Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 488

Wijziging van Boek 1 en Boek 10 van het
Burgerlijk Wetboek betreffende de
huwelijksleeftijd, de huwelijksbeletselen, de
nietigverklaring van een huwelijk en de
erkenning van in het buitenland gesloten
huwelijken (Wet tegengaan huwelijksdwang)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 22 mei 2012 en het nader rapport d.d. 20 november
2012, aangeboden aan de Koningin door de staatssecretaris van Veiligheid
en Justitie. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State
is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 4 april 2012, no.12.000808, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van Boek 1 en Boek 10 van het
Burgerlijk Wetboek betreffende de huwelijksleeftijd, de huwelijksbeletselen, de nietigverklaring van een huwelijk en de erkenning van in het
buitenland gesloten huwelijken (Wet tegengaan huwelijksdwang), met
memorie van toelichting.
Het voorstel bestaat uit een aantal maatregelen, gericht op het tegengaan
van huwelijksdwang. Zo wordt de mogelijkheid voor minderjarigen om in
het huwelijk te treden afgeschaft en wordt het huwelijk tussen bloedverwanten in de derde of vierde graad bemoeilijkt. Verder wordt de
mogelijkheid geïntroduceerd van stuiting van een huwelijk door het
openbaar ministerie in geval van dwang. Daarnaast wordt de
mogelijkheid verruimd om een huwelijk dat onder dwang is gesloten
nietig te verklaren. Tot slot worden de mogelijkheden van erkenning van
in het buitenland gesloten huwelijken beperkt.
De Afdeling advisering van de Raad van State maakt een aantal opmerkingen, onder andere met betrekking tot het bemoeilijken van huwelijken
tussen bloedverwanten in de derde of vierde graad en de beperking van
de mogelijkheid tot het erkennen van polygame huwelijken. Zij is van
oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het voorstel wenselijk is.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

kst-33488-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 4 april 2012,
nr. 12.000808, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 22 mei 2012,
nr. WO3.12.0107/II, bied ik U hierbij aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

1

1. Keuze voor en effectiviteit van het bemoeilijken van neef/nichthuwelijken
Het voorgestelde artikel 1:41a BW bepaalt dat een huwelijk niet mag
worden gesloten tussen hen die elkander, hetzij van nature hetzij
familierechtelijk, als bloedverwanten bestaan in de derde of vierde graad
in de zijlinie, tenzij de aanstaande echtgenoten bij de ambtenaar van de
burgerlijke stand ieder een beëdigde verklaring hebben afgelegd,
inhoudende dat zij hun vrije toestemming tot het huwelijk geven. Beoogd
is deze huwelijken te bemoeilijken.
In verband hiermee wordt tevens voorgesteld dat alle aanstaande
echtgenoten bij de aangifte dienen te verklaren dat zij elkaar al dan niet
als bloedverwanten bestaan in de derde of vierde graad in de zijlinie.
Het voorstel is verwoord in de vorm van een verbod, maar betekent in
feite dat ten aanzien van neef/nicht-huwelijken een extra vormvereiste
wordt geïntroduceerd in de vorm van een beëdigde verklaring dat men uit
vrije wil handelt. De vrije toestemming van de aanstaande echtgenoten is,
zoals de toelichting terecht stelt, een fundamenteel beginsel van het
Nederlands huwelijksrecht.1 Dit beginsel is als zodanig niet opgenomen in
het Burgerlijk Wetboek, onder meer omdat de vrijelijk gegeven
toestemming als algemeen uitgangspunt geldt en opname van dit
beginsel verwarring zou kunnen wekken omtrent de algemene gelding
van dat uitgangspunt.2
Het nu voorgestelde introduceren van een extra vormvereiste betreffende
de wilsvrijheid kan twijfels oproepen omtrent de betekenis van de vrije wil
in alle gevallen waarin een dergelijke verklaring niet is vereist en
impliceert tevens een onderscheid tussen verschillende groepen
huwelijkspartners, namelijk tussen neven en nichten die willen trouwen
en alle andere huwelijkspartners. Met betrekking tot dit onderscheid merkt
de Afdeling het volgende op.

1
Zoals onder meer blijkt uit: Parlementaire
Geschiedenis van het Nieuwe Burgerlijk
wetboek, Boek 1, invoeringswet, Deventer:
N.V. Uitgeversmaatschappij AE. E. Kluwer
1969, blz.1022, artikel 23, derde lid, IVBPR,
maar ook uit het bepaalde in artikel 1:49 BW.
2
Parlementaire Geschiedenis van het Nieuwe
Burgerlijk wetboek, Boek 1, Personen- en
familierecht, Deventer: N.V. Uitgeversmaatschappij AE. E. Kluwer, blz.131.
3
M. de Koning & E. Bartels, Over het huwelijk
gesproken: partnerkeuze en gedwongen
huwelijken bij Marokkaanse, Turkse en
Hindoestaanse Nederlanders, Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken: Den Haag 2005.
4
Ibidem blz. 63. In dezelfde zin: A. Cornelissens, J. Kuppens & H. Ferwerda, Huwelijksdwang, een verbintenis voor het leven? Een
verkenning van de aard en aanpak van
gedwongen huwelijken in Nederland, WODC,
Ministerie van Justitie, Den Haag 2009, blz. 31.
5
ACVZ, Advies over het conceptwetsvoorstel
tegengaan huwelijksdwang, 1 februari 2012.
6
. Cornelissens, J. Kuppens & H. Ferwerda,
Huwelijksdwang, een verbintenis voor het
leven? Een verkenning van de aard en aanpak
van gedwongen huwelijken in Nederland,
WODC, Ministerie van Justitie, Den Haag
2009, blz. 10.

Hoewel neef/nicht-huwelijken eeuwenlang verboden zijn geweest, zijn zij
in de vorige eeuw mogelijk gemaakt omdat in deze verwantschap geen
reden (meer) werd gezien het uitgangspunt van een vrije partnerkeuze te
beperken. Nu het voorstel beoogt een nieuw onderscheid te introduceren
tussen neven en nichten die met elkaar willen huwen en anderen, behoeft
dit een bijzondere rechtvaardiging. Deze rechtvaardiging zou gelegen
kunnen zijn in een verhoogd risico op een gedwongen huwelijk.
De toelichting stelt dat cijfers ter zake weliswaar ontbreken, maar dat
aannemelijk is dat bij huwelijken tussen neven en nichten vaker sprake is
van dwang uit de familiale omgeving. Daarbij beroept de regering zich op
een onderzoek dat in opdracht van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (hierna: ACVZ) is verricht.3 Dit onderzoek biedt hiervoor
evenwel slechts een beperkte onderbouwing en beperkt zich niet tot een
bepaalde graad van verwantschap.4 De ACVZ wijst hier eveneens op.5
Daar komt bij dat in diverse onderzoeken ook andere situaties worden
genoemd waarin dwang vaker zou voorkomen, zoals bij het zwagerhuwelijk en een niet beoogde zwangerschap.6
Indien de rechtvaardiging voor het voorgestelde huwelijksbeletsel al
toereikend zou zijn, zou het – aangezien een gedwongen huwelijk in alle
gevallen in strijd met de openbare orde is – voor de hand liggen de
voorgestelde beëdigde verklaring ook voor te schrijven in andere situaties
met kenmerken die wijzen op een verhoogd risico op dwang. Het vereiste
van een beëdigde verklaring uitsluitend in de situatie van neven en
nichten die met elkaar willen huwen, brengt een onderscheid aan tussen
deze personen en anderen dat naar het oordeel van de Afdeling niet
toereikend wordt gerechtvaardigd.
Daarbij merkt de Afdeling op dat een beëdigde verklaring met betrekking
tot de vrije wilsvorming een opmerkelijke vernieuwing vormt: beëdigde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

2

verklaringen betreffen tot dusver feiten of persoonlijke omstandigheden
maar niet de vrije wilsvorming, die vrijwel samenvalt met de gevraagde
verklaring.
Onverminderd het voorgaande merkt de Afdeling op dat de effectiviteit
van het voorstel naar verwachting in de praktijk gering zal zijn. De
gemeentelijke basisadministratie houdt immers geen gegevens bij over
de graad van verwantschap die hier aan de orde is. Het zal voor een
ambtenaar van de burgerlijke stand dan ook niet mogelijk zijn om de
waarheid van de hieromtrent bij de aangifte door huwelijkspartners
gedane verklaring omtrent de mate van bloedverwantschap te controleren.
Ook de effectiviteit van de verklaring onder ede van de aanstaande
huwelijkspartners dat zij hun vrije toestemming tot het huwelijk geven om
dwanghuwelijken tegen te gaan zal gering zijn. Zoals reeds in de
consultatiefase door verschillende adviesorganen is opgemerkt,1 zal dit in
de praktijk naar hun opvatting geen drempel opwerpen tegen huwelijksdwang, nu de dwang zich in die gevallen niet alleen richt op het geven
van het ja-woord maar tevens het afleggen van de verklaring van
vrijwilligheid zal betreffen. Voor de stelling in de toelichting dat deze
maatregel het «veel moeilijker maakt om iemand te dwingen een
neef/nicht-huwelijk te sluiten» en dat de verklaring onder ede «een zeer
sterke prikkel vormt om naar waarheid te verklaren» wordt geen nadere
motivering gegeven.
De Afdeling constateert dat de voorgestelde bepaling mede normstellend
is bedoeld. Hierbij gaat het niet zozeer om een norm met een ordenend
karakter, maar om een morele norm. Deze brengt de onwenselijkheid tot
uitdrukking van dwang bij neef/nichthuwelijken en is gericht op het
voorkomen daarvan. Gegeven dit karakter behoeft de gebrekkige
effectiviteit of naleefbaarheid van een maatregel niet op voorhand met
zich te brengen dat de daarin besloten morele norm geen wettelijke
verankering verdient. In dit geval echter is de te verwachten effectiviteit in
de praktijk dermate gering, dat te verwachten valt dat de voorgestelde
maatregel een averechts effect zal hebben. Dit temeer daar het
voorstelbaar is dat een onder dwang afgelegde valse verklaring onder
ede, een extra drempel zal kunnen vormen voor slachtoffers om de hulp
van het openbaar ministerie in te roepen, nu de indruk zou kunnen
bestaan dat hiermee meineed is gepleegd, die een sanctie met zich
brengt.2 De toelichting gaat op dit risico niet in.
Gelet op het voorgaande adviseert de Afdeling af te zien van het voorgestelde beletsel voor huwelijken tussen bloedverwanten in de derde en
vierde graad en de daarmee samenhangende mogelijkheid van opheffing
van dit beletsel door aflegging van een beëdigde verklaring.
1. Keuze voor en effectiviteit van het bemoeilijken van neef/nichthuwelijken
1
Raad voor de Rechtspraak, Advies over
wetsvoorstel tegengaan huwelijksdwang,
4 januari 2012, ACVZ, Advies over het
conceptwetsvoorstel tegengaan huwelijksdwang, 1 februari 2012, Forum, Advies over
het conceptwetsvoorstel tegengaan huwelijksdwang, 23 december 2011, NVvR, Advies over
het conceptwetsvoorstel tegengaan huwelijksdwang, 22 december 2011.
2
Het staat niet op voorhand vast dat meineed
gepleegd in een dwangsituatie ook daadwerkelijk strafbaar is, er kan immers sprake zijn
van overmacht in de zin van artikel 40 Sr..

Terecht merkt de Afdeling op dat huwelijksdwang ook voorkomt in andere
situaties, zoals het zwagerhuwelijk en niet beoogde zwangerschap. De
Afdeling meent derhalve dat het voor de hand zou liggen de voorgestelde
beëdigde verklaring ook voor te schrijven in andere situaties met
kenmerken die wijzen op een verhoogd risico op dwang. Voorts verwacht
de Afdeling dat de effectiviteit van het vereisen van een beëdigde
verklaring gering zal zijn en zelfs met het oog op het mogelijk afleggen
van een meinedige verklaring een negatief effect zal kunnen hebben op
het inroepen van hulp door het openbaar ministerie.
Het tegengaan van huwelijksdwang heeft de volle aandacht van het
kabinet. Over het voornemen om neef/nichthuwelijken in beginsel te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

3

verbieden zijn afspraken gemaakt in het regeerakkoord Bruggen slaan van
29 oktober 2012.
Een meerjaren plan van aanpak voor de preventie van huwelijksdwang is
in ontwikkeling. Hiervan moet het meeste effect verwacht worden op het
tegengaan van huwelijksdwang. De voorgestelde wettelijke maatregelen
vormen het sluitstuk. In situaties van nauwe bloedverwantschap wordt
door het vereisen van een beëdigde verklaring dat geen sprake is van
dwang een moment gemarkeerd aan personen die voornemens zijn een
huwelijk te sluiten. Juist in situaties van nauwe bloedverwantschap tussen
de aanstaande echtgenoten kan de druk vanuit de familiale omgeving
dermate grote vormen aannemen dat daar zeer moeilijk weerstand aan
geboden kan worden. Op dat moment worden de aanstaande echtgenoten gedwongen zich nog eens goed te beraden op de gevolgen van de
keuze die zij voornemens zijn te maken. Het vereisen van een beëdigde
verklaring zou weliswaar ook van nut kunnen zijn in andere situaties, zoals
het zwagerhuwelijk en het huwelijk in geval van een niet beoogde
zwangerschap, doch er bestaat geen aanleiding te veronderstellen dat het
extra reflectiemoment in die specifieke situaties een meerwaarde zou
kunnen bieden. Verwacht mag immers worden dat men name in geval
van nauwe bloedverwantschap de familiale druk van twee kanten kan
worden uitgeoefend, terwijl dat in de andere situaties met een verhoogd
risico op dwang minder voor de hand ligt. Ik deel niet de verwachting van
de Afdeling dat het effect van de voorgestelde maatregel in de praktijk
dermate gering zal zijn dat de norm geen wettelijke verankering verdient.
Ik vertrouw erop dat voor verreweg de meeste mensen geldt dat zij
terugdeinzen voor het onder ede afleggen van een valse verklaring. In de
enkele situatie dat de dwang tot het aangaan van het huwelijk dermate
groot is dat betrokkene er zelfs toe besluit ter zake een meinedige
verklaring af te leggen, staat achteraf altijd nog de mogelijkheid van
nietigverklaring van het huwelijk open. Indien daadwerkelijk sprake is
geweest van zodanige dwang dat daar redelijkerwijs geen weerstand aan
geboden kon worden, biedt artikel 40 Wetboek van strafrecht aan
betrokkene mijns inziens voldoende bescherming tegen een mogelijke
vervolging wegens meineed. In deze gevallen verwacht ik dat de officier
van justitie op grond van het opportuniteitsbeginsel ervoor zal kiezen om
niet te vervolgen.
2. Beperken erkenning polygame huwelijken

1

Voorgesteld artikel 10:32 BW.
Zie in dit kader: K. Boele-Woelki, I. CurrySumner en W. Schrama, De Juridische status
van polygame huwelijken in rechtsvergelijkend perspectief, Den Haag: BJU 2010, blz.
209.
2

Thans komen polygame huwelijken niet voor erkenning in aanmerking als
zij zijn gesloten op een moment dat een relevant raakpunt met de
Nederlandse rechtsorde bestond. Van een dergelijk raakpunt is sprake –
en ook reeds in de rechtspraak bepaald – als het huwelijk is gesloten met
een Nederlandse onderdaan, aldus de toelichting. Omdat polygame
huwelijken in strijd zijn met fundamentele beginselen van het Nederlandse huwelijksrecht wordt voorgesteld de erkenning ervan in Nederland
verder te beperken: indien een van de echtgenoten op het tijdstip van de
sluiting van het polygame huwelijk in Nederland zijn gewone verblijfplaats had, zal de erkenning als kennelijk onverenigbaar met de openbare
orde moeten worden geacht.1
De Afdeling mist een toelichting bij het criterium van het hebben van de
gewone verblijfplaats in Nederland. Er zijn immers verschillende
modaliteiten denkbaar. Zo zou erkenning achterwege kunnen blijven bij
een polygaam huwelijk gesloten na een langdurig verblijf van bijvoorbeeld 5 jaar in Nederland, of al bij het enkele verblijf in Nederland, waarbij
een bepaalde duur niet is vereist.2 De Afdeling constateert dat een
motivering voor de gemaakte keuze in de toelichting ontbreekt.
Tegen deze achtergrond adviseert de Afdeling de keuze voor de modaliteit
van de beperking van de erkenningsmogelijkheid voor polygame
huwelijken alsnog te motiveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

4

2. Beperken erkenning polygame huwelijken
Het advies van de Afdeling is gevolgd door de memorie van toelichting
aan te vullen met een uitleg van het uit het internationaal privaatrecht
afkomstige begrip gewone verblijfplaats (Artikel II, onder C).
3. Nietigverklaring op verzoek van het openbaar ministerie
Het voorstel strekt ertoe dat het Openbaar Ministerie zelfstandig bij de
rechter de nietigverklaring kan verzoeken van een onder dwang tot stand
gekomen huwelijk.1 Anders dan bij schijnhuwelijken, waar het Openbaar
Ministerie een vergelijkbare bevoegdheid heeft, is er bij huwelijken onder
dwang niet enkel het belang van de openbare orde dat bescherming
verdient. Tevens dient rekening te worden gehouden met het belang van
de echtgenoten die in een dwangpositie verkeren. Het openbare
orde-belang en het belang van het slachtoffer komen niet noodzakelijk
overeen. Nietigverklaringen kunnen immers voor de direct betrokken
echtgenoten die in een dwangpositie verkeren verstrekkende gevolgen
hebben – sociaal, financieel, maar bijvoorbeeld ook op het gebied van het
Vreemdelingenrecht – waardoor nietigverklaring onder omstandigheden
onwenselijk kan zijn.
Naar het oordeel van de Afdeling zou bij een botsing tussen deze twee
belangen, mede gelet op de aanbeveling ter zake van het Comité van
Ministers van de Raad van Europa,2 het belang van het slachtoffer voorop
moeten staan. Uit de tekst noch de toelichting blijkt thans dat dit beoogd
is.
Het voorstel introduceert wel de verplichting tot het horen van de
echtgenoten voorafgaande aan een verzoek tot nietigverklaring. Hoewel
de Afdeling deze verplichting onderschrijft, zal de betekenis van het horen
voor de te maken afweging in de praktijk waarschijnlijk beperkt zijn.
Diegenen die in een dwangpositie verkeren, zullen zich immers niet snel
vrij voelen om naar waarheid te verklaren.
Gelet op het bovenstaande adviseert de Afdeling de toelichting in
bovengenoemde zin aan te vullen.
3. Nietigverklaring op verzoek van het openbaar ministerie
Ook het advies van de Afdeling inzake mogelijk botsende belangen van
het slachtoffer van huwelijksdwang en de openbare orde bij de uitoefening van de bevoegdheid van het openbaar ministerie om de nietigverklaring van een dwanghuwelijk te verzoeken is gevolgd. In de memorie
van toelichting is benadrukt dat ter zake het belang van het slachtoffer
voorop dient te staan (in par. 2 Dwanghuwelijken).
4. Overige opmerkingen
1

Voorgesteld artikel 1:71 BW.
2
Aanbeveling van het Comité van Ministers
van de Raad van Europa, Rec(2002)5, bijlage,
onder 3, sub a en b:
«Member states should introduce, develop
and/or improve where necessary, national
policies against violence based on:
a. maximum safety and protection of victims;
b. empowerment of victimised women by
optimal support and assistance structures
which avoid secondary victimisation;»
In de bijlage, onder 1, aanhef en sub a, wordt
daarbij gesteld: «For the purposes of this
recommendation, the term «violence against
women» [...] includes [...] forced marriages.»
3
Op grond van artikel 14 Vreemdelingenwet
2000, jo. artikel 3.13 Vreemdelingenbesluit
2000 (gezinshereniging).

a. Huwelijksbeletselen bij gezinshereniging
De toelichting gaat niet in op de gevolgen van het voorstel voor het
verblijfsrecht van vreemdelingen.3 Ingevolge artikel 3.14 Vreemdelingenbesluit 2000 is gezinshereniging dan wel -vorming voor ongehuwde
personen van 21 jaar en ouder die een duurzame en exclusieve relatie
onderhouden uitsluitend mogelijk indien de partners niet tot elkaar in een
zodanig nauwe relatie staan dat daardoor naar Nederlands recht een
huwelijksbeletsel aanwezig is. Het voorstel introduceert in artikel 1:41a
BW de verwantschap in de derde of vierde graad in de zijlinie als
algemeen huwelijksbeletsel. De toelichting maakt geen melding van de
samenhang tussen het voorstel en de voorwaarden voor gezinshereniging
en gaat niet in op de wijze waarop het huwelijksbeletsel zal doorwerken in
die voorwaarden. Indien beoogd is bij gezinshereniging op basis van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

5

neef/nicht-relaties eenzelfde vrijwilligheid te waarborgen als thans met
artikel 1:41a BW wordt geïntroduceerd, dan zou de mogelijkheid tot
opheffing van het beletsel ook in het Vreemdelingenbesluit 2000 een
plaats moeten krijgen.
De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op het verband tussen
het voorgestelde artikel 1:41a BW en de aan gezinshereniging gestelde
eisen, en zo nodig het Vreemdelingenbesluit 2000 aan te passen.
b. Gewone verblijfplaats
De toelichting suggereert dat het hebben van een «gewone verblijfplaats»
in Nederland,1 als criterium voor de toelaatbaarheid van de erkenning van
een polygaam huwelijk, eenvoudig uit de datum van vestiging zoals
vermeld in de gemeentelijke basisadministratie (hierna: GBA) is af te
leiden.2 Doorgaans zal dit het geval zijn. Het kan evenwel voorkomen dat
een persoon in de GBA is ingeschreven terwijl hij geen gewone verblijfplaats in Nederland heeft en omgekeerd is het ook mogelijk dat iemand
wel zijn gewone verblijfplaats in Nederland heeft, zonder te zijn
ingeschreven in de GBA.3
De Afdeling adviseert gelet op het voorgaande in de toelichting nader in
te gaan op het begrip «gewone verblijfplaats» en de vermelding van het
adres in de GBA.
c. Overgangsrecht
Bij een eerdere wijziging van artikel 1:31 BW was voorzien in overgangsrecht strekkende tot eerbiediging van reeds afgekondigde huwelijken.4
Naar analogie daarvan zou, indien op het moment van inwerkingtreding
de huwelijksaangifte nog niet is afgeschaft,5 ook een overgangsregime
moeten worden opgenomen voor huwelijken waarvan reeds aangifte is
gedaan.
De Afdeling adviseert het voorstel in deze zin aan te vullen.
d. Samenloopbepaling
De samenloopbepaling in het voorgestelde artikel IV richt zich op de
situatie dat de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand tot wet
is verheven.6 In dat geval wordt die wet aangepast. De samenloopbepaling laat de overige artikelen van het onderhavige wetsvoorstel evenwel
ongemoeid. Het gevolg is dat onder omstandigheden artikel 1:80a BW
tegelijkertijd zal worden gewijzigd door artikel I, onderdeel J én artikel IV,
onderdeel B, van het voorstel, hetgeen leidt tot onbeoogde aanpassingen
aan dat artikel.
Gelet hierop adviseert de Afdeling de samenloopbepaling zo te formuleren dat deze het voorliggende voorstel zal aanpassen aan de situatie dat
de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand inwerking is
getreden.
1

Voorgestelde artikel 10:32, onder a, BW.
MvT, §6, onder Polygame huwelijken.
J. Kampers, L.J.W. Evers & H. Vat, Inleiding
tot de burgerlijke stand, Alphen aan den Rijn:
Kluwer 2010, blz. 46.
4
Wet van 30 augustus 1984, Stb. 404, artikel
V.
5
Ingevolge de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand.
6
De Afdeling wijst in dit verband op de
model-samenloopbepalingen in aanwijzing
171b Aanwijzingen voor de regelgeving. In
plaats van het moment van verheffen tot wet,
wordt daarin – terecht – gekozen voor het
moment van inwerkingtreding.
2

4. Overige opmerkingen

3

De Afdeling maakt enkele opmerkingen over de gevolgen van het voorstel
voor het verblijfsrecht van vreemdelingen, over het begrip gewone
verblijfplaats in relatie tot de vermelding in de gemeentelijke basisadministratie, over het overgangsrecht ter zake van nog niet gesloten
huwelijken waarvan ten tijde van de inwerkingtreding van de wet reeds
aangifte is gedaan en de formulering van de samenloopbepaling. Het in
par. 4a vermelde advies van de Afdeling om in de toelichting in te gaan op
het verband tussen het voorgestelde artikel 1:41a BW en de aan gezinshereniging gestelde eisen is ingegaan in par. 3 Huwelijksbeletselen. Het in
par. 4b vermelde advies van de Afdeling om nader in te gaan op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

6

begrip «gewone verblijfplaats» en de vermelding van het adres in de GBA
is verwerkt in de artikelsgewijze toelichting bij artikel II, onder C. Het in
par. 4c vermelde advies om een overgangsbepaling op te nemen met
betrekking tot een huwelijk waarvan op het moment van inwerkingtreding
reeds aangifte is gedaan is verwerkt in artikel III, onderdeel A van het
wetsvoorstel. Tevens is op advies van de Afdeling de in artikel IV
opgenomen samenloopbepaling met de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand aangepast.
5. Redactionele kanttekeningen
Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Afdeling naar de bij het
advies behorende bijlage.
5. Redactionele kanttekeningen
De redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft, zijn
gevolgd.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

7

Bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State betreffende no.W03.12.0107/II met redactionele kanttekeningen die de Afdeling in overweging geeft.
–
–
–
–
–
–

–
–
–

–

In artikel I, onderdeel A, onder 1, «het cijfer 1» vervangen door: «de
aanduiding 1.»
In artikel I, onderdeel D, het voorgestelde tweede lid, «elkaar»
vervangen door: elkander.
Artikel 1:44, eerste lid, onderdeel i, BW schrappen.
Artikel 1:47 BW schrappen.
In artikel 1:53, derde lid (oud), BW, «voorts» schrappen.
In artikel I, onderdeel F, het voorgestelde derde lid, «het huwelijk onder
invloed van dwang aangaan» vervangen door: het huwelijk onder
invloed van dwang zullen aangaan.
In artikel I, onderdeel G, «onder vermelding ... 41a» vervangen door
«ingevoegd: , 41a».
In artikel I, onderdeel H, artikel 1:71 BW niet per lid, maar in zijn geheel
opnieuw vaststellen.
In het voorgestelde artikel 1:71, derde lid, BW «en de» vervangen door
«, zonder dat het verzoek is gedaan. De», en «in beide gevallen»
schrappen.
Artikel I, onderdeel I, formuleren als volgt:

I
In artikel 74 vervalt de zinsnede «, noch wanneer de vrouw vóór de dag
van het verzoek zwanger is geworden».
– Artikel I, onderdeel J, onder 3, schrappen, nu de verklaring van vrije
toestemming tot het laatste moment voor de huwelijksvoltrekking kan
worden afgelegd.
– Artikel I, onderdeel J, aanvullen met:
– een aanpassing van de verwijzing naar artikel 43 in 1:80a, vierde lid
(oud), BW zodat hierin rekening wordt gehouden met artikel I,
onderdeel D,
– een aanpassing van de verwijzing naar artikel 53 in 1:80a, vijfde lid,
BW (oud), zodat hierin rekening wordt gehouden met artikel I,
onderdeel F, en
– het vervangen van «35» door «37» in 1:80a, zesde lid, BW.
– In artikel II, onderdeel c, het voorgestelde artikel 32, onderdelen a tot
en met c, telkens «of» schrappen.
– In artikel III «de meerderjarigheid hebben bereikt» vervangen door:
meerderjarig zijn geworden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 488, nr. 4

8