Verschillen medezeggenschapsbevoegdheden
po-vo-mbo-hbo
Vooraf
In deze matrix geven we een overzicht van de verschillen in de
medezeggenschapsbevoegdheden tussen de onderwijssectoren. Hoewel we trachten
een zo volledig mogelijk beeld te geven, is dit overzicht niet uitputtend. Het aantal
verschillen op detailniveau is dermate groot, dat een uitputtende inventarisatie
geen overzicht meer zou bieden. Daarom hebben we gekozen voor een thematische
rubricering waarbij per thema (‘organisatie’, ‘financieel’, ‘onderwijs’, ‘(ongewenst)
gedrag’, et cetera) de onderwerpen zijn geordend. In sommige gevallen komen de
bepalingen in de verschillende medezeggenschapswetten woordelijk overeen. Vaak
zijn er echter verschillen in formulering en/of kleinere of grotere inhoudelijke
verschillen tussen de onderscheiden wettelijke bepalingen. Om het aantal regels
(rijen) in dit overzicht enigszins te beperken, hebben weer in dit overzicht voor
gekozen om verwante bepalingen zoveel mogelijk onder één gemeenschappelijke
noemer te brengen. Indien relevant lichten we nuanceverschillen in formulering
en/of inhoud toe in de voetnoten.
De matrix heeft uitsluitend betrekking op de algemene, wettelijke bevoegdheden.
Andere sectorale verschillen in de wettelijke medezeggenschapsregimes laten we
buiten beschouwing, bijvoorbeeld de onderscheiden geschillenregelingen (die in
een separaat overzicht worden weergegeven) en structuurverschillen (gescheiden
of gezamenlijke medezeggenschap, de positie van leerlingen/studenten en hun
ouders, et cetera). Ook bevoegdheden die zijn voorbehouden aan specifiek
sectorale medezeggenschapsorganen (zoals de ‘ondersteuningsplanraad’ en de
‘faculteitsraad’) worden in de matrix niet vermeld. In dit verband merken we nog
op dat het instellen van een ouderraad in het mbo facultatief is (behalve bij vsg’s/

aoc’s [zie art. 8a.1.3 WEB]), maar dat omwille van de consistentie in de kolom
‘ouders’ ook een kolom voor het mbo is toegevoegd.
Ten aanzien van het hoger onderwijs beperkt deze matrix zich tot het hbo. Vanwege
het doel van deze onderzoeksopdracht naar een gemeenschappelijk wettelijk
medezeggenschapskader voor het funderend onderwijs en het mbo, achten wij het
hbo als aanpalende sector in dit verband het meest relevant. Nuanceverschillen
tussen hbo- en wo-bevoegdheden zouden deze matrix nodeloos compliceren
en afbreuk doen aan de gewenste overzichtelijkheid. In de matrix maken we
onderscheid tussen ‘hbo-a’ en ‘hbo-b’. Met hbo-a bedoelen we het stelsel van
gescheiden (‘gedeelde’) medezeggenschap, dat wil zeggen een studentenraad en een
ondernemingsraad naast elkaar (keuze a cf. art. 10.16a lid 1 WHW). Met hbo-b
bedoelen we het stelsel van gezamenlijke (‘ongedeelde’) medezeggenschap, dat
wil zeggen een medezeggenschapsraad met een personeels- en studentengeleding
(keuze b cf. art. 10.16a lid 1 WHW).
Met kleuren (en letters) hebben we de aard van de medezeggenschapsbevoegdheid
aangegeven in de matrix (zie de legenda onder de matrix).
De artikelen/bepalingen waarnaar we in de matrix verwijzen, worden verkort
weergegeven. Het woord ‘artikel’ en de aanduiding van de desbetreffende wet
of cao zijn weggelaten. Zie ‘verwijzingen’ onder de matrix voor een nadere
toelichting daarop.
De matrix geeft de stand van zaken op 1 mei 2022. Eventuele wijzigingen in
wetgeving en/of cao’s van na die datum zijn niet meegenomen in het overzicht.
1

leerlingen/studenten
vo

ouders

mbo

hbo-a

K

K1

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

K

K

hbo-b

po

vo

K

K

K

K

mbo

hbo-a

hbo-b

informatie (algemeen)
alg. informatierecht (‘alle inlichtingen die voor
medezeggenschapstaak nodig zijn’), specifiek
o.a. financiële info, sociale info en info over
organisatie en beleid

8a.2.1-3

10.16a-3
(10.19-5,6)

31
31a, 31b
cao 13.4-3
2

31
31a, 31b

8-2-h

informatierecht ene geleding bij verzoek
advies/instemming andere geleding

8-6

K

bespreking algemene gang van zaken c.q.
voorgenomen beleid (2x per jaar)

8a.2.1-1

K3

K

A7

A

A8

A

A9

A

A

A

A

A

A12

A

A

A

A16

A

A

A

A22

A

24-1

K

8-2-h

10.19-5,
10.19-6

8-6

K4

24-1

10.16b-5

K

10.16b-5

organisatie

A5

overdracht/fusie

8a.2.2-4a

i

A6

10.6a-3
(10.20-1-i)

8a.1.5-4

8a.1.5-4
25-1a/b

y regeling gevolgen personeel

25-1a/b

25-1a/b

i

i

i

i

A

A

A

A

A

A

10-h

10-h

O

8a.1.5-3

i

10.20-1-i

25-1a/b

y regeling gevolgen ouders/leerlingen
verzelfstandiging nevenvestiging

25-1e

i

y regeling gevolgen personeel

12-1-a

i10

y regeling gevolgen ouders/leerlingen

13-1-a

12-1-a

8a.2.2-4a

i

12-1-a
14-3-a

i14

13-1-a

i

12-1-a

25-1c/d

i

y regeling gevolgen personeel

12-1-a
14-3-a
(belangrijke) organisatiewijziging20

i18

13-1-a

i

12-1-a

25-1b

25-1c/d

25-1b
cao 13.6-d

11-1-d

11-1-d

25-1b

i19

14-2-a
25-1e
cao 13.6-c

regeling gevolgen personeel

11-1-c

14-2-a
25-1b
cao 13.6-d

i17

11-1-c

i15

duurzame samenwerking

y regeling gevolgen ouders/leerlingen

10-i

25-1e

25-1c/d
25-1c/d
cao 13.6-a/b

y regeling gevolgen personeel

i13

25-1e

10-i

X11

A

omvang werkzaamheden (beëindiging,
inkrimping, uitbreiding)

y regeling gevolgen ouders/leerlingen

i

25-1e

25-1b

25-1e

K21

cao
R-1-1

11-1-f

11-1-f

25-1b

regeling gevolgen ouders/leerlingen

2

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

hbo-b

oprichten centrale dienst

po

vo

A

A

11-1-m

i

y regeling gevolgen personeel

12-1-a
y regeling gevolgen ouders/leerlingen

i23

i24

14-3-a

13-1-a

mbo

hbo-a

hbo-b

11-1-m

i

12-1-a

i25

14-2-a

A26

doelstellingen, voortbestaan en goede gang
van zaken

10.20a-1a

wijziging vestigingsplaats

A

A

A

A

25-1f
cao 13.6-e
belangrijke technologische voorziening

25-1k
cao 13.6-f

25-1f

25-1k

financieel

K
8-2-a/b/c

financiële informatie (beleidsvoornemens,
jaarverslag, bekostiging)

i27

hoofdlijnen begroting ( jaarlijks)

i28

10.16a-3

cao
V3-a-2

A

financieel beleid (meerjarig)

A29

collegegeld:
y beleid (hoger) instellingsbedrag
y dispensatieprocedure
y terugbetalings-regeling

10.16a-3

i

i

cao
V3-a-2

8a.1.6-1

A

cao 13.4-1d

11-1-b

8a.2.2-3d

10.20a-1b

i31

13-1-c

overdragen bekostiging

i

12-2

i

8a.2.2-3n

X33

i

14-2-d

i

i

12-1-j

A

A

A

A

25-1h
belangrijk krediet (aantrekken/verstrekken)

10-f

14-2-c

12-1-j
belangrijke investering

i

i

inzet aanvullende bekostiging aan speciale
school voor basisonderwijs32
beleid beheersbaar houden schoolkosten
ouders/leerlingen (eigen bijdrage)

11-1-b

10.20a-2b
10.20a-2e
10.20a-2b
10-f

i

10.20-3

A30

i
X

i

A

A

sponsoring/giften
vrijwillige bijdrage ouders/leerlingen

K
8-2-a/b/c

25-1i/j

25-1h
25-1i/j

vastgoed
nieuwbouw, verbouwing

A

A

A

A

11-1-n
onderhoudsbeleid

11-1-o

11-1-n
11-1-o

3

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

K

K

hbo-b

po

vo

K

K

K

K

A

A

mbo

hbo-a

hbo-b

directie, bestuur en (intern) toezicht

K

arbeidsvoorwaarden bestuur en toezicht (en
beloningsverhoudingen i.h.a.)

10.16a-3
(10.19-6)

31d

34

31d

8-2-f/g
8-2-f/g
(jo. lid 3/4/5) (jo. lid 3/4/5)

cao 6.19

uitgangspunten uitoefening
bestuursbevoegdheden

8-2-d

A

3.1.4-2
voordracht één lid RvT

A36

A

S

S

S

S

S

S

10.16a-3

3.1.4-2

10.3d-4
tenminste tweemaal per jaar overleg met RvT

S

3.1.4-7
deelname/voordracht lid sollicitatiecommissie. S
bestuuursbenoeming
8a

S

aanstelling/ontslag bestuur

A

3.1.4-6

10-3d-5

24-2

S

3.1.4-3b
3.1.4-5

8a

S

8a

S

3.1.4-3b

S

8a

S

8a

A38

8-2-d
11-1-q

A37

10.20a-3a-b

S

10-3d-4

10-3d-4

10-3d-5

S

S

S

A

A

A

A

A

A

A

A

A

17c-3 WPO

24e1.-3
WVO

10-3d-5

S

3.1.4-3a

A

10.16a-3

11-1-q

30

A

30

A39

10.24-3

aanstelling/ontslag schoolleiding

11-1-h1
11-1-h

taakverdeling binnen schoolleiding +
managementstatuut c.q. bestuursreglement

10.19-6

O35

toelage directie (meerhoofdig of
bovenschools)

competentieprofielen RvT en CvB

K

i40

10.16a-3

11-1-i

11-1-h1

10.20a-3c

11-1-h
11-1-i

i

10.20-1d

personeel

i41

aanstellings-/ontslagbeleid i.v.m. grondslag

cao 13.4-2c

11-1-g

i42

beslissing van algemeen belang voor
bijzondere rechtstoestand personeel
algemeen personeels- en benoemingsbeleid

10.24-1

A43

10.16a-3

A44

10.20a-2a

O

sollicitatiecode

cao
c-1-2
regeling aanstellings-, ontslag- of
bevorderingsbeleid (tenzij i.v.m. grondslag
school)

i45

12-1-o

i46

12-1-o

i

27-1e

cao
c-1-2

27-1e

cao
Preambule
3;
V3-a-1

O

cao
Preambule
3;
V3-a-1

i

doelgroepenbeleid (plan positieve actie)
evenwichtige samenstelling personeel

beleid banen creëren onderkant loongebouw

O

i

O

percentage flexibele arbeid

bevorderen werkgelegenheid jonge/startende
leraren

11-1-g

cao 11.1-2

K

cao 17.3-3

O47

cao 11.3-2

4

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

hbo-b

po

vo

A

A

mbo

hbo-a

hbo-b

O48

werkgelegenheidsbeleid

cao bijlage
6-1
toelatingsbeleid studenten die elders
beroepsopleiding doen
regeling (begeleiding) startende werknemers

11-1-k

i

i

cao 2.1-4
cao 9.5-1
samenstelling formatie c.q. formatiebeleid

i

i

i50

O51

12-1-b
cao49
5.1-3/5
vaststelling functiebouwwerk

cao 5.1-2
interne bezwarenprocedure functiewaardering

cao 2.3c-2

12-1-b

O

cao
D-3-2

11-1-k

O

cao
D-3-2

i

cao 13.4-2e

cao 11.1

O52

cao 5.4

i

criteria samenstelling onderwijsteams

cao 13.4-2k
regels nascholing personeel c.q.
personeelsopleiding

i

i

collectief professionaliseringsplan c.q.
professionaliseringsbeleid

O

O

12-1-c
cao 9.1

12-1-c

i53

27-1f

i

27-1f

i

cao 16.2-2/3

cao
o-1-3

i

cao
o-1-3

A

scholingsbudget

cao 4.1-3
werkreglement en inrichting werkoverleg

i54

12-1-d
cao 2.2-11

i

12-1-d

bevorderen werkoverleg en overdragen
bevoegdheden naar personeel

i55

i

S

S

i57

i

27-1i
cao 13.4-2h
28-2

27-1i

28-2

i

i

spaarverlof: wijziging max. aantal uren59 of
volgorde honorering verzoeken60

i

O

arbeids- en rusttijdenregeling personeel (c.q.
werktijdenregeling)

i61

i

i62

i

beloningsbeleid (salarissen, toelagen,
gratificaties) c.q. beloningssysteem

i63

i64

i65

i

arbeidsmarkttoelage VSO

K

verlof-/vakantieregeling personeel

12-1-e
cao 8.4 en
8.556
cao 8.1
cao 8.20-3;
cao bijlage
IX-1.2
12-1-f
cao 2.2-11
12-1-g
cao 6.1-9
cao 6.15

12-1-e

27-1b
cao58 8.1-13

27-1b

cao 15.8-1

12-1-f
cao 6.2
12-1-g
cao 12.9

27-1b

27-1c

27-1b

O

cao
G-2-1

27-1c

cao 6.15a-f

5

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

thuiswerkregeling

hbo-a

hbo-b

O

O

cao
Preambule
4

i

i

functionerings- en beoordelingsregeling
(gesprekkencyclus)

O

O

i66

i

taakverdeling/-belasting

i67

i68

i

i

i

O69

O70

i

O

O

cao 9.2

12-1-h
cao 2.2-11
taakbeleid

cao 2.2-10

vo

mbo

hbo-a

hbo-b

cao
Preambule
4

beoordelingsbeleid, beleid functiebeloning en
-differentiatie

12-1-i

po

12-1-i
cao 18.3

12-1-h

27-1g
cao 5.2-2
cao 13.42e/f

27-1g

cao
G-2-4

cao
G-2-4

cao 8.1-4

werkdrukplan

cao 13.4-2l

cao
Preambule
2

cao
Preambule
2

i

aanvulling professioneel statuut

cao 13.4-2j
regeling arbeidsomstandigheden

i

i

i

i

i

i

i

i

12-1-k
regeling ziekteverzuim of re-integratiebeleid

12-1-k
vervangingsbeleid

12-1-k
12-1-k

27-1d
27-1d

i

27-1d

33-1-e

27-1d

i

cao 2.1-4
opbouw DI- uren in geval van ziekte

O

O

O

O

cao
M-1-f-3
beleid gezonde en veilige leer-/werkomgeving
werknemers

O

O

cao 11.5

cao 10.1-1

regeling psychosociale arbeidsbelasting

cao
U-1
plan van aanpak RI&E: o.a. beperking
arbeidsrisico’s en beperking ziekteverzuim

i

benoeming preventiemedewerker

i

cao
M-1-f-3

cao
U-1

cao 11.7-7
cao 11.6

S

bevorderen naleving arbeidsvoorwaarden,
arbo en arbeids-/rusttijden

28-1

S

28-1

O

Uitvoering cao-afspraken

cao
V-2
regeling bedrijfsmaatschappelijk werk

i

12-1-l
benoeming vertrouwenspersoon

i

12-1-l

i

27-1h

O

cao
V-2

i

27-1h

i

cao 10.2-8

6

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

ongedeeld/geledingen gezamenlijk

po

vo

mbo

hbo-a

regeling verwerking persoonsgegevens
personeel

i

i

i

i

regeling voorziening controle aanwezigheid,
gedrag of prestaties personeel

i

i

i

i

A

A

A

A

i71

i

12-1-m
12-1-n

12-1-m
12-1-n

groepsgewijze inlenen personeel

27-1k
27-1l
25-1g

eigen risicodragerschap ZW/WIA

25-1m
regeling o.g.v. pensioenovereenkomst,
winstdelings- of spaarregeling

27-1a

regels waarvan vaststelling of wijziging o.g.v.
cao plaatsvindt in overleg met PMR

i72

reis- en verhuiskostenregeling

i75

12-1-p
cao 7.1, 7.2,
7.3

i73

12-1-p

hbo-b

po

vo

A

A

A

nvt78

mbo

hbo-a

hbo-b

27-1k
27-1l
25-1g
25-1m
27-1a

i74

cao 13.3-1

O76

7.1-2 cao

leerlingen/studenten

i77

toelatings- en verwijderingsbeleid

8a.2.2-3i

11-1-j

organisatie buitenschoolse opvang

11-1-p

i79

tentamenbijdrage (na inschrijfperiode)

10.16a-3
voorzieningen t.b.v. leerlingen

i
i

14-3-b

i

10.20-5

i80

14-3-c
leerlingen-/studentenstatuut

11-1-j

13-1-d

i

8a.2.2-3b

i81

10.16a-3

i82

13-1-e

i

10.20-1c

i83

invulling tussenschoolse opvang

13-1-f

i84

financiële ondersteuning student i.v.m.
bijzondere omstandigheden

8a.2.2-3o

regeling verwerking persoonsgegevens
leerlingen

i

beleid leerlingenparticipatie

i

14-3-d

i85

10.16a-3

i

10.20-1h

i86

8a.2.2-3j

14-3-e
beroepsregelingen

i

8a.2.2-3c
model onderwijsovereenkomst

i

8a.2.2-3g
model praktijkovereenkomst

i

8a.2.2-3h
werkomstandigheden en voorzieningen voor
studenten

A

beleid intake- en assessmentprocedures

A

8a.2.2-4c
8a.2.2-4d

7

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

A87

A

A88

A

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

hbo-b

po

vo

i

i

K

K

i

i

i

i

A

A

A

A

mbo

hbo-a

hbo-b

A

informatie aan aspirant studenten

8a.2.2-4f
studiekeuze, regels t.a.v. adviezen en
activiteiten

10.16a-3

A

aanvullende vooropleidingseisen:
selectiecriteria/-procedure

8a.2.2-4g

10.16a-3

10.20a-2g
10.20a-2d

ouders
beleid ondersteunende werkzaamheden
ouders

10-d

i

i

regeling verwerking persoonsgegevens
ouders

i

i

beleid informatie-uitwisseling ouders-school

i

i

i90

i91

ouderstatuut

13-1-e
13-1-i
13-1-k

10-d

14-2-e
14-2-f
14-2-g

Identiteit
verandering grondslag of omzetting

X

A89

8a.2.2-4b

13-1-b

14-2-b

onderwijs
aantal verzorgde onderwijsuren

8-2-i

i

verandering onderwijskundige doelstellingen

cao 13.4-2a

i92

schoolplan/leerplan/OER/instellingsplan

10.16a-3

10-a
10-b

10-a
10-b

i

10.20-1a, 1e

i

informatieverstrekking over onderwijs en
examens

8a.2.2-3e

schoolondersteuningsprofiel

11-1-r
beleid buitenschoolse activiteiten

8-2-i

i93

i94

14-1-b

13-1-j

11-1-r

i95

14-1-b

A

aanbod opleidingen

cao 13.4-1a

A96

deelneming onderwijskundig project/
experiment

cao 13.4-1c

i

y regeling gevolgen personeel

12-1-a
y regeling gevolgen ouders/leerlingen

i97

i98

i99

i100

i101

i102

14-3-a
schoolgids

13-1-a

14-1-a
verzorgen opleiding in het buitenland

13-1-g

i

12-1-a

11-1-e

i

13.4.2b

14-2-a
14-1-a

i103

i

10.16a-3
onderwijskwaliteitsbeleid

11-1-e

10.20-4

A

cao 13.4-1b

8

leerlingen/studenten
vo
kwaliteitszorg
y rol studenten of
y vormgeving en beleid n.a.v. uitkomsten

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

hbo-b

po

vo

A104

8a.2.2-4e

mbo

hbo-a

hbo-b

i105

i

10.16b-2b

10.20-1b

i

organisatie examens

cao 13.4-2d

i

onderwijsvrije dagen naast vakantie en
feestdagen106

12-1-r

i

12-1-r

i

i

nvt

A

A

A

i114

i

10-j

10-j

roosters, vakantie etc.

i

aanwijzing verplichte vakantiedagen
personeel
(zie ook vakantieregeling personeel)

cao
J-8-4

i

cao
J-8-4

A107

lesrooster

cao 13.4-1e
vakantieregeling (schoolvakantie)

11-1-l

11-1-a
11-1-l

i108

onderwijstijd

13-1-h
onderwijsprogramma met minder
onderwijstijd dan wettelijke norm

i

8a.2.2-3m

gezondheid, veiligheid etc.

i111

i112

S115

S116

S

S

S

S

S117

S

S

S

S

S

i119

i

i

i

gegrond verklaarde klachten (oordelen
klachtencommissie)

K

K

schoolreglement (leerlingstatuut)

nvt

i

S121

S122

S123

S124

S125

S126

beleid
y veiligheid en/of
y gezondheid en/of
y welzijn gezonde veilige werkomgeving

i109

O110

8a.2.2-3k

cao 18.7

27-1d

27-1d
K: cao
K-1 jo.
bijlage X

K113

cao
K-1 jo.
bijlage X

10-e

10-e

(ongewenst) gedrag
bevorderen onderling overleg

10.16a-3
discriminatie (ongelijke behandeling)

10.16a-3
klachtenregeling

i118

8a.2.2-3c

klokkenluidersregeling

28-2
28-3
27-1j

28-2
28-3
27-1j

7-1
7-2
10-g
8-2-e

i

27-1m

7-1
7-2

10.19-3
10.19-4

10-g
8-2-e
10-c120

i

27-1m

medezeggenschap (structuur/organisatie)
instelling deelraad

20-1
instelling groeps-MR

20-2
instelling themaraad

20-4

20-1
20-2
20-4

9

leerlingen/studenten
vo

mbo

ouders
hbo-a

hbo-b

po

personeel
vo

mbo

po

ongedeeld/geledingen gezamenlijk
vo

mbo

hbo-a

hbo-b

instelling bovenbestuurlijke MR

po

vo

i127

i128

20-5

mbo

hbo-a

hbo-b

20-5

S129

instelling ouderraad

8a.1.3-1

i130

keuze uit medezeggenschapsstelsels

i

10.16a-3
medezeggenschapsstatuut131

i

10.20-1g

i

8a.2.2-3a

i

8a.1.3.4

8a.1.4-2
idem: cao
13.4-2i

10.16a-3
reglement studentenraad

i133

i135

i136

i140

i141

21-2

i134

medezeggenschaps-reglement

i132

22-2

21-2

22-2

i

8a.1.6-2

i137

10.21-2

i138

8a.2.2-3l
faciliteiten MR-leden (vacatievergoeding,
urentoekenning, voorzieningen etc.)

K139

8a.2.1-4

21-2

i

faciliteiten(regeling) P(G)MR (waaronder
scholing)

12-1-q
cao 13.3

i142

12-1-q
cao 20.4,
bijlage 7

O

18-3

O143

18-3
cao V-4

21-2

O144
cao V-4

JA

JA

JA

JA

S

S

S146

S147

adviesopdracht aan externe deskundige m.b.t.
advies- of instemmingsplichtig onderwerp

A

A

zorg voor milieu

A/S

vergoeding kosten raadplegen externe
deskundigen en voeren rechtsgedingen

16, 22, 23a-6 16, 22, 23a-6

28-2

28-2

overig
voorstellen doen over ‘alle aangelegenheden
die de onderneming (i.c. school/instelling)
betreffen’

S

8a.2.1-2

S145

10.16a-3

23-2 jo. 23-3 23-2 jo. 23-3

25-1n

6-2

6-2

S

10.19-2

25-1n

25-1l jo. 28-1

Legenda
hbo-a = gedeelde medezeggenschap, stelsel a hoger onderwijs (10.16.a-1-a)
hbo-b = ongedeelde medezeggenschap, stelsel b hoger onderwijs (10.16a-b)
= adviesbevoegdheid (A)
= op overeenstemming gericht overleg (O); indien daarbij wordt verwezen naar een cao, wordt dit gelijkgesteld aan instemmingsrecht [art. 12 lid 1 onderdeel p WMS; art. 20.2 lid 1 cao vo; art. 13.3 lid 1 cao mbo]
= instemmingsbevoegdheid (i)
= informatierecht (K [kennisname])
= stimulerende taak (S) c.q. bevorderingsplicht; daaronder begrepen ook het algemene initiatiefrecht
wit

= geen recht/bevoegdheid (X of n.v.t.)

10

Verwijzingen
In de matrix verwijzen we naar artikelen/bepalingen uit wetten en cao’s.
Kortheidshalve is het woord ‘artikel’ weggelaten, evenals de afkorting van de
wet. Alleen het nummer (dan wel de combinatie van letters en cijfers) van het
desbetreffende artikel vermelden we. Achter het liggende streepje vermelden we
het artikellid. Indien een artikellid verschillende onderdelen bevat (aangeduid
met letters), hebben we de letter direct achter het cijfer van het lid gezet. Dus
met de aanduiding ‘10.20-1g’ bedoelen we: artikel 10.20 lid 1 onderdeel g van de
desbetreffende wet (in dit geval: de WHW). Met de aanduiding ‘8a.2.1-4’ bedoelen
we: artikel 8a.2.1 lid 4 van de desbetreffende wet (in dit geval: de WEB). Et cetera.

In de kolom ongedeeld/gezamenlijk:
y po: WMS (Wet medezeggenschap scholen)
y vo: WMS (Wet medezeggenschap scholen)
y mbo: WEB (Wet Educatie en Beroepsonderwijs)
y hbo a en hbo b: WHW (Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek).

Literatuur
Sperling 2020: J. Sperling, De wet medezeggenschap op scholen toegelicht,
5e herziene druk (bewerkt door F.H.J.G. Brekelmans), Utrecht 2020.

Ter verduidelijking volgen hieronder de wetten (en cao’s) waarnaar we verwijzen.
In de kolom leerlingen/studenten:
y po: WMS (Wet medezeggenschap scholen)
y mbo: WEB (Wet educatie en beroepsonderwijs)
y hbo a en hbo b: WHW (Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek).

Van het Kaar 2022: J.H. van het Kaar, Inzicht in de ondernemingsraad,
Den Haag 2021.

In de kolom ouders:
y po: WMS (Wet medezeggenschap scholen)
y vo: WMS (Wet medezeggenschap scholen)
y mbo: WEB (Wet educatie en beroepsonderwijs).
In de kolom personeel:
y po: WMS (Wet medezeggenschap scholen); cao = cao primair onderwijs 2021
y vo: WMS (Wet medezeggenschap scholen); cao = cao voortgezet onderwijs 2021
y mbo: WOR (Wet op de ondernemingsraden); cao = cao mbo 2021-2022
y hbo a: WOR (Wet op de ondernemingsraden); cao = cao hbo 2021-2022
y hbo b: WHW (Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek);
cao= cao hbo 2021-2022.
11

Beknopte toelichting in voetnoten
1.

Op grond van art. 10.19 lid 6 WHW heeft de MR (gevraagd en
ongevraagd) het recht op ‘tijdig alle inlichtingen’ die hij redelijkerwijze
nodig heeft voor de vervulling van zijn taak. Bij de keuze voor een gedeeld
medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor personeel en aparte studentenraad)
dient het CvB te voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve
van de studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a VO lid 3
WHW]. Dit impliceert dat in dat geval de studentenraad het genoemde
recht toekomt. Het vijfde lid van art. 10.19 WHW heeft specifiek betrekking
op het informatierecht t.a.v. onder meer de organisatie en het beleid.

2.

Er geldt bovendien een specifiek informatierecht m.b.t.
beloningsverhoudingen (c.q. de arbeidsvoorwaarden van bestuur en
toezicht): zie rubriek ‘directie, bestuur en (intern) toezicht’ in dit
overzicht. De cao-bepaling heeft betrekking op de verplichting van
de werkgever om het sociaal jaarverslag te bespreken met de OR.

3.

In art. 24 lid 1 WOR wordt daaraan toegevoegd dat er dan tevens afspraken
worden gemaakt over de manier waarop de OR zal worden betrokken bij
eventuele advies- of instemmingsplichtige besluiten die in voorbereiding zijn.
Deze toevoeging ontbreekt t.a.v. de studentenraad in art. 8a.2.1 lid 1 WEB.

7.

Zie vorige noot.

8.

Het adviesrecht van de OR ziet tevens specifiek op de personele
gevolgen en maatregelen (art. 25 lid 3 WOR).

9.

Niet specifiek geregeld, maar verzelfstandiging nevenvestiging kan worden
aangemerkt als belangrijke organisatiewijziging, nemen wij aan.

10. De instemmingsbevoegdheid geldt voor ouders-/leerlingengeleding
gezamenlijk. In het primair onderwijs heeft een basisschool echter geen
leerlingengeleding; alleen in het speciaal onderwijs kan dit anders zijn, maar
daarbij geldt dan wel de minimumleeftijd van 13 jaar [art. 3 lid 3 sub b
WMS]. In de praktijk zal er daarom in het po slechts zelden sprake zijn van
een leerlingengeleding. Vergelijk: in het vo is deze bevoegdheid voorbehouden
aan de oudergeleding (vgl. art. 14 lid 2 sub b en art. 14 lid 3 WMS).
11. In art. 14 lid 2 WMS ontbreekt de verwijzing naar art. 10 onderdeel i (vgl. art.
13 lid 1 onderdeel a en art. 12 lid 1 onderdeel a). De ouder-/leerlingengeleding
heeft in het op dit punt kennelijk geen bevoegdheid (i.t.t. het po).
12. Het adviesrecht van de OR ziet niet alleen op de uitbreiding/
inkrimping/beëindiging als zodanig, maar ook op de personele
gevolgen en maatregelen (art. 25 lid 3 WOR).

4.

In afwijking van de WOR spreekt de WHW niet van ‘de algemene
gang van zaken’ maar van ‘het voorgenomen beleid’.

5.

Bij fusie: alleen indien geen overeenstemming wordt bereikt en dan tevens
de mogelijkheid het geschil voor te leggen aan de geschillencommissie
[art. 8a.1.5 lid, 2, 3 en 4 WEB]. Daarnaast heeft de studentenraad in dat
geval recht op kennisname van fusie-effectrapportage [art. 8a.2.3 WEB].

13. Instemmingsbevoegdheid leerlingengeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de leerlingen.

Onverminderd de verplichting om eerst op overeenstemming gericht overleg te
voeren en het recht om het geschil voor te leggen aan de geschillencommissie.

15. Instemmingsbevoegdheid oudergeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de ouders.

6.

14. Zie noot 13.

12

16. Het adviesrecht van de OR ziet tevens specifiek op de personele
gevolgen en maatregelen (art. 25 lid 3 WOR).
17. Instemmingsbevoegdheid leerlingengeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de leerlingen.
18. Zie noot 13.
19. Instemmingsbevoegdheid oudergeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de ouders.
20. Zie ook Sperling 2020, p. 120. Sperling meent dat het adviesrecht inzake
‘de vaststelling of wijziging van het beleid m.b.t. de organisatie van de
school’ [art. 11 lid 1 onderdeel f WMS] overeenkomt met het adviesrecht
van de OR over ‘een belangrijke wijziging in de organisatie van de
onderneming, dan wel in de verdeling van bevoegdheden’ [art. 25 lid 1
onderdeel e WOR]. De toevoeging ‘belangrijke’ ontbreekt echter in de WMS.
Bovendien is in de WMS niets specifiek geregeld over de bevoegdheid van
de medezeggenschap inzake de personele gevolgen [art. 25 lid 3 WOR].
21. In de cao hbo wordt de term reorganisatie gebruikt; het lokale cao-overleg
richt zich op het tot stand brengen van een sociaal plan (art. R-3 cao hbo).
22. Het adviesrecht van de OR ziet tevens specifiek op de personele
gevolgen en maatregelen (art. 25 lid 3 WOR).
23. Instemmingsbevoegdheid leerlingengeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de leerlingen.
24. Zie noot 13.
25. Instemmingsbevoegdheid oudergeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de ouders.

26. Aangezien deze adviesbevoegdheid mede ziet op ‘het voortbestaan’ van de
instelling en daaronder fusies (institutioneel dan wel bestuurlijk) mede
begrepen worden, gaan wij ervan uit dat de hier bedoelde aangelegenheden
betrekking hebben op ingrijpende organisatiewijzigingen.
27. Op grond van art. 10.20 lid 4 WHW heeft de gezamenlijke vergadering
instemmingsrecht op de hoofdlijnen van de jaarlijkse begroting. Bij de keuze
voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor personeel en aparte
studentenraad) dient het CvB te voorzien in een medezeggenschapsregeling
ten behoeve van de studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art.
10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert dat in dat geval de studentenraad
instemmingsbevoegdheid heeft op de hoofdlijnen van de begroting.
28. Op grond van de definitiebepalingen in de cao hbo dient overal waar
‘PMR’ staat in voorkomende gevallen ‘OR’ te worden gelezen.
29. Op grond van art. 10.20a lid 2 WHW heeft de studentengeleding
van de MR adviesbevoegdheid op het beleid ten aanzien van het
(hogere) instellingscollegegeld alsmede de terugbetalingsregeling
en de dispensatieprocedure. Bij de keuze voor een gedeeld
medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor personeel en aparte
studentenraad) dient het CvB te voorzien in een medezeggenschapsregeling
ten behoeve van de studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art.
10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert dat in dat geval de studentenraad
adviesbevoegdheid heeft op genoemde aspecten van het collegegeld.
30. De adviesbevoegdheid ziet op de begroting, terwijl de MR op ‘de hoofdlijnen
van de jaarlijkse begroting’ reeds instemmingsrecht heeft [art. 10.20 lid 3
WHW]. Uit artikel 10.20a lid 1 onderdeel b blijkt dat deze adviesbevoegdheid
‘onder meer’ specifiek betrekking heeft op de hoogte van het collegegeld
(alsmede de terugbetalingsregeling en de dispensatiemogelijkheid).
31. Zie (mutatis mutandis) voetnoot 11.
13

32. Alleen in situaties dat het bevoegd gezag naast deze speciale school ook
andere basisscholen onder zich heeft. De instemmingsbevoegdheid
komt in die situatie toe aan het personeelsdeel van de MR
afkomstig van de desbetreffende speciale school.

39. Op grond van art. 10.24 lid 3 WHW wordt de personeelsgeleding
van de MR ‘vertrouwelijk gehoord op een zodanig tijdstip dat het van
wezenlijke invloed kan zijn op de besluitvorming’. Dit komt neer op een
adviesbevoegdheid (zonder beroepsrecht, vergelijkbaar met art. 30 WOR).

33. Kennelijk speelt dit niet in het po en is daarom niet van toepassing?

40. Op grond van art. 10.20 lid 1 onderdeel d WHW heeft de MR
een instemmingsbevoegdheid op het bestuursreglement. Bij de
keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor
personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien in een
medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die ‘tenminste
gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert dat in dat
geval de studentenraad deze instemmingsbevoegdheid heeft.

34. Zie ook art. 23 lid 2 WOR. Deze verplichting geldt niet voor
kleinere rechtspersonen (art. 31e WOR); de omvang van de
meeste mbo- en hbo-instellingen is groter dan de hier gestelde
ondergrens. Overigens is ook de WNT hier van belang.
35. Zie ook toelichting bij dit cao-artikel (p. 120 cao po).
36. Op grond van art. 10.20a lid 3 onderdeel a en b WHW heeft de MR
adviesbevoegdheid op de profielen voor het bestuur en de raad van
toezicht. Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte
OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien
in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze adviesbevoegdheid heeft.
37. In de WHW wordt de term ‘profielen’ gebruikt, zonder
de toevoeging van het woord ‘competentie’. Wij nemen
aan dat er in de praktijk hetzelfde wordt bedoeld.
38. Op grond van art. 10.20a lid 3 onderdeel c WHW heeft de MR een
adviesbevoegdheid bij het benoemen of ontslaan van leden van het
CvB. Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte
OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien
in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze adviesbevoegdheid heeft.

41. De cao-bepaling ziet op de wijziging van aanstellings- of ontslagbeleid
in algemene zin. Uitdrukkelijk toegevoegd is aan de bepaling:
‘ook indien deze wijziging verband houdt met de grondslag
van de instelling’ [art. 13.4 lid 2 onderdeel c cao mbo].
42. Het is niet geheel duidelijk wat concreet wordt
bedoeld met de ‘bijzondere rechtstoestand’.
43. Op grond van art. 10.20a lid 2 onderdeel a WHW heeft de studentengeleding
van de MR adviesbevoegdheid op het algemeen personeels- en
benoemingsbeleid (tenzij het betrekking heeft op de bijzondere rechtstoestand
van het personeel). Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel
(aparte OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te
voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten
die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze adviesbevoegdheid heeft.
44. Tenzij het betrekking heeft op de bijzondere rechtstoestand van
het personeel (zoals bedoeld in art. 10.24 lid 2 WHW).
14

45. Tenzij in verband met de grondslag van de school. In dat geval geldt art. 11
lid 1 onderdeel g WMS (adviesbevoegdheid ongedeelde medezeggenschap).

54. Het werkreglement/werkoverleg wordt geacht onderdeel te zijn
van het zg. ‘werkverdelingsplan’ [art. 2.2 lid 11 cao po].

46. Zie vorige noot.

55. De term ‘werkreglement’ ontbreekt in de WOR. Met Sperling zijn wij echter
van mening dat de aangelegenheid geregeld in art. 12 lid 1 onderdeel k
WMS overeenkomt met die in art. 27 lid 1 onderdeel i WOR [Sperling
2020, p. 154]. Overigens wordt in de cao-bepaling wel de term ‘reglement
werkoverleg’ gebruikt, maar dat ziet kennelijk met name op ‘aangelegenheden
van pedagogisch-didactische aanpak’ [art. 13.4 lid 2 onderdeel h cao mbo].

47. ‘kan’-bepaling: ‘indien werkgever gebruik maakt of wil
maken van banen aan onderkant loongebouw, dán..’
48. Dit is een vangnetbepaling die alleen geldt alleen als er geen sociaal
statuut met de vakbonden is overeengekomen (zie art. 17.1 cao vo).
49. Zie volgende voetnoot (52).
50. In de cao po is bepaald dat niet alleen het functiegebouw op bestuursniveau
jaarlijks door de werkgever en de PGMR worden vastgesteld [art. 51 lid
2 cao po], maar dat er ook een afspraak wordt gemaakt met de PMR
over de invulling op schoolniveau [lid 3] en met de PGMR over de
zg. bovenschoolse functies [lid 5]. In de laatste twee gevallen maken
werkgever en P(G)MR niet alleen afspraken over ‘soort en niveau’ van
de functies, maar ook over ‘het aantal’. Dat laatste wordt in dit overzicht
onder ‘formatie’ geschaard. Art. 5.6 cao po bevat de verplichting om
voor 1 aug. 2020 het functiegebouw voor het ondersteunend personeel
en directie te actualiseren met instemming van de PGMR.
51. Werkgever kan naar bezwarencommissie cao vo als P(G)
MR geen instemming verleent [art. 20.2 lid 2 cao vo].
52. Dit is een zg. ‘kan’-bepaling.
53. Zie ook Sperling 2020 waarin wordt gesteld dat nascholing personeel (zoals
bedoeld in art. 12 lid 1 onderdeel c) overeenkomt met personeelsopleiding
(zoals bedoeld in art. 27 lid 1 onderdeel f WOR). [Sperling 2020, p. 153].

56. De cao po heeft de mogelijkheid voor justitiële inrichtingen en pilotscholen
om afwijkende afspraken te maken over de wijze van opnemen van
vakantieverlof [art. 8.4 cao po]. In art. 8.1 lid 2 onderdeel a cao po is bepaald
dat de opbouw van vakantieverlof plaatsvindt in de periode van 1 oktober tot
1 oktober; afwijking daarvan is mogelijk met instemming van de PGMR.
57. Zie ook Sperling 2020, p. 155.
58. De cao mbo kent de mogelijkheid van afwijkende afspraken over
intrekking vakantieverlof bij (onder andere) ziekteverlof. Dit is een
zg. ‘kan’-bepaling (anders geldt de standaard cao-regeling).
59. De bepaling in de cao vo heeft betrekking op de eventuele
verhoging van het maximum aantal uren dat jaarlijks gespaard
kan worden voor spaarverlof (onderstreping Berenschot).
60. De bepalingen in de cao po hebben betrekking op (A) de eventuele
verlaging van het maximum aantal uren dat jaarlijks gespaard kan
worden voor spaarverlof (onderstreping Berenschot) [bijlage IX cao
art. 1] en (B) op de volgorde waarin verzoeken tot opname spaarverlof
worden gehonoreerd (indien door gebrek aan formatieruimte niet alle
verzoeken kunnen worden gehonoreerd) [art. 8.20 lid 3 cao po].
15

61. De arbeids- en rusttijdenregeling wordt geacht onderdeel te zijn
van het zg. ‘werkverdelingsplan’ [art. 2.2 lid 11 cao po].
62. Zie ook Sperling 2020, p. 155.
63. De cao po bevat hierover twee zg. ‘kan’-bepalingen: een
algemene (onder meer over periodieke verhogingen) [art. 6.1
lid 9 cao po] en een specifiek over ‘gratificaties en toelagen in
bijzondere omstandigheden’ [art. 6.15 lid 1 en 2 cao po].

67. In de WMS wordt uitdrukkelijk een uitzondering gemaakt voor de
taakverdeling/-belasting voor de schoolleiding; die valt niet onder de
instemmingsbevoegdheid van de PMR [art. 12 lid 1 onderdeel h WMS]. In
de cao po is uitdrukkelijk bepaald dat de taakverdeling/-belasting onderdeel
uitmaakt van het zg. ‘werkverdelingsplan’ [art. 2.2 lid 11 cao po].
68. Met uitzondering van de taakverdeling-/belasting
van de schoolleiding (zie vorige noot).
69. In de cao po wordt hiervoor de term ‘werkverdelingsplan’ gebruikt.

64. De bepaling in de cao vo ziet specifiek op een regeling inzake
de criteria en procedures voor een prestatiebeloning: het
toekennen van gratificaties, toelagen en/of extra periodieken
op grond van een beoordeling [art. 12.9 cao vo].
65. Conform de WOR valt in beginsel ook het functiewaarderingssysteem onder
het instemmingsrecht. Dit is echter reeds in de cao mbo geregeld: fuwa mbo
[zie art. 5.1 cao mbo 2021-’22. In dat opzicht is er dus in de praktijk geen
verschil tussen art. 27 lid 1 onderdeel c WOR en art. 12 lid 1 onderdeel g
WMS. Het onderscheid tussen belonings-‘systeem’ (WOR) en belonings‘beleid’ (WMS) is bovendien betrekkelijk aangezien onder systeem in dit geval
niet ‘de hoogte als zodanig’ van de beloning wordt verstaan maar ‘de methode
volgens welke beloningen worden berekend en [de voorwaarden waaronder
deze] aan bepaalde functies worden toegekend’ [Van het Kaar 2022, p. 197].

70. Hieronder vallen ook afspraken over de maximale lestaak [art. 8.2 lid 1 cao
vo]. Wijziging van het op 1 januari 2009 geldende taakbeleid is alleen mogelijk
met 2/3 meerderheid personeel (art. 8.1 lid 5 of in overleg met vakbonden)
[art. 8.1 lid 5 en 6 cao vo]. Werkgever kan naar bezwarencommissie cao
vo als P(G)MR geen instemming verleent [art. 20.2 lid 2 cao vo].
71. In de praktijk zijn dergelijke regelingen niet aan de orde in mbo?
(c.q. indien aan de orde wordt e.e.a. uitputtend geregeld in cao).
72. Op grond van deze wettelijke bepaling komen de in de cao vo en
po opgenomen verplichtingen tot overleg met de PMR feitelijk
neer op instemmingsbevoegdheden (cf. art. 12 WMS).
73. Zie vorige voetnoot.

66. Sperling meent dat ‘de aangelegenheid’ in de bepaling in art. 12 lid 1
onderdeel i WMS overeenkomt met art. 27 lid 1 onderdeel g WOR [Sperling
2020, p. 162]. In de WOR ontbreken ‘functiebeloning en functiedifferentiatie’
echter in de bepaling. Bovendien is ‘beleid’ niet per definitie hetzelfde als ‘een
regeling’. Daar komt bij dat op grond van de cao de instemmingsbevoegdheid
van OR zich uitstrekt tot de regeling functioneringsgesprekken.

74. Op grond van deze cao-bepaling komen de in de cao mbo
opgenomen verplichtingen tot overleg met de OR feitelijk
neer op instemmingsbevoegdheden (cf. art. 27 WOR).

16

75. Met betrekking tot de verhuiskosten- en de zakelijke reis- en
verblijfkosten gold in het po de verplichting om vóór augustus 2020
met instemming van de PGMR een nieuwe regeling overeen te
komen [art. 7.1 en 7.3 cao po]. Voor de regeling woon-werkverkeer
geldt er een zg. ‘kan’-bepaling [art. 7.2 lid 11 cao po].
76. ‘kan’-bepaling (anders geldt cao-regeling).

81. Op grond van art. 10.20 lid 1 onderdeel c WHW heeft de MR
instemmingsbevoegdheid op het studentenstatuut. Bij de keuze
voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor
personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien in
een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.

77. In mbo tevens ‘schorsingsbeleid’; in WMS-artikel ontbreekt dit.

82. Zie voetnoot 11.

78. In WMS wordt verwezen naar art. 45 lid 2 WPO. De adviesbevoegdheid heeft
dus uitsluitend betrekking op buitenschoolse opvang voor basisscholen.

83. Zie voetnoot 11.
84. In het mbo wordt dit het ‘mbo-studentenfonds’ genoemd [art. 8.1.5 WEB].

79. Op grond van art. 10.20 lid 5 WHW heeft de studentengeleding
van de MR instemmingsbevoegdheid over het in rekening brengen
van een extra tentamenbijdrage aan studenten die zich niet binnen
de reguliere inschrijfperiode voor het tentamen hebben aangemeld.
Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR
voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien
in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
80. Vanwege ontbreken leerlinggeleding in het po (zie noot
13) komt deze bevoegdheid toe aan de ouders (i.t.t. het vo
waarin deze bevoegdheid bij de leerlingen ligt).

85. Op grond van art. 10.20 lid 1 onderdeel h WHW heeft de MR
instemmingsbevoegdheid op het beleid inzake de financiële ondersteuning
van studenten in bijzondere omstandigheden. Bij de keuze voor een gedeeld
medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor personeel en aparte studentenraad)
dient het CvB te voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve
van de studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW].
Dit impliceert dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
86. In de WEB ontbreekt het woord regeling. De bepaling heeft betrekking op ‘de
wijze van vastleggen van studievorderingen (..) en in dat verband het beleid
m.b.t. de bescherming van privacy’ (art. 8a.2.2 lid 3 onderdeel j WEB).
87. Op grond van art. 10.20a lid 2 onderdeel g WHW heeft de studentengeleding
van de MR adviesbevoegdheid over ‘regels m.b.t. studiekeuzeadviezen
en -activiteiten’. Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel
(aparte OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB
te voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de
studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit
impliceert dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
17

88. Op grond van art. 10.20a lid 2 onderdeel f WHW heeft de
studentengeleding van de MR adviesbevoegdheid over ‘regels m.b.t.
selectie’. Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte
OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien
in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
89. In de WEB [art. 8a.2.2 lid 4 onderdeel b] wordt alleen ‘verandering
grondslag’ genoemd (geen omzetting). Zie ook voetnoot 90.

96. In de cao mbo wordt de volgende formulering gebruikt: ‘deelneming
aan onderwijskundige experimenten voor het personeel’ (onderstreping
Berenschot). Kennelijk is dit een nadere inperking van deze bevoegdheid,
maar wordt daarmee iets anders bedoeld dan de personele gevolgen
van het onderwijskundig experiment (aangezien daarvoor een separate
instemmingsbevoegdheid geldt: art. 13.4 lid 2 onderdeel b cao mbo).
97. Instemmingsbevoegdheid leerlingengeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de leerlingen.
98. Zie noot 13.

90. Zie (a) voetnoot 11 en (b) voetnoot 90.
91. De Vereniging voor Onderwijsrecht heeft in een (ongedateerde?) notitie
‘Lijst (technische) gebreken en verbeterpunten WMS’ zich op het standpunt
gesteld dat de instemmingsbevoegdheid bij verandering van de grondslag
(of omzetting) ‘mede gelet op de ingrijpende gevolgen voor het personeel
beter op zijn plaats [is] bij de instemmingsbevoegdheden voor de hele MR’.
92. Op grond van art. 10.20 lid 1 onderdeel a en e WHW heeft de MR
instemmingsbevoegdheid op het instellingsplan respectievelijk de onderwijsen examenregeling. Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel
(aparte OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB
te voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de
studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit
impliceert dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
93. Instemmingsbevoegdheid komt toe aan ouder- en leerlinggeleding gezamenlijk.
94. Zie noot 13.

99. Instemmingsbevoegdheid oudergeleding heeft
betrekking op de gevolgen voor de ouders.
100. Instemmingsbevoegdheid komt toe aan ouder- en leerlinggeleding gezamenlijk.
101. Zie noot 13.
102. Instemmingsbevoegdheid komt toe aan ouder- en leerlinggeleding gezamenlijk.
103. Op grond van art. 10.20 lid 4 WHW heeft de MR instemmingsbevoegdheid
op het besluit om een opleiding in het buitenland te verzorgen. Bij
de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor
personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien in
een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
104. De adviesbevoegdheid van de studentenraad beperkt zich tot de
rol van studenten bij interne kwaliteitszorg en zelfevaluatie.

95. Instemmingsbevoegdheid komt toe aan ouder- en leerlinggeleding gezamenlijk.
18

105. De instemmingsbevoegdheid van de MR (respectievelijk de gezamenlijke
vergadering) in het hbo ziet zowel op de vormgeving van het systeem van
kwaliteitszorg als het voorgenomen beleid naar aanleiding van de uitkomsten.

113. Op grond van de cao hbo [hoofdstuk K onderdeel 1] worden ‘aanvullende
afspraken gezondheidsbeleid’ gemaakt in het lokale cao-overleg en wordt de
MR ‘betrokken’ bij ‘de uitwerking van het gezondheidsbeleid’ (bijlage X).

106. Verwijst naar art. 17 Inrichtingsbesluit WVO. Dit artikel komt per
1 augustus 2022 te vervallen. (De instemmingsbevoegdheid van
de personeelsgeleding ziet hierbij op ‘de wijze waarop invulling
wordt gegeven aan deze dagen’, terwijl de bevoegdheid van de
(ongedeelde) MR ziet op de vaststelling of wijziging van de data.)

114. De instemmingsbevoegdheid van de MR in de WMS heeft betrekking
op het veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid (voor zover
niet behorend tot de bevoegdheid van de personeelsgeleding).

107. In de cao mbo wordt de volgende formulering gebruikt: ‘voor de
gehele instelling vastleggen/wijzigen van de omvang van roostertijden
voor deelnemers’. Uit de toelichting bij de cao blijkt dat het hierbij
gaat om de keuze voor lessen van bijv. 40, 50 of 60 minuten.

115. Op grond van art. 10.19 lid 3 WHW heeft de MR stimulerende taak
om ‘openheid. openbaarheid en onderling overleg’ in de hogeschool
te bevorderen. Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel
(aparte OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te
voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten
die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad genoemde stimulerende taak heeft.

108. Geen synchrone bevoegdheid in het VO?
109. De bepaling in de WEB heeft betrekking op ‘de regels op het gebied van
veiligheid, gezondheid en welzijn voor zover deze de studenten betreffen’.
110. De bepaling in de cao vo heeft betrekking op ‘het realiseren
van een gezonde en veilige leer- en werkomgeving binnen
de instelling, bedoeld voor alle geledingen’.
111. In WOR wordt in dit verband een andere terminologie/definitie gebruikt,
nl. ‘regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden, het ziekteverzuim
of het re-integratiebeleid’. De instemmingsbevoegdheid is gericht op
regelingen voor het personeel; beleidsmaatregelen gericht op de veiligheid,
gezondheid en het welzijn van studenten vallen hier strikt genomen buiten.
112. Zie ook voetnoot 110 (m.b.t. de reikwijdte van art. 27 lid 1 onderdeel d WOR).

116. In de WOR is de stimulerende taak van de OR gericht op de bevordering
van werkoverleg en het overdragen van bevoegdheden zodat de
werknemers zoveel mogelijk worden betrokken bij ‘de regeling van de
arbeid’ [art. 28 lid 2 WOR]. Dit is uiteraard niet helemaal hetzelfde als
wat er in de WMS en de WHW staat. Daarin is sprake van ‘openheid
en onderling overleg’ [art. 7 lid 1 WMS]. In de WHW wordt daar de
term ‘openbaarheid’ nog aan toegevoegd [art. 10.19 lid 3 WHW].
117. Op grond van art. 10.19 lid 4 WHW heeft de MR de stimulerende taak
om gelijke behandeling te bevorderen en te waken tegen discriminatie.
Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor
personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien in een
medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die ‘tenminste
gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert dat in dat geval de
studentenraad genoemde stimulerende taak heeft. (Terwijl de OR hierin een
eigen taak/verantwoordelijkheid heeft op grond van art. 28 lid 2 WOR).
19

118. Tevens instemmingsbevoegdheid op beroepsregelingen
(zie onder ‘leerlingen/studenten’)
119. De klachtenregeling zoals bedoeld in de WOR ziet (uitsluitend) op
klachten van werknemers; in de WMS heeft een klachtenregeling
een bredere reikwijdte doordat deze ook betrekking heeft op
leerlingen en ouders, terwijl de klachtenregeling in [art. 8a.2.2 lid
3 onderdeel c van] de WEB uitsluitend ziet op studenten.
120. Jo. art. 24g WVO.
121. Er gelden de volgende vereisten: instemming bevoegd
gezag + twee derde instemming MR.
122. Zie vorige noot.
123. Er gelden de volgende vereisten: instemming bevoegd
gezag + twee derde instemming GMR.

128. Zie vorige noot.
129. Bij mbo-instellingen is een ouderraad facultatief. Dit geldt niet voor vsg’s
en aoc’s: daar is de ouderraad verplicht (art. 8a.1.3 lid 2 en lid 3).
130. Op grond van art.10.20 lid 1 onderdeel g WHW heeft de MR
instemmingsbevoegdheid op de keuze uit de medezeggenschapsstelsels.
Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR
voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien
in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die
‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert
dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
131. Medezeggenschapsstatuut: in het vo (tenminste) tweejaarlijks [art. 21
lid 1 WMS], in het mbo (tenminste) vierjaarlijks [art. 8a.1.4 lid 2].
132. Gekwalificeerde meerderheid (2/3) (G)MR vereist.
133. Zie vorige noot.

124. Zie vorige noot.
125. Er gelden de volgende vereisten: instemming bevoegd
gezag + twee derde instemming (G)MR.
126. Zie vorige noot.
127. Er gelden de volgende vereisten: instemming elk betrokken bevoegd
gezag + instemming alle betrokken (G)MR-en. In deze bepaling wordt
in het midden gelaten door wie de bovenbestuurlijke MR wordt ingesteld
(bevoegd gezag of medezeggenschap). Dit in afwijking van de bepalingen
over de instelling van deelraad, groeps-MR en themaraad. Daarom hier als
instemmingsbevoegdheid gekwalificeerd en niet als stimulerende taak.

134. Op grond van art. 10.21 lid 2 WHW heeft de MR instemmingsbevoegdheid
op het medezeggenschapsreglement (waarbij een twee derde meerderheid
vereist is). Bij de keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel
(aparte OR voor personeel en aparte studentenraad) dient het CvB
te voorzien in een medezeggenschapsregeling ten behoeve van de
studenten die ‘tenminste gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit
impliceert dat in dat geval de studentenraad deze bevoegdheid heeft.
135. Gekwalificeerde meerderheid (2/3) (G)MR vereist. Tevens
instemming geleding vereist indien bevoegdheid van
desbetreffende geleding wordt omgezet of overgedragen.
136. Zie vorige noot.
20

137. Hierbij geldt het vereiste van een twee derde meerderheid.
138. Op grond van art. 8a.3.1 lid 3 geldt het vereiste van een twee derde
meerderheid. Een ‘afzwakking’ van een instemmingsbevoegdheid, door
deze te converteren in een adviesbevoegdheid op grond van de identiteit
van de instelling, is uitsluitend mogelijk indien een positief advies daartoe
door een twee derde meerderheid van de studenten wordt gesteund.
139. Het bevoegd gezag ‘draagt zorg voor’ de benodigde voorzieningen.
Geen bevoegdheid maar wel een recht van de studentenraad. Zie ook
de bepaling over het mbo-studentenfonds (art. 8.1.5 WEB) en het
instemmingsrecht van de studentenraad inzake beleid en toepassing (art.
8a.2.2 lid 3 onderdeel o). Dit heeft onder meer betrekking op faciliteiten
voor studenten die participeren in de medezeggenschap. (In deze matrix
is de betreffende bevoegdheid gerubriceerd onder ‘financieel’).
140. Onderdeel van medezeggenschapsstatuut (art. 22 onderdeel e juncto
art. 28 WMS). Gekwalificeerde meerderheid (2/3) (G)MR vereist.

145. Op grond van art. 10.19 lid 3 WHW heeft de MR de bevoegdheid
om ‘over alle aangelegenheden de hogeschool betreffende aan het
CvB voorstellen te doen en standpunten kenbaar te maken’. Bij de
keuze voor een gedeeld medezeggenschapsstelsel (aparte OR voor
personeel en aparte studentenraad) dient het CvB te voorzien in een
medezeggenschapsregeling ten behoeve van de studenten die ‘tenminste
gelijkwaardig’ is [art. 10.16a lid 3 WHW]. Dit impliceert dat in dat geval
de studentenraad genoemde bevoegdheid (c.q. stimulerende taak) heeft.
146. Dit recht omvat tevens het recht op overleg over de desbetreffende
aangelegenheden en het recht om standpunten kenbaar te maken.
Het impliceert het recht op de benodigde informatie (zie ook art. 8
lid 1 WMS). De bevoegdheid kan ook door een geleding afzonderlijk
worden uitgeoefend (art. 6 lid 2 WMS) en het overleg erover kan
door de desbetreffende geleding afzonderlijk worden gevoerd (bij
instemming met 2/3 meerderheid MR; art. 6 lid 3 WMS).
147. Zie vorige noot.

141. Zie vorige noot.
142. In de cao is een standaard faciliteitenregeling opgenomen voor het geval de
werkgever geen instemming verkrijgt van de P(G)MR [art. 20.4 lid 3 cao vo].
143. Als de werkgever niet tot overeenstemming komt met de
MR geldt het in de cao opgenomen minimum.
144. Zie vorige noot.

21