TER BESLISSING
Datum
9 oktober 2023

Aan

Staatssecretaris IenW

Beslisnota Kamerbrief aanbieding KiM-onderzoek: "Waar
is de ov-reiziger gebleven?"

Aanleiding
U heeft op 26 september jl. tijdens het commissiedebat over de
Hoofdrailnetconcessie de Kamer toegezegd het onderzoek “Waar is de OV-reiziger
gebleven” van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) te delen1. Het KiM
publiceert dit onderzoeksrapport op 10 oktober. Met de bijgevoegde Kamerbrief
informeert u de Kamer over de publicatie, maar voorziet deze niet van duiding
t.a.v. conclusies in het rapport. Met de brief geeft u aan de uitkomsten van het
KiM-onderzoek mee te nemen in uw gesprekken met de OV-sector.

Onze referentie
Vul hier het CM-nummer in
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
OV en Stations
Beslistermijn
Vul hier een concrete en
realistische datum in (dd-mmjjjj)
Bijlage(n)
Vul hier het aantal bijlagen in

Geadviseerd besluit
Kennis te nemen van het de Kamerbrief en in te stemmen met verzending naar
de Tweede Kamer.
Toelichting op onderzoeksrapport
Sinds de COVID-19-pandemie is het (mobiliteits)gedrag van Nederlanders
veranderd. OV-gebruikers hebben meer gedragsveranderingen doorgemaakt dan
niet-ov-gebruikers en het aantal check-ins in het ov ligt in de periode april t/m
december 2022 op doordeweekse dagen nog ongeveer 20% lager dan in 2019. In
hoofdlijnen zijn vijf conclusies te trekken over de gedagsveranderingen tussen
2019 en 2022 die van invloed zijn op de mobiliteit:
1. Nederlanders ondernemen gemiddeld ongeveer 6% minder
(vrijetijds)activiteiten buitenshuis. Voor mensen met een voorkeur voor
de trein (-10%) of voor bus, tram of metro (btm) (-23%) is die afname in
(vrijetijds)activiteiten sterker dan gemiddeld.
2. Vóór de pandemie werkten Nederlanders gemiddeld 11% van de werkuren
thuis, tegenover ongeveer 23% eind 2022. Voor ov-forenzen is het
aandeel thuiswerkuren zelfs gestegen van 15% vóór de pandemie naar
36% eind 2022.
3. Door de mogelijkheden voor digitale vergaderingen is het aantal zakelijke
reizen afgenomen. Eind 2022 maken werkenden ongeveer 21% minder
zakelijke reizen dan vóór de pandemie. Onder ov-forenzen is de daling
55%. Wel verwachten werkenden op de lange termijn weer iets meer
zakelijke reizen te gaan maken. Gemiddeld verwachten zij dan ongeveer

1

Toezegging aan de Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat ‘Conceptverslag
Hoofdrailnetconcessie (HRN)’ 26 september 2023, kenmerk: 2023D40782
Pagina 1 van 2

17% minder zakelijke reizen te maken dan vóór de pandemie. Ovforenzen verwachten ongeveer 44% minder zakelijke reizen te maken.
4. Niet alleen nam onder ov-forenzen het aandeel thuiswerken relatief sterk
toe en het aandeel zakelijke reizen sterk af, ook nam het aantal
werkenden af dat het ov kiest voor het woon-werkverkeer. Relatief gezien
gaan ongeveer 9% minder werkenden met de trein naar het werk en 31%
minder werkenden reizen per btm. Overigens kent met name de daling
voor btm een relatief grote onzekerheid vanwege beperkte
responsaantallen.
5. Het aantal mensen dat er de voorkeur aan geeft om per ov naar
(vrijetijds)activiteiten te reizen, is afgenomen. Onder mensen die in 2019
de voorkeur gaven aan het ov is sprake van een daling in voorkeur voor
het ov van 49% tot 75% voor de verschillende activiteiten. Een veel
kleiner deel van de mensen heeft tussen 2019 en 2021 een voorkeur voor
het ov ontwikkeld. In totaal ligt het aandeel mensen met voorkeur voor
het ov voor de verschillende activiteiten in 2021 relatief gezien met 10%
tot 38% lager dan in 2019. Informatie over de voorkeuren in 2022
ontbreekt.

Datum
9 oktober 2023
Onze referentie
Vul hier het CM-nummer in
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Openbaar Vervoer en
Spoor
OV en Stations
Aan
Staatssecretaris IenW
Bijlage(n)
Vul hier het aantal bijlagen in

Het is aannemelijk dat deze gedragsveranderingen grotendeels structureel van
aard zijn omdat reizigers al langere tijd niet meer in hun activiteiten gehinderd
worden door contactbeperkende maatregelen. De mogelijkheden om reizigers
weer te overtuigen vaker het ov te gebruiken lijken daarnaast beperkt. Er liggen
echter ook andere factoren dan de COVID-19-pandemie ten grondslag aan deze
gedragsveranderingen, zoals een hoge inflatie en een afschaling van de
dienstregelingen. Wanneer de dienstregelingen weer opgeschaald zouden worden,
is bijvoorbeeld te verwachten dat een deel van de reizigers terugkeert.
Het KiM publiceert dit najaar een nieuwe prognose van de reizigersontwikkeling
voor de middellange termijn. U wordt het ter zijner tijd over geïnformeerd.
Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

01

Kamerbrief aanbieding KiMonderzoek ‘Waar is de ovreiziger gebleven?’

02

Brochure ‘Waar is de ov-reiziger Publicatie van het KiM
gebleven?’

03

Achtergrondrapport ‘Waar is de Publicatie van het KiM
ov-reiziger gebleven?’

Pagina 2 van 2