Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 765

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2022
In deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de Landelijke
OV- en Spoortafel van 16 juni jl. Aan de OV en Spoortafels voer ik samen
met de bestuurders van decentrale overheden, vervoerders, ProRail en
reizigersorganisaties het strategische gesprek over de toekomst van het
OV. In het overleg is stilgestaan bij het beleidsprogramma van IenW1 en
de uitwerking en voortgang van het Toekomstbeeld OV.
Beleidsprogramma IenW
Naar aanleiding van het beleidsprogramma van IenW is met de partijen
van de Landelijke OV- en Spoortafel het gesprek gevoerd over de
aantrekkelijkheid van het OV in de komende jaren en op de langere
termijn. De partijen hebben de gezamenlijke ambitie om het openbaar
vervoer en het spoorgoederenvervoer een belangrijke rol te laten spelen
bij het duurzaam verbinden in binnen- en buitenland, het faciliteren van
de woningbouwopgave en bij het opvangen van de groeiende behoefte
aan mobiliteit. De wil om het OV juist na de COVID-19 crisis in de volle
breedte voor reizigers weer aantrekkelijk te maken is groot. Daarbij is het
naast actuele vraagstukken rond het voorzieningenniveau in 2023 van
belang ook breder te kijken naar de rol van het OV en het goederenvervoer voor de bijdrage aan oplossingen voor brede maatschappelijke
opgaven zoals klimaat, stikstof, verstedelijking en de economische en
sociale ontwikkeling.
Eerder is met het Toekomstbeeld OV2, 3 door alle partijen een aantrekkelijk
en uitdagend perspectief neergezet voor de lange termijn. De deelnemers
hebben besproken dat er nu behoefte is aan een uitwerking waarin
inzichtelijk wordt gemaakt welke gezamenlijke stappen en keuzes op de
1

Kamerstuk 35 925 XII, nr. 106.
Kamerstuk 23 645, nr. 685.
3
Kamerstuk 23 645, nr. 746.
2

kst-23645-765
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 23 645, nr. 765

1

korte en middellange termijn gezet moeten worden op weg naar 2040, ook
gezien de beschikbare financiële middelen bij alle partijen. Daarbij blijven
de investeringen in de robuuste basis rond beheer en onderhoud, maar
ook in bijvoorbeeld extra vervoerscapaciteit, baanstabiliteit en energievoorziening noodzakelijk. Daarbij werd aan de tafel specifiek aandacht
gevraagd voor de rol die het samenhangende spoorsysteem kan spelen
bij de ontsluiting en bereikbaarheid van woningbouwgebieden, waarvoor
deze robuuste basis in het gezamenlijke belang is.
Richting het najaar wordt in het programma Toekomstbeeld OV gewerkt
aan het inzichtelijk maken van deze inzet en keuzes. Hierbij zal ook
aandacht zijn voor de bijdrage die de voorstellen voor de verbetering van
het OV, voor innovaties en voor verduurzaming – ook in combinatie met
andere modaliteiten – kunnen leveren aan de eerdergenoemde opgaven
rond bereikbaarheid, klimaat, verstedelijking en economische en sociale
ontwikkeling.
Voortgang Toekomstbeeld OV
Aan de tafel is verder gesproken over de inhoudelijke uitwerking van een
aantal gezamenlijk tot stand gekomen producten uit het Toekomstbeeld
OV. De afgelopen periode is gewerkt aan de Actie-agenda
OV-knooppunten, het concept Bus Rapid Transit (BRT) en het inzichtelijk
maken van mogelijke ontwikkelstappen op enkele spoorcorridors waarop
voor de verdere ontwikkeling van het nationale netwerk maatgevende
keuzes aan de orde zijn. Deze studies helpen om stappen en keuzes te
identificeren op weg naar 2040.
De deelnemers hebben de gezamenlijk actie-agenda OV-knooppunten
vastgesteld. Deze stuur ik uw Kamer als bijlage bij deze brief mee, zoals
toegezegd in het notaoverleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte
en Transport (MIRT) van 11 april jl. (Kamerstuk 35 925 A, nr. 70)
OV-knooppunten zijn cruciaal voor het goed functioneren van het
mobiliteitssysteem en het faciliteren van een drempelloze deur-totdeurreis voor de reiziger. Daarnaast zijn het ook steeds meer de locaties
voor ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw. De agenda biedt
inzicht in de locaties en de diversiteit aan opgaven van een landsdekkend
netwerk van ca. 700 OV-knooppunten. Daarmee geeft de agenda invulling
aan de motie Minhas en Van Ginneken om nader onderzoek te doen naar
ov-hubs en de spreiding hiervan4. Ook biedt de agenda een overzicht van
150 OV-knooppunten waar in eerste instantie de focus op ligt. Dit inzicht
draagt bij aan nadere programmering en besluitvorming over mogelijke
investeringen in OV-knooppunten vanuit het MIRT. Bij de vaststelling en
uitvoering van de Actie-agenda is aandacht gevraagd voor de verbinding
met deelmobiliteit en de overstap van auto naar OV. De agenda bevat
concrete afspraken en acties over samenwerking en de ontwikkeling en
uitwisseling van instrumenten, kennis en data. Dit vraagt inzet van alle
betrokken partijen. Vanuit het Ministerie van IenW benutten we de
inzichten uit de Actie-agenda OV-knooppunten ook voor de nieuwe visie
op stations in de Stationsagenda, die ik uw Kamer eind 2022 toestuur.
Naast de activiteiten op het gebied van OV-knooppunten werkt het
Ministerie van IenW ook op verschillende manieren aan andere hubs,
zoals deelmobiliteit- en goederenhubs.
Daarnaast is gesproken over de kansen van BRT. Dit concept kan een
aanvulling zijn op het bestaande OV dat snel en adaptief gerealiseerd kan
worden en daarmee ook interessant is voor de woningbouwopgave. Er is
besproken om de kansen voor BRT te pakken en integraal mee te wegen
4

Kamerstuk 35 925 A, nr. 46.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 23 645, nr. 765

2

als optie voor het realiseren van betere verbindingen tussen woningen en
hun omgeving. Om dit mogelijk te maken concretiseren we de komende
periode wat van gezamenlijke partijen nodig is om BRT verder te brengen.
Een belangrijk aspect daarin is het ontwikkelen van kaders en oplossingen
voor het bieden van voldoende doorstroming voor BRT op hoofd- en
onderliggend wegennetwerk.
Voor het landelijk spoornetwerk zijn twee notities vastgesteld die ingaan
op de opgave rondom de Goederenroutering Noordoost Europa (GNOE)
en de corridor Utrecht – Arnhem – Duitse grens. Een keuze over de
goederenroutering richting Noordoost Europa is in het Toekomstbeeld OV
eerder als randvoorwaarde genoemd voor de lange termijn doorgroei op
het spoor van zowel personen- als goederentreinen. Een complex dossier,
ook omdat het hier om veel en soms ook tegenstrijdige belangen gaat.
Partijen spraken opnieuw uit het vervolg met betrokkenheid van alle
belanghebbenden partijen vorm te willen geven. Om hier voldoende
aandacht voor te hebben, is afgesproken een apart bestuurlijk overleg te
organiseren over hoe het vervolgproces ingericht kan worden. Uitvoering
van de motie van het lid Peter de Groot c.s.5, die verzoekt om een
onderzoek naar de maatschappelijke en economische meerwaarde van
een concreet projectalternatief (de zogenaamde Noordtak van de
Betuweroute), is vooralsnog dus niet aan de orde omdat we met
bovengenoemde afspraken samen met belanghebbenden eerst grip en
inzicht willen krijgen op de opgave en de nut en noodzaak. Verder
studeren over de routering van goederen richting Noordoost Europa is
dan ook nodig.
De corridor Utrecht – Arnhem – Duitse grens is een belangrijke ader voor
internationaal, nationaal en regionaal vervoer. Uit het onderzoek blijkt dat
enkele structurerende keuzes zoals de baanvaksnelheid en bediening van
IC-stations noodzakelijk zijn om een ontwikkelpad te kunnen schetsen
voor de toekomst. Deze structurerende keuzes worden de komende
periode nader onderzocht. Hiermee is een eerste stap gezet met het in
kaart brengen van toekomstbestendige investeringen voor deze corridor,
zoals verzocht in de motie van de leden Bouchallikh en Van Ginneken6.
Al met al kijk ik terug op een zeer waardevol gesprek. In het najaar spreek
ik opnieuw met betrokkenen bij de Landelijke OV en Spoortafel om de
bovengeschetste keuzes en nadere uitwerking van het Toekomstbeeld OV
te bespreken.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

5
6

Kamerstuk 35 925 XII, nr. 24.
Kamerstuk 29 984, nr. 962.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 23 645, nr. 765

3