Verslag deskundigengroep dierziekten HPAI risico 18 januari 2021
Aanwezig (online): Arjan Stegeman (voorzitter), Roy Slaterus, Sjaak de Wit, Nancy Beerens, Mart
de Jong, Erik van Geloof, Francisca Velkers, Ron Fouchier (schriftelijk), Wim Pelgrim (secretariaat),
Roxani Rijneveld (secretariaat)

1. Hoe is de stand van zaken de hoogpathogene vogelgriep (HPAI) epidemie in wilde vogels in
Nederland op dit m oment?
De sterfte onder wilde vogels is afgenomen. Er worden nu geen grote aantallen dode
brandganzen m eer gemeld. De dode vogels die nu ingezonden worden, zijn van m eer
verschillende soorten dan tijdens de piek in week 47. Er worden nu vooral roofvogels (m et
nam e buizerds) besmet gevonden m et HPAI, m aar ook nog een aantal andere soorten
(kuifeenden, bergeenden, grijze gans, Canadese gans, knobbelzwaan). Het aantal positief
gevonden vogels gerelateerd aan de inzendingen neemt ook af. Op de piek, in novem ber
testte nog 50-75% van de ingezonden dode wilde vogels positief. In Januari was dat 5%.
Erasm us Medisch Centrum heeft tussen half oktober en 1 januari m eer dan 3500 vogels
getest waaronder >1300 vogels bemonsterd door NIOO onder contract m et LNV. Er werden
tussen half oktober en eind november 65 HPAI H5 detecties gerapporteerd in diverse
soorten, hoofzakelijk in levende smienten en andere eenden (wilde eend, krakeend) en in
dode ganzen, zwanen en roofvogels . Na 27 Novem ber zijn geen positieve detecties m eer
gem eld in deze m onitoring, die werd afgesloten op 31 December. Dat er door WBVR nog
steeds positieven worden gevonden bij ingezonden dode vogels, wijst erop dat het virus
nog circuleert in wilde vogels. Het virus kan op dit m om ent m et lage buitentemperaturen
goed overleven in de om geving.
2. Wat verwacht u van het verloop van HPAI in wilde vogels in de kom ende maand en kunt u
aangeven hoe die zich de kom ende m aanden verder ontwikkelt? Neem de verwachte
trekbewegingen van de vogelpopulaties m ee in uw antwoord.
De infectiedruk onder de wilde vogels in Nederland neemt af. In de ons om ringend e landen
is de situatie echter onrustig en worden nog m et regelmaat uitbraken bij gehouden vogels
gem eld (Duitsland, Frankrijk).
De najaarstrek ligt achter ons en de voorjaarstrek m oet nog op gang komen. Vanaf februari
zullen, afhankelijk van de weersomstandigheden, diverse hier overwinterende
watervogelsoorten weer wegtrekken en de voorjaarstrek, die tot in m ei duurt, zal vanaf dat
m om ent weer steeds m eer vogels in beweging brengen. Het weer kan van invloed zijn op
de trek m aar het effect daarvan op het vogelgrieprisico voor Nederland is m oeilijk te
voorspellen. Het virus is in een groot deel van Europa gevonden zowel oostelijk als zuidelijk
van Nederland. Bij een vroeg voorjaar zouden besmette vogels vanuit de zuidwestelijke
gebieden naar Nederland kunnen trekken. Bij extrem e kou in het oosten kunnen de vogels
vanuit het oosten naar Nederland komen.
Vogelgriep onder wilde vogels wordt niet in alle landen in de Europese Unie even intensief
gem onitord. De situatie onder wilde vogels in andere delen van Europa is daarom m oeilijk
te beoordelen
3. Wat is op dit m oment, vergeleken met de situatie op 13 november 2020, de kans dat een
Nederlands pluimveebedrijf wordt besmet m et HPAI vanuit wilde vogels of door een ander
pluim veebedrijf? Verwacht u dat die kans de kom ende m aand (voor delen van Nederland)
zal wijzigen en zo ja hoe?
Hoewel het aantal m et HPAI besmette wilde vogels in Nederland lijkt af te nem en is het
virus zeker nog niet weg. De om standigheden zijn nu gunstig voor het overleven van het
virus in de om geving. Het risico is waarschijnlijk iets lager dan op 13 november 2 020, toen
veel besmette wilde vogels in Nederland werden gevonden. Dat was aan het begin van het
‘vogelgriepseizoen’ en het was nog onduidelijk hoe de infectie in wilde vogels zou verlopen.
Het lijkt wel duidelijk dat de piek van besm ettingen onder wilde vogels in november heeft
plaats gevonden en dat we nu in de staart van de epidemie zijn aanbeland. Hoe lang die
staart voortduurt is niet te voorspellen. De kans dat een Nederlands pluimveebedrijf wordt
besm et met HPAI vanuit wilde vogels wordt daarom op het moment van de bijeenkomst
geschat op hoog tot zeer hoog.

Tot nu toe blijkt uit sequenties die bepaald zijn van de gevonden virussen niet dat er een
directe link is tussen bedrijven. Ook de besmetting bij het kalkoenenbedrijf in Moergestel
kan op dit m oment niet gelinkt worden aan besmettingen bij kalkoenbedrijven in Duitsland.
Overigens zijn lang niet alle sequenties van de op besmette bedrijven gevonden virussen
uit Duitsland bekend, waardoor het niet mogelijk is een volledige vergelijking te m aken.
Hoewel Moergestel voor Nederlandse begrippen in een gebied ligt dat relatief
watervogelarm is, is dit voor Europese begrippen nog steeds een gebied met veel
watervogels. Bij een recente telling die SOVON uitvoerde binnen 2 km rondom het bedrijf
in Moergestel werden toch bijna 1800 watervogels (waaronder ruim 600 Grauwe Ganzen)
vastgesteld. Zelfs in relatief droge, agrarische gebieden in Nederland zijn watervogels
aanwezig, bijvoorbeeld doordat m et name ganzen en m eeuwen enige afstand kunnen
afleggen van hun rustplaatsen (vaak open water) naar de graslanden en akkers waar zij
overdag foerageren.
4. Op grond van het antwoord op de vorige vraag, in welke m ate zal het ophokken van
pluim vee in de kom ende maand en m aanden bijdragen aan het voorkomen van
besm ettingen van een Nederlands pluimveebedrijf.
Het virus is op dit m om ent nog steeds in wilde vogels aanwezig, hetzij m inder dan in
novem ber. Het wegtrekken van bij ons overwinterende watervogels zal in februari op gang
kom en. Het effect van vogels die naar Nederland trekken uit zuidelijke, dan wel oostelijke
gebieden is onduidelijk. Het is bekend dat uitloopbedrijven een beduidend groter risico
lopen besmet te raken m et vogelgriep dan bedrijven waar het pluim vee binnen gehouden
wordt. Het ophokken van pluim vee draagt daarom op dit m oment wezenlijk bij aan het
verm inderen van het risico op besmettingen met vogelgriep bij pluim veebedrijven in
Nederland.