Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 203

Wijziging van het voordeel uit sparen en
beleggen als bedoeld in artikel 5.2 van de Wet
inkomstenbelasting 2001 over de kalenderjaren
2017 tot met 2022 door het lager vaststellen
van het voordeel in gevallen waarin dat nodig is
om het voordeel in overeenstemming te brengen
met de uitspraak van de Hoge Raad van
24 december 2021 (Wet rechtsherstel box 3)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 3 oktober 2022
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen tijdig en
genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid
I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wet rechtsherstel box 3. Deze leden onderschrijven het belang om snel en
nauwkeurig rechtsherstel te bieden aan hen die daarop recht hebben.
Deze leden hebben wel nog enkele vragen. Tevens merken deze leden op
dat zij de vragen die zij hebben gesteld bij de inbreng voor de Overbruggingswet box 3 en die ook voor deze wet van toepassing zijn niet
nogmaals hebben gesteld, maar dat de vragen van de leden van de
D66-fractie ook voor het onderhavige wetsvoorstel van toepassing zijn
daar waar dezelfde toelichting is gehanteerd.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de Wet
rechtsherstel box 3. De leden van de CDA-fractie steunen het voornemen
om het beleidsbesluit over rechtsherstel box 3 vast te leggen in
wetgeving. Deze leden hebben nog enkele vragen over het wetsvoorstel
en over het op Prinsjesdag bekendgemaakte besluit om geen rechtsherstel te bieden aan niet-bezwaarmakers.

kst-36203-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

1

De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nader kan ingaan op de
juridische houdbaarheid van het ingediende wetsvoorstel en of het
ingediende wetsvoorstel helemaal in lijn is met het Kerstarrest, zodat
nieuwe procedures worden voorkomen. Deze leden vragen tevens of er al
bezwaren zijn binnengekomen tegen beschikkingen die zien op het
rechtsherstel, bijvoorbeeld omdat een belastingplichtige het niet eens is
met de omvang van het rechtsherstel. De leden van de CDA-fractie vragen
hoe de Belastingdienst, indien dit het geval is, met dergelijke bezwaren
omgaat.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
dat een onderscheid maakt tussen mensen die bezwaar hebben gemaakt
en mensen die dat niet hebben gedaan, terwijl zij verder in mogelijk exact
dezelfde situatie zitten. Dat de regering ervoor kiest om gelijke gevallen
ongelijk te behandelen, komt het beeld over de politiek in de ogen van
deze leden niet ten goede. In hoeverre is het volgens de geraadpleegde
juristen juridisch houdbaar om bezwaarmakers wel en
niet-bezwaarmakers geen rechtsherstel te bieden? Klopt het dat het
rechtsherstel leidt tot een lager verzamelinkomen? Betekent dit dat de
gekozen aanpak ertoe kan leiden dat niet-bezwaarmakers minder
toeslagen ontvangen, minder ouderenkorting, minder studiefinanciering,
een hogere huur en een hogere eigen bijdrage in het kader van de Wet
langdurige zorg of de Wet maatschappelijke ondersteuning? Zo ja, acht de
regering het werkelijk aanvaardbaar dat degenen die niet (tijdig) bezwaar
hebben gemaakt op zoveel vlakken worden benadeeld ten opzichte van de
bezwaarmakers? Is dit volgens de regering juridisch houdbaar?
Is de regering het met de leden van de SP-fractie eens dat deze aanpak
mogelijk leidt tot veel meer bezwaarschriften in de toekomst? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, kan de Belastingdienst een stijging van het aantal
bezwaarschriften aan? Is de regering het met de ambtenaren van het
Ministerie van Financiën en de leden van de SP-fractie eens dat het
uitsluiten van de niet-bezwaarmakers leidt tot een lager vertrouwen in de
overheid? Klopt het dat het uitsluiten van niet-bezwaarmakers zal leiden
tot meer procedures en daarmee meer werkdruk voor de Belastingdienst?
Met hoeveel extra werk als gevolg van deze uitsluiting houdt de regering
rekening? Kan de Belastingdienst dit aan en acht de regering dit verantwoord?
Klopt het dat er bij de rechtbank Noord-Holland zelfs al rechtsherstel is
geboden aan een niet-bezwaarmaker en dat er door de gekozen oplossing
dus niet alleen het signaal uitgaat dat bezwaar maken loont maar ook dat
procederen loont? Is dit de bedoeling van de regering? Hoe groot acht de
regering het risico dat meer uitspraken van rechters zullen leiden tot
rechtsherstel voor niet-bezwaarmakers? Hoeveel niet-bezwaarmakers
hebben inmiddels geprocedeerd? Hoeveel van hen moet rechtsherstel
worden geboden?
Welke gevolgen heeft het voor de uitvoering van reguliere processen bij
de Belastingdienst als er later opnieuw een traject voor rechtsherstel moet
worden opgestart, omdat ook niet-bezwaarmakers volgens de rechter
moeten worden gecompenseerd? Is de regering het met de ambtenaren
eens dat dit een zeer onwenselijke situatie zou opleveren?
Is de regering het met de leden van de SP-fractie eens dat er uiteindelijk
rechtsherstel zal komen voor alle belastingbetalers die teveel hebben
betaald en niet alleen voor bezwaarmakers?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

2

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel.
De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen erop dat voor
niet-bezwaarmakers in box 3 een rechtsmiddel openstaat, namelijk een
verzoek om ambtshalve vermindering van de aanslag. Hoe zal de
Belastingdienst hiermee omgaan, en welke juridische mogelijkheden heeft
een niet-bezwaarmaker als het verzoek om ambtshalve vermindering niet
wordt gehonoreerd door de Belastingdienst? Voorts vragen de leden van
de ChristenUnie-fractie naar de opvolging van de motie Grinwis c.s.
(Kamerstuknummer 32140–114) over het functioneren van de massaalbezwaarprocedure. Welke mogelijkheden ziet de regering om de massaalbezwaarprocedure te verbeteren, ook in het licht van de in deze motie
genoemde overwegingen?
Het lid Omtzigt heeft kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel
en heeft hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
2. Achtergrond bij het Kerstarrest
De leden van de CDA-fractie lezen in de Kamerbrief «Toelichting op besluit
niet bezwaarmakers» van 20 september 2022: «Tijdens de integrale
besluitvorming over de begroting heeft het kabinet besloten om geen
rechtsherstel te bieden aan de niet-bezwaarmakers». Het gaat hierbij om
circa twee miljoen belastingplichtigen die in de jaren 2017, 2018, 2019
en/of 2020 box 3-heffing hebben betaald, maar die niet tijdig (binnen zes
weken na ontvangst van hun definitieve aanslag) bezwaar hebben
aangetekend.
De leden van de CDA-fractie constateren dat hiermee deze groep
belastingplichtigen wordt uitgesloten van de box 3-hersteloperatie. De
leden van de CDA-fractie lezen voorts in de brief van 30 september:
«Belastingplichtigen kunnen dus nog steeds een verzoek indienen tot
ambtshalve vermindering. Deze verzoeken zullen echter worden
afgewezen, conform het arrest van de HR». In lijn met de suggestie van de
Raad van State om de brief over de niet-bezwaarmakers te betrekken bij
de behandeling van onderhavige wetsvoorstel hebben de leden van de
CDA-fractie over dit besluit een aantal vragen.
De leden van de CDA-fractie lezen in de vrijgegeven beslisnota box 3 van
21 januari 2022 (deel 1) dat de Staatssecretaris van Financiën expliciet en
persoonlijk zijn akkoord geeft op de volgende twee beslispunten: «1)
«Bent u ermee akkoord dat aan alle andere belastingplichtigen aan wie
over de belastingjaren 2017, 2018, 2019 of 2020 een definitieve of
navorderingsaanslag opgelegd is en waarin een foutief berekend box 3
inkomen begrepen is herstel te bieden?» 2) «Bent u ermee akkoord dat de
inspecteur deze aanslagen uit eigen beweging vermindert»». Deze leden
vragen in hoeverre het bij voorbaat afwijzen van het indienen van een
verzoek tot ambtshalve vermindering door de belastinginspecteur
juridisch houdbaar is bij de belastingrechter. Deze leden vragen tevens of
er gronden zijn op basis waarvan de rechter het afwijzen van een verzoek
tot ambtshalve vermindering door de belastinginspecteur terzijde kan
schuiven.
De leden van de CDA-fractie lezen in de vrijgegeven beslisnota box 3 van
8 maart 2022 (deel 2) dat de Staatssecretaris van Financiën zijn akkoord
geeft op het bespreekpunt: «Wilt u in de vierhoek de voorkeur uitspreken
voor het verbreden van de doelgroep naar belastingplichtigen die geen
bezwaar hebben gemaakt»?». Deze leden vragen op welke gronden de
vierhoek concludeert dat het bieden van rechtsherstel aan de groep
niet-bezwaarmakers tot precedentwerking kan leiden. Deze leden vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

3

wat de prijs is die de wetgever bereid is te betalen voor het herstellen van
een fundamentele schending van rechten van belastingplichtigen, zoals
de Hoge Raad in het Kerstarrest heeft vastgesteld (te weten: het recht op
ongestoorde eigendom (artikel 1 EP van het EVRM) en het verbod op
discriminatie (artikel 14 van het EVRM). De leden van de CDA-fractie
vragen de regering verder of, indien het bieden van rechtsherstel in de
jaren 2017, 2018, 2019 en/of 2020 voor de circa één miljoen spaarders leidt
tot een eenmalige kostenpost van circa vier miljard euro, dit dan betekent
dat rechtsherstel nooit meer dan 1.000 euro per burger per jaar mag
kosten.
De leden van de CDA-fractie constateren dat uit de vrijgegeven beslisnota
box 3 van 9 juni 2022 (deel 5 en deel 6) blijkt dat de ambtenaren van het
Ministerie van Financiën de mogelijkheid schetsen om het rechtsherstel
voor de groep niet-bezwaarmakers buiten het fiscale domein te regelen. In
de beslisnota staat: «De herstelkosten van de niet-bezwaarmakers buiten
de fiscaliteit vallen volgens de begrotingsregels onder de uitgaven kant
van de begroting. Dit zorgt mogelijk ook voor een andere manier van
dekking.». De leden van de CDA-fractie vragen of de regering wil
uitleggen en toelichten hoe het bieden van rechtsherstel aan de groep niet
bezwaarmakers buiten de fiscaliteit en eventuele dekkingsopties kan
vallen. Deze leden vragen voorts hoe deze vorm van rechtsherstel zijn
gevolgen dan heeft voor de begroting.
De leden van de CDA-fractie constateren dat uit de vrijgegeven beslisnota’s box 3 van 19 augustus 2022 (deel 6 en deel 7) blijkt dat de ambtenaren van het Ministerie van Financiën een nadere uitwerking van het
wetgevingsproces hebben verstrekt aan de Staatssecretaris voor het geval
dat zou worden besloten tot het bieden van rechtsherstel voor
niet-bezwaarmakers in box 3. In deze beslisnota wordt gesproken over
een: «conceptadvies van de Landsadvocaat (LA), over de juridische
houdbaarheid van opties voor rechtsherstel aan niet-bezwaarmakers (zie
bijlage 6)». Deze leden constateren dat dit advies van de Landsadvocaat
geen deel uitmaakt van de vrijgegeven beslisnota’s. Deze leden vragen of
de regering dit (concept) advies van de Landsadvocaat over het bieden
van rechtsherstel aan niet-bezwaarmakers met de Kamer wil delen. Deze
leden vragen voorts of, als dit niet mogelijk is, de regering dit (concept)
advies van de Landsadvocaat wil samenvatten en de juridische (on)houdbaarheid met de Kamer wil delen.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Staatssecretaris van
Financiën in een interview met de podcast Betrouwbare Bronnen op
14 september 2022 stelt: «En nu kom ik op uw vraag terug. Nu hebt u
geen bezwaar gemaakt. Daar heb ik vier scenario’s naar de Tweede Kamer
gestuurd. Of je vergoedt iedereen. Nou dat kost tussen de 4 en 7 miljard.
Of je doet niks omdat ook diezelfde Hoge Raad op 20 mei jongstleden
gezegd heeft, als je geen bezwaar gemaakt hebt, op tijd. Dan heb je
eigenlijk rechtens je kans laten lopen, maak ik één kanttekening bij.
Iedereen heeft op basis van de wet de mogelijkheid om een verzoek tot
ambtshalve vermindering in te dienen van zijn aanslag als het belastingjaar niet langer is dan vijf jaar geleden. Wat wil dat zeggen? We praten
hier over het laatste jaar 2017. Iedereen heeft tot 31 december 2022 de
mogelijkheid om een verzoek tot ambtshalve vermindering in te dienen.
Dan zal je wel moeten aantonen, en dan ligt de verantwoordelijkheid dus
bij de belastingplichtige, dat je werkelijk rendement lager was dan het
forfaitaire rendement.». De leden van de CDA-fractie vragen of de
regering de integrale augustusbesluitvorming van het kabinet over de
groep niet-bezwaarmakers in een tijdpad exact wil reconstrueren. Deze
leden vragen of de regering, bij monde van de Staatssecretaris, kan
aangeven waarom hij tussen de opname van dit interview met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

4

Betrouwbare Bronnen (voor 14 september) en Prinsjesdag (20 september)
180 graden is gedraaid ten aanzien van het bieden van rechtsherstel aan
niet bezwaarmakers.
De leden van de CDA-fractie constateren dat uit de vrijgegeven beslisnota
box 3 van 1 april 2022 (deel 4) blijkt dat de Belastingdienst een inschatting
heeft gemaakt van de uitvoeringsgevolgen en -kosten van de box 3hersteloperatie. Deze leden vragen wat de uitvoeringsgevolgen en-kosten
van het kabinetsbesluit om de groep niet bezwaarmakers uit te sluiten van
rechtsherstel zijn. Deze leden vragen tevens welke (on)mogelijkheden zijn
er om procesafspraken te maken, indien dit kabinetsbesluit leidt tot
nieuwe juridische procedures waarbij de belangen van circa één miljoen
spaarders in het geding zijn.
De leden van de CDA-fractie constateren dat uit de vrijgegeven beslisnota
box 3 van 28 april 2022 (deel 5) blijkt dat: «beleidsbesluiten worden
doorgaans voorgelegd aan de werkgroep Fiscaal uitvoeringsbeleid (FUB).
Deelnemers aan de FUB zijn onder meer VNO-NCW, MKB-NL,
LTO-vertegenwoordigers van werknemers en belastingadviseurs. De FUB
heeft de mogelijkheid om commentaar te leveren op het conceptbeleidsbesluit.». Deze leden vragen of de regering kan aangeven wat voor
beleidsbesluiten worden voorgelegd aan de werkgroep FUB. De leden van
de CDA-fractie vragen verder in hoeverre de deelnemers aan de
werkgroep FUB de belangen en rechten van particuliere belastingplichtigen vertegenwoordigen, indien er slechts vertegenwoordigers van
werknemers en werkgevers aan tafel zitten. Deze leden vragen de regering
of het besluit van 20 september j.l. om niet bezwaarmakers uit te sluiten
van rechtsherstel is voorgelegd aan de werkgroep FUB, en zo nee,
waarom niet.
3. De voorgestelde aanpassingen
Kan de regering aan het lid Omtzigt aangeven waarom uiteindelijk
besloten is niet bezwaarmakers niet tegemoet te komen? Uit de beslismemo’s lijkt het er in zijn ogen namelijk op dat de bewindspersonen van
Financiën dit wel graag wilden. Graag wil het lid Omtzigt weten waarom
ervoor is gekozen dat bezwaarmakers niet worden gecompenseerd. Het
lid Omtzigt geeft de voorkeur aan een vermogenswinstbelasting. Verder
wil het lid Omtzigt graag weten of alle stukken die beschikbaar waren als
(juridisch) advies over box 3 in de afgelopen tien jaar nu openbaar zijn. Zo
ja, dan ontvangt dit lid daarvan graag een overzicht.
3.1. Verlaging indien de nieuwe berekening leidt tot een lager
voordeel uit sparen en beleggen
De leden van de D66-fractie vragen hoeveel belastingplichtigen naar
verwachting onder de doelgroep vallen.
De leden van de SGP-fractie begrijpen en onderschrijven de keuze om de
heffing alleen te verlagen indien het werkelijke rendement lager is dan het
forfaitaire rendement en de heffing niet met terugwerkende kracht te
verhogen. Onder andere daaruit vloeit voort dat 40 procent van de
bezwaarmakers geen teruggave krijgt, omdat de oorspronkelijke
berekening gunstiger was. Deze leden vragen of de regering een
inschatting kan geven van de opbrengst uit box 3, indien in de afgelopen
jaren belasting geheven zou zijn met inachtneming van de voorgestelde
rendementspercentages in het voorliggende wetsvoorstel. Wat zijn de
kenmerken van de groep bezwaarmakers die geen teruggave ontvangt?
Zijn dit bijvoorbeeld vooral belastingplichtigen met grote vermogens? Zijn
spaarders in deze groep ondervertegenwoordigd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

5

3.2. Doelgroep voor het rechtsherstel
De leden van de D66-fractie vragen of de regering kan toelichten welke
risico’s kleven aan het uitbreiden van de doelgroep voor rechtsherstel met
een beperking in de omvang van het vermogen. Bijvoorbeeld het bieden
van rechtsherstel aan iedereen die een vermogen heeft tot een miljoen
euro, ongeacht of zij bezwaar hebben gemaakt of niet.
De leden van de D66-fractie vragen de regering welke redenen er zijn dat
een aanslag voor kalenderjaar 2017 in 2021 nog niet vaststaat. De leden
van de D66-fractie vragen hoe lang het voegen bij het massaal bezwaar
voor belastingplichtigen heeft opengestaan. Deze leden vragen de
regering tevens op welke wijze belastingplichtigen zich konden voegen bij
de masaalbezwaarprocedures. Was dit voor hen eenvoudig? De leden van
de D66-fractie vragen hoe vaak het voorkomt dat mensen betalingsproblemen hebben bij het betalen van box 3-belastingschuld.
De leden van de D66-fractie vragen de regering of kan worden toegelicht
waarom ervoor is gekozen enkel rechtsherstel te bieden aan belastingplichtigen die waren aangesloten bij de massaalbezwaarprocedures en
aan andere belastingplichtigen van wie de aanslag over het kalenderjaar
2017, 2018, 2019 of 2020 nog niet onherroepelijk vaststond op
24 december 2021.
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven of het bieden
van rechtsherstel aan belastingplichtigen die waren aangesloten bij de
massaalbezwaarprocedures en aan andere belastingplichtigen van wie de
aanslag over het kalenderjaar 2017, 2018, 2019 of 2020 nog niet onherroepelijk vaststond op 24 december 2021 leidt tot rechtsongelijkheid of dan
wel verschil in behandeling van belastingplichtigen?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven in hoeverre er
verzoeken om ambtshalve vermindering zullen worden ingediend en in
hoeverre de regering verwacht dat er nieuwe bezwaarprocedures worden
opgestart naar aanleiding van het voorliggende wetsvoorstel?
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat veel mensen de
afbakening van de doelgroep als oneerlijk ervaren, omdat alleen de
mensen die bezwaar hebben gemaakt eronder vallen. Snapt de regering
dat dit als oneerlijk wordt ervaren? Ziet de regering het risico op het
ontstaan van een «compensatiesamenleving», waarbij er een prikkel is
voor burgers om steeds om compensatie te vragen of bezwaar aan te
tekenen? Vindt de regering het wenselijk dat de burgers die het best voor
zichzelf opkomen en het meest mondig zijn daarvoor beloond worden,
terwijl de stille burgers buiten de boot vallen?
3.3. Uitgangspunt nieuwe berekening: werkelijke samenstelling
van het vermogen
De leden van de D66-fractie vragen of de veronderstelde forfaitaire
samenstelling van vermogen door de Hoge Raad als enig bezwaar voor
het box 3-stelsel is aangemerkt. Deze leden vragen tevens of, als niet was
gekozen om het oude box 3-stelsel te vervangen door het stelsel waarover
de Hoge Raad nu een uitspraak heeft gedaan, er dan geen rechtsherstel
geboden zou moeten worden. Deze leden vragen of het oude stelsel niet
nog minder voordelig was dan het stelsel waarover de Hoge Raad
negatief heeft geoordeeld. Deze leden vragen hoe dit zich precies tot
elkaar verhoudt. De leden van de |D66-fractie vragen of kan worden
gemotiveerd hoe met het aansluiten bij de daadwerkelijke vermogenssamenstelling de bezwaren van de Hoge Raad worden weggenomen. Deze
leden vragen tevens of het leerpunt van deze uitspraak is dat niet meer
gewerkt moet worden met twee forfaits in één belastingstelsel ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

6

bepaling van de grondslag. De leden van de D66-fractie vragen of bij de
aanpassing van het box 3-stelsel waarin is overgegaan op een stelsel met
een forfaitaire vermogenssamenstelling is overwogen om aan te sluiten
bij het stelsel dat nu wordt geïntroduceerd in de overbruggingswet,
namelijk met een daadwerkelijke vermogenssamenstelling in drie
categorieën. Waarom wel, dan wel waarom niet? Deze leden constateren
namelijk dat ook toen een aanpassing is gepleegd in het stelsel indachtig
de tik op de vingers die de wetgever toen al kreeg met betrekking tot het
hanteren van een forfait in box 3 en aanhoudende klachten van belastingplichtigen.
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven in hoeverre er
nieuwe bezwaarprocedures worden verwacht nu de vaststelling van
rendementen op forfaitaire wijze worden bepaald?
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven of en in
hoeverre er bij bepaling van de nieuw vastgestelde rendementen
eveneens rekening is gehouden met inflatie?
3.4. Nieuwe berekening inkomen uit sparen en beleggen
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering het (juridisch)
houdbaar acht dat obligaties van risicomijdende beleggers in het
voorliggende wetsvoorstel in dezelfde categorie is opgenomen (te weten:
«Overige bezittingen (II)») als historisch gemiddeld veel beter renderende
aandelen en onroerend goed? Acht de regering de percentages «Overige
bezittingen (II)», mede in het licht van het Kerstarrest van de Hoge Raad,
(juridisch) houdbaar gelet op het feit dat, in ieder geval in 2022, de
aandelenkoersen in het algemeen fors zijn gedaald?
De leden van de D66-fractie vragen de regering of in de gemiddelde
maandelijkse rente over het totale uitstaande bedrag aan woninghypotheken van huishoudens ook hypotheken van eigen woningen worden
meegerekend. Deze leden vragen of, als dit het geval is, dan niet een
onderschatting wordt gegeven van de maandelijkse gemiddelde rente
over woninghypotheken in box 3, omdat de hypotheekrente van een eigen
woning doorgaans lager is dan een woning die in box 3 valt. Deze leden
vragen of het dan nog logisch is om aan te sluiten bij dat gemiddelde en
welke andere gemiddeldes zijn overwogen.
De leden van de D66-fractie vragen te bevestigen dat per belastingjaar
wordt getoetst of iemand geld terugkrijgt of niet en dat hierdoor wel
mensen over meerdere jaren genomen positieve beleggingsresultaten
alsnog belastingvermindering kunnen krijgen vanwege een slecht jaar.
De leden van de D66-fractie vragen de regering om te bevestigen dat de
rendementsgrondslag in generieke zin wordt verminderd met het
heffingsvrije vermogen en dat hierin door de belastingplichtige geen
keuze in te maken is. Deze leden vragen of hiervan een rekenvoorbeeld
kan worden gegeven hoe dat precies uitwerkt.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat voor
de berekening van het rendement in vermogenscategorie I (banktegoeden) wordt aangesloten bij het gemiddelde van de maandelijkse
percentages in het kalenderjaar van de gemiddelde rente op deposito’s
van huishoudens met een opzegtermijn van maximaal drie maanden,
zoals bijgehouden door De Nederlandsche Bank. Deze leden constateren
dat hiermee wordt afgeweken van de forfaitaire percentages in het oude
stelsel, terwijl voor vermogenscategorie II (overige bezittingen) wel wordt
aangesloten bij de percentages uit het oude stelsel. De leden van de
CDA-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom voor deze optie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

7

is gekozen en waarom er dus wordt afgeweken van de percentages uit het
oude stelsel. Deze leden vragen of de gekozen optie ertoe leidt dat beter
wordt aangesloten bij de werkelijkheid en of de keuze voor de rendementspercentages uit het oude stelsel wellicht juridisch niet houdbaar zou
zijn. Deze leden vragen ook of het klopt dat deze keuze ertoe leidt dat het
totale compensatiebedrag hoger uitvalt.
De leden van de SGP-fractie lezen dat het forfaitaire rendement van
schulden wordt gebaseerd op de hypotheekrentes. In hoeverre is dat
representatief voor de rendementspercentages die gelden voor schulden
van huishoudens in het algemeen? Welk percentage schulden in box 3 is
te herleiden tot hypotheken en welk deel van de schulden vallen onder
consumptieve kredieten? Wat is het gemiddelde rentepercentage van
consumptieve kredieten in box 3?
De leden van de SGP-fractie constateren dat banktegoeden en schulden
niet meer verrekenbaar zijn, waar dat in het oorspronkelijke stelsel wel het
geval was. Hierdoor kan het in bepaalde gevallen voorkomen dat
belastingplichtigen voor een hoger bedrag in de heffing worden
betrokken. Mede ook omdat de forfaitaire rendementen op de verschillende vermogenscategorieën verschilt. Wat is de reflectie van de regering
daarop? In hoeverre ervaren belastingplichtigen hierdoor nadelen?
De leden van de SGP-fractie hebben vragen over het gebruik van een
gewogen gemiddelde van diverse vermogenscategorieën als het gaat om
het forfaitaire rendement op overige bezittingen. Is dit in lijn met het
arrest van 24 december 2021 (Kerstarrest)? Verwacht de regering op dit
punt nieuwe rechtszaken? Is deze benadering juridisch houdbaar? Deze
leden lezen dat de regering in antwoord op opmerkingen van de Raad van
State hierover aangeeft dat een verdere uitsplitsing niet mogelijk is. Deze
leden begrijpen dat, maar wijzen er wel op dat dit juist een kernpunt was
van het genoemde arrest. Hoe ziet de regering dit? Kan het hierdoor niet
voorkomen dat belastingplichtigen bijvoorbeeld geacht worden risicovol
te beleggen, terwijl zij dat in werkelijkheid niet doen? En dat het werkelijke
rendement alsnog niet aansluit bij het forfaitaire rendement? Wat is
overwogen om dit op te lossen?
Daarnaast lezen de leden van de SGP-fractie dat voor het forfaitaire
rendement op overige bezittingen is gerekend met het gemiddelde
rendementspercentage op lange termijn. Het herstel richt zich echter op
de jaren 2017 tot en met 2022. In hoeverre komt het langetermijnrendement overeen met het gemiddelde rendement in die jaren? Waarom
is niet gekozen voor daadwerkelijke gemiddelde rendement in enkel de
zes jaren waarover herstel geboden wordt?
De leden van de SGP-fractie hebben aanvullende vragen over het gebruik
van het heffingsvrije vermogen. Klopt het dat het totale vermogen
(banktegoeden plus overige bezittingen minus schulden) wordt
verminderd met het heffingsvrije vermogen? Klopt het dat daardoor
belastingplichtigen met vooral «overige bezittingen» relatief meer
profiteren van het heffingsvrij vermogen dan spaarders met vooral
banktegoeden? Het rendement over het heffingsvrij vermogen (waarover
dus niet wordt geheven) is bij de laatste groep namelijk veel lager dan bij
de eerste groep. Hoe beoordeelt de regering dit?
3.5. Partnerverdeling
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat wanneer slechts één
partner bezwaar heeft ingediend ook slechts één partner rechtsherstel
krijgt. Deze leden vragen waarom hiervoor is gekozen en vragen of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

8

regering begrijpt dat partners die gezamenlijk aangifte moeten doen er
redelijkerwijs vanuit konden gaan dat zij ook gezamenlijk bezwaar hadden
ingediend.
De leden van de CDA-fractie lezen dat belastingplichtigen van wie de
aanslag op 4 februari 20222 onherroepelijk vaststond geen mogelijkheid
meer hebben om de partnerverdeling in de gezamenlijke aangifte te
wijzigen. Deze leden vragen of de regering nader kan toelichten uit welke
wettelijke regeling dit volgt. Deze leden vragen of er inmiddels wel al
verzoeken om vermindering zijn binnengekomen die zien op een
gewijzigde partnerverdeling en zo ja, hoeveel verzoeken dit betreft en hoe
de Belastingdienst met deze verzoeken omgaat.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe de regering aankijkt
tegen het aanpassen van de partnerverdeling waardoor het mogelijk
wordt met inachtneming van de reguliere vijfjaarstermijn voor indiening
van een verzoek om ambtshalve vermindering, de verdeling kan worden
herzien inzake box 3 over de jaren 2017–2020 indien toepassing van de
spaarvariant bij één of beide partners, in combinatie met een andere
partnerverdeling dan de verdeling zoals is toegepast in de ingediende
belastingaangifte(n), tot een gunstiger uitkomst leidt.
4. Forfaitaire rendementspercentages
De leden van de D66-fractie vragen of de regering het met hen eens is dat
in de toekomst niet meer met dubbele forfaits zou moeten worden
gewerkt in een belastingstelsel. Deze leden vragen tevens of de regering
zeker is dat ook de drie gekozen vermogenscategorieën (en niet meer)
voldoende zijn om een fijnmazig systeem van herstel op te zetten wat de
proportionaliteitstoets doorstaat. Deze leden vragen de regering om dit te
onderbouwen. Tevens vragen deze leden of veel bezwaarprocedures in
deze herstelfase worden verwacht en hoe de Belastingdienst hier mee om
wil gaan.
5. Overwogen alternatieven voor rechtsherstel
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat enkele alternatieven
overwogen zijn. Deze leden vragen de regering om toe te lichten hoe deze
alternatieven zich verhouden tot de gekozen methode als het gaat om de
verwachte budgettaire derving, uitvoerbaarheid en kans op het doorstaan
van de proportionaliteitstoets van het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens (EVRM). Heeft de regering hier op basis van volledige
informatie een kosten-batenanalyse gemaakt en op basis daarvan een
keuze gemaakt of zijn de alternatieven op basis van individuele onwenselijke eigenschappen afgekeurd?
De leden van de SGP-fractie constateren dat het doel van het onderhavige
wetsvoorstel is om rechtsherstel te bieden. Het bevreemdt deze leden
mede in dat licht dat er nauwelijks aandacht besteed wordt aan de groep
niet-bezwaarmakers. Ook in opsomming van overwogen alternatieven
voor rechtsherstel wordt er nauwelijks op ingegaan, enkel de optie om de
gehele box 3-opbrengst terug te betalen biedt deze groep herstel. Waarom
wordt aan deze groep voorbijgegaan?
Daarnaast delen de leden van de SGP-fractie met de regering de zorg dat
generiek iedereen herstel bieden een grote druk op de overheidsfinanciën
legt. Tegelijk leidt dat in de samenleving terecht tot een gevoel van
onrechtvaardigheid. Door het voorliggende wetsvoorstel worden
belastingplichtigen enkel recht gedaan als zij bezwaar gemaakt hebben.
Deze leden vragen of de regering nader in kan gaan op de overwogen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

9

alternatieven om ook niet-bezwaarmakers te compenseren, zoals onder
andere verwoordt in het advies van de Landsadvocaat. Waarom is
daarvoor niet gekozen? Wat zijn de gevolgen van de alternatieven voor de
uitvoering? Wat zijn de budgettaire consequenties van de twee alternatieven die aan de Landsadvocaat zijn voorgelegd? Waarom is niet gekozen
om vooral kleine spaarders herstel te bieden?
De leden van de SGP-fractie begrijpen dat een ruimer rechtsherstel tot
hogere overheidsuitgaven leidt. Uit de stukken blijkt dat onder andere de
grote maatschappelijke opgaven en de bijbehorende uitgaven hebben
geleid tot de keuze om niet over te gaan tot compensatie van
niet-bezwaarmakers. Deze leden hebben moeite met het feit dat de keuze
om al dan niet rechtsherstel te bieden afhangt van de macro-economische
omstandigheden en van de overige uitdagingen waar de overheid voor
staat. Betekent dat bijvoorbeeld dat er wel rechtsherstel zou geboden
worden als er wel budgettaire middelen beschikbaar waren?
5.3. De gehele box 3-opbrengst terugbetalen
De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe groot het bedrag zou
zijn als de gehele box 3-opbrengst zou worden terugbetaald. Deze leden
vragen tevens of het klopt dat dan ook veel mensen worden gecompenseerd die ontzettend veel vermogen hebben (belastingplichtigen met
meer dan een miljoen euro vermogen). Deze leden vragen tevens hoeveel
miljonairs in box 3 belasting betalen. De leden van de D66-fractie vragen
hoeveel mensen meer dan een miljoen euro aan vermogen hebben in
box 3. Tevens vragen deze leden hoeveel mensen meer dan een half
miljoen euro aan vermogen hebben in box 3. De leden van de D66-fractie
vragen hoeveel de uitvoeringskosten zijn van deze variant en hoeveel de
uitvoeringskosten zijn van de varianten waarbij de gehele box 3opbrengst wordt terugbetaald.
6. Budgettaire effecten
De leden van de D66-fractie vragen wat de budgettaire opbrengst in box 3
is in de jaren 2010 tot 2021. Deze leden vragen tevens hoeveel miljonairs
belasting betalen in box 3 voor de jaren 2010 tot 2021 en welke portie hun
belastingdeel is van het geheel aan box 3-opbrengsten. Deze leden vragen
hoeveel miljonairs in box 3 belasting zouden betalen als schulden niet
verrekenbaar zouden zijn en hoeveel belasting zou er méér worden
betaald in box 3 als schulden aan de eigen woning niet kunnen worden
verrekend met box 3-vermogen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering een duidelijk
overzicht kan maken van de volledige verwachte derving van zowel het
rechtsherstel als de overbrugging de komende jaren met daarbij duidelijk
aangegeven welke parameters en veronderstellingen zijn gebruikt om tot
deze raming te komen.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de regering aangeeft
dat de budgettaire derving van 2.830 miljoen euro wordt gedekt door de
lasten in box 2 en box 3 te verhogen. Deze leden vragen de regering om
dit te onderbouwen door in een tabel aan te geven welke maatregelen
genomen worden, wat de opbrengst per maatregel is en wat de totale
opbrengst is. Voorts vragen deze leden daarbij ook de verwachte derving
door de Overbruggingswet box 3 mee te nemen. Klopt het dat de
volledige derving van zowel het rechtsherstel als de Overbruggingswet
gedekt worden door maatregelen in box 2 en box 3?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

10

De leden van de GroenLinks-fractie zijn daarnaast nieuwsgierig naar de
budgettaire consequenties van het compenseren van de volledige groep
box 3-betalers, in plaats van alleen de bezwaarmakers. Kan de regering
inzichtelijk maken wat de budgettaire derving dan zou zijn? Kan de
regering een scenario maken waarin die volledige derving in deze
kabinetsperiode wordt gedekt binnen box 2 en box 3, bijvoorbeeld door
het tarief in box 3 verder te verhogen? Wat vindt de regering van dit
scenario? Is de regering bereid dit alternatief uit te voeren, en zo nee,
waarom niet?
De leden van de SGP-fractie vragen of doorwerking van het onderhavige
wetsvoorstel op bijvoorbeeld de hoogte van toeslagen ook is betrokken bij
de budgettaire effecten? Doordat het voordeel uit sparen en beleggen in
sommige situaties lager wordt vastgesteld, kunnen in de ogen van deze
leden bij sommige belastingplichtigen de toeslagen namelijk hoger
worden vastgesteld. Wat zijn daarvan de budgettaire gevolgen?
7. Gevolgen voor het bedrijfsleven en burger
7.1. Inkomenseffecten
De leden van de SGP-fractie wijzen op het feit dat het voordeel uit sparen
en beleggen als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel ook hoger kan
worden vastgesteld, zoals ook blijkt uit het feit dat 40 procent van de
bezwaarmakers geen herstel krijgt. Leidt dit ook tot lagere toeslagen en/of
hogere eigen bijdragen?
7.4. Beroep op het doenvermogen
De leden van de D66-fractie vragen de regering hoeveel belastingplichtigen die mogelijk in aanmerking komen voor rechtsherstel ook een
beroep hebben gedaan op de aftrek van specifieke zorgkosten of
aftrekbare giften.
8. Uitvoeringsaspecten
De leden van de VVD-fractie vragen de regering hoeveel van de
ingeschatte 494,9 fte’s inmiddels zijn aangesteld en/of werkzaam bij deze
hersteloperatie. Zo deze nog niet zouden zijn aangesteld, waar zitten dan
de knelpunten en wat zijn de gevolgen daarvan voor zowel deze hersteloperatie als lopende (primaire) processen van de Belastingdienst? Hoe
worden de gesignaleerde risico’s in verband met de uitvoering van deze
hersteloperatie (minder toezichtactiviteiten door en slechtere bereikbaarheid van de Belastingdienst) zoveel mogelijk voorkomen en hoe
wordt daarop geanticipeerd? Wanneer in 2022 kan de Kamer de aangekondigde herijking van de uitvoeringstoets tegemoetzien? Kan tevens,
indien beschikbaar, een overzicht worden gegeven van de inhoudelijke
geschilpunten uit de bezwaren en verzoeken?
De leden van de D66-fractie vragen de regering in hoeverre het politiek
bestuur betrokken is bij de prioritering van het IV-portfolio. Deze leden
vragen tevens hoe die prioritering tot stand komt en hoeveel jaar van
tevoren hier een eerste prioritering in wordt gemaakt en hoe eenvoudig
dit kan worden aangepast. De leden van de D66-fractie lezen dat geaccepteerd moet worden dat minder toezichtactiviteiten kunnen worden
uitgevoerd. Deze leden vragen of dit alleen betrekking heeft op het
box 3-domein of ook over andere domeinen. De leden van de D66-fractie
lezen tevens dat een slechtere bereikbaarheid van de telefonische
dienstverlening een gevolg is van mogelijke klantreacties. Deze leden
vragen waarom hiervoor wordt gekozen. Het werven van telefonisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

11

personeel is naar verwachting van deze leden immers eenvoudiger dan
IT-personeel. Deze leden vragen of alle belastingplichtigen door de
hersteloperatie last gaan hebben van een slecht bereikbare belastingtelefoon. Deze leden vragen voor hoe lang dit zo zal zijn. Deze leden vragen
tevens of is overwogen om een aparte telefoonlijn op te zetten voor
belastingplichtigen die rechtsherstel in box 3 krijgen, zoals ook is gebeurd
voor toeslagenouders, zodat de belastingtelefoon enigszins wordt ontzien.
De leden van de D66-fractie vragen hoe groot de groep is aan belastingplichtigen die een brief heeft gekregen waarin staat dat zij geen teruggaafkrijgen. De leden van de D66-fractie vragen hoe lang het herstelproces
gaat duren en wanneer kan worden verwacht dat ook het hersteltraject
van de andere belastingjaren wordt gestart.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de uitvoerbaarheid mede afhangt
van het aantal klantreacties. Hoeveel klantreacties verwacht de regering?
Hoe wordt op een hoger dan verwacht aantal klantreacties geanticipeerd?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de hersteloperatie grote druk
zet op de uitvoering. Het zal vermoedelijk leiden tot minder toezichtactiviteiten en een slechtere bereikbaarheid van de telefonische dienstverlening. Wat zijn nog meer gevolgen van de hersteloperatie? Zijn er
bepaalde trajecten die vertraging oplopen? Kan de regering nader ingaan
op de gevolgen van de hersteloperatie voor de uitvoering van de
Belastingdienst als geheel?
De leden van de SGP-fractie vragen de regering wanneer de herijking van
het uitvoeringsbesluit plaatsvindt.
9. Advies en consultatie
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de bedoeling van het
wetsvoorstel is om te voldoen aan het Kerstarrest. Deze leden vragen
daarom of de regering heeft laten onderzoeken of het rechtsherstel
volgens de voorgestelde methode voldoet aan dit arrest en dus de
proportionaliteitstoets van het EVRM kan doorstaan. Zo ja, wat waren de
uitkomsten van dit onderzoek? Zo nee, waarom heeft de regering dit nog
niet gedaan en is de regering van plan dit alsnog te doen? Deelt de
regering de mening van deze leden dat een nieuw arrest van de Hoge
Raad beter voorkomen kan worden?
OVERIG
De leden van de CDA-fractie lezen in het op 28 juni jl. gepubliceerde
beleidsbesluit rechtsherstel box 3: «een wijziging van het voordeel uit
sparen en beleggen werkt door in het verzamelinkomen en kan daarmee
gevolgen hebben voor andere onderdelen uit de aanslag inkomstenbelasting en andere inkomensafhankelijke regelingen». De leden van de
CDA-fractie missen in het wetsvoorstel een nadere toelichting op dit punt
en vragen of de regering hierop nader kan ingaan. Deze leden vragen of
mensen van wie het verzamelinkomen lager wordt vanwege het rechtsherstel met terugwerkende kracht een beroep kunnen doen op inkomensafhankelijke regelingen, bijvoorbeeld toeslagen. Zo ja, dan vragen de
leden van de CDA-fractie de regering hoe dit precies in de praktijk werkt
en of belastingplichtigen die hiervoor in aanmerking komen zelf actie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

12

moeten ondernemen of dat deze mensen door de Belastingdienst worden
geïnformeerd. Deze leden vragen ook welke uitvoeringslasten dit met zich
mee brengt.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 203, nr. 5

13