Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 452

Tenuitvoerlegging van de tbs-maatregel

Nr. 240

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 januari 2021
Met deze brief informeer ik u over het besluit tot een voordracht voor
gratie van Cevdet Y. Verschillende keren heeft de rechter geoordeeld dat
er onvoldoende argumenten zijn om gratie te weigeren. Gisteren heeft het
hof dat in hoger beroep opnieuw bevestigd. Daarmee zijn de juridische
argumenten om gratie niet uit te voeren uitgeput en kan ik niet anders dan
het indienen van een positieve voordracht tot gratieverlening bij het
Kabinet van de Koning.
Het is niet gebruikelijk dat ik uw Kamer informeer over individuele zaken.
Ik ben me bewust dat dit besluit ingrijpend is voor de slachtoffers en
nabestaanden van de slachtoffers, en dat dit besluit zowel maatschappelijk als politiek tot de nodige discussie kan leiden. Om die reden heb ik
besloten uw Kamer in dit uitzonderlijke geval te informeren.
Zaaksverloop
Bij arrest van 14 oktober 1984 is betrokkene veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf wegens het doden van zes personen tijdens een
schietpartij in café «Het Koetsiertje» in Delft op 5 april 1983. Op 7 april
1983 is zijn detentie gestart. Betrokkene zit inmiddels ruim 37 jaar in
detentie.
Op 11 maart 1998 heeft betrokkene zijn eerste gratieverzoek ingediend. Dit
gratieverzoek is op 16 januari 2001 afgewezen. In het kader van dit
gratieverzoek is door het Pieter Baan Centrum onderzoek gedaan naar
betrokkene. In het rapport werd op behandeling in een Tbs-kliniek
aangestuurd. Op basis van de in het kader van het eerste gratieverzoek
gedane onderzoeken en op advies van de commissie Geestelijk Gestoorde
Gedetineerden is besloten betrokkene op te nemen in een Tbs-inrichting.
Op 31 augustus 2001 is betrokkene daadwerkelijk overgeplaatst naar een
Tbs-inrichting.

kst-29452-240
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 452, nr. 240

1

Vanaf 2002 is een grote hoeveelheid procedures gevoerd over het verlof
van betrokkene. Behandeling van betrokkene in een tbs-instelling brengt
met zich mee dat betrokkene vrijheden geniet, zoals (on)begeleid verlof
waarbij wordt ingezet op steeds meer vrijheden die passen binnen de
setting van plaatsing in een tbs-instelling. Dat heeft er uiteindelijk toe
geleid dat betrokkene vanaf november 2016 transmuraal verlof geniet, wat
inhoudt dat betrokkene buiten de beveiligde zone van de kliniek verblijft.
Betrokkene heeft in 1998, 2013, 2017 en 2019 verzoeken tot gratie gedaan.
In het kader van de te nemen beslissing op het derde gratieverzoek heb ik
als gebruikelijk het Openbaar Ministerie (OM) en het gerecht dat de straf
heeft opgelegd om advies gevraagd. Ondanks het positieve advies van de
strafrechter was ik voornemens om nogmaals een slachtoffer- en
nabestaandenonderzoek te laten verrichten alvorens te beslissen op het
derde gratieverzoek. Dat stond de voorzieningenrechter niet toe. Daarop is
aan het Kabinet van de Koning een machtiging gevraagd voor het nemen
van een afwijzende beslissing op het derde gratieverzoek.
Betrokkene startte wederom een procedure bij de kort geding rechter, nu
tegen de afwijzende beslissing op dat derde gratieverzoek. De rechter was
onder meer van mening dat er geen bijzondere omstandigheden waren
die maakten dat van het positieve advies van de strafrechter kon worden
afgeweken en gebood mij het afwijzende besluit te herroepen en opnieuw
te beslissen met inachtneming van het vonnis. Hiertegen heb ik een
spoedappel ingesteld bij het hof. Ook het hof oordeelde in dit spoedappel
dat de motivering van de afwijzende beslissing op het derde gratieverzoek
niet juist was en oordeelde dat een nieuw, dus vierde gratieverzoek in
behandeling moest worden genomen waarop moest worden beslist met
inachtneming van het oordeel van het hof.
In afwijking van het advies van de strafrechter bij het vierde gratieverzoek,
heb ik met een nieuwe motivering in september 2019 wederom een
afwijzende beslissing genomen op dat vierde gratieverzoek. Betrokkene is
hiertegen wederom een procedure gestart bij de kort geding rechter. De
rechter in kort geding heeft op 5 november 2019 geoordeeld dat de
beslissing op het vierde gratieverzoek onrechtmatig was en dat een
nieuwe beslissing diende te worden genomen met inachtneming van de
overwegingen in het vonnis.
In december 2019 heb ik met een aangepaste motivering wederom een
afwijzende beslissing genomen op het gratieverzoek. Ook tegen deze
afwijzende beslissing is betrokkene een procedure gestart bij de kort
geding rechter. Vanwege de verschillende lopende procedures heeft de
rechter in kort geding op 6 februari jl. een tussenbeslissing genomen en
geoordeeld voor het overige de beslissing aan te houden. Het eindoordeel
van de kort geding rechter volgde uiteindelijk op 30 december jl. In dat
vonnis heeft de voorzieningenrechter geoordeeld dat binnen vier weken
opnieuw dient te worden beslist op het vierde gratieverzoek van
betrokkene.
Hiertegen heb ik turbo-spoedappel ingesteld en op 19 januari jl. heeft het
hof het vonnis van de voorzieningenrechter van 30 december jl.
bekrachtigd en dus geoordeeld dat een nieuwe afwijzing niet uitsluitend
mag worden gebaseerd op dezelfde redenen als waarop de bestreden
gratiebeslissing berust. De argumenten die juridisch stand houden om
gratie rechtmatig te kunnen weigeren zijn daarmee nu echt op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 452, nr. 240

2

Opvolging uitspraak rechter
Ik begrijp heel goed dat deze uitspraak van de rechter en het besluit om
aan betrokkene gratie te verlenen veel impact heeft op de nabestaanden
en de samenleving. Mede gelet daarop heb ik een veelvoud van juridische
procedures gevoerd met als inzet het niet verlenen van gratie. De rechter
heeft echter telkens geoordeeld dat mijn besluiten om geen gratie te
verlenen juridisch geen stand houden. Gelet hierop kan ik nu niet anders
dan een positieve voordracht tot gratieverlening indienen bij de Koning.
Nu gratie verlenen aan betrokkene zorgt ervoor dat wordt voldaan aan de
kern van de eisen van het internationaal en nationaal recht, namelijk dat
er perspectief wordt geboden en in de praktijk gratie wordt verleend
waardoor de levenslanggestrafte dus daadwerkelijk zicht heeft op
invrijheidstelling. Als we dat nu niet doen bestaat het reële risico dat
rechters in de toekomst überhaupt geen levenslang meer opleggen. Ook
de Hoge Raad wees daar onlangs nog op.
Ik acht het van groot belang dat een eventuele invrijheidsstelling van
levenslanggestraften met de meeste waarborgen is omkleed. Deze zaak
vormt voor mij dan ook aanleiding fundamenteel te kijken naar de
verhouding tussen de rechter en de Kroon (de Minister) bij beslissingen
inzake de invrijheidsstelling van levenslanggestraften.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 452, nr. 240

3