Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 977

Evaluatie Wet toezicht accountantsorganisaties
(Wta)

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2014
Tijdens de procedurevergadering van de commissie Financiën op 21 mei
jl. heeft de commissie mij verzocht de Kamer te informeren over de opzet
van de evaluatie van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta). In
deze brief verschaf ik u de gevraagde informatie.
In het Algemeen Overleg op 14 mei jl. heb ik aangegeven de oorspronkelijk in 2015 geplande evaluatie van de Wta naar voren te halen, zodat we
de resultaten hiervan kunnen betrekken in het wetgevingstraject voor de
implementatie van de Europese wet- en regelgeving. De implementatie
van deze op 27 mei jl. in het Officiële Publicatieblad van de EU verschenen
regelgeving moet overigens op 17 juni 2016 zijn voltooid.
Na een aanbesteding is de opdracht voor het uitvoeren van de evaluatie
verstrekt aan de Erasmus Universiteit Rotterdam/Erasmus School of Law
(ESL). In de bijlage bij deze brief treft u de onderzoeksopzet aan, zodat u
een beeld krijgt van hetgeen onderzocht zal worden. Het onderzoek valt
uiteen in drie delen, te weten een literatuurstudie, diepteinterviews en een
breed uit te zetten online survey onder de diverse stakeholders.
De evaluatie ziet in brede zin op de in de Wta neergelegde eisen aan de
uitvoering van de accountantscontrole en de doeltreffendheid van het
toezicht hierop. Daarbij zal in ieder geval aandacht worden besteed aan
een aantal onderwerpen die ook ter sprake kwamen in het Algemeen
Overleg op 14 mei jl., zoals de vraag of meer organisaties moeten worden
aangewezen als organisatie van openbaar belang (OOB), de toereikendheid van de huidige in de Wta opgenomen kwaliteitseisen waaronder
de scheiding van controle en advies, de interne governance, externe
governance (opdrachtgever niet langer de raad van bestuur) en de
verlenging van verjaringstermijnen in het tuchtrecht.

kst-33977-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 977, nr. 1

1

Indien u naar aanleiding van bijgaande onderzoeksopzet nog behoefte
heeft aan het meegeven van aan de Wta gerelateerde punten, verneem ik
dat graag zo spoedig mogelijk en bij voorkeur 13 juni a.s. Dit gelet op het
feit dat het onderzoeksteam de door stakeholders in te vullen survey zo
snel mogelijk wil uitsturen.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 977, nr. 1

2

Bijlage

Onderzoeksopzet
Achtergrond
Op 1 oktober 2006 is de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) in
werking getreden. Hierin is een wettelijke plicht tot evaluatie binnen vijf
jaar na inwerkingtreding opgenomen. Bij de uitvoering van deze evaluatie
zal moeten worden vastgesteld of en in hoeverre de wet doeltreffend is en
of en in hoeverre het functioneren van de Autoriteit Financiële markten
(AFM) bij de uitvoering van de Wta op een doeltreffende en doelmatige
wijze heeft plaatsgevonden. Hierbij dient het doel van de wet als
uitgangspunt.
In de Wta werd onder meer onafhankelijk publiek toezicht door de AFM op
het handelen van de accountant geïntroduceerd. De AFM houdt toezicht
op de naleving van de normen uit de Wta door accountantsorganisaties
en externe accountants die wettelijke controles verrichten. Het toezicht is
dus beperkt tot wettelijke controles.
Het publieke toezicht wordt gecombineerd met een systeem van zelfregulering van en door de beroepsgroep, georganiseerd in de Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) en de Samenwerkende
Registeraccountants en Accountants-Administratieconsulenten (SRA). Er
is gezocht naar een evenwichtige balans tussen overheidstoezicht en
zelfregulering.
De Wta beoogt bij te dragen aan het herstel van het vertrouwen in de
functie van de accountant. Immers de kernfunctie van de accountant is het
toevoegen van zekerheid in het maatschappelijk verkeer en deze functie
verliest haar waarde door het wegvallen van het in de accountantsverklaring gestelde vertrouwen.
Evaluatie wet en toezicht
Ten eerste dient de doeltreffendheid van de wet en de effecten hiervan in
de praktijk gemeten te worden. De Wta beoogt bij te dragen aan het
herstel van het vertrouwen in de functie van de accountant. Immers de
kernfunctie van de accountant is het toevoegen van zekerheid in het
maatschappelijk verkeer en deze functie verliest haar waarde door het
wegvallen van het in de accountantsverklaring gestelde vertrouwen.
Ten tweede dient de evaluatie zich te richten op de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het toezicht. Dit toezicht valt uiteen in het publieke
toezicht door de AFM (preventief toezicht in de vorm van vergunningverlening en doorlopend toezicht) en zelfregulering door de NBA (waarbij de
NBA in ieder geval een regelgevende bevoegdheid heeft en de AFM in
haar toezicht gebruik maakt van door de NBA en de SRA gehanteerde
stelsels van kwaliteitsbeheersing). Vraag is of deze toezichtsystematiek
doeltreffend is.
Het evaluatieonderzoek valt uiteen in drie delen, te weten een literatuurstudie, diepteinterviews en een online survey.
Bij de evaluatie te betrekken stakeholders
De survey wordt uitgezet onder een brede groep stakeholders, die onder
te verdelen zijn in de hiernavolgende subgroepen. Ook worden uit de
verschillende subgroepen stakeholders uitgenodigd voor een diepteinterview:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 977, nr. 1

3

•

•
•

•
•
•

partijen met regelgevende bevoegdheden, zoals Ministerie van
Veiligheid en Justitie (als BW-wetgever), Commissie Eindtermen
Accountantsopleiding (CEA), Raad voor de Jaarverslaggeving, de
Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) als opsteller
van beroepsregelgeving;
producenten: zoals NBA, SRA, (representatieve afspiegeling van)
accountantsorganisaties en diens adviseurs;
gebruikers: zoals Vereniging van effectenbezitters, Eumedion,
Vereniging Effecten Uitgevende Ondernemingen, VNO/NCW, MKB
Nederland, DNB en controlecliënten;
toezicht en toetsing, zoals AFM, NBA, SRA en Accountantskamer;
politiek: leden Commissie Financiën;
wetenschap.

Onderzoeksvragen
De ESL is inmiddels vergevorderd met het opstellen van de online survey.
De onderwerpen waarover vragen worden gesteld in de survey zullen
verder uitgediept worden in de te houden interviews. In de survey worden
in ieder geval vragen opgenomen ten aanzien van:
• reikwijdte van de definities van wettelijke controle en organisaties van
openbaar belang;
• het vertrouwen in de controlerende accountant;
• effecten van de introductie van de Wta;
• in hoeverre de navolgende eisen een bijdrage hebben geleverd aan de
kwaliteit van de accountantscontrole: vergunningenstelsel, zorgplicht
van accountantsorganisatie voor externe accountants, organisatorische eisen, extra eisen aangaande organisaties van openbaar belang,
scheiding controle en advies
• het toezichtsinstrumentarium van de AFM
• bepalingen in Wta omtrent nationale en internationale samenwerking
• beroepsregelgeving
• tuchtrecht (waaronder verlenging van de verjaringstermijn)
• governance
• welke overige verbeterpunten van de Wta de stakeholders zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 977, nr. 1

4