Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3110
Vragen van het lid Paulusma (D66) aan de Minister voor Medische Zorg over
het bericht dat onderzoekers met het Zorginstituut een rekenmodel hebben
ontwikkeld voor reële prijzen voor oude medicijnen die opnieuw op de markt
komen (ingezonden 10 mei 2021).
Antwoord van Minister Van Ark (Medische Zorg) (ontvangen 8 juni 2021). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2990.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat onderzoekers van het Amsterdam UMC
met het Zorginstituut Nederland een rekenmodel hebben ontwikkeld om reële
prijzen te kunnen berekenen voor oude medicijnen die opnieuw op de markt
komen als «weesgeneesmiddel» tegen een zeldzame ziekte?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het zeer onwenselijk is als farmaceuten de prijs voor
oude medicijnen drastisch verhogen als zij die opnieuw lanceren als
weesgeneesmiddel?
Antwoord 2
Ja, die mening deel ik. Het naar de markt brengen van bestaande behandelingen tegen veel hogere prijzen zonder onderbouwing keur ik af.
De status van weesgeneesmiddel betekent dat fabrikanten gedurende een
bepaalde periode marktexclusiviteit kunnen genieten. Er is vaak een goede
reden voor de marktexclusiviteit van tien jaar zoals die nu in de
Weesgeneesmiddelen-verordening staat, een medicijn maken voor een kleine
groep patiënten moet terugverdiend kunnen worden. Maar deze regels zijn
niet bedoeld om lange tijd excessief hoge prijzen in rekening te kunnen
brengen voor geneesmiddelen die al jaren bekend zijn. Op dit moment wordt
de Europese weesgeneesmiddelen-wetgeving herzien. Nederland en België
hebben hierop samen een zienswijze ingediend. Daarin heb ik aangegeven

1

ah-tk-20202021-3110
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NOS, 3 mei 2021, «Oud medicijn soms voor hogere prijs weer op de markt, tool brengt reële
prijs in beeld» (https://nos.nl/artikel/2379201-oud-medicijn-soms-voor-hogere-prijs-weer-op-demarkt-tool-brengt-reele-prijs-in-beeld).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

voorstander te zijn van een aanscherping om dit soort situaties in de
toekomst te voorkomen. Ik ben hier dieper op ingegaan in de «Feedback on
the Inception impact assessment of revision of the EU regulations on
medicines for children and rare diseases», die ik afgelopen januari naar uw
Kamer heb gestuurd2.
Vraag 3
Kunt u een overzicht geven van de meest exorbitante prijsverhogingen die
zich de voorbije jaren in Nederland hebben voorgedaan bij de herintroductie
van geneesmiddelen als weesgeneesmiddel?
Antwoord 3
Er bestaat hiervan op dit moment geen volledig overzicht. Eerder hebben we
deze situatie gezien bij de registratie van het weesgeneesmiddel CDCA
(chenodeoxycholzuur) bij de behandeling van de ziekte cerebrotendineuze
xanthomatose (CTX). Het Zorginstituut is momenteel aan het verkennen of
het haalbaar is om in een vroeg stadium dit soort ontwikkelingen te
signaleren.
Vraag 4
Bent u het eens met het Zorginstituut dat het ontwikkelde rekenmodel zeer
bruikbaar kan zijn, omdat het een accurate berekening kan maken van de
ontwikkelkosten, grondstofprijzen, productiekosten en een redelijke winstmarge?
Antwoord 4
Het rekenmodel kan voor dit soort geneesmiddelen nuttig zijn, waarbij sprake
is van een oud medicijn dat opnieuw op de markt komt voor eenzelfde of een
nieuwe indicatie. Omdat het ontwikkeltraject niet uitgebreid is en de kosten
relatief eenvoudig te schatten zijn is het mogelijk een dergelijk model te
hanteren. Zo’n rekensom kan vervolgens als «benchmark» fungeren in de
discussies met de fabrikant over wat een reële prijs zou zijn.
Vraag 5
Verwacht u dat het Zorginstituut dit model de komende jaren voor meer of
zelfs alle weesgeneesmiddelen kan gaan hanteren? Zo niet, welke beren ziet u
op de weg?
Antwoord 5
Deze werkwijze zal waarschijnlijk niet voor alle weesgeneesmiddelen ingezet
kunnen worden. Het gaat zoals gezegd in dit verband specifiek om de
(wees)geneesmiddelen die al eerder en langer beschikbaar waren en waarbij
een relatief kort en eenvoudig ontwikkel- en registratieproces heeft plaats
gevonden. Het Zorginstituut vindt drastische prijsverhoging voor deze oude
medicijnen ongewenst en denkt dat de kostprijsbenadering voor deze
middelen redelijk is. Wanneer er voldoende informatie beschikbaar is kan op
deze manier een redelijk prijsbereik of referentieprijs geschat worden. Dit
prijsbereik kan helpen om te duiden of de gevraagde prijs door de firma in
verhouding staat tot de gemaakte kosten en genomen risico’s.
Vraag 6
Bent u bereid het Zorginstituut te vragen dit model ook toe te passen voor
een scan op weesgeneesmiddelen die al vergoed worden, en indien nodig de
uitkomst als vertrekpunt te gebruiken voor nieuwe onderhandelingen gericht
op eerlijkere prijzen?
Antwoord 6
Zoals genoemd is dit model vooral toepasbaar voor oude geneesmiddelen
die opnieuw op de markt worden gebracht. Zoals vermeld onder het
antwoord op vraag 3 is het Zorginstituut aan het verkennen hoe nieuwe
soortgelijke gevallen vroegtijdig gesignaleerd kunnen worden. Dat steun ik
omdat die informatie een zorgvuldige afweging van het vergoedingsbesluit
mogelijk maakt. Dit model nu toepassen op reeds vergoede geneesmiddelen
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

die al aan patiënten worden voorgeschreven acht ik minder nuttig en
opportuun. Het is bekend dat de prijs van bestaande weesgeneesmiddelen
niet altijd vanzelf daalt wanneer deze aan het einde van de periode van
marktexclusiviteit komt. Door de onderzoekers van het Amsterdam UMC en
Zorginstituut Nederland wordt dit fenomeen nader onderzocht.
Vraag 7
Ziet u in dit model ook kansen om via lagere prijzen tot lagere eigen
bijdragen voor patiënten te komen?
Antwoord 7
Ik zie dit verband niet zo omdat de (wees)geneesmiddelen waarvoor dit
rekenmodel bruikbaar kan zijn doorgaans geen eigen bijdrage kennen. Eigen
bijdragen kunnen alleen gelden voor geneesmiddelen in het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) die geclusterd zijn met andere, onderling
vervangbare geneesmiddelen. Het type geneesmiddelen waarvoor dit model
wordt toegepast en die worden geregistreerd als weesgeneesmiddel zijn
doorgaans niet onderling vervangbaar en hebben daarom geen eigen
bijdrage.
Vraag 8
Hoe verhoudt dit prijsmodel, gebaseerd op kosten plus winstmarge, zich
volgens u tot een prijsmodel gebaseerd op de meerwaarde voor de patiënt
ten opzichte van bestaande behandelingen? Ziet u de twee goed samengaan,
naast elkaar bestaan of heeft u een uitgesproken voorkeur voor één van
beide?
Antwoord 8
Dit prijsmodel is niet bedoeld als vervanging van de prijsbepaling op basis
van de meerwaarde van een geneesmiddel voor patiënt en maatschappij. Het
Zorginstituut heeft aangegeven dat het deze «value based»-benadering zal
blijven toepassen. De «cost based»-benadering wordt door het Zorginstituut
gezien als bruikbaar voor een beperkt deel van de geneesmiddelen. In het
argumentenkader dat de adviescommissie pakket (ACP) hanteert zal hier
nader op worden ingegaan. De publicatie van dit argumentenkader maakt
deel uit van het toekomstbestendig pakketbeheer van het Zorginstituut en
wordt later in het jaar verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3