Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 687

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 24 oktober 2022
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over:
– de geannoteerde Agenda Informele Raad Werkgelegenheid en Sociaal
Beleid (WSBVC) 13 -14 oktober 2022 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 683);
– het Verslag Formele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSB)
van 16 juni 2022 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 680);
– het Fiche: Mededeling – aantrekken van vaardigheden en talent naar
de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 3442)
De vragen en opmerkingen zijn op 6 oktober 2022 aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 21 oktober
2022 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kuzu
De griffier van de commissie,
Blom

kst-21501-31-687
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

1

Vragen en antwoorden
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Arbeidsmigratie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
fiche over het aantrekken van vaardigheden en talent naar de EU. Deze
leden onderschrijven het door de Europese Commissie geschetste beeld
van een Unie die vanwege vergrijzing steeds meer tegen de grenzen aan
zal lopen van welke ambities en transities haalbaar zijn met het
beschikbare arbeidsaanbod. In de geschetste route zien de leden van de
D66-fractie een brain gain voor beide partijen, de EU profiteert van het
expertise van derdelanders hier, en derde landen profiteren van de
mogelijkheid voor vakmensen om ervaring op te doen in de Europese
Unie.
De leden van de D66-fractie begrijpen en onderschrijven de aandacht van
de Minister voor de inzet van onbenut arbeidspotentieel. Daarin twijfelen
deze leden echter of het met die aanpak alleen haalbaar is om de 467.000
onvervulde vacatures te vervullen. Deze leden zien arbeidsmigratie niet
als sluitstuk, maar als onderdeel van de beleidsmix. Natuurlijk is aandacht
voor goede omstandigheden voor de werknemers, de omgeving en de
brede welvaart daarbij essentieel.
De leden van de D66-fractie lezen dat het UWV per individuele
aanvraag voor een tewerkstellingsvergunning toetst of er aanbod
is in de EER en Zwitserland. In hoeveel gevallen is het afgelopen
decennium per jaar een tewerkstellingsvergunning verstrekt?
In onderstaande tabel is opgenomen hoeveel tewerkstellingsvergunningen1 per jaar zijn verleend door UWV. Daarnaast is opgenomen
hoeveel positieve adviezen door UWV zijn afgegeven bij aanvragen om
een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid.
Jaartal

2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Tot en met augustus 2022

Verleende tewerkstellingsvergunningen

Positieve adviezen
gecombineerde
vergunning verblijf en
arbeid

12.300
10.900
6.600
4.500
5.200
5.700
7.000
8.700
6.000
7.800
7.600

n.v.t.
n.v.t.
2.500
2.400
2.500
3.200
3.000
4.500
3.200
3.900
2.700

NB cijfers zijn afgerond op honderdtallen
NB gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid is per 1 april 2014 ingevoerd

Heeft de Minister de beleidsvrijheid binnen Europese regels om
vacatures niet per individuele vacature, maar per functiegroep te
1

Bij de cijfers zijn zowel de verleende tewerkstellingsvergunning en positieve adviezen met een
volledige toets (waaronder de arbeidsmarkttoets) opgenomen als de verleende tewerkstellingsvergunningen en positieve adviezen waarbij een lichtere toets geldt en een vrijstelling geldt
voor de arbeidsmarkttoets.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

2

beoordelen? Wat zijn de overwegingen van de Minister om al dan
niet gebruik te maken van deze beleidsvrijheid? Sectoren, zoals
de bouwnijverheid, lopen nu vast door grote hoeveelheden
onvervulbare vacatures. De leden van de D66-fractie vinden het
niet meer dan logisch om tewerkstellingsvergunningen op
functiegroep te beoordelen.
De toegang tot de arbeidsmarkt van derdelanders betreft een gedeelde
bevoegdheid: voor zover de EU geen richtlijnen heeft vastgesteld, zijn de
lidstaten bevoegd. Met uitzondering van een aantal sectorspecifieke
richtlijnen op het terrein van bijvoorbeeld onderzoekers is de toelating tot
de Nederlandse arbeidsmarkt een nationale bevoegdheid.2 In Nederland
is de regelgeving omtrent de toegang tot de arbeidsmarkt vastgelegd in
de Wet arbeid vreemdelingen (Wav). Op grond van de Wav is het een
werkgever in beginsel verboden een vreemdeling in Nederland arbeid te
laten verrichten zonder in het bezit te zijn van een tewerkstellingsvergunning (twv) of zonder dat een vreemdeling in het bezit is van een
gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (gvva) voor werkzaamheden bij die werkgever.
In de huidige regelgeving geldt dat bij het indienen van een aanvraag
door een werkgever het UWV per aanvraag en per arbeidsplaats – en
derhalve niet per functiegroep – beoordeelt of aan de voorwaarden wordt
voldaan. Hierbij wordt onder andere de arbeidsmarkttoets verricht waar
wordt gekeken of er aanbod in Nederland en de EER aanwezig is om het
werk te verrichten. Op het moment dat het aanbod niet aanwezig is, is het
derhalve mogelijk om een twv of gvva te verkrijgen. Voor internationaal
talent dat een bijdrage levert aan de Nederlandse kenniseconomie, de
concurrentiekracht en het innovatief vermogen, heeft Nederland een
uitnodigend beleid en gelden uitzonderingen op de verplichting om een
twv of gvva te hebben. Het kabinet ziet arbeidsmigratie van buiten de EU,
met uitzondering van kennismigratie, als sluitstuk voor de aanpak van
tekorten op de arbeidsmarkt.
De leden van de D66-fractie kijken uit naar het inhoudelijke
oordeel van het kabinet over hoe deze Commissievoorstellen
binnen de kabinetsambities op het gebied van migratie en
arbeidsmarkt aansluiten. Wat de leden van de D66-fractie betreft
sluit het Commissievoorstel uitstekend aan bij de afspraak in het
coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) om in het
EU-migratiebeleid in te zetten op migratiepartnerschappen met
derde landen. Deze leden vragen de Minister hierop te reageren.
Het opzetten van Talentpartnerschappen met prioritaire migratielanden
zoals voorgesteld door de Commissie ziet het kabinet niet als oplossing
voor tekorten op de arbeidsmarkt.
Het kabinet onderschrijft wel de insteek dat partnerschappen met
prioritaire migratielanden, mits goed vormgegeven, kunnen bijdragen aan
een integrale benadering op migratiesamenwerking met derde landen,
waaronder het tegengaan van irreguliere migratie en het verbeteren van
effectieve terugkeersamenwerking voor uitgeprocedeerde asielzoekers.3
Het kabinet heeft, zoals aangegeven in het BNC-fiche4, tegelijkertijd een
aantal zwaarwegende zorgen over en vragen bij het aangaan van
2

En op grond van artikel 79, vijfde lid, VWEU, zijn de lidstaten bevoegd zelf te bepalen hoeveel
onderdanen van derde landen, afkomstig uit derdelanden, tot hun grondgebied worden
toegelaten om daar al dan niet in loondienst arbeid te verrichten.
3
Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst, coalitieakkoord 2021–2025, p. 26.
4
Kamerstuk 22 112, nr. 3442.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

3

Talentpartnerschappen zoals voorgesteld door de Commissie. Alvorens
het kabinet een besluit neemt over vrijwillige deelname van Nederland
aan de Talentpartnerschappen zoals voorgesteld door de Commissie, zal
het kabinet de Commissie vragen om de in het BNC-fiche genoemde
vraagstukken (zie ook het antwoord op de vraag van de ChristenUnie over
randvoorwaarden) uit te werken en toe te lichten, aandacht vragen voor
de schaduwkanten van arbeidsmigratie (misstanden) en het absorptievermogen van lidstaten (druk op voorzieningen zoals huisvesting, zorg,
onderwijs, openbare orde en veiligheid, opvang asielzoekers en
migranten, terugkeer en overname afgewezen asielzoekers en migranten),
en ook de impact op het draagvlak voor arbeidsmigratie en sociale
cohesie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Fiche: Mededeling – aantrekken van vaardigheden en talent naar de EU
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Europese Commissie in
EU-verband voornemens is in te zetten op Talentpartnerschappen met
Egypte, Marokko en Tunesië, waarbij eind 2022 zal worden gestart met de
implementatie. De Commissie zal parallel hieraan ook de haalbaarheid
onderzoeken van Talentpartnerschappen met Senegal, Nigeria,
Bangladesh en Pakistan.
Kunnen beide talentpartnerschappen worden toegelicht? Wat
betekent dit voor Nederland? Waarom heeft de Europese
Commissie gekozen voor deze drie landen in eerste instantie en
op langere termijn een haalbaarheidsonderzoek voor de andere
vier landen?
De Commissie heeft ervoor gekozen om Egypte, Marokko en Tunesië te
selecteren, omdat zij migratiesamenwerking met deze landen wil
versterken, om irreguliere migratie tegen te gaan en terugkeer bij
onrechtmatig verblijf te bevorderen. Het is volgens de Commissie de
bedoeling om vanaf het najaar van 2022 te beginnen met het beoordelen
van de haalbaarheid van talentpartnerschappen met Pakistan,
Bangladesh, Senegal en Nigeria, als één van de hoofdcomponenten van
een versterkte samenwerking met deze landen op het gebied van
migratiebeheer.
Met de vrijwillige Talentpartnerschappen beoogt de Europese Commissie
ondersteuning te bieden aan EU-lidstaten voor het opzetten van migratieafspraken met prioritaire migratielanden. Het staat lidstaten daarmee vrij
om te bepalen of zij willen deelnemen aan een Talentpartnerschap.
Lidstaten blijven zelf verantwoordelijk voor de keuze welke arbeidsmigranten uit derde landen worden toegelaten op hun arbeidsmarkt en
onder welke voorwaarden.
Het CDA is blij met de positie van het kabinet over dat de
schaduwkant van arbeidsmigratie onderbelicht blijft in de
mededeling van de Commissie. Dit geldt ook voor korte- en lange
termijneffecten van (meer) arbeidsmigratie op tal van beleidsterreinen, zoals de effecten op huisvesting, zorg, onderwijs,
openbare orde en veiligheid, maar ook op sociale cohesie in
wijken en buurten. Goed dat het kabinet voornemens is dit punt
actief in te brengen in zijn contacten met de Commissie.
Daarnaast lezen de leden van de CDA-fractie op pagina tien van
het fiche dat het kabinet een aantal zwaarwegende zorgen ten
aanzien van het voorstel heeft. De eerdergenoemde leden delen
deze zorgen. Hoe staan andere landen tegenover dit voorstel en
de positie van Nederland?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

4

Over het algemeen is vanuit de lidstaten gematigd positief gereageerd op
de Mededeling van de Europese Commissie omtrent het aantrekken van
vaardigheden en talent naar Europa, inclusief het voorstel om talentpartnerschappen aan te gaan met in eerste instantie Marokko, Tunesië en
Egypte. Lidstaten erkennen dat legale migratie in beginsel een positieve
rol kan spelen bij het versterken van de migratiesamenwerking tussen de
EU en landen van herkomst en transit. Over de rol van arbeidsmigratie bij
het tegengaan van vergrijzing en tekorten op de arbeidsmarkt wordt
echter verschillend gedacht. Onder lidstaten leven nog veel vragen met
betrekking tot operationalisering van de talentpartnerschappen en
(praktische) randvoorwaarden.
Ziet het kabinet ook kansen om binnen Europa en het vrij verkeer
nader afspraken te maken over talentpartnerschappen binnen de
EU om daarmee meer grip en gerichte(re) arbeidsmigratie op
tekortsectoren en voorwaarden aan arbeidsmigratie binnen de EU
te bewerkstelligen?
Tussen de EU/EER-landen en Zwitserland geldt het vrije verkeer van
personen en diensten, die gezamenlijk zorgen voor het vrije verkeer van
vestiging en werknemers. Deze fundamentele vrijheden vormen – naast
het vrije verkeer van goederen en kapitaal – de kernelementen van de
interne markt en zijn het fundament onder de Europese samenwerking. De
Afdeling advisering van de Raad van State5 concludeert in lijn met het Hof
van Justitie EU dat het Unierecht geen maatregelen toestaat die de
aantallen arbeidsmigranten afkomstig uit andere lidstaten en de duur van
deze arbeid beperken, omdat deze in strijd zijn met het verbod op
discriminatie naar nationaliteit. Dergelijke maatregelen zouden het vrij
verkeer van werknemers en diensten aanzienlijk aantasten. De mogelijkheden om op nationaal niveau regels te stellen over arbeidsmigratie, door
het inperken van het vrij verkeer van personen en werknemers, zijn in de
woorden van de Raad van State «per definitie, of zo men wil: bewust,
beperkt.» Het kabinet onderschrijft de zienswijze van de Raad van State.
Wel werkt het kabinet samen met andere EU-lidstaten, zoals toegelicht in
de brief aan de Tweede Kamer van 22 november 20216, onder andere aan
de aanpak van misstanden, aan het krijgen van inzicht in de criteria voor
toegang tot arbeid en aan het verbeteren van grensoverschrijdende
handhaving, onder meer door bilaterale en multilaterale afspraken over
grensoverschrijdende handhaving. Met betrekking tot arbeidsmobiliteit
bestaat de European Employment Services (EURES) dat in Nederland
wordt uitgevoerd door het UWV. EURES Nederland heeft binnen Europa
een goed inzicht in de tekorten op de arbeidsmarkt in de verschillende
lidstaten en matcht werkgevers uit Nederland met personeel uit de EU.
EURES is actief in de 30 landen van de EER en Zwitserland.
Grip op arbeidsmigratie ziet ook op het creëren van een gelijk speelveld
en het verminderen concurrentie op arbeidsvoorwaarden, regie nemen op
het creëren van voorzieningen en leefbaarheid in de dorpen en wijken te
vergroten. We voeren de aanbevelingen van Roemer uit zoals bijvoorbeeld certificering van uitzendbureaus en via de Wet Goed Verhuurderschap. Ook het uitwerken van het advies Roemer omtrent een bedrijfseffectrapportage kan grip geven aan lokale overheden door inzichtelijk te
maken wat de gevolgen zijn van nieuwe economische activiteiten in hun
gemeente op zaken als huisvesting, zorg, etc.
Op de langere termijn geldt dat we moeten kijken naar bijvoorbeeld een
beleidsmatig richtgetal voor migratie in den brede. In dat kader komt
5
6

Voorlichting van de Raad van State van 18 november 2020, Kamerstuk 35 359, nr. 23.
Kamerstuk 29 861, nr. 75.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

5

binnenkort een advies van de ACVZ. In de adviesvraag aan de ACVZ is,
naast de behoefte op de arbeidsmarkt, ook nadrukkelijk gevraagd om het
incorporatievermogen van de Nederlandse samenleving mee te nemen.
Daarnaast is de Staatscommissie Demografische ontwikkelingen 2050
ingesteld. Migratie, als belangrijke factor in de ontwikkeling van de
bevolkingsontwikkeling, wordt hierbij nadrukkelijk betrokken. In het kader
daarvan wordt gekeken of de commissie de uitwerking van de motie van
de leden van Weyenberg en Maatoug kan meenemen in haar opdracht
(Kamerstuk 35 680, nr. 10). De motie verzoekt de regering te verkennen
welke rol een brede adviescommissie kan vervullen in het vaststellen van
sectoren en beroepen waar tekorten zich voordoen en arbeidsmigranten
nodig zijn.
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
Fiche: Mededeling – aantrekken van vaardigheden en talent naar de EU
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de fiche over de mededeling van de Commissie over het
aantrekken van vaardigheden en talent naar de EU. Zij delen nadrukkelijk
de zorgen en bezwaren van het kabinet rond de voorstellen van de
Commissie en zien dan ook uit naar de bijdrage van het kabinet aan het
gesprek. Hierover hebben zij nog enkele vragen.
In het fiche wordt gesproken over het opzetten van Talentpartnerschappen met prioritaire migratielanden. De leden van de
ChristenUnie-fractie zijn benieuwd over welke landen het hier
concreet gaat. Horen hier ook landen bij waaruit nu veel irreguliere migratie naar Europa plaatsvindt, zoals Syrië en Afghanistan?
De Commissie heeft ervoor gekozen om Egypte, Marokko en Tunesië te
selecteren, omdat zij migratiesamenwerking met deze landen wil
versterken. Het gaat hierbij ook om het tegengaan van irreguliere migratie
en terugkeer bij onrechtmatig verblijf te bevorderen. Dit is bij landen als
Afghanistan en Syrië, waar het voornamelijk vluchtelingen betreft, niet
aan de orde. Het is volgens de Commissie de bedoeling om vanaf het
najaar van 2022 te beginnen met het beoordelen van de haalbaarheid van
talentpartnerschappen met Pakistan, Bangladesh, Senegal en Nigeria, als
één van de hoofdcomponenten van een versterkte samenwerking met
deze landen op het gebied van migratiebeheer. Het verkennen van de
mogelijkheden voor en haalbaarheid van talentpartnerschappen met
andere landen is momenteel niet aan de orde.
De leden van de ChristenUnie-fractie delen de negatieve grondhouding van het kabinet ten opzichte van de noodzakelijkheid
van arbeidsmigratie als oplossing voor de krapte op de Europese
arbeidsmarkt. Zij bemerken een discrepantie tussen de voorliggende acties van de Commissie en de hoge aantallen al
aanwezige migranten in Europa, die soms onder erbarmelijke
omstandigheden leven. Deelt het kabinet deze discrepantie? De
leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich daarnaast af of het
kabinet in het licht van deze discrepantie het met hen eens is dat
het wenselijk is om de prioriteit eerst te leggen bij het benutten
van het arbeidspotentieel van statushouders en vluchtelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

6

Zoals aangegeven in het BNC-fiche mededeling – aantrekken van
vaardigheden en talent naar de EU7 erkent het kabinet evenals de
Commissie dat er sprake is van krapte op de arbeidsmarkt. Het kabinet is
echter, net als de ChristenUnie, van mening dat bij het oplossen van de
arbeidsmarktkrapte eerst mensen aan een baan moeten worden geholpen
die nu nog aan de kant staan, waaronder statushouders8. Tevens zet het
kabinet erop in dat mensen die reeds aan het werk zijn, meer uren gaan
werken. Het kabinet ziet arbeidsmigratie van buiten de EU als sluitstuk van
de aanpak van krapte op de arbeidsmarkt.
Daarnaast blijft zoals aangegeven in het BNC-fiche9 de schaduwkant van
arbeidsmigratie volgens het kabinet onderbelicht in de mededeling van de
Commissie. Dit geldt ook voor korte- en lange termijneffecten van (meer)
arbeidsmigratie op tal van beleidsterreinen, zoals de effecten op
huisvesting, zorg, onderwijs, openbare orde en veiligheid, maar ook op
sociale cohesie in wijken en buurten. Het kabinet zal dit punt actief
inbrengen in zijn contacten met de Commissie.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen het kabinet toe te
lichten of en onder welke randvoorwaarden zij het aantrekken
van vaardigheden en talent naar de EU noodzakelijk acht. De
leden van de ChristenUnie-fractie wensen daarbij naar voren te
brengen dat er in Nederland reeds veel onbenut arbeidspotentieel
aanwezig is, waaronder statushouders en asielmigranten en
daarnaast binnen de grenzen van de Europese Unie veel
migranten, vaak onder erbarmelijke omstandigheden, in
afwachting zijn van hun asielprocedure. De leden van de
ChristenUnie-fractie vinden het bijzonder bevreemdend dat de
Commissie pleit voor meer arbeidsmigratie van buiten de
Europese Unie terwijl de reguliere migratie naar de Europese Unie
en binnen de Europese Unie al veel arbeidspotentieel oplevert en
de randvoorwaarden onvoldoende geborgd zijn.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn met het kabinet kritisch
op de nog niet uitgewerkte voornemens om braindrain tegen te
gaan en kansen om dit om te zetten in braingain. De leden van de
ChristenUnie-fractie vragen het kabinet om bij de commissie
opheldering te vragen over deze plannen en dit randvoorwaardelijk te maken voor eventuele verdere ontwikkeling van de
talentpartnerschappen.
Zoals aangegeven in bovenstaande antwoord is het kabinet van mening
dat bij het oplossen van de arbeidsmarktkrapte eerst mensen aan een
baan moeten worden geholpen die nu nog aan de kant staan, en dat
mensen die reeds aan het werk zijn gestimuleerd kunnen worden meer
uren te werken. Het kabinet ziet arbeidsmigratie van buiten de EU, met
uitzondering van kennismigratie, als sluitstuk van de aanpak van krapte op
de arbeidsmarkt.
Werkgevers in Nederland kunnen arbeidsmigranten van buiten de EU
werven, wanneer zij voldoen aan de voorwaarden van de Wet arbeid
vreemdelingen en kunnen aantonen eerst te hebben gezocht naar
personeel binnen Nederland en de EER. Voor internationaal talent dat een
7

Kamerstuk 22 112, nr. 3442.
Anders dan statushouders die na het verkrijgen van een asielvergunning vrije toegang hebben
tot de arbeidsmarkt geldt voor asielzoekers die nog in procedure zijn dat zij toegang hebben tot
de arbeidsmarkt nadat zij zes maanden in procedure zijn. Vanaf dat moment hebben zij de
mogelijkheid om 24 weken per 52 weken arbeid te verrichten. Om meer inzicht te krijgen in de
eventuele belemmeringen die de asielzoekers in procedure ervaren om toe te treden tot de
arbeidsmarkt, laat ik hier op dit moment onderzoek naar verrichten. De inzichten uit dit
onderzoek kunnen worden gebruikt bij de vraag of en hoe een beleidswijziging aan de orde is.
9
Kamerstuk 22 112, nr. 3442.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

7

bijdrage levert aan de Nederlandse kenniseconomie, de concurrentiekracht en het innovatief vermogen, heeft Nederland een uitnodigend
beleid en gelden uitzonderingen. Het kabinet steunt daarom de ambitie
van de Commissie om talent van buiten de EU dat een bijdrage kan
leveren aan de kenniseconomie, aan te trekken.
Naast bovenstaande overwegingen heeft het kabinet een aantal zwaarwegende zorgen over, en vragen bij, de voorstellen van de Commissie. Zo
heeft de Commissie volgens het kabinet nog onvoldoende belicht wat
mogelijke gevolgen kunnen zijn voor de landen van herkomst. De
Commissie stelt dat er aandacht dient te zijn voor het risico van brain
drain en de kans van brain gain, maar hoe dit vorm krijgt blijft onhelder en
moet nog uitgewerkt worden. Hetzelfde geldt voor de terugkeer van
uitgeprocedeerde asielzoekers en terugkeer bij circulaire en tijdelijke
arbeidsmigratie, alsook voor derdelanders die legaal de EU zijn ingereisd
en in een andere lidstaat asiel aan kunnen vragen. Het is verder niet
duidelijk op welke wijze voorkomen kan worden dat derdelanders
(naderhand) in andere lidstaten die niet deelnemen aan de Talentpartnerschappen gaan werken. Deze intra-EU mobiliteit dient volgens het kabinet
terdege geadresseerd te worden, alvorens het kabinet een positie kan
aannemen ten aanzien van dit onderdeel van de mededeling. Het kabinet
acht dat onvoldoende aandacht is gegeven aan de juridische uitwerking
van Talentpartnerschappen. Eveneens zal het kabinet de Commissie
vragen om bovenstaande vraagstukken uit te werken en toe te lichten,
aandacht vragen voor de schaduwkanten van arbeidsmigratie
(misstanden) en het absorptievermogen van lidstaten (druk op voorzieningen zoals huisvesting, zorg, onderwijs, openbare orde en veiligheid,
opvang asielzoekers en migranten, terugkeer en overname afgewezen
asielzoekers en migranten), en ook de impact op het draagvlak voor
arbeidsmigratie en sociale cohesie. Want de baten van arbeidsmigratie
komen nu veelal bij werkgevers terecht, terwijl de samenleving de lasten
draagt.
Het kabinet geeft in het fiche aan dat er in Nederland schaduwkanten van arbeidsmigratie zijn, zoals uitbuiting en slechte
huisvesting. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in
hoeverre deze schaduwzijden ook in andere Europese landen
voorkomen. Hoe wordt geborgd dat werknemers in de gehele
Europese Unie beschermd worden tegen uitbuiting?
Schaduwzijden van arbeidsmigratie komen helaas ook in andere
EU-lidstaten voor. Het kabinet hecht aan het verbeteren van de
voorwaarden waaronder arbeidsmigratie plaatsvindt: gelijk loon voor
gelijk werk op de gelijke plaats en het tegengaan van arbeidsuitbuiting en
slechte arbeidsomstandigheden. Hiertoe zijn, mede dankzij de inzet van
Nederland, goede stappen gezet met onder meer de aanpassing van de
Europese regels rond grensoverschrijdende arbeid, zoals de handhavingsrichtlijn, de herziene detacheringsrichtlijn, de oprichting van het Platform
Zwartwerk en de oprichting van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA). Ook
zet het kabinet erop in de bestaande handhavingspraktijk te versterken en
in internationaal verband samen te werken, o.a. via bilaterale samenwerkingsverbanden zoals met Noordrijn-Westfalen, en multilaterale samenwerkingsverbanden zoals de Benelux. Dit om uitbuiting en slechte
arbeidsomstandigheden van werknemers tegen te gaan, slechte
huisvesting aan te pakken en oneerlijke concurrentie en verdringing op de
arbeidsmarkt te voorkomen. Daarnaast is, zoals toegelicht in de hoofdlijnenbrief arbeidsmarkt10, de arbeidsmarkt toe aan fundamenteel
onderhoud om deze toekomstbestendig te maken. In voornoemde brief
10

Kamerstuk 29 544, nr. 1112.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

8

zijn dan ook de hoofdlijnen voor deze hervorming uiteengezet. Inzet
daarbij is onder meer om duurzame arbeidsrelaties met voldoende
zekerheden voor werkenden, binnen wendbare ondernemingen. Hierbij
vormen het rapport van de Commissie Regulering van Werk en het
SER-MLT 2021–2025 de leidraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-31, nr. 687

9