Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 668

Beleidsplan Crisisbeheersing

Nr. 30 HERDRUK1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juli 2010
Bij brief van 20 augustus 2008, Kamerstuk 29 668, nr. 24, bent u door mijn
ambtsvoorganger geïnformeerd over de invoering van de dienst cell
broadcast, als burgeralarmerings- en informatiesysteem en het voornemen hiervoor een aanbestedingsprocedure te starten. Graag meld ik u
de voortgang van de aanbesteding en de vervolgstappen.
Inleiding
Een moderne samenleving vraagt «state of the art» manieren van
voorlichting tijdens risico-, ramp- of crisissituaties. Het huidige sirenenet
biedt bij bepaalde calamiteiten echter te weinig mogelijkheden om
efficiënt te kunnen waarschuwen. Om deze reden is de afgelopen jaren
gezocht naar aanvullende en vervangende instrumenten. Dit instrument is
gevonden in de cell broadcast technologie. Via dit moderne communicatiemiddel ontvangen mensen tekstberichten op hun mobiele telefoon. Via
cell broadcast kunnen nauwkeurige handelingsinstructies worden
afgegeven, hetgeen past in het beleid om de zelfredzaamheid van de
bevolking te stimuleren.
Naamgeving

1

I.v.m. het publiceren van de juiste versie.

kst-29668-30-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Bij de start van het project is als werknaam gekozen voor de term «cell
broadcast». Cell broadcast is echter de benaming van de technologie die
gebruikt wordt om de informatie via het mobiele netwerk te verspreiden
naar mobiele telefoons.
Voor de uniforme (inter)nationale herkenning is in Nederland aan het
systeem de naam NL-Alert gegeven, met als doel uniforme herkenning
voor de bevolking te verkrijgen. Deze naam is gebaseerd op de afspraken
die in Europees verband zijn gemaakt met betrekking tot de dienst cell
broadcast (naamconventie). Besloten is om in alle landen dezelfde naam
te gebruiken, voorafgegaan door de landenaanduiding. Daarnaast zijn in
de Benelux de namen NL-Alert en EU-Alert vastgelegd als domeinnaam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 668, nr. 30

1

Aanbesteding
In 2009 is de Europese aanbestedingsprocedure gestart voor NL-Alert. Na
beoordeling van de aanbiedingen is de opdracht gegund aan het
Nederlandse IT-bedrijf Centric en is een overeenkomst afgesloten. Ook
met de overige partners in de keten, de mobiele operators KPN, T-Mobile
en Vodafone, zijn overeenkomsten afgesloten. De overeenkomsten
hebben een looptijd van 5 jaar met de mogelijkheid om 2 keer te verlengen met een periode van 5 jaar.
Centric fungeert als broker (tussenschakel) tussen de meldkamers en de
operators. Alle uit te zenden berichten worden verwerkt door de broker en
op de juiste wijze bij de operators aangeleverd. Dit is een volledig
geautomatiseerd proces waardoor de snelheid van de berichtgeving naar
de burger wordt gegarandeerd.
Veiligheidsberaad
Op 9 april 2010 heeft het Veiligheidsberaad ingestemd met de invoering
van NL-Alert in de veiligheidsregio’s. NL-Alert wordt beschikbaar gesteld
aan de 25 regionale meldkamers (veelal bij de brandweer) en aan
5 nationale coördinatiecentra. Daarnaast dient er ook een organisatorische
implementatie plaats te vinden. Het gaat hierbij om de wijze waarop het
systeem aansluit bij de werkprocessen en -systemen in de meldkamer.
Hiervoor moeten bestaande procedures en processen worden aangepast.
Een derde element betreft het informeren van de voor crisiscommunicatie
verantwoordelijke functionarissen en het opleiden van gebruikers van het
systeem in de veiligheidsregio’s (besluitvormers, voorlichters/communicatiepersoneel, meldkamerpersoneel en beheerders). Het opleidingsprogramma communicatieopleidingen wordt zo veel als mogelijk opgenomen
in het reguliere opleidings- en oefenprogramma.
Implementatie
De dienst NL-Alert is volledig gebaseerd op de cell broadcasttechniek. Het
stelt de overheid in staat om van zeer lokaal tot, indien noodzakelijk,
nationaal de binnen een bepaald gebied aanwezige bezitters van een
mobiele telefoon op de hoogte te stellen van ontwikkelingen in de
openbare orde en veiligheid. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld buitenlandse
toeristen die in Nederland verblijven. Gelet op de enorme penetratiegraad
van mobiele telefonie in ons land, is de verwachting dat bij een melding
nagenoeg iedereen direct of indirect kan worden bereikt.
Van groot belang bij dergelijke mededelingen is de wijze waarop de
ontvanger de boodschap interpreteert. De berichtgeving dient daarom zo
eenduidig mogelijk te zijn en moet duidelijke handelingsperspectieven
bieden. BZK voert om die reden met diverse partijen in Nederland,
waaronder de TU Twente, TU Delft en de Universiteit Utrecht, overleg om
te komen tot een database met voorgeprogrammeerde berichten,
waarvan het gevraagde handelingsperspectief een belangrijk onderdeel
uitmaakt. Hierbij wordt vooral gekeken naar de structuur, de opzet en het
linguïstische deel van het bericht.
Ingebruikneming
NL-Alert zal eind 2010 technisch geïnstalleerd zijn in de veiligheidsregio’s
en twee nationale coördinatiecentra. Daarna zullen gebruikers opgeleid
worden en vinden er praktijktesten plaats. Ook zal de burger op de hoogte
gebracht moeten worden van dit communicatiemiddel. Dit geschiedt met
behulp van een uitgebreide voorlichtingscampagne. Naar verwachting zal
NL-Alert in het 2de kwartaal van 2011 operationeel in gebruik genomen
kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 668, nr. 30

2

Alerteringsfamilie
Naast NL-Alert zijn er diverse andere alerteringssystemen ontwikkeld en
in verschillende stadia van wording dan wel gebruik. Voorbeelden hiervan
zijn Amber Alert, Burgernet, SMS-Alert en Quick Alert. In tegenstelling tot
NL-Alert maken deze systemen meestal gebruik van SMS-berichten en
dienen deelnemers zich hiervoor aan te melden.
Het is niet alleen voor de burger, maar ook voor de bestuurders en de
verantwoordelijke functionarissen in meldkamers en crisiscoördinatiecentra momenteel niet altijd duidelijk waarom er verschillende alerteringssystemen (weliswaar met andere doelgroepen en technieken) ingevoerd
worden. Bij de meeste alarmeringssystemen dienen de burgers zich zelf
aan te melden als deelnemer. Hierbij is geen eenduidigheid, met andere
woorden alle platformen hanteren eigen aanmeldprocedures.
Er wordt naar gestreefd om, tegelijkertijd met de invoering van NL-Alert,
te komen tot een «alerteringsfamilie» met dezelfde wijze van gebruik en
beheer. Hierdoor kunnen bovendien betere afspraken gemaakt worden
met de verschillende providers, waarbij uniformiteit, regie, beheersmatigheid en kostenefficiency bereikt kan worden.
Bij de opzet van een dergelijke «alerteringsfamilie» is het idee om aan te
sluiten op bestaande diensten zoals momenteel in gebruik in de relatie
tussen de overheid en de burger. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht
aan mijnoverheid.nl dat voor iedere Nederlander uniek bereikbaar is via
zijn of haar DIGID. In navolging van functionaliteiten zoals de WOZ en
aangifte kan hier ruimte gemaakt worden van de persoonlijke voorkeuren
rondom alerteringsberichten.
Investeringsimpuls ICT in maatschappelijke domeinen
Om de basisservice NL-Alert uit te bouwen naar een service die toegankelijk is voor alle burgers in Nederland en inzetbaar binnen alle (toekomstige) technologieën, is een subsidie toegekend door het EZ-programma
«Investeringsimpuls ICT in maatschappelijke domeinen». Deze subsidie
zal in de komende periode (3 jaar) worden aangewend om nieuwe
producten/applicaties te ontwikkelen die burgers de mogelijkheid biedt op
eenvoudige wijze toegang te krijgen tot NL-Alert. Daarnaast zullen er
applicaties worden ontwikkeld voor speciale doelgroepen, zoals burgers
met een visuele en auditieve handicap, analfabeten en de groeiende
groep ouderen (> 50 jaar) die mogelijk moeite hebben met het gebruik van
nieuwe technologie.
Europese afstemming
Nederland is wereldwijd voortrekker en het eerste land dat de cell
broadcast-techniek invoert. Het is de bedoeling dat andere Europese
landen volgen. Met dat doel is anderhalf jaar geleden een EU-werkgroep
gestart met het uitwisselen van kennis en ervaring. Dit begint zijn
vruchten af te werpen. In Zweden en het Verenigd Koninkrijk staan
projecten voor invoering van het systeem op stapel en in onder meer
Duitsland, Frankrijk en Polen worden binnenkort haalbaarheidstudies
afgerond.
Daarnaast is Europese samenwerking van belang om fabrikanten van
mobiele telefoons te stimuleren tot het op de markt brengen van telefoons
die voor het ontvangen van cell broadcastberichten geschikt zijn. Over het
algemeen zijn de oudere telefoons hiervoor in te stellen. Bij nieuwere
devices, met name smartphones, is dit vooralsnog niet mogelijk. Hiervoor
moeten softwareaanpassingen ontwikkeld en geïmplementeerd worden.
In Europees verband wordt gewerkt aan internationale standaardisatie
zodat nieuwe telefoons NL-Alert standaard ondersteunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 668, nr. 30

3

Europese implementatie is belangrijk. Zorg voor veiligheid houdt immers
niet op bij de landsgrenzen. Hoe meer landen gebruik maken van de cell
broadcast techniek, hoe effectiever deze kan worden ingezet. Om die
reden wordt er in Europees verband bijgedragen aan diverse standaardisatieprocessen en overlegvormen voor de verdere ontwikkeling van
applicaties voor verkeer- en weeralarmen, professionele gebruikers en
multi channel ontwikkeling
Cell Broadcast wordt gebruikt binnen de GSM en UMTS technologie. Er
zijn signalen dat een «all-IP» communicatienetwerk gaat groeien. Een
onderzoeksproject wordt opgestart om een Mobile IP Service in te gaan
richten. Dit onderzoek wordt gecoördineerd uitgevoerd met experts op het
gebied van de telecommunicatie, de telecommunicatie industrie en de
standaardisatie organisaties.
Concluderend kan worden gesteld dat met NL-Alert een goede stap
gemaakt wordt in het informeren en alarmeren van de bevolking tijdens
risico-, ramp- of crisissituaties. Of NL-Alert een groot succes wordt, zal
met name afhangen van de resultaten die in Europees verband worden
geboekt.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 668, nr. 30

4