Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 043

Toekomst pensioenstelsel

Nr. 429

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2018
Hierbij ontvangt uw Kamer het feitenrelaas rond de besprekingen over en
het mislukken van het pensioenakkoord. Bij de regeling van werkzaamheden van 22 november 2018 heeft het lid Van Brenk (50PLUS) hierom
verzocht (Handelingen II 2018/19, nr. 27).
Regeerakkoord
Op 10 oktober 2017 heeft het kabinet Rutte III zijn regeerakkoord gepubliceerd, met daarin een ambitieuze pensioenparagraaf (bijlage bij
Kamerstuk 34 700, nr. 34). In zijn voornemens ten aanzien van de
vernieuwing van het pensioenstelsel heeft het kabinet gebruik gemaakt
van het advies over de toekomst van het pensioenstelsel uit 2015 en de
verkenning «persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling»
uit 2016 van de sociaaleconomische Raad (SER) en voortgebouwd op de
hoofdlijnenbrief (2015) (Kamerstuk 32 043, nr. 263) en perspectiefnota
(2016) (Kamerstuk 32 043, nr. 337) van voormalig Staatssecretaris
Klijnsma.
In het regeerakkoord gaf het kabinet aan samen met sociale partners de
stap te willen zetten naar een vernieuwd pensioenstelsel, door de
kwetsbaarheden van het huidige stelsel te adresseren en de sterke
elementen (verplichtstelling, collectieve uitvoering, risicodeling en fiscale
ondersteuning) te behouden. Het kabinet heeft op hoofdlijnen een nieuw
pensioencontract geschetst, maar sociale partners de ruimte geboden met
een nadere invulling te komen. In het regeerakkoord is de SER gevraagd
om begin 2018 met een advies te komen over een nieuw pensioencontract.
Besprekingen tussen sociale partners in de SER
Na oktober 2017 hebben sociale partners in de SER de uitwerking van het
nieuwe pensioencontract geïntensiveerd. Dit gebeurde in wisselend,
informeel verband. Ambtelijke waarnemers waren niet aangesloten,

kst-32043-429
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 043, nr. 429

1

aangezien er geen reguliere commissievergaderingen van de SER
plaatsvonden.
Uw Kamer heeft mij tijdens deze fase verschillende keren gevraagd naar
de stand van zaken bij de SER. Zo heeft de heer Omtzigt mij bijvoorbeeld
tijdens het algemeen overleg pensioenonderwerpen van 14 maart 2018
verzocht uw Kamer te informeren over de stand van zaken rond de
vernieuwing van het pensioenstelsel. Dat heb ik bij brief van 4 april 2018
gedaan. Ik heb uw Kamer gemeld dat ik er vertrouwen in had dat de
sociale partners in de SER op korte termijn met een advies zouden komen.
Pensioen is een arbeidsvoorwaarde en pensioenregelingen worden
afgesproken door werkgevers en werknemers. Om die reden heeft het
kabinet in het regeerakkoord dan ook expliciet de hand uitgestoken naar
de sociale partners verenigd in de SER en heb ik het afgelopen jaar
gewacht op een gedragen SER-advies.
In mei hebben vertegenwoordigers van FNV en VNO mij bijgepraat over
de concept-voorstellen die zij toen samen ontwikkeld hadden. Op 30 mei
2018 berichtte de Telegraaf over vertrouwelijke afspraken tussen sociale
partners over de toekomst van het pensioenstelsel. Tijdens de regeling
van werkzaamheden van 30 mei 2018 (Handelingen II 2017/18, nr. 87, item
5) heeft de Kamer verzocht om een reactie op het bericht dat de sociale
partners mogelijk een akkoord zouden hebben over de pensioenen en de
AOW.
Naar aanleiding van deze gebeurtenissen heb ik vertegenwoordigers van
werkgevers- en werknemerszijde om een toelichting gevraagd. Zij gaven
mij aan dat zij informeel in gesprek waren, maar dat er geen sprake was
van een akkoord.
Op 12 juni 2018 heeft uw Kamer een brief van mij ontvangen waarin ik
heb aangegeven dat ik nog steeds in afwachting was van een gedragen
voorstel van de SER (Kamerstuk 32 043, nr. 410). Ik heb herhaald dat het
kabinet samen met sociale partners de stap wil zetten naar een vernieuwd
pensioenstelsel, nadat de SER hierover een advies heeft uitgebracht. Dit
heb ik toen ook zo met de bestuurlijke top van de polder besproken:
sociale partners binnen de SER zouden het voortouw houden. In de
maanden juni en juli hebben sociale partners hun gesprekken voortgezet
binnen SER-verband, dus met betrekking van de Kroonleden.
Verbreding van het overleg met kabinet
In de week van 13 augustus 2018 zijn voor het eerst ambtelijke vertegenwoordigers vanuit mijn ministerie aangeschoven bij de gesprekken tussen
sociale partners in de SER. Dit gebeurde op uitnodiging van de
SER-voorzitter. Zij gaf aan dat sociale partners met het kabinet in gesprek
wilden over hun voorstel voor invulling van het pensioencontract, dat op
punten afwijkend was van het regeerakkoord. Ook voelden zij de behoefte
om het gesprek over de herziening van het stelsel van aanvullende
pensioenen te verbreden met aangrenzende beleidsdossiers, meer
specifiek de AOW en de duurzame inzetbaarheid van oudere werknemers.
Over al deze onderwerpen wilden sociale partners met het kabinet in
overleg.
Tussen 13 augustus en 12 november hebben diverse gesprekken
plaatsgevonden tussen de SER-voorzitter, vertegenwoordigers van
werkgevers- en werknemersorganisaties en vertegenwoordigers vanuit
mijn ministerie. Er waren voorbereidende gesprekken op ambtelijk niveau.
Ik heb zelf in deze maanden verschillende keren met de SER-voorzitter en
de bestuurlijke vertegenwoordigers van sociale partners gesproken.
Inhoudelijk hebben wij in eerste aanleg gesproken over de invulling die
sociale partners wilden geven aan het pensioencontract. Die invulling
week op onderdelen af van het regeerakkoord en vroeg daarom van mijn
kant om overleg binnen het kabinet. Ook de transitie naar het nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 043, nr. 429

2

contract en de overstap op een nieuwe neutrale manier van pensioenopbouw is met sociale partners besproken.
Toen de voortgang op het overleg over de aanvullende pensioenen
daarvoor voldoende aanleiding gaf, is het gesprek verbreed met de eerder
genoemde aangrenzende beleidsonderwerpen.
Daarna is ook de Minister-President enkele keren aanwezig geweest bij het
overleg, voor het eerst op 12 november 2018. Dit gebeurde op mijn
verzoek, aangezien de besprekingen in een afrondende fase leken te
belanden en snel schakelen binnen het kabinet daarbij belangrijk werd. De
lijnen van een afspraak over het aanvullende pensioen waren op dat
moment grotendeels rond, zodat de besprekingen in aanwezigheid van de
Minister-President zich vooral concentreerden op het aangrenzende
terrein van de AOW en het langer doorwerken van oudere werknemers. In
dezelfde week heeft er op 14 november en 15 november eveneens overleg
plaatsgevonden in aanwezigheid van de Minister-President. Ook bij het
laatste overleg op dinsdagavond 20 november 2018 waren de MinisterPresident en ikzelf beiden aanwezig. In dat overleg hebben de vertegenwoordigers van de werknemers aangegeven niet tot een akkoord te
kunnen komen en zijn de onderhandelingen stilgelegd.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 043, nr. 429

3