Aan de minister van Economische Zaken en Klimaat
De heer B. van ‘t Wout
Postbus 20401
2500 EK DEN HAAG

Onze referentie

MvH/RvZ/SH/cd/ATR1695/2021-U041

Uw referentie

Datum

10 mei 2021

Betreft

Wetsvoorstel Nationaal Groeifonds

Geachte heer Van ‘t Wout,
Op maandag 12 april 2021 is het voorstel voor de Wet Nationaal Groeifonds voor advies
aan het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) aangeboden. De adviestermijn verloopt
op 10 mei 2021. Het voorstel is ook aangeboden op de internetconsultatie.1
Context
Het doel van het Nationaal Groeifonds is om het verdienvermogen van Nederland op de
lange termijn te versterken door gericht te investeren in de Nederlandse economie.
Projecten komen in aanmerking als ze bijdragen aan het bevorderen en verbeteren van
(1) kennisontwikkeling, (2) onderzoek, ontwikkeling en innovatie, en (3) infrastructuur.
De omvang van het fonds voor de komende vijf jaar is 20 miljard euro.
Inhoud van het voorstel
Het voorstel verandert de wettelijke basis van het Nationaal Groeifonds van een nietdepartementale begroting naar een volwaardig begrotingsfonds middels instelling van een
wet. De directe aanleiding hiervoor is dat de Raad van State en de Algemene Rekenkamer
kritiek hebben geuit op het gebruik van een niet-departementale begroting.2 Het voorstel
legt vast wat het doel van het fonds is, wat de aard van de uitgaven en de ontvangsten
van het fonds is, welk overgangsrecht geldt, en welke ministers zijn belast met het beheer
van het fonds. Het stelt een Adviescommissie Nationaal Groeifonds in. En het legt vast
op welke wijze de informatiepositie en autorisatiefunctie van de Kamer worden versterkt.
Het voorstel bevat bovendien de verplichting dat de wet elke vijf jaar wordt geëvalueerd.
De niet-departementale begroting die tot op heden fungeert als wettelijke basis, vervalt
met de inwerkingtreding van het begrotingsfonds.
Partijen kunnen op twee manieren een beroep doen op het fonds. Ministeries kunnen
aanspraak maken op middelen uit het fonds. Deze middelen worden na goedkeuring
toegevoegd aan hun begroting. Andere partijen kunnen een subsidie krijgen uit het fonds.
Zie Overheid.nl | Consultatie Wet Nationaal Groeifonds (internetconsultatie.nl)
Zie https://www.raadvanstate.nl/@122406/w06-20-0311-iii/ en Overleg op grond van art. 7.40
CW 2016 inzake de voorgenomen wijziging CW t.b.v. het creëren van een wettelijke grondslag voor
het Nationaal Groeifonds | Brief | Algemene Rekenkamer & Aandachtspunten bij de ontwerpbegroting
2021 van het Ministerie van Financiën en Nationale Schuld | Kamerstuk | Algemene Rekenkamer
1
2

Pagina 1 van 4

Toetsingskader
ATR beoordeelt de gevolgen voor de regeldruk aan de hand van het volgende
toetsingskader:
1. Nuloptie (nut en noodzaak): is er een taak voor de overheid en is wetgeving het
meest aangewezen instrument?
2. Zijn er minder belastende alternatieven mogelijk?
3. Is gekozen voor een uitvoeringswijze die werkbaar is voor de doelgroepen die de
wetgeving moeten naleven?
4. Zijn de gevolgen voor de regeldruk volledig en juist in beeld gebracht?

1.

Nut en noodzaak

Bij het Nationaal Groeifonds bestonden zorgen over de borging van de informatiepositie
van de Tweede Kamer, omdat opzet en werking van het fonds niet wettelijk verankerd
waren. Met de voorliggende “instellingswet” voor het Nationaal Groeifonds krijgt het
parlement formeel invloed op het fonds en wordt ook de controle van het parlement
geborgd. Het voorstel legt vast wat de formele wettelijke vereisten over de aard en
uitgaven van het fonds zijn, hoe het fonds wordt beheerd en welke aanvullende vereisten
aan projecten (kunnen) worden gesteld. Het college constateert dat de toelichting bij het
voorstel materieel bezien slechts summier ingaat op de doelstellingen van het fonds en
de beoogde evaluaties ervan. Die evaluaties vinden elke vijf jaar plaats. Bovendien vindt
na twee jaar een tussentijdse evaluatie plaats met bijzondere aandacht voor de
governance. Deze tussenevaluatie is wel vermeld in de bijlage die in het kader van artikel
3.1 CW is gedeeld met de Tweede Kamer, maar zij ontbreekt in de toelichting bij het
voorstel.3 Het college acht het noodzakelijk in de toelichting nader in te gaan op de
doelstellingen van het Nationaal Groeifonds en de beoogde evaluatie daarvan opdat de
Tweede Kamer haar rol als medewetgever materieel kan waarmaken.
1.1

2.

Het college adviseert om in de toelichting bij het voorstel nader in te gaan
op de doelstellingen van het Nationaal Groeifonds en op de beoogde
evaluatie.
Minder belastende alternatieven

De regeldruk die uit het voorstel volgt, komt van de subsidieregelingen die onder de wet
komen te hangen. Deze regelingen worden nog opgesteld. Het is daarom niet mogelijk
een oordeel te geven over eventuele minder belastende alternatieven voor de vormgeving
van de subsidieregelingen. Het college verzoekt de subsidieregelingen tijdig voor advies
aan ATR voor te leggen.

3.

Werkbaarheid

Het fonds kent twee routes om voorstellen in te dienen voor een financiële bijdrage aan
projecten. De ene route geldt voor ministeries, de andere voor partijen uit de samenleving. Het college acht met name de werkbaarheid van de indieningsprocedures voor
deze laatste partijen (de zgn. ‘veldpartijen’) van belang. Het vraagt specifiek aandacht
voor het feit dat sommige partijen, zoals startups en MKB-bedrijven, wellicht moeilijk tot
de vorming van consortia kunnen komen, terwijl die consortia mogelijk wél kansrijke
3

Zie www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/09/07/nationaal-groeifonds (p. 22).

Pagina 2 van 4

voorstellen zouden kunnen indienen. Het fonds zou hulp en middelen ter beschikking
kunnen stellen om deze partijen te ondersteunen bij de vorming van consortia.
3.1

Het college adviseert hulp en middelen ter beschikking te stellen, zodat
partijen
gezamenlijk
tot
gelijkwaardige
voorstellen
voor
een
subsidieaanvraag kunnen komen voor het Nationaal Groeifonds.

Het wetsvoorstel beperkt de regeldruk door een voorfase te introduceren waarmee nietkansrijke aanvragen kunnen worden voorkomen. In deze fase vindt een toets op de
kansrijkheid van het projectvoorstel plaats. Het college merkt op dat de toelichting niet
duidelijk maakt hoe deze toetsing plaatsvindt. Dit betekent dat ‘veldpartijen’ niet goed
kunnen bepalen wat zij van die toetsing mogen verwachten. Om die duidelijkheid te
bevorderen wordt volgens de toelichting bij het voorstel gewerkt aan communicatie over
de eisen voor een kansrijk voorstel. Ook moet er een transparant proces worden gevolgd
om tot een volwaardig voorstel voor de mogelijke subsidie-ontvangsten te komen. Het
college merkt op dat de toelichting niet aangeeft hoe die communicatie vorm krijgt.
3.2

Het college adviseert om de wijze waarop de toetsing op kansrijkheid
vooraf plaatsvindt, nader uit te werken in de toelichting.

3.3

Het college adviseert om in de toelichting op te nemen hoe de communicatie over de toetsing vooraf wordt vormgegeven.

Als een ‘veldpartij’ een subsidieaanvraag indient, moet hij aan informatieverplichtingen
voldoen die afwijken van een reguliere subsidieaanvraag. Zo moet hij de gevolgen van
het voorstel voor het Bruto Binnenlands Product (bbp) vermelden. Dit is voor met name
MKB-bedrijven en startups niet eenvoudig en daarmee niet goed werkbaar. Op dit
moment is niet duidelijk hoe het kabinet dit risico voor de werkbaarheid adresseert. Ook
is niet duidelijk of en hoe hulp wordt geboden.
3.4

Het college adviseert om gepaste hulp aan te bieden aan ‘veldpartijen’ bij
het in kaart brengen van de gevolgen voor het bbp.

Het fonds wordt na twee jaar tussentijds geëvalueerd. In deze evaluatie is specifiek
aandacht voor de governance van het fonds. Het college geeft in overweging om de
governance nadrukkelijk te beschouwen vanuit het perspectief van de veldpartij.

4.

Gevolgen regeldruk

De regeldruk van het voorstel volgt uit de subsidieregelingen die onder de wet komen te
hangen. Deze regelingen zelf zijn nog niet opgesteld. Een precieze inschatting van de
regeldrukgevolgen van het voorliggende voorstel is daarom in dit stadium niet mogelijk.
Een inschatting op hoofdlijnen kan wel. Daarbij is het van belang om plausibele aannames
te hanteren. Het college constateert dat bij de berekening voor de tijdsbesteding voor het
indienen van projectvoorstellen is uitgegaan van de ervaringen die zijn opgedaan in de
eerste openstellingsperiode. In die periode konden echter alleen ministeries voorstellen
indienen. Het is de vraag of de tijd die zij daarvoor nodig hadden, ook geldt voor
veldpartijen die een voorstel willen opstellen en indienen. Gelet op de onzekerheid
hierover, ligt het in de rede om bij het berekenen van de regeldrukkosten gebruik te

Pagina 3 van 4

maken van bandbreedtes en zo op hoofdlijnen een inschatting te maken van die gevolgen.
De precieze regeldrukgevolgen kunnen vervolgens bij de individuele subsidieregelingen
in kaart worden gebracht. Het college verzoekt u om die regelingen tijdig voor advies aan
ATR voor te leggen.
4.1

Het college adviseert om met behulp van bandbreedtes de regeldruk op
hoofdlijnen te duiden en de precieze regeldrukgevolgen bij de individuele
subsidieregelingen in kaart te brengen.

Dictum
Gelet op bovengenoemde bevindingen is het eindoordeel ten aanzien van de
consultatieversie van dit voorstel:
Het wetsvoorstel niet indienen, tenzij met de adviespunten rekening is
gehouden.
Dit dictum betreft niet de inhoudelijke noodzaak om te investeren in het verdienvermogen
van de Nederlandse economie. Het dictum brengt tot uitdrukking dat de kwaliteit van de
onderbouwing van het voorliggende voorstel verbetering behoeft. Het college constateert
daarbij dat het voorstel een bestaande maatregel betreft, waar later in tijd een formele
juridische basis aan wordt gegeven. De onderbouwing van het voorstel gaat slechts
summier in op de doelstellingen van het fonds en de beoogde evaluaties daarvan. Dit
betekent dat het voor ATR in dit stadium niet goed meer mogelijk is om nut en noodzaak
aan de hand van de geformuleerde doelstellingen in het voorgelegde wetsvoorstel te
beoordelen.
Het college constateert verder dat het voorstel dat in consultatie is gebracht, niet goed
zelfstandig leesbaar is. De onderbouwing ervan kan alleen goed worden beoordeeld na
raadpleging van aanvullende documentatie. Het college merkt op dat het hierdoor voor
partijen uit de samenleving onnodig lastig wordt gemaakt om inhoudelijk op (de
onderbouwing van) het voorstel te reageren. Het college geeft in overweging om in de
toekomst bij internet-consultaties meer inzicht te geven in de achtergronden van het
voorstel, zodat ook bijvoorbeeld MKB-bedrijven en startups zich goed kunnen oriënteren
op de mogelijkheden die het voorstel biedt.
In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd,
Hoogachtend,
w.g.

M.A. van Hees
Voorzitter

R.W. van Zijp
Secretaris

Pagina 4 van 4