Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2241
Vragen van het lid Pechtold (D66) aan de ministers van Buitenlandse Zaken
en van Justitie en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken over de
mogelijkheid tot tijdelijke opvang van voortrekkers op het gebied van
mensenrechten uit Iran (ingezonden 15 februari 2010)
Antwoord van minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 april
2010)
Vraag 1
Onderschrijft u de stelling dat sinds de laatste, omstreden Iraanse presidentsverkiezingen mensenrechtenverdedigers (zoals journalisten, wetenschappers,
kunstenaars, studenten, religieuze minderheden, etnische minderheden) en
andere dissidenten in Iran systematisch aangevallen, onderdrukt, opgepakt
en/of gemarteld worden, dat honderden dissidenten vastzitten en dat de
repressie tegen de Iraanse oppositie onder andere door het voeren van
schijnprocessen en het uitvoeren van de doodstraf steeds verder wordt
opgevoerd door het huidige regime?
Antwoord 1
De mensenrechtensituatie in Iran is uiterst zorgelijk. In de afgelopen periode
is onder meer sprake geweest van intimidatie en arrestatie van prominente
activisten, politici, studenten en journalisten. Het ging daarbij vooral om
personen die aan demonstraties hadden deelgenomen, activisten die zich in
het verleden tegen het regime hadden uitgelaten, personen die informatie
over de huidige situatie in Iran hadden verstrekt (zoals journalisten en
bloggers) en personen die banden met het westen zouden onderhouden en
derhalve potentieel informatie over de situatie in Iran aan het buitenland
zouden kunnen verstrekken. Een voortduren van de repressie en intimidatie
moet niet worden uitgesloten.
Vraag 2
Bent u bereid te onderzoeken, in acht nemend het vrijwel onmogelijk worden
van effectief mensenrechtenbeleid in Iran en het aanmerken van zestig
internationale niet-gouvernementele organisaties en mediaorganisaties als
organisaties waarmee Iraniërs geen relaties mogen onderhouden, welke
mogelijkheden er zijn om enkele tientallen dissidenten uit Iran tussen de zes
en acht maanden in Nederland te laten verblijven, bijvoorbeeld in combinatie
met een persoonsgebonden studiebeurs of stagebeurs in het kader van de

ah-tk-20092010-2241
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

«Netherlands Universities» Foundation for International Cooperation (Nuffic)?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ondersteuning van mensenrechtenverdedigers is een prioriteit van de
mensenrechtenstrategie. Ik ben bereid om te onderzoeken welke mogelijkheden Nederland heeft om, binnen de marges van het Europese en nationale
visabeleid, mensenrechtenverdedigers tegemoet te komen en hier een verblijf
aan te bieden.
Vraag 3
Wat is uw reactie op de stelling dat het in het belang van het Westen in zijn
geheel, en Nederland en de Europese Unie in het bijzonder is, dat deze
groeperingen actief zijn, en dat Nederland en de Europese Unie de taak
hebben om deze personen waar nodig en waar mogelijk te ondersteunen?
Antwoord 3
Mensenrechtenverdedigers, waar ook ter wereld, die geweldloos strijden voor
bescherming van mensenrechten verdienen onze steun. De situatie in Iran is
zeer zorgelijk en individuen die zich uitspreken tegen het regime lopen een
verhoogd risico opgepakt te worden door het regime dat in toenemende
mate restrictief reageert.
Vraag 4
Zult u het voortouw te nemen in het Europese Shelter City project, dat de
mogelijkheid biedt om op Europees niveau mensenrechtenverdedigers
tijdelijk op te vangen in verschillende steden, generiek door Europees in te
zetten op een versteviging van het programma en specifiek door de
mogelijkheden te onderzoeken voor een dergelijke stad in Nederland?
Antwoord 4
Om tegemoet te komen aan de noden van mensenrechtenverdedigers die
tijdelijk respijt nodig hebben, is de EU bezig met de ontwikkeling van het
zogenaamde «Shelter City Initiative», een initiatief op Europees niveau om op
gecoördineerde wijze mensenrechtenverdedigers in nood tijdelijk onderdak te
kunnen bieden in een netwerk van daarvoor geschikte steden of regio’s, de
Shelter Cities. Het initiatief wordt getrokken door Tsjechië en actief ondersteund door Nederland. De discussies rond de implementatie van het Shelter
City centreren zich vooralsnog op de visamodaliteiten. Het ligt echter in de
rede dat een volgende stap identificatie van een Nederlandse stad zal zijn die
bereid is op te treden als gastheer voor mensenrechtenverdedigers die in
Nederland respijt zullen krijgen.
Vraag 5
Wat is uw standpunt ten aanzien van een uitwisselingssysteem dat in
doelstelling en uitvoering vergelijkbaar is met het Libertas Noodfonds, dat
kansen zou bieden voor Iraanse studenten om in Nederland tussen de zes en
acht maanden te studeren, te promoveren, of wetenschappelijk onderzoek te
verrichten, als dit om politieke redenen onmogelijk wordt gemaakt in Iran?
Antwoord 5
Zoals aangegeven ben ik bereid om mogelijkheden te onderzoeken om
mensenrechtenverdedigers te ondersteunen.
Vraag 6
Vindt u dat voor alle eerdergenoemde groeperingen flexibelere visaregelingen moeten gelden, daar het hier niet gaat om doorsnee aanvragers,
maar om personen die een voortrekkersrol spelen in de democratisering van
Iran?
Antwoord 6
Bij elke visumaanvraag zal binnen de huidige Europese en nationale
wetgevende kaders steeds individueel bekeken worden of een persoon die
behoort tot een van deze groepen, in aanmerking komt voor visumverlening.
Flexibelere visa-regelingen zijn daartoe niet nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

Vraag 7
Deelt u de mening dat het onwenselijk zou zijn wanneer deze personen in het
asielzoekerstraject belanden, omdat de terugkeer naar Iran bemoeilijkt wordt
door het huidige regime, en het asieltraject een manier kan zijn voor de
Iraanse regering om dissidenten buiten de deur te houden en dat effectuering
van laatstgenoemde mogelijkheid een aderlating is voor de bewegingen in
Iran die pleiten voor democratische hervormingen? Zo ja, op welke manier
zult u voorkomen dat zij in het asielzoekerstraject belanden?
Antwoord 7
Of iemand die zich in Nederland bevindt een asielaanvraag wil indienen, staat
tot zijn eigen beoordeling. Dat een Iraanse vreemdeling een asielaanvraag
heeft ingediend in Nederland, wordt door de Nederlandse autoriteiten
nimmer meegedeeld aan de Iraanse autoriteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3