5
Vragenuur: Vragen Van Veldhoven
Vragen van het lid Van Veldhoven aan de staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu over het bericht "Recyclen nu
minder aantrekkelijk: vrees voor bergen plastic".

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Voorzitter. We gaan naar een wereld toe met 9 miljard
mensen. Als we graag willen dat al die mensen een fatsoenlijk leven kunnen leiden op deze wereld, dan moeten we
veel efficiënter omgaan met energie en grondstoffen.
Daarom zet D66, overigens samen met een groot gedeelte
van deze Kamer, in op een kringloopeconomie. In de media
ontstond het beeld dat het zorgvuldig door de consument
gescheiden afval misschien gewoon in de afvalverbrander
terecht zou kunnen komen. Het lijkt mij heel belangrijk om
dat vandaag met de staatssecretaris recht te zetten. We
moeten naar een kringloopeconomie toe. De staatssecretaris
heeft laatst in Brussel met een aantal partnerlanden een
mooi initiatief daartoe ondertekend. Er zijn zelfs innovatieve
bedrijven die uit oud plastic nieuwe brandstoffen maken.
Ik stel een paar vragen aan de staatssecretaris om helderheid te krijgen over dit artikel.
Kan de staatssecretaris het beeld wegnemen dat er bergen
plastic zouden ontstaan en dat ingezameld afval naar een
verbrander zou gaan? Ik wil ook graag iets meer naar de
lange termijn kijken. Nederland is goed in recyclen. We
willen graag aantrekkelijk blijven en we willen graag dat
hergebruik aantrekkelijk blijft. Dan zou de lage olieprijs op
de lange termijn wel een punt kunnen worden, vooral omdat
de bestaande afspraken of contracten op een gegeven
moment ten einde zijn. Deelt de staatssecretaris de ambitie
dat Nederland zo veel mogelijk moet blijven inzamelen? Is
zij ook van mening dat wij niet alleen op het aanbod moeten
blijven inzetten, maar dat we ook moeten bekijken hoe we
de vraag naar hergebruikt plastic kunnen stimuleren? PwC
heeft een aanbeveling daarover gedaan. Is de staatssecretaris bereid om in lijn met die aanbeveling in kaart te brengen hoe we producenten kunnen prikkelen of aanmoedigen
om gerecycled plastic te gebruiken in nieuwe producten?
Misschien kan de Aanbestedingswet of het inkopen door
de overheid daar een rol bij spelen.

Staatssecretaris Dijksma:
Voorzitter. Ik dank mevrouw Van Veldhoven voor haar
vraag. Ik denk dat zij de spijker op de kop sloeg toen zij zei
dat Nederland heel goed is in het recyclen. Dat past misschien ook wel bij onze volksaard. Er is regelmatig kritiek,
ook op ons milieubeleid. Dat moeten we ons aantrekken,
maar op dit punt doen we het nu juist echt heel goed en
lopen we in Europa ver voorop. Het is heel positief dat er
steeds meer plastic ingezameld wordt. We brengen daarmee
het sluiten van de keten een stap dichterbij. Het is terecht
dat mevrouw Van Veldhoven de circulaire economie
bestempelt als een prioriteit van het Nederlandse EUvoorzitterschap. Ook met dank aan de inzet van mevrouw
Van Veldhoven hebben we recentelijk een eerste internationale green deal kunnen sluiten.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

Ik kom op de vragen. Hoe zit het nu precies in de praktijk?
Ik ben het met mevrouw Van Veldhoven eens dat het wel
verstandig is om het ontstane beeld dat er bergen plastic
in Nederland overblijven, te nuanceren. Die lagere olieprijs
kennen we al wat langer, maar wat nu kennelijk speelt, is
dat een aantal van de mensen in die industrie die een
afzetmarkt in China hebben, recentelijk ook problemen is
gaan ondervinden als gevolg van de tegenvallende economische groei in China. Uit gesprekken met verschillende
bedrijven komt een wisselend beeld naar voren. We kunnen
ons eigen beleid niet uitsluitend baseren op de vraag hoe
laag de olieprijs nu is, waartoe sommige bedrijven ons
oproepen, want op het moment dat de olieprijs weer stijgt
zou je dan ook kunnen redeneren dat de wetgeving waarom
gevraagd wordt, niet meer nodig is.
Ik ben het met mevrouw Van Veldhoven eens dat we
inderdaad op langere termijn onze ambitie zo hoog mogelijk
moeten houden. Die kan ook nog verder omhoog. We
bepleiten bijvoorbeeld in de Ecodesignrichtlijn al langere
tijd dat er een percentage komt voor het gebruik van recyclemateriaal. Dat kun je niet nationaal vastleggen, zoals een
deel van de verwerkingsbranche vraagt, maar dat kan
Europees zeker wel. Dat is een van de punten waarop we
inzetten. Ook bij het maatschappelijk inkopen moeten we
op dit punt stappen zetten. Ik ben op dat punt van harte
bereid om te doen wat mevrouw Van Veldhoven voorstaat,
want dat lijkt mij een uitstekend idee.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
De staatssecretaris en ik liggen heel dicht bij elkaar vandaag
in onze opvatting over het belang van de kringloopeconomie. Ik ben blij dat zij zegt dat de ambitie hoog moet zijn
en blijven en wellicht nog verder omhoog kan.
Ik heb nog een vraag over het bepleiten van het gebruik
van recyclemateriaal. Dat we dat niet in Nederland kunnen
vastleggen maar wel in Europa, heeft natuurlijk alles te
maken met de interne markt. Hoe kunnen we ervoor zorgen
dat we het probleem niet verplaatsen naar de productie
buiten Europa? Welke mogelijkheden bieden de handelsregels om ook eisen te stellen aan producten die van buiten
Europa komen, zodat we voorkomen dat we het milieuprobleem verplaatsen van Europa naar daarbuiten? Ik deel
zeker de ambitie van de staatssecretaris. Het gaat er volgens
mij om te bekijken hoe we het praktisch invullen. Ik ben blij
dat de staatssecretaris zegt dat we de vraagkant moeten
stimuleren en dat zij bereid is de aanbevelingen van PwC
in kaart te brengen. Wanneer kunnen we daar als Kamer
nadere informatie over verwachten?
Staatssecretaris Dijksma:
We zullen sowieso later dit jaar met een aantal grote voorstellen over de duurzame inkoop en het verder brengen
van de circulaire economie naar de Kamer toekomen. Het
lijkt me dus goed dat we dit daarin meenemen. Ik zal daarbij
dan ook de aanbevelingen langslopen. Dat zeg ik mevrouw
Van Veldhoven dus toe.
Het gebruik van recyclemateriaal is inderdaad een kwestie
van de interne markt. We zullen bij de debatten over de
Ecodesignrichtlijn ook met de Commissie moeten bespreken
wat dat eventueel zou betekenen voor onze regels op het
terrein van de WTO en dergelijke. Ik weet dat we op tal van
onderwerpen in Europees verband kwaliteitseisen aan

8 maart 2016
TK 61

61-5-1

producten stellen. Dat doen we volgens mij zonder al te
veel problemen. Ik verwacht dus dat dit op zichzelf ook een
houdbare positie is.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik zie de informatie graag tegemoet.
Ik zou de staatssecretaris tot slot willen vragen om nog eens
met haar collega na te denken over hoe er ook in de Aanbestedingswet een impuls kan zijn om zo CO2-arm en zo milieuvriendelijk mogelijk in te kopen. Ook daarin zitten
natuurlijk haakjes, niet specifiek voor plastic — dat moeten
we ook niet specifiek voor plastic gaan regelen — maar die
kunnen wel effect hebben op de vraagzijde en op het stimuleren van het hergebruik van grondstoffen in de breedte.
De Aanbestedingswet wordt heel binnenkort, namelijk
morgen al, in de Kamer besproken. Wellicht kan de staatssecretaris daarover nog even met haar collega van
gedachten wisselen.
Staatssecretaris Dijksma:
Dat durf ik niet te beloven. Ik wil heel ver gaan, maar dit is
een kwestie van een beetje overvragen, want ik denk niet
dat het lukt om dit voor morgen al helemaal uitgediscussieerd te hebben. Ik kan me wel voorstellen dat zo'n onderwerp bij het thema duurzame inkoop nog een keer terugkomt. Uiteraard heeft mevrouw Van Veldhoven morgen
alle gelegenheid om dit debat met mijn collega te voeren.
Hij zal de vraag van mevrouw Van Veldhoven ongetwijfeld
heel goed beantwoorden.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Als het ook maar op het netvlies van de staatssecretaris
staat.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ook de CDA-fractie heeft zorgen over het hergebruik van
het plastic in Nederland. We krijgen daar veel signalen over
vanuit onze achterban. In hoeverre speelt de kwaliteit van
het te hergebruiken plastic een rol? In hoeverre zou de
staatssecretaris ook een stimulerende taak zien voor haar
ministerie om te bekijken hoe het plastic op zo'n hoog
mogelijk niveau hergebruikt kan worden, en hergebruik
tegelijkertijd aantrekkelijk genoeg is? Kan de staatssecretaris
daarop ingaan?
Staatssecretaris Dijksma:
Dat heeft voor een deel te maken met de wijze waarop het
plastic wordt ingezameld. Naarmate dat beter gebeurt, heb
je volgens mij minder problemen met het materiaal zelf.
Tegelijkertijd is dit een kwestie die door de markt zelf moet
worden opgepakt, want deze mensen hebben volgens mij
een goed verdienmodel kunnen ontwikkelen. Bij sommige
bedrijven zijn er ook minder problemen dan bij andere. Dat
heeft ook met de afzetmarkt te maken. We willen er uiteraard ook voor zorgen dat de afzetmarkt in Europa en in ons
eigen land zo groot mogelijk wordt. Dat doen we door
allerlei afspraken, ook in het kunststofakkoord, om de
recycling nog meer te stimuleren.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
We zouden als Nederland toch voorop kunnen lopen in de
kwaliteit van het te hergebruiken plastic? Natuurlijk hebben
we die Europese afzetmarkt nodig. We hebben zelfs de hele
wereld als afzetmarkt nodig, omdat wij het door de problemen in China daar niet meer kwijt kunnen. Hoe gaat de
staatssecretaris dit bevorderen vanuit haar ministerie? Kan
zij daar een verdere toelichting op geven?
Staatssecretaris Dijksma:
Nee, dat kan ik nu niet, want ik heb op dit moment niet voor
ogen dat ik op dat punt alweer allerlei vervolgstappen kan
en ga zetten. Ik kan mij voorstellen dat we dit nog eens
tegen het licht houden, ook alles wat wij doen op het punt
van het verhogen van de ambitie. Ik ben ook benieuwd wat
precies het probleem voor de bedrijven is, maar het is niet
allemaal maakbaar vanuit I en M. Dat zou ik wel willen,
maar dat is helaas not the case. Excuus: dat is helaas niet
het geval.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
De staatssecretaris heeft de term Ecodesignrichtlijn al laten
vallen. Het Nederlandse Europese voorzitterschap biedt
kansen om ambitieus in te zetten. Dat is deze staatssecretaris absoluut toevertrouwd. We moeten voorkomen dat gaat
gebeuren wat ook in de media te lezen was. Ik denk daarbij
toch aan een grondstoffenbelasting. Dat is echt een spannend instrument. Zou de staatssecretaris kunnen bekijken
in hoeverre dit, wellicht ook Europees, een onderdeel kan
zijn van de Ecodesignrichtlijn? Als we een prijs geven aan
grondstoffen, wordt het voor bedrijven immers veel
belangrijker om die grondstoffen terug te winnen.
Staatssecretaris Dijksma:
Volgens mij hebben we in Nederland al een belasting die
ingezet wordt op het verbranden. We hebben dus feitelijk
andersom een prikkel ingebouwd waarmee je het recyclen
aantrekkelijker maakt. Ik denk dat met de route in Europa
vooral wordt ingezet op het zo aantrekkelijk mogelijk maken
van recycling zelf. We hebben deze week een deal met het
Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België gesloten over
secundaire grondstoffen. Daarmee zorgen we er eigenlijk
voor dat de regels die het recyclen tussen die landen
onmogelijk maken, geslecht worden. Dat is misschien nog
wel het effectiefste instrument. Ik denk dat het heel goed
is om daarop in te zetten. Dat is kansrijk en daar hebben
we ook al brede steun voor. Tegelijkertijd moet je altijd
blijven nadenken, maar ik heb niet zomaar elke fiscale
prikkel in mijn achterzak, dus ook op dat punt kan ik
mevrouw Dik-Faber geen beloftes doen.
De voorzitter:
U hebt slechts op twee vragen antwoord gekregen?
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
De staatssecretaris zegt dat ze geen beloftes kan doen, maar
ze houdt een klein deurtje open. Mag ik haar vragen dit toch
te bespreken en de Kamer hierover op een later moment
nog een keer per brief te informeren?

8 maart 2016
TK 61

61-5-2

Staatssecretaris Dijksma:
Ik ben zelf nu bezig met inzetten op het stimuleren van
hergebruik en het slechten van de regelgeving. Daar gaat
veel energie in zitten. Ik wil liever dat pad bewandelen,
omdat dit naar mijn mening het meest effectief is. Op het
andere heb ik ook minder invloed, omdat het niet onder
mijn verantwoordelijkheid valt. Ik kan er wel allerlei
gesprekken over aangaan, maar wie weet vallen die op
dorre grond en dan heb je een hoop energie verplaatst,
maar weinig bereikt. Aangezien ik net als mevrouw DikFaber heel ambitieus ben, wil ik mijn tanden graag zetten
in de dossiers waar ik ook beweging in krijg.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Op hetzelfde onderwerp, maar met een andere invalshoek,
heb ook ik een vraag. Hoe kijkt de staatssecretaris naar het
importeren van afval? Daar zit ook plastic in, maar het telt
niet mee in de cijfers over Nederland. Daar is de staatssecretaris overigens terecht trots op. Hoe kijkt zij echter naar
het stoppen van het importeren van plastic afval?
Staatssecretaris Dijksma:
Ik zou daar heel voorzichtig mee willen zijn, want het
grootste probleem is dat wij materialen nu soms als afval
bestempelen, terwijl zij dat juist niet langer meer moeten
zijn zodat we ze kunnen hergebruiken. Ik weet dus niet wat
voor een effect een dergelijk voorstel zou hebben, los van
de vraag of dat ook zomaar mogelijk is, gelet op de interne
markt.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Het is heel raar dat we in Nederland van alles stimuleren
om plastic in te leveren en te recyclen en om te proberen
verpakkingen terug te brengen, maar ondertussen uit Malta,
Italië en Groot-Brittannië grote hoeveelheden afval importeren, waar alles dwars door elkaar in zit. Over het algemeen
gaat dit rechtstreeks de verbrandingsoven in. In de brief
die de staatssecretaris de Kamer toch al heeft toegezegd,
zou een kleine paragraaf kunnen komen over al het plastic
dat we op deze manier importeren. Anders doe je de voordeur dicht, maar zet je de achterdeur open.
Staatssecretaris Dijksma:
Wat dat betreft doen we juist aan bronbeleid, want wat we
op dit moment doen met het pakket voor de circulaire economie en voor de verwerking, is dat we Europees gaan
regelen dat al die landen die het veel slechter doen dan wij
de kwaliteit van hun verwerking omhoog brengen. Voor
sommigen gaat het niet ver genoeg, maar voor mij is het
heel hoopvol om te zien dat we daarmee de hele Europese
afvalketen op een hoger kwaliteitsniveau brengen en dus
kunnen voorkomen waar mevrouw Van Tongeren nu op
wijst. Dus ja, je moet ook naar de achterdeur kijken, maar
je moet ook het Europese beleid over de hele linie verbeteren. Dat heeft bovendien als voordeel dat onze voorsprong
per saldo wat kleiner wordt, wat ons net de gelegenheid
geeft om wat harder te kunnen lopen. Omdat we daarmee
de bodem omhoog brengen, kan de lat voor onszelf weer
wat hoger komen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

Mevrouw Cegerek (PvdA):
We kunnen op Europees niveau veel met elkaar afspreken,
maar in deze casus vind ik het vooral van belang hoe we
het op nationaal niveau geregeld hebben. We hebben een
raamovereenkomst duurzaam verpakken. De problematiek
die vandaag aan de orde wordt gesteld, heeft vooral te
maken met het plastic-herosysteem, een inzamelingssysteem. De staatssecretaris heeft mevrouw Van Veldhoven
zojuist toegezegd met een brief te komen. Ik wil daaraan
graag toegevoegd zien hoe het plastic-herosysteem op dit
moment functioneert en of het bedrijfsleven niet alleen kijkt
naar het kostenaspect, maar daarbij ook de ambities op het
gebied van duurzaamheid betrekt.
Staatssecretaris Dijksma:
We zullen de Kamer sowieso geregeld op de hoogte houden
van de voortgang van deze overeenkomst. Er lijkt mij niets
mis mee om dat op een bepaald moment ook weer te doen.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
Het was mooi geweest als wij dit twee weken geleden in
een debat hadden besproken in plaats van vandaag in het
vragenuur. De staatssecretaris is het toch met mij eens dat
de raamovereenkomst verpakkingen enorm veel voordelen
heeft geboden? Er wordt jaarlijks 120 miljoen tot 150 miljoen
geïnvesteerd door het bedrijfsleven. Gemeentes hebben
een heel goed systeem: in iedere gemeente wordt plastic
ingezameld. Inwoners doen daaraan mee. Het plastic stapelt
zich op, maar er moet natuurlijk wel een afzetmarkt voor
zijn. Ik hoor graag van de staatssecretaris welke weg zij wil
inslaan. Is het een kwestie van marktwerking, van vraag en
aanbod, en ervoor zorgen dat genoeg producenten het
plastic als secundaire grondstof inzetten? Of wil ze het met
wetgeving afdwingen? Wij zijn niet zo van de maakbaarheid,
maar het is wel één Europese markt.
Staatssecretaris Dijksma:
Je hebt altijd een intelligente mix van instrumenten nodig.
Daar hoort bij dat je zo veel mogelijk initiatieven van het
bedrijfsleven ondersteunt — dat doen we ook — en dat je
soms ook stimuleert waar het kan. Als het niet met wetgeving hoeft, dan liever niet, want dat is een omslachtige
route. Als je wel met wetgeving komt, wat soms zinvol is,
dan liever op Europees niveau, zeker als het de interne
markt betreft. Dat geldt bijvoorbeeld voor een idee als het
recyclingspercentage. Nederland is daarvoor, maar dat zou
dan wel op Europees niveau geregeld moeten worden,
zodat het speelveld voor alle partijen gelijk is. Ik denk en
hoop dat ik de heer Dijkstra dan weer aan mijn zijde vindt.
De heer Remco Dijkstra (VVD):
In hoeverre kunnen al die milieubewuste mensen die nu
bezig zijn met het inzamelen van drankenkartons en plastic
— we zien het effect daarvan: we halen inmiddels het dubbele van het Europese gemiddelde — van de overheden,
ook van de lokale overheden, verwachten dat ze hun
inspanning terugzien in een verlaging van de afvalstoffenheffing? Als de producenten zo veel betalen, dan zouden
gemeentes dat eigenlijk als beloning moeten teruggeven
aan de burgers die die inzameling mogelijk maken. Hoe
gaan we dat voor elkaar krijgen?

8 maart 2016
TK 61

61-5-3

Staatssecretaris Dijksma:
Dat is lokaal belegd, zoals de heer Dijkstra weet. Volgens
mij zit zijn partij goed in al die raden. Ik zou dus zeggen:
doe uw best!

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

8 maart 2016
TK 61

61-5-4