Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 928

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Overige fiscale maatregelen
2022)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 29 oktober 2019
Inhoudsopgave
I.

blz.

ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Aanpassen eigenwoningregeling in partnerschapssituaties en bij overlijden
3.
Verduidelijken berekeningswijze jaarlijkse herijking van
rendementspercentages box 3
4.
Reparatiewetgeving Wet aanpassing box 3
5.
Maandelijkse gegevenslevering kinderopvangorganisaties
6.
Delegatiebepaling ondersteuning toeslaggerechtigden
7.
Vereenvoudigen en verduidelijken systematiek
S&O-afdrachtvermindering
8.
Verrekenvolgorde bij CFC-maatregel
9.
Aanpassing verwerking negatieve btw-melding
10.
Verduidelijken Wet op de belasting van personenauto’s
en motorrijwielen in relatie tot gebruik van de weg
11.
Verduidelijken samenloop nihiltarief en vrijstelling
aardgas
12.
Overig

1
1
2
6
9
11
15
16
17
18
18
19
20

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, D66, de PVV, het
CDA, de SP, GroenLinks, de ChristenUnie, JA21 en het lid Omtzigt.
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen of het kabinet
integraal kan ingaan op de brieven met reacties van VNO-NCW,
MKB-Nederland, de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) en

kst-35928-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

1

het Register Belastingadviseurs (RB). Bij de beantwoording van dergelijke
vragen voor de wetsvoorstellen binnen het pakket Belastingplan 2022 is
ervoor gekozen om, waar een fractie heeft gevraagd om op een specifiek
onderdeel van deze commentaren te reageren, daarop in te gaan bij het
betreffende onderwerp. Dit betekent dat bij dit wetsvoorstel niet integraal
zal worden ingegaan op het commentaar van de NOB en het RB.
De leden van de fractie van het CDA vragen om toe te lichten welke
maatregelen in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2022 ook
reeds hadden kunnen worden opgenomen in het wetsvoorstel Fiscale
verzamelwet 2022 en waarom hiervoor niet is gekozen. Het kabinet deelt
de opvatting dat relatief kleinere, technische maatregelen bij voorkeur
worden opgenomen in een fiscale verzamelwet. De reden dat deze
maatregelen daarin niet zijn opgenomen, ligt in de verschillende tijdpaden
van een wetsvoorstel fiscale verzamelwet en een wetsvoorstel overige
fiscale maatregelen. Fiscale verzamelwetten volgen een regulier wetgevingstraject. Met de uitwerking van de maatregelen in de Fiscale
verzamelwet 2022 is dan ook reeds begin van 2020 gestart. Hierna zijn
bijvoorbeeld onderraden doorlopen, adviesorganen in de gelegenheid
gesteld om volgens hun normale termijn te adviseren en is het
wetsvoorstel uiteindelijk begin van 2021 bij de Tweede Kamer ingediend.
De maatregelen in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2022 zijn
in de eerste helft van dit jaar opgekomen, waardoor zij niet meer
opgenomen konden worden in het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet
2022. Het kabinet heeft bij deze maatregelen vervolgens beoogd om een
onderscheid aan te brengen tussen maatregelen waarvan het wenselijk is
dat zij per 1 januari 2022 in werking treden en maatregelen waarvan het
geaccepteerd is dat zij later in werking treden. Maatregelen waarvan het
wenselijk is dat zij in werking treden per 1 januari 2022 zijn vervolgens
opgenomen in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2022 en de
andere maatregelen worden opgenomen in een wetsvoorstel Fiscale
verzamelwet 2023. Het kabinet streeft er met deze verdeling dit jaar naar
om een balans te vinden tussen meer spreiding van wetgeving en tijdige
implementatie van maatregelen die burgers of bedrijven ten goede
komen. Wel heeft ook het kabinet geconstateerd dat er enige discrepantie
bestaat tussen het tijdpad van een fiscale verzamelwet en het opkomen
van nieuwe maatregelen. Daarom wordt nu voor komend jaar ingezet op
een eerdere inventarisatie van nieuwe maatregelen, waardoor de
mogelijkheid ontstaat om die tijdig uit te werken voor een fiscale
verzamelwet.
2. Aanpassen eigenwoningregeling in partnerschapssituaties en bij
overlijden
De leden van de fracties van het CDA, de VVD, de SP en de ChristenUnie
benoemen de complexiteit van de eigenwoningregeling en vragen naar
de invloed van de in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2022
voorgestelde maatregelen op die complexiteit. Laat ik vooropstellen dat
het onmiskenbaar is dat de eigenwoningregeling als geheel – vooral sinds
de invoering van de aflossingseis per 2013 – een complexe regeling is. Dit
blijkt ook onder meer uit de evaluatie van de eigenwoningregeling van
Panteia1 en dit heeft het kabinet ook erkend in de kabinetsreactie hierop.2
De in het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2022 opgenomen
maatregelen zien op wijziging van specifieke onderdelen van de eigenwoningregeling die als zodanig slechts een beperkte invloed hebben op de
complexiteit van de regeling en deze niet verhogen. Dit licht ik hierna
verder toe.
1
2

Kamerstukken II 2019/20, 32 847, nr. 583, blg-916177.
Kamerstukken II 2019/20, 32 847, nr. 583.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

2

Met de maatregelen wordt toepassing van de bijleenregeling en de
aflossingsstand in partnerschapssituaties rechtvaardiger en worden
onbedoelde renteaftrekbeperkingen voorkomen. Het gaat hierbij om de
volgende maatregelen:
1. Het op gezamenlijk niveau toepassen van de eigenwoningreserve
(EWR), de aflossingsstand en het recht op toepassing van het
overgangsrecht voor een bestaande eigenwoningschuld (BEWS);
2. Het beperken van de gedeeltelijke overgang van een EWR van de ene
aan de andere partner in huwelijkssituaties tot situaties waarin sprake
is van het aangaan van een algehele gemeenschap van goederen;
3. Het vervallen van de gedeeltelijke overgang van een aflossingsstand
van de ene aan de andere partner in huwelijkssituaties.
1. Het op gezamenlijk niveau toepassen van de EWR, de aflossingsstand
en het recht op toepassing van het overgangsrecht voor een BEWS.
In de huidige situatie kan het gezamenlijk aankopen en financieren van
een eigen woning leiden tot een niet-beoogde beperking van de renteaftrek. Dit vanwege de individuele toepassing van de eigenwoningregeling, de wijze van financieren en het van toepassing zijnde huwelijksvermogensregime of samenlevingscontract. Partners hebben in een
dergelijke situatie echter vaak wel beoogd om de financiering zo te
regelen dat ook aan de fiscale regels voor renteaftrek wordt voldaan.
Bijvoorbeeld als A een EWR heeft van € 50.000 en hij koopt samen met B
in de verhouding 50–50 een woning van € 200.000 en zij financieren deze
naast de € 50.000 aan eigen middelen met een lening van € 150.000 in
dezelfde verhouding. Dan zullen partners verwachten dat zij ook fiscaal
gezien de EWR voldoende hebben ingezet en de afgesloten schuld
volledig kan worden aangemerkt als eigenwoningschuld (EWS). In de
huidige uitwerking is dat echter niet steeds het geval. Dit is lastig uit te
leggen. Door de voorgestelde maatregel wordt in deze situatie op
gezamenlijk niveau bezien of er voldoende eigen middelen ter grootte van
de EWR zijn ingezet. Omdat dat hier het geval is, is een niet-beoogde
renteaftrekbeperking niet langer aan de orde en wordt fiscaal aangesloten
bij wat in de praktijk gebruikelijk is, namelijk het bij een gezamenlijke
aankoop op gezamenlijk niveau bezien wat aan financiering met renteaftrek mogelijk is.
2. Het beperken van de gedeeltelijke overgang van een EWR van de ene
aan de andere partner in huwelijkssituaties tot situaties waarin sprake is
van het aangaan van een algehele gemeenschap van goederen.
In de huidige situatie gaat de EWR indien sprake is van een huwelijksgemeenschap altijd gedeeltelijk van de ene partner over op de andere
partner. Ook in situaties waarin die andere partner vermogensrechtelijk
geen aanspraak gaat maken op een gedeelte van de verkoopopbrengst die
tot die EWR heeft geleid. Met de voorgestelde maatregel wordt dit
voorkomen en wordt de toedeling van een EWR in partnerschapssituaties
rechtvaardiger.
3. Het vervallen van de gedeeltelijke overgang van een aflossingsstand
van de ene aan de andere partner in huwelijkssituaties
In de huidige situatie gaat de aflossingsstand indien sprake is van een
huwelijksgemeenschap altijd gedeeltelijk van de ene partner over op de
andere partner. Omdat een aflossingsstand geen (achterliggende) waarde
vertegenwoordigt – en daarmee geen sprake is van economische
gerechtigdheid tot die aflossingsstand – is koppeling aan de vermogenspositie binnen een huwelijksgemeenschap echter niet nodig en gewenst.
Daarom komt deze wijze van toerekenen te vervallen. Een aflossingsstand
blijft van de partner bij wie deze is ontstaan. Met de voorgestelde
maatregel wordt de toepassing van een aflossingsstand in partnerschapssituaties rechtvaardiger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

3

Verder wordt de eigenwoningregeling in situaties van overlijden eenvoudiger gemaakt en wordt een achterblijvende partner niet onnodig
geconfronteerd met het eigenwoningverleden van de overleden fiscale
partner. Het gaat hierbij om de volgende maatregelen:
4. Het vervallen van een EWR en aflossingsstand bij overlijden waardoor
deze niet langer overgaan naar de langstlevende partner.
5. Het niet langer verplichten van de toepassing van het overgangsrecht
BEWS waar een overleden partner recht op had door de langstlevende
partner indien deze binnen de oversluitperiode een lening aangaat.
4. Het vervallen van een EWR en aflossingsstand bij overlijden waardoor
deze niet langer overgaan naar de langstlevende partner.
In de huidige situatie gaan een EWR en aflossingsstand bij overlijden
altijd over op de langstlevende partner die daar vervolgens bij toekomstige financiering3 van een eigen woning rekening mee moet houden. Of
en in welke mate bij overlijden sprake is van een EWR en/of aflossingsstand is daarnaast afhankelijk van het al dan niet hebben van een fiscale
partner en als dat het geval is afhankelijk van de wijze waarop deze
partner de woning verkrijgt.4 Met de voorgestelde maatregel komen deze
overgangen geheel te vervallen. De EWR en aflossingsstand van de
overleden partner vervallen van rechtswege als gevolg van het overlijden.
De langstlevende partner wordt hierdoor ten aanzien van een EWR en
aflossingsstand niet langer benadeeld door het eigenwoningverleden van
de overleden partner. Dit maakt de toepassing van deze regelingen bij
zowel de overleden partner als bij de langstlevende partner eenvoudiger.
5. Het niet langer verplichten van de toepassing van het overgangsrecht
BEWS waar een overleden partner recht op had door de langstlevende
partner indien deze binnen de oversluitperiode een lening aangaat.
In de huidige situatie is de langstlevende partner verplicht om het
overgangsrecht BEWS van de overleden partner toe te passen indien de
langstlevende partner binnen de oversluitperiode een lening aangaat.
Echter, naarmate de verstreken looptijd van een BEWS langer wordt en de
resterende aftrektermijn van een BEWS korter, is dit niet meer per definitie
voordelig. Met de voorgestelde maatregel krijgt de langstlevende partner
de mogelijkheid geen gebruik te maken van het overgangsrecht BEWS
van de overleden partner. Dit maakt deze regeling rechtvaardiger.
Uit voorgaande beschrijving van de maatregelen komt naar voren dat de
maatregelen niet leiden tot een toename in complexiteit, maar op
bepaalde onderdelen zelfs tot vereenvoudiging leiden. Dat neemt niet weg
dat de eigenwoningregeling als geheel een complexe regeling blijft. Dit
blijkt ook uit de passage uit de uitvoeringstoets van de Belastingdienst
waar meerdere leden aan refereren. In de uitvoeringstoets is bij complexiteitsgevolgen een «niet van toepassing» opgenomen hetgeen betekent
dat het voorstel geen wezenlijke gevolgen heeft voor de complexiteit. Het
wegnemen van de complexiteit van de eigenwoningregeling als geheel
vraagt om meer ingrijpende maatregelen binnen deze regeling die gezien
de demissionaire status van het kabinet op dit moment niet aan de orde
zijn. Zoals ook in de genoemde kabinetsreactie op de evaluaties eigen
woning is aangegeven, is dit aan een volgend kabinet.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar aanvullende voorbeelden
om toe te lichten wat de eigenwoningmaatregelen behelzen. In de
memorie van toelichting zijn reeds diverse voorbeelden opgenomen.
Daarnaast is op 31 augustus 20215 een uitgebreide brief over de voorge3

Voor wat betreft een EWR tot drie jaar na het ontstaan van die EWR.
Al dan niet krachtens erfrecht.
5
Kamerstukken II 2020/21, 35 572, nr. 98.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

4

nomen maatregelen aan uw Kamer verzonden. Ook hierin zijn de
voorgenomen maatregelen reeds aan de hand van vele concrete
voorbeelden toegelicht. Ik verwijs daarom vooralsnog naar de genoemde
stukken. Overigens zijn in de in dit verslag opgenomen antwoorden op
vragen van de NOB wel enkele aanvullende voorbeelden opgenomen. Als
de leden van de fractie van de VVD bij een specifieke maatregel graag een
specifieke casus nader uitgewerkt zouden willen zien, ben ik uiteraard
bereid daar nader op in te gaan.
De leden van de fracties van het CDA en ChristenUnie vragen naar (opties
voor) toekomstige wijzigingen om de eigenwoningregeling als geheel
ingrijpend te herzien en de complexiteit te verminderen. Voorts vragen de
leden van de fractie van de ChristenUnie of bij een dergelijke herziening
de gehele hypotheekrenteaftrek niet zou moeten worden afgeschaft. Zoals
in de hiervoor opgenomen tekst inzake de complexiteit van de eigenwoningregeling is aangegeven is het aan een volgend kabinet om stappen te
zetten met betrekking tot herziening van de eigenwoningregeling. Zoals in
de eerdergenoemde kabinetsreactie op de evaluaties van de eigenwoningregeling is aangegeven, zijn verschillende scenario’s denkbaar om de
huidige complexiteit van de eigenwoningregeling te verminderen. Dat zou
kunnen binnen de huidige behandeling van de eigen woning in box 1, het
zou ook kunnen in verdergaande scenario’s als defiscalisering of het
overbrengen naar box 3. De eventueel te zetten stappen en de te maken
keuzes die hieraan ten grondslag moeten liggen zijn zoals gezegd niet aan
het huidige demissionaire kabinet.
De leden van de fractie van de SP vragen of de eigenwoningregeling als
geheel door de voorgestelde maatregelen eenvoudiger of complexer
wordt. De leden van de fractie van het CDA veronderstellen dat de
voorgestelde maatregelen de complexiteit zodanig verhogen dat het
inschakelen van een expert waarschijnlijk onoverkomelijk zou zijn en
vragen daarom of de voorgestelde maatregelen eenvoudiger kunnen.
Zoals hiervoor is aangegeven is de eigenwoningregeling als geheel een
complexe regeling en dat blijft ondanks de voorgestelde maatregelen ook
het geval. Wel brengen de voorgestelde maatregelen op onderdelen een
vereenvoudiging met zich mee. Bij de vormgeving van de voorgestelde
maatregelen is getracht deze zo eenvoudig mogelijk vorm te geven. Dat
blijft binnen een complexe regeling als de eigenwoningregeling echter
een uitdaging. In tegenstelling tot wat de leden van de fractie van het CDA
veronderstellen leiden de voorgestelde maatregelen er niet toe dat er
sneller dan onder de huidige regeling reden zou zijn een expert in te
schakelen. De maatregelen leiden zoals gezegd immers op onderdelen tot
een vereenvoudiging. Overigens schakelt men bij de aankoop en
financiering van een eigen woning vaak al om andere dan fiscale redenen
een (financieel) adviseur in.
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen in te gaan op het
doenvermogen van burgers die met de eigenwoningregeling te maken
krijgen en de invloed hierop van de voorgestelde maatregelen. Zoals is
aangegeven is de eigenwoningregeling sowieso – los van de voorgestelde
maatregelen – een complexe regeling die het doenvermogen van mensen
kan belasten. Zoals ook uit de eerdergenoemde evaluatie over de
complexiteit naar voren komt, speelt deze complexiteit vooral bij
zogenoemde life events zoals huwelijk, aankoop van een eigen woning en
overlijden. In situaties waarin men na de eerste stap van aankoop en
financiering van de eigen woning in de eigenwoningregeling valt, is de
toepassing daarvan voor veel belastingplichtigen relatief doenlijk. Zij
geven dan jaarlijks de WOZ-waarde van de woning aan, de omvang van
de EWS en de betaalde rente en kosten. In de gevallen van de
zogenoemde life events kan de toepassing van de regeling ingewikkeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

5

zijn en een beroep doen op het doenvermogen van mensen, maar dit
betreft ook veelal situaties waarin men – ook om andere dan fiscale
redenen – wordt bijgestaan door een (financieel) adviseur. Zoals uit de
hiervoor opgenomen beschrijving van de voorgestelde maatregelen blijkt,
sluiten de voorgestelde maatregelen in meer gevallen dan voorheen aan
op de in de praktijk gekozen wijze van financiering en de logica voor de
belastingplichtige omtrent de toepassing van die regelingen. Daarnaast
wordt de regeling zoals in situaties van overlijden vereenvoudigd. Juist bij
stressvolle life events zoals het overlijden van een partner kan het
doenvermogen onder druk komen te staan.6 Het meer aansluiten op de
praktijk zorgt dus voor een betere aansluiting op het doenvermogen van
belastingplichtigen met een eigen woning. Daarnaast helpt de vereenvoudiging van de regeling in situaties van overlijden om het doenvermogen
van achterblijvende partners minder te belasten.
De leden van de fracties van de VVD en de SP vragen in hoeverre de
Belastingdienst in staat is de voorgestelde maatregelen uit te voeren.
Voorts vragen de leden van de VVD hoe de burger wordt meegenomen in
de toepassing van de voorgestelde maatregelen. De Belastingdienst heeft
zoals gebruikelijk ook een uitvoeringstoets gemaakt voor de maatregelen
binnen de eigenwoningregeling. De voorgestelde wijzigingen zorgen
aanvankelijk voor aanvullende complexiteit in de uitvoering. Dit ziet
vooral op het eigen maken van de nieuwe regeling door de Belastingdienst en de adviespraktijk waardoor er meer overleg nodig zal zijn,
bijvoorbeeld in het kader van vooroverleg over aangiften die door de
maatregelen geraakt worden. Dit is echter niet blijvend. Per saldo heeft de
Belastingdienst niet meer of minder moeite met het uitvoeren van de
eigenwoningregeling. Het eindoordeel van de uitvoeringstoets is dat de
maatregelen uitvoerbaar zijn en per 1 januari 2022 kunnen worden
ingevoerd. De voorgenomen wijzigingen worden meegenomen in de
communicatiestrategie van de aangiftecampagne inkomstenbelasting om
zo belastingplichtigen, adviseurs en dienstverleners (waaronder banken
en notarissen) op de hoogte te stellen en mee te nemen in de toepassing
van de voorgestelde maatregelen.
3. Verduidelijken berekeningswijze jaarlijkse herijking van rendementspercentages box 3
De leden van de fractie van de VVD vragen of het kabinet een gedetailleerd tijdpad kan geven van de vervolgstappen om box 3 grondig te
hervormen richting een systeem van heffing op basis van werkelijk
rendement. Zij vragen daarbij of rekening wordt gehouden met het feit dat
veel banken inmiddels een negatieve rente berekenen op spaargeld en dat
grote groepen burgers (waaronder veel (oud-)ondernemers) voor hun
pensioenvoorziening (grotendeels) afhankelijk zijn van deze spaarpotten.
Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie en de PVV vragen
wanneer stappen naar een heffing naar werkelijk rendement gezet kunnen
gaan worden. Het kabinet is momenteel bezig om een stelsel naar
werkelijk rendement in box 3 uit te werken, waarbij ook zeker naar de
positie van spaarders wordt gekeken. De contouren van dit stelsel zal het
kabinet voor het einde van dit kalenderjaar naar uw Kamer sturen. Daarbij
zal ook een planning voor de vervolgstappen worden meegestuurd.
Uiteraard is het wel aan het volgend kabinet en uw Kamer, en niet aan het
huidige demissionaire kabinet, om hier knopen over door te hakken.
De leden van de fractie van D66 vragen of de informatie over de berekeningswijze en de jaarlijkse herijking ook op de website van de Belastingdienst wordt geplaatst.
6

https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2017/04/24/weten-is-nog-geen-doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

6

Hier kan ik een kort antwoord op geven, namelijk ja. De bijlage bij de
fiscale moties en toezeggingenbrief met de uitgebreide berekening van de
rendementspercentages7 die uw Kamer op Prinsjesdag 2021 heeft
ontvangen zal ook op de website van de Belastingdienst als pdf-bestand
worden geplaatst. Ook de komende jaren zal dit gebeuren.
De leden van de fractie van D66 vragen waarom is gekozen voor een
ministeriële regeling. Ik neem aan dat het hier gaat over de delegatiegrondslag die regelt dat een verlegging van het basisjaar voor het
prijsindexcijfer voor Bestaande Koopwoningen van het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS) bij ministeriële regeling kan worden gevolgd voor
het bepalen van het langetermijnrendement op onroerende zaken. In
fiscale regelgeving is het gebruikelijk om wijzigingen van administratieve
aard, zoals het verleggen van het basisjaar van een gebruikt prijsindexcijfer, bij ministeriële regeling te regelen. Indien het basisjaar van een
prijsindexcijfer wordt verlegd ontstaat een nieuwe reeks en houdt de oude
reeks op te bestaan. Het is noodzakelijk de verlegging van het basisjaar te
volgen en de regelgeving hierop aan te passen. Met de gekozen systematiek van een ministeriële regeling kan hier tijdig aan worden voldaan
en wordt tevens aangesloten bij soortgelijke bepalingen in de inkomstenbelasting, hetgeen eenduidige regelgeving ten goede komt.
De leden van de fractie van het CDA vragen of de voorgenomen wetswijziging ter verduidelijking van de berekeningswijze van de rendementen
voor de box 3-heffing onderwerp is van de lopende procedure massaal
bezwaar box 3 over het jaar 2020, omdat een van de rechtsvragen in dat
verband is of het voordeel uit sparen en beleggen voor zover gesteld op
5,28% van het gedeelte van de grondslag dat behoort tot rendementsklasse II op de juiste wijze is bepaald. Daarbij stellen zij de vraag of het
niet verstandig is met de voorgenomen wetswijziging te wachten totdat
uitspraak is gedaan in de procedure massaal bezwaar. De berekeningswijze van de rendementspercentages voor de box 3-heffing is volgens de
wettekst en de bijbehorende artikelsgewijze toelichting bij het Belastingplan 2016 uitgevoerd en wordt verdedigd in de lopende procedure
massaal bezwaar box 3 over het jaar 2020. De voorgenomen wettelijke
verduidelijking van de berekeningswijze onderstreept dat de berekeningswijze juist is. Daarom hoeft niet te worden gewacht op een definitief
oordeel van de rechter.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het klopt dat de Staatssecretaris in het Algemeen Overleg (AO) van 2 december 2020 heeft toegezegd
om de jaarlijkse herijking van de rendementspercentages in box 3 te laten
valideren door het Centraal Planbureau (CPB) en daar jaarlijks een
terugkoppeling van te geven. Deze leden vragen daarnaast wat de
precieze en volledige reactie van het CPB was ten aanzien van dit verzoek
en of het klopt dat het CPB heeft aangegeven het niet als haar taak te zien
om deze controle uit te voeren en dat het kabinet zelf aangeeft ook geen
redenen te zien voor een nadere controle. Het klopt inderdaad dat ik in het
AO van 2 december 2020 heb toegezegd om de jaarlijkse herijking van de
rendementspercentages in box 3 te laten valideren door het CPB. Als
reactie op het verzoek heeft het CPB aangegeven dat zij het niet als haar
taak ziet om de herijking te valideren. Het is volgens het CPB namelijk niet
aan hen om te controleren of specifieke percentages en bedragen die uit
berekeningen conform de wet voortvloeien correct door het ministerie zijn
berekend. Tevens klopt het dat ik vervolgens heb aangegeven geen
redenen te zien voor een nadere controle gezien de uitgebreide toelichting
op de herijking van de rendementspercentages in box 3 in de kamerbrief

7

Kamerstukken II 2021/22, 35 925 IX, nr. 4, blg-997812.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

7

van 4 december 20208 en de toezeggingen om jaarlijks de berekeningen
uitgebreid in de fiscale moties- en toezeggingenbrief op Prinsjesdag op te
nemen, deze berekeningen in een pdf-bestand op de website van de
Belastingdienst te plaatsen en de wet te verduidelijken en daarmee
toegankelijker te maken.
De leden van de fractie van JA21 vragen hoe het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State (Afdeling) over de wetswijziging
«Verduidelijken berekeningswijze jaarlijkse herijking van rendementspercentages box 3», als onderdeel van het wetsvoorstel Overige fiscale
maatregelen 2022 luidde en stelt een aantal vragen voor het geval dat de
Afdeling géén advies zou hebben uitgebracht. Voor het wetsvoorstel
Overige fiscale maatregelen 2022 is bij de Afdeling om advies gevraagd.
De Afdeling heeft vervolgens het gehele wetsvoorstel waaronder de
wetswijziging «Verduidelijken berekeningswijze jaarlijkse herijking van
rendementspercentages box 3» getoetst. De Afdeling heeft bij deze
specifieke wetswijziging geen opmerkingen geplaatst.
De leden van de fractie van JA21 vragen waar uit de brief van 4 december
2020 blijkt dat het voor de duidelijkheid en transparantie met betrekking
tot de herijking beter is wanneer de berekeningswijzen volledig uit de
wettekst zelf blijken zoals opgenomen in de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2022 op pagina 6. Het
kabinet heeft dit niet in de brief van 4 december 2020 aangegeven, maar
heeft dit aangegeven in het schriftelijke overleg van 19 februari 2021 naar
aanleiding van vragen over de brief van 4 december 2020.9
De leden van de fractie van JA21 vragen of de Staatssecretaris in het AO
van 2 december 2020 ten onrechte heeft gezegd dat hij ten onrechte
beschuldigd werd en dat bij de berekening van de rendementspercentages niets fout is gegaan, gelet op het feit dat in het wetsvoorstel Overige
fiscale maatregelen 2022 de wijze waarop het langetermijnrendement op
onroerende zaken berekend dient te worden tekstueel wezenlijk anders
gedefinieerd wordt ten opzichte van de huidige wettekst. Daarbij vragen
deze leden waarom deze wetswijziging nodig is. Ik wil graag nogmaals
benadrukken dat met deze wijziging niets verandert in de systematiek
zoals die sinds 2017 geldt en dat er in de berekening van de rendementspercentages ook geen fouten zijn gemaakt zoals werd beweerd in de
publicatie in het Financieel Dagblad van 1 december 2020.10 Zoals in de
brief van 4 december 2020 is toegelicht wordt de berekening van de
rendementspercentages in box 3 jaarlijks toegelicht in de fiscale motiesen toezeggingenbrief op Prinsjesdag. Deze herijking gebeurt conform de
wet en de bijbehorende artikelsgewijze toelichting bij het Belastingplan
2016. Hierdoor kan ook niet worden gesteld dat de herijking niet transparant plaatsvindt. Wel is het kabinet van mening dat de duidelijkheid en
daarmee ook de transparantie bevorderd kan worden door de berekeningswijzen volledig in de wet uit te schrijven, hetgeen met deze
wetswijziging wordt bewerkstelligd.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het klopt dat als een duidelijke
wettekst inhoudelijk wijzigt, er in dat geval niet gesteld kan worden dat
geen inhoudelijke wijziging van de berekeningswijzen wordt beoogd. Bij
een inhoudelijke wijziging van een wettekst zal doorgaans beoogd zijn de
strekking ervan inhoudelijk te wijzigen. Bij deze wetswijziging is echter
geen sprake van een inhoudelijke wijziging van de wettekst en is er ook
geen sprake van een wijziging van de berekeningswijzen.
8

Kamerstukken II, 2020/2021, 35 572, nr. 81.
Kamerstukken II, 2020/2021, 31 066, nr. 794, p. 22.
10
https://fd.nl/opinie/1366093/hans-vijlbrief-maakt-opnieuw-fouten-bij-aanpassing-spaartaks.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

8

Het lid Omtzigt vraagt of het box 3-stelsel juridisch gezien geen onteigening is voor spaarders. Over het box 3-stelsel wordt regelmatig
geprocedeerd, waarbij belastingplichtigen het standpunt innemen dat het
stelsel in strijd is met het Europees Verdrag voor Rechten van de Mens
(EVRM). Deze procedures hebben niet geleid tot een ingrijpen van de
rechter in de box 3-wetgeving. De Hoge Raad heeft geen strijdigheid
vastgesteld. De Hoge Raad heeft voor de jaren tot en met 2016 beslist dat
mocht de box 3-wetgeving wel strijdig zijn met het EVRM-recht, hetgeen
afhankelijk is van het gemiddeld zonder veel risico’s te behalen
rendement, het aan de wetgever is om die strijdigheid op te lossen. Over
het stelsel dat met ingang van 2017 geldt, heeft de Hoge Raad nog niet
beslist. Los van het juridische aspect is het kabinet zich bewust van de
breed gedragen wens om het huidige box 3-stelsel aan te passen. Daarom
wordt er op dit moment werk gemaakt van een ander box 3-stelsel,
waarbij het werkelijke rendement moet worden belast. De contouren van
dit stelsel zal het kabinet voor het einde van dit kalenderjaar naar uw
Kamer sturen.
4. Reparatiewetgeving Wet aanpassing box 3
De leden van de fractie van D66 vragen in het kader van de reparatiewetgeving box 3 of door de voorgestelde wijziging mensen onverwachts te
maken kunnen krijgen met een terugvordering en hoeveel personen dit
kan betreffen. Ik ga ervan uit dat de vraag van deze leden doelt op de
voorgestelde aanpassing van artikel 20 Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). Deze aanpassing zorgt ervoor dat de situatie wat
betreft herziening van tegemoetkomingen geheel in lijn wordt gebracht
met de situatie zoals die vóór de Wet aanpassing box 3 bestond. Ook vóór
1 januari 2021 kon een eerder toegekende tegemoetkoming (toeslag)
worden herzien als achteraf een wijziging in de inkomenssituatie van een
gerechtigde bekend werd. De verhoging van het heffingvrije vermogen
voor de inkomstenbelasting per 1 januari 2021 als gevolg van de Wet
aanpassing box 3 maakt het noodzakelijk om ook bij een wijziging van de
vermogensgegevens bij een vermogen tussen € 31.340 en € 50.001 een
eerder toegekende toeslag aan te kunnen passen. Deze reparatie betreft in
de praktijk uitsluitend de huurtoeslag, omdat voor die toeslag een
vermogensgrens van € 31.340 geldt. Deze grens is, op de jaarlijkse
indexatie na, gelijk aan de grens in voorgaande jaren. Omdat het
uitsluitend gaat om een technische aanpassing van artikel 20 Awir is het
niet de verwachting dat door de voorgestelde wijziging het aantal
belanghebbenden bij wie een toegekende tegemoetkoming moet worden
herzien wijzigt ten opzichte van voorgaande jaren.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het mogelijk is om in lijn
met het voorstel van de NOB de spaar- en beleggingsmix in de eerste
schijf van box 3 te wijzigen in 100% sparen en wat de voor- en nadelen
van dit voorstel zijn. Sinds 2017 worden voor het vermogen drie schijven
onderscheiden. Voor elke schijf wordt een forfaitair rendement vastgesteld. Dit forfaitaire rendement per vermogensschijf wordt bepaald door
een weging van het forfaitaire rendement van rendementsklasse I (sparen)
en rendementsklasse II (beleggen). De wegingsfactoren zijn overeenkomstig de vermogensmix van sparen en beleggen per vermogensschijf.
Deze wegingsfactoren zijn in het Belastingplan 2016 bepaald op basis van
het op dat moment meest recent beschikbare belastingjaar waarover
vrijwel alle aangiften waren ingediend. Dat was het belastingjaar 2012. De
vermogensmix per schijf staat in onderstaande tabel 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

9

Tabel 1. Vermogensmix box 3 per vermogensschijf

Aandeel sparen
Aandeel beleggen

Schijf 1

Schijf 2

Schijf 3

67%
33%

21%
79%

0%
100%

In de memorie van toelichting van het Belastingplan 2016 is toegezegd dat
de vermogensmix voor de drie schijven voor het eerst drie jaar na
inwerkingtreding van het voorstel en vervolgens elke vijf jaar zal worden
geëvalueerd. Deze evaluatie heeft in 2020 plaatsgevonden en is in de
Fiscale motie- en toezeggingenbrief Prinsjesdag van 15 september 202011
aan de Tweede Kamer voorgelegd. De conclusie van deze evaluatie was
dat de vermogensmix zoals die sinds 2017 geldt goed overeenkomt met
de uitkomsten volgens de vijf meest recente beschikbare belastingjaren
2013–2017. Daarmee was er vorig jaar geen reden om voor de komende
vijf jaar van de huidige parameters af te wijken. Een wijziging van de
spaar- en beleggingsmix in de eerste schijf, zoals de NOB voorstelt,
betekent dat de verdeling over sparen en beleggen in die schijf niet meer
overeenkomt met de gemiddelde verdeling zoals is gebleken uit het totaal
van de belastingaangiften en ligt daarmee ook voor 2022 niet voor de
hand. Naast de beleidsmatige overweging om aan te sluiten bij de
feitelijke gemiddelde verdeling zoals blijkt uit het totaal van alle aangiften,
heeft het voorstel van de NOB ook budgettaire consequenties. Het gaat
hierbij voor 2022 om een belastingderving van ongeveer € 444 miljoen.
Dat bedrag zou gedekt moeten worden, bijvoorbeeld door het tarief van
box 3 met 3,5%-punt te verhogen van 31% naar 34,5%.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een overzicht van alle
vermogensgrenzen in ons belastingstelsel en of het niet eenvoudiger zou
zijn als alle vermogensgrenzen op dezelfde manier worden vormgegeven.
Deze leden stellen de vraag in samenhang met de reparatiewetgeving
voor box 3. Ik heb daarom het overzicht en mijn antwoord beperkt tot de
vermogensgrenzen die in de inkomstenbelasting gelden en de vermogensgrenzen die voor de toeslagen van toepassing zijn.
Tabel 2 vermogensgrenzen in de inkomstenbelasting en voor toeslagen (2021)

Heffingvrij vermogen box 3
Toeslagen
Huurtoeslag
Zorgtoeslag
Kindgebonden budget
Kinderopvangtoeslag

Alleenstaande

Partners gezamenlijk

€ 50.000

€ 100.000

€ 31.340
€ 118.479
€ 118.479
(geen vermogensgrens)

€ 62.680
€ 149.819
€ 149.819
(geen vermogensgrens)

De verschillende vermogensgrenzen resulteren uit verschillende beleidsdoelstellingen die in uiteenlopende wet- en regelgeving zijn vormgegeven. Per beleidsonderdeel dient de daar geldende vermogensgrens de
doelen die met het daar vastgelegde en bepaalde beleid vervolgd worden.
Het ligt daarom niet voor de hand om op alle beleidsonderdelen dezelfde
vermogensgrenzen te hanteren.

11

Kamerstukken II 2021/22, 35 570 IX, nr. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

10

5. Maandelijkse gegevenslevering kinderopvangorganisaties
De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet om toe te lichten hoe
de informatiestromen tussen burger, kinderopvangorganisatie en
Toeslagen precies zullen lopen. Zij vragen wie welke informatie aan wie
levert en wie het overzicht heeft over op basis van welke informatie
Toeslagen acties onderneemt. Kinderopvangorganisaties leveren
maandelijks gegevens over de afgenomen opvang aan Toeslagen.
Toeslagen vergelijkt de gegevens van kinderopvangorganisaties met de
gegevens die de ouder zelf heeft doorgegeven. Indien Toeslagen hier een
substantieel verschil constateert, worden ouders hierover geïnformeerd.
De ouder ontvangt dan een signaal in de app kinderopvangtoeslag of per
brief. In dat signaal wordt expliciet aangegeven waar de afwijking
betrekking op heeft, bijvoorbeeld het aantal uren. Het signaal bevat het
verzoek aan de ouder om de gegevens te controleren en waar nodig
wijzigingen door te geven. Als de ouder de geleverde gegevens heeft
gecontroleerd en wil overnemen in zijn aanvraag, dan kan de ouder de
wijziging doorgeven. In de app kan dit met één klik op de knop, of via Mijn
Toeslagen. Toeslagen gebruikt de gegevens niet om het voorschot
kinderopvangtoeslag eigenstandig aan te passen. Ouders blijven zelf
verantwoordelijk voor het actueel houden van de gegevens en het
doorgeven van wijzigingen.
Box 1 Visuele weergave gegevensstromen voor vroegsignalering

De leden van de fracties van de PVV, het CDA, de SP, de ChristenUnie, en
het lid Omtzigt vragen of ouders inzicht hebben in de door kinderopvangorganisaties geleverde gegevens of hier inzicht in kunnen krijgen. De
leden van de fractie van het CDA vragen welke informatie met ouders zal
worden gedeeld. De leden van de fracties van de PVV, het CDA en de SP
vragen daarbij ook naar de gevolgen voor ouders wanneer kinderopvangorganisaties onjuiste dan wel afwijkende gegevens uitwisselen met
Toeslagen. Daarnaast vragen de leden van de fractie van de PVV of de
aangeleverde gegevens van ouders leidend zijn bij een discrepantie van
gegevens. De leden van de fractie van het CDA vragen welke informatie
met ouders zal worden gedeeld. De leden van de SP vragen of het nooit
zal gebeuren dat zonder tussenkomst van de ouder een toeslag wordt
gestopt of om terugbetaling wordt verzocht door Toeslagen. De leden van
de fractie van de SP vragen daarbij hoe ouders de mogelijkheid krijgen
om te voorkomen dat foutieve gegevens over hen worden gedeeld.
De gegevens die kinderopvangorganisaties maandelijks leveren aan
Toeslagen worden gebruikt voor vroegsignalering aan de ouder. Indien
Toeslagen een (substantieel) verschil constateert tussen de door kinderopvangorganisaties geleverde gegevens en de gegevens die de ouder zelf
heeft doorgegeven, wordt de ouder hierover geïnformeerd. De ouder
ontvangt dan een signaal van Toeslagen in de kinderopvangtoeslag-app of
per brief. In dit signaal wordt expliciet aangegeven waar de afwijking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

11

betrekking op heeft, bijvoorbeeld het aantal uren of de einddatum van het
opvangcontract. Tevens bevat het signaal een verzoek aan de ouder om
de gegevens te controleren en waar nodig wijzigingen door te geven.
Onderstaande box geeft een voorbeeldweergave van de stijl en opzet van
een signalering (box 2). Ouders blijven zelf verantwoordelijk voor het
controleren van de juistheid van gegevens en het doorgeven van
wijzigingen. Als de ouder de geleverde gegevens heeft gecontroleerd en
wil overnemen in zijn aanvraag, dan kan de ouder die wijziging
doorgeven. In de app kan dit direct via de knop «gegevens overnemen».
Op die manier kunnen hoge terugvorderingen worden voorkomen. Indien
geen substantieel verschil wordt geconstateerd, dan ontvangt de ouder
geen signaal van Toeslagen en wordt de ouder ook niet gevraagd de
gegevens nader te controleren.
Box 2 – Illustratie opzet en stijl signaalbrief
Waarom krijgt u deze brief?
U krijgt kinderopvangtoeslag. Maar het lijkt erop dat u te veel krijgt.
Toeslag die u te veel krijgt, moet u later terugbetalen. Dat willen we
natuurlijk zoveel mogelijk voorkomen. In deze brief leggen we uit
waarom u nu waarschijnlijk te veel kinderopvangtoeslag krijgt en
wat u kunt doen.
Waarom denken we dat u te veel kinderopvangtoeslag krijgt?
We hebben informatie gekregen van uw kinderopvang over de
opvang van <var 2> <var 3> in de periode <var 4>. Volgens die
informatie hebt u minder opvanguren afgenomen dan u bij ons hebt
aangevraagd. Daarom krijgt u waarschijnlijk te veel toeslag.
Wat kunt u doen?
Controleer uw opvanguren in Mijn toeslagen op toeslagen.nl.
Kloppen uw gegevens niet? Pas ze dan zo snel mogelijk aan. We
helpen u hier graag bij. In de bijlage van deze brief staat daarom een
stappenplan. Ook vindt u daar een overzicht met de gegevens
waarmee wij uw toeslag nu berekenen en de actuele gegevens van
uw kinderopvang. Zo kunt u zien wat de verschillen zijn. En kunt u
deze informatie gebruiken als u uw gegevens aanpast. Kloppen uw
gegevens? Dan hoeft u verder niets te doen.
Wanneer de ouder een signaal ontvangt van Toeslagen, is het voor hem of
haar mogelijk om contact op te nemen met een medewerker van
Toeslagen om de gegevens nader te bekijken. In de signaalbrief wordt
ouders ook gewezen op de mogelijkheid om contact op te nemen met
Toeslagen. Als de ouder de geleverde gegevens heeft gecontroleerd en
deze niet wenst over te nemen in de lopende aanvraag – bijvoorbeeld
wanneer de geleverde gegevens onjuist zijn – dan kan de ouder ervoor
kiezen de aanvraag niet aan te passen. Toeslagen gebruikt de gegevens
niet om het voorschot kinderopvangtoeslag eigenstandig aan te passen of
stop te zetten. De door de ouder aangeleverde gegevens zijn dus leidend
voor het voorschot kinderopvangtoeslag.
De gegevens uit de laatste levering van de kinderopvangorganisatie (het
definitieve jaaroverzicht) worden gebruikt voor het definitief vaststellen
van de kinderopvangtoeslag. Dat is ook de afgelopen jaren al het geval.
Indien er bij het opstellen van de definitieve toekenning een substantiële
afwijking met de voorlopige toekenning wordt geconstateerd, wordt
daarover ook vooraf per brief contact opgenomen met de desbetreffende
ouders, zodat zij in staat worden gesteld de gegevens te controleren en
eventueel wijzigingen door te geven. De vroegsignalering is dan ook
alleen bedoeld om ouders beter in staat te stellen een afwijkende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

12

voorlopige toekenning tijdig en in een vroeger stadium te kunnen
signaleren en hoge terugvorderingen na afloop van het kalenderjaar te
voorkomen.
Toeslagen werkt intensief samen met kinderopvangorganisaties.
Kinderopvangorganisaties worden waar nodig begeleid bij het leveren
van de gegevens, zodat fouten zoveel mogelijk voorkomen worden. De
door kinderopvangorganisaties geleverde gegevens worden ook op
kwaliteit getoetst. Indien de kwaliteit van de gegevens onvoldoende is,
worden deze niet gebruikt voor vroegsignalering naar ouders. Indien blijkt
dat een bepaalde kinderopvangorganisatie veel (herhalende) fouten
maakt, neemt Toeslagen proactief contact op om dit proces te begeleiden.
In het kader van het vervolg van het verbetertraject kinderopvangtoeslag
kijken de Staatssecretaris van Sociale en Werkgelegenheid en ik nog
nader naar de mogelijkheid om alle ouders (standaard) inzicht te geven in
de gegevens die Toeslagen ontvangt van kinderopvangorganisaties.
De leden van de fractie van de PVV vragen het kabinet om nader in te
gaan op hoe privacygevoelige gegevens van ouders in het geval van
massale gegevensuitwisseling optimaal beschermd (kunnen) worden. De
kinderopvanggegevens worden verstrekt en verwerkt op de wijze zoals
dat beschreven is in de Gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB).
Deze GEB is samen met het advies van de Functionaris Gegevensbescherming (FG) op 14 oktober 2020 gedeeld met de Tweede Kamer als
bijlage bij het antwoord op de Kamervragen over dataverstrekking van
kinderopvangorganisaties aan Belastingdienst/Toeslagen (Kamerstukken II
2020/21, kenmerk 2020D40688). In de GEB staat beschreven welke
maatregelen in gang zijn gezet om de risico’s van de gegevensverwerking
voor betrokkenen te voorkomen of te verminderen.
De leden van de fractie van de CDA vragen in hoeverre bij de uitgevoerde
pilots fouten naar voren kwamen in de administratie van kinderopvangorganisaties. Uit de pilots is gebleken dat de gegevenslevering niet altijd
foutloos verloopt. Toeslagen controleert daarom de kwaliteit van de
gegevens alvorens over te gaan tot vroegsignalering. Daarbij wordt
bekeken of de gegevens accuraat, consistent en volledig genoeg zijn om
te gebruiken. Ook wordt een technische controle ten aanzien van
volledigheid en juistheid van de gegevens uitgevoerd. Wanneer deze
toetsen voldoende zekerheid geven over de juistheid van de gegevens,
wordt overgegaan tot vroegsignalering. Ondanks deze zorgvuldigheid is
nooit helemaal uit te sluiten dat de gebruikte gegevens onjuist blijken te
zijn. Daarom past Toeslagen het voorschot niet zelfstandig aan, maar
worden ouders geattendeerd en gevraagd de gegevens te controleren.
De leden van de fractie van de CDA vragen wat ouders kunnen doen als zij
het niet eens zijn met de definitieve aanlevering. De maandelijkse
gegevenslevering wordt niet aangewend door Toeslagen om eigenhandig
het voorschot aan te passen. Door vroegsignalering probeert Toeslagen te
voorkomen dat hoge terugvorderingen ontstaan. De definitieve jaargegevens worden gebruikt om de definitieve toeslag vast te kunnen stellen.
Dat is ook nu al het geval. Indien ouders het niet mee eens zijn met de
definitieve vaststelling, kunnen zij hiertegen bezwaar indienen. Door uit te
gaan van gegevens van kinderopvangorganisaties, hoeven veel ouders
niet zelf facturen of jaaroverzichten meer op te sturen naar Toeslagen. Dit
voorkomt fouten en ontlast veel burgers. Wanneer gegevens echter
ontbreken of substantieel afwijken van de aanvraag van de ouder, dan
wordt deze ouder alsnog gevraagd gegevens aan te leveren alvorens de
toeslag wordt vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

13

De leden van de fractie van de CDA constateren dat van de 12.000
meldingen van januari tot mei 2021 slechts 1.600 ouders hun voorschot
hebben aangepast en vragen het kabinet naar verklaringen waarom ca
20% van de ouders een aanpassing heeft gedaan. In 2020 heb ik door
middel van een aantal pilots de effectiviteit van vroegsignalering getest.
Uit de effectmeting van een pilot waarin met opvanguren werd gesignaleerd bleek dat ongeveer een kwart van de ouders die een signaal ontving
het voorschot kinderopvangtoeslag naar beneden bijstelde, ten opzichte
van 6% in de controlegroep (een vergelijkbare groep ouders die geen
signaal ontving). Dit laat zien dat vroegsignalering effectief kan zijn en dat
hiermee daadwerkelijk hoge terugvorderingen kunnen worden
voorkomen. Hoewel een deel van de ouders na het ontvangen van de
attentie hun gegevens controleren en aanpassen, zie ik wel nog steeds
ruimte voor verbetering. Een aanzienlijk deel van de ouders komt namelijk
nog niet in actie na het ontvangen van een attentie. De komende tijd zal
de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid samen met
Toeslagen onderzoeken hoe ze het aantal ouders dat actie onderneemt
naar aanleiding van de vroegsignalering kunnen vergroten.
De leden van de fractie van de CDA vragen of Toeslagen extra (telefonisch) contact opneemt met ouders als de ouders het voorschot niet
aanpassen. Zij vragen in hoeverre ouders actief worden benaderd. Dit jaar
heb ik een pilot uitgevoerd waarbij ouders die niet in actie komen na een
signaal, actief telefonisch werden benaderd. Van deze pilot zal een
effectmeting worden gemaakt. De resultaten hiervan zijn op dit moment
nog niet beschikbaar.
De leden van de fractie van de SP vragen of de maatregel voldoet aan alle
aspecten van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De
maatregel en de vroegsignalering voldoen aan de verschillende vereisten
van de AVG. De maatregel is rechtmatig omdat de gegevensverstrekking
volgt uit de wet, namelijk de Awir en omdat deze conform de vereisten
van de AVG is. De maatregel is behoorlijk en transparant nu deze een
wettelijke grondslag zal kennen. Zo is de regel voor iedereen inzichtelijk.
Daarbij is de maatregel ook noodzakelijk, omdat Toeslagen geen vroegsignalering kan aanbieden zonder deze gegevenslevering. Hierover is in een
eerder stadium ook advies aan de Autoriteit Persoonsgegevens gevraagd,
die hier geen opmerkingen bij had.12 De maatregel voldoet ook aan de
eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. De omvang van de inbreuk op
de persoonlijke levenssfeer die de structurele gegevenslevering veroorzaakt, staat naar het oordeel van het kabinet in verhouding tot het
oogmerk van het voorkomen en beperken van (problematische) toeslagschulden en eerbiediging van het doenvermogen van de ouder, te meer
nu die schulden de kwetsbare groepen (dat zijn in de regel de lagere
inkomensgroepen) het hardst treffen, terwijl het toeslagenstelsel erop is
gericht om juist hen te helpen om financieel rond te komen. De inbreuk is
ook beperkt tot de strikt noodzakelijke informatie. Dit is uitgebreider
toegelicht in de memorie van toelichting.13
De eis van de subsidiariteit houdt in dat er geen minder ingrijpend middel
beschikbaar moet zijn om hetzelfde doel te verwezenlijken. Naar het
oordeel van het kabinet is geen minder ingrijpend middel beschikbaar. De
twee alternatieven bereiken het gewenste doel onvoldoende. Het eerste
alternatief betreft dat de gegevens enkel desgevraagd geleverd worden
door de kinderopvangorganisatie. Het tweede alternatief betreft dat de
gegevens over het lopende jaar of over vorige jaren bij de ouder worden
opgevraagd. Bij het toepassen van deze alternatieven blijft er een te groot
12
13

Kamerstukken II 2020/21, 35 574, nr. 3 (bijlage).
Kamerstukken II 2021/22, 35 928, nr. 3, p. 14 & 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

14

risico op (hoge) terugvorderingen bestaan. Zo blijft bij een desgevraagde
levering (eerste alternatief) het risico bestaan dat onvoldoende of niet
tijdig gegevens uitgevraagd en geleverd worden. Op deze manier kan
vroegsignalering niet voor alle ouders beschikbaar gemaakt worden. Dit
vermindert het risico op (hoge) terugvorderingen onvoldoende. Het
uitvragen van de gegevens bij de ouders (tweede alternatief) sluit
onvoldoende aan bij het doenvermogen van de ouders. Ouders blijken
vaak wijzigingen niet tijdig en secuur door te geven, en kunnen niet altijd
een goede inschatting maken van het aantal opvanguren. Ook deze
methode helpt zo onvoldoende (hoge) terugvorderingen te voorkomen.
Tot slot wordt ook aan opslagbeperking gedaan. De gegevens uit de
maandelijkse leveringen worden niet langer dan noodzakelijk bewaard. Dit
is uitgebreider toegelicht in de memorie van toelichting.14
Het lid Omtzigt vraagt het kabinet hoe ervoor gezorgd wordt dat de
toeslaggerechtigde altijd op de hoogte gehouden wordt van het leveren
van gegevens van de kinderopvangorganisatie aan Toeslagen en ook
toestemming geeft voor de uitvraag van gegevens. Ouders worden
bewust niet standaard persoonlijk geïnformeerd en om toestemming
gevraagd voor de gegevenslevering. Het alternatief dat kinderopvangorganisaties hiervoor expliciet toestemming aan ouders vragen en dit
administreren, wordt als een te grote administratieve last gezien, voor
zowel ouders als kinderopvangorganisaties. Bovendien geldt dat voor de
doelgroep die het meest gebaat is bij de levering (ouders met een lager
doenvermogen) de kans juist groter is dat deze niet reageren op een
verzoek om toestemming om te leveren. Deze groep zou hoogstwaarschijnlijk geen baat hebben bij de maatregel als er alleen met
toestemming geleverd mag worden.
De ouder wordt wel geïnformeerd over de gegevenslevering indien
Toeslagen een (substantieel) verschil constateert tussen de door kinderopvangorganisaties geleverde gegevens en de gegevens die de ouder zelf
heeft doorgegeven. De ouder ontvangt dan een signaal van Toeslagen in
de kinderopvangtoeslag-app of per brief. Dit signaal bevat een verzoek
aan de ouder om de gegevens te controleren en waar nodig wijzigingen
door te geven. Ouders blijven zelf verantwoordelijk voor het controleren
van de juistheid van gegevens en het doorgeven van wijzigingen.
Toeslagen gebruikt de gegevens niet om het voorschot kinderopvangtoeslag eigenstandig aan te passen of stop te zetten.
In het kader van het vervolg van het verbetertraject kinderopvangtoeslag
kijk ik nog nader naar de mogelijkheid om alle ouders inzicht te geven in
de gegevens die Toeslagen ontvangt van kinderopvangorganisaties.
6. Delegatiebepaling ondersteuning toeslaggerechtigden
De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet toe te lichten hoe de
vergoeding van kosten voor privacybescherming die worden gemaakt
door partijen die kosteloos hulp bieden aan toeslaggerechtigden eruit ziet.
In dit kader vragen de leden van de fractie van het CDA aan wie de
middelen waarmee langs elektronische weg belastingaangifte kan worden
gedaan ter beschikking worden gesteld en of deze middelen vooraf ter
beschikking worden gesteld of dat de kosten voor die middelen achteraf
worden gedeclareerd.
De aanleiding voor de voorgestelde delegatiebepaling is gelegen in de
wens de aanschafkosten voor het inlogmiddel eHerkenning 3 (eH 3) te
vergoeden aan partijen die burgers kosteloos helpen met bijvoorbeeld het
14

Kamerstukken II 2021/22, 35 928, nr. 3, p. 15 & 16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

15

aanvragen van toeslagen en dat middel nodig hebben om namens de
burger in te kunnen loggen op de portalen van de Belastingdienst en
Toeslagen. De vergoeding zorgt ervoor dat die partijen zich niet
gedwongen hoeven te voelen de kosten voor eH 3 aan de burger door te
berekenen. Dit kan bijvoorbeeld ook helpen bij de uitvoering van de motie
Grinwis die onder andere oproept om, zolang het toeslagenstelsel bestaat,
een extra inspanning te leveren om het niet-gebruik door toeslaggerechtigden terug te dringen.15 Verder wordt eH3 door de markt aangeboden;
de Belastingdienst is dus niet degene die eH 3 ter beschikking stelt. Dat
heeft tot gevolg dat die partijen het inlogmiddel zelf moeten aanschaffen
bij één van de leveranciers van eH 3. De aanschafkosten kunnen op
verzoek en onder overlegging van een bewijs van aanschaf en betaling
achteraf worden vergoed.
De leden van de fractie van de PVV vragen of een kosteloos publiek
inlogmiddel wordt ontwikkeld en of een dergelijk middel op korte termijn
beschikbaar komt. Bij de behandeling van het wetsvoorstel Wet digitale
overheid is een motie van het voormalig lid Van der Molen aangenomen
waarin het kabinet wordt verzocht te onderzoeken hoe tot een publiek
middel kan worden gekomen.16 Mijn ambtgenoot van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft, mede namens mijn
ambtgenoot van het Ministerie van Financiën, in zijn brief van 14 juli 2021
aangegeven dat wordt gekeken of een dergelijk middel in de tweede helft
van 2022 beschikbaar kan worden gesteld.17
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de materie
waarop de voorgestelde delegatiebepaling ziet niet is ondergebracht in de
aangekondigde verzamelwet. Het is op voorhand niet te zeggen in welke
situaties het nodig is om een maatregel te codificeren die ter ondersteuning van toeslaggerechtigden dient. De praktijk is immers veranderlijk. Op die veranderlijkheid wil het kabinet wel snel en adequaat
kunnen reageren omdat dit in het belang van toeslaggerechtigden is.
Opname in een wet in formele zin zoals bedoelde verzamelwet beperkt de
mogelijkheid om snel op de actualiteit in te kunnen spelen, hetgeen dus
niet in het belang van toeslaggerechtigden is.18 Daar komt bij dat een
verzamelwet bezwaarlijk al op 1 januari 2022 in werking kan treden, terwijl
het per die datum wenselijk is dat bedoelde partijen op een voldoende
beveiligde manier persoonsgegevens van de burgers die zij kosteloos
helpen met de Belastingdienst kunnen delen. eH 3 is daarvoor nodig.
Daarom heeft het kabinet voor de voorgestelde delegatiebepaling
gekozen. Met deze keuze wordt inhoudelijk overigens aangesloten bij wat
in de fiscaliteit al enige tijd bestaat.19
7. Vereenvoudigen en verduidelijken systematiek
S&O-afdrachtvermindering
De leden van de fractie van het CDA vragen of ondernemers scherp
moeten zijn op de kosten en uren bij hun WBSO aanvraag, of dat er enige
ruimte bestaat. Het kan in de praktijk voor bepaalde ondernemers lastig
zijn om op het moment van de aanvraag het aantal S&O-uren in te
schatten. Dit is in de huidige regelgeving verwerkt doordat kan worden
volstaan met een schatting. Na afloop van het kalenderjaar moet de

15

Kamerstukken II 2021/22, 35 925, nr. 93.
Kamerstukken II 2020/21, 34 972, nr. 32.
17
Kamerstukken II 2020/21, 34 972, nr. 53, p. 4.
18
Zie ook onderdeel 6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting (Kamerstukken II
2020/21, 35 928, nr. 3, p. 16).
19
Artikel 62 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen in verbinding met artikel 20a van de
Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

16

ondernemer de daadwerkelijk gerealiseerde S&O-uren, kosten en
uitgaven doorgeven aan RVO. Met de voorgestelde wijziging kunnen
ondernemers hun inschatting gedurende het kalenderjaar bijstellen door
eventuele aanpassing van de verwachte S&O-uren op te voeren in een
volgende aanvraag. Dit maakt het mogelijk dat ondernemers beter kunnen
inspelen op nieuwe projecten en extra verwachte uren nog gedurende het
kalenderjaar kunnen opvoeren. De daarvoor nieuw afgegeven beschikking
kan direct de eerstvolgende kalendermaand in de loonaangifte verwerkt
worden. De WBSO project- en urenadministratie van de ondernemer kan
als hulpmiddel dienen bij het inzichtelijk maken van de gerealiseerde
S&O-uren.
8. Verrekenvolgorde bij CFC-maatregel
De leden van de fractie van D66 vragen of het klopt dat de CFC-maatregel
een tariefmaatregel is. De aanvullende CFC-maatregel is niet uitsluitend
een tariefmaatregel. Ook andere aspecten dan het van toepassing zijnde
tarief in de staat waar een gecontroleerd lichaam is gevestigd of de vaste
inrichting actief is spelen een rol bij de vraag of de CFC-maatregel van
toepassing is, zoals de vraag of dat lichaam of die vaste inrichting (CFC’s)
een wezenlijke economische activiteit uitoefent. Wel is het tarief van
belang om te bepalen of sprake is van een laagbelastende staat. Hiervan
is sprake indien een staat als zodanig wordt aangewezen bij ministeriële
regeling.20 Die aanwijzing geschiedt jaarlijks en omvat staten die of (i) een
nominaal winstbelastingtarief hebben dat lager is dan 9% of (ii) staan
opgenomen op de EU-lijst van niet-coöperatieve rechtsgebieden voor
belastingdoeleinden.
De leden van de fractie van D66 vragen of het klopt dat de verrekening
onbeperkt in de tijd kan worden voortgewenteld, en waarom. Bij
toepassing van de aanvullende CFC-maatregel in de vennootschapsbelasting kan het door de CFC werkelijk betaalde bedrag aan buitenlandse
winstbelasting onder voorwaarden worden verrekend. Indien dat bedrag
in een jaar niet volledig kan worden verrekend met de vennootschapsbelasting, kan het restant onbeperkt in de tijd worden voortgewenteld. Deze
mogelijkheid tot verrekening vormt een regeling ter voorkoming van
dubbele belasting en is een gevolg van de implementatie van de eerste
EU-richtlijn antibelastingontwijking (ATAD1) waarop de aanvullende
CFC-maatregel gebaseerd is. De onbeperkte voortwenteling van niet
verrekende buitenlandse winstbelasting vormt reeds een onderdeel van
de vennootschapsbelasting en is derhalve niet het gevolg van de
voorgestelde wijziging in de volgorde van verrekening die onderdeel
uitmaakt van dit wetsvoorstel.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de verplichte volgorde
er precies uit komt te zien en waar dit op is gebaseerd. De verplichte
volgorde die wordt voorgesteld ziet op situaties waarin een belastingplichtige meerdere CFC’s heeft waarop de aanvullende CFC-maatregel van
toepassing is en waarbij de som van de verminderingen per CFC groter is
dan het maximaal ingevolge de derde limiet te verrekenen bedrag
(kortgezegd de door de Nederlandse belastingplichtige in Nederland
verschuldigde vennootschapsbelasting). Het voorgestelde artikel 23e,
vierde lid (nieuw), van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet
Vpb 1969) introduceert daarom een verplichte volgorde van verrekening
in deze specifieke gevallen. De voorgestelde bepaling schrijft voor dat de
vermindering in aanmerking wordt genomen in toenemende grootte. Dit
betekent dat het kleinste bedrag aan verrekenbare buitenlandse winstbe20

Regeling laagbelastende staten en niet-coöperatieve rechtsgebieden voor belastingdoeleinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

17

lasting eerst wordt verrekend. Indien de verminderingen even groot zijn,
dan wordt van elk van de verminderingen een evenredig gedeelte in
aanmerking genomen. Deze methodiek sluit aan bij de volgorde van in
aanmerking te nemen verminderingen die is opgenomen in artikel 44a
van het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001. Voor de volledigheid
wordt opgemerkt dat de niet verrekenbare buitenlandse winstbelasting in
een bepaald jaar, op grond van het huidige artikel 23e, vierde lid, Wet Vpb
1969 (na vernummering: het vijfde lid van dat artikel), kan worden
overgebracht naar het volgende jaar.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of er alternatieven
mogelijk zijn voor de verplichte verrekeningsvolgorde. Een mogelijk
alternatief voor de voorgestelde regeling is een systeem waarin de
belastingplichtige zelf de verrekeningsvolgorde bepaalt. Voor dit
alternatief heeft het kabinet niet gekozen mede vanwege het feit dat dit
wetsvoorstel het mogelijk maakt om geheel geautomatiseerd de voort te
wentelen buitenlandse winstbelasting te berekenen. Ook draagt het
voorstel bij aan een eenduidige wijze van voorkoming van dubbele
belasting wat bijdraagt aan de uniformiteit van wet- en regelgeving.
Bovendien zou een vrije keuze van de belastingplichtige moeten leiden tot
aanpassingen in de systemen, waarbij een relevante overweging is dat de
ICT-capaciteit binnen de systemen van de vennootschapsbelasting en
dividendbelasting schaars is. De voorgestelde bepaling voorkomt
willekeur en zorgt voor eenheid van beleid en uitvoering in de Belastingdienst. Tevens leidt deze wijziging tot minder door de Belastingdienst af te
geven beschikkingen. Het opnemen van een verrekenvolgorde past ook
binnen de opzet van de CFC-regelgeving waarbij de keuze voor een
robuuste maatregel is gemaakt. Door de introductie van de verrekenvolgorde gaan in beginsel geen aanspraken op verrekening verloren.
9. Aanpassing verwerking negatieve btw-melding
De leden van de fractie van D66 vragen naar de aanleiding voor het
aanpassen van de verwerking van een negatieve btw-melding. De
aanleiding hiervoor is dat per 1 juli 2021 in de Wet op de omzetbelasting
1968 de toepassing van het éénloketsysteem is uitgebreid. Met dit
éénloketsysteem kunnen ondernemers de btw die zij verschuldigd worden
in verschillende lidstaten van de Europese Unie, aangeven en voldoen in
één lidstaat. In de aangifte voor het éénloketsysteem, de btw-melding, kan
de ondernemer nu ook correcties aangeven met betrekking tot een
vroeger belastingtijdvak, bijvoorbeeld vanwege teruggenomen goederen.
In bepaalde gevallen kan die btw-melding daardoor voor een tijdvak
negatief uitvallen voor de lidstaat waarvoor de correctie plaatsvindt. Voor
de afwikkeling door Nederland wordt de negatieve btw-melding automatisch aangemerkt als een verzoek om teruggaaf. Dit betekent dat er geen
separaat verzoek hoeft te worden ingediend.
10. Verduidelijken Wet op de belasting van personenauto’s en motorrijwielen in relatie tot gebruik van de weg
De leden van de fractie van D66 vragen of de verduidelijking dat de bpm is
bedoeld voor motorrijtuigen die gebruik kunnen en mogen maken van de
weg voorkomt dat het afschrijvingspercentage wordt overschat. Deze
leden vragen tevens of er kosten zijn verbonden aan het opstellen van een
taxatierapport en door wie deze worden gedragen. Deze leden vragen ook
of dit tot een uitvoeringsbesparing leidt, gezien de observatie van de Raad
voor de rechtspraak. De verduidelijking van de Wet BPM 1992 moet
inderdaad voorkomen dat het afschrijvingspercentage mede is gebaseerd
op schade als gevolg waarvan met het motorrijtuig geen gebruik kan of
mag worden gemaakt van de weg in Nederland. De belasting is immers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

18

bedoeld voor motorrijtuigen die gebruik kunnen en mogen maken van de
weg. Belastingplichtigen geven zelf een opdracht aan een taxateur voor
het opstellen van een taxatierapport. Deze kosten worden door belastingplichtige zelf gedragen. Het voorstel leidt niet tot een besparing van
uitvoeringscapaciteit, omdat immers moet worden gecontroleerd of in het
taxatierapport schade is opgenomen als gevolg waarvan geen gebruik
van de weg kan en mag worden gemaakt. Het is wel de verwachting dat
vanwege deze voorwaarde het fiscaal belang bij een taxatierapport
gemiddeld genomen lager is en bij effectief toezicht hierop het gebruik
van taxatierapporten minder wordt.
De leden van de fractie van het CDA vragen in hoeverre het aantal
juridische geschillen door deze maatregel vermindert, omdat een
motorrijtuig nog steeds schade kan hebben indien daarmee op de weg
kan en mag worden gereden. Het is inderdaad toegestaan een taxatierapport te gebruiken als een motorrijtuig meer dan normale gebruikssporen heeft, mits daarmee van de weg gebruik kan en mag worden
gemaakt. Het is ook mogelijk dat over die taxatierapporten juridische
procedures worden gevoerd. Daarbij zijn er twee relevante kanttekeningen
te maken. Allereerst is de impact van dergelijke (cosmetische) schade op
de waarde van het motorrijtuig over het algemeen kleiner dan (forse)
essentiële schade waardoor het verboden is van de weg gebruik te
maken. Als het fiscale belang kleiner is, is over het algemeen ook de
prikkel tot het voeren van juridische procedures kleiner. Daarnaast laat het
kabinet onderzoek doen naar de ontwikkeling van een normenkader. Het is
de bedoeling dat op basis van een eenvoudig normenkader de importeur
zelf forfaitair de waardevermindering kan bepalen van meer dan normale
(cosmetische) gebruikssporen. Door de branche, uitvoeringsorganisaties
en de rechterlijke macht een beter toetsingskader te bieden over hoe met
schade moet worden omgegaan, kan het karakter van de waardebepalingen minder arbitrair worden.
11. Verduidelijken samenloop nihiltarief en vrijstelling aardgas
De leden van de fractie van D66 vragen naar het nut en de noodzaak van
het bestaan van de vrijstelling voor aardgas dat niet wordt gebruikt als
brandstof of als additief of vulstof wordt gebruikt. Tevens vragen zij
waarom er een raffinaderijvrijstelling bestaat. Ook vragen de leden van de
fractie van D66 wat de budgettaire opbrengsten zijn wanneer deze
regelingen worden afgeschaft en hoeveel belastingplichtigen gebruik
maken van deze regelingen. Deze regelingen beogen dubbele heffing van
energiebelastingen te voorkomen en komen voort uit de systematiek die
door de Europese Richtlijn Energiebelastingen wordt voorgeschreven.21
Bij de eerstgenoemde regeling gaat het er om dat het aardgas opgaat in
een nieuw product. Dat product is vervolgens bij levering of verbruik
belast als het een brandstof is. Bij de raffinaderijvrijstelling gaat het om
het verbruik van aardgas of minerale oliën voor de vervaardiging van
aardgas en minerale oliën in dezelfde inrichting waarin dat aardgas of die
minerale oliën zijn ontstaan. Levering of verbruik van dit geproduceerde
energieproduct wordt later in de keten belast. Strikt genomen is er bij de
laatstgenoemde regeling geen sprake van een vrijstelling maar van
gebruik dat buiten de heffing valt. Het budgettaire beslag van deze
regelingen is niet beschikbaar, net als hoeveel belastingplichtigen gebruik
maken van deze regelingen. Belastingplichtigen hoeven namelijk via de
aangifte geen informatie aan te leveren over dit verbruik.

21

Richtl(n 2003/96/EG van de Raad van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten en elektriciteit (PbEU, L 283/51,
31 oktober 2003.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

19

12. Overig
De leden van de fractie van het CDA vragen in te gaan op de technische
aandachtspunten van de NOB bij de eigenwoningmaatregelen.
NOB vraag 12
De Orde vraagt naar de uitwerking van het voorbeeld in de memorie van
toelichting bij artikel 3.119a, tiende lid, Wet IB 2001 in de situatie dat de
partners uit elkaar gaan. Het genoemde voorbeeld ziet op de toepassing
van het voorgestelde artikel 3.119a, tiende lid, Wet IB 2001. In het
voorbeeld is aangegeven dat A en B gezamenlijk in de verhouding 50–50
een woning kopen van € 160.000 waarvoor zij gezamenlijk in dezelfde
verhouding een lening van € 60.000 zijn aangegaan. En dat A en B na de
toepassing van het genoemde tiende lid beiden een EWS hebben van
€ 30.000. Bij A resteert van de oorspronkelijke € 100.000 EWR dan nog
een bedrag van € 20.000. Stel dat A en B uit elkaar gaan en de eigen
woning verkopen voor een bedrag van € 220.000. Dan wordt op individueel niveau bepaald wat de gevolgen zijn voor de eigenwoningregeling.
Voor A en B geldt dat zij ieder hun deel van de woning verkopen voor
€ 110.000. Zij hebben beiden een EWS van € 30.000.22 Zij realiseren dan
ieder een EWR van € 80.000, ervan uitgaande dat de nog resterende EWR
van A van € 20.000 inmiddels door verloop van de 3-jaarstermijn is
vervallen. Voorgaande betekent dat als een van de voormalige partners
vervolgens zelf een nieuwe eigen woning zou kopen deze partner met de
eigen EWR (als de 3-jaarstermijn nog niet is verstreken) rekening moet
houden. Voor A en B geldt dan dat met een EWR van € 80.000 rekening
moet worden gehouden. Voorgaande laat zien dat op de toepassing van
artikel 3.119a, tiende lid, Wet IB 2001 na de eerdere toepassing niet wordt
teruggekomen. Dus ook niet bij een volgende gezamenlijke aankoop dan
wel bij het uit elkaar gaan van de partners. Op dat moment wordt op
individueel niveau de eigenwoningpositie vastgesteld en wordt indien
opnieuw sprake is van het met een partner gezamenlijk kopen en
financieren van een eigen woning artikel 3.119a, tiende lid, Wet IB 2001
waar nodig toegepast.
NOB vraag 13
De Orde vraagt in overweging te nemen de werking van het voorgestelde
artikel 3.119aa, zesde lid, Wet IB 2001 uit te breiden tot beperkte gemeenschappen van goederen. In de memorie van toelichting is aangegeven dat
de genoemde maatregel tot doel heeft de overgang van de EWR aan te
laten sluiten bij de civielrechtelijke en economische gerechtigdheid tot de
verkoopopbrengst die tot die EWR heeft geleid. Het is daarbij alleen nodig
om een regeling te treffen voor een zogenoemde pre-boedelmenging
EWR.23 Dit aangezien de verkoopopbrengst die ontstaat bij vervreemding
van een eigen woning die tot een huwelijksgemeenschap behoort al op
basis van de individuele gerechtigdheid tot die huwelijksgemeenschap tot
een EWR bij beide partners leidt. Voor wat betreft de pre-boedelmenging
EWR geldt dat een overgang van die EWR van de ene aan de andere
partner alleen aan de orde komt als er als gevolg van boedelmenging een
wijziging optreedt in de economische gerechtigdheid tot de verkoopopbrengst die geleid heeft tot de vaststelling van die EWR. Deze verkoopop22

Omdat dit voorbeeld enkel ziet op toepassing van de bijleenregeling, wordt hierbij geen
rekening gehouden met het overige eigenwoningverleden zoals een aflossingsstand en
resterende aftrektermijn.
23
Onder een pre-boedelmenging EWR wordt verstaan een EWR die is ontstaan vóór het huwelijk
of vóórdat boedelmenging als gevolg van het wijzigen van huwelijkse voorwaarden
plaatsvindt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

20

brengst kan vanwege voornoemde boedelmenging deels toekomen aan
de partner van degene bij wie een EWR is vastgesteld. Dat is aan de orde
bij het huwen in algehele gemeenschap van goederen, maar is niet aan de
orde bij het huwen in beperkte gemeenschap hetgeen sinds 1 januari 2018
de standaard is. Immers, als een partner een pre-boedelmenging EWR
heeft als gevolg van verkoop van een eigen woning dan blijft het hiermee
corresponderende geldbedrag bij huwelijk juist tot het vermogen van die
verkopende partner behoren en komt hiervan civielrechtelijk en economisch niets toe aan de partner waarmee men huwt. Er is dan geen reden
om de fiscale EWR toe te rekenen aan die partner. Ik zie dan ook geen
reden om de werking van artikel 3.119aa, zesde lid, Wet IB 2001 uit te
breiden.
NOB vraag 14
De Orde vraagt in overweging te nemen de werking van het voorgestelde
artikel 3.119aa, zesde lid, Wet IB 2001 uit te breiden tot andere verhoudingen dan 50–50 binnen een algehele gemeenschap van goederen. Bij
het aangaan van een algehele gemeenschap van goederen is voor de
eigenwoningregeling – net als het geval was bij de tot 2018 geldende
wettelijke gemeenschap van goederen – sprake van een verdeling van
50–50. Een algehele gemeenschap kent civielrechtelijk immers geen delen;
gedurende het bestaan van de gemeenschap zijn beide partners
gezamenlijk gerechtigd tot de gemeenschap als geheel. Partners kunnen
op grond van artikel 100, eerste lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
wel overeenkomen dat bij ontbinding van de gemeenschap een andere
verhouding dan een gelijk aandeel in de ontbonden gemeenschap van
toepassing zal zijn. Het voorgestelde artikel 3.119aa, zesde lid, Wet IB 2001
ziet echter op de verdeling van een EWR bij het aangaan van zo’n
gemeenschap. Op dat moment geldt, zoals hiervoor is aangegeven, dat er
civielrechtelijk alleen sprake is van een gezamenlijke gerechtigdheid tot de
gemeenschap als geheel en dat dit voor de eigenwoningregeling gezien
wordt als een 50–50 verhouding (ieder de onverdeelde helft). Er is daarom
geen aanleiding de toerekening op een andere wijze vorm te geven.
NOB vragen 15, 16 en 17
De Orde vraagt naar de uitwerking van het voorbeeld in de memorie van
toelichting bij artikel 3.119d, vierde lid, Wet IB 2001 in de situatie dat de
woning wordt vervreemd. Voorts vraagt de Orde of de aflossingsstand in
de nieuwe regeling gedeeltelijk overgaat op de andere partner. Het
genoemde voorbeeld ziet op de toepassing van het voorgestelde
artikel 3.119d, vierde lid, Wet IB 2001. In het voorbeeld is aangegeven dat
A en B gehuwd zijn in beperkte gemeenschap van goederen en
gezamenlijk een woning kopen van € 160.000 waarvoor zij gezamenlijk
een lening van € 80.000 zijn aangegaan met een aflostermijn van 200
maanden en een lening van € 80.000 met een aflostermijn van 360
maanden. A had een aflossingsstand van € 100.000 voor 200 maanden.
Na de toepassing van het genoemde vierde lid hebben A en B ieder een
EWS van € 40.000 met een termijn van 200 maanden en van € 40.000 met
een termijn van 360 maanden. Bij A resteert nog een aflossingsstand van
€ 20.000 voor 200 maanden. Voor € 40.000 is de aflossingsstand via de
gezamenlijke lening met B rechtstreeks door A ingezet en voor € 40.000 is
deze via de gezamenlijke lening met B indirect ingezet door A. Stel dat A
en B na vier jaar en twee maanden uit elkaar gaan en de eigen woning
verkopen. Dan wordt op individueel niveau bepaald wat de gevolgen zijn
voor de eigenwoningregeling. Zij hebben beiden een EWS van stel
€ 30.000 (omdat hier in de tussentijd annuïtair op is afgelost) met een
resterende looptijd van 150 maanden en van € 35.000 (omdat hier in de
tussentijd annuïtair op is afgelost) met een resterende looptijd van 310

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

21

maanden. Voor A geldt dan dat met een aflossingsstand van € 30.000
voor 150 maanden, een aflossingsstand van € 20.000 voor 200 maanden
en een aflossingsstand van € 35.000 voor 310 maanden rekening moet
worden gehouden. Voor B geldt dan dat met een aflossingsstand van
€ 30.000 voor 150 maanden en een aflossingsstand van € 35.000 voor 310
maanden rekening moet worden gehouden. Zoals uit voorgaande blijkt
gaat de aflossingsstand van A als zodanig nimmer over op B. Wel is het
kunnen afboeken van de aflossingsstand van A afhankelijk van de wijze
waarop A al dan niet gezamenlijk met B de woning financiert. Voor het
deel van de aflossingsstand van A waarvan de inzet plaatsvindt door
middel van een gezamenlijke lening met B, gaat de aflossingsstand van A
niet over op B, maar ondervindt B wel de effecten van de aanwezigheid
van de aflossingsstand bij A.24 Bij de gezamenlijke lening wordt dan
immers rekening gehouden met een kortere looptijd. Dit betekent ook
voor B dat die betreffende lening in kortere tijd dan de standaard 360
maanden moet worden afgelost en dat die kortere termijn bij een latere
vervreemding van de eigen woning door B ook relevant wordt voor de
vaststelling van een aflossingsstand bij B.
NOB vragen 18, 19 en 20
De Orde vraagt hoe de keuze van artikel 10bis.1, derde lid, derde zin, Wet
IB 2001 kenbaar moet worden gemaakt. Allereerst is de keuze van het
voorgestelde artikel 10.bis.1, derde lid, derde zin, Wet IB 2001 een
verplichte keuze die op het moment van aangaan van een lening binnen
de oversluitperiode van artikel 10bis.1, derde lid, tweede zin, Wet IB 2001
door de partners gemaakt moet worden. Het op dat moment achterwege
laten van een keuze en het al dan niet op een later moment alsnog maken
van een keuze is, anders dan de Orde veronderstelt, dus geen optie. Er
kan bij het aangaan van de lening door de partners gekozen worden voor
gezamenlijke toepassing van de oversluitregeling. Als de partners daar op
dat moment niet voor kiezen geldt de hoofdregel en is de oversluitregeling enkel van toepassing op de partner die de BEWS had waarop is
afgelost. Die keuze kan niet op een later moment worden gemaakt en ook
kan niet op die keuze worden teruggekomen. Immers, aan de keuze zijn
bepaalde onomkeerbare gevolgen verbonden. Bij de keuze voor gezamenlijke toepassing van de oversluitregeling heeft de partner die geen BEWS
had immers zelf een BEWS gekregen en is de ruimte voor een BEWS van
de partner die oorspronkelijk een BEWS had, lager geworden. Wordt die
keuze niet gemaakt dan kan de partner die geen BEWS had zijn EWS niet
later alsnog als BEWS aanmerken.
Voorgaande wordt aan de hand van een voorbeeld toegelicht. Stel A had
een BEWS van € 300.000 die volledig is afgelost. Binnen de oversluitperiode kopen en financieren A en B gezamenlijk een woning van € 400.000
met een aflossingsvrije lening van € 300.000 en een annuïtaire lening van
€ 100.000. A en B moeten op dat moment gezamenlijk de keuze maken of
zij gebruik willen maken van de mogelijkheid van artikel 10bis.1, derde lid,
derde zin, Wet IB 2001.
Situatie 1: A en B kiezen niet voor het gezamenlijk toepassen van de
oversluitregeling.
A kan tot een bedrag van maximaal € 300.000 onder het overgangsrecht
vallen. B valt hier niet onder. A en B hebben ieder een aflossingsvrije
schuld van € 150.000 en een annuïtaire schuld van € 50.000. Voor A wordt
zowel de aflossingsvrije schuld als de annuïtaire schuld en dus in totaal
€ 200.000 aangemerkt als BEWS. Voor B wordt de annuïtaire schuld van
24

Door rekening te moeten houden met de helft van de in te zetten aflossingsstand van A als
ware het zijn eigen aflossingsstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

22

€ 50.000 aangemerkt als EWS waarvoor B dus aan de aflossingseis moet
voldoen. De aflossingsvrije schuld van € 150.000 van B valt in box 3.
Situatie 2: A en B kiezen wel voor het gezamenlijk toepassen van de
oversluitregeling.
In dat geval maken A en B ieder naar rato van hun schuldaandeel in de
gezamenlijke schuld (50%) gebruik van het overgangsrecht. De BEWS van
A bedroeg € 300.000, zodat A en B ieder voor een bedrag van € 150.000
gebruikmaken van het overgangsrecht. Voor A wordt de aflossingsvrije
schuld van € 150.000 aangemerkt als BEWS. De annuïtaire schuld van
€ 50.000 wordt aangemerkt als EWS waarvoor A dus aan de aflossingseis
moet voldoen.25 Voor B geldt hetzelfde. Doordat hij voor een bedrag van
€ 150.000 gebruikmaakt van het overgangsrecht van A wordt ook zijn
aflossingsvrije schuld aangemerkt als BEWS. De annuïtaire schuld van
€ 50.000 blijft een EWS waarvoor B dus aan de aflossingseis moet
voldoen.
Het is niet nodig de keuze van de partners kenbaar te maken aan de
Belastingdienst, in de aangifte of anderszins. De keuze voor gezamenlijke
toepassing van de oversluitregeling van A en B blijkt in dit geval uit de
aangifte doordat de rente van de gehele schuld van A en B binnen de
eigenwoningregeling in aftrek wordt gebracht. Als voornoemde keuze niet
was gemaakt zou een deel van de schuld van B in box 3 vallen en zou dat
als zodanig uit de aangifte moeten blijken. Het door B aflossingsvrij
financieren – terwijl hij zelf geen recht had op toepassing van het
overgangsrecht – is een sterke indicatie dat A en B gebruik hebben
gemaakt van de mogelijkheid voor gezamenlijke toepassing van de
oversluitregeling. Dat neemt niet weg dat in deze situatie, maar ook en
vooral in situaties waarin een dergelijke indicatie ontbreekt het aan
belastingplichtigen is om aannemelijk te maken dat op het moment van
oversluiten gebruik is gemaakt van de mogelijkheid voor gezamenlijke
toepassing van de oversluitregeling. In de situatie die de Orde beschrijft
waarbij de partners ervoor kiezen om volledig annuïtair te financieren, zal
de keuze die de partners bij aangaan van de financiering hebben gemaakt
op andere wijze aannemelijk moeten kunnen worden gemaakt. Bijvoorbeeld aan de hand van stukken die met de hypotheekadviseur zijn
gewisseld ten tijde van het oversluiten. Als geheel niet aannemelijk kan
worden gemaakt welke keuze is gemaakt, zal de inspecteur ervan uit gaan
dat niet voor de mogelijkheid van gezamenlijke toepassing van de
oversluitregeling is gekozen en is de hoofdregel van toepassing.
NOB vraag 21
De Orde vraagt of het niet wenselijk is om ook de situatie waarin bij
overlijden nog géén sprake is van fiscaal partnerschap onder de voorgestelde regeling van artikel 10bis.1, zevende lid, Wet IB 2001 te brengen.
Zoals is aangeven in de memorie van toelichting is enkel de bedoeling
van de wijziging om van de bestaande regeling voor langstlevende fiscale
partners een zogenoemde kan-bepaling te maken, in plaats van het
verplicht moeten toepassen van het overgangsrecht BEWS van de
overleden fiscale partner. De huidige regeling is niet van toepassing in
een situatie waarin bij overlijden nog geen sprake is van fiscaal partnerschap. Om die reden past het niet om de nieuwe regeling wel van
toepassing te laten zijn op die situatie.

25

Omdat het eigenwoningverleden van de oorspronkelijke BEWS van € 300.000 voor de helft op
B is overgegaan en zowel A als B voor een bedrag van € 150.000 met de resterende looptijd
van die oorspronkelijke BEWS rekening moet houden, is voor A de toepassing van
artikel 3.119a, zevende lid, Wet IB 2001 bij de EWS van € 50.000 niet aan de orde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

23

De leden van de fractie van de VVD vragen of er kan worden voorzien in
een aantal voorbeelden met betrekking tot de uitbreiding van het begrip
vaste inrichting in de Wet bronbelasting 2021 opgenomen in de nota van
wijziging. De maatregel regelt dat in Nederland gelegen onroerende
zaken, alsmede rechten die daarmee samenhangen, bepaalde rechten op
aandelen in de winst, specifieke schuldvorderingen op in Nederlandse
gevestigde vennootschappen en specifieke werkzaamheden (Nederlandse
bronnen) tevens als vaste inrichting worden aangemerkt voor toepassing
van de bronbelasting. Voor alle genoemde Nederlandse bronnen geldt dat
er zich in theorie een situatie kan voordoen dat er een vaste inrichting
ontstaat, met als resultaat heffing van bronbelasting voor zover de
betaalde renten of royalty’s kunnen worden toegerekend aan deze
bronnen. Het meest in het oog springende voorbeeld dat ook in de praktijk
het meeste voor kan komen is echter het voorbeeld dat ook is gegeven in
de toelichting in de nota van wijziging op het wetsvoorstel Overige fiscale
maatregelen 2022.26 Dit voorbeeld ziet op in Nederland gelegen onroerende zaken en wordt hierna opnieuw uitgewerkt. Voor de overige
bronnen is de verwachting dat dit niet of nauwelijks zal voorkomen.
Voorbeeld

Lichaam Y, gevestigd in land A, bezit onroerende zaken (vastgoed)
gelegen in Nederland. Lichaam Y is voor de voordelen uit dit vastgoed als
buitenlandse belastingplichtige aan vennootschapsbelasting onderworpen op basis van artikel 17, derde lid, onderdeel a, juncto artikel 17a,
onderdeel a, Wet Vpb 1969. Lichaam Y wordt door de 100% aandeelhouder X, gevestigd in een laagbelastende jurisdictie (land B), gefinancierd met een schuld. Omdat lichaam Y geen materiële aanwezigheid
heeft in land A wordt de betaalde rente op de schuld toegerekend aan de
vaste inrichting in Nederland. Hierdoor kan deze betaalde rente in aftrek
worden gebracht van het Nederlandse inkomen van lichaam Y. Op basis
van artikel 3.1, onderdeel a, juncto artikel 3.3, eerste lid, onderdeel b, van
de Wet bronbelasting 2021 zijn de vergoedingen (de renten) door een niet
in Nederland gevestigde inhoudingsplichtige voor zover de met de
vergoedingen (de renten) corresponderende lasten worden toegerekend
aan een vaste inrichting in Nederland onderworpen aan bronbelasting.
Voor de toepassing van de huidige Wet bronbelasting 2021 valt Nederlands vastgoed echter niet onder dit begrip vaste inrichting in Nederland.
Nederland kan dus geen bronbelasting heffen over de renten die Y betaalt
aan X op basis van de huidige wet.

26

Kamerstukken II 2021/22, 35 928.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

24

Als gevolg van de in de nota van wijziging voorgestelde uitbreiding van
het begrip vaste inrichting voor toepassing van de bronbelasting naar
onder andere in Nederland gelegen onroerende zaken, zal in dit voorbeeld
bronbelasting worden geheven over de rentebetaling.
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 928, nr. 6

25