Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3495
Vragen van het lid Van den Berg (CDA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over herhaalprikken voor mensen onder de zestig jaar
(ingezonden 16 juni 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 11 juli 2022).
Vraag 1
Klopt het dat op zaterdag 11 juni jongstleden diverse GGD’en tweede
boosters voor mensen onder de zestig jaar zonder afspraak hebben aangeboden, maar dat dit binnen een dag weer teruggedraaid werd? Zo ja, hoe heeft
dit misverstand kunnen ontstaan?1
Antwoord 1
Dit klopt niet. Er is geen sprake geweest van een wijziging van beleid. De
herhaalprik wordt geadviseerd en aangeboden aan 60-plussers, volwassenen
met het syndroom van Down en ernstig immuungecompromitteerde
mensenvolwassenen. In individuele gevallen is er maatwerk mogelijk voor
mensen jonger dan 60 jaar die een vergelijkbaar ernstige afweerstoornis
hebben door ziekte of behandeling. Deze mensen kunnen zich met een
verwijsbrief van een medisch specialist laten vaccineren bij de GGD. Voor
60-minners die niet in één van deze groepen vallen is de herhaalprik niet
beschikbaar.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de overheid een schild dient te zijn voor de zwakken
en kwetsbare mensen moet helpen beschermen?
Antwoord 2
Ja, deze mening deel ik.

1

ah-tk-20212022-3495
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Twitterbericht, 11 juni 2022 (https://twitter.com/locuta/status/
1535574886764118017?s=20&t=vPNezbcx2Gny5X582ne0sg).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Herinnert u zich de aangenomen motie Van den Berg c.s., waarin de regering
verzocht is maatwerk mogelijk te maken voor het toedienen van – op
vrijwillige basis – herhaalprikken voor kwetsbaren onder de 60 jaar als de
medisch specialist dat adviseert?2
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4
Op welke wijze heeft u deze motie uitgevoerd?
Antwoord 4
Mensen met een ernstig gecompromitteerd immuunsysteem hebben in de
meeste gevallen een uitnodigingsbrief voor de herhaalprik ontvangen van
hun medisch specialist. Het gaat om patiënten die onder behandeling zijn van
een medisch specialist voor een specifieke aandoening of die bepaalde
medicijnen voorgeschreven krijgen. Deze mensen behoren in principe tot
dezelfde groep patiënten die eerder een derde vaccinatie kreeg als onderdeel
van de basisserie. Sinds 19 april jl. ontvangen zij een uitnodiging voor de
herhaalprik. Met deze uitnodigingsbrief kunnen zij de herhaalprik bij de GGD
krijgen. Daarnaast is er maatwerk mogelijk voor individuele patiënten. Het
betreft patiënten met een vergelijkbare ernstige afweerstoornis door een
ziekte of behandeling die buiten de eerdergenoemde patiëntengroepen vallen,
maar volgens hun medisch specialist baat hebben bij een extra prik vanwege
een vergelijkbare afname van de immunologische bescherming. Deze route
geeft ruimte om het gewenste maatwerk te leveren.
Om nader invulling te geven aan de oproep uit de motie om duidelijk te
communiceren over de maatwerkroute heeft het RIVM in een nieuwsbrief aan
zorgprofessionals, verstuurd in de week van 13 juni jl., de werkwijze voor de
maatwerkaanpak extra toegelicht. Ook GGD GHOR Nederland heeft de
maatwerkaanpak extra toegelicht in een nieuwsflits voor regionale GGD’en.
Daarnaast zijn de patiënten- en cliëntenorganisaties voorzien van informatie
over de maatwerkaanpak om te verspreiden onder de achterban. Tot slot
wordt er op www.coronavaccinatie.nl/herhaalprik en www.rivm.nl/
coronavaccinatie/afweerstoornis meer informatie gegeven over de maatwerkroute via de medisch specialist.
Vraag 5
Deelt u de mening dat deze motie alleen goed uitgevoerd wordt als aan álle
kwetsbaren onder de zestig jaar met een verwijzing van een medisch
specialist een herhaalprik wordt aangeboden, en dus niet alleen voor ernstig
immuun geconpromitteerden? Op welke wijze communiceert u hierover
richting de GGD’en?
Antwoord 5
Het toepassingskader en de medisch-wetenschappelijke adviezen van de
Gezondheidsraad en het RIVM zijn leidend bij de besluitvorming over de inzet
van COVID-19-vaccins. Het primaire doel van het vaccinatiebeleid is het
voorkomen van ernstige ziekte en sterfte door COVID-19. Het afgelopen jaar
hebben we geleerd dat de bescherming van de basisserie na verloop van tijd
enigszins afneemt. Inmiddels weten we dat een hogere leeftijd, dus niet
onderliggend lijden, de belangrijkste indicator voor een afname in bescherming is. Het immuunsysteem van ouderen werkt minder goed dan dat van
jongere mensen. Deze verminderde werking zien we ook bij mensen met het
syndroom van Down en mensen met een ernstige afwijking van het
immuunsysteem. In individuele gevallen is er maatwerk mogelijk voor
mensen die een vergelijkbare ernstige afweerstoornis hebben door ziekte of
behandeling en bij wie de immunologische bescherming om die reden ook
sneller terugloopt. Deze route en de communicatie hierover heb ik toegelicht
in mijn antwoord op vraag 4.
Omdat het immuunsysteem van de eerdergenoemde groepen minder goed
werkt, neemt hun opgebouwde bescherming sneller af. Dit is waarom deze
2

Kamerstuk 25 295, nr. 1870.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

groepen het eerst in aanmerking kwamen voor een booster en ook waarom
zij nu een herhaalprik aangeboden krijgen. Dankzij de herhaalprik wordt de
bescherming tegen ernstige ziekte bij deze groepen weer op peil gebracht. De
meeste andere mensen zijn na de basisserie en de booster echter goed en
voor langere tijd beschermd tegen ernstige ziekte en sterfte. Onderliggend
lijden of mate van blootstelling spelen hierbij geen grote rol. Er zijn géén
aanwijzingen dat de booster minder goed werkt bij mensen met een medisch
risico, zoals astma of diabetes. Met andere woorden: mensen onder de
60 jaar uit dergelijke medische risicogroepen bereiken door middel van de
booster een even goede bescherming tegen ziekenhuisopname en sterfte als
gezonde mensen onder de 60 jaar. In de huidige epidemiologische situatie
zijn er daarom geen medisch-wetenschappelijke redenen om een herhaalprik
aan te bieden aan mensen van onder de 60 jaar, al dan niet uit een medische
risicogroep of met een verhoogde blootstelling aan het virus. Een herhaalprik
levert voor deze mensen slechts zeer beperkte verhoging van de beschermingsgraad op. Het RIVM geeft daarnaast aan dat een langer interval tussen
de doses voor een betere immuunrespons zorgt. Het aanbieden van een
herhaalprik zonder medische noodzaak vind ik onwenselijk: vaccineren is een
medische handeling waar een zorgvuldige gezondheidsafweging aan ten
grondslag dient te liggen. De herhaalprik is op dit moment niet geregistreerd
en wordt alleen voor de oudste leeftijdsgroepen geadviseerd door het EMA,
de ECDC of het RIVM. Er is onvoldoende bewijs om aan te tonen dat jongere
leeftijdsgroepen baat hebben bij een extra prik. Formeel is het toedienen van
een vaccinatie zonder medische noodzaak daarom niet toegestaan en kan
juridische gevolgen hebben voor de betrokken partijen.
Vraag 6
Kunt u aangegeven wat mensen die zich kwetsbaar voelen (bijvoorbeeld
omdat ze overgewicht hebben, diabetes of COPD) en die daarom graag een
tweede booster willen ontvangen maar jonger zijn dan 60 jaar, kunnen doen
indien ze op dit moment geen regelmatig contact met een medisch specialist
hebben?3
Antwoord 6
Zoals ik in het antwoord op vraag 5 heb aangegeven, levert een herhaalprik
voor deze mensen nauwelijks extra gezondheidswinst op. De medisch
specialist kan bepalen of er in individuele gevallen sprake is van voldoende
gezondheidswinst door een herhaalprik.
Vraag 7
Wat gaat u doen om te borgen dat alle kwetsbaren via de huisarts een
herhaalprik kunnen krijgen?
Antwoord 7
In mijn antwoord op vraag 5 heb ik uitgelegd welke zorgvuldige medischwetenschappelijke afweging ten grondslag ligt aan de huidige afbakening van
de doelgroep voor de herhaalprik. In individuele gevallen is er maatwerkmogelijk voor patiënten met een vergelijkbare ernstige afweerstoornis door een
ziekte of behandeling die buiten de in het antwoord op vraag 1 genoemde
patiëntengroepen vallen, maar volgens hun medisch specialist baat hebben
bij een extra prik vanwege een vergelijkbare afname van de immunologische
bescherming. Vaccineren is een medische handeling waar een zorgvuldige
gezondheidsafweging aan ten grondslag dient te liggen. Medisch specialisten
zijn het beste in staat om deze afweging te maken. Huisartsen geven aan te
herkennen dat er bepaalde patiënten zijn met de wens voor een extra
vaccinatie, maar weten ook dat hiervoor niet altijd een medische onderbouwing bestaat. In die gevallen is goede communicatie over nut en noodzaak
van een eventuele extra herhaalprik erg belangrijk om zorgen weg te nemen
bij patiënten. Communicatie via landelijke kanalen kan hieraan bijdragen,
maar huisartsen kunnen in individuele gevallen ook een gesprek aangaan met
patiënten. Vanuit het RIVM wordt een communicatiehulpmiddel opgesteld en
gedeeld met de huisartsenkoepels om huisartsen hierbij extra te ondersteunen.
3

Desgewenst kunnen enkele geanonimiseerde voorbeelden onderhands worden aangereikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3