Evaluatie subsidie aan Nederland
Maritiemland (NML) ten behoeve van
Maritiem Innovatie Impuls Projecten

Colofon

Auteurs

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)

Datum 26 september 2018

Pagina 2 van 21

Inhoudsopgave
Conclusies en aanbevelingen ........................................................................................ 4
1
Inleiding............................................................................................................ 6
1.1
Aanleiding ........................................................................................................... 6
1.2
Doel van de subsidieregeling Maritieme Innovatieve Impuls Projecten......................... 6
1.3
Onderzoeksvragen................................................................................................ 6
1.4
Effectladder ......................................................................................................... 7
2
Context en legitimiteit overheidsingrijpen ........................................................ 9
2.1
Onderzoek en innovatie ........................................................................................ 9
2.2
Legitimering overheidsrol ...................................................................................... 9
2.3
Versterken van maritiem onderzoek door de overheid .............................................. 10
2.4
Maritieme Innovatie Impuls projecten .................................................................... 11
2.5
Resultaatketen MIIP ............................................................................................ 11
2.6
Bevindingen ....................................................................................................... 12
3
Bereik van de regeling .................................................................................... 13
3.1
Aantal en omvang subsidie 2013-2016................................................................... 13
3.2
Projecten 2015 ................................................................................................... 14
3.3
Projecten 2016 ................................................................................................... 15
3.4
Bevindingen ....................................................................................................... 17
4
Indicaties van effectiviteit .............................................................................. 18
4.1
Kennisverspreiding en vervolg in 2015 ................................................................... 18
4.2
Kennisverspreiding en vervolg in 2016 ................................................................... 19
4.3
Bevindingen ....................................................................................................... 21

Tabellen
Tabel 1 Effectladder ......................................................................................................... 8
Tabel 2 Resultaatketen subsidie MIIP ................................................................................ 12
Tabel 3 Aantal gefinancierde projecten per jaar .................................................................. 13
Tabel 4 Basisinformatie van de 10 in 2015 gesubsidieerde projecten..................................... 14
Tabel 5 Relatie subsidieprojecten met thema’s Kennis en Innovatie Agenda TKI Maritiem ........ 15
Tabel 6 Basisinformatie van de 10 in 2016 gesubsidieerde projecten..................................... 16
Tabel 7 Relatie subsidieprojecten met thema’s Kennis en Innovatie Agenda TKI Maritiem ........ 17
Tabel 8 Waardering gesubsidieerde projecten 2015 op basis van drie belangrijke criteria ........ 18
Tabel 9 Indicatie van vervolg op 2015 MIIPs ...................................................................... 19
Tabel 10 Waardering gesubsidieerde projecten 2016 op basis van drie belangrijke criteria....... 20
Tabel 11 Indicatie van vervolg op 2016 MIIPs .................................................................... 20
Figuren
Figuur 1 Omvang subsidie, cofinanciering en subsidiepercentage.......................................... 13

Pagina 3 van 21

Conclusies en aanbevelingen

De Innovatie Council van Nederland Maritiem Land (NML) organiseert elk jaar de zogenoemde
Maritieme Innovatie Impuls Projecten (MIIP). Het doel van de subsidieregeling MIIP is het
maritieme bedrijfsleven te ondersteunen bij het ontwikkelen van nieuwe kennis of producten. De
projecten zijn bedoeld om maritieme innovaties een financiële impuls te geven. Het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat (EZK) subsidieert deze MIIP projecten. In het
Werkprogramma Maritieme Maakindustrie 2016-2018 is als actie opgenomen om de subsidie
aan NML voor de MIIP te evalueren.
Conclusies
De Nederlandse maritieme maakindustrie levert wereldwijd innovatieve schepen, jachten,
systemen en diensten. Om te kunnen blijven concurreren moeten de Nederlandse werven en
toeleveranciers inzetten op kwaliteit en innovatie. Bij innovatieve projecten is een rol voor de
overheid legitiem, vanwege positieve externe effecten bij innovatie.
NML organiseert elk jaar de Maritieme Innovatie Impuls Projecten (MIIP) in samenwerking met
EZK. De projecten zijn bedoeld om maritieme innovaties een financiële impuls te geven in
samenhang met het Maritiem Innovatiecontract. Het door Nederland Maritiem Land / Innovation
council opgezette proces biedt voldoende basis voor een betrouwbare selectie van projecten. De
financiële randvoorwaarden (subsidiepercentage, cofinanciering) worden goed toegepast /
bewaakt. De subsidie MIIP is daarmee potentieel effectief.
Gezien de hoeveelheid ingediende projecten lijkt de effectiviteit van de subsidie MIIP haalbaar.
Jaarlijks worden ongeveer 10 projecten ondersteund vanuit deze subsidie. Het
subsidiepercentage ligt jaarlijks iets onder het maximale percentage van 50%. In ongeveer
driekwart de projecten is samengewerkt tussen private partijen (inclusief brancheorganisaties
en een of meer kennisinstellingen.
Gehonoreerde projecten (in 2015 en 2016) kennen goede aansluiting bij Kennis- en Innovatie
Agenda van het TKI Maritiem. De aansluiting van het mkb lijkt minder sterk.
In 2015 kunnen 7 van de 10 van de gesubsidieerde projecten op basis van de criteria
samenwerking, kennisverspreiding en haalbaarheidsproject positief gewaardeerd worden. In
2016 kunnen 9 van de 10 van de gesubsidieerde projecten redelijk tot goed gewaardeerd
worden op basis van deze criteria.
In 2015 passen 3 projecten niet/minder goed inde scope. In twee gevallen lijkt het vooral een
wetenschappelijke/onderzoeksproject te zijn en in één geval een commercieel project zonder
sector breed belang. In 2016 lijkt één project vooral gericht op de ontwikkeling van een
concreet product en kwalificeert daarmee niet voor de MIIP.
Er vindt over het algemeen wel communicatie plaats over behaalde resultaten, maar deze is wel
op ad hoc basis en niet centraal inzichtelijk.
In 2015 heeft het merendeel van de projecten een vervolg gekregen. In 2016 hebben alle
projecten een vervolg gekregen. Het merendeel van de projecten in 2016 leidt tot een mogelijk
wetenschappelijk vervolgtraject of een (door)ontwikkeling van een product.
Samenvattend kan geconcludeerd worden dat er indicaties zijn dat de subsidie MIIP effectief is.

Pagina 4 van 21

Aanbevelingen
In het selectieproces door de Innovation council / NML kan nog scherper gelet worden om ook
de ‘laatste’ niet passende projecten te voorkomen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen doordat NML,
eventueel ondersteund door EZK/RVO een appreciatie over de projecten meegeeft aan de
Innovation council
Sommige (al dan niet gesubsidieerde) projecten passen wellicht beter in andere regelingen,
zoals de PPS-toeslag of MIT-regeling. NML / Innovation Council kan dit advies meegeven aan
projecten indien van toepassing en ze niet meenemen in de MIIP-procedure
EZK kan in overleg met NML criteria (nogmaals) formuleren om NML en Innovation council te
helpen in hun selectieproces. Deze herformulering kan de sector helpen om ‘niet-bedoelde’
projecten beter te herkennen en vervolgens uit de procedure te halen
NML kan resultaten (rapporten, publicaties, presentaties, etc.) toevoegen aan
projectomschrijvingen op hun website, en daarmee brede resultaatverspreiding nog beter
borgen. Dit kan nog versterkt worden door af te spreken dat zowel NML als ook alle deelnemers
in hun communicatie verwijzen naar deze website
De sector zou een inspanning kunnen doen om het mkb meer te betrekken bij en te laten
profiteren van de resultaten uit Maritieme Innovatie Impuls projecten. Maritieme Innovatie
Impuls projecten zijn bedoeld om innovaties aan te jagen en belemmeringen weg te nemen,
processen die voor individuele mkb-ondernemers lastig zijn. De meerwaarde van MIIP kan
daardoor verder toenemen
Het lijkt dat projecten welke vanuit brancheorganisaties (en kennisinstellingen) worden
geïnitieerd en uitgevoerd het meest voldoen aan de doelstelling van MIIP. Dit gegeven zou
benut kunnen worden om de MIIP (nog) beter van nut te laten zijn voor de hele sector.

Pagina 5 van 21

1 Inleiding

In de inleiding beschrijven we de aanleiding voor de evaluatie van de subsidieregeling Maritieme
Innovatie Impuls Projecten (subsidie MIIP). In paragraaf 1.2 staat een korte beschrijving van
het doel van de subsidie MIIP. Centraal in de evaluatie staan de onderzoeksvragen, zie
paragraaf 1.3. De opbouw van dit rapport is gebaseerd op de in paragraaf 1.4 besproken
effectladder.

1.1 Aanleiding
De Innovatie Council van Nederland Maritiem Land (NML) organiseert elk jaar de zogenoemde
Maritieme Innovatie Impuls Projecten (MIIP). Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
(EZK) subsidieert deze MIIP projecten.1 In het Werkprogramma Maritieme Maakindustrie 20162018 is als actie opgenomen om de subsidie aan NML voor de MIIP te evalueren.2
EZK heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) opdracht gegeven deze evaluatie
uit te voeren namens haar. Hierbij is aan RVO verzocht deze evaluatie in open dialoog met het
ministerie en het maritieme cluster uit te voeren, waarbij de Innovation Council (IC) van
Nederland Maritiem Land (NML) namens het maritieme cluster als aanspreekpunt optreedt.

1.2 Doel van de subsidieregeling Maritieme Innovatieve Impuls Projecten
Het doel van de subsidieregeling Maritieme Innovatie Impuls Projecten (subsidie MIIP) is het
maritieme bedrijfsleven te ondersteunen bij het ontwikkelen van nieuwe kennis of producten. De
projecten zijn bedoeld om maritieme innovaties een financiële impuls te geven. Bijvoorbeeld om
een eerste (haalbaarheid) onderzoek te doen of de eerste stappen richting productontwikkeling
mogelijk te maken. Projecten moeten aansluiten bij één van de vier thema’s uit het Maritiem
Innovatiecontract. De projecten worden beoordeeld naar de beoogde bijdrage aan realisatie van
die doelstellingen. Maar er moet ook rekening gehouden worden met het toekomstperspectief,
mogelijk vervolgtraject gecombineerd met de kwaliteit en breedte van het
samenwerkingsverband. De MIIP regeling is toegankelijk voor alle betrokken partijen in de
maritieme cluster. Ongeacht of ze zijn aangesloten bij de NML Innovatie Council. 3

1.3 Onderzoeksvragen
Het doel van de evaluatie is om een bijdrage te leveren aan de doeltreffendheid en
doelmatigheid van de subsidie MIIP, doordat inzicht ontstaat in de werking van de regeling. Met
het evaluatie onderzoek wordt daarnaast verantwoording afgelegd aan EZK. Centrale begrippen
in elke evaluatie zijn4:

Relevantie. De mate waarin de regeling aansluit bij de doelen van het beleid.

Bereik. Aantal en omvang projecten?.

Doeltreffendheid. Dit betreft de mate waarin de doelen zijn bereikt en de additionaliteit
van de subsidie MIIP.

Doelmatigheid van de uitvoering. Is de subsidie MIIP op een efficiënte wijze uitgevoerd?

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/brieven/2017/09/28/subsidie-maritieme-innovatie-impuls-mmip-projecten-2017
https://maritimetechnology.nl/werkprogramma-maritieme-maakindustrie-overhandigd-aan-minister-kamp/
3
https://www.maritiemland.nl/innovatie/projecten/maritieme-innovatie-impuls-projecten/
4
http://www.rijksbegroting.nl/system/files/6/regeling-periodiek-evaluatieonderzoek-rpe-2018.pdf
1
2

Pagina 6 van 21

De onderzoeksvragen van de evaluatie zijn:
A. Wat is relevantie?
1. Wat is context waarin de subsidie MIIP opereert?
B. Bereik van de regeling?
2. Aantal en omvang van projecten?
Hierbij worden de volgende indicatoren gemeten:
o aantal en type projecten per jaar
o omvang subsidie en private financiering per jaar
o betrokkenheid van het mkb
o relatie met topsectorenaanpak
C. Hoe doeltreffend is het beleid geweest?
3. In hoeverre heeft de subsidie MIIP het maritieme bedrijfsleven ondersteunt bij:
o mate van samenwerking tussen kennisinstellingen en private partijen?
o mate van kennisverspreiding?
o het ontwikkelen van nieuwe kennis of producten?
4. Wat is de toegevoegde waarde van de subsidie MIIP ten opzichte van andere
overheidsinstrumenten?5
5. Wat is het vervolg op het project?
Vanwege de beperkte budgettaire omvang van de subsidie MIIP is doeltreffendheid in beperkte
mate onderzocht. Of er sprake is van additionaliteit – zou het project ook zijn uitgevoerd zonder
subsidie MIIP? – is niet onderzocht. De subsidie MIIP is uitgevoerd door NML, daarom is de
doelmatigheid van de uitvoering ook niet onderzocht.

1.4 Effectladder
Centraal in de evaluatie staat de vraag of de regeling doeltreffend en doelmatig is. Hierbij
hanteren we de effectladder. Veel beleidsinterventies zijn niet zonder meer aan te duiden als
‘bewezen effectief’. Dat betekent nog niet dat de kwaliteit van die interventies slecht is; het
bewijs voor de effectiviteit ontbreekt echter. De bewezen effectiviteit is geen alles-of-nietskwestie, zie de door Veerman en Van Yperen ontwikkelde effectladder6 en de ‘contribution
analysis’ van Mayne7. De effectladder wordt ook genoemd in de handreiking beleidsdoorlichting
van het ministerie van Financiën.8
Er zijn verschillende niveaus van effectiviteit, de effectladder maakt deze inzichtelijk. De
effectladder deelt de hardheid van de gemeten effectiviteit bij de evaluatie van de subsidie MIIP
op in vier niveaus: (1) veelbelovend, (2) doelbereiking, (3) indicatief, (4) causaal. In tabel 1 is
aangegeven welke soorten onderzoek tot welk niveau leiden. In de laatste kolom staan
mogelijke bewoordingen in de conclusies met betrekking tot effectiviteit.
De hoogste trede van de effectladder (causaliteit) is niet onderzocht. Om het causale effect van
een programma te bepalen dienen de uitkomsten van bedrijven die mee hebben gedaan aan de
interventie (de onderzoeks- of behandelgroep), te worden vergeleken met bedrijven die niet
hebben meegedaan (de controlegroep). De kosten voor het uitvoeren van een dergelijk
onderzoek staat niet in verhouding tot de budgettaire omvang van de subsidieregeling. Trede 3
Deze vraag staat als aanleiding genoemd voor de evaluatie genoemd in het Werkprogramma Maritieme Maakindustrie 2016-2018
Veerman, J. T. van Yperen (2007) Degrees of Freedom and Degrees of Certainty: A Developmental Model for the Establishment of
Evidence-Based Youth Care.” Evaluation and Program Planning 30(2): 212–21.
7
Mayne, J. (2008) Contribution Analysis: An approach to exploring cause and effect, ILAC methodological brief.
8
http://www.rijksbegroting.nl/beleidsevaluaties/evaluaties-en-beleidsdoorlichtingen/handreiking-beleidsdoorlichtingen/het-metenvan-doeltreffendheid
5
6

Pagina 7 van 21

is slechts in beperkte mate onderzocht. Op basis van informatie uit het projectplan en de
eindrapportage hebben de auteurs onderzocht of het project een bijdrage heeft geleverd aan de
mate van samenwerking tussen kennisinstellingen en private partijen, de mate van
kennisverspreiding en het ontwikkelen van nieuwe kennis of producten.

Tabel 1 Effectladder
Niveau

Soorten onderzoek

Aanduiding in
conclusies

Leeswijzer

Beschrijving context
waarbinnen de regeling
opereert, analyse
legitimatie overheidsrol
en resultaatketen op
basis van deskresearch

Potentieel
effectief

Zie hoofdstuk 2

omvang
projecten?

Beschrijving projecten

Effectiviteit is
haalbaar

Zie hoofdstuk 3

3.

Indicatief: welke
effecten zijn
bereikt?

Beoordeling projecten,
interviews, enquête,
casestudy´s

Indicaties van
effectiviteit

Deels uitgewerkt
in hoofdstuk 4

4.

Causaal: is
effectiviteit
aangetoond?

Vergelijk behandel- en
controlegroep, voor- en
nameting

Bewezen effectief

Niet onderzocht

1.

Veelbelovend:
gaat de regeling
naar verwachting
werken?

2. Bereik: aantal en

Pagina 8 van 21

2 Context en legitimiteit overheidsingrijpen

In dit hoofdstuk wordt de context beschreven waarbinnen de subsidie MIIP opereert.
Vertrekpunt is het belang van onderzoek en innovatie in de maritieme sector. In paragraaf 2.2
staat waarom ondersteuning vanuit de overheid hierbij legitiem is. Het overheidsbeleid en met
name de MIIP wordt kort beschreven in de paragrafen 2.3 en 2.4. In paragraaf 2.5 wordt de
werking van de MIIP samengevat in de resultaatketen. We sluiten af met bevindingen.

2.1 Onderzoek en innovatie
De Nederlandse maritieme maakindustrie levert wereldwijd innovatieve schepen, jachten,
systemen en diensten. Om te kunnen blijven concurreren moeten de Nederlandse werven en
toeleveranciers inzetten op kwaliteit en innovatie.
Onderzoek is een belangrijk middel om de kennisvragen van de maritieme sector te
beantwoorden en vormt een katalysator bij de totstandkoming van innovaties. De kennisvragen
zijn afkomstig van bedrijven die hun concurrentiepositie willen verbeteren en van overheden die
hun maatschappelijke taken moeten uitvoeren. Beide partijen zijn gebaat bij innovaties die
leiden tot nieuwe processen en producten waarmee zij efficiënt en effectief kunnen reageren op
nieuwe uitdagingen en kansen. Het daarvoor benodigde maritieme onderzoek wordt in
Nederland onder meer uitgevoerd door universiteiten, MARIN, TNO en het bedrijfsleven.
Gezamenlijk industrieel onderzoek, gevoed door een sterke kennisbasis is noodzakelijk om aan
de frontlijn van internationaal innovatieve ontwikkeling actief te kunnen zijn. Duurzaamheid van
systemen en voortbrengingsprocessen is daarin een belangrijke driver. Daartoe werken de
Nederlandse kennisinstellingen, overheden en maritieme bedrijven binnen NML samen aan een
kennis en investeringsagenda voor de topsector Water & Maritiem. In die agenda wordt
samengewerkt op vier innovatiethema´s tussen bedrijfsleven (groot en MKB), kennisinstellingen
(fundamenteel en toegepast) en overheden.
 winnen op zee (grondstoffen- en energiewinning op zee);
 schone schepen (brandstoffen, brandstofbesparing, emissies, onderwatergeluid)
 slim en veilig varen (speciale schepen, autonoom varen, slimme systemen, defensie,
veiligheid);
 effectieve infrastructuur (interactie schip en infrastructuur havens en vaarwegen).
De sector geeft aan dat de maritieme kennisbasis onder druk staat door toenemende druk op
budgetten voor fundamenteel en toegepast maritiem onderzoek.9

2.2 Legitimering overheidsrol
Er kan sprake zijn van een publiek belang als de markt faalt. Publieke belangen zijn
maatschappelijke belangen die de overheid (mede) moet borgen. Overheidsingrijpen om het
publieke belang te borgen is alleen aan de orde als de kosten van haar ingrijpen opwegen tegen
de baten in termen van welvaart. Marktfalen bij de financiering van innovatieve projecten kan
samenhangen met ongeprijsde neveneffecten van productie en consumptie (externe effecten),
zoals innovatie en milieueffecten.10

9

Werkprogramma Maritieme Maakindustrie 2016-2018, p. 14.
Baarsma, B., C. Koopmans, J. Theeuwes (2010) Beleidseconomie, een rationale onderbouwing van overheidsingrijpen, p. 24-29.

10

Pagina 9 van 21

De inspanningen van een individueel bedrijf of groep van bedrijven hebben soms voor- of
nadelen voor andere bedrijven of consumenten. Er is sprake van negatieve externe effecten
wanneer de acties van bedrijven leiden tot maatschappelijke kosten waar het bedrijf niet zelf
voor opdraait, bijvoorbeeld milieueffecten. Positieve externaliteiten doen zich voor wanneer
andere bedrijven profiteren van de kennis die een innovator genereert. Indien een innovator
hiervoor niet wordt gecompenseerd voor haar investeringen en risico’s kan dit op
maatschappelijk niveau leiden tot een onder-investering in innovatie, en dus minder innovaties
dan maatschappelijk wenselijk is. Dit marktfalen wordt vaak als legitimering genoemd voor
beleid gericht op het stimuleren van investeringen in R&D en innovatie van individuele of
samenwerkingsverbanden van actoren.11

2.3 Versterken van maritiem onderzoek door de overheid
De afstemming tussen kennisvraag en onderzoekaanbod vindt plaats binnen de
topsectorenaanpak, waar de wensen en mogelijkheden van bedrijven, overheden en
kennisinstellingen worden samengebracht. Hun gemeenschappelijke visies, ambities, strategieën
en onderlinge afspraken op het gebied van onderzoek hebben deze partijen samengevat in de
´Kennis en Innovatie Agenda 2016–2019´ van de topsector Water & Maritiem en in het
´Maritiem Innovatie Contract 2016–2017´.
Het topsectorenbeleid en het daarbij behorende maritiem onderzoek worden door de overheid
op diverse manieren ondersteund, bijvoorbeeld door:
 het mede financieren van de kennisbasis bij universiteiten, MARIN en TNO;
 het bieden van de mogelijkheid om geld te lenen voor de bouw van grootschalige
onderzoeksfaciliteiten (Toekomstfonds);
 de mogelijkheid om diverse maritieme projecten in te dienen binnen de verschillende
topsectoren, zoals Water & Maritiem en Logistiek;
 het verstrekken van rechtstreekse opdrachten aan onderzoeksinstellingen, bijvoorbeeld voor
de ontwikkeling, uitwerking en uitvoering van beleid;
 het vragen om onderzoeksvoorstellen en het financieren van de uitvoering daarvan door de
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO);
 het deelnemen aan publiek private samenwerkingsverbanden (PPS) voor de programmering,
financiering en uitvoering van onderzoek;
 het beschikbaar stellen van matchingsgelden voor deelname aan Europese
onderzoeksprojecten; innovatie bevorderende regelingen zoals de Wet Bevordering Speuren Ontwikkelingswerk (WBSO), het Innovatiekrediet, de regeling Toeslag voor Topconsortia
voor Kennis en Innovatie (TKI-toeslag) en de regeling Mkb-innovatiestimulering Regio en
Topsectoren (MIT);
 het optreden als launching customer.
Het programmeren, financieren en uitvoeren van onderzoeks- en ontwikkelprojecten is een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van bedrijven, overheden en kennisinstellingen in hun rol
van kennisvrager en onderzoeksaanbieder. De totstandkoming van dergelijke projecten
geschiedt dus meestal binnen een vorm van publiek private samenwerking (PPS). Het starten
van onderzoeks- en ontwikkelprojecten vereist dat de projectvoorstellen passen binnen de
criteria van de eerdergenoemde instrumenten. Zo bieden de topsectoren Water & Maritiem en
Logistiek mogelijkheden voor de maritieme sector om kansrijke projecten in te dienen.12

Dialogic (2015) Innoveren en ondernemen met beleid. Analytische achtergrondstudie van de beleidsdoorlichting artikel 12
(innovatie) en 13 (ondernemingsklimaat) ministerie van Economische Zaken.
12
Kamerbrief 30 september 2016 over uitvoering motie Jacobi/Cegerek
11

Pagina 10 van 21

2.4 Maritieme Innovatie Impuls projecten
De Innovatie Council van NML organiseert elk jaar de Maritieme Innovatie Impuls Projecten
(MIIP) in samenwerking met EZK. De projecten zijn bedoeld om maritieme innovaties een
financiële impuls te geven. Bijvoorbeeld om een eerste (haalbaarheid) onderzoek te doen of de
eerste stappen richting productontwikkeling mogelijk te maken.
De procedure ten aanzien van de indiening en beoordeling van de MIIP projecten door de leden
van het Innovation Council:
 Uitgangspunten
o Maritieme Innovatie Impuls projecten zijn toegankelijk voor alle betrokken
partijen in de Maritieme sector, ongeacht of zij zijn aangesloten bij de Innovation
Council.
o Projectvoorstellen worden in het kader geplaatst van de doelstellingen van het
Maritiem Innovatiecontract en primair beoordeeld naar hun bijdrage aan de
realisatie van die doelstellingen.
o Maritieme Innovatie Impuls Projecten zijn bedoeld om een impuls te geven aan
nieuwe initiatieven in de keten kennis, kunde, kassa.
o Hierbij is samenwerking tussen kennis en toepassing van groot belang. Er dient
daarom altijd sprake te zijn van samenwerkingsverbanden en/of de vorming daarvan.
De breedte en de kwaliteit (kennis + toepassingsgerichtheid) daarvan is mede punt
van beoordeling, waarbij de deelname van MKB van groot belang wordt geacht.
o Innovatie-impulsproject wil impliciet zeggen dat er een vervolg wordt beoogd. Het
uitzicht daarop is mede punt van beoordeling.
o Innovatie impulsprojecten zijn niet bedoeld voor het krijgen van extra geld voor al
lopende projecten, het gaat om opstarten van nieuwe initiatieven.
 Beoordelingscriteria:
o Kwalitatieve en innovatieve bijdrage aan verwezenlijking van de doelstellingen van het
Maritiem Innovatiecontract;
o In hoeverre is het project een echte innovatie impuls: is er perspectief op een
vervolgtraject? Geen extra financiering van al lopend werk.
o Kwaliteit en breedte van het samenwerkingsverband.
Deze criteria wegen even zwaar. Projecten met de meeste punten worden geselecteerd
voor subsidiëring, tot het budget volledig gebruikt is.
Ingediende projecten kunnen maximaal 50% van de projectkosten aan subsidie krijgen met een
maximum van € 30.000,-. Het beschikbare bedrag is € 250.000,- en wordt onder de gekozen
projecten verdeeld.

2.5 Resultaatketen MIIP
De resultaatketen MIIP is weergegeven in tabel 2.

Pagina 11 van 21

Tabel 2 Resultaatketen subsidie MIIP
Omschrijving

Indicatoren

Bereikte effecten

Mate van samenwerking tussen
kennisinstellingen en private partijen
Mate van kennisverspreiding
Haalbaarheidsstudie
Soort vervolg op project
Toegevoegde waarde ten opzichte van
andere overheidsinstrumenten

Resultaten

Aantal en omvang van de projecten

Aantal projecten per jaar (naar thema)
Omvang subsidie en private financiering
Betrokkenheid van het MKB
Relatie met topsectorenaanpak

Activiteiten
NML

Beoordelen aanvragen aan de hand van
uitgangspunten en criteria

Middelen

Middelen die beleid inzet

1e orde-effect

Subsidie MIIP
Relatie met andere overheidsinstrumenten

2.6 Bevindingen
De Nederlandse maritieme maakindustrie levert wereldwijd innovatieve schepen, jachten,
systemen en diensten. Om te kunnen blijven concurreren moeten de Nederlandse werven en
toeleveranciers inzetten op kwaliteit en innovatie. Bij innovatieve projecten is een rol voor de
overheid legitiem, vanwege positieve externe effecten bij innovatie.
NML organiseert elk jaar de Maritieme Innovatie Impuls Projecten (MIIP) in samenwerking met
EZK. De projecten zijn bedoeld om maritieme innovaties een financiële impuls te geven in
samenhang met het Maritiem Innovatiecontract. Het door Nederland Maritiem Land / Innovation
council opgezette proces biedt voldoende basis voor een betrouwbare selectie van projecten. De
financiële randvoorwaarden (subsidiepercentage, cofinanciering) worden goed toegepast /
bewaakt.
De subsidie MIIP is daarmee potentieel effectief.

Pagina 12 van 21

3 Bereik van de regeling

In dit hoofdstuk beschrijven we het bereik van de regeling. In paragraaf 3.1 staan de
gerealiseerde cijfers over de jaren 2013 tot en met 2016. Vervolgens wordt in paragraaf 3.2
ingezoomd op de in 2015 gesubsidieerde projecten om inzicht te krijgen in de toepassing van de
financiering. In paragraaf 3.3 staan de in 2016 gesubsidieerde projecten. Deze projecten zijn
inmiddels allemaal volledig afgerond.

3.1 Aantal en omvang subsidie 2013-2016
Sinds 2013 kent het ministerie van EZK de MIIP-subsidie toe aan het maritieme cluster. Zoals
uit tabel 3 blijkt worden er jaarlijks ongeveer 10 projecten ondersteund vanuit deze subsidie.
Tabel 3 Aantal gefinancierde projecten per jaar

aantal gesubsidieerde
projecten

2013

2014

2015

2016

10

11

10

10

Figuur 1 laat per jaar de hoeveelheid subsidie en de hier tegenoverstaande cofinanciering zien.
De jaarlijkse subsidie is ongeveer €250.000. Ook blijkt uit deze figuur dat het
subsidiepercentage jaarlijks iets onder het maximale percentage van 50% ligt. Een jaarlijks
bedrag van 10.000 euro voor coördinatie MIIP is niet meegenomen in de cijfers in dit figuur.
Figuur 1 Omvang subsidie, cofinanciering en subsidiepercentage
Tabel

subsidie

cofinanciering

subsidie percentage

subsidie %

euro

100

400000

80

300000

60
200000
40
100000

20

0

0
2013

2014

jaren

2015

2016

Pagina 13 van 21

Communicatie
Op de website van Nederland Maritiem Land wordt een overzicht gegeven van alle gefinancierde
projecten. Dit overzicht omvat een korte samenvatting van elk project. Daarnaast wordt er in
nieuwsbrieven regelmatig aandacht besteed aan individuele projecten. De afzonderlijke
projecten verzorgen ook hun eigen communicatie om het resultaten te verspreiden door middel
van onder andere (wetenschappelijke) publicaties, presentaties, rapporten, en workshops.
Er is geen plek waar de resultaten van de afzonderlijke projecten overzichtelijk worden
gepresenteerd voor een breed publiek.

3.2 Projecten 2015
In deze paragraaf wordt ingegaan op de projecten welke in 2015 zijn gesubsidieerd. De door de
Innovation council gemaakte selectie wordt hierbij als een gegeven beschouwd, er wordt met
andere woorden niet gekeken naar niet-gesubsidieerde projecten. In totaal zijn er in 2015 22
projectvoorstellen ingediend, hiervan zijn er na selectie door de Innovation Council 10
gesubsidieerd. In tabel 4 staan de gegevens over deze 10 projecten.
Tabel 4 Basisinformatie van de 10 in 2015 gesubsidieerde projecten.
Co
de

projecttitel

indiener

partners

002

Deep Corr
Retrieved
Wake-up JIP,
nieuwe volgstroom
meettechniek
Living lab
energieschepen

NIOZ

TNO, IHC Merwede en
Allseas
Royal IHC, Wartsila, De
Voogt, Nortek en Damen

71.260

29.760

-

62.434

30.000

-

Stichting
Energieschip

TNO

59.660

29.825

+

007

Dutch Artic Circle

Wing

NWO, MinBuZa, MinEZ,
Shell, Van Oord, Boskalis,
Royal Haskoning, DHV,
Canatec, Heerema, Project
Delta Group, Marin, Arctic
Centre Rijksuniversiteit
Groningen, Deltares, NEN

24.271

12.135

-

009

Hijs/sjor ogen en
valbeveiliging

McNetiq

IHC Merwede, Ascent
Safety, SAV Walker,
Mennens, Dow Chemical,
Hogeschool Rotterdam

45.353

20.000

+

010

Specificaties van
Ballast Water
Management
systemen
Optimal Utilisation
of Maritime Data

IMARES |
Wageningen UR

Department of Fisheries
en Oceans Canada

59.671

20.000

-

NMT

Universiteit van Tilburg

36.775

18.388

-

016

Composite Steel
Connections

NMT

Damen Schelde Naval
Shipbuilding, Airborne
Composites

60.010

30.000

-

017

Towards a Smart
Maritime Industry

NMT

TNO, TU Delft

42.223

21.111

-

005

006

015

Marin

Project
kosten

SubDeelsidie nname mkb

Pagina 14 van 21

022

Passivering van
corrosie processen
in onbehandelde
ballasttanks

Flinter
Management

NanoXL Nanogroep

103.563

30.000

+

De codes van de projecten zijn de codes zoals NML deze heeft toegewezen aan elk van de
projecten
Uit tabel 4 blijkt dat 3 projecten getrokken zijn door een kennisinstelling, drie door een
brancheorganisatie en 4 door een private partij. In 7 van de 10 projecten is samengewerkt
tussen private partijen (inclusief NMT als branche) en een of meer kennisinstellingen. Twee
projecten zijn uitgevoerd door alleen private partijen en een project door alleen
kennisinstellingen. In de laatste kolom van tabel 4 staat de mate van betrokkenheid van het
mkb. Deze lijkt, kijkende naar de samenstelling van de consortia, relatief laag.
Een belangrijke beleidslijn van het ministerie van EZK is de topsectoren aanpak. Het maritieme
cluster is onderdeel van de topsector water & maritiem, een van de 9 door het kabinet
aangewezen topsectoren. Het maritieme cluster heeft in haar Kennis en Innovatie Agenda een
viertal speerpunten benoemd. Deze vier zijn schone schepen, slim en veilig varen, winnen op
zee, en efficiënte infrastructuur. De onderstaande indeling volgt uit informatie uit projectplannen
en eindrapportages.
Tabel 5 Relatie subsidieprojecten met thema’s Kennis en Innovatie Agenda TKI Maritiem
Thema’s Kennis en Innovatie Agenda

(Aantal) projecten

schone schepen

005, 006, 010, 016

slim en veilig varen

015, 017, 022

winnen op zee

002, 007

efficiënte infrastructuur

009

ander onderwerp

-

Uit tabel 5 kan worden afgeleid dat alle gesubsidieerde projecten passen binnen de thema’s
zoals benoemd in de Kennis- en Innovatie Agenda van het TKI Maritiem. In elk van de vier
benoemde thema’s past minimaal een uitgevoerd project.

3.3 Projecten 2016
In deze paragraaf wordt ingegaan op de projecten welke in 2016 zijn gesubsidieerd. De door de
Innovation Council gemaakte selectie wordt hierbij als een gegeven beschouwd, er wordt met
andere woorden niet gekeken naar niet-gesubsidieerde projecten. In totaal zijn er in 2016 22
projectvoorstellen ingediend, hiervan zijn er na selectie door de Innovation Council 10
gesubsidieerd. In de navolgende tabel staan de gegevens over deze 10 projecten.

Pagina 15 van 21

Tabel 6 Basisinformatie van de 10 in 2016 gesubsidieerde projecten
Co
de

projecttitel

indiener

partners

002

Spray Water Up

MARIN

46548

23490

-

004

Cooperative
AUVs for
offshore
applications
Tidal Energy fish
impact

TNO

Deltares. TUDelft, Damen,
Biglift, Shell
S&T, Boskalis, RH Marine,
Hogeschool Rotterdam

59760

29880

-

72708

30000

+

012

Autonoom varen

NMT

60390

30000

-

013

H2020 project

NMT

NIOZ, Imares, TNO,
Deltares, Tidal Test Centre,
Topic Embedded Systems,
Bluewater, Tocardo
TNO, MARIN, TUDelft,
Damen, Boskalis, Bosch
Rexroth, Havenbedrijf
Rotterdam
Damen, Wartsila, MARIN,
TUDelft

50101

25000

-

014

Offshore Cranes
assist tool

MARIN

Huisman Equipment BV

59978

30000

-

016

Smart Maritime
Maintenance

NMT

WCM, TNO

19720

9860

-

017

Nationaal
onderzoek
coalitie zeewier

Imares

65032

30000

+

018

Veiligheid van
data

NMT

NIOZ, Deltares, TNO, ECN,
IHC, Hortimare, Stichting
Noordzeeboerderij,
Zeewierplatform
Future Nautics, Inmarsat,
RH Marine, (MTI Holland)

25754

12877

+

019

Raamwerk CO2
reductie
scheepvaart

MKC

TUDelft, TNO, (platform
schone schepen)

51980

25990

-

005

NIOZ

Project
kosten

Subsidie

Deelname mkb

De codes van de projecten zijn de codes zoals NML deze heeft toegewezen aan elk van de
projecten
Uit tabel 6 blijkt dat vijf van de tien projecten worden geleid door een kennisinstelling. De
andere vijf projecten worden geleid door een brancheorganisatie. Het MKC wordt hierbij ook als
een brancheorganisatie gezien. In acht van de tien projecten wordt samengewerkt tussen
private partijen (inclusief brancheorganisaties) en kennisinstellingen/onderzoeksorganisaties. In
een project wordt sec door kennisinstellingen en onderzoeksorganisaties samengewerkt. De
betrokkenheid van het mkb lijkt, kijkende naar de samenstelling van de consortia, relatief laag.
Een belangrijke beleidslijn van het ministerie van EZK is de topsectoren aanpak. Het maritieme
cluster is onderdeel van de topsector water & maritiem, een van de 9 door het kabinet
aangewezen topsectoren. Het maritieme cluster heeft in haar Kennis en Innovatie Agenda een
viertal speerpunten benoemd. Deze vier zijn schone schepen, slim en veilig varen, winnen op
zee, en efficiënte infrastructuur. De onderstaande indeling volgt uit informatie uit projectplannen
en eindrapportages.

Pagina 16 van 21

Tabel 7 Relatie subsidieprojecten met thema’s Kennis en Innovatie Agenda TKI Maritiem
Thema’s Kennis en Innovatie Agenda

(Aantal) projecten

schone schepen

013, 019

slim en veilig varen

002, 012, 014, 016, 018

winnen op zee

004, 005, 017

efficiënte infrastructuur

(004)

ander onderwerp

-

Uit tabel 7 kan worden afgeleid dat de gesubsidieerde projecten verdeeld zijn over de thema’s
schone schepen, slim en veilig varen en winnen op zee. Een project past zowel binnen thema
winnen op zee als in thema efficiënte infrastructuur. Alle tien de ondersteunde projecten sluiten
qua onderwerp aan bij de onderwerpen uit de kennis- en innovatieagenda van het TKI Maritiem.

3.4 Bevindingen
Gezien de hoeveelheid ingediende projecten lijkt de subsidie MIIP aan een behoefte te voldoen.
Jaarlijks worden ongeveer 10 projecten ondersteund vanuit deze subsidie. Het
subsidiepercentage ligt jaarlijks iets onder het maximale percentage van 50%.
In 2015 is bij 7 van de 10 projecten is samengewerkt tussen private partijen (inclusief NMT als
branche) en een of meer kennisinstellingen. In 2016 wordt in 8 van de 10 projecten
samengewerkt tussen private partijen (inclusief brancheorganisaties) en
kennisinstellingen/onderzoeksorganisaties.
Gehonoreerde projecten (in 2015 en 2016) kennen goede aansluiting bij Kennis- en Innovatie
Agenda van het TKI Maritiem. De aansluiting van het mkb lijkt minder sterk.

Pagina 17 van 21

4 Indicaties van effectiviteit

In dit hoofdstuk staat de vraag centraal hoe doeltreffend de subsidie MIIP is. Op basis van een
analyse van de gesubsidieerde projecten in 2015 en 2016 bepalen we de mate van
samenwerking en de mate waarin de subsidie MIIP het maritieme bedrijfsleven ondersteunt
heeft bij het ontwikkelen van nieuwe kennis of producten. Daarnaast analyseren we de
toegevoegde waarde van de subsidie MIIP ten opzichte van andere overheidsinstrumenten.

4.1 Kennisverspreiding en vervolg in 2015
In tabel 8 zijn de projecten gewaardeerd op een aantal voor de MIIP belangrijke criteria. Deze
criteria zijn de mate van samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven, de mate van
verspreiding van resultaten, en in hoeverre het een (technisch) haalbaarheidsproject betreft.
Vanuit de waardering voor deze afzonderlijke criteria is een overall oordeel per project
getrokken. Wellicht goed in gedachten te houden dat deze waardering een subjectief oordeel
door de auteurs betreft.
De samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven is in onderstaande tabel gescoord,
waarbij het aanwezig zijn van deze samenwerking en de mate van betrokkenheid gewogen zijn.
De scoring op kennisverspreiding is door de auteurs gedaan op basis van informatie uit het
projectplan en de eindrapportage. Positief gewaardeerd zijn bijvoorbeeld openbare workshops,
publicaties, informatie op websites. De score op criterium haalbaarheidsstudie is door de auteurs
gedaan op basis van informatie uit projectplan en eindrapportage. Als richtlijn zijn hiervoor de
gangbare (Brusselse) definities gebruikt.
Tabel 8 Waardering gesubsidieerde projecten 2015 op basis van drie belangrijke criteria
code

projecttitel

002

Deep Corr
Retrieved
Wake-up JIP,
nieuwe volgstroom
meettechniek
Living lab
energieschepen
Dutch Artic Circle
Hijs/sjor ogen en
valbeveiliging

005

006
007
009

010

015
016

017
022

Specificaties van
Ballast Water
Management
systemen
Optimal Utilisation
of Maritime Data
Composite Steel
Connections
Towards a Smart
Maritime Industry
Passivering van
corrosie processen
in onbehandelde
ballasttanks

Samenwerking

Haalbaarheids
studie
+

oordeel

+

Kennis
verspreiding
+/-

+/-

+

+

+

+

+

+

+

+
-

+
-

+
-

-

+/-

-

+
(geen MIIP project, had
eventueel in MIT gepast)
(Lijkt eerder een PPS of
TTW/NWO project)

+

+

+

+

+

+/-

+

+

+

+

-

+/-

+

+
(Had wellicht ook via
PPS=toeslag gekund)
+
(Voorbeeld MIIP project)
(Lijkt vooral een commercieel
project en geen sector breed
initiatief)

+

Pagina 18 van 21

Een drietal projecten waarderen negatief op deze criteria. Voor deze drie projecten geldt dat het
in twee gevallen vooral een wetenschappelijke/onderzoeksproject lijkt te zijn en in één geval
een commercieel project zonder sector breed belang. Er vindt over het algemeen wel
communicatie plaats over behaalde resultaten, maar deze is wel op ad hoc basis en niet centraal
inzichtelijk.
Vervolgens is gekeken naar een ander belangrijk kenmerk van MIIP, namelijk wat het vervolg op
het project is. In tabel 9 hieronder zijn de projecten ingedeeld op een aantal door de auteurs
geïdentificeerde mogelijke vervolgacties. De mogelijke vervolgen zijn afgeleid uit de
eindrapportages van de projecten.

Tabel 9 Indicatie van vervolg op 2015 MIIPs
Soort vervolg op MIIP
Wetenschappelijk / productontwikkeling
gericht vervolg
Ondersteuning / beïnvloeding
beleidsprocessen
Commercieel vervolg
Geen vervolg

projectcode
002, 005, 006, 015, 017
007
009, 022
010, 016

Uit Tabel 9 volgt dat het merendeel van de Maritieme Innovatie Impuls projecten uit 2015 een
vervolg hebben gekregen in een verdere doorontwikkeling van kennis en/of product. Het vervolg
van twee projecten heeft geleid tot een commercieel traject, waarbij een sector brede benutting
van kennis niet afgedekt lijkt te zijn.

4.2 Kennisverspreiding en vervolg in 2016
In tabel 10 zijn de projecten gewaardeerd op een aantal voor de MIIP belangrijke criteria. Deze
criteria zijn de mate van samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven, de mate van
verspreiding van resultaten, en in hoeverre het een (technisch) haalbaarheidsproject betreft.
Vanuit de waardering voor deze afzonderlijke criteria is een overall oordeel per project
getrokken. Wellicht goed in gedachten te houden dat deze waardering een subjectief oordeel
door de auteurs betreft.
De samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven is in onderstaande tabel gescoord,
waarbij het aanwezig zijn van deze samenwerking en de mate van betrokkenheid gewogen zijn.
De scoring op kennisverspreiding is door de auteurs gedaan op basis van informatie uit het
projectplan en de eindrapportage. Positief gewaardeerd zijn bijvoorbeeld openbare workshops,
publicaties, informatie op websites. De score op criterium haalbaarheidsstudie is door de auteurs
gedaan op basis van informatie uit projectplan en eindrapportage. Als richtlijn zijn hiervoor de
gangbare (Brusselse) definities gebruikt.

Pagina 19 van 21

Tabel 10 Waardering gesubsidieerde projecten 2016 op basis van drie belangrijke criteria
code

projecttitel

002

Spray Water Up

004

Cooperative
AUVs for
offshore
applications
Tidal Energy fish
impact
Autonoom varen
H2020 project
Offshore Cranes
assist tool

005
012
013
014

016
017

018
019

Smart Maritime
Maintenance
Nationaal
onderzoek
coalitie zeewier
Veiligheid van
data
Raamwerk CO2
reductie
scheepvaart

Samenwerking
+

Kennis
Verspreiding
+/-

Haalbaarheids
studie
+/-

oordeel

+

+

+

+/Productontwikkeling = PPStoeslag
+

+

+/-

+/-

+/-

+
+
+/-

+
+/-

+
+
-

+/-

+

+

+
+
Productontwikkeling = PPStoeslag
+

+

+

+

+

+

+

+

+

-

+

+

+

Uit tabel 10 volgt dat 90% van de in 2016 ondersteunde projecten redelijk tot goed
gewaardeerd kunnen worden op een combinatie van de criteria samenwerking,
kennisverspreiding en haalbaarheidsstudie. In zeven van de tien projecten wordt de
samenwerking als goed beoordeeld. In twee gevallen wordt deze als redelijk beoordeeld. In een
geval lijkt er geen directe samenwerking met private partijen te zijn. Eén project lijkt vooral
gericht op de ontwikkeling van een concreet product en kwalificeert daarmee niet voor de MIIP.
Dit project had als alternatief goed gepast in de PPS-toeslag. Er vindt over het algemeen wel
communicatie plaats over behaalde resultaten, maar deze is wel op ad hoc basis en niet centraal
inzichtelijk.
Vervolgens is gekeken naar een ander belangrijk kenmerk van MIIP, namelijk wat het vervolg op
het project is. In tabel 11 hieronder zijn de projecten ingedeeld op een aantal door de auteurs
geïdentificeerde mogelijke vervolgacties. De mogelijke vervolgen zijn afgeleid uit de
eindrapportages van de projecten.
Tabel 11 Indicatie van vervolg op 2016 MIIPs
Soort vervolg op MIIP
Wetenschappelijk / productontwikkeling
gericht vervolg
Ondersteuning / beïnvloeding
beleidsprocessen
Commercieel vervolg
Geen vervolg

projectcode
002, 004, 012, 013, 016, 017, 019
005, 018
014, (018)
-

Pagina 20 van 21

Uit Tabel 11 volgt dat het merendeel van de projecten leidt tot een mogelijk wetenschappelijk
vervolgtraject of een (door)ontwikkeling van een product. Een enkel project is gericht op het
beïnvloedden van beleidsprocessen of het versterken van de kennispositie van bedrijven op een
bepaald gebied (kennis cyber risico’s).

4.3

Bevindingen

In 2015 kunnen 7 van de 10 van de gesubsidieerde projecten op basis van de criteria
samenwerking, kennisverspreiding en haalbaarheidsproject positief gewaardeerd worden. In
2016 kunnen 9 van de 10 van de gesubsidieerde projecten redelijk tot goed gewaardeerd
worden op een combinatie van de criteria samenwerking, kennisverspreiding en
haalbaarheidsstudie.
In 2015 passen 3 projecten niet/minder goed inde scope. In twee gevallen lijkt het vooral een
wetenschappelijke/onderzoeksproject te zijn en in één geval een commercieel project zonder
sector breed belang. In 2016 lijkt één project vooral gericht op de ontwikkeling van een
concreet product en kwalificeert daarmee niet voor de MIIP.
Er vindt over het algemeen wel communicatie plaats over behaalde resultaten, maar deze is wel
op ad hoc basis en niet centraal inzichtelijk.
In 2015 heeft het merendeel van de projecten een vervolg gekregen. In 2016 hebben alle
projecten een vervolg gekregen. Het merendeel van de projecten in 2016 leidt tot een mogelijk
wetenschappelijk vervolgtraject of een (door)ontwikkeling van een product.

Pagina 21 van 21