Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

24 095

Frequentiebeleid

Nr. 287

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2011
In december 2010 heb ik u mijn Strategische Nota Mobiele Communicatie
aangeboden1. In die nota heb ik mijn besluit toegelicht om de 800
MHz-band beschikbaar te stellen voor elektronische communicatie, om zo
meer ruimte te creëren voor innovatieve mobiele breedbanddiensten.
Ik heb in de begeleidende brief bij de Strategische Nota aangegeven dat
het beschikbaar stellen van 800 MHz-spectrum voor mobiel breedband
een aantal overgangsproblemen met zich meebrengt. Uw Kamer heeft
hier ook meerdere keren aandacht voor gevraagd. Over de aanpak van
deze overgangsproblemen heb ik in de afgelopen maanden intensief en
constructief overleg gevoerd met de betrokken marktpartijen. Het streven
was om oplossingen te vinden die recht doen aan de belangen van
consumenten, huidige en toekomstige gebruikers van 800 MHz-spectrum
en andere telecomaanbieders. Dat is gelukt.
Kabelexploitanten en mobiele telecomaanbieders hebben afspraken
gemaakt om te voorkomen dat consumenten verstoring van de dienstverlening via de kabel ervaren. Ik zal in de 800 MHz-vergunningen bepalingen
opnemen waarmee storing op kabeldienstverlening en andere telecomdiensten kan worden aangepakt. Daarmee kan mobiel breedband in de
800 MHz-band geïntroduceerd worden zonder dat andere telecomdienstverlening daaronder hoeft te lijden.
Verder heb ik met de huidige gebruikers van de 800 MHz-band
(KPN/Digitenne, Publieke Omroep en draadloze microfoons) afspraken
gemaakt over het verhuizen naar andere frequentieruimte, waardoor ook
deze dienstverlening voortgezet kan worden.

1

TK 2010–2011, 24 095, nr. 264.

kst-24095-287
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De uitkomsten van dit traject nemen de belemmeringen weg voor snelle
ingebruikname van de 800 MHz-band. Ik zal de 800 MHz-band daarom per
1 januari 2013 beschikbaar stellen voor mobiel breedband. Dit besluit
maakt een spoedige introductie van innovatieve mobiele breedbanddiensten in Nederland mogelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 095, nr. 287

1

In deze brief informeer ik u over de aanpak van de overgangsproblematiek. Daarmee geef ik ook invulling aan de motie Schaart/Verburg over
voorkoming van storing op de kabeldienstverlening1.
Storing op kabelapparatuur en Digitenne
Als gevolg van het gebruik van de 800 MHz-band voor elektronische
communicatiediensten kan in sommige gevallen storing ontstaan op
consumentenapparatuur die wordt gebruikt voor dienstverlening via de
coax-kabel. Uw Kamer heeft mij door de motie Schaart/Verburg opgeroepen te bevorderen dat kabelexploitanten en mobiele telecomaanbieders
vóór 1 juli tot afspraken zouden komen om deze storingsproblematiek aan
te pakken, en in de 800 MHz-vergunningen een bepaling op te nemen
waarmee ik aanwijzingen kan geven aan vergunninghouders om storing
op consumentenapparatuur voor kabeldiensten te voorkomen en van deze
bepaling gebruik te maken als consumenten, ondanks de afspraken tussen
marktpartijen, geen passende oplossing geboden wordt voor eventuele
storingsproblematiek.
Ik kan u melden dat ik volledig invulling kan geven aan deze motie.
Op 27 juni jl. hebben kabelexploitanten (UPC, Ziggo en NLkabel) en de
huidige vergunninghouders van spectrum voor mobiele communicatie
(KPN, Vodafone, T-Mobile, Tele2 en Ziggo4) een overeenkomst getekend
waarin zij afspraken maken over de aanpak van storingsproblematiek bij
klanten van kabelexploitanten. De overheid is geen partij bij deze
overeenkomst, maar ik heb, zoals uw Kamer en ook de betrokken
marktpartijen van mij gevraagd hebben, wel een regierol gespeeld bij het
tot stand komen van de afspraken.
In hoofdlijnen voorzien de afspraken erin dat zowel kabelexploitanten als
mobiele telecomaanbieders een aantal voorzorgsmaatregelen nemen om
de kans op storing te verminderen, en dat mobiele telecomaanbieders
eerstverantwoordelijk zijn voor het oplossen van storingsgevallen die
desondanks ontstaan. Als voorzorgsmaatregelen zullen partijen onder
andere hun klanten voorlichten over het voorkomen van storing, de
verspreiding van storingsbestendige apparatuur bevorderen, ervoor
zorgen dat het aantal analoge zenders in de storingsgevoelige kanalen
niet toeneemt (kabelexploitanten) en, waar nodig en mogelijk, oplossingen zoeken in het gebruik van o.a. WiFi (mobiele telecomaanbieders).
Van consumenten wordt verwacht dat zij voldoende storingsbestendige
kabels gebruiken. Kabelexploitanten en mobiele telecomaanbieders geven
een onafhankelijke derde partij opdracht om de afspraken te beheren en
de afhandeling van individuele storingsgevallen te coördineren.
Om ervoor te zorgen dat alle potentiële geïnteresseerden in de veiling van
het 800 MHz-spectrum kunnen beschikken over de relevante informatie,
zijn de betrokken marktpartijen overeengekomen dat de overeenkomst
tussen kabelexploitanten en mobiele telecomaanbieders openbaar
gemaakt wordt. Ook eventuele nieuwe mobiele telecomaanbieders, die nu
nog geen partij zijn, kunnen toetreden tot de overeenkomst. Voor de
goede orde merk ik op dat deze privaatrechtelijke overeenkomst de taken
en verantwoordelijkheden van onder meer de toezichthouder Agentschap
Telecom volledig onverlet laat.

1

TK 2010–2011, 32 549, nr. 27.

Ik ben blij met de constructieve opstelling van kabelexploitanten en
mobiele telecomaanbieders en hun bereidheid om te komen tot
afspraken, en denk dat zij met deze afspraken een aanpak van de
kabelstoringsproblematiek hebben gevonden die in ieders belang is. De
consument is erbij gebaat omdat hij kan profiteren van nieuwe innovatieve breedbanddiensten én tegelijkertijd kan blijven beschikken over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 095, nr. 287

2

hoogwaardige kabeldienstverlening. Kabelexploitanten en mobiele
telecomaanbieders zijn erbij gebaat omdat zij met deze afspraken hun
huidige en toekomstige dienstverlening tegen de bekende hoge kwaliteit
kunnen aanbieden. En de overheid is erbij gebaat omdat met deze private
afspraken een fijnmazige aanpak van de problematiek bereikt wordt.
Ik zal er zelf zorg voor dragen dat, conform de motie Schaart/Verburg, in
de vergunningen voor de 800 MHz-band een bepaling wordt opgenomen
waarmee ik mobiele telecomaanbieders verplichtingen op kan leggen,
bijvoorbeeld als blijkt dat partijen er ondanks de private afspraken niet in
slagen de problematiek op een goede en tijdige manier op te lossen.
In diezelfde 800 MHz-vergunning zal ik ook een bepaling opnemen die
vergunninghouders verplicht om te voorkomen dat storing ontstaat op
diensten die gebruik maken van aangrenzend spectrum. Met deze
bepaling worden 800 MHz-vergunninghouders verantwoordelijk voor het
voorkomen van «gaten» in de dekking van de netwerken van Digitenne en
de Publieke Omroep als gevolg van het gebruik van 800 MHz-zendmasten.
Daarnaast kan het nodig zijn een deel van de Digitenne-antennes te
vervangen om te voorkomen dat storing ontstaat. KPN onderzoekt in
hoeverre dit nodig is en hoe dat aangepakt kan worden.
Verhuizen huidige gebruikers 800 MHz-band
Om de 800 MHz-band beschikbaar te stellen, moeten de huidige gebruikers van dit spectrum «verhuizen» naar andere frequentiebanden.
Een aanzienlijk deel van de 800 MHz-band is tot 2017 vergund aan
KPN/Digitenne en de Publieke Omroep (NPO) voor digitale ethertelevisie
op basis van DVB-T-techniek. Om het beschikbaar stellen van de 800
MHz-band voor mobiel breedband mogelijk te maken, is een vergunningwijziging nodig en moeten Digitenne en NPO verhuizen naar andere
frequenties. Afgelopen week heb ik met KPN en NPO een overeenkomst
getekend waarmee afspraken vastgelegd zijn over alternatieve frequentieruimte en nadeelcompensatie voor de kosten die zij maken als gevolg van
deze verhuizing. De uitgangspunten van de overeenkomst zijn dat
KPN/Digitenne en NPO hun huidige dienstverlening voort kunnen zetten
en dat de nadeelcompensatie sober is, zodat alleen de noodzakelijkerwijs
uit de verhuizing voortkomende kosten gecompenseerd worden. Een
onafhankelijke financieel expert zal een controleverklaring over de
eindafrekening afgeven. Voor de te betalen nadeelcompensatie heb ik een
voorziening getroffen op mijn begroting.
De overeenkomst met KPN is een uitwerking van het Uitgangspuntenakkoord, dat ik in december 2010 met KPN heb getekend en waarover ik uw
Kamer destijds geïnformeerd heb1. De gewijzigde DVB-T-vergunningen
zijn inmiddels opgesteld en het Wijzigingsbesluit zal in de Staatscourant
worden gepubliceerd. Op basis van de overeenkomst moet KPN ervoor
zorgen dat Digitenne en NPO per 1 januari 2013 geen gebruik meer maken
van de 800 MHz-band. De huidige dienstverlening wordt voortgezet via de
nieuwe frequenties.

1
2

TK 2010–2011, 24 095, nr. 264.
TK 2010–2011, 24 095, nr. 44.

In mijn brief van 27 april 20112 heb ik uw Kamer al geïnformeerd over de
afspraken die ik heb gemaakt met vertegenwoordigers van de gebruikers
van draadloze microfoons (de PMSE-sector, Programme Making and
Special Events), die op dit moment nog vergunningvrij gebruik maken van
de 800 MHz-band. Met de sector is afgesproken dat zij vervangende
frequentieruimte krijgen om de dienstverlening voort te zetten en dat zij
tot 2015 gebruik mogen blijven maken van de 800 MHz-band, op
voorwaarde dat zij geen storing veroorzaken op de mobiele communicatienet-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 095, nr. 287

3

werken van de primaire gebruikers, de mobiele telecomaanbieders.
Ingebruikname 800 MHz-band in 2013
Met bovenstaande aanpak van de overgangsproblematiek zijn de laatste
horden weggenomen om tegemoet te komen aan de wens van uw Kamer
om het 800 MHz-spectrum zo snel mogelijk in gebruik te nemen voor
mobiel breedband. Met de ingebruikname per 1 januari 2013 loopt
Nederland goed in de pas met de overige EU-landen. Zoals ik uw Kamer
in mijn brief van december 2010 al heb toegezegd, zal het 800 MHz-spectrum in 2012 gelijktijdig met het 900 en 1800 MHz-spectrum geveild
worden.
De tijd tussen nu en de daadwerkelijke ingebruikname van de 800
MHz-band voor mobiel breedband wordt gebruikt voor de praktische
uitwerking van de afspraken over aanpak van de overgangsproblemen. Ik
zal daarbij uiteraard de vinger aan de pols houden.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 24 095, nr. 287

4