Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3379
Vragen van de leden Teunissen en Van Raan (beiden PvdD) aan de Minister
van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris van Financiën over de
exportkredietverzekering voor het omstreden gasproject in Mozambique
(ingezonden 24 juni 2021).
Mededeling van Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst), mede namens Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen
30 juni 2021).
Vraag 1
Herinnert u zich uw antwoorden op de vragen van het lid van Raan en
Teunissen1 over de exportkredietverzekering voor het omstreden gasproject
in Mozambique?
Vraag 2
Klopt het dat de situatie in Mozambique geen plotselinge gebeurtenis was,
maar een escalatie als gevolg van voortslepend geweld en schendingen van
mensenrechten? Zo ja, hoe rijmt u dit met uw antwoord dat er ten tijde van
de afgifte van de polis nog geen sprake zou zijn geweest van een ernstige
veiligheidssituatie?
Vraag 3
Hoe kan het dat in de analyse van het geweldsrisico die is uitgevoerd door
Atradius DSB de gewelddadige situatie die zich al jaren afspeelt in Mozambique onvoldoende is meegewogen?
Vraag 4
Hoe beoordeelt u de risicoanalyse door Atradius DSB? Bent u het ermee eens
dat, gezien de korte tijd tussen de force majeure en de afgifte van de polis, de
risicobeoordeling zwak is gebleken? Zo niet, kunt u uitleggen hoe het kan dat
er een exportkredietverzekering (ekv) is afgegeven voor een project dat
binnen enkele weken al niet meer aan de voorwaarden voor het verkrijgen
van een ekv kon voldoen?

1

ah-tk-20202021-3379
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2469

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 5
Sluit u uit dat, gezien de korte tijd tussen de force majeure en de afgifte van
de polis, er roekeloos gehandeld kan zijn door Atradius DSB door geweldssignalen niet voldoende mee te wegen in de risicoanalyse?
Vraag 6
Kunt u tot in detail toelichten wanneer een verzekerde «in gebreke» is? Is dit
volgens u toepasbaar op de betreffende polissen in relatie tot het Mozambique LNG project?
Vraag 7
Werd het geweldsrisico naar uw oordeel voldoende naar voren gebracht in
de analyses van het projectconsortium die zijn geconsulteerd voor de
beoordeling op maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo)? In
hoeverre zijn deze analyses meegewogen in het besluit om de polis te
verstrekken?
Vraag 8
Is het achterhouden van informatie over de dreiging van een geweldsescalatie grond voor het intrekken van een polis? Waarom is dit volgens u wel of
niet toepasbaar in dit geval?
Vraag 9
Bent u van mening dat u in deze casus gehoor hebt gegeven aan de
aangenomen motie Alkaya en Van Raan2 over geen exportkredietverzekeringen verstrekken bij risico’s op mensenrechtenschendingen of milieuschade?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Vraag 10
Kunt u aangeven aan welke voorwaarden moest worden voldaan voordat u in
dit geval de dekkingstoezeggingen omzette in de verstrekte exportkredietverzekeringspolissen? Kunt u uiteenzetten waarom u in de fase tussen juli 2020
en maart 2021, toen het geweld in de regio escaleerde, niet hebt besloten dat
er sprake was van een uitzonderlijke situatie? Kunt u toelichten waarom u
toen niet hebt besloten de polis niet af te geven?
Vraag 11
Waren er op 25 en 26 maart 2021 nog mogelijkheden om de polisafgifte te
stoppen, of op zijn minst te vertragen, zodat geverifieerd kon worden wat de
situatie op de grond was en of alle voorwaarden voor de ekv nog wel van
kracht waren? Kunt u toelichten waarom de ekv op deze datum absoluut
moest worden toegezegd? Waren er nog andere mogelijkheden?
Vraag 12
Waarom heeft u niet preventief opgetreden door de polis niet af te geven,
terwijl er voldoende indicatie was van instabiliteit op de grond, onder andere
door een geweldsuitbarsting in Palma slechts een dag voor het afgeven van
de polis?
Vraag 13
Als mensenrechtenschendingen in de regio en door het project zelf –
aanslagen, het onthoofden en executeren van burgers, meer dan een half
miljoen vluchtelingen, seksueel misbruik, honger, armoede en ecocide – geen
redenen zijn om een verzekeringsaanvraag af te wijzen, wat is volgens u dan
wel een gegronde reden?
Vraag 14
Bent u bekend met de recente schokkende documentaire van de New York
Times3 welke getuigenverslagen rond de aanval op Palma bevat en weergeeft
hoe de Mozambikaanse regering de lokale bevolking geslachtofferd heeft en
dit toedekt om bedrijfsbelangen en investeringen veilig te stellen?

2
3

Kamerstuk 26 485, nr. 267
https://www.nytimes.com/video/world/africa/100000007760967/mozambique-attack.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 15
Hoe verklaart u uw aanname dat het gasproject niet heeft bijgedragen aan
het ontstaan en voortduren van het geweld, terwijl er al jaren sprake is van
landonteigening en gebrekkige compensatie rondom het gasproject en u in
uw beantwoording toegeeft dat het geweld mede is ontstaan door onvrede
van de lokale bevolking over het meeprofiteren van de gasbaten?
Vraag 16
In hoeverre reflecteren de Common Approaches van de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de Performance
Standards van de International Finance Corporation (IFC) de afspraken die de
Nederlandse overheid heeft gemaakt in het Klimaatakkoord van Parijs, en
specifiek het doel om financiële stromen compatibel te maken met de
transitie naar koolstofarme en klimaatweerbare ontwikkeling (artikel 2.1.c.)?
Vraag 17
Bent u bekend met rapporten die laten zien dat vervanging van kolen en olie
door gas onvoldoende is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5
°C? Hoe rijmt u uw uitspraak dat het project niet schadelijk zou zijn voor het
klimaat met deze breed aanvaarde conclusie?
Vraag 18
Sluit u uit dat het gasproject kan leiden tot ernstige en onherstelbare schade
aan het milieu?
Vraag 19
Deelt u, in het licht van het recent verschenen Net Zero-rapport van de
International Energy Agency (IEA), de mening dat nieuwe gasprojecten in
Mozambique ongewenst zijn, en dat om die reden het opschorten van het
project van Total beter kan worden omgezet in een definitief afstel? Bent u
bereid om een dergelijk scenario actief te steunen?
Vraag 20
Bent u van mening dat deze ekv, die ten goede komt van het gasproject in
Mozambique, een goede manier is om zo snel mogelijk zo veel mogelijk te
doen om de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd terug te dringen,
overeenkomstig de beste beschikbare wetenschappelijke kennis (Artikel 4.1
Klimaatakkoord van Parijs)? Waarom wel of niet?
Vraag 21
Bent u het eens met de stelling dat Nederland via haar bijdrage aan het
project door middel van de ekv duurzame energieontwikkeling in Mozambique belemmert?
Vraag 22
Op welke manier is dit te verenigen met de verplichtingen, voortkomende uit
het Klimaatakkoord van Parijs, die ontwikkelde landen hebben ter ondersteuning van ontwikkelingslanden bij zowel klimaatmitigatie als -adaptatie?
Vraag 23
Kunt u toelichten of er, voor het project weer verder kan, naast een nieuwe
veiligheidsanalyse ook een nieuwe mensenrechtenanalyse en milieuanalyse
worden gedaan? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom blijft dan ondertussen
wel de oude polis geldig? Betekent een nieuwe veiligheidsanalyse feitelijk
niet dat in de nieuwe omstandigheden een volledig nieuwe due diligence van
het project, inclusief alle IMVO-aspecten noodzakelijk is? Bent u bereid een
mensenrechten- en milieuanalyse te laten uitvoeren?
Vraag 24
Kan de nieuwe veiligheidsanalyse en/of nieuwe mensenrechtenanalyse en
milieuanalyse ook leiden tot het besluit de polis in te trekken?
Vraag 25
Welke lessen worden er uit deze situatie getrokken? Hoe gaat u ervoor zorgen
dat analyses van geweldsrisico’s voortaan wel gedegen uitgevoerd worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 26
Welke stappen neemt u om de gevolgen van het stilleggen van het project
door Total voor lokale bedrijven en hun medewerkers in Mozambique op te
vangen?
Mededeling
Naar aanleiding van de schriftelijke vragen van de leden Van Raan en
Teunissen (beiden Partij voor de Dieren) met kenmerken 2021Z11658 en
2021Z11688 die werden ingezonden op 24 juni 2021 wil ik u, mede namens
de Minister van Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, meedelen dat het helaas niet mogelijk is deze vragen binnen
de gestelde termijn te beantwoorden.
De reden hiervoor is dat het verzamelen van informatie ten behoeve van de
beantwoording meer tijd vergt.
Zodra de benodigde informatie beschikbaar is, wordt de beantwoording u na
het zomerreces onverwijld aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4