Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 252

Evaluatie Aanbestedingswet 2012

Nr. 9

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 oktober 2018
Begin juli jl. (Kamerstuk 34 252, nr. 8) heb ik uw Kamer laten weten dat ik
u de handreiking tenderkostenvergoeding die werd opgesteld in het kader
van het traject Beter Aanbesteden na de zomer zou toesturen. Deze
handreiking is inmiddels afgerond. Met deze brief bied ik deze aan uw
Kamer aan1. Daarmee geef ik invulling aan de motie van het lid Wörsdörfer c.s. (Kamerstuk 32 440, nr. 109). Daarnaast ga ik in op twee andere
moties met betrekking tot het thema tenderkostenvergoeding, namelijk de
motie van het lid Bruins c.s. (Kamerstuk 34 775 XIII, nr. 101) en de motie
van de leden Van den Berg en Wörsdörfer (Kamerstuk 32 440, nr. 106).
Tot slot informeer ik uw Kamer over de aanstelling van de nieuwe
aanjager Beter Aanbesteden.
Handreiking tenderkostenvergoeding
Inhoud handreiking
De handreiking tenderkostenvergoeding is een initiatief van het regioteam
Noordwest binnen Beter Aanbesteden.
De handreiking constateert dat proportionele offertekosten deel uitmaken
van het ondernemersrisico en doorgaans niet behoeven te worden
vergoed door de aanbestedende dienst. Naarmate de gevraagde inzet van
de ondernemer echter groter is ten opzichte van de omvang van de
opdracht en de kans deze te winnen, ligt het meer in de rede dat een
aanbestedende dienst wel een tenderkostenvergoeding biedt. Dat is
bijvoorbeeld vaak het geval als al bij de inschrijving een uitgewerkt
ontwerp gevraagd wordt.
De handreiking gaat in op de wettelijke grondslagen daarvoor zoals die in
de Aanbestedingswet 2012 en de Gids Proportionaliteit te vinden zijn.
1

kst-34252-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 252, nr. 9

1

Vervolgens noemt de handreiking kostenbeperkende maatregelen die de
aanbestedende dienst kan treffen om zoveel mogelijk te voorkomen dat
een tenderkostenvergoeding aan de orde is. Voor de gevallen dat een
tenderkostenvergoeding wel aan de orde is, noemt de handreiking enkele
uitgangspunten. Ten aanzien van de hoogte van de vergoeding geeft de
handreiking aan dat het concrete antwoord hierop situatie- en branche
specifiek is. Het is niet mogelijk een algemeen passend antwoord te
geven. Wel geeft de handreiking enkele voorbeelden van branche
specifieke kaders. Ook beveelt de handreiking aan dat aanbestedende
diensten en branches hier zelf beleid en kaders over ontwikkelen.
Beleidsreactie handreiking
Ik ben de opstellers van de handreiking en de overige leden van het
regioteam dankbaar dat zij dit tot stand gebracht hebben. Disproportionele tenderkosten kunnen de toegang van ondernemers, en met name
MKB-ondernemers, tot aanbestedingen belemmeren. Daardoor lopen zij
marktkansen mis. Tegelijkertijd loopt de overheid daardoor goede
aanbiedingen en aanbieders mis. Ik vind het dan ook belangrijk dat de
regelgeving hierover nageleefd wordt. Aanbestedende diensten moeten
ófwel voorkomen dat ondernemers met disproportionele tenderkosten te
maken krijgen, ófwel een vergoeding bieden. Deze handreiking biedt
aanbestedende diensten in mijn ogen een helder kader waarop zij eigen
beleid en eigen beslissingen in concrete gevallen kunnen baseren. Voor
ondernemers en brancheorganisaties biedt deze handreiking handvatten
voor een gesprek met aanbestedende diensten hierover.
Juist omdat het al dan niet bieden van tenderkostenvergoedingen
maatwerk is, leent dit onderwerp zich slecht voor gedetailleerde regelgeving. Ik ben dan ook voornemens om geen aanvullende regeling voor
tenderkostenvergoedingen in het algemeen in wet- of regelgeving op te
nemen en eerst de praktijk nadere ervaring op te laten doen met dit
thema.
Monitoring
Het is op dit moment niet inzichtelijk hoe vaak tenderkostenvergoedingen
in de praktijk worden verstrekt. Cijfers daarover zijn niet direct uit
aanbestedingsdata binnen TenderNed te halen. Om toch inzicht te krijgen
in ontwikkelingen ben ik voornemens om begin volgend jaar steekproeven te laten verrichten. Dat onderzoek zal drie jaar daarna, dat wil
zeggen in 2022, herhaald worden. Ik zal uw Kamer daarover informeren.
Hiermee geef ik invulling aan de motie van het lid Bruins c.s. (Kamerstuk
34 775 XIII, nr. 101) die de regering verzoekt, zich in te spannen de
tenderkosten bij aanbestedingen tot een minimum te beperken, dit ook te
bespreken met medeoverheden en de Kamer hierover minimaal driejaarlijks te informeren.
Tenderkostenvergoedingen bij ingetrokken aanbestedingen
De voorliggende handreiking gaat slechts zijdelings in op de problematiek
van tenderkosten bij ingetrokken aanbestedingen. Dit is een complex
onderwerp. Voorop gesteld moet worden dat van tenderkostenvergoedingen in dergelijke gevallen slechts sprake kan zijn als er ook tenderkosten gemaakt worden. Dit is vooral het geval als de aanbesteding
overduidelijk te laat, te weten na het verschijnen van de laatste nota van
inlichtingen, ingetrokken wordt. Mijn voorganger heeft uw Kamer laten
weten (Kamerstuk 32 440, nr. 94) dat ook in die situaties slechts incidenteel tenderkostenvergoedingen verstrekt worden. Of dat wel had
gemoeten is lastig te beoordelen: dat hangt onder meer af van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 252, nr. 9

2

proportionaliteit van de gevraagde inzet van inschrijvers. Bovendien komt
het voor dat aanbestedingen stopgezet worden omdat blijkt dat de
opdracht aangepast moet worden, waarna een herstart plaatsvindt. Dat
neemt niet weg dat het verstrekken van een tenderkostenvergoeding in
dergelijke gevallen aan de orde kán zijn. Ik acht het onwenselijk dat
aanbestedende diensten bedingen opnemen in hun aanbestedingsstukken
die tenderkostenvergoedingen in dat soort situaties uitsluiten. In die
mening wordt ik gesterkt door signalen uit de academische wereld2.
Daarom zal ik de adviesgroep Gids Proportionaliteit vragen, advies uit te
brengen over het verbieden van dergelijke bedingen in de Gids Proportionaliteit. Daarmee geef ik invulling aan de motie van de leden Van den
Berg en Wörsdörfer (Kamerstuk 32 440, nr. 106), die de regering onder
meer verzoekt te bezien hoe kaders voor het bieden van vergoedingen aan
rechtsgeldige inschrijvers ingeval van een laattijdige intrekking van een
aanbesteding een plek kunnen krijgen in de handreiking Tenderkostenvergoeding dan wel de Gids Proportionaliteit.
Met bovenstaand pakket aan maatregelen krijgt de praktijk handvatten
voor het al dan niet uitkeren van tenderkostenvergoedingen, monitor ik
hoe de praktijk daarmee omgaat en voorkom ik dat tenderkostenvergoedingen bij ingetrokken aanbestedingen bij voorbaat uitgesloten worden.
Hiermee kunnen in de praktijk problemen rond tenderkostenvergoedingen
geminimaliseerd worden.
Nieuwe aanjager Beter Aanbesteden
Beter Aanbesteden gaat door: met het uitdragen van afgeronde acties
zoals de handreiking tenderkostenvergoedingen en ook met het afronden
van nieuwe acties. Daarom doet het me genoegen uw Kamer te kunnen
mededelen dat de heer Karsten Klein bereid is om als aanjager een impuls
te geven aan Beter Aanbesteden. De heer Klein was tot medio dit jaar
wethouder Economische Zaken te Den Haag. Hij heeft zich in Den Haag
sterk gemaakt voor het midden- en kleinbedrijf. Ik heb er alle vertrouwen
in dat hij overheden en ondernemers weet te verbinden om de aanbestedingspraktijk te verbeteren.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

2

https://www.cobouw.nl/bouwbreed/nieuws/2018/05/bouwers-draaien-op-voor-mislukteaanbesteding-mona-pak-dit-aan-101261086

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 252, nr. 9

3