Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 018

Regeling afwikkeling oude Vreemdelingenwet

Nr. 48

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 11 februari 2009
De vaste commissie voor Justitie1 heeft op 16 december 2008 overleg
gevoerd met staatssecretaris Albayrak van Justitie over:
– de brief van de staatssecretaris van Justitie d.d. 9 december
2008 inzake uitspraken Raad van State inzake de pardonregeling (31 018, nr. 43).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
Voorzitter: De Pater-van der Meer
Griffier: Beuker
Vragen en opmerkingen uit de commissie

1

Samenstelling:
Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van
der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, C
q örüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van
Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De
Krom (VVD), Azough (GroenLinks), Timmer
(PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk
(Verdonk), De Roon (PVV), Pechtold (D66),
Heerts (PvdA), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (ChristenUnie).
Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van
der Vlies (SGP), Smeets (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA),
Jonker (CDA), Roemer (SP), Jan de Vries
(CDA), Weekers (VVD), Halsema (GroenLinks),
Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra
(VVD), Fritsma (PVV), Koşer Kaya (D66),
Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman
(PvdA), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma
(CDA) en Slob (ChristenUnie).

KST127779
0809tkkst31018-48
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik heb eerst een punt van orde.
Vanmiddag heeft een extra procedurevergadering plaatsgevonden waarbij
één agendapunt stond genoteerd, namelijk het inplannen van de tweede
termijn van het AO over de evaluatie van de Vreemdelingenwet. Het
spreekt naar mijn mening voor zich dat dit niet ten koste mag gaan van
andere reeds geplande AO’s, zoals het AO over het generaal pardon dat
wij nu voeren. Tot mijn verbazing is de eerst ingeplande tijd van drie uur
met tweederde verkort tot één uur. Ik vind dat een slechte gang van zaken.
Ik vind dat ook oneerlijk. De vraag hoe wij om moeten gaan met het AO
van vanavond over het generaal pardon stond niet op de agenda. Het lijkt
niet goed te zijn gegaan. Daar wil ik toch mijn beklag over doen.
De voorzitter: Zullen wij daar eerst maar op reageren? Dan hebben wij
dat ordepunt in ieder geval afgehandeld Er is in het weekend een verzoek
gekomen over de tweede termijn van het AO dat wij hierna voeren. Daar
is tegelijkertijd een ander punt bij geagendeerd, omdat er aanvankelijk
een voorstel was om zaken bij elkaar te voegen. Een aantal mensen heeft
per e-mail kenbaar gemaakt dat zoiets niet verstandig was. Gisteren is er
een e-mail rondgegaan voor de extra procedurevergadering, die om 13.45
uur is gehouden. Ik had de hoop dat deze u allen op tijd zou hebben
bereikt, zodat u daar allemaal om 13.45 uur uw mening over zou kunnen
geven. Desalniettemin willen verschillende leden van de commissie
verschillende onderwerpen nog deze week geagendeerd hebben. Ik heb in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

1

overleg vanmiddag tijdens de procedurevergadering geprobeerd om dat
zo ruim mogelijk te doen.
Ik stel voor dat wij nu aan het inhoudelijke gedeelte beginnen.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik wil ook graag een punt van orde
maken. Ik vind dat wat nu gebeurt wel degelijk lijkt op een opzetje van de
coalitiepartijen, met name van het CDA en de PvdA, om ervoor te zorgen
dat er zo weinig mogelijk tijd wordt ingeruimd om de staatssecretaris ter
verantwoording te roepen. Het gaat om ernstige zaken, namelijk om de
aanzuigende werking van het generaal pardon en om burgemeesters die
hun werk niet doen. Wij krijgen één uur en wij zitten hier met negen
mensen. Dat is negen keer twee minuten ofwel achttien minuten. Vervolgens heeft de staatssecretaris tien minuten nodig om zich te beraden.
Daarna komt er waarschijnlijk een nietszeggend antwoord van een half
uur en dan is het over. En dan weten wij nog niets.
De voorzitter: Nogmaals: ik meen dat gisteren de e-mail was rondgegaan
voor de extra procedurevergadering en dat 13.45 uur, een kwartier voor
aanvang van de plenaire vergadering, een tijdstip was waarop u allen
aanwezig had kunnen zijn. Daar heb ik mij in vergist, want er waren
vanmiddag maar vier leden van de commissie aanwezig. Wij hebben daar
niet uit kunnen opmaken dat andere leden erbij hadden willen zijn, omdat
daar geen bericht van was. Ik probeer zo goed mogelijk alle onderwerpen
die u besproken wilt hebben vanavond te bespreken. Ik stel voor dat de
commissieleden in de eerste termijn drie minuten spreektijd nemen voor
het generaal pardon en dat wij daarna bekijken hoeveel tijd wij nodig
hebben om dit debat fatsoenlijk af te ronden.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Als op de uitnodiging had gestaan dat
wij de tijd voor het debat over het generaal pardon zouden moeten inleveren ten gunste van het debat over het asielbeleid, dan waren wij
gekomen en waren er veel meer mensen op de procedurevergadering
geweest. Er stond alleen maar dat er een debat zou komen over twee
punten. Wanneer het debat ingepland zou worden, was niet zo relevant.
Dus daar maak ik bezwaar tegen.
De heer De Wit (SP): Voor de volledigheid: er zijn in het weekend twee
verzoeken gedaan voor de voortzetting van de tweede termijn van het AO
over de evaluatie van de Vreemdelingenwet. Eén was van de heer Van de
Camp en één van mij. In het verzoek van de heer Van de Camp stond
uitdrukkelijk dat ervoor gekozen kon worden om te beknibbelen op de tijd
voor het AO over het generaal pardon, waardoor wij het AO over de
evaluatie van de Vreemdelingenwet daarop aansluitend konden houden.
Dat werd als mogelijkheid geopperd in de brief, die was gehecht aan het
groentje dat is rondgegaan. Dus vanaf gisteren was het bekend. Dus het is
geen complete verrassing, maar hoe het dan gaat met de post bij de
verschillende fracties, is hun zaak. Het is echter wel degelijk als mogelijkheid geopperd, zodat je zeker weet dat daarover in de procedurevergadering wordt gesproken.
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. De VVD is ook niet blij met de gang van
zaken. Ik begrijp van u dat wij een spreektijd aanhouden van drie minuten.
Dit debat was ook bedoeld om de plenaire agenda te ontlasten en om die
extra tijd te krijgen, zijn wij hier naar toe gekomen. Dan vinden wij het
heel gek dat de tijd tot een uur wordt teruggeschroefd. Wij gaan even
kijken hoe het nu loopt en dan zien wij wel of wij ons bij de regeling van
werkzaamheden moeten gaan melden.
De voorzitter: Dat staat eenieder vrij. Ik concludeer dat iedereen drie
minuten spreektijd krijgt in de eerste termijn. Daarna zien wij wel hoe wij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

2

hiermee verder gaan. Daarmee zijn wij aan het einde gekomen van dit
ordedebat.
Ik geef het woord aan de heer Fritsma.
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Ik hoef niet te herhalen dat de PVV het
generaal pardon altijd al een ramp heeft gevonden. Het wangedrag van
tienduizenden nepvluchtelingen die tegen de regels in botweg weigerden
uit Nederland te vertrekken, is door dit kabinet beloond met een verblijfsvergunning. De afgelopen weken werd duidelijk dat de ramp van het
generaal pardon nog groter wordt, ten eerste doordat vreemdelingen die
niet voor de regeling in aanmerking kwamen daartegen in bezwaar en
beroep kunnen gaan en ten tweede doordat de regeling nog steeds doorloopt en volgens de staatssecretaris pas op 1 januari 2009 zal sluiten. Dat
is nota bene een jaar later dan de bedoeling was.
De bezwaarmogelijkheid staat in ieder geval open voor de duizenden
pardonners die binnen de oorspronkelijke doelgroep vielen, maar door
contra-indicaties geen verblijfsvergunning kregen. In september van dit
jaar ging het hierbij om 6000 personen, onder wie 1500 mensen die in
verband met gepleegde misdrijven niet voor de regeling in aanmerking
kwamen. Juist het vertrek uit Nederland van deze afvallers zou snel ter
hand worden genomen, maar juist dit kunnen wij nu wel vergeten.
Hoewel het bezwaar in beginsel niet in Nederland mag worden afgewacht,
is het rekken van het verblijf in Nederland heel makkelijk te regelen door
het bezwaarschrift te koppelen aan een verzoek om een voorlopige voorziening, een zogenaamd vovo-verzoek. De beslissing daarop mag namelijk
wel in Nederland worden afgewacht, wat de staatssecretaris voor het
gemak maar buiten beschouwing liet in haar brief. Het indienden van
bezwaarschriften en vovo-verzoeken is gesneden koek voor vreemdelingenadvocaten die het procedurestapelen toch al tot kunst hebben
verheven. Zie ook het astronomische aantal van 20 000 ingetrokken procedures van pardonners die wel een verblijfsvergunning kregen. Het is dus
duidelijk dat de afgevallen pardonkandidaten hun vertrek uit Nederland
wel degelijk kunnen uitstellen met de mogelijkheid om door te procederen. Daarom kan de staatssecretaris zich al niet aan haar toezegging
houden om het vertrek van de afvallers snel ter hand te nemen, zoals zij
heeft beloofd.
De Nederlandse samenleving blijft dus gewoon zitten met duizenden
afgevallen pardonkandidaten die op korte termijn niet verwijderbaar zijn.
Daarmee heeft de staatssecretaris van de toch al rampzalige pardonregeling een grote puinhoop gemaakt. Zij moet nu echt actie ondernemen
om ervoor te zorgen dat de afgevallen pardonkandidaten wel snel kunnen
worden uitgezet. De PVV roept haar op om er met een spoedwet voor te
zorgen dat de afgewezen pardonkandidaten niet kunnen doorprocederen
en zich dus niet buiten het terugkeerproces kunnen houden. Hoeveel
afgevallen pardonkandidaten zijn er tot nu toe eigenlijk vertrokken?
Daarmee bedoel ik aantoonbaar vertrokken, dus niet met onbekende
bestemming vertrokken of administratief afgemeld.
De pardonregeling loopt nog steeds door en stopt volgens de staatssecretaris pas op 1 januari 2009. Hoe is het mogelijk dat nog steeds nieuwe
burgemeestersverklaringen kunnen worden afgegeven om verblijf in
Nederland aan te tonen? Hoeveel van die verklaringen zijn er na 1 januari
2008 binnengekomen? Komen zij misschien nog steeds binnen en hoeveel
worden er nog verwacht? Ik roep de staatssecretaris op om alle na
1 januari 2008 afgegeven burgemeestersverklaringen niet in behandeling
te nemen en de vreemdelingen die deze daarna hebben ingediend of nog
gaan indienen zo snel mogelijk uit Nederland te verwijderen. Met die
datum van 1 januari 2008 had men immers al alle tijd om een verklaring te
bemachtigen.
De staatssecretaris wijst op de getroffen voorziening voor laatkomers, die
zich alsnog bij een gemeenteloket konden of kunnen melden. Hiermee kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

3

echter echt geen genoegen worden genomen, omdat zo’n loket zwaar in
tegenspraak is met het gestelde karakter van de regeling, namelijk dat
ambtshalve vergunningen worden verstrekt.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Voorzitter. Dit debat lijkt niets anders
dan een opzetje van de PvdA en het CDA. De Kamer krijgt een uurtje de
tijd om een zo belangrijk onderwerp te behandelen. Het onderwerp mag
dus eigenlijk helemaal niet worden besproken, maar moet vooral zo snel
mogelijk van tafel. Achterkamertjespolitiek heet dat. Ik ben bezorgd over
de enorme kosten van dit generaal pardon. In september was de stand 6
mld. Nu zien wij overvolle asielzoekerscentra, een IND die verdrinkt in
procedures en een staatssecretaris die de aanzuigende werking toegeeft,
maar dit toeschrijft aan de aangescherpte regelgeving van onze buurlanden. Waarom heeft de staatssecretaris dit goede voorbeeld niet
gevolgd?
Het generaal pardon voor 27 500 mensen zorgt voor veel kosten en een
extra belasting, onder andere van de woningmarkt. Nu blijkt de staatssecretaris ook nog steeds burgemeestersverklaringen in behandeling te
nemen. Die termijn liep toch af op 1 januari 2008? Ik sluit mij graag aan bij
de woorden van de heer Fritsma, die verzocht om ervoor te zorgen dat
allen die na 1 januari 2008 nog een burgemeestersverklaring hebben
gekregen een vergunning wordt geweigerd. Kennelijk laat de staatssecretaris haar oren hangen naar de eigenzinnige opstelling van een aantal
burgemeesters. Zij volgen op dit dossier hun eigen beleid en lappen de
Haagse regels aan hun laars. Hoe kan dit en hoe gaat de staatssecretaris
dit voorkomen in de toekomst?
Er is inmiddels sprake van honderden extra toelatingen via deze burgemeestersverklaringen. De staatssecretaris merkt op dat 27 500 mensen het
maximum is. Hoezo? Kan zij mij duidelijk maken om hoeveel extra
gevallen het nu gaat? Welk eindtotaal hanteert de staatssecretaris voor het
generaal pardon? Wat zijn de extra kosten? Welke redenen kan zij geven
om te rechtvaardigen dat de afgesproken regeling werd opgerekt en niet
volgens afspraak werd uitgevoerd? Het was toch nooit de bedoeling om
van het generaal pardon een openeinderegeling te maken met een ongelimiteerde toestroom van kansarmen naar ons land? Dat heeft het CDA ons
tenminste steeds voorgehouden.
Daarbovenop komt de uitspraak van de Raad van State om asielzoekers
die geen aanbod hebben gekregen voor het generaal pardon een proceduremogelijkheid te bieden. Dat was voorspelbaar. Om hoeveel gevallen
gaat dit? Krijgen deze mensen weer opvang? Kan de staatssecretaris mij
verzekeren dat zij die per definitie niet krijgen? Wat kost dit? Ik zie de
staatssecretaris zo voor mij in een interview zeggen: ja, burgemeesters
zeiden tegen mij dat zij mensen die op 2 januari een aanvraag indienen
niet konden weigeren, want het gaat tenslotte om een generaal pardon.
Wat gebeurt er als gemeenten op 2 januari 2009 nog steeds verklaringen
afgeven en nog steeds hun medewerking weigeren?
Genoeg is genoeg. Er is een economische crisis. Het aantal voedselbanken en hun klanten stijgt steeds verder. De regering laat de grenzen
echter wijd open staan en is niet in staat de toestroom van gelukzoekers in
te dammen. Wij eisen dat hier zo snel mogelijk een eind aan komt.
De heer De Wit (SP): Bedoelt u nu dat door de uitspraken van de Raad
van State of het gedrag van burgemeesters mensen ineens uit het buitenland naar Nederland zijn gekomen en alsnog claimen onder het pardon te
vallen? Of gaat het om de oude groep, de afgebakende groep van 30 000,
waarvan een aantal mensen alsnog proberen onder het pardon te vallen,
op de manier die u schetste?
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ten eerste was de groep niet afgebakend. Dat was nu juist de vraag ...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

4

De heer De Wit (SP): Het ging om de oude gevallen van de Vreemdelingenwet, zoals u weet.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Het was nog steeds onduidelijk wat het
totaal aantal mensen zou zijn, omdat gemeenten allerlei opvang hebben
gerealiseerd. Over die 30 000 kan nooit 100% zekerheid zijn gegeven. Als
de staatssecretaris dat wel heeft gedaan, heeft zij de Kamer verkeerd
geïnformeerd; dat klopt niet. Daarnaast komen er natuurlijk mensen terug
uit het buitenland. Natuurlijk komen er allerlei mensen terug die zowel in
opvang van gemeenten als in opvang van particulieren zaten. Zij komen
zich nu melden. Die discussie hebben wij al eerder gehad en dat is precies
wat voorspeld was. Ik ben heel benieuwd naar de antwoorden van de
staatssecretaris.
De heer Spekman (PvdA): Misschien ben ik een beetje raar geworden,
maar ik heb in mijn geheugen staan dat mevrouw Verdonk heeft voorspeld dat 200 000 mensen hiernaar toe zouden komen. Dit getal benadert
in de verste verte niet die 200 000. Erkent mevrouw Verdonk dat?
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik heb het gehad over de aanzuigende
werking van een pardonregeling. Die zie ik op dit moment bijvoorbeeld
terug in de bezetting van de asielzoekerscentra. Die puilen uit. De werkelijke bezetting daarvan is ongelooflijk. Dat is ook nog een leuke vraag aan
de staatssecretaris: wat is de werkelijke bezetting van de asielzoekerscentra in Nederland? Volgens de informatie die ik krijg, is die ver boven de
100%. Dus wij zullen zien waar het uiteindelijk op uitdraait. Aan het eind
van de vier jaar rekenen wij af.
De heer De Wit (SP): Voorzitter. De uitspraken van de Raad van State over
de beroepsmogelijkheid die nu bestaat voor vreemdelingen die een
beroep doen op de pardonregeling waren te voorzien. Immers, een staatssecretaris of een minister kan wel zeggen: ik stuur u een brief en u mag
niet in beroep gaan, dan nog maakt de rechter in Nederland gelukkig uit of
de in de brief meegedeelde beslissing een voor beroep vatbare beschikking is en of je daartegen in beroep kunt gaan. Dat laten wij in Nederland
aan de rechter over. Dat is maar goed ook en dat is dus nu gebeurd. Het
was echter te verwachten, zoals mijn fractie al een jaar geleden bij het
bespreken van het pardon heeft gezegd. Het gaat natuurlijk wel om een
zaak die voor vreemdelingen belangrijk is, namelijk om de vraag of zij in
aanmerking kunnen komen voor een vergunning op grond van het generaal pardon.
Van de oplossing die de staatssecretaris zelf had voorzien, te weten de
mvv-procedure en de reguliere procedure, heeft de Raad van State naar
mijn idee terecht gezegd dat die niet adequaat was. Bovendien moeten wij
niet vergeten dat de eisen die aan het generaal pardon worden gesteld, of
de criteria die daarvoor gelden nog volstrekt overeind staan, ondanks de
uitspraken die de Raad van State nu heeft gedaan. Zo begrijp ik althans de
uitspraak van de Raad van State en ook de contra-indicaties. In dat opzicht
is er inhoudelijk niets aan veranderd. Mensen kunnen alleen in beroep het
oordeel van de rechter vragen. Dat is in een rechtstaat een goed principe.
Ik heb mij verbaasd over de ophef die wordt gemaakt over de burgemeestersverklaring, omdat de staatssecretaris in het schriftelijk overleg van
13 mei 2008 schrijft dat er in overleg met de burgemeesters een afspraak
is gemaakt dat men een zekere uitloopperiode heeft. Daarvan hebben
gemeenten gebruik gemaakt om een aantal mensen onder de regeling te
laten vallen. Op zichzelf roept dat bij mij de vraag op waar dit aantal
precies vandaan komt. In ieder geval hebben de burgemeesters van
Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag gebruik gemaakt van deze
mogelijkheid. Sterker nog: nadien is er overlegd over het openen van een
permanent loket voor de vier grote gemeenten om het voor mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

5

makkelijker te maken om hun paperassen in te dienen en het verzoek te
laten behandelen. Met andere woorden: de Kamer is er gewoon bij
geweest. Wij hebben gewoon dat verslag gekregen. Voor mijn fractie was
dat geen aanleiding om daarover een debat aan te vragen. Wij hebben het
zelf gezien. De burgemeesters van alle politieke pluimage, van alle grote
steden hebben er driftig gebruik van gemaakt. Het was dus openlijk
bekend.
Het is goed dat de staatssecretaris zegt: op 1 januari 2009 zetten wij er een
punt achter. Dat geeft in ieder geval de nodige helderheid. Ik wil uitdrukkelijk aan de staatssecretaris vragen inzicht te geven in de toestroom van die
mensen. Waar komen zij precies vandaan? Hoeveel zijn het er? Wat zijn de
verwachtingen op dat punt?
De heer Van de Camp (CDA): Ik heb zelden een SP gehoord die zo dicht
bij de coalitie staat als hedenavond, maar met de kerstgedachte in het
hoofd kan in het politieke spectrum natuurlijk wel wat veranderen.
Waarom heeft de heer De Wit het beroep niet aan de orde gesteld bij de
plenaire behandeling van het generaal pardon? Ik heb de Handelingen
erop nagelezen, maar hij heeft niet gewaarschuwd dat er beroep kon
worden ingesteld.
De heer De Wit (SP): Ik heb daar al vaker voor gewaarschuwd, als ik het
al niet in de plenaire vergadering heb gezegd. Ook op andere terreinen is
aan de orde geweest dat je niet kunt uitsluiten dat iemand aan de rechter
een oordeel vraagt en dat hij tot de conclusie komt dat een beschikking
voor beroep vatbaar is, wat wij ook proberen om procedures te versnellen. Het is overigens volkomen terecht dat je snel een beslissing probeert
tot stand te brengen. Dat laat onverlet dat alle eisen van het pardon
vervolgens moeten worden getoetst, maar iemand heeft dat recht. Ook al
zeggen wij dat hij dat niet heeft, dan kan de rechter toch uitmaken dat het
wel zo is. Nogmaals: dat is ook mijn overtuiging geweest bij het begin van
de pardonkwestie.
De heer Spekman (PvdA): Voorzitter. De PvdA was, is en blijft gelukkig
met pardonregeling, omdat het voor 27 500 pardonners en voor de hele
samenleving heel veel heeft betekend. Heel veel van deze mensen waren
hier immers volstrekt legaal of waren met onbekende bestemming
vertrokken. Zij waren echter niet van het financiële lot van Nederland af,
zoals sommige andere partijen ons soms op een heel creatieve manier
voorrekenen. Het zijn er ook geen 200 000 geworden, maar het zijn er
tussen de 30 000 en 27 000 geworden. Dat zijn heel andere getallen. Zelfs
nadat De Telegraaf had gekopt dat de toestroom lag aan het generaal
pardon, kon je de dag daarna in de krant lezen dat de toestroom toch
vooral had te maken met categoriaal beleid. Daar hebben wij hier over
gesproken en daar is het beleid op aangepast. Voor die informatie moet je
echter twee dagen achter elkaar de krant lezen.
Vervolgens doet de Raad van State een uitspraak, want zo zit Nederland in
elkaar. Dan kunnen wij hoog of laag springen, maar dat is dan een gegeven waar wij mee moeten werken. De staatssecretaris meldt in de brief
dat nu een aantal bezwaarschriften lopen en dat er 700 in de beroepsfase
zitten. Wanneer zijn deze zaken afgerond? Zorgt deze kwestie voor extra
belasting van de IND? Uiteindelijk gaat het immers hierom: hoe gaan wij
om met de ontstane situatie, die nu eenmaal gegeven is in onze rechtstaat? Gelukkig is Nederland een rechtstaat, want anders zouden wij allemaal minidictatortjes worden en daar zouden wij allemaal niet gelukkiger
van worden.
Ik was verbaasd over de burgemeestersverklaringen, maar dat was ten
onrechte. Als ik de schriftelijke behandeling, waar de heer De Wit al uit
citeerde, namelijk beter had gelezen, dan had ik het kunnen weten. Zo
simpel is het. Dus ik beschouw het als een gegeven en vind het op zichzelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

6

getuigen van goede samenwerking dat er voor deze methode is gekozen.
Deze methode heeft ook kostenbesparend gewerkt en ervoor gezorgd dat
allerlei mensen die hier ondergedoken zaten maar wel aan de criteria
voldeden, recht krijgen op deze regeling. Ik ga ervan uit dat er uiteindelijk
een deadline wordt gesteld. Dat vind ik goed en terecht. Ik neem aan dat
de gevallen ondertussen niet met een valbijl worden afgehakt, maar zorgvuldig worden gewogen. Dat is natuurlijk cruciaal.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik wil het even hebben over die 200 000.
Het feit dat de regering van een land een generaal pardon verleent aan
een aantal mensen heeft een aanzuigende werking. Dat staat vast, zeker
als je kijkt naar het COA of de asielzoekerscentra, die uitpuilen. Is de heer
Spekman daarvan op de hoogte?
De heer Spekman (PvdA): De vorige kabinetsperiode heeft mevrouw
Verdonk ook een klein pardon gegeven. Dat was alleen net niet effectief
genoeg. Daar is echter geen aanzuigende werking uit gebleken. Ook uit
het huidige generaal pardon is geen aanzuigende werking gebleken,
anders dan uit het categoriaal beleid, waar de Kamer ooit keuzen in had
gemaakt, ook de partij waarvan mevrouw Verdonk in het verleden deel
uitmaakte. Nu heeft hierin een herziening plaatsgevonden. Maar van
200 000 mensen, waar het ooit in de Kamerdebatten over ging, is in de
verste verte geen sprake, nu niet en ook morgen niet ...
De heer Fritsma (PVV): De heer Spekman zei net iets interessants, namelijk dat de meeste pardonners helemaal niet illegaal maar legaal in Nederland waren en dat klopt. Dat komt natuurlijk door die tienduizenden openstaande procedures. Hoe beoordeelt de PvdA het dat het in Nederland
mogelijk is dat je vijftien jaar lang procedure op procedure kunt stapelen
om je verblijf in Nederland te rekken? Hoe wil de PvdA-fractie omgaan
met de vreemdelingen die dat natuurlijk als gevolg van dit generaal
pardon zullen blijven doen?
De heer Spekman (PvdA): Mijnheer Fritsma, wij voeren zo meteen het
debat dat u misschien nu liever niet voerde, omdat u vindt dat dit langer
had moeten duren. Dat is echter een ontzettend belangrijk debat, want dat
gaat juist over de vraag: hoe verbeteren wij de procedure zodanig dat wij
zo weinig mogelijk herhaalverzoeken krijgen? Dat hangt af van de manier
waarop de wet nu is vormgegeven en overigens ook van de manier waarop wij deze procesmatig inrichten. Veel van de vertragingen ontstaan
immers doordat de rechter soms heel lang doet over de beoordeling en
soms ook doordat de IND zomaar iemand doorschuift van de verkorte
procedure naar de verlengde procedure. Dus het is een mythe dat alle
vertraging standaard ligt aan de asielzoeker. Over de gevallen waarin dat
wel aan de asielzoeker ligt, gaat het gesprek zo meteen. Dan praten wij
over een andere, betere en effectievere aanpak. Dat vind ik ook noodzakelijk en dit kabinet neemt die handschoen op.
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. De VVD was, is, en blijft tegen deze
pardonregeling. Die is echter al een heel eind op streep dus praten wij
over de vraag: waar staan wij nu? Ik heb ook helemaal geen zin om oude
koeien uit de sloot te halen; ons standpunt daarover is bekend.
Nu gaat het over de mogelijkheid tot bezwaar. Wat zijn de aantallen? Wij
begrijpen uit brieven en uit de media dat er een groep van 1500 mensen is
waar een bezwaar voor loopt en dat in totaal een mogelijke groep van
5900 à 6000 mensen alsnog een bezwaar kan indienen. Is dat het aantal
waar het over gaat? Kan het nog groter worden? Durft de staatssecretaris
nu te zeggen: hier zal het dan ook bij blijven? Of komt er straks nog ergens
een lijk uit de kast gevallen? Ik had daar graag helderheid over, want het
zijn natuurlijk wel mensen die onder de pardonregeling zijn gevallen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

7

mede doordat zij procedure na procedure na procedure zijn aangegaan.
Wat gebeurt er nu? Wij geven hun een mogelijkheid tot procederen. Dus
dat is een beetje de kat op het spek binden. Daar hebben wij echter de
Raad van State voor. Dat is de trias politica. Aan ons is de taak om het een
en ander in het volgende overleg zo veel mogelijk dicht te schroeien.
Overigens verbaasde mij dat partijen die voor de pardonregeling waren
nu zeggen: wij zagen het allemaal aankomen. Het was dan toch wel
handig geweest als zij dat iets objectiever hadden aangepakt. Dan waren
de partijen wat eerlijker geweest over de mogelijke consequenties van een
pardonregeling.
De burgemeestersverklaringen worden afgegeven tot 1 januari van het
komende jaar in plaats van 1 januari 2008. In het regeerakkoord is het
generaal pardon geregeld. Wij weten dat de CDA-fractie daar wat moeite
mee had, maar zij heeft zich daarnaar geschikt. Als je alle verslagen echter
terugleest, dan zie je dat de heer Van de Camp op 7 juni 2007 heel duidelijk heeft gezegd dat die regeling scherp is omkaderd en dat het daar dan
ook bij moet blijven. Het was namelijk ook niet het ding van het CDA.
Waarom is er dan nu deze uitbreiding? Op pagina 10 van de schriftelijke
ronde van mei, waaraan is gerefereerd, wordt wel degelijk naar aanleiding
van vragen van de CDA-fractie gemeld dat de einddatum is vastgesteld op
1 januari 2008. Er staat op een gegeven moment ook: een aantal gemeenten heeft met toestemming van de IND kenbaar gemaakt nog enige tijd
nadien nodig te hebben voor een nader onderzoek naar het feitelijk
verblijf van vreemdelingen in 2006. De burgemeestersverklaringen die
dan overblijven, zijn natuurlijk wel een probleem. Uit de originele opzet en
het stuk van de staatssecretaris blijken de burgemeestersverklaringen te
zijn bedoeld als een uitdrukkelijke verklaring van de burgemeester dat
mensen bekend zijn bij de gemeente en daar sinds 2006 aantoonbaar
verbleven in de noodopvang. Wij waren niet voor deze constructie, maar
de staatssecretaris heeft die verzonnen omdat de burgemeesters naar
haar mening een goed inzicht hadden in de lokale situatie. Als wij de
huidige situatie goed begrijpen, gaat men vanuit heel Nederland naar die
G4-loketten. Dus hoe gaat de staatssecretaris de originele burgemeestersverklaringen overeind houden? De burgemeesters van de G4 hebben
immers geen enkel idee van welke mensen er in de noodopvang elders
zaten. Graag had ik hier een uitdrukkelijk antwoord op.
Voorzitter. Volgens de VVD was de regeling duidelijk; 1 januari 2008 was
het einde. Wij delen ook de mening die door de heer Van de Camp in De
Telegraaf is verwoord: de verstrekte vergunningen moeten ongeldig
worden verklaard. Wij moeten de regeling dus op die afgesproken datum
stopzetten. Wij zijn dan ook heel benieuwd naar de stellingname van de
CDA-fractie vandaag in deze discussie.
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Ook de SGP-fractie heeft zich
steeds een tegenstander betoond van het generaal pardon. Onze lijn was
en is: maatwerk voor schrijnende gevallen, maar geen afzonderlijke regeling. Een van de nadelen of risico’s van zo’n bijzondere regeling is een
verdere juridisering, die wij in feite zich nu weer zien voltrekken. Het was
duidelijk dat wij in een juridisch schemergebied waren terechtgekomen
inzake de rechtsbescherming van degenen die naar hun mening ten
onrechte niet in aanmerking komen voor een pardonaanbod. De uitspraak
van de Raad van State, de directe aanleiding voor dit overleg, is ingrijpend maar niet verrassend. In het licht van de regels van het bestuursrecht, het centrale besluitbegrip, de rechtshandelingen, de rechtens relevante handelingen, zoals het in de uitspraak wordt aangeduid, en welke
termen je daar allemaal aan wilt verbinden, is wat nu gebeurt bepaald
geen donderslag bij heldere hemel. De uitspraak van de Raad van State is
heel goed te begrijpen. In feite is het andersom: in de constructies is tot
nu toe geprobeerd om te omzeilen wat normaal gesproken voor de hand
ligt, namelijk dat bezwaar en beroep voor je openstaat als je ergens niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

8

voor in aanmerking komt. Niet alleen voor de regeling van het generaal
pardon, maar ook voor deze uitspraak van de Raad van State geldt dat dit
gewoon de realiteit is waar wij mee te werken hebben, of je het nu leuk
vindt of niet. Het gaat om uitspraken in hoogste instantie, waar nu
gewoon verder een goede invulling aan moet worden gegeven. Zo werkt
het in een rechtstaat. Welke consequenties heeft dit nu echter voor de
werkvoorraden? Hoe vindt de afhandeling plaats? Vindt er geen verdringing plaats? Bestaat niet het risico dat de afwikkeling van deze zaken leidt
tot nieuwe vertragingen in nieuwe zaken?
Dat 1 januari 2009 nu ineens leek te gelden voor de burgemeestersverklaringen vond ik verrassender dan de uitspraak van de Raad van
State. Als anderen het zeggen, zal die datum best wel ergens tussen de
kleine lettertjes zijn uit te halen. Mijn beeld uit de stukken is echter veel
meer dat 1 januari 2008 de datum was en dat daarop dan weer een uitzondering bestond om in bijzondere gevallen tot een verlenging te komen
met de gemeente. Ik had niet het beeld dat nu meer oprijst, namelijk dat
het allemaal nog loopt en dat de regeling pas op 1 januari 2009 wordt
gesloten. Is dat niet merkwaardig? Waarom is deze aanzienlijke verruiming niet explicieter meegedeeld aan en bediscussieerd met de Kamer?
Deze verruiming geeft wellicht ook weer risico’s voor eventueel misbruik
omdat mensen zich door het tijdsverloop erop gaan instellen. Als die
datum voor een aantal mensen die onder de pardonregeling vallen op
1 januari 2008 is gesteld en voor anderen op 1 januari 2009, in hoeverre
leidt dat dan niet tot rechtsongelijkheid, die een juridisch risico met zich
brengt? Kunnen mensen niet zeggen: voor mij gold wel 1 januari 2008 en
niet 1 januari 2009? Of kan iedereen van deze mogelijkheid gebruik maken
om zich nog tot 1 januari 2009 te melden bij G4-loketten? Ik wil niet de
vergelijking trekken met brillen en contactlenzen, maar in hoeverre is nu
nog een hausse te verwachten van mensen die 1 januari 2009 zien
aankomen en daardoor nu een poging gaan doen om alsnog via deze
route aan een vergunning te komen?
De heer Van de Camp (CDA): Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie in
de Tweede Kamer was op 3 december buitengewoon onaangenaam
verrast door de uitspraak van de Raad van State over de mogelijkheid tot
beroep inzake het generaal pardon en was vervolgens ook onaangenaam
verrast door het artikel in De Telegraaf van zondag 7 december over de
burgemeestersverklaringen in Den Haag. De centrale vraag die ik vanavond aan de staatssecretaris wil stellen is: welke fout hebben wij – daar
reken ik dan ook even de coalitiepartijen toe – rond de beroepsgang
gemaakt? Zowel in de algemene overleggen als in het plenaire debat heb
ik meerdere keren gevraagd: is het voldoende afgegrensd? Ik ging ervan
uit dat de aanbodconstructie van de IND een garantie was dat er verder
geen beroepsmogelijkheden waren. Waarom hebben wij dit op dat
moment niet gezien, ondanks de uitstekende juristen op het ministerie
van Justitie? Ik doe nu niets af aan de uitspraak van de Raad van State. Ik
meen dat de heren Van der Staaij, Spekman en Zijlstra daar wijze woorden over hebben gesproken, ook in het kader van de trias politica. Het
generaal pardon is echter een uitzonderingsregeling en brengt bepaalde
afwijkingen van het recht met zich. Waarom hebben wij die indertijd niet
goed afgedicht?
Welke werkbelasting brengt deze kwestie met zich? De staatssecretaris
doet daar vrij luchtig over. Zij zegt dat het gaat om 1500 gevallen, waarvan
750 in behandeling zijn, dat er misschien nog een paar bij zullen komen en
dat het dat dan wel is. Ik ben daar helemaal niet zo gerust op. Wij kennen
onze asieladvocatuur. Die is heel ijverig en weet dit uit te mergelen.
Dan kom ik op de terugkeerbelemmeringen. Mag je je beroep in Nederland afwachten? Het antwoord is: nee. De heer Fritsma brengt nu echter
terecht de voorlopige voorziening op. Wat is daarvan het gevolg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

9

Ik vond de mededeling over de burgemeestersverklaringen – ik gebruik
het zware woord toch even – «weggemoffeld» in de brief van 13 mei. Ik
heb haar niet gezien. In dat opzicht heb ik gefaald als controleur van de
regering. Ik meen echter dat zo’n belangrijke mededeling over de uitbreiding van het generaal pardon wel wat explicieter aan de Kamer had
kunnen worden medegedeeld. Ik hoor van verschillende collega’s, ook
hier naast mij, dat je een en ander toch wel tussen de regels door moet en
had kunnen lezen. De tweede centrale vraag op dit punt is dan ook: waar
praten wij eigenlijk over? Praten wij over een drietal aanvullende verzoeken? De heer De Wit beweert nu weer dat het in de brief staat. Dan zeg ik:
nee, het staat niet in de brief, want die was gedateerd op 13 mei en het is
inmiddels 12 december. De opmerkingen van de heer Van Aartsen waren
meer gerelateerd aan 12 december dan aan 13 mei. Dus ik wil graag
weten waar wij over praten.
Dan kom ik op de rechtsongelijkheid. Wat is je positie als je asielzoeker
bent in Ulft en je niet weet dat er een G4-loket is?
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik heb hier ook een stukje uit de krant,
waarin Tweede Kamerlid Van de Camp wordt geciteerd.
De heer Van de Camp (CDA): Dat ben ik.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Daarom spreek ik u ook aan. U zegt dat
de honderden uitgeprocedeerde asielzoekers die dit jaar nog een pardonvergunning hebben gekregen, die vergunning van het CDA moeten inleveren. Het CDA wil dat de vergunningen die zijn verstrekt na 1 januari
2008 ongeldig worden verklaard. Ik hoor daar graag uw mening over.
De heer Van de Camp (CDA): Dat is een volstrekt juist citaat in De Telegraaf en ik was dat ook van mening op 8 december. Ik heb mij inmiddels
echter ook nader georiënteerd en ik loop tegen dezelfde rechtsbescherming aan als de rechtsbescherming die wij net hebben gehad bij de
beroepsmogelijkheden van de uitspraak van 3 december. Dus ik ben er
nog steeds voorstander van dat die vergunningen worden ingetrokken,
maar dat kan domweg niet, omdat je dan tegen de rechtsbescherming van
de Raad van State aanloopt. Om u optimaal te bedienen wil ik best in het
kader van de trias politica een motie indienen, maar dat heeft geen enkele
zin. Bovendien lijkt het mij niet verstandig om de Raad van State, het
hoogste rechtsorgaan op dit punt, te gaan tarten.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Kortom: dat was stoere praat van het
CDA.
De heer Van de Camp (CDA): Mevrouw Verdonk, ik spreek u nog wel. Op
uw fileoplossing wachten wij ook nog steeds.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Voorzitter. Als de heer Van de Camp het
belang van dit onderwerp niet begrijpt, dan stelt hij mij zeer teleur en het
CDA stelt mij al teleur.
De heer Zijlstra (VVD): Het argument van de heer Van de Camp kan ik in
juridische zin nog volgen. Het is nu 15 december en volgens mij lopen er
nog steeds procedures. Ik begrijp dat als wij via de regeling van werkzaamheden naar de plenaire zaal gaan en daar vragen om de regeling per
onmiddellijk stop te zetten, het CDA dat verzoek steunt. Klopt dat?
De heer Van de Camp (CDA): Welke regeling bedoelt u?
De heer Zijlstra (VVD): De regeling waardoor tot 1 januari 2009 een
uitzondering is gemaakt. Dus ook de komende twee weken zijn mensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

10

nog in staat zich onder de regeling te laten inschrijven. Dat zijn dus
nieuwe gevallen. Als de Kamer per heden vraagt om dat stop te zetten,
dan komen die mensen daar niet meer voor in aanmerking. Gaat het CDA
daarin mee?
De heer Van de Camp (CDA): Ik zal eerst even het antwoord afwachten
van de staatssecretaris in de eerste termijn. Als wij een contactlenzen- en
brillenclaim krijgen, zoals de heer Van der Staaij het verwoorde, dan meen
ik dat wij een ernstig probleem hebben.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Voorzitter. Op 3 december leek er in
ieder geval van sommige delen van de trias politica niet veel over, als ik
denk aan de regeling van werkzaamheden en de woorden als schandalig
en dergelijke die daar werden gebezigd. Volgens GroenLinks moet deze
rechterlijke uitspraak worden gerespecteerd. Zo simpel is het.
Ook mijn fractie kan zich herinneren dat wij bij een aantal gelegenheden
erop hebben gewezen dat er een kans was dat men met het ambtshalve
toekennen wel eens op problemen zou kunnen stuiten, dat dit ambtshalve
toekennen zou kunnen leiden tot beslissingen waartegen bezwaar en
beroep zou kunnen bestaan. Wij zeiden dat niet voor niets; dat was ook
gebaseerd op de recente voorgeschiedenis. Daarmee doel ik op de
eenmalige regeling asiel of de 14-1-brieven, waarvoor toenmalig minister
Verdonk onder andere verantwoordelijk was en waarvan de Raad van
State in 2004 eveneens concludeerde dat dit een besluit was in de zin van
de Algemene wet bestuursrecht waartegen bezwaar en beroep openstond. In hoeverre heeft het ministerie van Justitie, waar toch een hele
hoop juristen rondlopen, deze mogelijkheid zien aankomen? Ik kan mij
niet voorstellen dat dit absoluut niet het geval is geweest. Hoe heeft de
juridische onderbouwing van het besluit om te werken met die ambtshalve toekenning er precies uitgezien? Als ik zie wat er nu ligt, kan ik mij
niet voorstellen dat het enorme problemen zal opleveren. In Utrecht gaat
het om 125 mogelijke zaken. Ik heb begrepen dat de rechterlijke macht in
Utrecht daar geen enkel probleem mee heeft. In hoeverre beschikken de
IND en de rechterlijke macht over de capaciteit om deze zaken op een
ordelijke en snelle manier af te handelen?
Mijn fractie had meer vragen over die burgemeestersverklaringen. Wij
dachten dat er wel mogelijkheden waren voor aanmeldingen nadien,
maar alleen als er nader onderzoek moest worden gedaan om te bezien of
deze valide waren. Daarbij ging het niet om nieuwe aanmeldingen. Gaat
het in dit jaar om volledig nieuwe aanmeldingen of om aanmeldingen
waarnaar dit jaar nader onderzoek moest worden gedaan?
Mij verbaasde ook dat hier sprake was van een G4-loket. Hierbij sluit ik mij
aan bij de vraag van de heer Van de Camp. Ik mag toch aannemen dat dit
niet leidt tot het probleem dat men in de rest van het land geen mogelijkheid heeft tot bezwaar of beroep en in de G4 wel. Waarom wordt dan wel
een uitzondering gemaakt voor de G4?
De heer Zijlstra (VVD): Wij horen het zo meteen van de staatssecretaris,
maar de VVD heeft begrepen dat iedereen naar het G4-loket wordt doorverwezen. Zo staat het ook in de stukken. Bent u ook van mening dat
daarmee de burgemeestersverklaring zoals die is opgezet compleet niet
meer voldoet aan de beschrijving in de asielregeling? De burgemeestersverklaring moet immers gebaseerd zijn op de kennis van de burgemeester
van de lokale situatie. Dat geldt per definitie niet voor mensen elders uit
het land die zich melden bij een G4-loket. Wat vindt u daarvan?
Mevrouw Azough (GroenLinks): Dat is inderdaad een serieuze vraag. Ik
ben ook benieuwd hoe dat onder andere door de staatssecretaris is opgelost. Dus ik sluit mij aan bij uw vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

11

De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. De ChristenUnie is één van die
partijen die heel erg blij was met het generaal pardon. Wij hebben het nu
over de afhechting van de laatste zaken van het pardon. Zo komt het een
beetje op mij over. Niemand staat er bij stil, maar wij zijn er ruim een jaar
mee bezig en wat het procedurele gedeelte van het werk betreft, zijn wij
bijna klaar. Dat is wel bijzonder. Daarvoor geef ik een compliment aan de
staatssecretaris. Er zijn nog wel een paar dingen waar wij ons nu zorgen
over maken.
Allereerst hebben wij te maken met de uitspraak van de Raad van State.
Ook mijn fractie hoopte oprecht dat dit een regeling zou zijn die niet tot
gevolg zou hebben dat wij nog een hele serie zaken zouden krijgen. Dus
wij vinden het jammer dat het zo gaat, vooral als wij horen dat het toch
best om een aardig aantal zaken gaat op dit moment, namelijk zo’n 1500.
De criteria voor het generaal pardon zijn niet zo bar ingewikkeld. Dat zijn
er meen ik zo’n stuk of zes. Dat is een redelijk makkelijk lijstje om snel
naast een geval te leggen. Hoe ingewikkeld is zo’n zaak nu precies?
Hoeveel tijd gaat er per zaak in zitten? Waar zitten de complicaties?
Wat de burgemeestersverklaringen betreft, was ik weer wat verbaasd dat
men allemaal zo verbaasd was. Ik had allang ergens opgepikt, volgens mij
ook tijdens een paar werkbezoeken, dat de G4 inderdaad de taken hadden
overgenomen van de kleinere gemeenten en dat daar de burgemeestersverklaringen werden verzameld en van daaruit naar de ministeries zouden
gaan. Zo zou die stroom een beetje worden gekanaliseerd. Ik was er niet
zo erg verbaasd over en nu is iedereen daar enorm van geschrokken. Dat
begrijp ik niet; ik vind het vrij logisch. Aangezien er nu zo veel vragen over
zijn en wij er nu mee stoppen, vroeg ik mij wel af hoe hierover nu precies
is gecommuniceerd. Ik ga er wel van uit dat de aanvragen om een burgemeestersverklaring van allen die ervan uitgingen dat zij nog tot eind dit
jaar hadden om zo’n verklaring rond te krijgen, nog gewoon worden
behandeld.
Antwoord van de staatssecretaris
Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor hun
opmerkingen en vragen. Ik begin met het beantwoorden van de vragen
over de uitspraak van de Raad van State. Dat is een richtinggevende
uitspraak geweest, althans dat waren er twee op 3 december jl. Het was
een domper voor mij, niet omdat ik er helemaal geen rekening mee had
gehouden, maar omdat ik had gehoopt dat de Raad van State anders zou
oordelen. Overigens heeft de Raad van State er heel lang over gedaan om
deze uitspraken te doen; de raad heeft het zo’n maand of vijf in beraad
gehad. Het ging in beide gevallen om vreemdelingen die onder de oude
wet asiel hebben aangevraagd, dus in beginsel behoorden zij tot de doelgroep van de regeling. Er was geen sprake van ononderbroken verblijf en
daarom hebben deze mensen geen aanbod gekregen van de IND. Dus de
zaken waren wel bekeken, maar de betrokkenen hebben geen ambtshalve
aanbod gekregen. Uiteindelijk hebben deze mensen zelf de stap gezet om
de interne stukken van die beoordeling, de minuut, op te vragen. Daaruit
blijkt dat zij zijn beoordeeld, maar omdat zij niet ononderbroken in Nederland aanwezig zijn geweest, kregen zij geen aanbod en zijn hun dossiers
op een andere stapel gelegd. Daar hebben zij bezwaar tegen gemaakt. Dat
bezwaar heeft de IND niet ontvankelijk verklaard, volgens afspraak.
Volgens onze interpretatie en zoals wij de regeling hebben gemaakt, werd
aan een vreemdeling niet uitdrukkelijk schriftelijk gemeld dat aan hem niet
ambtshalve een aanbod werd gedaan. Wij vonden dat een vreemdeling
dat vervolgens ook niet aan de orde kon stellen door een aanvraag voor
verlening van een verblijfsvergunning in te dienen of door bezwaar te
maken tegen het niet krijgen van een aanbod. Wij dachten: als iemand het
toch wil proberen en niets hoort en lang wacht, dan kan dat via de reguliere route. Daar hebben wij de M50-loketten voor. Daar moeten de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

12

mensen leges betalen en zij krijgen de mvv tegengeworpen, zoals alle
andere mensen in Nederland zonder een mvv die een vergunning
aanvragen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft geoordeeld
in die uitspraken van 3 december dat dit een onvoldoende adequate
rechtsgang was en dat de weg van het bezwaar wel degelijk openstaat
tegen wat de Raad van State noemt: de feitelijke handeling van een beoordeling omtrent het al dan niet in aanmerking komen voor een vergunning
onder de regeling. Dus de raad heeft gezegd dat het een rechtens relevante handeling is waartegen mensen bezwaar moeten kunnen maken.
Wij hebben gezegd: zij kunnen alsnog een verblijfsvergunning aanvragen.
Daarvan heeft de Raad van State gezegd: dat is geen adequate rechtsgang. Dat is gebeurd. Daardoor moeten de betreffende zaken, van de
mensen die hebben gevraagd waarom zij geen aanbod hebben gekregen
en of zij wel zijn beoordeeld, alsnog inhoudelijk worden bekeken door de
IND. Dat zijn op dit moment 1500 zaken. Daarvan zitten 700 zaken al in de
beroepsfase en die zullen wij dan ook terugnemen en beoordelen. De
uitspraak van de afdeling is relevant voor alle vergelijkbare zaken, waarin
bezwaar is gemaakt tegen het niet doen van een aanbod.
De IND gaat op korte termijn de beschikkingen die ten grondslag liggen
aan deze beroepen intrekken. Dan gaan wij dus over tot die inhoudelijke
beoordeling. Dat gaan wij projectmatig en snel doen. Daar worden
mensen voor vrijgesteld. Wij menen dat het snel kan, omdat de criteria
van de regeling bekend zijn en de inhoudelijke beoordeling van de zaken
niet tot een ander oordeel zal leiden, aangezien deze al eens door de IND
zijn bekeken. Dus als mensen nu via het bezwaar nog een keer een
uitspraak willen horen, dan zal de IND tot dezelfde conclusie komen,
namelijk: wij hadden uw zaak al bekeken en vanwege de contra-indicaties
heeft u geen aanbod gekregen. Ook in deze gevallen zal de conclusie in
bezwaar luiden: u voldoet niet aan de criteria.
De uitspraken van de Raad van State gaan echter niet over de inhoud van
de regeling en dus ook niet over de voorwaarden waardoor vreemdelingen geen verblijfsvergunning hebben gekregen. Dus ik verwacht ook
niet dat bij de IND een ander oordeel zal worden geveld als men na het
bezwaarschrift bij de IND in beroep gaat. Uiteindelijk gaat dit voor de
doelgroep die onder de regeling valt geen verschil uitmaken, omdat deze
mensen al door ons waren bekeken en omdat al geconstateerd was dat zij
niet aan de contra-indicaties voldoen. De IND zal dus snel oordelen,
natuurlijk met alle rechtswaarborgen. Het is dan ook niet aannemelijk dat
meer vreemdelingen in aanmerking zullen komen voor een vergunning
onder de regeling vanwege deze bezwaren.
Het meest vergaande voorstel in reactie op deze uitspraken van de Raad
van State komt van de heer Fritsma. Hij vraagt om een noodwet tegen het
doorprocederen. Even daargelaten dat ik het in een rechtstaat helemaal
niet vind kunnen dat je procederen bij wet of noodwet verbiedt, is het in
dit geval ook geen oplossing. Wij hebben immers bekeken of de route die
de Raad van State heeft geopend niet zozeer kan worden verboden maar
beperkt. Artikel 72, lid 3 van de Vreemdelingenwet gaat over het bezwaar
mogen maken bij de bestuursrechter tegen een rechtens relevante feitelijke handeling. Nu wil je dat artikel wellicht wijzigen, maar wij hebben dat
artikel überhaupt in de wet gezet, omdat wij in Nederland willen dat één
rechter de asielzaken bekijkt, namelijk de bestuursrechter. Wanneer je
deze weg afsnijdt, staat voor eenieder in onze rechtstaat de route naar de
civiele rechter open, wanneer het gaat om een rechtens relevante feitelijke
handeling. Dat vind ik onwenselijk. Dus artikel 72, lid 3 is er met een reden
gekomen en hoort bij het Nederlands asielstelsel. Ik zeg dit tegen de
achtergrond van de opmerkingen die ik als eerste maakte, namelijk dat ik
niet verwacht dat deze route, die nu even een domper is en een «hiccup»
bij de uitvoering, tot meer verblijfsvergunningen zal leiden.
Het gaat op dit moment om ongeveer 1500 zaken, die bij ons bekend zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

13

Dat gegeven heeft voor de uitvoering en de IND wel gevolgen. Wij hadden
daarmee, gelet op andere ontwikkelingen zoals de Asielbrief, waarvan wij
de uitvoering aan het voorbereiden zijn, nog geen rekening gehouden.
Daarom maken wij er een project van. Wij hebben in kaart gebracht dat
het met de bestaande capaciteit is te doen. Wij zullen er alles aan doen
om het project zo vorm te geven dat het geen invloed heeft op de normale
werkprocessen en behandeltermijnen. Op welke termijn de beroepszaken
zijn afgewikkeld, is uiteraard mede afhankelijk van de rechtbanken. De
verwachting is dat alle bezwaarzaken bij de IND voor de zomer zullen zijn
weggewerkt.
Dan kom ik op het vertrekproces. Deze procedure geeft geen recht op
verblijf in Nederland voor degenen die via deze route bezwaar aantekenen
of van wie een bezwaar wordt behandeld. Dus het indienen van bezwaar
en beroep heeft geen schorsende werking. Natuurlijk heeft de vreemdeling wel de mogelijkheid om middels het indienen van een verzoek om
een voorlopige voorziening te vragen om een tijdelijke opschorting van
het vertrek. Ik vind dat onwenselijk, maar mijn verwachting is niet dat dit
zal gebeuren. Ik wijs er nogmaals op dat eventueel ingediende verzoeken
om een voorlopige voorziening in veel gevallen niet zullen worden toegewezen, omdat de rechter de haalbaarheid en het belang van het verblijf in
Nederland bekijkt. Aangezien de criteria voor het in aanmerking komen
voor een vergunning helder zijn en aangezien met de uitspraak van de
Raad van State de criteria in stand zijn gelaten en niets over de inhoudelijke beoordeling is gezegd, is mijn verwachting dat voorlopige voorzieningen niet massaal zullen worden toegewezen en dat wij dus gewoon
zullen doorgaan met het vertrekproces.
De heer Fritsma (PVV): Waar haalt de staatssecretaris het in hemelsnaam
vandaan dat zij verwacht dat niet veel vreemdelingen zo’n vovo-verzoek
gaan indienen? De geschiedenis leert toch dat vreemdelingenadvocaten
bij de mensen die een verblijfsvergunning wilden hebben in het kader van
het generaal pardon juist altijd doorprocederen, inclusief vele vovo-verzoeken aanvragen. De staatssecretaris weet toch dat de meeste dossiers zo
dik zijn als een telefoonboek en echt uitpuilen van de verschillende procedures, inclusief ontelbare vovo-procedures. Hoe kan zij nu zeggen dat zij
verwacht dat het niet zo’n vaart zal lopen? Dat is een grote denkfout.
Nog even voor de duidelijkheid: hoeveel mensen kunnen potentieel
bezwaar indienen tegen dit verhaal? De staatssecretaris zegt nu dat op dit
moment 1500 bezwaarschriften bekend zijn bij de IND. Klopt het dat in
potentie 6000 afgewezen pardonkandidaten zo’n bezwaarschrift kunnen
indienen?
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): De staatssecretaris zegt dat men geen
recht op verblijf of opvang heeft. Ik zie het al gebeuren. Van al die burgemeesters, die het al zo heel erg moeilijk vinden om mee te werken aan de
terugkeer, verwacht de staatssecretaris nu ineens dat zij dat wel gaan
doen. Ik kan haar vertellen wat er gebeurt. Al deze gemeenten gaan zelf
opvang regelen. Wat gaat de staatssecretaris doen wanneer dat gebeurt?
Staatssecretaris Albayrak: Eerst antwoord ik op de vragen van de heer
Fritsma. Ik heb niet gezegd dat mijn verwachting is dat mensen geen
voorlopige voorziening zullen aanvragen. Dat kan best gebeuren. Ik weet
overigens niet op welke schaal. Ik heb gezegd dat het mijn verwachting is
dat die voorziening niet op grote schaal zal worden toegewezen door de
rechters. Vervolgens vraagt hij naar de totale groep mensen die bezwaar
zou kunnen indienen. Op dit moment zijn 1500 gevallen al bij de IND
bekend, omdat die gevraagd hebben: heeft u mijn zaak bekeken en
waarom heb ik van u geen aanbod gekregen? De heer Fritsma hoeft maar
te kijken naar het totaal aantal afvallers bij de pardonregeling om te weten
hoe groot de potentiële groep is. Dat zijn er 5900. Daar zitten echter ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

14

mensen bij die niet zijn ingegaan op ons aanbod en mensen aan wie geen
aanbod kon worden gedaan, omdat er geen adres bekend was, et cetera.
Als je die eraf haalt, blijft er een groep van ongeveer 5000 over. Bij ons
zijn er al 1500 bekend, dus potentieel blijven er nog 3500 over. Deze
mensen zitten natuurlijk ook in het wettelijk stramien van de Algemene
wet bestuursrecht wat betreft de bezwaartermijnen, et cetera. Er ligt dus
geen oneindige, open route voor mensen om bezwaar en beroep aan te
tekenen. De bezwaartermijnen voor deze groep vreemdelingen liggen op
vier weken in de Algemene wet bestuursrecht.
De heer Fritsma vroeg of het niet was voorspeld. Hij en een aantal
anderen hebben daar een betoog over gehouden. Mevrouw Verdonk zei
dat deze uitspraken van de Raad van State hartstikke voorspelbaar waren.
Zo voorspelbaar waren zij echter niet, want er is eerder door de vorige
bewindspersoon een regeling gemaakt in 2003, waarover de Raad van
State geen vergelijkbare uitspraken heeft gedaan. Dat was voor mij een
indicatie dat deze regeling ook wel eens houdbaar kon zijn. Wij hebben
bekeken of er jurisprudentie was op basis waarvan wij gewaarschuwd
moesten zijn. Die was er niet van de Raad van State. Voor mij is het allerbelangrijkste dat wij hierin bewust een keuze hebben gemaakt, wetende
wat het alternatief was. Dat alternatief was helemaal aan het begin van de
procedure zeggen: er komt een pardonregeling; mensen die wij geen
vergunning geven, laten wij dat weten en wij bieden hun de mogelijkheid
om op voorhand al bezwaar te maken en beroep aan te tekenen. Dat had
een eindeloze stroom opgeleverd van mensen die zouden doorprocederen. Daarom hebben wij gezegd: wij doen het ambtshalve; je kunt er niet
tegen in bezwaar en wij denken dat dit rechtens houdbaar is. Daar heeft
de Raad van State helaas anders over geoordeeld. Het heeft wel één groot
voordeel voor deze regeling opgeleverd: de 27 500 mensen die er allereerst wel voor in aanmerking kwamen, hebben wij snel, met alle energie
en inzet van de IND, die vergunningen kunnen geven. Die snelheid was
vanwege de zorgvuldigheid en de doelgroep voor mij ontzettend belangrijk. Het is hooguit een uitgesteld risico geweest, maar het is vooralsnog
te overzien.
Mevrouw Verdonk vroeg of dit toch weer tot heel veel mensen in de
opvang gaat leiden via de burgemeesters die de boel tegenwerken. Door
bezwaar in te dienen, krijgen mensen geen recht op opvang van rijkswege. Dus de centrale opvang gaat dit niet doen. In het gesprek met de
burgemeesters hebben wij gezegd dat de noodopvang uiterlijk eind
volgend jaar dicht moet. Daarom vind ik het belangrijk dat wij haast
maken met de voordelen van de Asielbrief, zodat de burgemeesters ook
alternatieven zien voor mensen die bijvoorbeeld rechtmatig verblijf
hebben. Deze mensen krijgen geen rechtmatig verblijf via de route van
bezwaar en beroep. Ik hecht eraan om met de burgemeesters in gesprek
te blijven over het niet opnemen van nieuwe mensen in de noodopvang.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik heb nog geen antwoord op mijn
vraag, want ik vroeg wat de staatssecretaris gaat doen als burgemeesters
wel die opvang verlenen. Blijft het dan bij een goed gesprek?
Staatssecretaris Albayrak: Het eerste zicht daarop krijgen wij als wij
tegen het eind van het jaar aanlopen. Eind 2009 moet de noodopvang
dicht. Tot die tijd is het mede mijn verantwoordelijkheid om die noodopvang leeg te managen. Dus wij verrichten voor alles een terugkeerinspanning om ervoor te zorgen dat wij voor alle mensen die in de noodopvang zitten en die niet in Nederland mogen blijven, inclusief de mensen
die nu in bezwaar en beroep gaan, de terugkeerhandelingen ter hand
nemen en tot een effectief resultaat komen.
De heer Van der Staaij (SGP): De staatssecretaris heeft zo-even gezegd
dat er weliswaar een bezwaarmogelijkheid is, maar dat zij in de praktijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

15

verwacht dat de meeste beslissingen die men heeft genomen wel in stand
zullen blijven, omdat de rechter de criteria niet onjuist heeft bevonden.
Kan echter over de toepassing van die criteria niet nog het nodige feitelijke gesteggel ontstaan, namelijk of wel of niet is voldaan aan de eis van
ononderbroken verblijf en dergelijke? Dat is toch allemaal niet zo «digitaal» gedefinieerd dat je daar niet een dispuut over kunt beginnen?
Staatssecretaris Albayrak: Het allergrootste voordeel van deze regeling is
dat die criteria behoorlijk digitaal zijn. Die waren al digitaal in het coalitieakkoord en ook de check, of de nadere invulling daarvan is behoorlijk
digitaal. Dat is dus inclusief het onderwerp dat misschien wel tot de
meeste discussie leidt, namelijk van de ononderbroken verblijfjaren, inclusief de kwestie van de Dublin-claimanten, waarover wij uitvoerig met de
Kamer hebben gesproken en inclusief de latere debatten die wij met de
Kamer hebben gehad over het feit of mensen verschoonbaar in het
buitenland hebben verbleven. Die periode hebben wij gemaximeerd tot
twee weken. Dat debat hebben wij gevoerd. Volgens mij is het ook voor
de rechterlijke macht erg werkbaar.
Voorzitter. Hiermee wil ik de beantwoording van de vragen over de
uitspraak van de Raad van State afronden. Ik ga door met de einddatum
van de regeling, die nu voor het eerst definitief is vastgesteld op 1 januari
2009. Laat ik beginnen met de communicatie daarover met de Kamer.
Of de Kamer dit wel voldoende had kunnen weten, hoeft geen wellesnietesspelletje te worden. Ik heb erop gewezen dat de regeling op
1 januari 2008 beëindigd had moeten zijn. Dat is de datum die is meegedeeld. Vervolgens is er in de uitvoeringspraktijk, met name in de contacten met de burgemeesters, gebleken dat de burgemeesters bewijs
moesten bekijken. Mensen moeten aantonen dat zij heel 2006 in Nederland hebben gewoond. Dat mogen zij bewijzen met alles wat zij kunnen
verzamelen. Dat vergt soms tijd. De burgemeesters zeggen: wij moeten
onderzoek doen en als u ons vraagt om zorgvuldig te zijn, dan moeten wij
daarvoor ook de tijd hebben. Dus het eerste argument van de burgemeesters was: doe het niet met een botte bijl op 1 januari 2008, want de zorgvuldigheid kan vereisen dat zij wat langer de tijd nemen om het een en
ander te onderzoeken. Dat vond ik een prima uitgangspunt en natuurlijk
faciliteer ik de burgemeesters daarin. Het tweede argument, dat van
mijzelf komt, om niet met de harde einddatum te werken gelet op de
ontwikkelingen in de praktijk, heeft alles te maken met de geest van deze
regeling. Die geest is namelijk afrekenen met de nalatenschap van de
oude Vreemdelingenwet, waardoor wij een jarenlang slepende politieke,
maatschappelijke en humanitaire problematiek in stand hebben gehouden. Daar moesten wij vanaf. Toen de redelijk digitale criteria bekend
waren, was dus ook al duidelijk wat de maximale grootte van de doelgroep van deze regeling kon zijn. Dus ik had er om heel pragmatische
redenen geen belang bij om te zeggen: dan moet je je hebben aangemeld,
anders val je er niet onder. De belangrijkste vraag voor mij was of je aan
de criteria voldeed. Het hanteren van een harde einddatum voor mensen
die aan de criteria voldoen maar die door zo’n strakke, formele einddatum
niet voor de regeling in aanmerking zouden komen, had alleen maar
geleid tot langslepende rechtsgeschillen. Ook dat zou volgens mij voor
een onmenselijke situatie zorgen, gelet op de uitvoering en de procedures
die dat tot gevolg zou hebben. Dus wij hebben een soort uitloop gegund,
mede op verzoek van de burgemeesters, mede vanwege de zorgvuldigheid en mede omdat ik vond dat eenieder die onder de regeling valt
ervoor in aanmerking moest kunnen komen. De einddatum van 1 januari
2009 was wel in beeld gekomen, maar daartoe hadden wij nog niet besloten. Naar aanleiding van de reacties van Tweede Kamer, ook voor dit
debat, hebben wij gezegd: wij waren er zelf al aan toe, laten wij de datum
nu maar vastzetten op 1 januari 2009. Wij hebben bekeken of dat zorgvuldig kon. Wij zijn aan het uitfaseren. Daardoor kan het nu zorgvuldig tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

16

een eind worden gebracht. Het feit dat de regeling langer is opengebleven, heeft de doelgroep echter niet groter gemaakt. Je viel onder de
criteria of niet. Je had asiel aangevraagd voor 1 april 2001 of daarna. De
andere criteria zijn ook bekend.
Je kunt je voorstellen dat het beëindigen van de regeling zorgvuldig moet
gebeuren. Dat wordt op dit moment voorbereid. Wij hebben gezegd:
1 januari 2009. Dat moet worden gepubliceerd in de Staatscourant. Daar
zijn wij mee bezig. De beëindiging per vandaag is om die reden alleen al
niet mogelijk.
Mevrouw Verdonk vroeg wat er gebeurt als burgemeesters op 2 januari
nog steeds gewoon doorgaan met het insturen van die verklaringen. De
einddatum is meegedeeld. De verklaringen die vanaf 1 januari bij de
burgemeesters worden aangevraagd, zullen niet meer in behandeling
worden genomen. Wij snappen dat gemeenten nog wat behandeltijd
nodig hebben voor de aanvragen die nu al bij de burgemeesters zijn en
tot 1 januari binnenkomen en die uiterlijk voor 1 januari bij ons worden
gemeld met naam en toenaam. Alles wat nu binnen is en binnenkomt in
de laatste week zullen wij nog in behandeling nemen. Die zorgvuldigheid
mag je minimaal verwachten. Als je zegt 1 januari, dan is het ook
1 januari.
Een aantal woordvoerders hebben zich erover verbaasd dat de vier grote
gemeenten zijn aangewezen als loketten. De volgende vragen werden
gesteld. Ontstaat hierdoor geen rechtsongelijkheid? Legt dit niet te veel
druk op de gemeenten? Hebben de gemeenten wel zicht op de doelgroep,
want deze mensen moesten toch in de gemeenten verblijven?
Het kanaliseren gaat via de vier gemeenten, maar de burgemeestersverklaringen die via de burgemeesters van de G4 komen, zijn wel door de
burgemeesters van de betreffende gemeenten bij een van die vier gemeenten aangemeld. De burgemeester van Sassenheim zegt dus tegen de
burgemeester van Den Haag: ik vind dat dit geval een verklaring waard is;
wilt u het doorsturen. Het zijn dus eigenlijk kanaliseerloketten. De burgemeester van Den Haag moet niet gaan beoordelen of een asielzoeker uit
Sassenheim heel 2006 daar heeft gewoond.
De grote vier steden zijn hiervoor aangewezen, omdat wij daarvan de
meeste signalen krijgen dat er nog vreemdelingen van de doelgroep
binnen hun gemeentegrenzen waren. Gelet op de aantallen die deze
steden moesten behandelen, kregen deze allereerst de ruimte hiervoor.
Daarna hebben wij de loketten breder opengesteld. Dit is niet tussen de
regels weggemoffeld of tussen neus en lippen in een antwoord gezet. Het
stond in het verslag van een schriftelijk overleg met de Tweede Kamer. De
Kamer citeert daaruit, maar wel selectief. In de brief van 13 mei staat:
Daarnaast heeft de IND in samenspraak met vertegenwoordigers van de
VNG en de G4 een voorziening getroffen voor die vreemdelingen die
menen in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning op grond
van de regeling en nog niets hebben vernomen van de IND dan wel zich
niet (tijdig) hebben gemeld bij het gemeenteloket.
Op 13 mei hadden 100 vreemdelingen zich aangemeld via de burgemeesters na 1 januari 2008. Ik heb de Kamer op 13 mei gemeld dat het een
faciliteit betrof die wij op dat moment open zouden houden. De pardonregeling is echter nooit een openeinderegeling geweest. Het is altijd de
bedoeling geweest dat er een einddatum kwam. Die datum heb ik naar
aanleiding van de argumenten die ik net gaf, komende van de burgemeesters en mijzelf, uiteindelijk op 1 januari 2009 gesteld.
Naar de kwantitatieve gevolgen werd gevraagd door mevrouw Verdonk.
Ook de heren De Wit en Fritsma maakten zich daar zorgen over. Toen wij
acht uur lang in de plenaire zaal over de regeling praatten, heb ik gezegd
dat de groep die bij mij in beeld was, de groep was die wij nog in de
archiefkasten van de IND hadden. Vervolgens heb ik gezegd dat de
omvang van de groep die niet meer bij de IND bekend was, maar mogelijk
nog in de gemeente verbleef, voor mij niet helemaal vaststond. Daar heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

17

een aantal Kamerleden grote zorgen over geuit. Dit zouden namelijk
honderdduizenden kunnen zijn die onder de oude wet zijn
uitgeprocedeerd en uit alle spelonken van het land tevoorschijn zouden
komen om te zeggen: ik wil ook asiel via de burgemeesters. Ik heb op dat
moment ook een eerste en bij nader inzien zeer nauwkeurige schatting
gegeven van het aantal mensen dat eronder zou vallen. Ik heb altijd
gezegd: 25 000 als ondergrens, 30 000 als bovengrens. Ook met de
burgemeestersverklaringen die na 1 januari 2008 zijn afgegeven blijven
wij nog onder de grens van de 30 000. Mocht de uitspraak van de Raad
van State gevolgen hebben – ik verwacht dat dit geldt voor een enkel
geval, als het überhaupt al gebeurt – dan ligt het aantal nog steeds binnen
de geschatte marges.
Er zijn voor de aanvankelijke einddatum van 1 januari 2008 ongeveer 5200
burgemeestersverklaringen aangeleverd. Wij hebben daar nog een contraindicatiecheck op gedaan. Daardoor zijn weer mensen afgevallen. Sindsdien zijn er nog enkele honderden burgemeestersverklaringen ingediend.
Op alle burgemeestersverklaringen, dus ook die van 2008, vindt na
ontvangst een ambtshalve toets plaats op de contra-indicaties. Daar zijn
wij mee doorgegaan. Sommige van de aanvragen die in 2008 zijn ingediend, zijn om die reden afgewezen. Ik heb inmiddels met de betrokken
gemeenten afgesproken dat alle zaken die voor het eind van het jaar
worden ingediend door de IND ambtshalve worden beoordeeld.
Ik zal uiteraard in de eerstvolgende Rapportage Vreemdelingenketen over
de tweede helft van 2008 rapporteren over het verloop van de vergunningverlening, inclusief het totaal aantal burgemeestersverklaringen als de
datum van 1 januari aanstaande voorbij is.
Mevrouw Verdonk stond nog even stil bij de kosten. Gelet op alle kostenaspecten verwacht ik geen substantiële kosten voor de extra opvang. Het
is bekend dat die in 2000 op 4 mln. is gezet. Dat is in het kader van de
regeling extra begroot, omdat de doelgroep die er zat daar bleef zitten
toen wij begonnen met de regeling. De mensen voor wie een burgemeestersverklaring komt, verblijven niet in de centrale opvang. De bezwaar- en
beroepszaken genereren geen recht op opvang. Dus daar komen geen
nieuwe gevallen bij. Ik vind het erg aanlokkelijk om nu weer de discussie
over die 6 mld. te gaan voeren met mevrouw Verdonk. Ik heb echter
tijdens de begrotingsbehandeling gezegd waarom dat bedrag niet klopt,
niet kan kloppen en niet zal kloppen. Ik heb wel toegezegd dat het kabinet
de Kamer zal informeren over de financiële consequenties zodra die
ontwikkelingen zichtbaar zijn. Komend voorjaar zal al meer inzicht zijn in
de evaluatie van de financiële afspraken met de VNG. Hierbij gaat het om
het beroep dat op de 55 mln. wordt gedaan. Er zal ook meer inzicht zijn in
de bestandsvergelijking tussen de gegevens van de IND en het Suwinet,
die wij op verzoek van de Kamer samen met de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor elkaar hebben gekregen.
De werkelijke bezetting van de COA is op dit moment ongeveer 20 000.
Die is lager dan in 2006 en 2007, ondanks de hogere instroom. Ik heb het
al vaak gezegd, maar ik wil ook nu afsluiten met een opmerking over de
aanzuigende werking. De feiten spreken voor zich. Over de hogere
instroom, die met name is veroorzaakt door Irakezen en Somaliërs,
hebben wij vaak met de Kamer gesproken. Als het generaal pardon een
aanzuigende werking zou hebben, dan zou de instroom over de hele
breedte hoger moeten zijn. Dat is niet het geval. Dat alleen al laat zien dat
er geen aanzuigende werking is. Daarnaast is het aantal mensen dat via
de burgemeestersverklaringen een beroep heeft gedaan op deze regeling
binnen de perken gebleven. Die route is in ieder geval niet gebruikt door
200 000 mensen, waar eerder voor is gewaarschuwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

18

Nadere gedachtewisseling
De heer Fritsma (PVV): Voorzitter. Het generaal pardon is een puinhoop.
Daar blijf ik bij. Dat blijkt ook uit het feit dat de staatssecretaris haar eigen
toezeggingen niet kan nakomen. Zij heeft eerder gezegd dat het vertrek
van mensen die evident niet onder de regeling vallen snel ter hand zou
worden genomen. Die toezegging is al in het water gevallen. Dat komt
omdat mensen met een vovo-voorziening hun verblijf in Nederland
kunnen rekken. Dat heeft de staatssecretaris ook zelf gezegd. Dat rekken
zal ook gebeuren, want het procedurestapelen is al gemeengoed onder de
vreemdelingenadvocaten. Dus je kunt er donder op zeggen dat duizenden
vreemdelingen die niet voor de pardonregeling in aanmerking kwamen nu
met vovo-procedures gaan beginnen.
De staatssecretaris zei dat in potentie 5900 mensen bezwaar kunnen
indienen. Nu zijn er 1500 bezwaarschriften ingediend. Er kunnen dus in
potentie nog 4500 mensen in bezwaar gaan. Ik verwacht duizenden procedures en ik verwacht dat duizenden vreemdelingen hun vertrek uit Nederland gaan traineren. De ervaring leert dat dit gebeurt.
Ook ben ik niet tevreden over wat de staatssecretaris heeft gezegd over de
burgemeestersverklaringen. Ik heb hier een verslag voor mij van een
schriftelijk overleg van 26 juni 2007, waarin staat dat gemeenten slechts
bij hoge uitzondering kunnen afwijken van de datum van 1 januari 2008
om burgemeestersverklaringen te verstrekken. Ik citeer: alleen in die
gevallen waarbij gemeenten gemotiveerd hebben aangegeven een verklaring te willen nazenden, kon met toestemming van de IND van deze einddatum worden afgeweken.
Wat gebeurt er nu? Al die gemeenten kunnen via een omweg, namelijk de
postbus van de G4, alsnog laat verklaringen nazenden. Dat is gewoon niet
de bedoeling geweest van wat hier is geschreven. 1 januari 2008 is een
redelijke einddatum. Ik heb nog niet van de staatssecretaris gehoord
waarom echt niet van vreemdelingen of gemeenten kan worden verwacht
dat zij zich daaraan houden. Dus ik wil haar nogmaals oproepen om alle
na die datum verzonden burgemeestersverklaringen niet in behandeling
te nemen.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris
voor haar antwoorden, die mij natuurlijk niet tevreden stemmen. Dat mag
duidelijk zijn.
De staatssecretaris zegt dat de verlenging van één jaar geen invloed heeft
op de aantallen. Als dat zo is, dan is er nu nog hetzelfde aantal als er op
1 januari 2008 was. Ik hoor graag een reactie hierop van de staatssecretaris.
Eerst zegt de staatssecretaris dat de omvang van de doelgroep van deze
regeling bekend was, maar dan komt ineens de redenering: wij wisten wat
er in de IND-kast zat, maar wij wisten eigenlijk niet wat bij de gemeenten
in de opvang, de noodopvang en overal zat. Hoezo was de omvang van de
doelgroep bekend?
Eerst zegt de staatssecretaris: 1 januari 2009 is een keiharde datum.
Daarna zegt zij: nou ja, na 1 januari 2009 krijgen gemeenten nog behandeltijd. Volgens mij hoort de uitspraak van de staatssecretaris te zijn in dezen
dat 1 januari 2009 de keiharde einddatum is en dat alleen aanvragen die
voor die tijd bij de IND op het bureau liggen in behandeling worden genomen. Ik vind dat 1 januari 2009 keihard staat. Ik wil graag deze toezegging
krijgen van de staatssecretaris.
Eerder vroeg ik of er nog mensen worden opgevangen. Nee, zegt de
staatssecretaris, om even daarna te zeggen: er zijn geen substantiële
kosten voor extra opvang. Geen opvang is dus geen kosten. Graag had ik
hierover een uitspraak van de staatssecretaris.
Geldt de bezetting van 20 000 voor alle opvang van het COA?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

19

De heer De Wit (SP): Voorzitter. De SP-fractie was en is voorstander van
het generaal pardon. Dat wil niet zeggen dat de SP nu vindt dat degenen
die niet onder het pardon vallen wel onder het pardon moeten worden
gebracht. Dat vindt de SP niet en daar is op dit moment ook geen sprake
van. Wij vinden wel dat de rechtsstaat die wij in Nederland kennen met
zich brengt dat je een beslissing aan de rechter moet kunnen voorleggen
als er een beslissing wordt genomen die ingrijpende gevolgen heeft voor
je rechtspositie. Wij dienen de uitspraak van de rechter te respecteren. Die
maakt het nu mogelijk dat erover verder wordt geprocedeerd. Ik sluit net
als de heer Van der Staaij niet uit dat er in de loop van die procedures
over de contra-indicatie van bijvoorbeeld ononderbroken verblijf, toch
nog verrassingen kunnen ontstaan. Dat wil ik nu graag even voor de
zekerheid zeggen tegen de heer Van de Camp.
Ik snap niet waar de commotie over de burgemeesters vandaan komt,
omdat het schriftelijk verslag van 13 mei op dit punt heel duidelijk is. De
heer Fritsma leest alleen de alinea op bladzijde 10 op, maar het vervolg
staat op bladzijde 11. Daaruit blijkt precies welke «regeling» er is gaan
gelden. Daar hebben alle burgemeesters, ook de burgemeester van Den
Haag, grif gebruik van gemaakt. Alleen wordt er nu een punt achter gezet.
Dat vind ik ook terecht; er moet op een gegeven moment een eind aan
komen. Er is echter in openheid daarin opgetreden. Anders dan de heer
Van de Camp probeert te beweren, is hier niet iets weggemoffeld. Het
staat openlijk te lezen in het verslag van 13 mei 2008.
De heer Spekman (PvdA): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar
antwoorden.
Zorgvuldigheid staat voorop. Ik vond dat dit aspect terugkwam in de
beantwoording. Ik meen ook dat de methode van samenwerking met de
gemeenten vele malen effectiever zal blijken, ook voor de daadwerkelijke
terugkeer van mensen naar de herkomstlanden, dan de oude methode.
Die bracht immers niets op. Er is meerdere perioden vooral gedreigd met
bestuursdwang. Dat werd nooit jegens de gemeenten hard gemaakt en
dat kon ook helemaal niet. Dus ik meen dat dit een effectievere methode
is. Ik ben blij met het pardon. Ik vind het heel belangrijk dat de mensen die
aan de criteria voldoen er ook voor in aanmerking komen. Ik vind het ook
goed dat die einddatum is gesteld en dat de zaken worden aangepakt
zoals de staatssecretaris het meldde.
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor haar
antwoorden.
Zij zei dat het om de geest van de regeling gaat. De geest van de regeling
was een wankel compromis in de coalitie. Er waren namelijk twee partijen
die de regeling graag wilden en een partij die haar niet wilde. Daar heb je
een regeerakkoord voor, waarin je tot iets komt. Ook bij de behandeling
was de heer Van de Camp daarin heel helder. Hij heeft zijn uiterste best
gedaan om het zo duidelijk mogelijk te definiëren. Uitbreidingen voor
Dublin-claimanten, 1F’ers en dergelijke zijn allemaal tegengehouden.
Zoals ook in de Handelingen is na te lezen, heeft de heer Van de Camp
kenbaar gemaakt dat wij niet aan verdere uitbreiding en honorering
moeten doen, omdat wij ons anders op een hellend vlak begeven en dus
moeten wij het een en ander inkaderen. In die hele discussie zaten ook
einddata: 1 januari 2008. Op 25 september 2007 stuurt de staatssecretaris
nog een brief, waarin zij dat ook helder aangeeft. Zij schreef 31 december
2007, maar die ene dag vergeef ik haar. Dat is dus de geest van de regeling. Iedereen die na die tijd komt, houdt dus in die hele discussie wel
degelijk een uitbreiding in ten opzichte van de regeling zoals die op dat
moment werd besproken.
De staatssecretaris zei dat wij de regeling nu niet stil kunnen zetten,
omdat dit een publicatie in de Staatscourant vereist. Zij was voornemens
om haar per 1 januari 2008 stop te zetten. Wanneer heeft zij dat gepubli-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

20

ceerd in de Staatscourant? Dat had zij dan namelijk toen moeten doen. Zij
heeft dat bij diverse communicaties met de Kamer gemeld. Dus ik ga er
ook van uit dat zij op een gegeven moment in de Staatscourant heeft
gepubliceerd dat de regeling op 1 januari 2008 zou eindigen. Wanneer is
dat gebeurd? Als zij dat niet heeft gedaan, dan heeft zij op dat moment
bewust de afspraken die op dat moment golden, laten waaien. Ik geef de
staatssecretaris het volgende mee. De VVD deelt haar mening dat de
burgemeesters die voor 1 januari 2008 een aanvraag hadden gekregen, in
het kader van zorgvuldigheid nog enige tijd werd gegund om te checken
of die verklaring wel was gebaseerd op reële gegevens. Dat argument
geldt echter nu niet meer, want wij hebben in 2009 te maken gekregen
met een nieuwe groep. De staatssecretaris moet nog steeds de vraag
beantwoorden van de heer Van de Camp hoe groot die groep is. Het
belangrijkste punt voor mij in deze discussie is toch de publicatie in de
Staatscourant, waarin de staatssecretaris de datum 1 januari 2008 heeft
gemeld. Als zij dat niet heeft gedaan, dan heeft zij een bijzonder interessant politiek probleem, wat mij betreft.
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor
haar beantwoording.
Wij zullen nog moeten afwachten in hoeverre de uitspraken van de Raad
van State tot vernietiging zal leiden van besluiten van de staatssecretaris
omtrent mensen die in beginsel tot de doelgroep behoren maar waar
contra-indicaties op van toepassing zijn. Of die besluiten zo digitaal en
eenduidig zijn dat 100% geen succes zal hebben, zal moeten blijken. Het
blijkt dat bestuurders vaak denken dat iets heel helder is en dat zij het
goed doen, maar dat het wel eens anders uitpakt bij de rechter.
Eén ding dat in ieder geval niet digitaal en helder is – dat is vanavond wel
gebleken – is de einddatum. Daarvan kan wel gezegd worden dat die
duidelijk stond in de eerdere stukken, maar die blijkt wat rafeliger te zijn
dan in eerste instantie leek. Mijn beeld op grond van de eerdere stukken
was en is dat het loket sloot op 1 januari 2008 en dat alleen nog een aantal
uitzonderingen doorliepen in 2008. Dat had echter wel echt de uitstraling
van een verleden tijd. Nu komt toch echt een ander verhaal naar voren.
Het cruciale verschil tussen de brief die wij op 9 december hebben gekregen en de eerdere stukken was dat er nu een passage staat: op grond
hiervan konden vreemdelingen zich alsnog melden via het gemeenteloket
van de G4. Zo’n soort zin kom ik niet tegen in het verslag van het schriftelijk overleg van 13 mei 2008. Daarin staat dat er na 1 januari 2008 nog iets
naloopt. Dat is toch echt een ander verhaal. Ik blijf dat een wat onbevredigend slotakkoord vinden.
De heer Van de Camp (CDA): Voorzitter. Ook ik vind de antwoorden van
de staatssecretaris over de burgemeestersverklaring erg onbevredigend.
Je kan niet aan de ene kant zeggen dat de regeling digitaal is en aan de
andere kant dat de geest van de regeling een open einde vereist. Dat is in
ieder geval nooit de bedoeling geweest van onze fractie. Wij hebben altijd
gezegd: het gaat om een beperkte groep en wij weten wie het zijn.
Je moet wel horende doof zijn en ziende blind als je niet weet dat dit land
een generaal pardon heeft. Dan ben je echt helemaal communicatief
gestoord. Er is een enorme verkiezingsstrijd over geweest. Wij zijn meteen
de eerste dag in de Kamer ter verantwoording geroepen. Je had die vreselijke kus van Femke Halsema naar Wouter Bos, toen de linkse meerderheid
een feit was. Toen is die regeling aangenomen. Ik begrijp best dat de
staatssecretaris nu die datum van 1 januari 2008 probeert te verzachten,
maar als je dat verslag goed leest en met name op pagina 11 de antwoorden op vragen van de Partij van de Arbeid dus niet van het CDA, dan zie je
dat er in de verleden tijd wordt gesproken over 1 januari 2008.
Voorzitter. Ik wil nu gewoon de aantallen horen. «Wij blijven beneden de
30 000» is geen antwoord. Ik heb gevraagd hoeveel burgemeestersverkla-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

21

ringen zijn afgegeven tussen 13 mei 2008, want toen waren het er 100, en
nu. Ik aanvaard dan maar wel in het kader van de rechtsgelijkheid dat je
aanvraag nog wordt behandeld als je op 31 december nog een verklaring
aanvraagt.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Voorzitter. Ook ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. GroenLinks vindt het begrijpelijk dat een
snelle procedure wordt gewenst, maar de uitspraak van de Raad van State
liegt er niet om. Ik vind dat die ook hoort bij de rechtstaat, die Nederland
is, in die zin dat iedereen recht heeft om bezwaar en beroep aan te
tekenen, zeker bij zo’n zwaarwegende beslissing. De staatssecretaris zegt
dat dit geen andere uitkomst zal opleveren – nu had zij het over digitale
criteria, niet zozeer een digitale regeling – maar ik vraag mij af of dat wel
het geval zal zijn. Aangezien ook GroenLinks niet opnieuw het verwijt wil
krijgen dat zij slapende honden heeft laten slapen, merk ik op dat wij
destijds al hebben aangekaart dat het risico op een dergelijke uitspraak
van de Raad van State er was. Ik ben er ook niet zeker van dat dit niet tot
andere inhoudelijke uitkomsten zal leiden. Volgens ons is dat soms heel
terecht, zeker in de wat lastige gevallen.
Wat de burgemeestersverklaringen betreft, moet ik de hand in eigen
boezem steken. Ik heb net het schriftelijk overleg gelezen. Daarin staat
enerzijds wat ik ook al aangaf, namelijk dat gemotiveerd, wegens nader
onderzoek, een verklaring kon worden nagezonden door de burgemeesters. Dat was het ene deel van het antwoord. Het tweede deel van het
antwoord was dat daarnaast in samenspraak met de VNG en de G4 een
voorziening werd getroffen, een mogelijkheid werd geboden voor mensen
die in aanmerking kwamen voor de regeling, maar nog niets van de IND
hadden gehoord om alsnog in aanmerking te komen ook in dit jaar. Ik heb
het niet gelezen. Ik bied mijn excuses daarvoor aan.
De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Er lopen nog wel een paar
zaken door elkaar, maar het is goed om te concluderen dat de staatssecretaris heeft gezegd dat degene die nu in beroep gaan geen nieuwe gevallen
en geen nieuwe aanvragen zijn. Het gaat om mensen die al een keertje in
procedure zijn genomen, maar geen aanbod hebben gekregen. Dus het
gaat niet om een enorme uitbreiding van de groep en de criteria blijven
overeind staan. Ik wil nog wel graag dat de staatssecretaris dit bevestigt,
omdat dat wel een beetje het beeld was dat met de eerste berichten naar
buiten kwam.
Voor het overige ben ik benieuwd over welke aantallen wij het nu nog
precies hebben, wat er op dit moment nog is binnengekomen. Ik heb altijd
het beeld gehad dat de burgemeesters in de grote steden nog bezig waren
met een soort restcategorie, die zij ook nog even moesten doen en die zo
een beetje bij elkaar kwam bij de G4. Er zijn een stuk of negen verschillende beelden geweest over de G4 vanavond. Dus daar wil ik graag een
reactie op van de staatssecretaris.
Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. De heer Fritsma leest een passage
voor uit het schriftelijk overleg met de Kamer van juni 2007. De informatie
die ik gaf was van mei 2008. Dat verklaart het verschil. Er is in de tussentijd wel wat gebeurd. Er zijn debatten en schriftelijke communicatie met
de Kamer geweest. De meest recente informatie is naar de Kamer gegaan.
Daar heeft de Kamer op dat moment kennis van kunnen nemen en indien
gewenst actie op kunnen ondernemen.
Mevrouw Verdonk is niet tevreden met mijn antwoorden. Dat stelt mij
teleur, maar om met haar eigen woorden te spreken: het is ook wel geheel
voorspelbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

22

Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik houd namelijk van heldere antwoorden, maar die heb ik niet gehad. Dus ik had graag antwoord van de staatssecretaris.
Staatssecretaris Albayrak: Soms zijn antwoorden helderder dan u
misschien denkt. U zegt bijvoorbeeld dat ik heb gezegd dat er niet meer
mensen onder het pardon zullen vallen en dat het verschil tussen 1 januari
2008 en 1 januari 2009 per definitie toch meer mensen is. Ik heb gezegd
dat de doelgroep van de regeling, die bestaat uit mensen die eronder
kunnen vallen gelet op de digitale criteria, er niet groter door wordt. Er
komen geen nieuwe criteria bij. De mensen die aan de criteria voldoen en
op dat moment in Nederland waren, die dan wel door de IND zijn bekeken, dan wel door de burgemeesters bij ons bekend zijn gemaakt tot
1 januari 2009, zullen uiteindelijk een vergunning onder dit pardon krijgen.
De criteria wijzigen niet, ook niet met de uitspraak van de Raad van State.
Wij hebben een totale doelgroep bekeken van 35 320 mensen. Daarover
hebben wij debatten met de Kamer gevoerd en dat zal ik nu niet nog eens
uitvoerig overdoen. Ik heb steeds gezegd dat onze voorspelling uitkomt
als het uiteindelijke aantal tussen de 25 000 en 30 000 ligt. Met alles wat
wij vandaag bespreken, zitten wij nog binnen die marges, ook met de
mogelijke onzekerheden over het aantal mensen dat nog bezwaar zal
indienen. Ook met die component zitten wij nog onder de 30 000, gelet op
de 3500 mensen die nog bezwaar kunnen indienen. Dat zeg ik tegen de
heer Fritsma. Dat zijn er 5000 min de 1500 die al bij ons bekend zijn. Van
het totaal van 5900 mensen hebben wij 900 mensen afgehaald, van wie
het niet aannemelijk is dat zij bezwaar gaan indienen, omdat zij bijvoorbeeld niet op het aanbod zijn ingegaan of omdat zij niet traceerbaar
waren.
Het aantal dat via de burgemeesters is gekomen is echt ver binnen elke
verwachting gebleven. Dat was de doelgroep die niet meer bij de IND in
zicht was, waarvan het onzeker was hoeveel uitgeprocedeerde mensen
die met onbekende bestemming zijn vertrokken in alle voorliggende jaren
nog in Nederland waren blijven hangen. Ik weet niet hoe mevrouw
Verdonk op het aantal van 200 000 kwam, maar dat aantal deed de ronde.
5200 mensen die uiteindelijk via de burgemeesters in beeld zijn gekomen,
vind ik geheel binnen mijn verwachtingen, maar ook geheel binnen alle
verwachtingen van andere mensen met andere berekeningen.
Verder vraagt mevrouw Verdonk uitdrukkelijk alleen burgemeestersverklaringen die op 1 januari 2009 bij de IND bekend zijn in behandeling te
nemen en de rest niet. Alle verklaringen die voor 1 januari 2009 bij de
burgemeesters worden aangevraagd, dus alle mensen die zich voor
1 januari via de route die is afgesproken bij het maken van dit pardon bij
de burgemeesters bekend maken, zullen nog na 1 januari 2009 door de
IND worden behandeld mits die namen uiterlijk op 1 januari 2009 aan de
IND zijn doorgegeven. Dus als een burgemeester zegt dat iemand zich
heeft gemeld, maar dat hij de aanmelding nog niet heeft kunnen bekijken,
dan nemen wij dat geval mee. Wij laten het echter geen openeinderegeling voor de burgemeesters worden, waardoor zij ook na 1 januari
nog met namen kunnen komen van mensen die zich daarvoor nog niet
hadden gemeld. Dus wij zullen ook op de lijst checken of de mensen bij
ons zijn gemeld door de burgemeesters.
Ik zeg dat er geen extra recht op opvang zal bestaan, omdat noch het
indienen van bezwaar recht op opvang geeft, noch het aanvragen van een
burgemeestersverklaring.
Mevrouw Verdonk vroeg naar de exacte samenstelling van de 20 000
mensen in het COA. Ik heb gezegd dat het er ongeveer 20 000 zijn. Dus zij
moet niet zeggen dat ik de Kamer verkeerd heb ingelicht als het er 19 000
nog wat of 20 000 nog wat zijn. De meesten daarvan zitten in de centrale
opvang. Ongeveer 600 zitten in de decentrale opvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

23

Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik vroeg naar de hele differentiatie van
het COA, de opvangcentra, de asielzoekerscentra, de terugkeercentra,
enzovoort.
Staatssecretaris Albayrak: Wij bekijken even of die informatie bij de
Kamer bekend is. Waarschijnlijk staat die in de laatste rapportage aan de
Kamer. Als dat niet zo is dan kan ik die natuurlijk op een ander moment
geven.
Dan kom ik op de interessante vraag van de heer Zijlstra. Ik moet zeggen:
welkom terug bij de pardondebatten, want het is duidelijk dat hij een goed
geheugen heeft wat dit dossier betreft. Dat heeft er natuurlijk mee te
maken dat wij het pardondebat helemaal aan het begin samen hebben
gevoerd. Hij vraagt of ik die regeling niet voor 1 januari 2008 in de Staatscourant had moeten publiceren als deze op die datum zou stoppen? In de
regeling die wij hebben gepubliceerd in 2007 was geen einddatum opgenomen. Dus het openhouden daarvan hoefde ook niet formeel te worden
gepubliceerd. Wij zijn tegen het eind van 2007 in het gesprek met de VNG
en de burgemeesters geconfronteerd met de werkelijkheid van de zorgvuldigheid waar om werd gevraagd en de doorloop. Ik begrijp dat de Kamer
de indruk heeft dat daarover nog beter gecommuniceerd had kunnen
worden, opdat de Kamer zich bewust was van een bepaald moment. Als
dat een omissie mijnerzijds is, heb ik dat zo echt niet bedoeld, omdat ik
pragmatisch dacht: de doelgroep is bekend, het een en ander wordt
uitgefaseerd en op enig moment zal er een natuurlijk einde zijn, dat wij
met zijn allen vaststellen. Dat was mijn benadering, ook op verzoek van de
burgemeesters. Als dat anders had gekund in de ogen van de Kamer
maak ik daar bij voorbaat mijn excuses voor. Ik verkeerde in de veronderstelling dat dit door het debat dat wij samen hebben gevoerd een automatisme was.
De heer Van der Staaij verwijst naar een zin in de laatste brief en zegt dat
die zin eigenlijk in het eerdere verslag had moeten staan. Deze zin moet
echt worden gelezen als een feitelijke constatering achteraf. Kijkende naar
dat moment en gelet op het feit dat wij de kanalen via de G4 hadden
opengesteld, zoals in het verslag stond, is de feitelijke constatering dat
mensen zich alsnog hadden kunnen melden. Dat is dus niet een aankondiging van een nieuwe mogelijkheid of iets dergelijks.
Ik ben het helemaal met de heer Van de Camp eens dat deze regeling
nooit een openeinderegeling is geweest. Zo is zij nooit bedoeld. Zelfs alles
wat ik deed vanuit mijn pragmatisme om de doelgroep maximaal de kans
te geven, was nooit een open regeling. Het ging echt om uitfaseren en
dan op een natuurlijk moment zeggen: nu hebben wij iedereen in beeld en
iedereen heeft een beroep kunnen doen op de burgemeesters.
Dan is de Kamer nog een antwoord van mij verschuldigd over het aantal
mensen dat via de burgemeesters in 2008 nog een verklaring heeft aangevraagd, die is doorgezonden naar de IND. Dat zijn er op dit moment 800.
Daarvan moeten er nog 300 worden beoordeeld. Op alle zaken die wij
beoordelen doen wij de contra-indicatiecheck.
De heer Zijlstra (VVD): Het ging om 800 mensen in totaal in 2008. In de
brief van 13 mei stond 100. Dus ik begrijp dat er sindsdien 700 mensen bij
zijn gekomen.
De voorzitter: Ik begrijp dat de rekensom feitelijk zo gemaakt kan
worden.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Ik neem aan dat het dan zowel gaat om
de aanmeldingen waarnaar de burgemeesters nader onderzoek nodig
achten, als om de aanmeldingen van mensen die nog niets van de IND
hadden gehoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

24

Staatssecretaris Albayrak: Ja, dat is de hele groep. Dat zijn de mensen
van voor 1 januari 2008, die in 2007 nog een verklaring hadden aangevraagd die nog onderzocht werd, plus de nieuwe gevallen. De verwachting is dat dit aantal aan het eind van het jaar nog wat hoger zal zijn, maar
niet veel hoger. Dat aantal zal ik de Kamer natuurlijk na ommekomst van
de einddatum melden.
De heer Zijlstra (VVD): De staatssecretaris zegt dat zij niet in de Staatscourant een einddatum heeft gepubliceerd. Zij zegt nu dat voor de onmiddellijke stopzetting een datum in de Staatscourant moet worden gepubliceerd en dat in allerlei stukken in 2007 de einddatum 31 december 2008 is
genoemd. Het feit dat de staatssecretaris die niet heeft gepubliceerd,
betekent dat zij toen heeft verzuimd de Kamer te informeren over haar
voornemen om de regeling door te laten lopen na de bekendgemaakte
einddatum. Zij heeft dat pas op 13 mei, meer dan vijf maanden later, in
een schriftelijk overleg kenbaar gemaakt. Daar zit de crux. Ik heb daarvoor
van de staatssecretaris nog geen redelijke verklaring gekregen. Dat vind ik
politiek een buitengewoon ernstig punt.
Staatssecretaris Albayrak: Het is een ontzettend belangrijk punt, maar al
in juni 2006 hebben wij de eerste mogelijkheid om na 1 januari 2008
verder te gaan met de regeling aan de Kamer gemeld. Tussendoor zijn er
debatten gevoerd over de uitvoering van de regeling, waarin de Kamer
verder ook niet daarop is teruggekomen. Vervolgens is in mei 2008 de
meest recente, feitelijke situatie van de G4-loketten als kanaal voor alle
burgemeesters van Nederland nog eens onder de aandacht van de Kamer
gebracht. De Kamer kent mij als iemand die open en transparant is en
naar vermogen op elk moment alle informatie geeft die de Kamer wil,
zeker over de pardonkwestie. In de schriftelijke overleggen geven wij altijd
uitvoerig en gedetailleerd antwoord. Als de Kamer niets doet met onze
antwoorden, dan kan moeilijk worden gezegd dat de informatie de Kamer
niet heeft bereikt. Wellicht had het anders moeten zijn en heb ik daar een
aandeel in gehad in de perceptie van de Kamer. Daar heb ik mijn verhaal
tegenover gezet. Gezien alle gedocumenteerde informatie die naar de
Kamer is gestuurd, die zwart op wit staat, de afschriften van de brieven
die ik heb gewisseld met de VNG, het bestuursakkoord dat ik heb gesloten
met de VNG, waar deze informatie in staat en het feit dat de regeling in
2007 zonder einddatum is gepubliceerd in de Staatscourant, waar ik de
Kamer ook niet over heb gehoord, denk ik: nu, terugkijkend, kunnen wij dit
debat zo voeren, maar wij moeten wel een beetje fair zijn tegen elkaar.
De voorzitter: Nu wordt het overleg volgens mij wat minder vruchtbaar.
Wij hebben nu twee termijnen gehad. Wij zijn begonnen met de vraag die
u eigenlijk aan het eind hebt gesteld, want dat was de reden voor dit
debat. Dan is het straks aan u om een conclusie te trekken.
Het woord is aan de heer Van der Staaij.
De heer Van der Staaij (SGP): Wij spreken nu over twee onderwerpen
een beetje los van elkaar. Eerst hebben wij het over die uitspraken van de
Raad van State en dan over de einddatum. In hoeverre zit daar een koppeling tussen? Is het feit dat er nieuwe rechtsbeschermingsmogelijkheden
zijn nu juist een aanleiding om een harde einddatum te stellen, terwijl dat
eerder met een ambtshalve benadering eigenlijk minder noodzakelijk of
dringend was? Vallen die twee toevallig samen in deze brief of is er een
verband tussen de uitspraken van de Raad van State en het noemen van
een datum?
Staatssecretaris Albayrak: Nee, dat is een toevalligheid. Ik meen dat het
bekend worden van deze zaken de Kamer tot de conclusie heeft gebracht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

25

dat wij een debat moesten voeren over deze twee onderdelen. Daarom
heb ik beide in de brief gemeld.
De heer Van de Camp (CDA): Ik ben toch redelijk ongelukkig. In het
antwoord van 13 mei staat op bladzijde 10, in de één na laatste alinea van
de gedrukte versie: conform de richtlijn die op 27 juni 2007 met de gemeenten is gecommuniceerd, is de einddatum voor het aanleveren van de
burgemeestersverklaring vastgesteld op 1 januari 2008. Vervolgens staat
op bladzijde 11: ...dan wel zich niet (tijdig) hebben gemeld bij het
gemeenteloket. Hier zit die uitbreiding in. Was het niet netter geweest als
wij die laatste, beroemde zin voor 1 januari 2008 hadden gehoord en als
die ons niet op 13 mei, ergens weggemoffeld – ik blijf bij dat woord – was
gemeld? Ik zie dat nog steeds als een openbreken van de datum van
1 januari 2008. Mijn geloofwaardigheid is hier in het geding en dat doet
mij buitengewoon pijn. Ik heb mij namelijk echt met hand en tand verzet
tegen dit generaal pardon, ik heb destijds het debat gevoerd en onze
handtekening onder het regeerakkoord is goud waard. Dan wens ik eigenlijk niet via dit soort tussenzinnen met dit soort gevolgen te worden
geconfronteerd. Dat doet mij oprecht pijn.
Staatssecretaris Albayrak: Ik heb er begrip voor dat de perceptie van de
Kamer afwijkt van de mijne. Wij hebben steeds weer over de regeling
gesproken en over de vraag of groepen er wel of niet onder vielen. Ik ben
er steeds vanuit gegaan dat voldoende is stilgestaan bij vragen van de
Kamer, zowel in woord, dat wil zeggen zwart op wit, als ook naar de geest
dat wil zeggen in de debatten die wij voerden, bijvoorbeeld over gezinsleden van 1F’ers. De Kamer heeft zich nooit afgevraagd: die regeling is
toch gestopt? Dit moet echter geen welles-nietesspelletje worden. Nog
voordat het werd gevraagd, heb ik gezegd: als er een perceptieverschil is
geweest, dan maak ik daarvoor mijn oprechte excuses. Wellicht had de
Kamer het uitdrukkelijker gemeld willen zien, maar in mijn beleving
meldde ik het uitdrukkelijk toen ik op vragen van Kamerleden antwoord
gaf. Ik ga ervan uit dat het dan voldoende, zwart op wit, is gewisseld. Het
was mij niet voldoende duidelijk dat de Kamer de einddatum van de
pardonregeling op enig moment uitdrukkelijk van mij had willen horen of
lezen in een aparte brief.
De heer Fritsma (PVV): De staatssecretaris begint nu over perceptie, maar
dit heeft natuurlijk helemaal niets met perceptie te maken. Ik heb net
voorgelezen wat aan de Kamer is bericht: de einddatum is vastgesteld op
1 januari 2008. Alleen in die gevallen waarbij gemeenten gemotiveerd
hebben aangegeven een verklaring te willen nazenden, kon met toestemming van de IND van deze einddatum worden afgeweken.
Hoeveel gemeenten die nu van het G4-loket gebruik hebben gemaakt,
hebben dat voor 1 januari 2008 aangegeven? Dat was immers de bedoeling. Als de gemeenten die nu nog met burgemeestersverklaringen komen
aanzetten dat niet kenbaar hebben gemaakt voor 1 januari 2008 en de
staatssecretaris die burgemeestersverklaringen nog wel, accepteert, dan
heeft het kabinet gewoon de regels veranderd. Dat heeft niets met
perceptie te maken, maar dat is dan gewoon een verandering van de
spelregels. Dat kan natuurlijk niet.
De voorzitter: Ik meen niet dat wij moeten herhalen wat is gezegd over
data. De Kamer is nu toe aan een conclusie. Alle data en alle dingen die
zijn gepasseerd, zijn bekend. Ik meen niet dat de conclusies van de fracties
nog veel zullen veranderen door wat de staatssecretaris nog kan toevoegen. Nieuwe brieven komen er niet.
Staatssecretaris Albayrak: Voor mij zijn twee dingen nog steeds valide.
De uiteindelijke grootte van de groep van mensen die in aanmerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

26

komen voor de regeling ligt tussen 25 000 en 30 000. De criteria van de
regeling zijn helder en veranderen niet. Met dat laatste heb ik eigenlijk ook
alles gezegd. Of het nu de staatssecretaris is in bezwaar, de burgemeester
die een aanvraag onderzoekt, dan wel de Raad van State die in beroep
een oordeel velt, iedereen zal moeten werken met de criteria zoals ze zijn.
Niet alleen vanwege het verzoek van de burgemeesters, die het een en
ander zorgvuldig wilden onderzoeken – daar heb ik uitdrukkelijk mijn deel
tegenover gezet – maar ook vanwege de geest van de regeling zoals wij
die hebben gemaakt, had ik totaal geen reden om daar met een vroegtijdige, strakke handhaving een einddatum bij te zetten, terwijl wij weten dat
er nog mensen in Nederland rondlopen die volstrekt aan de criteria van de
regeling voldoen. Deze regeling is voor die mensen gemaakt.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Het is toch wel heel interessant om hier
tussen de twee coalitiepartijen te zitten. Daarvan zegt er een dat zij er
altijd van is uitgegaan dat 1 januari 2008 de einddatum was, terwijl de
staatssecretaris letterlijk zegt: ik ben nooit voorstander geweest van een
vroegtijdige, strakke handhaving. Stond 1 januari 2008 nu keihard als
einddatum of niet?
De voorzitter: Ik heb het antwoord gehoord. Ik ben bang dat er weinig
licht meer komt tussen wat de staatssecretaris nu tot drie keer toe hierover heeft gezegd, namelijk dat zij dat op deze manier nooit strak heeft
willen doen, en de andere conclusie die een deel van de Kamer heeft. Wij
gaan het verslag van dit algemeen overleg aanmelden voor de plenaire
zaal. De heer Fritsma heeft dat verzoek al gedaan, terwijl zijn microfoon
niet aanstond.
De heer Fritsma (PVV): Dat moet in elk geval gebeuren en nog deze week,
lijkt mij wel handig.
De voorzitter: Dat lijkt mij sowieso handig. Het is geen kwestie van even
over het reces heen tillen. Dus ik meen dat wij op dit moment voldoende
met elkaar hebben gesproken. Het verslag wordt aangemeld voor de
plenaire behandeling. Ik ga dit overleg afsluiten.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Ik zal de vergadering verlaten. Nu volgt
aansluitend een AO waarvoor net twee minuten voor dit AO een brief is
gekomen. Ik vind dat geen stijl.
De voorzitter: Mevrouw Verdonk, ik kom even terug op de procedurevergadering van vanmiddag. De daar aanwezige commissieleden – zij
vertegenwoordigden vier fracties -hebben om deze brief gevraagd en die
is inderdaad voor aanvang van deze vergadering gekomen.
Mevrouw Verdonk (lid Verdonk): Het is schandalig.
De Voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,
De Pater-van der Meer
De griffier van de vaste commissie voor Justitie,
Nava

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 018, nr. 48

27