>Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Raad voor Cultuur
Prins Willem Alexanderhof 20
2595 BE..DEN HAAG

Erfgoed en Kunsten
IPC 3300
Rijnstraat 50
Den Haag
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl
Contactpersoon

Onze referentie

Datum

27 januari 2015

Betreft

Toekomst cultuurbeleid en basisinfrastructuur 2017-2020

718135

Met deze brief vraag ik de Raad voor Cultuur om advies over de toekomst van het
cultuurbeleid en de basisinfrastructuur 2017-2020.
De brief bestaat uit twee delen. In het eerste deel vraag ik de Raad te adviseren
over een agenda voor het cultuurbeleid. Het gaat in dit deel om ontwikkelingen
die op de langere termijn de vraag naar en het aanbod van cultuur beïnvloeden.
In het tweede deel stel ik de Raad, met het oog op de financiering van cultuur in
de periode 2017-2020, een aantal specifieke vragen over (groepen) instellingen.
Aanloop naar de basisinfrastructuur 2017-2020
Cultuur is onmisbaar voor de vorming van onze identiteit, de ontplooiing van
mensen en voor de ontwikkeling van creativiteit. In mijn beleid leg ik, met de
artistieke waarde als uitgangspunt, het accent op de maatschappelijke waarde
van cultuur en het belang van creativiteit. Mijn visie op cultuur, de rol van de
overheid en de waarde van cultuur voor de samenleving heb ik uitgebreid
beschreven in mijn brief Cultuur beweegt. De betekenis van cultuur in een
veranderende samenleving.1 Cultuur heeft artistieke, maatschappelijke en
economische waarde. Dit zijn in mijn optiek geen rivaliserende waarden; zij
kunnen elkaar juist versterken. De legitimatie van cultuurbeleid is dat zonder
steun van de overheid die waarden onvoldoende tot uitdrukking komen. Door
ondersteuning van de overheid blijft het cultuuraanbod toegankelijk en betaalbaar
en blijft de kwaliteit gewaarborgd.
Ik wil bijdragen aan een sterke, onafhankelijke en bloeiende cultuursector. Dat
vraagt om een overheid die trends signaleert en goed volgt waar de kracht en
zwakte ligt van het bestel. Een overheid die samen met het veld de juiste keuzes
maakt. Ook is het belangrijk dat gemeenten, provincies en rijk samen optrekken
om een goed cultureel klimaat te bevorderen en goede randvoorwaarden te
scheppen.2

1

Cultuur beweegt. De betekenis van cultuur in een veranderende samenleving. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 32820, Nr. 76.
2
Zie Cultuur beweegt, p. 5 en de brief Cultuurstelsel 2017-2020, Tweede Kamer,
vergaderjaar 2013-2014, 32820, Nr. 95 , p. 3 en verder.
Pagina 1 van 10

De cultuursector heeft laten zien dat ze onafhankelijk, veerkrachtig en innovatief
is, en steeds meer onderling samenwerkt. Mijn cultuurbeleid is er vooral op
gericht om dáár meer ruimte voor te geven.

Onze referentie
718135

In de periode 2017-2020 wil ik instellingen meer mogelijkheden bieden om te
werken aan een eigen profiel, om te innoveren en om nieuwe samenwerkingen
aan te gaan. Ik wil instellingen de kans geven om zich, als dit nodig is, opnieuw
uit te vinden, om ook in de toekomst relevant te blijven. Ik denk daarbij aan de
mogelijkheid voor instellingen om zich te profileren op specifieke taken, om zich
van andere producenten en makers te onderscheiden en om nieuwe
samenwerkingsverbanden aan te gaan, binnen en buiten de cultuursector. Die
ruimte wil ik geven aan instellingen in de basisinfrastructuur en aan instellingen
die worden gefinancierd door de cultuurfondsen.
Die ruimte is van belang: het speelveld verandert in hoog tempo. Door
veranderende publieksvoorkeuren, veranderingen in de demografie, digitalisering,
informalisering en ontwikkelingen in de cultuursector zelf. Over dat nieuwe
speelveld stel ik de Raad voor Cultuur hieronder een aantal vragen. De
antwoorden van de Raad zijn belangrijk: zowel voor de inrichting van de
basisinfrastructuur in de periode 2017-2020 als voor de langere termijn.
Deze brief is de eerste stap in de totstandkoming van de nieuwe
basisinfrastructuur. Ik vraag de Raad in maart met zijn advies te komen en
daarbij in te gaan op de vragen uit deze brief. Voor de zomer stuur ik mijn
uitgangspuntenbrief aan de Tweede Kamer. Daarin schets ik de uitgangspunten
voor de subsidieperiode 2017-2020 en de criteria waaraan de aanvragen moeten
voldoen. Bij de uitgangspuntenbrief ontvangt de Kamer ook een concept van de
subsidieregeling voor de periode 2017-2020.3
1. Agenda cultuurbeleid
De Cultuurverkenning van de Raad voor Cultuur en de publicatie Cultuur in Beeld
2014 schetsen een aantal maatschappelijke trends en ontwikkelingen en
beschrijven hoe burgers, culturele instellingen en overheden hier tot nu toe mee
zijn omgegaan.4
De ambities van de verschillende overheden zoals geschetst in Cultuur in Beeld,
zijn vooral gericht op de middellange termijn en relevant voor de komende
subsidieperiode.5 Ik vind het belangrijk dat de cultuursector in blijft spelen op
veranderingen in de samenleving; de kracht van cultuur kan dan ten volle tot zijn
recht komen. Om in te spelen op die veranderingen hebben culturele instellingen
ruimte nodig. Zo kunnen ze anticiperen op de toekomst. Ook vind ik het
belangrijk dat culturele instellingen goed samenwerken. Samen met gemeenten
en provincies zorgt het rijk voor een goed cultureel klimaat.
Op lange termijn zullen veranderingen echter onvermijdelijk zijn. Het Nederlandse
cultuurstelsel zal er, gezien de maatschappelijke en technologische
ontwikkelingen, in 2030 anders uitzien dan nu. De opvatting dat de inrichting van
het cultuurstelsel op de langere termijn aan verandering toe is, wordt steeds

3
In de brief Cultuurstelsel 2017-2020 is de aanloop naar de periode 2017-2020 uitgebreider
beschreven. Zie Tweede Kamer, vergaderjaar 2013-2014, 32820, Nr. 95, bijlage 2 –
beschrijving systematiek in aanloop naar periode 2017-2020.
4
Raad voor Cultuur, De cultuurverkenning. Ontwikkelingen en trends in het culturele leven
in Nederland, 2014. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Cultuur in Beeld
2014, 2014.
5
Zie Cultuur in Beeld 2014, p. 87 en verder.

Pagina 2 van 10

meer manifest. Dit blijkt onder andere uit opinieartikelen en publieke debatten in
2014.

Onze referentie
718135

De Raad voor Cultuur noemt in zijn Cultuurverkenning ontwikkelingen die van
invloed zijn op de cultuursector, zoals individualisering, globalisering,
digitalisering en de opkomst van een “belevenismaatschappij”. Ik verzoek de
Raad om in het licht van die ontwikkelingen in te gaan op de volgende vragen.
Aansluiting van het cultuuraanbod op de vraag van de samenleving
De bevolking vergrijst en het aandeel van de bevolking met een niet westerse
culturele achtergrond stijgt. Deze veranderingen zijn van invloed op de
cultuurdeelname van de Nederlandse bevolking. De (jonge) cultuurdeelnemer
vertoont een ander wens- en gedragspatroon dan voorheen. Vooral de hoger
opgeleiden stellen hun eigen culturele pakket samen dat zowel bestaat uit
populaire als uit gecanoniseerde cultuur. Door de opkomst van het internet krijgt
het publiek sneller toegang tot een wereldwijd aanbod. Voor jongeren wordt naast
de reële wereld de virtuele wereld steeds belangrijker. Mijn vraag aan de Raad is:
•
Wat hebben instellingen nodig om bij de hierboven geschetste ontwikkelingen
aan te sluiten?
Samenwerking tussen overheden
Vanuit de doelstelling dat iedere Nederlander toegang moet hebben tot cultuur is
een fijnmazig gespreide infrastructuur van gesubsidieerde culturele instellingen
ontstaan. Het speelveld voor de cultuursector bevindt zich echter steeds meer in
een globale context. Het onderscheid tussen binnen- en buitenland vervaagt,
artistiek talent is internationaal verbonden en culturele topinstituten spelen een
rol in globale netwerken. Als productiekracht en communicatiemedium realiseert
internet spreiding van cultuur als nooit tevoren. Het virtueel universum spreidt de
kunsten wereldwijd. Niet alleen de afstand tot fysieke aanwezigheid van aanbod,
maar ook de belangstelling, motivatie en passie zijn factoren die tot deelname
aanzetten. Als reactie op deze globalisering hechten mensen meer dan vroeger
aan een eigen nationale of regionale identiteit. Steden en regio’s zoeken naar hun
eigen culturele karakter en zouden zich in de toekomst sterker kunnen profileren
op basis van een eigen profiel. Leeuwarden als Europese Culturele Hoofdstad
2018 zie ik als een inspirerend voorbeeld voor de ontwikkeling van een eigen
profiel, en voor samenwerking tussen instellingen en overheden. Het “cultureel
kapitaal” is een belangrijke factor in dit profiel: het bepaalt mede het gezicht van
een stad of regio en is ook van belang voor het vestigingsklimaat en het
toerisme.6 In dit verband is ook relevant dat bij een aantal provincies de
opvatting over hun verantwoordelijkheid voor het cultuurbestel verandert.
•
Wil de Raad ingaan op het begrip spreiding, zowel als het gaat om de
algemene beschikbaarheid van cultuuraanbod als om de ontwikkeling van het
eigen profiel van steden en regio’s?
Voor een aantal culturele instellingen is het speelveld internationaal. De Raad
voor Cultuur vestigt de aandacht op de internationaal sterke positie van een
aantal sectoren: “We hebben internationaal vermaarde orkesten en beroemde
musea; architecten, beeldend kunstenaars en theaterregisseurs maken over de
grens furore; de Nederlandse vormgeving is goed vertegenwoordigd in de
wereld”.7
Er ontstaat een nieuwe manier van werken binnen de culturele sector die in de
verdere toekomst zal vragen om een nieuw beleidsinstrumentarium van de

6
7

De cultuurverkenning, p. 16.
Raad voor Cultuur, De cultuurverkenning.
Pagina 3 van 10

overheid. Nieuwe cultuuruitingen zijn sterk multidisciplinair, kennen weinig tot
geen institutionele kaders, er wordt voortdurend samengewerkt in nieuwe
samenwerkingsverbanden. Dit type instellingen is gebaat bij verschillende vormen
van faciliteiten: locaties, financiering, subsidie, coaching, (internationale)
contacten en erkenning. Er worden nieuwe financieringsvormen ontwikkeld zoals
microkredieten, borgstellingsfondsen en laagrentende leningen. Ik vraag de Raad
te reflecteren op de volgende vragen:
•
Hoe kunnen in de toekomst de verschillende overheden samenwerken en de
taken verdelen om de cultuursector optimaal te faciliteren in deze
ontwikkeling?
•
Hoe kan de maatschappelijke meerwaarde van cultuur in samenwerking met
andere domeinen tot uitdrukking komen, en hoe kan de overheid deze
samenwerking stimuleren?

Onze referentie
718135

Kwaliteitsoordeel door deskundigen
De samenleving is de afgelopen decennia sterk geïndividualiseerd. Traditionele
kaders verdwijnen en veel belangrijke levensbeslissingen worden door individuen
als vrije keuze beleefd. Individualisering gaat hand in hand met horizontalisering,
waarin hiërarchische verhoudingen verzwakken en gezag steeds minder
vanzelfsprekend wordt. Spelregels en verhoudingen veranderen. Het gezag van
de traditionele ‘expert’ of ‘cultuurkenner’ neemt af; tegelijk heeft het publiek
behoefte aan deskundigen als gids in het aanbod. Vanuit de overtuiging dat de
regering geen oordelaar moet zijn over kunst heeft de overheid een systematiek
ontwikkeld waarbij de artistieke beoordeling van de kunsten in handen ligt van
experts bij de fondsen en de Raad voor Cultuur. Mijn vraag aan de Raad is:
•
Wat is de opvatting van de Raad over hoe deze ontwikkeling zich verhoudt tot
de wijze waarop de huidige besluitvorming over cultuursubsidies is ingericht?
Ik zal ook de Akademie van Kunsten vragen over deze vraag na te denken.
Cultuur en cijfers
De betekenis van kunst en cultuur is groter dan in cijfers uit te drukken is.
Tegelijk is het voor de cultuursector, de samenleving en de politiek belangrijk een
goed overzicht te hebben van bezoekersaantallen, aantal voorstellingen en
publieksbereik. Het verzamelen van gegevens is geen doel op zich, maar voor
goede besluiten zijn goede cijfers een belangrijke basis. De publicatie Cultuur in
Beeld sluit aan bij de groeiende behoefte van cultuurmakers, bestuurders en
journalisten aan een meer feitelijk en cijfermatig beeld van ontwikkelingen in de
cultuursector. “Cultuurbeleid krijgt een steeds betere empirische basis”, schrijft
de Raad voor Cultuur.8 Mijn vraag aan de Raad luidt:
•
Op welke onderdelen kan ik de empirische basis van het cultuurbeleid verder
versterken?
Andere financieringsvormen
In de aanbiedingsbrief bij Cultuur in Beeld heb ik geschetst dat in de meeste
cultuursectoren het bezoek en de private inkomsten zijn toegenomen.
Verhoudingsgewijs gaat het om een klein deel van de inkomsten van instellingen.
Ik vind het belangrijk dat de cultuursector ook door ondernemerschap zijn
maatschappelijk draagvlak verbreedt.
•
Welke mogelijkheden ziet de Raad voor private financiering en andere
verdienmodellen, zoals crowdfunding?

8

De Cultuurverkenning, p. 8.
Pagina 4 van 10

2. Vragen over de basisinfrastructuur 2017-2020

Onze referentie
718135

In mijn brief Cultuurstelsel 2017-2020 heb ik gemeld geen grote wijzigingen aan
te brengen in het stelsel. Ook de Raad geeft in zijn Cultuurverkenning aan voor de
komende periode geen noodzaak te zien tot “grootscheepse
stelselhervormingen”.9 Ik wil de komende periode instellingen namelijk de ruimte
geven om te innoveren, om nieuwe samenwerking aan te gaan en om in te spelen
op ontwikkelingen op de lange termijn. Die ruimte is overigens niet vrijblijvend;
de toekomst zal moeten uitwijzen of zij hun relevantie duidelijk weten te maken.
Daarnaast wil ik de kwaliteit van het cultuurstelsel verbeteren door betere
samenwerking tussen overheden onderling en tussen overheden en fondsen, om
zo de administratieve lasten voor instellingen te verlichten.10
•
Welke overbodige en belemmerende regelgeving kan voor culturele
instellingen worden weggenomen?
Ik wil de bijdrage van culturele instellingen aan de samenleving in brede zin
beoordelen. Het gaat in de eerste plaats om de artistieke prestaties. Daarnaast
gaat het om de maatschappelijke betekenis van cultuur, haar impact op de
omgeving en het bereik van nieuw publiek.
In dit licht wil ik dat de culturele instellingen zelf hun kwalitatieve prestaties
nauwkeuriger gaan bijhouden. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om
publiekswaardering, talentontwikkeling, internationaal belang of andere zaken
waarmee een instelling zich profileert. Dat profiel hoeft niet voor elke instelling
hetzelfde te zijn: de ene instelling kiest voor een sterk internationaal karakter, de
andere trekt de wijken in. Wel blijft voor elke instelling in de basisinfrastructuur
gelden dat zij moet voldoen aan een aantal taken, bijvoorbeeld educatie. De
evaluaties, waarin instellingen kritisch naar zichzelf kijken en partners en publiek
bevraagt, zullen een rol spelen bij de beoordeling van de aanvraag. Instellingen
die vanaf 2017 financiering van het rijk willen ontvangen, moeten hun evaluaties
uiterlijk 1 februari 2016 indienen, samen met hun aanvraag.
Met de andere overheden bespreek ik welke kwantitatieve prestaties belangrijk
zijn en hoe we die het beste kunnen meten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de
eigen inkomsten. Het doel is om hier de komende tijd overeenstemming over te
bereiken, zodat we vanaf 2017 instellingen in de basisinfrastructuur beter kunnen
beoordelen op hun prestaties.
Samenwerking
Voorafgaand aan de huidige periode heeft de Raad in een aantal gevallen
geadviseerd instellingen meer te laten samenwerken of te laten fuseren. Soms
werd dat ingegeven door de verwachting nieuwe en andere doelgroepen of
opdrachtgevers te vinden of gezamenlijk kosten te besparen.
•
Hoe oordeelt de Raad over deze samenwerkingen en fusies?
Ook bij de symfonieorkesten zijn verschillende samenwerkingsvormen tot stand
gekomen. In een motie voorafgaand aan de huidige financieringsperiode heeft de
Tweede Kamer gevraagd om initiatieven “die het reële uitzicht bieden op
structurele samenwerking” te honoreren.11 Het gaat hierbij om samenwerking
tussen orkesten in de regio Oost, in de regio Zuid en in het gebied Rotterdam –
Den Haag.

9

Cultuurverkenning, p. 43.
Zie ook mijn brief over het Cultuurstelsel 2017-2020.
11
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010-2011, 32 820 nr. 16.
10

Pagina 5 van 10

•

Wat heeft bij de orkesten de samenwerking op het gebied van artistieke
prestaties, educatie, talentontwikkeling en financiën volgens de Raad
opgeleverd en welk advies koppelt de Raad hier aan?

Onze referentie
718135

In mijn brief Samen werken, samen sterker over het museumbeleid heb ik het
belang van samenwerking in de museumsector benadrukt; tussen musea
onderling en tussen musea en andere sectoren.12 Musea leveren een grote
bijdrage aan de ontwikkeling van kennis, historisch besef en identiteit. Om musea
te stimuleren tot meer samenwerking heb ik hiervoor tot 2017 € 2 miljoen per
jaar beschikbaar gesteld, via het Mondriaan Fonds. Met wie musea samenwerken
ga ik niet bepalen: dat moet van de musea zelf komen.
•
Hoe kan het rijk verdere samenwerking tussen musea stimuleren?
Cultuureducatie
Cultuureducatie is een van de prioriteiten in mijn cultuurbeleid. In 2012 is het
programma Cultuureducatie met kwaliteit voor het primair onderwijs gestart. In
aanvulling hierop werk ik met private partijen samen om leerlingen in het
basisonderwijs meer en beter muziekonderwijs te geven.13 In 2013 heb ik voor de
komende tien jaar geld gereserveerd voor de Cultuurkaart in het voortgezet
onderwijs. Met wethouders, gedeputeerden van Cultuur en van Onderwijs, de
voorzitter van de PO-raad en de staatssecretaris van OCW heb ik het Bestuurlijk
kader Cultuur en Onderwijs ondertekend.14 Dit kader bevat een gezamenlijke
agenda voor de komende tien jaar voor goed cultuuronderwijs. Alle instellingen
met financiering van het rijk hebben als taak kinderen en jongeren te bereiken.
•
Wil de Raad reflecteren op het huidige aanbod voor de jeugd?
•
Welke volgende stappen kan de landelijke overheid nemen om zoveel
mogelijk kinderen en jongeren in aanraking te brengen met cultuur?
•
Hoe kan de samenwerking tussen private partijen en de overheden op dit vlak
nog verder worden versterkt?
•
Hoe denkt de Raad over verschillen en verbindingen tussen verschillende
disciplines (beeldende kunst, dans, drama, erfgoed, film, literatuur, muziek,
nieuwe media, vormgeving)?
Ik vraag de Raad hierbij te reflecteren op de Handreiking Muziekonderwijs 2020
en het rapport Musea voor mensen.15
Talentontwikkeling
Voor de periode 2013-2016 is er voor gekozen om in de podiumkunsten de
verantwoordelijkheid voor talentontwikkeling bij de grote instellingen in de
basisinfrastructuur te leggen. Besloten is om in de podiumkunsten via de
basisinfrastructuur geen aparte instellingen voor talentontwikkeling te financieren.
Daarnaast hebben de fondsen een belangrijke taak op dit gebied. In de brieven
Ruimte voor talent en Uitwerking visie op talentontwikkeling heb ik uitgewerkt
hoe het cultuurbeleid ruimte biedt aan de ontwikkeling van talent.16 Voor de
komende periode is het van belang talentontwikkeling goed te beleggen. De Raad

12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 32820, nr. 77.
Impuls cultuuronderwijs. Tweede Kamer, vergaderjaar 2013-2014, 32 820, Nr. 216.
14
Tweede Kamer, vergaderjaar 2013-2014, bijlage nummer 2013D51137.
15
Carolien Gehrels, Rinda den Besten, Jan Raes, Janneke van der Wijk, Carolien Croon,
Handreiking muziekonderwijs 2020, Den Haag 15 oktober 2014. De brief is als bijlage bij de
brief Impuls cultuuronderwijs naar de Tweede Kamer verstuurd. Nederlandse
Museumvereniging, Musea voor mensen, oktober 2014.
http://www.museumvereniging.nl/Portals/0/6-Publicaties/20141030-EINDVERSIEMusea%20voor%20Mensen.pdf
16
Tweede Kamer, vergaderjaar 2013-2014, 32 820, nr. 111; Tweede Kamer, vergaderjaar
2013-2014, 32 820 nr. 123.
13

Pagina 6 van 10

heeft gewezen op het risico van versnippering en het risico van tijdelijke
oplossingen.
•
Hoe kijkt de Raad aan tegen de manier waarop instellingen in de
basisinfrastructuur invulling geven aan talentontwikkeling?
•
Welke rol ziet de Raad voor de periode 2017-2020 voor instellingen in de
basisinfrastructuur en fondsen?
•
Hoe ziet de Raad de rolverdeling tussen de verschillende overheden op dit
gebied?

Onze referentie
718135

Internationaal
Veel instellingen in de basisinfrastructuur zijn internationaal actief. Bij de fondsen
zijn er verschillende regelingen en programma’s om internationalisering te
bevorderen.
• Hoe kijkt de Raad aan tegen de wijze waarop instellingen en fondsen invulling
geven aan het internationaal cultuurbeleid?
• Is de Raad van mening dat de integrale aanpak van internationalisering
voldoende tot uitdrukking komt?
Basisinfrastructuur en fondsen
Cultuur die wordt gefinancierd door het rijk dient van hoge artistieke kwaliteit te
zijn. Dit geldt zowel voor de basisinfrastructuur als voor instellingen en projecten
die gefinancierd worden door de cultuurfondsen. Via de basisinfrastructuur
financiert het rijk een aantal culturele instellingen van (inter)nationaal belang. De
cultuurfondsen zorgen met hun subsidies aan instellingen en kunstenaars voor
dynamiek en vernieuwing in de cultuursector. Aan de Eerste Kamer heb ik
toegezegd om de Raad te vragen naar “witte vlekken” in de basisinfrastructuur.17
•
Hoe oordeelt de Raad over het aanbod van instellingen in de
basisinfrastructuur in relatie tot het aanbod dat de fondsen mogelijk maken?
•
Ziet de Raad met het oog op het huidige aanbod dat in de basisinfrastructuur
en via de fondsen wordt gesubsidieerd, “witte vlekken”?
Vragen over sectoren
Hieronder volgen vragen over specifieke sectoren. Vanaf 2016 gaan de Wet tot
behoud van cultuurbezit en delen van de Monumentenwet op in de Erfgoedwet.
Deze wet legt vast hoe met ons erfgoed wordt omgegaan en wie welke
verantwoordelijkheden daarbij heeft. De wet onderstreept het maatschappelijke
belang van een zorgvuldige omgang met de verschillende typen erfgoed in ons
land. Over deze wet heeft de Raad in een ander kader al geadviseerd. Ik heb
hierover op dit moment geen specifieke vragen. Het wetsvoorstel is december jl.
ingediend bij de Tweede Kamer. De vragen hieronder gaan dan ook vooral over
groepen instellingen die deel uit kunnen maken van de basisinfrastructuur.
De aanvraagronde voor de periode 2017-2020 is nog niet gestart. De Raad heeft
dan ook nog geen plannen van instellingen om te beoordelen. Uw advies over de
aanvragen volgt in het voorjaar van 2016. Ik hecht, net als de Kamer, aan een
gelijk speelveld voor alle mogelijke aanvragers. Ik verzoek de Raad in uw Agenda
Cultuurbeleid dan ook rekening te houden met de motie van de Tweede Kamer
over een “gelijk speelveld voor culturele instellingen”.18

17
Eerste Kamer, vergaderjaar 2013-2014, 33 750 VIII, Toezegging Witte vlekken in de
basisinfrastructuur.
18
De Kamer constateerde dat er in de huidige periode geld gaat naar instellingen die
oorspronkelijk niet in de basisinfrastructuur waren opgenomen. Hij verzocht de regering dan
ook om “advies te vragen aan de Raad voor Cultuur over een gelijk speelveld voor culturele
instellingen en om eventuele willekeur in de subsidiesystematiek en -voorwaarden te
voorkomen”. Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 32 820, Nr. 81.

Pagina 7 van 10

Podiumkunsten: aanbod en afname
In de podiumkunsten blijft de verhouding tussen aanbod en afname van
gesubsidieerde instellingen een aandachtspunt. De podia en de instellingen lijken
niet altijd gedreven te worden door overeenkomstige belangen. Het is belangrijk
dat alle partijen die betrokken zijn bij de podiumkunsten hun beleid op elkaar
afstemmen: het rijk, fondsen en gemeenten. Ook in het licht van eigen accenten
die regio’s en steden plaatsen. Goede afspraken tussen gezelschappen en
schouwburgen zijn daarbij van belang.
•
Hoe kunnen overheden en fondsen gezamenlijk de samenwerking tussen
podia en bespelende gezelschappen stimuleren?

Onze referentie
718135

Podiumkunsten: Metropole Orkest
Op grond van een motie van de Tweede Kamer wordt aan het Metropole Orkest
tot 2017 subsidie verleend.19 Dit gebeurt door incidenteel beschikbare middelen,
onder meer uit het frictiekostenbudget.
•
Hoe oordeelt de Raad over een positie voor een orkest voor lichte muziek in
de basisinfrastructuur 2017-2020?
Ondersteuning cultuureducatie en amateurkunst
Ik vind het belangrijk dat de kennis en expertise van het Fonds voor
Cultuurparticipatie en de ondersteunende instelling goed samenkomt.
•
Welke mogelijkheden ziet de Raad om de samenwerking tussen beide spelers
te versterken?
•
Wat is het beeld van de Raad van de ondersteuning van gemeenten op het
gebied van cultuureducatie en amateurkunst?
Beeldende kunst: postacademische instellingen
Voor de periode 2017-2020 geeft de brief Meer dan kwaliteit van mijn voorganger
aan dat de financiering van postacademische instellingen uitsluitend door middel
van beurzen zal plaatsvinden. In de brief Ruimte voor talent in het cultuurbeleid
heb ik geschreven te hechten aan “plekken waar beeldend kunstenaars zich
gedurende een wat langere periode onder begeleiding kunnen ontwikkelen”.20 Ik
heb daarbij gemeld dat ik hiervoor een belangrijke rol zie weggelegd voor
postacademische instellingen.
•
Vindt de Raad dat de functie van talentontwikkeling voor beeldende kunst een
plaats moet houden in de basisinfrastructuur?
•
Aan welke criteria op het gebied van talentontwikkeling en verbinding met de
samenleving dienen de betrokken instellingen die worden gefinancierd door
het rijk te voldoen?
•
Welke voor- en nadelen ziet de Raad bij het vraaggestuurd financieren van
betrokken instellingen via beurzen?
Beeldende kunst: presentatie-instellingen
Presentatie-instellingen vinden de omschrijving van hun kernactiviteit in de
ministeriële regeling in de huidige periode 2013-2016 te beperkt. De ervaring
leert ook dat het criterium “beschikken over groot internationaal netwerk”
onvoldoende onderscheidend is. Alle instellingen werken in een internationale
context. Voor alle aanvragen voor de basisinfrastructuur geldt dat zij moeten
voldoen aan de norm voor eigen inkomsten.
•
Hoe oordeelt de Raad over deze functie in de basisinfrastructuur?
•
Wat vindt de Raad van de omschrijving van de kernactiviteit van presentatieinstellingen in de regeling?

19
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 33 400 nr. 103.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2013-2014, 32 820, nr. 111.
Pagina 8 van 10

Creatieve industrie
De creatieve industrie verbindt als geen ander creatieve kracht met
maatschappelijke vraagstukken en draagt zo bij aan het vinden van vernieuwende
oplossingen. Ontwerpers maken niet alleen mooie, verrassende en functionele
producten en gebouwen, maar slaan steeds meer bruggen naar andere
maatschappelijke domeinen. Instellingen op het gebied van nieuwe media richten
zich op de invloed van nieuwe technologie op onze maatschappij. In de huidige
periode wordt een aantal instellingen op het gebied van creatieve industrie, onder
meer op het gebied van nieuwe media, gefinancierd door het rijk, de fondsen en
een ondersteunende instelling.
• Welke instrumenten kunnen zij inzetten en welke accenten moeten zij volgens
de Raad plaatsen om deze disciplines zo sterk mogelijk te maken?
•
Wat is de rol van het rijk bij het bevorderen van verbindingen tussen de
creatieve industrie, marktpartijen en particulieren en lokale overheden?
•
Wat kan het rijk doen om de positie van ontwerpend, vrij en artistiek
onderzoek binnen de creatieve industrie te versterken?

Onze referentie
718135

Film
Het filmbeleid van de overheid is gericht op de artistieke films, internationale
coproducties en grote publieksfilms.21 De artistieke film heeft niet alleen een
culturele, maatschappelijke en economische waarde maar kan ook een grote
internationale uitstraling hebben.
•
Hoe ziet de Raad de positie van de Nederlandse artistieke film in het huidige
beleid?
•
Hoe ziet de Raad de zichtbaarheid van de Nederlandse film in het buitenland,
in het licht van het huidige filmbeleid?
•
Wat betekenen veranderingen in het kijkgedrag door digitalisering voor de
positie van de Nederlandse film?
Ondersteunende instellingen
In de basisinfrastructuur is een aantal instellingen opgenomen dat producerende
instellingen ondersteunt, bijvoorbeeld op het gebied van internationalisering,
onderzoek, cultuuronderwijs en digitalisering.
•
Hoe ziet de Raad de functie van deze instellingen, in relatie tot producerende
instellingen en fondsen?
Budget
In het regeerakkoord is geen extra geld voorzien voor cultuur. Ik verzoek u daar
bij uw Agenda Cultuurbeleid rekening mee te houden. In mijn brief met
uitgangspunten voor de periode 2017-2020, die de Tweede Kamer dit voorjaar
ontvangt, zal ik het financieel kader voor die periode aangeven. Dit neemt niet
weg dat de uitvoering van de nieuwe basisinfrastructuur naar verwachting onder
een nieuw kabinet zal plaatsvinden. Ik nodig de Raad uit daarop te reflecteren.

21
Zie ook de brief van de staatssecretaris van Financiën en mij over de film: Tweede Kamer
vergaderjaar 2013-2014, 32820, Nr. 94.

Pagina 9 van 10

Tot slot
In het eerste deel van deze brief heb ik u vragen gesteld over de toekomst van
het cultuurbeleid. In het tweede deel gaat het vooral om instellingen die in de
politieke besluitvorming voor de korte termijn om bijzondere aandacht vragen.
In een aantal van deze gevallen heeft de Kamer verzocht om een (tijdelijke)
oplossing. Het is belangrijk dat we voor de periode 2017-2020 duurzame
oplossingen vinden. Uw inhoudelijk advies is dan ook van groot belang.

Onze referentie
718135

Ik verzoek u uw advies voor 1 april 2015 uit te brengen.
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

dr. Jet Bussemaker

Pagina 10 van 10