Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2986
Vragen van het lid Van Houwelingen (FvD) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over vermelding van «Uitgeverij de Blauwe Tijger» in het
«Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53» van de NCTV en de mogelijke
schending van de grondwettelijke vrijheid van drukpers naar aanleiding van de
gewelddadige aanhouding van onderzoeksjournalist Rypke Zeilmaker van
dezelfde uitgeverij op 14 april 2021 in Warmond (ingezonden 19 april 2021).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 1 juni
2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2657.
Vraag 1
Bent u bekend met de vermelding van Uitgeverij de Blauwe Tijger in het
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53 van de NCTV?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Zouden andere organisaties of personen die doneren aan boerenactiegroepen
ook kunnen worden genoemd in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland,
aangezien in het rapport staat «Zo doneert de ultraconservatieve uitgeverij De
Blauwe Tijger [...] geld aan een boerenactiegroep»? Zo ja, waarom wordt dan
enkel Uitgeverij de Blauwe Tijger genoemd? Zo nee, waarom niet?
Kunt u aangeven waarom er is gekozen voor het noemen van Uitgeverij de
Blauwe Tijger in dit rapport?
Antwoord 2 en 3
De NCTV heeft de taak om de nationale veiligheid te versterken en maatschappelijke ontwrichting te voorkomen door dreigingen voor de vitale
belangen van de samenleving te identificeren en de weerbaarheid en
bescherming van die vitale belangen te versterken. Het DTN wordt opgesteld
om aan die taak te voldoen. Met het DTN wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over het actuele dreigingsbeeld en de ontwikkelingen die het meest
bepalend zijn voor Nederland. Behalve terrorisme kan dit tevens raken aan
extremisme en, wanneer er (mogelijk) sprake is van verharding, activisme en
kwesties die onderwerp zijn van gepolariseerd debat. In het DTN beschrijft de

1

ah-tk-20202021-2986
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 29 754, nr. 560

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

NCTV dan ook trendmatige onderwerpen die (kunnen) leiden tot polarisatie
zonder inhoudelijke waardering van de onderwerpen: het verschijnsel
polarisatie wordt benoemd als proces waarbinnen discussies kunnen
verhitten.
Een van deze trendmatige onderwerpen zijn vormen van protest die – mede –
zijn ingegeven door anti-overheidssentimenten. Dit kan voortkomen uit
politiek-ideologische motieven, maar kan zich bijvoorbeeld ook richten tegen
(onderdelen van) specifiek overheidsbeleid, waarbij personen zich soms
onevenredig of onnodig hard benadeeld kunnen voelen door beleidskeuzes
en vanuit gevoelens van onrechtvaardigheid of machteloosheid in actie
komen. In de derde plaats kan men zich in meer algemene zin verzetten tegen
de «bestuurlijk elite» vanuit een sterk wantrouwen tegen de politiek, de
media, wetenschap en deskundigen. Binnen deze categorie bestaat een
grotere gevoeligheid voor complotdenken en nepnieuws (zie ook de
beantwoording van vraag 10).
Uitgeverij De Blauwe Tijger wordt in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) 53 aangehaald ter illustratie van een door de NCTV gesignaleerde
trend op het gebied van polarisatie, namelijk de aansluiting bij protesten
tegen specifiek overheidsbeleid, in dit geval bepaalde boerenprotesten, door
verschillende groepen met verschillende grieven die worden verbonden door
anti-overheidssentimenten. Het gaat in de passage dus niet zozeer om het
doneren van geld aan een boerenactiegroep zelf, maar om de verbindende
werking die kan uitgaan van gedeelde anti-overheidssentimenten. Daarbij is
het voorstelbaar dat deze aansluiting een verharding van protesten tegen
specifieke delen van het overheidsbeleid in de hand kan werken.
Vraag 4
Beseft u dat het feit dat een organisatie wordt genoemd binnen het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland door veel mensen zal worden beschouwd
als staatsgevaarlijk en als potentieel gewelddadig? Beseft u dat hierdoor deze
organisatie grote reputatieschade en omzetverlies wordt toegebracht?
Antwoord 4
De Blauwe Tijger wordt in DTN 53 niet staatsgevaarlijk genoemd, noch wordt
de uitgeverij neergezet als potentieel gewelddadig. De NCTV geeft op basis
van informatie van verschillende overheidspartijen, open bronnen en
wetenschappelijke publicaties op onafhankelijke wijze inzicht in het actuele
dreigingsbeeld en de ontwikkelingen die het meest bepalend zijn voor
Nederland, waaronder (mogelijke verharding van) activisme en kwesties die
onderwerp zijn van gepolariseerd debat. De Blauwe Tijger wordt genoemd in
de paragraaf «Polarisatie». Om verwarring te voorkomen staat aan het begin
van de paragraaf expliciet benoemd: «In het DTN wordt over negatieve
vormen van polarisatie geschreven omdat deze kunnen bijdragen aan
maatschappelijke onrust en/of een voedingsbodem kunnen vormen voor
radicaliseringsprocessen. Bij de hieronder beschreven onderwerpen vindt
protest of gepolariseerd debat plaats dat leidt (of kan leiden) tot verharding,
zowel in het digitale domein als in de fysieke wereld».
Vraag 5
Beseft u dat de grondwettelijke vrijheid van drukpers in het gedrang kan
komen wanneer een uitgeverij onterecht zou worden genoemd in het
Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van het NCTV?
Antwoord 5
Van het onterecht noemen van De Blauwe Tijger is naar mijn mening geen
sprake. Ik verwijs u naar het antwoord op vraag 2, 3 en 4.
Vraag 6, 7 en 8
Zijn er aanwijzingen dat Uitgeverij de Blauwe Tijger op een of andere manier
zelf geweld (heeft) gebruikt, hier plannen toe heeft of het gebruik van geweld
door anderen faciliteert of bevordert?
Indien dit het geval is, kunt u hiervan voorbeelden geven?
Indien dit niet het geval is, kunt u uitleggen waarom een Nederlandse
uitgeverij met als eigen doelstelling «nieuwe maar ook oudere bijzondere
teksten uit te geven ter verbreding van het intellectuele debat» wordt
genoemd in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53 van de NCTV?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6, 7 en 8
De Blauwe Tijger wordt in DTN 53 niet in verband gebracht met het gebruik
van geweld, noch met het plannen of het faciliteren van gebruik van geweld
door derden. De uitgeverij wordt in DTN 53 genoemd in een paragraaf
getiteld «Polarisatie». Ik verwijs u naar de antwoorden op de vragen 2, 3 en 4.
Vraag 9
Wat wordt bedoeld met (p. 34) «anti-overheidspropaganda»? Wat zijn
voorbeelden van «anti-overheidspropaganda» van Uitgeverij de Blauwe
Tijger? Op basis van welke criteria bepaalt de NCTV of Nederlandse uitgeverijen «anti-overheidspropaganda» verspreiden?
Antwoord 9
Met «anti-overheidspropaganda» wordt het doelbewust aanbieden van
eenzijdige of onjuiste informatie waarmee anti-overheidssentimenten
versterkt (kunnen) worden bedoeld. Zo werd aan het begin van de coronapandemie via het YouTube-kanaal van de uitgeverij ten onrechte gesuggereerd dat de overheid doelbewust aanstuurde op het veroorzaken van zoveel
mogelijk coronadoden. Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 3 is
het voorstelbaar dat de aansluiting van groepen die zijn verbonden door
zulke anti-overheidssentimenten bij protesten tegen specifieke delen van het
overheidsbeleid, een verharding van protesten in de hand kan werken.
Vraag 10
Wat wordt bedoeld met «nepnieuws» (p. 34)? Wat zijn voorbeelden van
«nepnieuws» van Uitgeverij de Blauwe Tijger? Op basis van welke criteria
bepaalt de NCTV of Nederlandse uitgeverijen «nepnieuws» verspreiden?
Antwoord 10
Onder nepnieuws wordt als nieuws verhulde desinformatie verstaan, ofwel
het doelbewust verspreiden van misleidende informatie met het doel om
schade toe te brengen aan het publieke debat, democratische processen, de
open economie of nationale veiligheid. Dit is iets anders dan misinformatie,
het onbewust of zonder schadende intentie verspreiden van onjuiste
informatie.
Vraag 11 en 12
Zijn er wellicht andere uitgeverijen, kranten of journalisten die volgens de
NCTV «nepnieuws» verkondigen? Zo ja, welke zijn dit?
Beschikt de NCTV over een dossier van Uitgeverij de Blauwe Tijger of de
uitgever zelf, Tom Zwitser? Indien dit niet het geval is, waarom en hoe is de
naam van deze uitgeverij terecht gekomen in het Dreigingsbeeld Terrorisme
Nederland 53? Indien dit wel het geval is kunt u deze dossiers dan openbaar
maken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11 en 12
Zoals ook gesteld in de Kamerbrief over de Verbetering juridische grondslag
verwerking persoonsgegevens NCTV (12 april 2021), richt de NCTV zich
fenomeenmatig op het dreigingsbeeld als geheel. Aan het monitoren van
uitingen ten behoeve van het duiden van trends en fenomenen die in
potentie de stabiliteit van Nederland kunnen ontwrichten is soms bepaalde
informatie over personen verbonden; uitingen worden door personen
gedaan. Bij deze taak hoort daarmee dat bepaalde informatie wordt verwerkt,
in sommige gevallen ook persoonsgegevens, maar alleen voor zover die
noodzakelijk zijn voor het maken van de fenomeenanalyse en ook alleen
daarvoor gebruikt worden. Voor een onderbouwing voor het noemen van De
Blauwe Tijger in DTN 53, zie de beantwoording van vraag 3.
Vraag 13
Bent u bekend met de aanhouding van Blauwe Tijger-journalist Rypke
Zeilmaker op 14 april jl. in Warmond?2

2

Blue Tiger Studio via Youtube, 15 april 2021, «Huig interviewt Rypke nadat hij door 6 politiewagens van de weg afgesodemieterd en gearresteerd werd», www.youtube.com/
watch?v=HhdWAhurFQw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 13
Ja
Vraag 14
Zijn er specifieke afwegingen die Justitie, AIVD of politie maken om te
bepalen of een journalist moet worden gevolgd?
Antwoord 14
Afwegingen omtrent vervolging worden alleen gemaakt door het Openbaar
Ministerie. Voor het inzetten van dwangmiddelen tegen individuen gelden
allereerst de vereisten van het Wetboek van Strafvordering. Wanneer in een
opsporingsonderzoek een journalist in beeld komt, al dan niet als verdachte,
geldt daarnaast de Aanwijzing strafvorderlijk optreden tegen journalisten.
Vraag 15, 16 en 17
Zouden politie en justitie de vermelding van Uitgeverij de Blauwe Tijger in
het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53 kunnen gebruiken als aanleiding
voor het in de gaten houden, volgen of monitoren van journalisten of
medewerkers van Uitgeverij de Blauwe Tijger?
Zou deze vermelding in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53 mede
aanleiding kunnen zijn om van journalisten of medewerkers van Uitgeverij de
Blauwe Tijger DNA af te nemen?
Zou deze vermelding in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53 mede
aanleiding kunnen zijn om journalisten of medewerkers van Uitgeverij de
Blauwe Tijger in voorlopige hechtenis te plaatsen?
Antwoord 15, 16 en 17
Over individuele zaken doe ik geen uitspraken. Voor het overige verwijs ik
naar mijn antwoord op vraag 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4