Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 389

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 9 mei 2012
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen ter beantwoording voor te
leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 6 februari 2012 inzake het besluit houdende wijziging van het
Besluit aanwijzing bijzondere medische verrichtingen 2007 in verband met
de beperking van de vergunningplicht voor radiotherapie tot uitsluitend
protonentherapie en andere vormen van deeltjestherapie (Kamerstuk
29 689, nr. 368).
De op 12 maart 2012 toegezonden vragen zijn met de door de minister bij
brief van 8 mei 2012 toegezonden antwoorden hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
De griffier van de commissie,
Teunissen

kst-29689-389
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de minister

2
4

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Inbreng VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het besluit inzake de beperking van de vergunningplicht voor
radiotherapie tot uitsluitend protonentherapie en andere vormen van
deeltjestherapie. Zij hebben nog enkele vragen.
In de brief wordt een «startmeldingsplicht» aangekondigd. Deze leden
kijken uit naar een uitwerking van de voorgenomen wetswijziging. Is de
minister voornemens sancties te verbinden aan het niet voldoen aan deze
«startmeldingsplicht»? Zo ja, welke?
Ten aanzien van de radiotherapeutische centra geeft de minister aan dat
de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (NVRO)
richtlijnen voor een geïntegreerd kwaliteitssysteem formeel heeft
bekrachtigd. Onderdeel hiervan zijn richtlijnen voor de minimale omvang
van een radiotherapeutisch centrum. Hoe is deze minimale omvang
gedefinieerd: in termen van capaciteit of in termen van aantal behandelingen per jaar?
Inbreng PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met zorg kennisgenomen van het
voornemen van de minister om radiotherapie niet te laten uitstromen uit
artikel 2 van de Wet op bijzondere medische verrichtingen (Wbmv). Deze
leden wijzen de minister op het feit dat de Gezondheidsraad aangeeft dat
de benodigde capaciteit voor bestralingsbehandeling altijd is afgestemd
op de verwachte ontwikkeling van het aantal nieuwe gevallen van kanker
onder de bevolking, waarbij rekening werd gehouden met zowel
epidemiologische trends als demografische trends. De Gezondheidsraad
stelt dat op grond van dergelijke ramingen altijd een uiterst betrouwbare
inschatting is gemaakt van het aantal nieuwe bestralingspatiënten plus
het aantal bestralingsbehandelingen, en daaraan gekoppeld het benodigd
aantal bestralingstoestellen, bunkers en medisch, fysisch-technisch plus
ondersteunend personeel. Kan de minister bevestigen dat deze ramingen
altijd nauwkeurig zijn geweest? Kan zij tevens aangeven of het klopt dat
het aantal bestralingstoestellen, bunkers en medisch, fysisch-technisch
plus ondersteunend personeel altijd goed is ingeschat, en dat hier sprake
is van een efficiënt systeem?
De leden van de PvdA-fractie wijzen de minister op het feit dat nu geen
sprake is van wachtlijsten voor radiotherapeutische zorg. Kan de minister
aangeven waarom zij kennelijk van mening is waarom het uit de Wbmv
halen van radiotherapie van toegevoegde waarde is voor het afstemmen
van vraag en aanbod? Kan de minister aangeven hoe zij kan garanderen
dat dit niet zal leiden tot overcapaciteit en/of overbodige behandelingen?
Kan de minister in dit verband de bewering onderbouwen dat het
vervallen van de vergunningplicht niet zal leiden tot «ongebreidelde groei
van het aantal centra» en daarmee niet tot overcapaciteit? Kan de minister
hierbij aangeven hoeveel behandelcentra er tot 2015 bij zullen komen, en
waar deze zullen worden gevestigd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

2

De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister rekening heeft
gehouden met het feit dat het uit de Wbmv halen van radiotherapie kan
leiden tot versplintering van het aanbod en daarmee ten koste zal gaan
van de kwaliteit van deze zorg. Kan de minister tevens aangeven in
hoeverre zij het advies van de Gezondheidsraad, dat behandelcentra voor
radiotherapie over een eigen adherentiegebied van tenminste 500 000
inwoners moeten kunnen beschikken, opvolgt? Zo ja, kan de minister
onderbouwen hoe dit kan worden gegarandeerd? Zo nee, waarom niet?
Kan de minister voorts aangeven welke waarborgen zij inbouwt om te
voorkomen dat deregulering afbreuk zal doen aan de landelijke en
regionale afstemming tussen centra?
De leden van de PvdA vragen tot slot in hoeverre bij het uit de Wbmv
halen van radiotherapie nog sprake zal zijn op toetsing op kwaliteit vooraf.
Klopt de constatering van deze leden dat dit in de toekomst niet meer
plaats zal vinden? Zo ja, kan de minister aangeven waarom zij van mening
is dat deze toetsing kennelijk overbodig is? Zo nee, kan de minister
aangeven hoe deze toetsing vooraf zal plaatsvinden?
Inbreng SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van de minister om per 1 april 2012 de radiotherapie te laten uitstromen
uit de Wbmv. Deze leden staan kritisch tegenover dit voorstel en hebben
een aantal vragen en opmerkingen.
De minister schrijft dat bescherming van bestaande marktposities met het
oog op de kwaliteit van zorg niet langer dan nodig moeten duren. Zij gaat
echter nauwelijks in op de oorspronkelijke redenen om radiotherapie op te
nemen in de Wbmv, en evenmin op de vraag wat er fundamenteel is
veranderd, zodat uitstroom uit de Wbmv noodzakelijk zou zijn. De leden
van de SP-fractie verzoeken de minister uitgebreid in te gaan op bovenstaande vragen.
Als middel om na uitstroom de kwaliteit te borgen noemt de minister een
tijdelijke startmeldingsplicht voor aanbieders die radiotherapeutische zorg
willen gaan verlenen. Op basis van een startmelding zou de Inspectie voor
de Gezondheidszorg (IGZ) risicogestuurd toezicht kunnen uitoefenen. De
leden van de SP-fractie vinden het met oog op zorgvuldigheid, kwaliteit en
de kwetsbaarheid van de doelgroep van kankerpatiënten, ongewenst dat
de zorgvuldige beoordeling van een vergunning vooraf wordt vervangen
door abstract risicotoezicht achteraf. Kan de minister de risico’s voor de
kwaliteit en patiëntveiligheid toelichten? Indien hier nog geen onderzoek
naar is verricht, is de minister dan bereid dit alsnog te (laten) doen,
alvorens de radiotherapeutische zorg uit de Wbmv te verwijderen? De
leden van de SP-fractie maken zich vooral zorgen om het tijdelijke karakter
van de meldingsplicht. Hoe kan de IGZ na het vervallen van deze
meldingsplicht nog adequaat toezicht uitoefenen? Graag ontvangen zij
hierop een uitgebreide toelichting. De startmeldingsprocedure is pas in
2013 wettelijk geregeld. Toch houdt de minister vast aan haar voornemen
om reeds per 1 april 2012 de radiotherapie te dereguleren. Dit bevreemdt
de leden van de SP-fractie. Waarom deze haast? De minister schrijft dat
instellingen in de praktijk toch niet voor 2013 kunnen beginnen met het
aanbieden van radiotherapeutische zorg, gelet op de lange bouwtijd en
voorbereiding voor een dergelijke faciliteit. De leden van de SP-fractie
vragen de minister of zij 100% kan uitsluiten dat vóór de inwerkingtreding
van de meldingsplicht toch al aanbieders actief worden. Indien de
minister dit niet kan uitsluiten, verzoeken deze leden haar de uitstroom uit
de Wbmv in ieder geval uit te stellen tot de meldingplicht in werking is
getreden. Hoe groot schat de minister de kans in dat reeds bestaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

3

radiotherapeutische faciliteiten zullen worden verhuurd of worden
gebruikt door derden? Zij verwijzen hierbij naar het voorstel van
regeringspartij VVD om ziekenhuizen de mogelijkheid te geven scanapparatuur te verhuren of ter beschikking te stellen voor «total bodyscans» en
andere kwakzalverij. Onder commerciële druk kunnen rare dingen
gebeuren.
In de nota van toelichting schrijft de minister dat het besluit in 1998 om de
vergunningsplicht voor radiotherapie te handhaven was ingegeven door
de wens om radiotherapie doelmatig en tegen beheersbare kosten
beschikbaar te maken en optimale resultaten te boeken. Kan de minister
voor elk van deze argumenten aangeven wat er fundamenteel is
veranderd ten opzichte van 1998 en wat het verschil is met protonen- en
andere deeltjestherapie?
Als voornaamste argument voor uitstroom uit de Wbmv noemt de
minister de invoering van een zorgstelsel met meer ruimte voor marktwerking. De leden van de SP-fractie vragen de minister de noodzaak en
wenselijkheid van marktwerking in radiotherapeutische zorg te beargumenteren. Deelt zij de mening dat mensen met kanker bijzonder
kwetsbaar zijn, niet voor hun levensbedreigende ziekte hebben gekozen
en derhalve niet kunnen worden beschouwd als «zorgconsumenten»? Hoe
past het streven naar meer marktwerking in radiotherapeutische zorg
binnen de wens om de zorgkosten te beheersen?
De minister schrijft dat het vervallen van de vergunningsplicht niet zal
leiden tot ongebreidelde groei vanwege de veldnormen van de NVRO en
de minimale volumenormen. De leden van de SP-fractie wijzen haar in dit
verband op de kans dat meerdere kleine ondernemers gaan samenwerken
om gezamenlijk aan de volumenormen te kunnen voldoen. Indien deze
mogelijkheid bestaat vervalt het argument van de minister tegen
volumegroei. Tot slot vragen deze leden naar de betekenis van
«ongebreideld» in de visie van de minister. Bij welk percentage volumegroei spreekt zij van «ongebreideld»? Deelt de minister de mening van de
leden van de SP-fractie dat, met het oog op de beheersing van de
zorgkosten, moet worden voorkomen dat überhaupt een groei plaatsvindt
die de reële zorgvraag te boven gaat? Kan de minister cijfers noemen van
de reële zorgvraag van radiotherapeutische zorg in Nederland, afgezet
tegen het huidige aanbod? Wat is de omvang van de wachtlijsten en de
gemiddelde wachttijd en vindt de minister deze aanvaardbaar?
II. REACTIE VAN DE MINISTER
De leden van de VVD-fractie hebben nog enkele vragen. In de brief
wordt een «startmeldingsplicht» aangekondigd. Deze leden kijken uit naar
een uitwerking van de voorgenomen wetswijziging. Is de minister
voornemens sancties te verbinden aan het niet voldoen aan deze
«startmeldingsplicht»? Zo ja, welke?
Ik zal een wetswijziging in procedure brengen om een startmeldingsplicht
voor beperkte duur te realiseren. Hierbij zal worden voorzien in sancties
indien instellingen niet voldoen aan de startmeldingsplicht. Het is aan de
dan zittende minister van VWS om zorg te dragen voor aanbieding van
het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer.
Ten aanzien van de radiotherapeutische centra geeft de minister aan dat
de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (NVRO)
richtlijnen voor een geïntegreerd kwaliteitssysteem formeel heeft
bekrachtigd. Onderdeel hiervan zijn richtlijnen voor de minimale omvang
van een radiotherapeutisch centrum. Hoe is deze minimale omvang
gedefinieerd: in termen van capaciteit of in termen van aantal behandelingen per jaar?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

4

De NVRO heeft het document «Kwaliteitsnormen Radiotherapie in
Nederland» vastgesteld waarin de minimale omvang in termen van zowel
capaciteit, personeel als het aantal behandelingen per jaar zijn gedefinieerd.
De leden van de PvdA-fractie wijzen de minister op het feit dat de
Gezondheidsraad aangeeft dat de benodigde capaciteit voor bestralingsbehandeling altijd is afgestemd op de verwachte ontwikkeling van het
aantal nieuwe gevallen van kanker onder de bevolking, waarbij rekening
werd gehouden met zowel epidemiologische trends als demografische
trends. Kan zij tevens aangeven of het klopt dat het aantal bestralingstoestellen, bunkers en medisch, fysisch-technisch plus ondersteunend
personeel altijd goed is ingeschat, en dat hier sprake is van een efficiënt
systeem?
In zijn advies «De radiotherapie belicht» van eind december 2008 gaat de
Gezondheidsraad er vanuit dat VWS een centrale rol heeft bij de planning
en uitbreiding van noodzakelijke capaciteitsuitbreiding. Sinds de
vaststelling van het Planningsbesluit radiotherapie in 2000 is dat niet meer
het geval. De behoefte aan capaciteitsuitbreiding is vanaf die tijd geen
onderwerp meer van besluitvorming door de minister maar van lokaal
overleg tussen verzekeraars en aanbieders. De bemoeienis van VWS met
de opleidingscapaciteit is blijvend. Op advies van het capaciteitsorgaan
stel ik elk jaar per zorgopleiding -waar ik subsidie voor ter beschikking
stel- het aantal zorgverleners vast die aan de opleiding kunnen beginnen.
De leden van de PvdA-fractie wijzen de minister op het feit dat nu geen
sprake is van wachtlijsten voor radiotherapeutische zorg. Kan de minister
aangeven waarom zij kennelijk van mening is waarom het uit de Wbmv
halen van radiotherapie van toegevoegde waarde is voor het afstemmen
van vraag en aanbod? Kan de minister aangeven hoe zij kan garanderen
dat dit niet zal leiden tot overcapaciteit en/of overbodige behandelingen?
Kan de minister in dit verband de bewering onderbouwen dat het
vervallen van de vergunningplicht niet zal leiden tot «ongebreidelde groei
van het aantal centra» en daarmee niet tot overcapaciteit? Kan de minister
hierbij aangeven hoeveel behandelcentra er tot 2015 bij zullen komen, en
waar deze zullen worden gevestigd?
Zoals hierboven vermeld, heeft VWS sinds 2000 geen centrale rol bij de
planning van de capaciteitsbehoefte. Dat er nu geen wachtlijsten meer
zijn, is het resultaat van lokaal overleg tussen verzekeraars en aanbieders.
Het is een misvatting te veronderstellen dat ik tot uitstroom van radiotherapie uit Wbmv zou hebben besloten om de vraag en het aanbod beter op
elkaar af te kunnen stemmen. De noodzaak tot voortzetting van de
vergunningplicht is komen te vervallen omdat met de kwaliteitsnormen
van de NVRO de kwaliteit van de radiotherapeutische zorg is geborgd en
geen reden meer is tot voortgaande overheidsbemoeienis. De uitstroom
van de radiotherapie uit de Wbmv zal niet leiden tot ongebreidelde groei
van het aantal centra en als gevolg daarvan tot overcapaciteit. Een
centrum dat van plan is om met radiotherapie te willen starten, dient
immers te voldoen aan de veldnormen van de NVRO met betrekking tot
de omvang van het aantal versnellers, van het personeel en van het aantal
behandelingen per jaar. Bovendien loopt het centrum investeringsrisico
en zal daarom eerst goed nagaan of de investering kan worden terugverdiend op grond van de verwachte groei van het aantal patiënten. Ook de
bestaande centra moeten zich daarvan vergewissen als zij zouden willen
uitbreiden. Ik kan niet aangeven of en zo ja hoeveel behandelcentra er tot
2015 bij zullen komen. Deze gegevens zijn niet voorhanden en worden ook
niet opgevraagd.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister rekening heeft
gehouden met het feit dat het uit de Wbmv halen van radiotherapie kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

5

leiden tot versplintering van het aanbod en daarmee ten koste zal gaan
van de kwaliteit van deze zorg. Kan de minister tevens aangeven in
hoeverre zij het advies van de Gezondheidsraad, dat behandelcentra voor
radiotherapie over een eigen adherentiegebied van tenminste 500 000
inwoners moeten kunnen beschikken, opvolgt? Zo ja, kan de minister
onderbouwen hoe dit kan worden gegarandeerd? Zo nee, waarom niet?
Kan de minister voorts aangeven welke waarborgen zij inbouwt om te
voorkomen dat deregulering afbreuk zal doen aan de landelijke en
regionale afstemming tussen centra?
Om redenen die ik hierboven heb toegelicht zal de uitstroom van
radiotherapie niet leiden tot ongebreidelde groei van het aantal centra.
Daarom zal de zorg ook niet versnipperen.
In de kwaliteitssysteem van de NVRO is de norm opgenomen dat het
centrum een adherente bevolking van minimaal 500 000 inwoners dient te
beschikken. Dit komt overeen met het advies van de Gezondheidsraad.
De uitstroom van radiotherapie uit de Wbmv heeft geen invloed op de
bestaande landelijke en regionale afstemming van de centra en zal
daarom ook geen afbreuk doen op die samenwerking.
De leden van de PvdA vragen tot slot in hoeverre bij het uit de Wbmv
halen van radiotherapie nog sprake zal zijn op toetsing op kwaliteit vooraf.
Klopt de constatering van deze leden dat dit in de toekomst niet meer
plaats zal vinden? Zo ja, kan de minister aangeven waarom zij van mening
is dat deze toetsing kennelijk overbodig is? Zo nee, kan de minister
aangeven hoe deze toetsing vooraf zal plaatsvinden?
De toetsing of een nog te starten centrum aan de kwaliteitseisen zal en
kan voldoen, gebeurt onder de Wbmv -bij de behandeling van de
vergunningaanvraag- vooraf. Dat vindt niet meer plaats als de vergunningplicht voor radiotherapie wordt beëindigd. Bij wijze van overgangsmaatregel naar een volledige inbedding in het reguliere zorgstelsel zal ik
een wetswijziging in procedure brengen om een startmeldingsplicht voor
beperkte duur te realiseren voor verrichtingen waarvan de vergunningplicht op grond van de Wbmv zal komen te vervallen. Het is aan de dan
zittende minister van VWS om zorg te dragen voor aanbieding van het
wetsvoorstel aan de Tweede Kamer.
Een startmeldingsplicht betekent voor de radiotherapie dat eventuele
nieuwe aanbieders van radiotherapie wettelijk verplicht worden hiervan
melding te doen aan de IGZ. Aan de hand van deze informatie kan de IGZ
risicogestuurd toezicht uitoefenen.
De toetsing vooraf is niet meer aan de orde als de vergunningplicht voor
de radiotherapie zal zijn beëindigd. Ik acht dat verantwoord omdat de
NVRO kwalitatieve en kwantitatieve normen vastgesteld heeft waaraan
bestaande én nieuwe radiotherapeutische centra aan moeten voldoen. De
IGZ kan handhavend optreden indien de centra zich niet blijken te houden
aan de veldnormen van de NVRO.
De leden van de SP-fractie vragen naar de oorspronkelijke redenen om
radiotherapie op te nemen in de Wbmv en wat er fundamenteel is
veranderd, zodat uitstroom uit de Wbmv noodzakelijk zou zijn.
De vergunningplicht voor radiotherapie was al eerder geregeld in de Wzv.
In 1998 is besloten om de vergunningplicht bij de inwerkingtreding van de
Wbmv te handhaven onder artikel 2 van de Wbmv. De achterliggende
reden was de wens om radiotherapie doelmatig, met optimale resultaten
en tegen beheersbare kosten beschikbaar te maken. Zoals vermeld in de
nota van toelichting bij het besluit van 13 januari 2012 wordt al geruime
tijd gewerkt aan een geleidelijke invoering van een nieuw zorgstelsel,
waarin meer vrijheid is voor de zorgaanbieders om zelf te beslissen hoe zij
het beste zorg kunnen verlenen. Om dit te bewerkstelligen, is het beleid
erop gericht om de zorg waar mogelijk te dereguleren. De beëindiging van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

6

de vergunningplicht voor radiotherapie acht ik verantwoord omdat zowel
de kwaliteit als de capaciteit/toegankelijkheid van de verrichting op orde
is.
De leden van de SP-fractie vinden het met oog op zorgvuldigheid,
kwaliteit en de kwetsbaarheid van de doelgroep van kankerpatiënten,
ongewenst dat de zorgvuldige beoordeling van een vergunning vooraf
wordt vervangen door abstract risicotoezicht achteraf. Kan de minister de
risico’s voor de kwaliteit en patiëntveiligheid toelichten? Indien hier nog
geen onderzoek naar is verricht, is de minister dan bereid dit alsnog te
(laten) doen, alvorens de radiotherapeutische zorg uit de Wbmv te
verwijderen?
Het risicotoezicht van de IGZ is beslist geen abstract gebeuren. In concreto
gaat het om toezicht op de naleving van de kwaliteitseisen van het
therapeutisch centrum. Het doen van onderzoek naar de risico’s van
uitstroom acht ik overbodig. De startmeldingsplicht is bedoeld om
mogelijke risico’s in de overgangsfase uit te kunnen sluiten.
De leden van de SP-fractie vragen hoe de IGZ na het vervallen van de
meldingsplicht nog adequaat toezicht uitoefenen? Graag ontvangen zij
hierop een uitgebreide toelichting. De startmeldingsprocedure is pas in
2013 wettelijk geregeld. Toch houdt de minister vast aan haar voornemen
om reeds per 1 april 2012 de radiotherapie te dereguleren. Dit bevreemdt
de leden van de SP-fractie. Waarom deze haast? De minister schrijft dat
instellingen in de praktijk toch niet voor 2013 kunnen beginnen met het
aanbieden van radiotherapeutische zorg, gelet op de lange bouwtijd en
voorbereiding voor een dergelijke faciliteit. De leden van de SP-fractie
vragen de minister of zij 100% kan uitsluiten dat vóór de inwerkingtreding
van de meldingsplicht toch al aanbieders actief worden. Indien de
minister dit niet kan uitsluiten, verzoeken deze leden haar de uitstroom uit
de Wbmv in ieder geval uit te stellen tot de meldingplicht in werking is
getreden. Hoe groot schat de minister de kans in dat reeds bestaande
radiotherapeutische faciliteiten zullen worden verhuurd of worden
gebruikt door derden? Zij verwijzen hierbij naar het voorstel van
regeringspartij VVD om ziekenhuizen de mogelijkheid te geven scanapparatuur te verhuren of ter beschikking te stellen voor «total bodyscans» en
andere kwakzalverij. Onder commerciële druk kunnen rare dingen
gebeuren.
De startmeldingsplicht is een extra waarborg voor een zorgvuldige
beëindiging van de vergunningplicht op grond van de Wbmv. Daarna zal
de radiotherapeutische zorg normaal onderdeel zijn van het toezichtbeleid
van de IGZ.
De radiotherapeutische zorg in Nederland staat op een kwalitatief hoog
niveau. De centra zullen hun goede naam niet in gevaar willen brengen
door hun faciliteiten te verhuren of door derden te laten gebruiken. Dat zal
in de rest van 2012 ook niet voordoen, het jaar waarin de startmeldingsplicht nog niet in werking is. Bovendien dienen de centra te voldoen aan
de kwaliteitsveldnormen van de NVRO.
In de nota van toelichting schrijft de minister dat het besluit in 1998 om de
vergunningsplicht voor radiotherapie te handhaven was ingegeven door
de wens om radiotherapie doelmatig en tegen beheersbare kosten
beschikbaar te maken en optimale resultaten te boeken. Kan de minister
voor elk van deze argumenten aangeven wat er fundamenteel is
veranderd ten opzichte van 1998 en wat het verschil is met protonen- en
andere deeltjestherapie?
De capaciteitsplanning met het oog op doelmatigheid en kostenbeheersing is vanaf 2000 geen onderwerp meer van besluitvorming door de
minister, maar van lokaal overleg tussen verzekeraars en aanbieders. Het
vergunningensysteem werd voortgezet om de kwaliteit van de radiothera-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

7

peutische zorg te kunnen blijven bewaken. Nu de NVRO een kwaliteitssysteem heeft vastgesteld om de kwaliteit van de radiotherapeutische
zorg te borgen, is er geen reden meer tot voortzetting van de vergunningenplicht ex artikel 2 Wbmv.
Protonentherapie is een veelbelovende technologie, maar verkeert nog in
een vroege fase van ontwikkeling. Voor enkele indicaties heeft de
behandeling een bewezen meerwaarde boven de conventionele radiotherapie. Er zijn nog veel onderzoeksvragen op het gebied van indicatiestelling, effectiviteit en doelmatigheid. Ik acht het daarom nu niet
verantwoord om ook de protonentherapie uit de Wbmv te laten treden.
Als voornaamste argument voor uitstroom uit de Wbmv noemt de
minister de invoering van een zorgstelsel met meer ruimte voor marktwerking. De leden van de SP-fractie vragen de minister de noodzaak en
wenselijkheid van marktwerking in radiotherapeutische zorg te beargumenteren. Deelt zij de mening dat mensen met kanker bijzonder
kwetsbaar zijn, niet voor hun levensbedreigende ziekte hebben gekozen
en derhalve niet kunnen worden beschouwd als «zorgconsumenten»? Hoe
past het streven naar meer marktwerking in radiotherapeutische zorg
binnen de wens om de zorgkosten te beheersen?
De Wbmv is een ingrijpend instrument, waarmee bestaande posities van
zorgaanbieders uit oogpunt van de kwaliteit van zorg beschermd worden.
Deze bescherming moet dan ook om die reden noodzakelijk zijn. De zorg
aan die patiënten staat in Nederland op een hoog peil. Dit zal bij de
uitstroom van de radiotherapie uit de Wbmv niet veranderen. De centra
voor radiotherapie dienen blijven te voldoen aan de kwaliteitseisen van de
beroepsgroep en als waarborg voor een zorgvuldige uitstroom van de
radiotherapie zal ik een wetswijziging in procedure te brengen om een
startmeldingsplicht voor beperkte duur te realiseren.
Ik verwacht bij de uitstroom van radiotherapie uit de Wbmv geen
ongunstige kostenontwikkeling. Zoals dat nu al onder het Wbmv-regime
het geval is, lopen centra grote financiële risico’s bij uitbreiding van hun
capaciteit als de toename van het patiënten zou achterblijven bij de
verwachtingen. Daarom is en blijft het belangrijk dat het centrum zijn
investeringsplan voor uitbreiding van de capaciteit is gebaseerd op een
degelijk businessplan. Zonder zo’n plan zal de bank ook niet gauw bereid
zijn om een lening te verstrekken.
De minister schrijft dat het vervallen van de vergunningsplicht niet zal
leiden tot ongebreidelde groei vanwege de veldnormen van de NVRO en
de minimale volumenormen. De leden van de SP-fractie wijzen haar in dit
verband op de kans dat meerdere kleine ondernemers gaan samenwerken
om gezamenlijk aan de volumenormen te kunnen voldoen. Indien deze
mogelijkheid bestaat vervalt het argument van de minister tegen
volumegroei. Tot slot vragen deze leden naar de betekenis van
«ongebreideld» in de visie van de minister. Bij welk percentage volumegroei spreekt zij van «ongebreideld»? Deelt de minister de mening van de
leden van de SP-fractie dat, met het oog op de beheersing van de
zorgkosten, moet worden voorkomen dat überhaupt een groei plaatsvindt
die de reële zorgvraag te boven gaat? Kan de minister cijfers noemen van
de reële zorgvraag van radiotherapeutische zorg in Nederland, afgezet
tegen het huidige aanbod? Wat is de omvang van de wachtlijsten en de
gemiddelde wachttijd en vindt de minister deze aanvaardbaar?
Met ongebreidelde groei bedoel ik het ontstaan van centra die te weinig
volume hebben om verantwoorde zorg te kunnen leveren. De uitstroom
van de radiotherapie uit de Wbmv zal niet daartoe leiden. Op grond van
de Kwaliteitswet zorginstellingen dienen de centra ook na uittrede uit de
Wbmv te blijven voldoen aan de veldnormen van de NVRO voor de
minimale omvang van een radiotherapeutisch centrum (aantal behandelaren en aantal lineaire versnellers per centrum). De veldnormen sluiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

8

uit dat kleine centra kunnen gaan samenwerken om voldoende volume te
kunnen bereiken.
Voor de beheersing van de kosten is het van belang dat er geen overcapaciteit in de radiotherapeutische zorg ontstaat. Dat zal naar mijn mening
ook niet plaatsvinden omdat het centrum dat met radiotherapie wil starten
zich eerst zal vergewissen of de hoge investeringskosten met de
verwachte tariefopbrengsten worden gedekt.
Ook in het huidige Wbmv-regime lopen vergunninghoudende centra
investeringsrisico’s als ze tot uitbreiding van de capaciteit zouden
besluiten. Volgens de NVRO is er op dit moment binnen de radiotherapie
voldoende capaciteit en zijn er geen wachtlijsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 689, nr. 389

9