Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2938

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 oktober 2020
Hierbij bied ik u de achtste editie aan van het door de Europese
Commissie (Commissie) jaarlijks gepubliceerde Europees Justitie
Scorebord (EJS), het EJS 2020 (COM (2020) 198/2)1. Het oordeel van de
regering ten aanzien van proportionaliteit en subsidiariteit is ook dit jaar
positief.
Het EJS is een informatief instrument bestaande uit gegevens over de
efficiëntie, kwaliteit en onafhankelijkheid van de rechtsstelsels in alle
EU-lidstaten. De gegevens kunnen dienen als hulpmiddel voor een lidstaat
bij het constateren van tekortkomingen van het eigen stelsel, mogelijkheden tot verbeteringen en het herkennen van best practices in andere
lidstaten. Het EJS is door de onderlinge verschillen in rechtssystemen
beperkt geschikt om lidstaten te vergelijken. Het hebben van een goed
functionerende rechtstelsel is niet alleen een waarde op zichzelf, maar het
is ook van belang voor het goed functioneren van de Europese markt.
Burgers en bedrijfsleven zullen met meer vertrouwen in de markt
handelen als in de lidstaten sprake is van een goed en onafhankelijk
functionerend rechtsstelsel.
Voor de totstandkoming van het EJS 2019 heeft de Commissie, evenals in
eerdere Edities, gebruik gemaakt van data van onder andere de
Commission for the Efficiency of Justice van de Raad van Europa (CEPEJ),
het European Network of Councils for the Judiciary (ENCJ), het Network
of the Presidents of the Supreme Judicial Courts of the EU (NPSJC), de
Association of the Councils of State and Supreme Jurisdictions of the EU
(ACA-Europe), Eurostat en het World Economic Forum (WEF). Ook heeft
de Commissie weer experts uit de lidstaten – veelal vertegenwoordigers
van ministeries van Justitie en Raden voor de rechtspraak – geraadpleegd.

1

kst-22112-2938
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2938

1

De achtste editie laat ten opzichte van de vorige edities weinig veranderingen zien in de gebruikte indicatoren. Alleen op het gebied van het
openbaar ministerie (OM) zijn er indicatoren toegevoegd. Ik zal verder op
in de brief in gaan op een van de nieuwe indicatoren.
In het rapport worden de rechtsstelsels beoordeeld aan de hand van
efficiëntie, kwaliteit en onafhankelijkheid. Ook dit jaar laat het EJS over
het algemeen een positief beeld zien van het Nederlandse rechtsstelsel.
Met betrekking tot de efficiëntie van de rechtspraak is het beeld voor
Nederland vrij constant de afgelopen jaren en onverminderd positief. Het
aantal inkomende en afgehandelde zaken vertoont relatief weinig
verandering. In de belichte periode, 2012–2018, laat Nederland een lichte
daling in het aantal zaken zien. Met betrekking tot de doorlooptijden
behoort Nederland tot de lidstaten waar zaken relatief snel worden
afgehandeld.
Op het terrein van kwaliteit is aandacht geschonken aan de digitale
toegankelijkheid van de uitspraken. Nederland heeft hier nog mogelijkheden voor verbetering. In het kader van het prijsakkoord 2020–2022 zijn
afspraken gemaakt over het verhogen van de publicatiegraad. De
beperking in de openbaarheid van zittingen ten tijde van de coronacrisis
onderstreept het belang van zoveel mogelijk digitaal toegankelijke
uitspraken. De Raad voor de rechtspraak onderzoekt momenteel hoe met
toepassing van nieuwe technologische mogelijkheden de digitale
toegankelijkheid van uitspraken verder kan worden verbeterd.
Ook worden de uitgaven van de lidstaten ten behoeve van de financiering
van de rechtspraak weergeven. Nederland geeft per hoofd van de
bevolking relatief veel uit en in relatie tot het bruto nationaal product zijn
de uitgaven min of meer van hetzelfde niveau als vergelijkbare lidstaten.
Ook dit jaar wordt aandacht besteed aan de structurele en gepercipieerde
onafhankelijkheid van de rechtspraak onder burgers en bedrijven. In
Nederland is dit vertrouwen onverminderd hoog. In 2020 is zelfs sprake
van een lichte stijging; 80% van de burgers geven aan veel vertrouwen te
hebben in de onafhankelijkheid van de rechter. De data van het World
Economic Forum bevestigen dit beeld.
Wat betreft de structurele onafhankelijkheid van de rechterlijke macht,
behoort Nederland tot de landen waar het opleggen van tuchtrechtelijke
maatregelen geheel bij de rechterlijke macht belegd is. De uitvoerende
macht heeft hier geen invloed op.
De nieuwe indicatoren zien op de waarborgen voor onafhankelijkheid
relaterend aan het OM. In een van de tabellen wordt weergegeven dat
Nederland behoort tot het zevental landen waarin de Minister van justitie,
naast de procureur-generaal, aanwijzingen kan geven aan een officier van
justitie in een specifieke zaak. Evenals in de zes andere landen is dit aan
strikte voorwaarden gebonden.
Het is goed om te zien dat de weergave van Nederland in het scoreboard
evenals in de voorgaande jaren als positief kan worden beschouwd. Zoals
eerder met uw Kamer besproken, maak ik mij wel ernstige zorgen over de
situatie in sommige andere lidstaten met betrekking tot de rechtsstaat.
Mijn zorgen worden ook bevestigd door het recent gepubliceerde eerste
jaarrapport van de Europese Commissie over de rechtsstaat in de Unie en
haar lidstaten. Dit rapport zal u binnenkort worden aangeboden door het
kabinet voorzien van een reactie. Het Duits Voorzitterschap heeft laten
weten voor de JBZ-Raad van december een bespreking van de justitiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2938

2

aspecten van rechtsstatelijkheid te voorzien, waarbij zowel het EJS als ook
het nieuwe jaarrapport over de rechtsstaat in de EU aan bod kunnen
komen.
Dit biedt mij nogmaals de mogelijkheid om mijn zorgen onder de
aandacht te brengen.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2938

3