Ceder (ChristenUnie) aan de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het bericht dat een groep
bekeerlingen door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) als niet
geloofwaardig wordt bestempeld (ingezonden 3 mei 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 23 juni 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2853.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Stichting Gave: Asielonrecht voor
bekeerlingen» in het Reformatorisch Dagblad van 23 april jl.1, het bijbehorende persbericht van stichting Gave2 en het door stichting Gave gepubliceerde zwartboek «Ongelofelijk. Onrecht in de geloofwaardigheidsbeoordeling van geloofsovertuiging»3?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 17
In hoeverre deelt u de analyse van stichting Gave dat sprake is van asielonrecht onder bekeerlingen omdat «de IND er niet in slaagt om in alle individuele zaken van bekeerlingen recht te doen» en dat in het asielsysteem
«onvoldoende waarborgen» zijn dat de vreemdeling recht wordt gedaan in de
rechtspraak?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat in het asielsysteem ook voor deze mensen
voldoende waarborgen zijn, zodat recht wordt gedaan aan hun zaak?
Antwoord 2 en 17
Het zwaartepunt van de beoordeling door de IND ligt op de eigen verklaringen die een asielzoeker tijdens een gehoor aflegt. De IND behandelt deze
zaken met zorgvuldigheid en de asielzoeker wordt uitgebreid bevraagd over
de gestelde bekering. Voor bekeringszaken geldt dat dit niettemin complexe
zaken zijn die – net als alle zaken – altijd individueel worden beoordeeld. Er is

1

Stichting Gave: Asielonrecht voor bekeerlingen (rd.nl), 23 april 2021
https://www.gave.nl/nieuws/onrecht-voor-bekeerlingen, 23 april 2021
3
rapport juridische afdeling stichting Gave, 30 april 2021
2

ah-tk-20202021-3285
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

geen uniforme geaccepteerde, objectieve methode om de geloofwaardigheid
van een bekering als vaststaand feit vast te stellen.
In het artikel van het Reformatorisch Dagblad van 24 april 2021 geven
stichting Gave en de commissie-Plaisier ook aan dat de beoordeling van
bekeringszaken complex is. In dit artikel valt verder te lezen dat beide
organisaties ook niet de indruk willen wekken dat er veel fout gaat bij de IND
omdat veel zaken door de IND worden ingewilligd en deze organisaties
voornamelijk de afwijzingen zien. Dat de geloofwaardigheid van de gestelde
bekering in individuele zaken soms anders wordt beoordeeld door de IND
dan door stichting Gave leidt echter niet tot de conclusie dat er daarom
sprake is van onrecht.
Het asielsysteem kent meerdere waarborgen om ervoor te zorgen dat de
vreemdeling recht wordt gedaan. Zo wordt elke asielzoeker bijgestaan door
een advocaat gedurende de asielprocedure maar ook gedurende (hoger)
beroepszaken. De asielzoeker beschikt over de mogelijkheid om via zijn
advocaat correcties en aanvullingen te maken op de asielgehoren. Ook heeft
elke asielzoeker de mogelijkheid om in beroep te treden tegen elke afwijzing.
Vraag 3
Hoe wordt op dit moment omgegaan met gevallen waarbij voor de IND
moeilijk is vast te stellen of een bekeringsverhaal geloofwaardig is?
Antwoord 3
De geloofwaardigheidsbeoordeling vindt, zoals ook vermeld in antwoord 2,
grotendeels plaats aan de hand van de verklaringen van de asielzoeker. De
algemene geloofwaardigheidsindicatoren zijn ook van toepassing op
bekeringszaken. Daarnaast heeft de IND een werkinstructie met nummer
2019/18 die specifiek ziet op de geloofwaardigheidsbeoordeling in bekeringszaken. Op basis van die werkinstructie toetst de IND of het aannemelijk is dat
de door de vreemdeling gestelde bekering gebaseerd is op een diepgewortelde innerlijke overtuiging. Daarbij wordt gekeken naar de kennis van het
nieuwe geloof, de activiteiten die in dit kader zijn verricht en de motieven
voor, en het proces van, bekering. Het authentieke verhaal van de asielzoeker
staat centraal in deze beoordeling. Een bekering kan aanvullend worden
onderbouwd met bijvoorbeeld verklaringen van derden.
In iedere bekeringszaak raadpleegt de beslismedewerker bovendien een
bekeringscoördinator als extra waarborg en om de eenduidigheid zoveel
mogelijk te borgen. Voor alle zaken – ook niet bekeringszaken – geldt dat
indien de IND twijfelt over de geloofwaardigheid er collegiaal overleg met
een senior medewerker mogelijk is. Eventueel kan nader onderzoek in de
vorm van een aanvullend gehoor opgestart worden. Ook kunnen deskundigen, bijvoorbeeld landenspecialisten, worden geraadpleegd.
Vraag 4, 5 en 15
In hoeverre hebben de betrokken medewerkers van de IND op dit moment
voldoende expertise om zorgvuldig te beslissen ten aanzien van asielaanvragen van bekeerlingen?
Welke rol en betrokkenheid is daarnaast weggelegd voor externe, deskundige
partijen in dit proces?
Hoe kan de expertise van de IND om onderscheid te maken tussen geloofwaardige en ongeloofwaardige bekeringsverhalen vergroot worden?
Antwoord 4, 5 en 15
Voordat medewerkers zelfstandig een beslissing mogen nemen in asielzaken,
doorlopen zij een intensief opleidingsprogramma. Binnen dit opleidingsprogramma worden onder andere de EASO trainingen Interviewing Techniques,
Interviewing Vulnerable Persons, Inclusion en Evidence Assessment
aangeboden. In de opleidingsprogramma’s is specifiek aandacht voor de
beoordeling van onder andere zaken waarin bekering gesteld wordt.
Daarnaast kan elke medewerker, zoals vermeld in antwoord 3, bij vragen ook
terecht bij een bekeringscoördinator, senior medewerker of landenspecialist.
Verder is het de taak van de bekeringscoördinatoren om de IND medewerkers
van actuele informatie te voorzien over allerlei aspecten die met bekering te
maken hebben.
De IND staat open voor presentaties of andere kennisverbreding door externe
organisaties. Zo organiseren de coördinatoren regelmatig lezingen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

sprekers uit de academische wereld of belangenorganisaties. Onder andere
stichting Gave heeft in het verleden een opleiding verzorgd voor INDmedewerkers die veel bekeringszaken behandelen. Momenteel worden
gesprekken gevoerd met stichting Gave om een online training op te zetten
die alle IND medewerkers kunnen volgen. Ten slotte wordt uiteraard rekening
gehouden met de inbreng van externe partijen in individuele zaken.
Vraag 6
In hoeverre wordt hiermee voldaan aan de (internationale) richtlijnen voor
deskundigen?
Antwoord 6
De Procedurerichtlijn schrijft voor dat het personeel van de bevoegde
beslissingsautoriteit goed opgeleid moet zijn en de mogelijkheid moet
hebben deskundigen om advies te vragen. De huidige werkwijze van de IND
voldoet daarmee aan de eisen uit de Procedurerichtlijn.
Vraag 7
Welke invloed hebben de expertiserapporten van deze partijen en hoe wordt
dit gewogen bij de uiteindelijke beslissing ten aanzien over de asielaanvraag,
ook tegen de achtergrond van de integrale geloofwaardigheidstoets? Vindt u
dat het oordeel van de deskundigen hier altijd voldoende in wordt meegewogen?
Antwoord 7
Verklaringen en waarnemingen van externe, deskundige partijen of derden
worden betrokken bij de beoordeling die wordt verricht door INDmedewerkers die zijn opgeleid in het beoordelen van de geloofwaardigheid
van het asielrelaas. Dit is de kern van hun dagelijks werk. De IND motiveert in
het besluit hoe de verklaringen en waarnemingen van derden zijn meegewogen. De wijze van beoordeling en de kaders waar binnen deze toets plaatsvindt, zijn in lijn met internationale normen.
In het asielbesluit moet worden gemotiveerd hoe rekening is gehouden met
ingebrachte verklaringen van derden en waarom deze wel of niet tot een
ander oordeel omtrent de geloofwaardigheid hebben geleid. Op deze wijze
wordt inzichtelijk welk gewicht er aan verklaringen van derden is toegekend.
Het gewicht dat aan een expertiserapport wordt toegekend is echter altijd
afhankelijk van de individuele casus.
Vraag 8
Hoe reageert u op de stelling van stichting Gave dat sprake is van een «hoge
mate van willekeur in de besluitvorming én in de jurisprudentie» in zaken
waarin de IND een gestelde bekering tot het christelijke geloof niet geloofwaardig vindt?
Antwoord 8
Zoals uiteengezet in bovenstaande antwoorden zijn bekeringszaken complexe
zaken die altijd individueel worden beoordeeld, waarin het authentieke
verhaal van de asielzoeker centraal staat. De geloofwaardigheidsbeoordeling
speelt hierin een belangrijke rol hetgeen een beoordeling is met een bepaalde
onzekerheidsmarge, zeker daar waar het gaat om een innerlijke overtuiging.
De werkinstructies zoals hiervoor genoemd dragen eraan bij dat individuele
zaken volgens dezelfde principes en uitgangspunten worden beoordeeld. Of
in het individuele geval voldoende is gemotiveerd in het besluit of een
bekering ongeloofwaardig is, kan worden getoetst door de rechter.
Ik kan en wil vanuit mijn rechtsstatelijke positie geen oordeel geven over de
besluitvorming van de rechterlijke macht in het algemeen en derhalve
evenmin over de stelling dat er sprake is van willekeur in de jurisprudentie
over bekeringszaken.
Vraag 9
Hoe reageert u op de stelling van stichting Gave dat rechters niet eenduidig
zijn in het goed meewegen van tegenbewijs van advocaten, dat de rechtbank
een procedurele toets doet en de IND vervolgens deze rechterlijke uitspraken
gebruikt als een onderstreping van het inhoudelijke oordeel over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

geloofwaardigheid van het bekeringsverhaal? Deelt u de mening dat dit
onwenselijk is, en hoe wordt dit in de toekomst voorkomen?
Antwoord 9
Vooropgesteld dient te worden dat het niet aan mij is om te oordelen over
het functioneren van de rechtspraak. Ik herken de stelling dat de rechtbank
slechts een procedurele toets doet niet. De rechter dient gelet op artikel 83a
van de Vreemdelingenwet in asielprocedures het standpunt van de IND
volledig en ex nunc te toetsen. De bestuursrechter zal daarbij door advocaten
ingebracht tegenbewijs meewegen en kan mede aan de hand daarvan
toetsen of de IND een standpunt terecht heeft ingenomen. Anders dan de
stichting Gave stelt, is de rechterlijke toetsing derhalve niet een louter
procedurele toets.
Vraag 10
Klopt het dat de zogeheten Taskforce ook complexe zaken van bekeerlingen
behandelt, zoals gesteld door Stichting Gave?
Antwoord 10
Alle zaken die door medewerkers van de Taskforce zijn afgedaan vallen onder
de verantwoordelijkheid van de IND. Taskforce medewerkers die extern
ingehuurd zijn via adviesbureaus, krijgen in principe geen zaken toebedeeld
met een bekeringsmotief. Het is mogelijk dat een medewerker van de
Taskforce die meer ervaring heeft samen met zijn IND-begeleider een
conceptbesluit op zaken met een bekeringsmotief opstelt. Dit concept wordt
dan altijd door een ervaren IND-medewerker gecontroleerd. Alleen ervaren en
daartoe bevoegde IND-medewerkers nemen definitieve besluiten in Takforce
zaken.
Vraag 11
Hoeveel ervaring hebben de medewerkers van deze Taskforce gemiddeld?
Antwoord 11
Alle nieuwe medewerkers van de Taskforce hebben een opleiding gehad om
ingezet te kunnen worden op een deel van de asielprocedure. Zij zijn opgeleid
om te horen dan wel om een concept beschikking voor te bereiden. Gedurende hun werkzaamheden zijn medewerkers binnen de teams verder
begeleid en opgeleid door ervaren IND-medewerkers. Een aantal van hen is
inmiddels zelfstandig inzetbaar op gehoren in het asielproces maar wordt
daar nog altijd door een ervaren IND-medewerker in begeleid. De mate van
intensiteit van deze begeleiding verschilt naarmate iemand meer ervaring bij
de Taskforce heeft opgedaan. Volledigheidshalve merk ik nogmaals op dat
alleen ervaren en bevoegde medewerkers besluiten definitief nemen.
Vraag 12
Klopt het dat als gevolg van de versnelde afhandeling van asielaanvragen
door de Taskforce gesprekken met bekeerlingen worden gevoerd door op dit
specifieke punt onervaren medewerkers? Klopt het voorts dat daarbij in
individuele gevallen gebruik wordt gemaakt van middelen als schriftelijk
horen en telehoren? Zo ja, deelt u de mening dat dit onwenselijk is voor een
zorgvuldige beoordeling van deze casussen, en wat gaat u hier dan aan
doen?
Antwoord 12
Zoals aangegeven in antwoord 11, zijn er inderdaad een aantal Taskforcemedewerkers die zelfstandig op gehoren ingezet kunnen worden. Zij zijn
opgeleid om deze specifieke gehoren te doen en worden te allen tijde
begeleid door ervaren IND-medewerkers.
In sommige zaken wordt aan de asielzoeker gevraagd of hij wil deelnemen
aan een schriftelijk gehoor zodat het asielrelaas al bekend is voordat het
gehoor met een medewerker plaatsvindt. Het voordeel van het schriftelijk
horen is dat op een efficiëntere manier en meer doelgericht gehoord kan
worden. Asielzoekers worden door hun advocaat voorgelicht over het
schriftelijk gehoor. Elke asielzoeker met een bekeringsmotief krijgt na het
schriftelijk gehoor nog een nader gehoor. De advocaat van de asielzoeker kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

zowel op het schriftelijk gehoor als op het persoonlijk nader gehoor correcties
en aanvullingen indienen.
Telehoren is, met name onder de omstandigheden en maatregelen van en
door de COVID-19 crisis, versneld verder ontwikkeld en ingevoerd als
hoormethode. Per zaak wordt bekeken of deze manier van horen een
mogelijkheid is. Kwetsbare asielzoekers, zoals bijvoorbeeld alleenstaande
minderjarigen, asielzoekers met psychische klachten of slechthorenden
krijgen in principe geen telegehoor. Indien tijdens het telegehoor blijkt dat de
asielzoeker zijn verhaal niet goed kan vertellen kan altijd besloten worden om
de asielzoeker uit te nodigen voor een fysiek gehoor. Daarbij worden te allen
tijde de maatregelen van het RIVM in acht genomen. Ook bij het instrument
telehoren gelden de waarborgen in de asielprocedure zoals rechtsbijstand en
mogelijkheid tot het indienen van correcties en aanvullingen.
Vraag 13
Klopt het dat door het werk van de Taskforce veel zaken van bekeerlingen niet
tijdig worden afgerond maar dat zij opnieuw te maken krijgen met een
nieuwe wachttijd zonder termijnen? Zo ja, deelt u de mening dat dit
onwenselijk is, en wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 13
Het streven is om in elke zaak zo spoedig mogelijk een besluit te nemen. De
Taskforce is immers opgericht om zaken waarin een achterstand is ontstaan
af te doen. Net als in alle andere zaken kan het echter ook in zaken van
bekeerlingen voorkomen dat er in een zaak meer tijd nodig is omdat er
bijvoorbeeld nog nader onderzoek nodig is. Ook kan het voorkomen dat
vooraf niet bekend is dat een bekeringsmotief wordt aangedragen terwijl de
zaak wordt gehoord door een Taskforce medewerker die hiervoor niet is
toegerust. In dat geval zal een nieuw gehoor moeten worden ingepland. Een
van de redenen om het schriftelijk gehoor als extra stap in het proces in te
bouwen is onder andere gelegen om voor het vervolg nader gehoor de juiste
medewerker met de juiste ervaringsgraad te kunnen koppelen.
Juist vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid is het van belang dat zaken met
een bekeringsmotief zoveel mogelijk gehoord worden door ervaren INDmedewerkers dan wel daartoe opgeleide Taskforcemedewerkers en dat de
besluitvorming op een juiste manier plaatsvindt.
Vraag 14
Bent u ervan op de hoogte dat het voor advocaten of andere rechtsbijstandsverleners moeilijk is in procedures van de Taskforce begeleiding en bijstand
te bieden? Wat kunt u hieraan verbeteren?
Antwoord 14
Zoals ik in mijn beantwoording van eerdere vragen van uw Kamer heb
aangegeven vindt er regelmatig overleg plaats met vertegenwoordigers van
de advocatuur over de logistiek en behandeling van zaken door de Taskforce.4
Er zijn daarnaast diverse overleggen geweest met de advocatuur bij de start
van de schriftelijke procedure onder andere over het moment van het
indienen van correcties en aanvullingen. De procedure voor het begeleiden
en bijstand bieden aan asielzoekers is verder vergelijkbaar met zaken waarin
niet schriftelijk gehoord wordt en in elke zaak wordt de aanvrager dan ook
bijgestaan door een advocaat of een rechtsbijstandverlener. Uiteraard staat
de IND altijd open om de samenwerking met de advocatuur te verbeteren. Er
vinden in dit verband periodiek gesprekken plaats met diverse vertegenwoordigingen van de asiel advocatuur.
Vraag 16
Welke rol kunnen externe partijen spelen in het vergroten van de expertise op
dit punt, zodat dit uiteindelijk ook wordt meegewogen bij de besluitvorming
door de IND en de rechter?

4

Aanhangsel van de Handelingen, Vergaderjaar 2020–2021, nr. 174.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Antwoord 16
De IND is gehouden om bewijs dat wordt aangedragen door de asielzoeker in
de vorm van expertiserapporten altijd te beoordelen en hier gemotiveerd op
te reageren. Daarnaast staat de IND, zoals aangegeven in mijn antwoord op
vragen 4, 5 en 15, open voor presentaties of andere kennisverbreding door
externe partijen zoals bijvoorbeeld Stichting Gave. Momenteel bestaat er dus
al een mogelijkheid voor externe partijen om een rol te spelen in het
vergroten van de expertise van de IND en kunnen zij ook een rol spelen bij de
besluitvorming.
De rechtspraak is zelf verantwoordelijk voor het bevorderen van de kennis
van rechters. Het is niet aan mij om daar over te oordelen of om dat te
beïnvloeden.
Vraag 18
Kunt u bij uw reactie op het rapport «Ongehoord. Onrecht in het vreemdelingenrecht» ook specifiek ingaan op de door stichting Gave gepubliceerde
zwartboek «Ongelofelijk. Onrecht in de geloofwaardigheidsbeoordeling van
geloofsovertuiging» en de daarin benoemde knelpunten en aanbevelingen bij
de behandeling en beoordeling van bekeerlingen?
Antwoord 18
In onderhavige beantwoording van uw vragen is reeds uitvoerig ingegaan op
de geloofwaardigheidsbeoordeling van bekeerlingen en mogelijke knelpunten
die daarbij kunnen ontstaan, waaronder punten die door stichting Gave
worden benoemd in het zwartboek. Ik zie daarom geen aanleiding om daar
nogmaals specifiek op in te gaan in mijn reactie op de bundel «Ongehoord.
Onrecht in het vreemdelingenrecht».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6