2
Vragenuur: Vragen Hachchi
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Hachchi aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht
"Plasterk deed niets met advies om Stolte op Bonaire te
vervangen".

Mevrouw Hachchi (D66):
Voorzitter. Er is veel te doen over de subsidieverlening in
het Caraïbisch deel van Nederland, Bonaire, Sint-Eustatius
en Saba, en daar gaat deze minister over. Het goedkeuren
van de uitgaven loopt een jaar achter en het is onzeker of
het geld goed wordt besteed. De brief van de minister van
vorige maand geeft nog geen duidelijkheid, maar daarover
zullen wij nog in andere debatten spreken. Dat is voor dit
vragenuurtje niet het meest dringende punt.
Er is ruzie op Bonaire en dit weekend werd duidelijk dat de
rechterhand van de minister, de rijksvertegenwoordiger,
direct een vinger in de pap heeft bij de bestuurlijke problemen op Bonaire. De minister schijnt al maanden geleden
door de gezaghebber en de procureur-generaal gewaarschuwd te zijn. De handelwijze van de rijksvertegenwoordiger op Bonaire zou niet door de beugel kunnen. De minister
heeft in januari een verkenner op pad gestuurd, de oudburgemeester van Dordrecht. Die heeft hem zelfs geadviseerd de rijksvertegenwoordiger te vervangen.
Mijn vragen zijn heel simpel. Kan de minister ons vandaag
opheldering geven over de betrokkenheid van de rijksvertegenwoordiger? Kan het advies openbaar worden gemaakt?
Wat heeft minister Plasterk gedaan om dit bij te sturen?

Minister Plasterk:
Voorzitter. Zoals bekend heb ik ongeveer een half jaar
geleden de rijksvertegenwoordiger al eens uitgenodigd om
naar Nederland te komen voor een gesprek over een aantal
punten dat toen voorlag. Vervolgens heb ik — omdat er
bestuurlijke onrust was op Bonaire — een verkenner, de
heer Bandell, voormalig burgemeester van Dordrecht, naar
Bonaire gestuurd om daar poolshoogte te nemen. Hij heeft
mij mondeling gerapporteerd over zijn bevindingen. Ik hecht
eraan te zeggen — in tegenstelling tot hetgeen misschien
in de vraag besloten kan zitten — dat hij niet heeft geadviseerd om de rijksvertegenwoordiger te vervangen. De aard
van die rapportage was ook niet een advies over wat ik zou
moeten doen; de rapportage was bedoeld om mij op de
hoogte te stellen van de situatie die hij daar heeft aangetroffen.
Ik heb vorige week opnieuw de rijksvertegenwoordiger
uitgenodigd voor een gesprek in Nederland. Dat gesprek
loopt nog. Ik heb vrijdag met hem gesproken en gisteren
heeft de secretaris-generaal telefonisch doorgepraat. Wij
hebben afgesproken dat wij het gesprek nog verder zullen
voortzetten. Ik hoop dat de Kamer er begrip voor heeft dat
ik daar nu nog niet op kan ingaan.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Hachchi

Ik wil wel twee dingen zeggen. Het eerste is dat dit gesprek
geen betrekking heeft op het functioneren van de heer Stolte
op het moment dat hij in het bestuur van USONA zat. Dat
ligt een aantal jaren achter ons. Toen hij werd aangesteld
als rijksvertegenwoordiger heeft mijn voorganger, de heer
Donner, als minister van Binnenlandse Zaken een gesprek
met hem gevoerd. De minister heeft toen geconcludeerd
dat het functioneren in de periode daarvoor geen beletsel
was voor de aanstelling als rijksvertegenwoordiger.
Omdat de pers hier soms nogal uitgesproken over schrijft,
hecht ik eraan te zeggen dat ik geen reden heb om te twijfelen aan de integriteit van de heer Stolte. Wij praten dus
over het functioneren in die, inderdaad zeer complexe,
bestuurlijke situatie in Bonaire. Zodra daarover iets te melden is, zal ik de Kamer daarvan natuurlijk onmiddellijk op
de hoogte brengen.
Mevrouw Hachchi (D66):
Voor mij is het van belang hoe deze minister zijn taak sinds
het aantreden van het kabinet invult. De minister kan veel
informatie verschaffen en ik weet ook dat hij vaak op de
eilanden is geweest, maar er is al een tijdje een probleem
en de minister grijpt niet zodanig in dat dit probleem wordt
opgelost. Vanaf dag één zijn er geluiden dat — ik zeg het
voorzichtig — de positie van de rijksvertegenwoordiger op
Bonaire problematisch is.
Ik wil graag weten wat de minister hierover precies wist en
wanneer, en wat hij daaraan heeft gedaan. Daarom stel ik
een aantal concrete vragen. Klopt het dat de minister al in
november is gewaarschuwd voor het functioneren van de
rijksvertegenwoordiger? Wanneer ontving de minister de
waarschuwing van de procureur-generaal en de gezaghebber? Wat heeft hij daarmee gedaan? Ik begrijp nu dat de
verkenner in zijn recente advies niet heeft voorgesteld om
de rijksvertegenwoordiger te vervangen. Wat hield dit
advies in concreto in? Wat betekent dit voor de acties die
de minister zal ondernemen? Ik blijf erbij: hoe kan het dat
dit probleem al een jaar speelt maar dat de rijksvertegenwoordiger nu pas is ontboden bij deze minister?
Minister Plasterk:
Op een concrete vraag geef ik een concreet antwoord. Klopt
het dat ik reeds eerder via Justitie op de hoogte ben gesteld
van klachten die daar speelden? Dat klopt en dat was voor
mij de aanleiding om de rijksvertegenwoordiger ongeveer
een halfjaar geleden uit te nodigen om naar Nederland te
komen om over de aard van die klachten een gesprek te
hebben en daarin gezamenlijk conclusies te trekken over
hoe het zou moeten, ook in de toekomst. Omdat er
bestuurlijke onrust was, heb ik daar vervolgens een verkenner naar toe gestuurd. Dat doe je niet als daar geen aanleiding voor is. De verkenner heeft gerapporteerd over de
stand van zaken. Je moet daar behoedzaam mee omgaan.
Je kunt dat niet van de ene op de andere dag doen. Om die
reden ben ik onlangs opnieuw in gesprek gegaan met de
rijksvertegenwoordiger. Zodra daarover enig bericht te
melden is, zal ik dat doen.
Mevrouw Hachchi (D66):
Een rijksvertegenwoordiger is natuurlijk niet zomaar een
ambtenaar. Hij is de rechterhand van de minister als het
gaat om wat er speelt aan de andere kant van de oceaan.

3 september 2013
TK 105

105-2-1

Ondanks het gegeven dat de minister zegt dat hij een halfjaar geleden een gesprek heeft gevoerd, kan hij nog steeds
niet helder maken of en hoe hij de problemen op Bonaire,
met name over de discussie die speelt rondom de positie
van de rijksvertegenwoordiger, gaat ophelderen. Is de
minister het met mij eens dat het functioneren van de
rijksvertegenwoordiger staat of valt met het vertrouwen in
diens onafhankelijkheid? Welke afspraken heeft de minister
gemaakt met de rijksvertegenwoordiger naar aanleiding
van het gesprek dat hij met hem heeft gevoerd? Hoe kan
de minister voorkomen dat ik hier niet over een halfjaar
weer sta omdat er nog steeds geruchten zijn over de positie
van de rijksvertegenwoordiger?
Minister Plasterk:
Ja, ik vind dat er vertrouwen moet zijn in de onafhankelijkheid van de rijksvertegenwoordiger. Die moet ook boven
elke twijfel verheven zijn. Ik wijs op een complicatie. De
rijksvertegenwoordiger is inderdaad geen ambtenaar; hij
is een bestuurder. Eigenlijk is hij een van de weinige
bestuurders in ons bestel die niet het vertrouwensvotum
van de volksvertegenwoordiging heeft. Zelfs een commissaris van de Koning, waarvan de rijksvertegenwoordiger
in zekere zin een equivalent is, heeft Provinciale Staten die
het vertrouwen kunnen uitspreken of het gebrek daaraan
kunnen signaleren. Het taxeren van het vertrouwen moet
ik uiteindelijk eigenstandig doen op basis van de signalen
die ik uit Bonaire krijg. Ik zeg erbij dat dit een politieke cultuur is waarin het niet ongebruikelijk is om anderen te
betichten van onjuist handelen. Dus in die complexe situatie, rechtdoend aan elk van de personen, inclusief de rijksvertegenwoordiger, neem ik uiteindelijk de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het stelsel daar bestuurlijk
goed functioneert.

afscheid nemen van de voormalige Antillen omdat wij
anders met deze ellende geconfronteerd zullen blijven?
Minister Plasterk:
Bonaire is, los van de toekomst van de Antillen, een openbaar lichaam van het land Nederland. Dus hoe je ook denkt
over koninkrijksrelaties, Bonaire is een onderdeel van het
land Nederland. Zijn handelen in de vorige functie waaraan
wordt gerefereerd is, zoals ik zojuist al zei, besproken door
minister Donner. Ik weet niet zeker of dat op het moment
was dat de PVV medeverantwoordelijk was voor de politieke
coalitie. Dat zou zomaar kunnen. Hoe dan ook, toen is het
besproken en het is voor mijn voorganger geen aanleiding
geweest om te zeggen: ik vind dat ik u niet zou moeten
benoemen in deze functie. Dat is daarmee dan ook een
gegeven.

De voorzitter:
Mevrouw Hachchi, u hebt nog een minuut.
Mevrouw Hachchi (D66):
Ik denk dat ik het moet doen met de antwoorden die ik
vandaag heb gehoord van deze minister. Ik blijf erbij dat
het niet zo kan zijn dat wij als Kamer iedere keer terug
moeten komen om duidelijkheid over de positie van de
rijksvertegenwoordiger te krijgen. Deze minister is verantwoordelijk. Ik ga over het controleren van het handelen van
deze minister om te beoordelen of hij alles doet wat in zijn
macht ligt om het probleem echt op te lossen.
Minister Plasterk:
Ik herhaal daarom mijn toezegging dat ik de Kamer zal
informeren zodra er over dit gesprek iets te melden is.
De heer Fritsma (PVV):
Deze man was in een eerdere functie als penningmeester
van de stichting SONA al verantwoordelijk voor een
gigantische financiële puinhoop. Dus hoe kan het dat hij
überhaupt rijksvertegenwoordiger is geworden? Dan moet
je toch van onbesproken gedrag zijn? In het verlengde
hiervan vraag ik de minister wat hij eraan doet om deze
man zo snel mogelijk uit zijn functie te ontheffen. Kan de
minister er alsjeblieft voor zorgen dat wij zo snel mogelijk

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Hachchi

3 september 2013
TK 105

105-2-2