Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

779
Vragen van het lid Gijs van Dijk (PvdA) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «181.000 banen weg bij bedrijven die
coronasteun kregen» (ingezonden 7 oktober 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 13 november 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «181.000 banen weg bij bedrijven die coronasteun kregen»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Vindt u het ook bevreemdend dat, ondanks de harde garantie van geen
ontslagen bij de aanvraag van de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW1), er toch tienduizenden mensen nu werkloos op straat staan?
Antwoord 2
Het doel van het eerste steunpakket was om banen en inkomens zoveel
mogelijk te beschermen en de ergste klap op te vangen. Vanaf het late
voorjaar zien we desalniettemin dat de werkloosheid oploopt en dat banen
verloren gaan. In die zin is dit cijfer van baanverlies niet nieuw. De NOW 1 is
zo vormgegeven dat bedrijven waarbij de loonsom daalt, gekort worden op
hun subsidie. Een loonsomdaling kan bijvoorbeeld komen doordat mensen
met pensioen gaan, doordat tijdelijke contracten niet worden verlengd of
doordat mensen worden ontslagen.
Bedrijven hebben tot nu toe alleen een voorschot van de subsidie ontvangen.
Vanaf 7 oktober jl. kunnen bedrijven hun aanvraag indienen voor de
vaststelling van de NOW 1-subsidie. Hier wordt gecheckt of bedrijven hebben
voldaan aan de verplichtingen en of de loonsom is gedaald. Als bedrijven
niet voldoen aan de verplichtingen of als de loonsom is gedaald, wordt het
voorschot teruggevorderd en indien nodig, worden er boetes uitgedeeld. Eind
november zal UWV de eerste beschikkingen gaan versturen.

1

ah-tk-20202021-779
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

https://nos.nl/artikel/2350632-181-000-banen-weg-bij-bedrijven-die-coronasteun-kregen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u, achteraf gezien, van mening dat, met de enorme toename van het
aantal werklozen, de vormgeving NOW 1 niet afdoende is geweest?
Antwoord 3
Nee. Tijdens het eerste noodpakket heeft het kabinet ruim 3 miljoen
werkenden beschermd, waarvan de NOW 2,6 miljoen werkenden heeft
beschermd. Dat is meer dan één op de drie werkenden in Nederland.
Vraag 4
Welke lessen trekt u uit deze zorgwekkende cijfers? Is het bijvoorbeeld wel zo
verstandig om de steun aan bedrijven nu al te versoberen? Bent u niet
bevreesd dat door het schrappen van de ontslagboete er nog veel meer
mensen op straat komen te staan?
Antwoord 4
De overheid kan niet alles opvangen. Naarmate de crisis langer duurt,
moeten bedrijven zich ook gaan aanpassen aan de nieuwe realiteit. Juist om
ervoor te zorgen dat het bedrijf toekomst houdt en dat er zoveel mogelijk
banen behouden blijven.
Vraag 5
Bent u, met deze kennis over de toename van het aantal werklozen, bereid
om dwingendere eisen te stellen aan bedrijven die nu coronasteun (NOW3)
ontvangen?
Antwoord 5
Nee, met de inspanningsverplichting die ik heb opgenomen in de NOW3
waarbij ik tegemoet kom aan de motie Asscher, moeten werkgevers zich
inspannen om werknemers die zij willen ontslaan te begeleiden van werk
naar werk. Dit voorkomt als het goed is ook werkloosheid.
Vraag 6
Deelt u de mening dat, achteraf gezien, de voorwaarden voor het vangnet
voor flexwerkers de Tijdelijke Overbruggingsregeling voor Flexibele Arbeidskrachten (TOFA) te streng waren?
Antwoord 6
Zoals aangegeven in mijn brief van 20 mei jongstleden was de TOFA een
eenvoudige, robuuste en generiek uitvoerbare regeling. Dat was de enige
manier om op korte termijn flexkrachten tegemoet te komen en aan de wens
van uw Kamer te voldoen. Ik heb destijds aangegeven dat de simpele
vormgeving de selectie van mensen die in aanmerking zouden kunnen komen
tamelijk willekeurig maakte. Er zullen mensen TOFA hebben ontvangen die de
tegemoetkoming eigenlijk niet nodig hadden en er zullen mensen geen TOFA
hebben ontvangen die de tegemoetkoming juist wel nodig hadden. Met
soepelere voorwaarden zouden beiden groepen groter zijn geweest.
Vraag 7
Bent u ook van mening dat, naast de Werkloosheidsuitkering (WW-uitkering)
en bijstandsuitkering, er een extra vangnet moet komen voor mensen die nu
geen werk meer hebben en wel ondersteuning nodig hebben? Bent u bereid
om nogmaals te onderzoeken hoe de groep flexwerkers die nu geen baan en
ook geen recht op een WW-uitkering of bijstandsuitkering heeft te ondersteunen?
Antwoord 7
Met de WW en de bijstand kennen we gelukkig een goed sociaal vangnet.
Indien er geen recht bestaat op WW, komt iemand mogelijk wel in aanmerking voor bijstand. Is dat niet het geval, dan betekent dat dat er andere
middelen zijn om van rond te komen.
Het kabinet wil, gegeven het relatief beperkte gebruik van de TOFA en het
beslag daarvan op de capaciteit van UWV, vol inzetten op van werk-naar werk
en op de dienstverlening van UWV en gemeenten voor mensen die werkloos
zijn geworden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u tevens bereid om aanvullende maatregelen te nemen om al die
duizenden werknemers die in de periode maart tot en met mei 2020 werkloos
zijn geworden ondersteuning naar ander werk aan te bieden? Bent u
bijvoorbeeld bereid om via gemeenten, en daarvoor ook budget beschikbaar
te stellen, alle jongeren die bij hen aankloppen binnen 3 maanden een
leerwerkaanbod te geven?
Antwoord 8
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket zet het kabinet in op investeringen om werkgelegenheid te behouden en te creëren. Hiervoor is € 1,4 miljard
gereserveerd. Door meer te investeren in de dienstverlening door UWV en
gemeenten wordt er met dit pakket o.a. ingezet op ondersteuning en
begeleiding naar nieuw werk en de bestrijding van jeugdwerkloosheid.
Hiermee kunnen zij de hogere instroom in de werkloosheidsuitkeringen
opvangen.
Daarnaast investeert het kabinet in regionale mobiliteitsteams. De regionale
mobiliteitsteams zijn netwerken van sociale partners, UWV en gemeenten, die
samenwerken bij de inzet van dienstverlening en het matchen van vraag en
aanbod. Werkenden en werkzoekenden die aanvullend op regulier beschikbare dienstverlening meer ondersteuning nodig hebben kunnen vroegtijdig
bij een «loket» terecht voor integrale dienstverlening. Van deze dienstverlening kunnen ook jongeren die werkloos zijn of worden gebruik maken. In
aanvulling hierop voorziet het kabinet als onderdeel van de aanpak jeugdwerkloosheid in het ondersteunen naar vervolgonderwijs of werk van
kwetsbare schoolverlaters.
Met deze maatregelen ben ik van mening dat er niet meer aanvullende
maatregelen nodig zijn om ondersteuning te bieden.
Vraag 9
Kunt u een uitsplitsing maken per contractvorm van de mensen die, ondanks
dat hun bedrijf coronasteun kreeg, nu toch werkloos zijn? Hoeveel van deze
tienduizenden mensen hadden een vast contract of een andersoortig contract
waarbij ontslag dient te worden aangevraagd?
Antwoord 9
In het artikel waar naar verwezen wordt is gebruik gemaakt van cijfers die bij
CBS afkomstig zijn. Voor de beantwoording van deze vragen heb ik UWV
gevraagd om na te gaan bij hoeveel bedrijven die NOW-subsidie hebben
ontvangen dienstverbanden zijn beëindigd. Ook heeft UWV onderzocht welk
type contract deze mensen hadden. Hier wil ik wel bij benadrukken, dat de
cijfers van het CBS niet door UWV gereconstrueerd konden worden omdat de
definitie die CBS hanteerde niet op die manier geregistreerd wordt door
UWV. De genoemde aantallen zijn dus geen 1-op-1 vertaling van de 181.000
genoemde werklozen door het CBS.
Aan de hand van de polisadministratie heeft UWV gekeken naar de inkomstenverhoudingen (IKV’s) over de periode maart t/m mei 2020, waarbij
beëindigde inkomstenverhoudingen niet per definitie gelijk staat aan ontslag
of werkloos worden. Het kan o.a. ook te maken hebben met natuurlijke
uitstroom vanwege het bereiken van de AOW-leeftijd, of dat iemand van baan
verandert.
Op basis van de polisadministratie is er in de periode maart tot en met mei
sprake geweest van 262.878 beëindigde IKV’s bij bedrijven die een voorschot
hebben ontvangen op basis van de NOW 1. In dit aantal gaat het om
beëindigde IKV’s van werknemers jonger dan de AOW-leeftijd. Van deze
groep stroomden 47.050 personen de WW in. 39.793 hiervan hadden een
contract voor bepaalde tijd. 7.257 een contract voor onbepaalde tijd. Voor de
overige 215.000 beëindigde IKV’s is niet bekend of zij nu werkloos zijn of
bijvoorbeeld zijn doorgestroomd naar een nieuwe baan.
Vraag 10
Hoeveel ontslagvragen zijn er in de periode maart tot en met mei 2020 bij het
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) aangemeld? Hoeveel
daarvan waren van bedrijven die coronasteun ontvingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Het totale aantal ontslagaanvragen bij UWV in de periode maart tot en met
mei bedraagt 5.611, waarbij het in 4.785 gevallen gaat om bedrijfseconomisch
ontslag. Hiervan zijn er 4.127 aanvragen gedaan na 18 maart, de datum dat
het steunpakket werd aangekondigd. Afgezet tegen de lijst van werkgevers
die de NOW1 hebben aangevraagd, hebben 463 unieke werkgevers een
voorschot van de NOW-subsidie ontvangen, en tegelijkertijd bedrijfseconomisch ontslag aangevraagd voor 1.249 werknemers.
Vraag 11
Hoeveel ontslagboetes zijn er inmiddels al uitgedeeld? Kunt u hiervan een
uitsplitsing maken naar sector, bedrijfsgrootte en hoogte van ontslagboete?
Antwoord 11
Er zijn nog geen boetes uitgedeeld. Als werkgevers een NOW-voorschot
hebben ontvangen, en niet aan de verplichtingen hebben voldaan, zal dit bij
de vaststelling blijken en wordt het voorschot teruggevorderd en zo nodig,
boetes uitgedeeld. UWV stelt de eerste beschikkingen vanaf eind november
vast.
Vraag 12
Hoe verklaart u de enorme aanvragen voor NOW en tevens de enorme
aantallen werklozen vanuit de uitzendsector?
Antwoord 12
De uitzendsector is een grote sector in Nederland, waar veel mensen in
werkzaam zijn. Daardoor vind ik het niet bij voorbaat raar dat er, vergeleken
met andere sectoren, meer mensen werkloos worden in de uitzendsector.
Waarschijnlijk speelt het uitzendbeding hier ook een rol.
Vraag 13
Maakt u zich ook zorgen dat uitzendbureaus mogelijk misbruik hebben
gemaakt van de NOW-regeling doordat zij de loonsom in stand kunnen
houden door te rouleren van mensen, waarbij er dus mensen worden
ontslagen met behoud van subsidie?
Antwoord 13
Ik heb uw Kamer eerder geïnformeerd dat door de snelheid waarmee de
NOW-regeling tot stand is gekomen, er risico is op misbruik en oneigenlijk
gebruik. Desondanks ben ik me bewust van mogelijke misbruikrisico’s,
waaronder ook een dergelijk risico zoals in de vraag wordt beschreven. Ik
doe, samen met UWV en de Inspectie SZW, mijn best deze risico’s te
beheersen en mogelijk misbruik op te sporen.
Vraag 14
Bent u bereid een apart onderzoek te doen naar de uitzendbranche, vanwege
de veelheid aan NOW-aanvragen en tevens hoge aantallen werklozen uit die
sector?
Antwoord 14
Nee. Zie verder vraag 13.
Vraag 15
Kunt u aangeven hoeveel van deze 181.000 mensen in de WW of in de
bijstand zijn beland?
Antwoord 15
Nee, vanwege de definitieverschillen in de cijfers (zoals aangegeven bij
vraag2 kan geen directe koppeling gemaakt worden voor wat betreft de
instroom in de bijstand. Er kan wel een koppeling gemaakt worden met de
cijfers over de WW instroom. Zoals bij vraag 9 aangegeven zijn volgens
berekeningen van het UWV 47.050 mensen ingestroomd in de WW, waarvan

2

https://nos.nl/artikel/2350632-181-000-banen-weg-bij-bedrijven-die-coronasteun-kregen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

hun (voormalig) werkgevers een voorschot op de NOW-subsidie hebben
ontvangen.
Vraag 16
Hoeveel van deze mensen zijn via hun oude werkgever naar ander werk
geleid?
Antwoord 16
Dit is onbekend.
Vraag 17
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het eerstvolgende coronadebat?
Antwoord 17
Hierbij heb ik de vragen beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5