Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

26 234

Vergaderingen interim- Committee en
Development Committee

Nr. 217

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 september 2018
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor het schriftelijk Algemeen
Overleg over de inzet van het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de IMF
Jaarvergadering van het International Monetary and Financial Committee
(IMFC) op 12 en 13 oktober.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-26234-217
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

1

Geannoteerde agenda voor het Algemeen Overleg in de Tweede
Kamer over de inzet van het Koninkrijk der Nederlanden tijdens
de vergaderingen van het International Monetary and Financial
Committee (IMFC)
1. Inleiding
Op 12 en 13 oktober vindt de jaarvergadering van het IMF in Bali plaats.
De Ministers van Financiën van het Koninkrijk der Nederlanden en het
Koninkrijk België nemen deel aan het IMFC op een jaarlijks roterende
basis. Dit jaar vertegenwoordigt het Koninkrijk der Nederlanden de
kiesgroep in het IMFC. Het IMFC is het hoogste politieke besluitvormingsorgaan van het IMF, waarin alle Ministers van Financiën deelnemen. De
inzet van de kiesgroep in het IMFC wordt in goed overleg tussen de
kiesgroeplanden opgesteld. Belangrijkste onderwerp op de agenda is de
mondiale financieel-economische situatie. De DG conclusies gelden als
inzet van het Koninkrijk tijdens de IMF/WB jaarvergadering.
2. Mondiale financieel-economische situatie
De wereldeconomie groeit in een aanzienlijk tempo met een door het IMF
verwachte groei van 3,9% in 2018 en 2019. Hiermee ligt de mondiale groei
op het hoogste niveau sinds 2010. Daarbij zijn er wel toenemende
verschillen tussen regio’s zichtbaar. De groei in de VS blijft hoog, onder
invloed van de belastingverlaging, terwijl de groei in de eurozone en
Japan na enkele perioden van boven trendmatige groei licht terugvalt.
Een aantal opkomende economieën met zwakkere fundamenten wordt
geconfronteerd met druk op de wisselkoers en lagere groeiverwachtingen,
terwijl andere economieën profiteren van de stijging van de grondstofprijzen. Het IMF geeft aan dat de risico’s voor de groei toenemen en wijst
op toegenomen handelsspanningen, volatiliteit in wisselkoersen en
kapitaalstromen van opkomende economieën en beleidsonzekerheid,
onder meer over Brexit en economisch-politieke ontwikkelingen in Italië.
De groeivooruitzichten voor de meeste ontwikkelde economieën zijn op
de korte termijn wat teruggevallen ten opzichte van 2017. Dit patroon sluit
aan bij de economische cyclus, waarbij in veel landen de inhaalgroei
vermindert omdat de onbenutte capaciteit (output gap) in de economie
afneemt. Het sluiten van de output gaps gaat tevens gepaard met een
normalisatie van het monetair beleid. Zo zal de Fed naar verwachting dit
jaar de rente 3 tot 4 keer verhogen en heeft de ECB aangekondigd de
netto-aankopen onder het aankoopprogramma per januari 2019 tot nul te
willen reduceren, weliswaar afhankelijk van de inflatieontwikkelingen. Een
normalisatie zal leiden tot stijgende rentelasten en kan tevens betekenen
dat de «jacht op rendement» wat afneemt, waardoor kapitaal zich
terugtrekt uit meer risicovolle projecten en landen. Dit kan gepaard gaan
met een grotere volatiliteit op financiële markten, mede als gevolg van
onzekerheid over het tempo van normalisatie. Op de middellange termijn
is sprake van een dalende potentiële groei als gevolg van het afnemende
arbeidsaanbod door vergrijzing en een lagere ontwikkeling van de
arbeidsproductiviteit sinds de crisis. Stijgende uitgaven als gevolg van
vergrijzing in combinatie met een afnemend groeiperspectief verhogen de
druk op publieke schuldquotes. Daarnaast is er in een aantal landen
sprake van een toename van de beleidsonzekerheid mede als gevolg van
een afnemend vertrouwen in instituties. Dit kan het doorvoeren van
hervormingen en noodzakelijke macro-economische beleidsaanpassingen
bemoeilijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

2

Het Koninkrijk is van mening dat het huidige gunstige economische
momentum dient te worden benut om de weerbaarheid van economieën
te verhogen. Het reduceren van publieke schulden maakt de overheidsfinanciën minder gevoelig voor rentestijgingen en verhoogt de buffers om
toekomstige negatieve schokken op te vangen. Bovendien zal het voeren
van anticyclisch begrotings- en monetair beleid het risico op de opbouw
van onevenwichtigheden in de reële economie en op financiële markten
verkleinen. In de praktijk nemen de structurele begrotingstekorten in
ontwikkelde economieën echter toe, ondanks de sluitende output gaps.
Het Koninkrijk zal dan ook benadrukken dat grotere inspanningen
noodzakelijk zijn om beleidsbuffers op te bouwen. Daarnaast zal het
verlagen van private schulden bedrijven, huishoudens en banken
bestendiger maken tegenschommelingen in het sentiment van financiële
markten en een toekomstige verkapping van financiële condities.
Tegelijkertijd blijft de potentiële groei in veel landen laag, waardoor –
wanneer de inhaalgroei verdwijnt – de groei terug zal vallen naar een
lager niveau. Het duurzaam bestendigen van de huidige gunstige
groeiniveaus vereist volgens het Koninkrijk dan ook het doorvoeren van
hervormingen die het potentiële bbp verhogen. Dergelijke hervormingen
kunnen op de korte termijn gepaard gaan met aanpassingskosten. Het is
daarom juist nu opportuun om deze maatregelen door te voeren tijdens
perioden van hoogconjunctuur. Hierdoor worden de maatschappelijke
kosten verlaagd, wat kan bijdragen aan de steun voor de noodzakelijke
hervormingen. Volgens de OESO is echter het hervormingstempo nu voor
het vijfde opeenvolgende jaar verder afgenomen. Het Koninkrijk zal
daarom de noodzaak voor extra inspanningen in de hervormingsagenda
van landen benadrukken. Belangrijke elementen zijn efficiëntere insolventieraamwerken, het faciliteren van risicodragend kapitaal en het verlagen
van toetredingsbarrières voor binnen- en buitenlandse bedrijven en
arbeidsmarkthervormingen die het schokabsorptievermogen versterken.
Het Koninkrijk zal daarnaast de voordelen van vrije handel blijven
benadrukken. Er is sprake van toenemende handelsspanningen en het
doorvoeren van protectionistische maatregelen die niet in lijn zijn met
multilaterale afspraken. Het multilaterale handelssysteem heeft door
gemeenschappelijke regels en het opbouwen van vertrouwen een
belangrijke bijdrage geleverd aan de groei van de wereldhandel en
internationale investeringen, en daarmee aan de internationale welvaart.
Het Koninkrijk zal daarom het vitale belang van het in stand houden van
het multilaterale handelssysteem onderstrepen. Handel en internationale
investeringen verhogen het nationaal inkomen dankzij specialisatie,
toenemende concurrentie en het uitwisselen van kennis. Deze voordelen
kunnen echter ongelijk worden verdeeld over groepen en regio’s. Het
Koninkrijk zal benadrukken dat dergelijke herverdelingseffecten kunnen
worden geadresseerd door een combinatie van sociale vangnetten,
activerend arbeidsmarktbeleid, vormgeving van het belastingstelsel en
toegang tot kwalitatief hoogstaand onderwijs. Ook arbeids- en productmarkthervormingen dragen bij aan een efficiënte herallocatie waardoor
werknemers na handelsschokken snel elders aan de slag kunnen gaan.
Protectionistisch beleid zal daarentegen leiden tot hogere prijzen voor
consumenten een daling van de economische groei en daarom veel
verliezers kennen. Bovendien is er in veel landen ruimte om de doelmatigheid van het herverdelingsbeleid te vergroten, bijvoorbeeld door
sociale overdrachten meer te richten op groepen met het hoogste
armoederisico.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

3

Eurozone
De groei in de eurozone bedroeg in het eerste en het tweede kwartaal van
2018 0,4% kwartaal op kwartaal. Dit is weliswaar lager dan de kwartaalcijfers in 2017, maar die waren het hoogst in het afgelopen decennium en
bevonden zich ruim boven de potentiële groei. Als gevolg van de sterker
dan verwachte groeiterugval in de eerste helft van dit jaar heeft het IMF
de groeiraming voor de eurozone licht neerwaarts bijgesteld naar 2,2%
(– 0,2%) voor 2019 en naar 1,9% (– 0,1%) voor 2020. Hiermee blijft de groei
naar verwachting hoger dan de potentiële groei, die volgens de Europese
Commissie ongeveer 1,5% bedraagt. De commissie verwacht dan ook dat
de output gap in 2018 zal sluiten. Ook conjunctuurindicatoren als de
inkoopmanagersindex en het consumentenvertrouwen wijzen erop dat de
groei gedurende de eerste maanden van het derde kwartaal hoger ligt dan
de potentiële groei.
De groei is niet alleen breed gedragen over landen, maar ook over
componenten, zowel de consumptie, investeringen als netto-export
dragen bij. De arbeidsmarkt trekt ook verder aan. De werkloosheid laat
een duidelijk dalende trend zien en ligt in juni met 8,3% lager dan begin
2009 en slechts één procentpunt boven de laagste werkloosheid in de
Eurozone ooit (7,3% in december 2007). Hierbij zijn wel grote geografische
verschillen zichtbaar, waarbij de werkloosheid in Italië (10,9%), Spanje
(15,2%) en Griekenland (20,2%) nog hoog is en in Duitsland (3,4%),
Nederland (3,9%) en Oostenrijk (4,7%) juist laag. Met name in Zuid-Europa
is hier dus nog ruimte voor verbetering, zowel voor het verder aantrekken
van de arbeidsmarkt als voor het verlagen van de structurele
werkloosheid.
Het Koninkrijk vindt het belangrijk dat de gezonde economische ontwikkeling wordt gebruikt om de eurozone verder structureel te versterken. Nu
de output gap zich in de meeste eurolanden gesloten heeft, is het zaak de
potentiële groei te verhogen. Structurele hervormingen kunnen bijdragen
aan hogere productiviteitsgroei en hogere arbeidsparticipatie. Ook is het
belangrijk dat de begrotingsruimte die dankzij de gezonde groei vrijkomt,
wordt ingezet voor verdere schuldreductie. De publieke schuldquote daalt
in 2018 weliswaar in de meeste eurolanden, maar ligt in de meerderheid
van de lidstaten nog boven de grenswaarde van 60% bbp uit het SGP.
Daarnaast moet er verder worden gewerkt aan een groeivriendelijke
samenstelling van de overheidsfinanciën. Tot slot is het wenselijk dat
verdere stappen worden gezet met het gezond maken van de bankensector, onder meer via het verder aanpakken van niet-presterende
leningen in een aantal eurolanden, al is dit in de eerste plaats een
verantwoordelijkheid van banken zelf en niet van overheden.
VK
Het IMF heeft de groeiraming voor het VK voor 2018 neerwaarts bijgesteld
naar 1,4% (– 0,2%) en voor 2019 constant gehouden op 1,5%. Vergeleken
met de laatste groeiraming voor het referendum (april 2016) ligt de groei
voor deze jaren ca 0,7%-punt per jaar lager. Een belangrijke verklaring
voor de lagere groei is de – door de hoge inflatie veroorzaakte – reële
loondaling en onzekerheid over Brexit. Deze hebben een negatief effect op
consumptie en investeringen. De mogelijkheid van de introductie van
handelsbarrières tussen het VK en de EU blijft een neerwaarts risico
vormen. Het Koninkrijk hecht er daarom aan dat zo snel mogelijk
duidelijkheid wordt verkregen over de toekomstige verhoudingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

4

VS
De groeiverwachtingen voor de VS voor 2018 en 2019 zijn gelijk gebleven
op de hoge niveaus van respectievelijk 2,9% en 2,7%. De groei is mede zo
hoog door de budgettaire stimulus vanuit de overheid. Hier staat
tegenover dat de groei op middellange termijn lager uit kan vallen,
doordat de stimulus van tijdelijke maatregelen uit de belastinghervorming
langzaam afneemt en de toename van de schuldquote kan nopen tot
ombuigingen. Het voeren van overmatig procyclisch beleid kan zodoende
gepaard gaan met risico’s op langere termijn. De vraagstijging kan tevens
leiden tot een toename van de import en daarmee het handelstekort.
Stijgende handelstekorten kunnen de roep om protectionistische
maatregelen versterken. Handelstekorten komen echter voort uit het
nationaal spaar- en investeringsgedrag en worden slechts beperkt
beïnvloed door protectionistische maatregelen. Het Koninkrijk zal blijven
benadrukken dat het belangrijk is om de multilaterale regels voor vrije
handel in stand te houden.
Japan
Net als in de eurozone viel de groei in Japan sterker terug dan verwacht.
Als gevolg hiervan heeft het IMF de groeiverwachting voor Japan in 2018
verlaagd naar 1,0% (-0,2%) en die in 2019 gelijk gehouden op 0,9%. De
afname van de Japanse beroepsbevolking door vergrijzing heeft op
middellange termijn een drukkend effect op de groei. Ook in Japan dient
het huidige positieve groeimomentum te worden benut om het groeipotentieel van de economie te versterken door sterker in te zetten op de
derde pilaar van Abenomics – de structurele hervormingen. Daarnaast
heeft Japan een zeer hoge staatsschuld en is het in de ogen van het
Koninkrijk verstandig aandacht te besteden aan het verbeteren van de
schuldhoudbaarheid, bijvoorbeeld door de belastingbasis te verbreden.
China
Het IMF heeft de groeiverwachting voor China gelijk gehouden, met 6,6%
in 2018 en 6,4% in 2019. China lijkt de negatieve effecten van de handelsspanningen op de vangen met budgettaire- en monetaire stimulus, waar
eerder juist werd ingezet op het verminderen van de afhankelijkheid van
schulden voor groei. China heeft de afgelopen jaren goede stappen gezet
t.a.v. het reguleren van de schaduwbanksector, waardoor deze sector
gekrompen is, maar China lijkt nu terughoudend om de noodzakelijke
verdere stappen te zetten. Ook worden reguliere banken aangespoord
meer kredieten te verstrekken. Het Koninkrijk zal benadrukken dat het
belangrijk is dat China doorgaat op de ingezette weg van het verminderen
van krediet gedreven groei, het afbouwen van overcapaciteit en sluiten
van onrendabele staatsondernemingen en het flexibiliseren van de
wisselkoers, ook als dit ten koste gaat van de groei op korte termijn.
Opkomende economieën
In de groep opkomende economieën trekt de groei licht aan. Het IMF heeft
de groeiverwachting van opkomende en ontwikkelingseconomieën in
2018 gelijk gehouden op 4,9% en 2019 op 5,1%, waarbij wel sprake is van
een divergentie tussen landen. Vanwege de hogere olieprijzen zijn de
groeiverwachtingen voor olie-exporteurs verhoogd, maar de groeiverwachtingen in landen van wie de munt onder druk staat, zoals Brazilië en
Argentinië, zijn juist naar beneden bijgesteld. Deze landen hebben last van
wereldwijde hogere rentes en de stijgende dollar. Met name landen met
zwakkere fundamenten, zoals veel schuld in buitenlandse valuta, hoge
lopende rekening tekorten en zorgen over de onafhankelijkheid van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

5

centrale bank, ondervinden hier hinder van. Hiertoe behoort ook Turkije.
Hogere beleidsrentes in landen als Mexico, Indonesië en India, in reactie
op hogere inflatie en een depreciatie van de wisselkoersen, drukken de
korte termijn groei in deze landen, waarbij de verwachting nog steeds is
dat de groei in Mexico en India de komende jaren zal toenemen. In een
aantal opkomende economieën is sprake van een stijgende bedrijfsschuld,
die vaak is gedenomineerd in buitenlandse valuta. Een abrupte verslechtering van de financieringscondities of de wisselkoers vormt daarom een
risico voor het groeivooruitzicht van deze landen. Het Koninkrijk pleit
daarom voor het tegengaan van valuta- en looptijdmismatches en voor
het verminderen van fiscale prikkels voor het aangaan van schuld.
Lage inkomenslanden
De groeiverwachting voor lage inkomenslanden is 5,0% voor 2018 en
5,3% voor 2019. In veel lage inkomenslanden zijn de publieke schulden
sterk gestegen. Deze landen zouden de economische groei moeten
gebruiken om budgettaire buffers op te bouwen, bijvoorbeeld door het
verbreden van de belastinggrondslag en de afbouw van subsidies, zoals
die aan brandstoffen. Bestedingsruimte zou daarnaast aangewend
moeten worden voor effectieve investeringen om de productiecapaciteit
te versterken. Het Koninkrijk vindt tevens dat een diversificatie van de
economie, het versterken van de macro-economische stabiliteit en het
hanteren van flexibele wisselkoersen kan bijdragen aan een duurzame
versterking van het groeiperspectief voor deze groep landen.
Herziening t.o.v. aprilraming
Meest recente
IMF-raming

Verschil tov aprilraming

2018

2019

2018

2019

Wereld

3,9

3,9

0,0

0,0

Ontwikkelde economieën

2,4

2,2

– 0,1

0,0

Eurogebied

2,2

1,9

– 0,2

– 0,1

Verenigde Staten

2,9

2,7

0,0

0,0

Japan

1,0

0,9

– 0,2

0,0

Verenigd Koninkrijk

1,4

1,5

– 0,2

0,0

4,9

5,1

0,0

0,0

China

6,6

6,4

0,0

0,0

Rusland

1,7

1,5

0,0

0,0

India

7,3

7,5

– 0,1

– 0,3

Brazilië

1,8

2,5

– 0,5

0,0

Lage inkomenslanden

5,0

5,3

0,0

0,0

Opkomende economieën en ontwikkelingslanden

3. IMF programma’s
Argentinië
Als gevolg van sterke depreciatie van de Argentijnse Peso heeft Argentinië begin mei bij het IMF aangeklopt voor een steunprogramma om het
vertrouwen van de financiële markten te herstellen. De raad van bewind-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

6

voerders van het IMF heeft in juni besloten tot een programma van 50
miljard dollar, gekoppeld aan conditionaliteiten die de druk op de
betalingsbalans van Argentinië moeten verlichten. Van de 50 miljard
dollar wordt 30% uitgekeerd. Het overige deel staat klaar indien de situatie
in Argentinië ondanks de ingezette hervormingen verslechtert.
De condities van het programma zijn erop gericht om het primair tekort
van Argentinië terug te brengen door te bezuinigen op overheidssalarissen, energie- en transportsubsidies af te schaffen uitgaven aan lokale
overheden en staatsbedrijven te verlagen. Tegelijkertijd is in het
programma opgenomen dat uitgaven aan sociale zekerheid worden
beschermd. Een tweede belangrijke doelstelling van het programma is om
de onafhankelijkheid van de centrale bank te versterken. Het Koninkrijk zal
de voortgang van het programma met Argentinië nauwlettend blijven
volgen.
Voortgang programma Griekenland
Sinds de aanvang van de Griekse crisis is het IMF intensief betrokken
geweest bij de drie Griekse leningsprogramma’s. Ook tijdens het Griekse
programma van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), dat
20 augustus jl. is beëindigd, is het IMF nauw betrokken geweest bij de
missies naar Griekenland en het monitoren van de voortgang van de
implementatie van hervormingen. Gezien het financiële belang dat het
IMF nog in Griekenland heeft en de bijbehorende post-programma
surveillance zal het IMF ook na het ESM-programma betrokken blijven.
Voortgang programma Oekraïne
Het IMF voert momenteel gesprekken met de Oekraïense autoriteiten over
de vierde voortgangsrapportage van het IMF programma, deze is
gekoppeld aan de uitkering van een volgende tranche van middelen.
Oekraïne heeft op het terrein van corruptiebestrijding belangrijke stappen
gezet. Het wetsvoorstel ten behoeve van de oprichting van de onafhankelijke speciale anti-corruptierechtbank – in lijn met de voorwaarden die het
IMF heeft gesteld voor het uitkeren van de volgende tranche – is door het
parlement aangenomen op 7 juni jl. De oprichting van de anti-corruptierechtbank is een belangrijke stap in verdere corruptiebestrijding en moet
samen met het National Anticorruption Bureau (NABU) en de Special
Anticorruption Prosecutor’s Office (SAPO) het hart vormen van de
corruptiebestrijding in Oekraïne.
Er liggen echter ook nog genoeg uitdagingen en verdere maatregelen zijn
noodzakelijk. Het is voor afronding van de vierde voortgangsrapportage
van belang dat Oekraïne hervormingen blijft doorvoeren om de economie
verder te versterken en te stabiliseren. Het versterken van hervormingen
op het gebied van pensioenen, energieprijzen en het op orde brengen van
de begroting blijven belangrijke prioriteiten. Daarnaast is het belangrijk
dat het budgettaire beleid op peil blijft in lijn met de programmadoelstellingen.
Als aan de gestelde voorwaarden van het IMF wordt voldaan zal de raad
van bewindvoerders van het IMF besluiten over de uitkering van de
volgende tranche. Het IMF zal van 6 t/m 19 september op missie gaan
naar Oekraïne. Het is niet duidelijk wanneer de vierde voortgangsrapportage verwacht wordt. Het Koninkrijk ondersteunt het IMF-programma
aan Oekraïne en blijft benadrukken dat het belangrijk is dat Oekraïne de
daarbij behorende hervormingen blijft doorvoeren. Van het programma
met een totale omvang van SDR 12,35 miljard (ca. € 15,8 miljard) is nu
SDR 6,2 miljard uitgekeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

7

4. IMF middelen en quota
15de Quota Herziening.
De 15de quotaherziening moet conform planning uiterlijk in oktober 2019
worden afgerond tijdens IMF/WB Jaarvergadering. Eind juli dit jaar heeft
het IMF aanvullende technische analyses gedaan over de mogelijkheden
tot aanpassing van de variabelen in de quotaformule. Het Koninkrijk ziet
beperkte noodzaak voor aanpassingen. Er is echter nog geen besluit
genomen en het is niet de verwachting dat tijdens aankomende IMF/WB
jaarvergadering grote stappen zullen worden gezet. Het Koninkrijk blijft
benadrukken dat een herziening van de quotamiddelen en de quotaformule één pakket moet zijn.
Om de herziening verder te brengen moet eerst duidelijkheid komen over
in hoeverre een quotaverhoging haalbaar is. Pas wanneer hier duidelijkheid over is, kan volgens het Koninkrijk bekeken worden welke
allocatiemechanismen gebruikt kunnen worden om eventuele aanpassingen in de quotaverhoudingen te realiseren. Het Koninkrijk heeft nog
geen definitieve positie ingenomen ten aanzien van de noodzaak voor een
quotaverhoging.
Omvang het fonds
Tijdens de IMF/WB jaarvergadering zal naar verwachting verder worden
gesproken over de benodigde omvang van de financiële middelen van het
IMF. Het is belangrijk dat het IMF genoeg middelen heeft voor het
financieren van programma’s wanneer landen in de betalingsbalansproblemen komen. Tegelijk vindt het Koninkrijk het van belang dat de juiste
financiële prikkels gelden voor landen om werk te maken van noodzakelijke structurele hervormingen.
De IMF middelen bestaan uit permanente quotamiddelen waar alle
IMF-leden aan bijdragen en tijdelijk beschikbaar gestelde middelen
waaraan een deel van het lidmaatschap bijdraagt: de New Arrangements
to Borrow (NAB) en de Bilateral Borrowing Arrangements (BBAs). Als er
niets gebeurt zullen de BBAs uiterlijk eind 2020 aflopen en de NAB eind
2022. Het Koninkrijk zal een eventuele verlenging van de BBAs en de NAB
kritisch bekijken maar indien nodig ook klaarstaan om te zorgen dat het
IMF over voldoende middelen beschikt.
5. IMF Surveillance
Conditionality Review
Dit jaar wordt het raamwerk voor conditionaliteiten van IMF programma’s
herzien. Deze herziening evalueert IMF programma’s die zijn afgesloten in
de periode september 2011 t/m december 2017. Het doel van de
herziening is het verbeteren van het conditionaliteitenraamwerk en de
aansluiting van toekomstige IMF-programma’s bij de behoefte van
programmalanden. De focus van de herziening van conditionaliteiten bij
IMF-programma’s richt zich op het stellen van de juiste conditionaliteiten,
gelijkwaardige toepassing van conditionaliteiten onder het lidmaatschap,
de haalbaarheid van hervormingen voor het betreffende programmaland
en de effectiviteit in het aanpakken van de specifieke problemen waar
programmalanden voor staan.
IMF-programma’s moeten gebaseerd zijn op realistische ramingen en
projecties. Daar lijkt ruimte voor verbetering. Het IMF is in het verleden
vaak te positief geweest in de ramingen van economische groei in
programmalanden. Daarnaast zijn ook de projecties van de verwachte
schuldratio’s in programmalanden vaak te rooskleurig. Het Koninkrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

8

heeft hier in het verleden reeds aandacht voor gevraagd en zal dit punt
blijven benadrukken bij de aankomende herziening. Tot slot vraagt het
Koninkrijk meer aandacht voor de politieke en economische overwegingen bij IMF-programma’s. Het is belangrijk dat het IMF bij de prioritering van maatregelen politieke ontwikkelingen in programmalanden niet
uit het oog verliest – bijvoorbeeld de electorale cyclus – om zo de
succeskansen van programma’s te vergroten.
Schuldontwikkeling in lage inkomenslanden
Het Koninkrijk blijft bezorgd over de schuldontwikkeling in veel lage
inkomenslanden, met name in Sub-Sahara Afrika. Uit een analyse van het
IMF van dit jaar over de macro-economische ontwikkelingen blijkt dat
wereldwijd het aantal landen dat met significante schuld gerelateerde
uitdagingen te maken heeft is verdubbeld sinds 2013. De combinatie van
beperkte economische groei per hoofd van bevolking, lage investeringsniveaus en onhoudbare schuldenniveaus kunnen het behalen van de
duurzame ontwikkelingsdoelen in deze landen sterk bemoeilijken. Krapper
wordende mondiale financieringscondities kunnen deze landen verder in
moeilijkheden brengen, omdat de ruimte voor anticyclisch begrotingsbeleid beperkt kan zijn door kleine budgettaire buffers en toenemende
risico’s voor kapitaaluitstroom of wisselkoersdepreciatie.
Een aanvullende uitdaging voor lage inkomenslanden is dat de compositie van publieke schuld in lage inkomenslanden diverser is geworden,
waarbij grotere delen van de schuld nu verstrekt worden door niettraditionele publieke crediteuren zoals China en door buitenlandse private
crediteuren. De toegenomen afhankelijkheid van tegen commerciële
voorwaarden verstrekte schuld vraagt om voldoende capaciteit bij lage
inkomenslanden om schuldontwikkeling en risico’s te kunnen monitoren
en hier passend beleid op te vormen. Daarnaast constateert het IMF dat
het bij een groot aantal lage inkomenslanden ontbreekt aan voldoende
data over publieke, publiek gegarandeerde schuld, of schuld uitgegeven
door lijnministeries, lagere overheden of staatsbedrijven.
Voor het Koninkrijk blijft het vergroten van schuldentransparantie en het
vergroten van de capaciteit voor schuldenmanagement van lage
inkomenslanden een prioriteit. Zowel binnen de G20 als binnen het IMF
roept het Koninkrijk daarom op tot het gelijktijdig nemen van een aantal
maatregelen, door zowel het IMF en andere internationale financiële
instellingen, als debiteuren en publieke en private crediteuren. De
internationale financiële instellingen kunnen bekijken hoe zij de beleidsdialoog met lage inkomenslanden over verstandig economisch beleid
kunnen verdiepen, om zo te voorkomen dat deze landen teveel schuld op
hun schouders nemen. Zo kan het IMF bekijken of het beleid dat zij
hebben ten aanzien van schuldlimieten in landen uitgebreid kan worden
naar niet-programmalanden. Tevens kan het IMF in de bestaande
surveillance-instrumenten meer aandacht geven aan het identificeren van
mogelijke gaten in beschikbare data over schulden en kunnen de
datavereisten die het IMF stelt verscherpt worden. Het Koninkrijk is zelf
een grote donor aan technische assistentieprogramma’s voor de opbouw
van schuldmanagementcapaciteit en zal deze bijdragen voor de komende
jaren verdubbelen. Het Koninkrijk zal wederom andere landen oproepen
hier ook meer aan bij te gaan dragen. Daarnaast is het Koninkrijk
voorstander dat landen die zich hebben verbonden aan de G20 richtlijnen
gericht op het verstrekken van duurzame financiering zichzelf ook gaan
beoordelen of zij zich hier aan houden. Het Koninkrijk juicht ook toe dat de
private sector vergelijkbare richtlijnen probeert op te stellen, waarbij van
de private sector dan wel gevraagd moet worden dat zij zich rekenschap
gaan geven van de schuldhoudbaarheid van een land voordat nieuwe
financiering wordt verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 234, nr. 217

9