Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 716

Wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de
Wet op het kindgebonden budget, de Wet werk
en bijstand, de Wet inkomstenbelasting 2001, de
Wet studiefinanciering 2000 en enige andere
wetten in verband met hervorming en
versobering van de kindregelingen (Wet
hervorming kindregelingen)

Nr. 32

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 april 2015
Hierbij zend ik u mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie en de
Staatssecretaris van Financiën de antwoorden op de Kamervragen van
9 december 2014 van de leden Van Nispen en Siderius (beiden SP)
(Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 2055) en van 24 december 2014
van de leden Heerma en Omtzigt (beiden CDA) (Aanhangsel Handelingen
II 2014/15, nr. 2057), de antwoorden op de vragen uit het schriftelijk
overleg van 5 maart jl. (Kamerstuk 33 716, nr. 33) omtrent de doorwerking
van de Wet hervorming kindregelingen op kinderalimentatie en het advies
van de Raad voor de rechtspraak in reactie op de motie Heerma.
Daarnaast ga ik in op de mogelijke financiële gevolgen voor gemeenten.
In mijn brief van 12 januari 2015 heb ik u aangegeven dat bovengenoemde Kamervragen voor mij aanleiding waren om in samenspraak met
voornoemde bewindspersonen de gevolgen van de Wet hervorming
kindregelingen nader in kaart te brengen, rekening houdend met het
rapport van de Expertgroep Alimentatienormen en het bovengenoemde
advies van de Raad voor de rechtspraak (Aanhangsel Handelingen II
2014/15, nrs. 1017 en 1018).
De daaruit voortgekomen analyse treft u in deze brief aan alsmede de
beantwoording van voornoemde vragen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

kst-33716-32
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

1

Aanleiding
Met de per 1 januari 2015 ingevoerde Wet hervorming kindregelingen
(verder WHK) is beoogd het stelsel van kindregelingen te hervormen en te
versoberen. Vanwege de invloed van de kindregelingen op het inkomen
van ouders en op de tegemoetkoming in de kosten van kinderen, heeft de
WHK tevens gevolgen voor de vaststelling van kinderalimentatie. Hierna
wordt een analyse gegeven van de gevolgen van deze wet voor kinderalimentatie. Ten behoeve van deze analyse is door ambtenaren van de
betrokken ministeries technisch overleg gevoerd met partijen die
werkzaam zijn op het terrein van kinderalimentatie waaronder een
afvaardiging van de Expertgroep Alimentatienormen en de Vereniging
van Familierecht Advocaten Scheidingsmediators (vFAS). Tevens zijn er
eigen berekeningen gemaakt om de gevolgen in kaart te brengen.
Hoofdlijnen van vaststelling kinderalimentatie
Het verstrekken van levensonderhoud door ouders aan hun kinderen is
een civielrechtelijke verplichting die zowel tijdens als na huwelijk geldt.
Komt een ouder deze verplichting niet of niet behoorlijk na, dan kan de
andere ouder de rechtbank verzoeken om het bedrag te bepalen dat de
nalatige ouder zal moeten uitkeren. Bij echtscheiding gaat de wetgever er
vanuit dat beide echtgenoten in het ouderschapsplan afspraken maken
over de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige
kinderen al dan niet bijgestaan door een advocaat, mediator of het
Juridisch Loket. Komen partijen er onderling niet uit, dan kan de rechter
verzocht worden het voor de verzorging en opvoeding verschuldigde
bedrag vast te stellen. Wijziging van een in een uitspraak vastgesteld of
door ouders overeengekomen bedrag kan aan de rechter worden verzocht
wanneer door een wijziging van omstandigheden de uitspraak of de
afspraak niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet.
De hoogte van kinderalimentatie wordt bepaald aan de hand van twee
wettelijke maatstaven, de draagkracht van de ouders en de behoefte van
het kind. In het Rapport Alimentatienormen zijn aanbevelingen
opgenomen voor eenvormige invulling van deze wettelijke maatstaven
voor de berekening van kinderalimentatie.
De alimentatienormen worden vastgesteld door de Expertgroep Alimentatienormen. Deze expertgroep bestaat uit familierechters, afgevaardigd
door de verschillende gerechten, die zich bezig houden met alimentatiezaken. In het Rapport Alimentatienormen van de expertgroep zijn
aanbevelingen opgenomen voor een eenvormige invulling van de
wettelijke maatstaven voor de berekening van alimentatie; behoefte en
draagkracht. Het rapport wordt periodiek aangepast aan nieuwe ontwikkelingen in regelgeving en jurisprudentie. De aanbevelingen zijn een richtlijn
en rechters en partijen kunnen in individuele zaken daarvan afwijken.
Als eerste wordt de behoefte van het kind bepaald. Uitgangspunt hierbij is
de levensstandaard van het kind vóór de echtscheiding zoveel mogelijk op
peil te houden. De behoefte van het kind wordt gebaseerd op het inkomen
van de ouders en de hoogte van de overheidsondersteuning voor de
kosten van het kind (kinderbijslag en kindgebonden budget) vóór de
echtscheiding. Vervolgens wordt gekeken welk deel van deze behoefte na
de echtscheiding wordt gedekt door de dan geldende overheidsondersteuning. Het resterende deel van de behoefte moet naar draagkracht
worden bijgedragen door de ouders.
Vervolgens wordt de draagkracht van de ouders bepaald. Draagkracht van
de ouders wordt – naast het inkomen uit arbeid, eigen onderneming,
vermogen, of uitkering – beïnvloed door heffingskortingen, aftrekposten,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

2

en inkomensaanvullingen. Uit de draagkrachtbepaling volgt welk deel van
de resterende behoefte voor rekening van welke ouder komt en welk
bedrag aan kinderalimentatie hiermee gepaard gaat. Is de draagkracht van
(een van) beide ouders lager dan de resterende behoefte dan wordt de
kinderalimentatie maximaal op deze draagkracht vastgesteld. Op de
bijdrage van de niet-verzorgende ouder vindt de zogenoemde zorgkorting
plaats aan de hand van het aantal dagen dat het kind bij deze ouder
doorbrengt.
Wijzigingen als gevolg van WHK
De WHK heeft gevolgen voor de bepaling van kinderalimentatie, door
invloed op de vaststelling van de behoefte dan wel op de bepaling van de
draagkracht. De relevante aanpassingen zijn de volgende:
• Afschaffing alleenstaande-ouderaanvulling in minimumuitkeringen
• Afschaffing uitgaven voor levensonderhoud van kinderen (verder LOK)
• Afschaffing alleenstaande-ouderkorting
• Introductie alleenstaande-ouderkop in het kindgebonden budget
• Verhoging reguliere bedragen eerste en tweede kind kindgebonden
budget
• Verlaging afbouwgrens kindgebonden budget
• Verlaging afbouwpercentage kindgebonden budget
Van deze aanpassingen is de introductie van de alleenstaande-ouderkop,
die de alleenstaande-ouderkorting en de alleenstaande-ouderaanvulling in
de minimumuitkeringen vervangt, de maatregel die de grootste invloed
heeft op de vaststelling van kinderalimentatie. Dit komt door de grootte
van het bedrag, maar ook door de wijze waarop dit doorwerkt in de
systematiek van het berekenen van kinderalimentatie.
Het doel van de vervanging van de alleenstaande-ouderkorting en de
alleenstaande-oudertoeslag in minimumuitkeringen door de nieuwe
alleenstaande-ouderkop was tweeledig: naast een aanmerkelijke
vereenvoudiging, vooral ook het meer lonend maken van werken voor
alleenstaande ouders. Vanwege het verminderen van het aantal kindregelingen en om te bewerkstelligen dat zich geen verzilveringsproblemen
kunnen voordoen zoals bij de fiscale alleenstaande-ouderkorting het geval
was, is ervoor gekozen de alleenstaande-ouderkop onder te brengen in
het kindgebonden budget. Daarmee heeft deze tegemoetkoming een
tweeledig karakter gekregen, te weten aanvullende inkomensondersteuning van de alleenstaande ouder, overeenkomend met de doelstelling
van de oude regelingen, en, als onderdeel van het kindgebonden budget,
een tegemoetkoming in de kosten van kinderen.
Alimentatienormen
De Expertgroep Alimentatienormen rekent sinds 2013 het kindgebonden
budget toe aan de behoefte van het kind. Met betrekking tot de WHK heeft
de Expertgroep Alimentatienormen in haar meest recente Rapport
Alimentatienormen (versie van 1 januari 2015) in lijn met haar keuze van
2013 bepaald dat de alleenstaande-ouderkop, als onderdeel van het
kindgebonden budget, zal worden toegerekend aan de behoefte van het
kind. Dit is een belangrijke wijziging ten opzichte van de behandeling van
de voorgangers van de alleenstaande-ouderkop, die juist werden
toegerekend aan de draagkracht van de ontvangende ouder.
Een deel van de gevolgen van de WHK op de kinderalimentatie vloeit
voort uit voornoemde toerekening van bepaalde kindregelingen aan de
draagkracht van de ouders dan wel aan de behoefte van het kind. Bij de
behandeling van de WHK heb ik aangegeven dat verhoging van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

3

kindgebonden budget kan leiden tot het verlagen van de resterende
behoefte van het kind. De doorwerking van de WHK op de hoogte van
kinderalimentatie is echter sterk afhankelijk van de specifieke feiten en
omstandigheden. Bij de behandeling van de wet heb ik de grote lijnen van
de gevolgen geschetst, maar niet het spectrum van die gevolgen voor
kinderalimentatie doorgerekend. Hierdoor treden er in bepaalde gevallen
effecten op die ik niet heb voorzien, zoals hierna aan de orde zal komen.
Uit de berichtgeving van de Expertgroep Alimentatienormen1 leid ik af dat
de expertgroep zich bij de keuze in het toerekenen van bepaalde tegemoetkomingen aan de behoefte van het kind heeft gebaseerd op mijn
uitlatingen tijdens de parlementaire behandeling van de WHK. Naar het
oordeel van het kabinet was op basis van de overige parlementaire
stukken, zoals de memorie van toelichting, een andere keuze in de
toerekening eveneens verdedigbaar geweest, doch niet op voorhand
beter. De aanbevelingen zijn gebaseerd op voornoemde grote lijnen. Zoals
aangegeven is de kinderalimentatie sterk afhankelijk van feiten en
omstandigheden. Gegeven dat, zoals vermeld, de aanbevelingen een
richtlijn zijn kunnen rechters en partijen waar nodig in individuele zaken
daarvan afwijken. Eveneens zou denkbaar zijn in individuele gevallen
maatwerk te bieden door een (gedeeltelijk) afwijkende toerekening toe te
passen. De expertgroep zou, indien daartoe aanleiding zou bestaan, bij
een volgende periodieke aanpassing haar aanbevelingen hierop kunnen
aanvullen.
In de onderhavige analyse ga ik uit van het Rapport Alimentatienormen
2015 en de gangbare rekenmodellen waarin deze normen worden
toegepast en waarin de alle aanbevelingen van de Expertgroep zijn
opgenomen, nu het rapport de basis is voor de rechtspraktijk.
Gevolgen doorwerking WHK op kinderalimentatie
In onderstaande tabellen zijn voor verschillende casussen de gevolgen
van de WHK op het te betalen bedrag aan kinderalimentatie in kaart
gebracht. Ook is het netto besteedbaar inkomen weergegeven onder het
oude stelsel van kindregelingen in 2014 en na een eventuele wijziging van
eerder vastgestelde kinderalimentatie onder het nieuwe stelsel in 2015. In
dit inkomen is rekening gehouden met belastingheffing, met kinderbijslag
(impliciet door bepaling van de behoefte) en met kindgebonden budget
(expliciet in de tabel). Voor het bepalen van het netto inkomenseffect van
de WHK in combinatie met het effect van een alimentatiewijziging is geen
rekening gehouden met de eventuele doorwerking op andere inkomensbestanddelen (zoals bijvoorbeeld zorgtoeslag en de partneralimentatie).
Met de voorbeelden in de tabel is getracht om een globaal overzicht te
geven en de belangrijkste effecten toe te kunnen lichten. Voor de
overzichtelijkheid is gekozen voor vergelijkbare gevallen waarin steeds
sprake is van twee kinderen jonger dan 12 jaar (tabel 1), dan wel van 12
jaar en ouder (tabel 2), die steeds bij de verzorgende ouder (V) wonen.
Daarbij zijn uiteraard ook de inkomenseffecten van de niet-verzorgende
ouder (M) in beeld gebracht. Dit is de ouder die kinderalimentatie moet
betalen. De gekozen voorbeelden sluiten aan bij de gestelde Kamervragen
en breiden deze uit om het spectrum van gevolgen goed in beeld te
brengen. Bij de voorbeelden is aangegeven wat het bruto jaarinkomen
van iedere partner is. Een inkomen van € 19.316 per jaar komt overeen
met het wettelijk minimumloon (WML). Voorzichtigheid is wel geboden
omdat de doorwerking sterk afhankelijk is van de omstandigheden van
1

Zie ook http://www.rechtspraak.nl/Procedures/Landelijke-regelingen/sector-familie-enjeugdrecht/Pages/Wet-hervorming-kindregelingen-per-1-januari-2015.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

4

het individuele geval. Precieze cijfers over het aantal gevallen waar het
om gaat zijn niet bekend, maar, ervan uitgaande dat circa de helft van de
eenoudergezinnen gescheiden is2, en er in circa zes op de tien gevallen
kinderalimentatie wordt toegekend3, zal het gaan om circa 100.000
gezinnen. Het betreft hier alleen gevallen waarbij een echtscheidingsprocedure is doorlopen en kinderalimentatie is vastgesteld. Gescheiden
gezinnen met een geregistreerd partnerschap, samenlevingscontract e.d.
zijn niet meegenomen in de cijfers. Indien zij afspraken hebben gemaakt
over kinderalimentatie en de vaststelling heeft plaatsgevonden met
inachtneming van de alimentatienormen, ondervinden zij dezelfde
effecten. Overigens zal niet in elk van deze gezinnen wijziging van de
eerder overeengekomen of toegewezen kinderalimentatie aan de orde
zijn. De effecten van de verschillende maatregelen kunnen elkaar namelijk
ook (gedeeltelijk) opheffen. Daarnaast kan het zo zijn dat de ex-partners
het kinderalimentatiebedrag naar eigen invulling hebben bepaald
waardoor de effecten van de WHK anders kunnen zijn.
Uit de tabellen blijkt dat in alle gevallen bij wijziging van de kinderalimentatie (dus overgaande van stelsel 2014 naar stelsel 2015) de bijdrage van
de ouders aanmerkelijk daalt (in de meeste voorbeelden met 278 euro, in
voorbeeld 3 met 250 euro). Dit hangt direct samen met het hogere
kindgebonden budget van de alleenstaande ouder dat, conform de
aanbevelingen van de expertgroep, in een groter deel van de behoefte
voorziet. Zo daalt in voorbeeld 1 de resterende behoefte («bijdrage
ouders») van 520 euro naar 242 euro. Het directe gevolg van de resterende lagere behoefte is een lagere alimentatieverplichting voor de
niet-verzorgende ouder. Dit effect wordt enigszins gemitigeerd door een
lagere draagkracht van de ontvangende ouder4, doordat deze immers een
lager netto inkomen heeft door het wegvallen van de alleenstaandeouderkorting. Het positieve effect van de lagere kinderalimentatie wordt
groter naarmate het inkomensverschil tussen beide ouders groter is (zie rij
37: verschil Totaal inkomen M). Dit komt doordat er bij grotere inkomensverschillen een grotere alimentatieverplichting bestaat waardoor een
aanpassing relatief een groter effect heeft.
Omdat de WHK grote positieve effecten heeft voor (werkende) alleenstaande ouders is het saldo-effect ten opzichte van de lagere kinderalimentatie in de meeste gevallen nog steeds positief. Hierbij dient
overigens onderscheid te worden gemaakt tussen ouders met kinderen
jonger dan 12 jaar en ouders met kinderen van 12 jaar en ouder. Een
alleenstaande werkende ouder met (een) kind(eren) jonger dan 12 jaar
heeft recht op de inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK), maar
kon deze tot 2015 bij een inkomen tot maximaal WML nauwelijks
verzilveren. Het omzetten van de alleenstaande-ouderkorting in de
alleenstaande-ouderkop binnen het kindgebonden budget heeft tot gevolg
dat het totaal aan recht op heffingskortingen minder geworden is
waardoor overige heffingskortingen – waaronder de IACK5 – beter
verzilverd kunnen worden. De IACK, die bestemd is omwerkende ouders
met kinderen tot 12 jaar te ondersteunen, komt als gevolg van de WHK
dan ook beter tot zijn recht. Alleenstaande werkende ouders met kinderen
van 12 jaar en ouder hadden en hebben geen recht op de IACK en
ondervinden dan ook geen voordelen van het verbeteren van de verzilverbaarheid daarvan.
2

CBS Statline, Prognose huishoudens 2003–2050
CBS Statline, Maandelijkse kinderalimentatie 2001–2013
4
De resterende behoefte van het kind wordt naar draagkracht over de ouders verdeeld. Wanneer
de draagkracht van de ene ouder daalt, kan dit een grotere bijdrage van de andere ouder
betekenen, uiteraard alleen indien zijn draagkracht dit toelaat.
5
Hetzelfde geldt voor de arbeidskorting.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

5

Indien er recht bestaat op partneralimentatie kan het negatieve inkomenseffect dat in specifieke situaties bij de verzorgende ouder ontstaat, deels
worden opgevangen door een hoger bedrag aan partneralimentatie. In de
systematiek van vaststelling van alimentatie gaat kinderalimentatie voor
op partneralimentatie, als de draagkracht van de alimentatieplichtige niet
toereikend is. Indien de niet-verzorgende ouder minder van zijn draagkracht hoeft in te zetten ten behoeve van kinderalimentatie, resteert er
meer ruimte voor partneralimentatie. Een onderhoudsplicht jegens de
ex-partner, met wie een juridische relatie heeft bestaan (huwelijk of
geregistreerd partnerschap), bestaat alleen voor zover deze niet in eigen
onderhoud kan voorzien. Er wordt dus niet in alle gevallen naast
kinderalimentatie ook partneralimentatie vastgesteld. In hoeveel van de
gevallen er sprake is van zowel kinder- als partneralimentatie is niet
bekend.
Een bijzondere situatie treedt op als de ontvangende ouder geen inkomen
heeft, zoals in voorbeeld 5 en daarom bijstand ontvangt. De kinderalimentatie is een voorliggende voorziening en wordt daarom in mindering
gebracht op de bijstand. Het nadeel van een lagere kinderalimentatie is
dus niet aanwezig voor deze ouder. Het totale inkomenseffect is daarmee
gering. Indien er in dit geval recht op partneralimentatie bestaat wordt de
lagere kinderalimentatie grotendeels gemitigeerd door een hogere
partneralimentatie. In dit specifieke geval neemt de kinderalimentatie
weliswaar af met 236 euro, maar neemt de partneralimentatie toe met 207
euro.
In het voorgaande is getoond dat de inkomenseffecten van de WHK in
samenhang met eventuele wijziging van de verschuldigde kinderalimentatie overwegend positief zijn. In specifieke gevallen treden er negatieve
inkomenseffecten op. Deze kunnen in bepaalde gevallen worden beperkt
door een hogere partneralimentatie. Ik zie daarom geen noodzaak tot
generieke compensatie.
Tabel 1. Uitwerking alimentatienormen voor voorbeelden, kinderen 12- (bedragen per maand)1
Voorbeeld 1
19316/19316

Voorbeeld 2
45000/19316

Voorbeeld 3
45000/45000

Voorbeeld 4
28000/14000

Voorbeeld 5
35000/bijst.

Voor scheiding
1. Netto inkomen M
2. Netto inkomen V
3. Kindgeb. budget
4. Behoefte kinderen

1.376
1.510
51
648

2.563
1.510
0
944

2.563
2.740
0
1.264

1.784
1.128
30
650

2.110
0
74
452

Na scheiding
Stelsel 2014
5. Kindgeb. budget
6. Rest. behoefte (=4–5)
7. Netto inkomen M
8. Fisc. voordeel LOK
9. Draagkracht M
10. Netto inkomen V
11. Draagkracht V
12. Draagkr. M+V (=9+11)
13. Aandeel M
14. Zorgkorting M
15. Kindalm. M aan V (=13–14)
16. Aandeel V
17. Tot. ink. M (=7+8–15)
18. Tot. ink. V (=5+10+15)

128
520
1.376
0
108
1.610
186
294
108
0
108
186
1.268
1.846

128
816
2.563
70
723
1.610
186
909
649
122
527
167
2.106
2.265

12
1.252
2.563
70
723
2.929
833
1.556
582
188
394
670
2.239
3.335

128
522
1.784
0
272
1.167
50
322
272
0
272
50
1.512
1.567

128
324
2.110
70
501
954
0
501
324
49
275
0
1.905
1.357

Stelsel 2015
19. Kindgeb. budget
20. Rest. behoefte (=4–19)
21. Netto inkomen M
22. Fisc. voordeel LOK
23. Draagkracht M

406
242
1.388
0
110

406
538
2.586
0
654

262
1.002
2.586
0
654

406
244
1.797
0
268

406
46
2.122
0
427

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

6

Voorbeeld 1
19316/19316

Voorbeeld 2
45000/19316

Voorbeeld 3
45000/45000

Voorbeeld 4
28000/14000

Voorbeeld 5
35000/bijst.

24. Netto inkomen V
25. Draagkracht V
26. Draagkr. M+V (=23+25)
27. Aandeel M
28. Zorgkorting M
29. Kindalm. M aan V (=27–28)
30. Aandeel V
31. Tot. ink. M (=21+22–29)
32. Tot. ink. V (=19+24+29)

1.523
127
237
110
34
76
127
1.312
2.005

1.523
127
781
451
81
370
87
2.216
2.299

2.765
742
1.396
475
150
325
527
2.261
3.352

1.136
50
318
206
37
169
38
1.628
1.711

923
0
427
46
7
39
0
2.083
1.368

Verschil 2015–2014
33. Rest. behoefte (=20–6)
34. Aandeel M (=27–13)
35. Aandeel V (=30–16)
36. Kindalm. M aan V (=29–15)
37. Tot. ink. M (=31–17)
38. Tot. ink. V (=32–18)

– 278
2
– 59
– 32
44
159

– 278
– 198
– 80
– 156
109
35

– 250
– 107
– 143
– 70
23
17

– 278
– 66
– 12
– 103
116
144

– 278
– 278
0
– 236
178
11

Nrs. 1–5: basisgegevens van het gezin voor scheiding om zodoende de behoefte van het kind/kinderen vast te stellen om diens levensstandaard,
ook na scheiding, constant te houden.
Nrs. 7–10: dienen ter bepaling van de draagkracht van beide ouders.
Nrs. 11–14: dienen ter verdeling van de resterende behoefte van het kind over beide ouders naar draagkracht.
Nrs. 33–38: tonen de gevolgen van de Wet hervorming kindregelingen op de resterende behoefte van het kind dat niet is gedekt door kindregelingen, het bedrag aan kinderalimentatie en het totale inkomen van ouders
1
De bijstandsnorm en de andere relevante lasten worden tezamen het draagkrachtloos inkomen genoemd (het deel van het inkomen dat geen
draagkracht oplevert).

Tabel 2. als hierboven voor 12+
Voorbeeld 1
19316/19316

Voorbeeld 2
45000/19316

Voorbeeld 3
45000/45000

Voorbeeld 4
28000/14000

Voorbeeld 5
35000/bijst.

Voor scheiding
1. Netto inkomen M
2. Netto inkomen V
3. Kindgeb. budget
4. Behoefte kinderen

1.376
1.376
90
604

2.563
1.376
0
888

2.563
2.563
0
1.198

1.784
1.012
68
610

2.110
0
113
442

Na scheiding
Stelsel 2014
5. Kindgeb. budget
6. Rest. behoefte (=4–5)
7. Netto inkomen M
8. Fisc. voordeel LOK
9. Draagkracht M
10. Netto inkomen V
11. Draagkracht V
12. Draagkr. M+V (=9+11)
13. Aandeel M
14. Zorgkorting M
15. Kindalm. M aan V (=13–14)
16. Aandeel V
17. Tot. ink. M (=7+8–15)
18. Tot. ink. V (=5+10+15)

168
436
1.376
0
108
1.524
144
252
108
0
108
144
1.268
1.800

168
720
2.563
80
733
1.524
144
877
602
108
494
118
2.149
2.186

49
1.149
2.563
80
733
2.752
746
1.479
570
172
398
579
2.245
3.199

168
442
1.784
0
272
1.141
50
322
272
6
266
50
1.518
1.575

168
274
2.110
0
996
0
0
511
274
41
233
0
1.877
1.397

Stelsel 2015
19. Kindgeb. budget
20. Rest. behoefte (=4–19)
21. Netto inkomen M
22. Fisc. voordeel LOK
23. Draagkracht M
24. Netto inkomen V
25. Draagkracht V
26. Draagkr. M+V (=23+25)
27. Aandeel M
28. Zorgkorting M
29. Kindalm. M aan V (=27–28)
30. Aandeel V
31. Tot. ink. M (=21+22–29)

445
159
1.388
0
110
1.388
110
220
80
24
56
79
1.332

445
443
2.586
0
654
1.388
110
764
380
66
314
63
2.272

301
897
2.586
0
654
2.586
654
1.308
449
135
314
448
2.272

445
165
1.797
0
268
1.020
50
318
140
25
115
25
1.682

445
0
2.122
0
0
962
0
0
0
0
0
0
2.122

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

7

Voorbeeld 1
19316/19316

Voorbeeld 2
45000/19316

Voorbeeld 3
45000/45000

Voorbeeld 4
28000/14000

Voorbeeld 5
35000/bijst.

32. Tot. ink. V (=19+24+29)

1.889

2.147

3.201

1.580

1.407

Verschil 2015–2014
33. Rest. behoefte (=20–6)
34. Aandeel M (=27–13)
35. Aandeel V (=30–16)
36. Kindalm. M aan V (=29–15)
37. Tot. ink. M (=31–17)
38. Tot. ink. V (=32–18)

– 277
– 28
– 65
– 52
64
89

– 277
– 222
– 55
– 180
123
-39

– 252
– 121
– 131
– 83
26
3

– 277
– 132
– 25
– 151
164
5

– 274
– 274
0
– 233
245
10

Doorwerking kinderalimentatie op bijstand
De wijze waarop de alleenstaande-ouderkop wordt verwerkt in de
berekening van kinderalimentatie heeft ook gevolgen voor de uitgaven
aan bijstandsuitkeringen. Dit effect is tweeledig: wanneer de kinderalimentatie wordt gewijzigd en lager wordt vastgesteld, zoals hierboven is
toegelicht en in voorbeeld 5 te zien is, is de gemeente een hoger bedrag
aan bijstand kwijt. Daarnaast kunnen gemeenten minder bijstand verhalen
op de ex-partner, indien er geen kinderalimentatie is afgesproken of de
ex-partner niet of te weinig betaalt. De G4-gemeenten hebben schriftelijk
aandacht gevraagd voor deze kwestie, en ook uw Kamer heeft hiernaar
gevraagd.
Zoals hiervoor is aangegeven, kan er wel sprake zijn van een mitigerend
effect. Indien minder kinderalimentatie verschuldigd is omdat er een
lagere resterende behoefte is, kan een eventueel surplus aan draagkracht
worden aangewend voor (meer) partneralimentatie. Dat bedrag kan de
gemeente dan verrekenen met de te betalen bijstand dan wel verhalen op
de ex-partner. Dit kan uiteraard alleen in de gevallen waarin recht bestaat
op partneralimentatie en dit zal het budgettaire effect voor gemeenten
niet volledig teniet doen.
Momenteel breng ik de financiële gevolgen voor gemeenten in kaart. De
uitkomsten neem ik mee bij de definitieve vaststelling van het macrobudget 2015.
Conclusie
De gevolgen van de WHK voor de hoogte van kinderalimentatie hangen
sterk af van de specifieke situatie. Hoewel er veel wijzigt betekent het niet
dat ouders grote negatieve gevolgen hiervan ondervinden. In veel van de
gevallen gaan beide ouders erop vooruit. Negatieve gevolgen kunnen
optreden bij ontvangers van kinderalimentatie indien de kinderen twaalf
jaar of ouder zijn en wanneer het inkomensverschil tussen beide ouders
groot is. Dit negatieve effect kan grotendeels gemitigeerd worden als er
sprake is van partneralimentatie en de betalende ouder hiervoor
voldoende draagkracht heeft.
Mocht in de rechtspraktijk naar voren komen dat gevolgen in bepaalde
gevallen niet aanvaardbaar zijn, dan kan – zoals hiervoor aangegeven –
van de alimentatienormen worden afgeweken en kan de Expertgroep
vanzelfsprekend bij een volgende periodieke aanpassing haar aanbevelingen desgewenst bijstellen – mocht hiertoe aanleiding bestaan.
Verder is het zo dat de doorwerking van de WHK op de hoogte van
kinderalimentatie gevolgen heeft voor de uitgaven van gemeenten. Hier
zal ik gemeenten over informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 716, nr. 32

8