Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2016Z03789
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de Levenseindekliniek (ingezonden
22 februari 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de documentaire over de Levenseindekliniek?1
Heeft u ook kennisgenomen van de kritische reacties op deze documentaire,
zoals onder meer in het nagesprek met Frank Koerselman2 en de blog van
Rob Bruntink?3 Wat vindt u van deze reacties?
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat artsen van de Levenseindekliniek in de documentaire
spreken over «een behandeling»? Deelt u de mening dat het uitvoeren van
euthanasie nooit gezien kan worden als normaal medisch handelen en dat
deze omschrijving strijdig is met de geest van de Euthanasiewet? Zo nee,
waarom niet?
Vraag 3
Herinnert u zich uw brief waarin u ingaat op de betrokkenheid van specialisten ouderengeneeskunde en psychiaters bij de euthanasiepraktijk?4 Bent u
van mening dat met het benoemen van enkele plaatsvervangende leden in
twee van de vijf regionale toetsingscommissies deze expertise voldoende is
gewaarborgd? Om hoeveel artsen gaat het?
Vraag 4
Deelt u de mening dat de expertise op het gebied van dementie en psychiatrie beter moet worden verankerd in de toetsingscommissies? Zo ja, wat gaat
u daartoe ondernemen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 5
Hoe beoordeelt u de situatie dat in alle drie casussen in de documentaire
artsen afwijzend reageren op het euthanasieverzoek, waarna artsen van de
Levenseindekliniek vervolgens tot een ander oordeel komen? Bent u bereid
1

http://www.ntr.nl/2Doc/134/tekst/Komende-afleveringen/214
http://www.npo.nl/napraten-over-de-levenseindekliniek/15-02-2016/VPWON_1258958
3
http://www.bureaumorbidee.nl/euthanasie/levenseindekliniek-de-documentaire/
4
Kamerstuk 32 647, nr. 48
2

kv-tk-2016Z03789
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Vragen

1

voortaan voor de regionale toetsingscommissies inzichtelijk te laten maken
welke artsen geraadpleegd zijn alvorens tot euthanasie wordt overgegaan? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 6
Vindt u het ook opvallend dat de directeur van de Levenseindekliniek in het
nagesprek aangeeft dat hij hoopt dat we nu de «mens achter de euthanasievraag zien»? Vindt u ook dat dit een erkenning is van de situatie dat de
regionale toetsingscommissies zich in dergelijke situaties onvoldoende een
beeld kunnen vormen? Bent u bereid de procedure hiervoor te verbeteren?
Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Vraag 7
Kunt u zich voorstellen dat bij casussen van de Levenseindekliniek net als
voorheen alle vijf regionale toetsingscommissies zich uitspreken? Bent u
bereid maatregelen te nemen dat het Openbaar Ministerie zich uitspreekt
over casussen waarover binnen de regionale toetsingscommissies discussie
bestaat?
Vraag 8
Vindt u het ook zorgelijk dat artsen van de Levenseindekliniek in de documentaire uitspreken dat «euthanasie straks soepeler gaat» als de Levenseindekliniek meer ervaring heeft opgedaan met euthanasie bij dementie en psychiatrie? Deelt u de mening dat men met deze uitspraak doelt op de situatie dat
naar meer ruimte wordt gezocht om euthanasie uit te voeren en dat hiermee
de heldere kaders van de Euthanasiewet steeds verder worden opgerekt?
Vraag 9
Vindt u het ook problematisch dat met artsen van de Levenseindekliniek geen
behandelrelatie bestaat? Zo nee, waarom niet? Vindt u het ook zorgelijk dat
bij de Levenseindekliniek twee mogelijkheden zijn: euthanasie, of terug naar
huis? Hoe vaak worden cliënten die bij de Levenseindekliniek aankloppen
door haar doorverwezen naar reguliere zorg voor een behandeling gericht op
genezing of sociale hulp?
Vraag 10
Wat vindt u van de ontwikkeling dat de Levenseindekliniek haar werkzaamheden verder uitbreidt met ambulante verpleegkundigen gespecialiseerd in
euthanasie? Op welke wijze wordt deze zorg gedeclareerd?5
Vraag 11
Deelt u de mening dat deze documentaire aanleiding geeft om nader
onderzoek te doen naar de werkwijze van de Levenseindekliniek? Zo ja, op
welke wijze wilt u dit doen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 12
Vindt u ook dat de documentaire treffend in beeld brengt hoe actueel het
rapport van de commissie Schnabel over voltooid leven is? Deelt u de
conclusie dat «voltooid leven» een eufemisme kan zijn voor een leven in
eenzaamheid, met verlies van dierbaren en zonder activiteiten? Wat wilt u
ondernemen om te voorkomen dat mensen op deze manier hun leven als
voltooid achten?
Vraag 13
Vindt u ook dat de documentaire treffend in beeld brengt dat mensen met
dementie veranderen en dat een wilsverklaring nooit op zichzelf bekeken mag
worden? Kunt u zich voorstellen dat mensen bij het zien van de documentaire
zich afvragen of de euthanasievraag niet veeleer is ingegeven door het lijden
van naasten dan het lijden van de persoon in kwestie? Zo nee, waarom niet?

5

http://www.nursing.nl/Verpleegkundigen/Nieuws/2015/1/Euthanasieverpleegkundige-helptworstelende-arts-1679332W/?intcmp=related-content&intcmp=related-content

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Vragen

2

Vraag 14
Bent u het eens met de conclusie van Theo Boer dat euthanasie zoals in de
situaties van mevrouw D. en mevrouw G. kan leiden tot maatschappelijke
druk?6 Zo nee, waarom niet? Hoe wilt u voorkomen dat door het steeds vaker
vóórkomen van euthanasie bij dementie en voltooid leven ouderen hun
gevoel van veiligheid verliezen?
Vraag 15
Deelt u de mening dat het invullen van een wilsbeschikking niet betekent dat
iemand daadwerkelijk hoeft te overlijden door middel van euthanasie en de
beoordeling op het moment zelf ook altijd meegenomen dient te worden?
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
der Staaij (SGP), ingezonden 18 februari 2016 (vraagnummer 2016Z03591)

6

http://www.cip.nl/dagelijks-leven/februari-2016/54443-de-tweet-van-dr-theo-boer/
nspGLGGqpLMJEHpIpGLKnsIrHEHKI

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Vragen

3