Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 53

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT EN VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 november 2011
In 2016 zullen partijen verenigd in de Alliantie Olympisch Vuur zich buigen
over de vraag of Nederland een bid gaat voorbereiden voor de Olympische spelen in 2028. Specifiek wordt er op dat moment een besluit
verwacht van het Rijk, de betrokken gemeenten en de sportsector
verenigd in het NOC*NSF.
Vanuit het Rijk willen we ons ervoor inzetten dat in 2016 de informatie
beschikbaar is om een zo goed mogelijke afweging te maken. Daarbij is
het
vanuit het streven naar gezonde overheidsfinanciën van belang dat
benodigde Rijksinvesteringen in bijvoorbeeld infrastructuur en
Olympische voorzieningen zoveel mogelijk aansluiten bij de prioritaire
opgaven die de economie versterken. Daarom heeft het Kabinet in 2009
besloten tot het uitvoeren van een tweetal verkenningen. Een verkenning
naar de ruimtelijke inpassing van Olympische spelen in Nederland
(Olympische Hoofdstructuur)1 en een verkenning naar kosten en baten
(VMKB) van Olympische spelen in Nederland. De verkenningen vormen
bouwstenen om straks in 2016 een zorgvuldig afgewogen keuze over een
mogelijk Nederlands Olympisch bid te kunnen maken. Rond de bidprocedure van het WK Voetbal heeft uw Kamer aangegeven vroegtijdig
geïnformeerd en betrokken te willen worden bij de voorbereidingen van
een eventueel bid voor de Olympische Spelen. Hierbij bied ik u beide
studies aan.2
Inhoud studies

Op verzoek van motie 31 700 XI, nr. 25.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De studie naar de Olympische Hoofdstructuur (OHS) had als doel om –
samen met de alliantiepartners – een aantal ruimtelijke varianten voor het
programma van de Olympische Spelen in Nederland te ontwikkelen. Op
basis van vooronderzoek is gekozen voor vijf varianten; twee in
Amsterdam, twee in Rotterdam en een gespreide variant in de Randstad.
De verkenning naar de maatschappelijke kosten en baten (VMKB) geeft –

kst-30234-53
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 234, nr. 53

1
2

1

mede op basis van een analyse van andere Olympische Spelen – een
eerste beeld van de belangrijkste kostendragers, de dominante batenposten en te beantwoorden onderzoeksvragen.
Belangrijkste bevindingen OHS
Uit de studie blijkt dat Olympische spelen zowel rond Amsterdam als rond
Rotterdam mogelijk zijn. Verdere spreiding kan ook, maar heeft niet de
voorkeur. Een concentratie van de belangrijkste Olympische voorzieningen1 biedt meer mogelijkheden voor versterking van bestaande
ontwikkelingen en wordt door het IOC gunstiger beoordeeld, mede
vanwege de beperkte reistijden. Geconcentreerde varianten zijn in termen
van kosten en baten niet noodzakelijkerwijs duurder.
De verschillende varianten brengen ruimtelijke uitdagingen met zich mee.
In Rotterdam liggen deze uitdagingen vooral bij de kosten van additionele
structurele infrastructuur, terwijl het in Amsterdam vooral gaat om de
kritische termijnen voor grondverwerving. Als er Olympische Spelen in
Nederland worden georganiseerd dan is heel Nederland daarbij
betrokken. Het schaalniveau van de Nederlandse steden is te klein om alle
Olympische faciliteiten en voorzieningen te huisvesten in één stad.
Wedstrijd- en trainingslocaties, alsmede horeca, hotels en overige
voorzieningen in heel Nederland zullen moeten worden benut om de
Olympische Spelen tot een succes te maken. Deze afhankelijkheid tussen
kandidaat-stad en het hele land in het licht van een mogelijk bid laat nu
juist de meerwaarde zien van het Olympisch Plan voor heel Nederland.
Belangrijkste bevindingen VMKB
Op dit moment – zo’n 17 jaar voor de Spelen – is het complex om alle
kosten en baten te benoemen. Uit de studie volgt een beeld van de
belangrijke factoren die de kosten en baten van de Olympische Spelen
beïnvloeden. Aan de kostenkant zijn dit de benodigde investeringen voor
de Olympische voorzieningen, de infrastructuur en kosten voor technologie en veiligheid. Directe baten kunnen worden verwacht uit ondermeer
toerisme, ticketverkoop, uitzendrechten en sponsorprogramma’s. Uit de
studie is ook gebleken dat er nog posten zijn die nu nog niet kunnen
worden gemonetariseerd. Ook is op te maken uit de literatuur dat in de
landen waar in een vroeg stadium over de organisatie van de Spelen en
de nalatenschap (legacy) is nagedacht er betere maatschappelijke en dus
financiële resultaten kunnen worden bereikt.
Betekenis studies
De uitgevoerde studies geven inzicht in de ruimtelijke inpassing van
Olympische Spelen in Nederland en de kosten en baten. Tot 2016 moet de
tijd genomen worden om plannen goed uit te werken. Duidelijk is alvast
geworden dat het de voorkeur heeft om de belangrijkste Olympische
voorzieningen te concentreren, rond Amsterdam of Rotterdam2. Ook
duidelijk is geworden waar de onzekerheden liggen en welke vervolgvragen er zijn.

1
Zijnde het Olympisch stadion, -dorp,
-zwembad, -sporthal en het perscentrum (de
zogenaamde Big5).
2
Concreet betekent dit dat twee ruimtelijke
varianten afvallen: Rotterdam Deltaspelen en
Randstadspelen.

Een betekenisvolle som van de totale maatschappelijke kosten en baten
kan op dit moment nog niet gemaakt worden. De berekeningen in het
rapport zijn zoals aangegeven slechts indicatief. Met name omdat nog
veel posten niet zijn ingevuld, de onzekerheden groot zijn, en de ruimtelijke varianten nog grof zijn ontworpen, moeten er nog verdiepingsslagen
worden gemaakt. Lokale verdieping en concretisering is dus nodig opdat
regio, Rijk en NOC*NSF in 2016 inderdaad een gefundeerd besluit kunnen
nemen over een eventueel Nederlands bid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 234, nr. 53

2

Met behulp van het evaluatie-instrument dat in de studie is ontwikkeld, en
waarmee kosten en baten geëvalueerd kunnen worden, is het mogelijk
om op basis van de nieuwste inzichten in 2016 een meer compleet beeld
van kosten en baten te presenteren.
Vervolgtraject
In het kader van een eventueel Olympisch bid hebben zowel Amsterdam
als Rotterdam aangegeven als naamdragende stad voor de Olympische
Spelen in 2028 te willen fungeren. Een verdere uitwerking van de invloed
op de stad, de samenwerking binnen de Randstad, de samenhang met
heel Nederland en een uitgebreide analyse van de haalbaarheid is nu
nodig. Hiertoe wordt een drietal acties voorbereid:
1. Gebiedsuitwerking in de vorm van een MIRT-onderzoek
Onder regie van de steden Amsterdam en Rotterdam zal een gebiedsuitwerking plaatsvinden in de vorm van een MIRT-onderzoek. Deze gebiedsuitwerking zal een gezamenlijk proces worden, getrokken door de twee
steden en in samenwerking met het Rijk en de overige alliantiepartners.
De precieze invulling van het MIRT-onderzoek hebben de steden samen
met het Rijk bepaald en zal dit najaar in de Bestuurlijke Overleggen MIRT
naar verwachting definitief worden bekrachtigd.
Het MIRT-onderzoek bestaat uit twee fasen. De eerste fase zal worden
gebruikt om medio 2012, voor de start van de Olympische Spelen van
Londen, in alliantieverband de keuze van de naamgevende stad vast te
stellen. Dit zal gebeuren op basis van marketing-, draagvlak- en ruimtelijke
legacy-aspecten en risico’s. In de tweede fase zal verder uitwerking
worden gegeven aan de voorbereiding van de ruimtelijke kant van het
besluit over het bid, met een doorvertaling naar concrete maatregelen en
de noodzakelijke vervolgstappen, om zo in 2013 in het kader van het BO
MIRT nadere afspraken te maken over het vervolg en de consequenties
voor de MIRT Gebiedsagenda’s.
2. Olympische Spelen voor heel Nederland
De Olympische Spelen zijn een evenement voor heel Nederland. De OHS
en de VMKB concentreren zich met name op de belangrijkste Olympische
voorzieningen. In alliantieverband zal een nadere uitwerking gemaakt
worden van de zogenaamde sportlandkaart; de spreiding van de overige
voorzieningen.
De resultaten van dit traject zullen tevens in het MIRT-onderzoek worden
meegenomen.
3. Themabepaling en Olympische effecten
De alliantie Olympisch Vuur heeft het voortouw in het uitwerken van een
legacy-ontwikkelingstraject. Dit traject is gericht op de enerzijds de
themabepaling van de Nederlandse Olympische Spelen – «waar mee
maken wij het verschil?» – en anderzijds gericht op de maximalisatie
mogelijkheden van de Olympische effecten. Het kan hierbij bijvoorbeeld
gaan om het verhogen van de sportparticipatie, het stevig neerzetten van
Nederland als betrouwbare handelspartner in het buitenland of het geven
van een kwaliteitsimpuls aan de stedelijke en economische ontwikkeling.
Wisselwerking met de twee andere acties is hierbij essentieel. Het Rijk zal
input leveren voor dit traject opdat het thema voor de Olympische Spelen
en de beoogde effecten aansluiten bij de algemene doelstellingen van dit
kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 234, nr. 53

3

Ten slotte
Het kabinet heeft haar Olympische ambities vastgelegd in het Regeerakkoord.
De studies die gereed zijn gekomen en de vervolgstappen die in deze brief
worden aangekondigd passen in het traject dat het kabinet samen met de
alliantie Olympisch Vuur voor ogen heeft. Dit traject is erop gericht om in
2016 een zorgvuldig afgewogen besluit over Olympische Spelen in
Nederland te kunnen nemen. Dit besluit zal genomen worden op basis
van een zo gedetailleerd mogelijk overzicht van maatschappelijke kosten
en baten, kansen, risico’s en budgettaire gevolgen voor Rijk en regio. Tot
2016 is het wenkend perspectief van de Olympische Spelen een bron van
inspiratie voor een gezonde leefstijl en een sportieve samenleving.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 234, nr. 53

4