Implementatie Regeldrukvermindering
gastvrijheidssector
Inzicht in de stand van zaken van knelpunten in de gastvrijheidseconomie

Eindrapportage

8 mei 2012

Implementatie Regeldrukvermindering gastvrijheidssector

Inzicht in de stand van zaken van knelpunten in de gastvrijheidseconomie

Eindrapportage

Nieuwegein, 8 mei 2012

drs. ing. P.M.H.H. Bex
K.P. van den Berg MSc
D. Marinković MA
SIRA Consulting is inhoudelijk verantwoordelijk voor deze rapportage. De in deze rapportage opgenomen teksten en onderzoeksresultaten
mogen uitsluitend worden gebruikt als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Vermenigvuldiging en/of openbaarmaking in welke vorm ook, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van SIRA Consulting. SIRA
Consulting aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

SIRA Consulting

1

Inhoudsopgave
1

Inleiding

5

2

Knelpunten in de Gastvrijheidseconomie

7

2.1

De knelpunten

7

2.2

Factsheet per knelpunt

8

2.3

Beslisboom als raamwerk voor de analyse

9

3

Voortgang knelpunten Gastvrij Nederland

11

3.1

Samenvatting knelpunten

11

3.2

Voortgang

12

3.3

Advies

13

4

Conclusies

15

Bijlage

Factsheets knelpunten

17

SIRA Consulting

3

1

Inleiding
In 2010 is in een samenwerking tussen het ministerie van EL&I, Gastvrij Nederland en de relevante beleidsverantwoordelijke overheden het project ‘Regeldruk Gastvrijheidseconomie’ uitgevoerd. Het doel
van dit project was om gericht de regeldruk in de gastvrijheidseconomie – zoals geïnventariseerd in het
project Casus Adoptie Horeca - te verminderen. De resultaten van het project zijn gerapporteerd aan de
Secretaris-Generaals van de departementen en aan Gastvrij Nederland. Via voortgangsrapportages over
toerisme en regeldruk is wel over het project aan de Tweede Kamer bericht.
Gastvrij Nederland heeft op 15 juli 2011 een brief aan de Tweede Kamer gestuurd met het verzoek om
het project ‘Regeldruk Gastvrijheidseconomie’ te revitaliseren. In deze brief gaat Gastvrij Nederland
uitgebreid in op 9 prioritaire knelpunten. De belangrijkste zorg van Gastvrij Nederland hierbij is dat tot
nu toe voor slechts 2 van deze 9 knelpunten oplossingen gereed zijn voor implementatie. Bij deze knelpunten worden ook andere problemen aan de orde gesteld in de vorm van zes algemene aandachtspunten1.
Naar aanleiding van de brief van Gastvrij Nederland en het Algemeen Overleg in de Tweede kamer heeft
de staatssecretaris van het ministerie van EL&I opdracht gegeven om gericht de stand van zaken in kaart
te brengen met als doel:
1.
2.

3.

Nagaan in hoeverre tijdens het project ‘Regeldruk Gastvrijheidseconomie’ overeenstemming is bereikt over het oplossen van het knelpunt en welke afspraken daartoe zijn gemaakt.
Indien er overeenstemming over de afspraken is, vaststellen of de gemaakte afspraken zijn nagekomen door de diverse stakeholders van de overheid en Gastvrij Nederland en of het uitvoeren van
de gemaakte afspraken ook feitelijk leidt tot het verminderen van regeldruk bij ondernemers in de
Gastvrijheidseconomie.
Waar er geen overeenstemming was - of is te bereiken - gemotiveerd en concreet aangegeven
waarom (a) tot nu toe geen overeenstemming is of (b) overeenstemming kan worden bereikt om bestaande knelpunten op te lossen of in ieder geval de regeldruk er van te verminderen.

Het project richt zich op in totaal 23 knelpunten, namelijk de 10 prioritaire knelpunten afkomstig zijn
uit de brief van Gastvrij Nederland2, 11 openstaande knelpunten uit de rapportage van het project ‘Regeldruk Gastvrijheidseconomie’3 en 2 aanvullende knelpunten. Per knelpunt zijn de achtergronden en
stand van zaken beschreven en aanbevelingen gedaan voor de verdere voortgang.
In de voorliggende rapportage zijn de resultaten van de inventarisatie van de status van de knelpunten
samengevat. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van de geselecteerde knelpunten en een samenvatting van
de werkwijze. Hoofdstuk 3 is een samenvatting van de resultaten en geeft een overzicht van de voortgang en de status van de knelpunten. Het rapport wordt afgesloten met conclusies en aanbevelingen
voor een vervolgaanpak. In de bijlage is een uitgebreide beschrijving per knelpunt opgenomen. In deze
factsheets is ook de analyse opgenomen en het advies voor een eventuele vervolgaanpak.

1

(1) Meer gelijkvormigheid bij decentrale overheden, (2) implementatie vertrouwensbenadering, (3) implementatie risicogericht
toezicht/inspectievakantie, (4) herstel gelijk speelveld (‘level playing field’), (5) informatie-uitwisseling en benutting ‘ondernemingsdossier’ en (6) kwaliteit van regelgeving en voorkomen van nieuwe regeldruk.

2

Het gaat om de brief van 15 juli jl. die Gastvrij Nederland, de Nationale Raad voor Toerisme, Recreatie, Horeca, Vrije Tijd (GVN)
heeft gestuurd aan de Tweede Kamer met het verzoek om het project ‘Regeldruk Gastvrijheidseconomie’ te revitaliseren.

3
In de ‘Eindrapportage project Recreatie en Regeldruk’ worden vier categorieën van knelpunten onderscheiden. De 11 knelpunten die
in de factsheets zijn opgenomen, zijn afkomstig van twee categorieën met de titels (a) Oplossingen knelpunten implementeren en (b)
Oplossingen knelpunten uitwerken.

SIRA Consulting

5

2

Knelpunten in de Gastvrijheidseconomie

2.1

De knelpunten
In dit onderzoek naar de stand van zaken van knelpunten in de gastvrijheidseconomie zijn in totaal 23
knelpunten meegenomen. Afhankelijk van de door Gastvrij Nederland gevraagde aandacht zijn deze als
volgt ingedeeld:


10 prioritaire knelpunten. Hierover is Gastvrij Nederland van mening dat deze extra aandacht
vragen. In haar brief zijn hiervoor ten opzichte van de eerder gemaakte afspraken aanvullende
wensen opgenomen.



11 overige knelpunten. Gastvrij Nederland heeft voor deze knelpunten geen aanvullende wensen geformuleerd maar in haar brief er wel expliciet op gewezen dat deze in de praktijk nog
voorkomen en om aandacht vragen.



2 aanvullende knelpunten. Twee knelpunten zijn op verzoek van het ministerie van EL&I nieuw
toegevoegd. Een vanwege een verzoek van de Tweede Kamer (‘Regelluwe zone’) en een knelpunt
dat vaker door recreatieondernemers werd aangekaart en later gedurende het project ook door
Actal onder de aandacht is gebracht (‘Logboek voor speeltoestellen’).

In de onderstaande tabel zijn de titels van de knelpunten weergegeven, een uitgebreide beschrijving
van het knelpunt en de stand van zaken hieromtrent is weergegeven in een factsheet.
Tabel 1. Geselecteerde knelpunten.
Geselecteerde knelpunten

SIRA Consulting

1.

Informatie-uitwisseling (‘Ondernemingsdossier’)

12.

Regels exploitatie ‘gokkasten’

2.

Vergunningen en meldingen gemeenten

13.

Kwaliteit van dienstverlening

3.

Toezicht gemeenten

14.

Voorlichting regelgeving

4.

Natuurwetgeving en Natura 2000

15.

Schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen

5.

Wet ruimtelijke ordening (Wro) en bestemmingsplannen

16.

Toestemming evenementen

6.

Legionella en zwembaden

17.

Eén loket

7a.

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid
(bouwwerken)

18.

Brandveiligheid brandmeldinstallaties

7b.

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid
(niet-bouwwerken)

19.

Eisen bij verstoken biomassa

8.

Herziening Drank- en Horecawet

20.

Internationale eisen bruine vloot

9.

Toepassing Bibob

21.

Logboek voor speeltoestellen

10.

Casusadoptie horeca: Leges

22.

Regelluwe zone

11.

Auteursrecht

7

2.2

Factsheet per knelpunt
De knelpunten zijn in overleg met Gastvrij Nederland en (beleids)medewerkers van de overheid beschreven en samengevat in een factsheet. De factsheets zijn opgenomen in de bijlage van deze rapportage en hebben de volgende opbouw:
1.

Een beschrijving van het knelpunt. Hierin wordt het knelpunt beschreven zoals dat destijds is
aangedragen door Gastvrij Nederland. Indien nodig zijn eventuele nadere nuanceringen aangebracht
bijvoorbeeld wanneer een knelpunt te algemeen was geformuleerd.

2.

De afspraken en wensen Gastvrij Nederland. Hierin is aangegeven in hoeverre de afspraken uit het
project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn nagekomen. Daarnaast zijn de aanvullende wensen uit de brief
van Gastvrij Nederland samengevat. Dit onderdeel is overigens alleen beschreven voor de prioritaire
knelpunten omdat voor de overige knelpunten geen aanvullende wensen van toepassing zijn.

3.

Stand van Zaken. Hierin is beschreven in hoeverre het knelpunt is opgelost of welke activiteiten
nog zijn gepland om hiertoe te komen. Wanneer een knelpunt niet kan worden opgelost is dit hier
aangegeven.

4.

Analyse voortgang oplossingsrichting. Hierin wordt de stand van zaken samengevat en indien relevant een advies gegeven over de verdere aanpak en mogelijkheden om te komen tot een oplossing
voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie. In paragraaf 2.3 is beschreven op welke wijze de
analyse en ons advies tot stand zijn gekomen.

De factsheets zijn in eerste instantie uitgewerkt op basis van de beschikbare rapportages en documenten, zoals (voortgangs)brieven aan de Tweede Kamer. De eerste invulling van de factsheets is vervolgens
afgestemd met beleidsdeskundige medewerkers van leden van Gastvrij Nederland.
Vervolgens zijn de factsheets in overleg met de regeldrukcoördinatoren bij de ministeries voorgelegd
aan de inhoudelijke beleidsdeskundige van het betreffende ministerie of Rijkstoezichthouders. Waar
relevant is het factsheet afgestemd met een vertegenwoordiger van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
Op basis van de in de gesprekken verzamelde informatie, zijn de factsheets aangescherpt en vervolgens
geanalyseerd. Tot slot is een advies geformuleerd voor een verdere aanpak. De concepteindversie van
de factsheets, inclusief de adviezen, zijn nogmaals afgestemd met de stakeholders van Gastvrij Nederland, de inhoudelijke beleidsdeskundige en regeldrukcoördinatoren van het betreffende ministerie,
Rijkstoezichthouders en VNG.

SIRA Consulting

8

2.3

Beslisboom als raamwerk voor de analyse
Voor de analyse van de voortgang van de oplossingsrichting en welke verdere acties nodig zijn om het
knelpunt op te lossen is gewerkt met een beslisboom. De beslisboom als raamwerk voor de analyse
waarborgt een consistente aanpak van alle knelpunten en is hieronder schematisch weergegeven.

Resultaat inventarisatie
stand van zaken knelpunt
(huidige status)

Is in het project
Regeldruk Gastvrijheidseconomie
overeenstemming
bereikt tussen
overheid en GVN over
oplossingsrichting?

NEEN

JA

Is deze
overeenstemming
er nog steeds?

NEEN

Is over deze
oplossingsrichting
NEEN
alsnog overeenstemming te
bereiken?

JA

Wordt de
oplossingsrichting
geïmplementeerd?

NEEN

JA

NEEN

Ontwikkeling
alternatieve
oplossingsrichting
mogelijk?

Analyse waarom
implementatie
niet goed loopt

JA

NEEN

JA

Analyse of deze
implementatie goed
verloopt

Implementatievoorstel ontwikkelen

NIeuw
implementatievoorstel ontwikkelen

Gemotiveerde
onderbouwing waarom
oplossingsrichting niet
kan worden uitgewerkt

Formuleren van
bevindingen en
aanbevelingen

Formuleren van
bevindingen en
aanbevelingen

Formuleren van
bevindingen en
aanbevelingen

Formuleren van
bevindingen en
aanbevelingen

Eindrapportage

Figuur 1. Beslisboom als raamwerk voor de analyse.

SIRA Consulting

9

3

Voortgang knelpunten Gastvrij Nederland

3.1

Samenvatting knelpunten
In onderstaande tabel is de status opgenomen van de knelpunten. Een uitgebreide analyse van de stand
van zaken en daarmee de status van het knelpunt en het advies, is opgenomen in de factsheets in de
bijlage van deze rapportage.
Tabel 2. Status knelpunten.

Status knelpunten Gastvrijheidseconomie
Beleidsverant
woordelijk
departement

Status
knelpunt

Advies
knelpunt

Afronding
knelpunt

1.

Informatieuitwisseling (‘Ondernemingsdossier’)

EL&I

1

1

1e kwartaal
2017

2.

Vergunningen en meldingen gemeenten

EL&I*

2

2

n.n.b.

3.

Toezicht gemeenten

EL&I*

2

2

n.n.b.
1e kwartaal
2013

4.

Natuurwetgeving en Natura 2000

EL&I

1

1

5.

Wet ruimtelijke ordening (WRO) en bestemmingsplannen

IenM

3

3

n.n.b.

6.

Legionella en zwembaden

IenM

1

1

1e kwartaal
2014

7a.

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (bouwwerken)

BZK

1

3

1e kwartaal
2014

7b. Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (niet-bouwwerken)

V&J

1

1

3e kwartaal
2013

8.

Herziening Drank- en horecawet

VWS

4

4

n.v.t.

9.

Toepassing Bibob

V&J

2

3

n.n.b.

10.

Casusadoptie horeca: Leges

BZK

4

4

n.v.t.

11.

Auteursrecht

V&J en EL&I

3

3

n.n.b.

12.

Regels exploitatie ‘gokkasten’

V&J

2

3

n.n.b.

13.

Kwaliteit van dienstverlening

EL&I

1

1

4e kwartaal
2012

14.

Voorlichting regelgeving

EL&I

1

1

Afgerond

15.

Schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen

EL&I

1

1

Afgerond
1e kwartaal
2015

16.

Toestemming evenementen

EL&I

1

1

17.

Eén loket

EL&I

1

1

Afgerond

18.

Brandveiligheid brandmeldinstallaties

BZK

1

1

2e kwartaal
2012

19.

Eisen bij verstoken biomassa

IenM

1

1

1e kwartaal
2013

20.

Internationale eisen bruine vloot

IenM

1

1

4e kwartaal
2013

21.

Logboek voor speeltoestellen

VWS

3

n.n.b.

22.

Regelluwe zone

EL&I*

3

n.n.b.

1

Im plementatie loopt goed

1

Monitoren van de voortgang en/of aanvullende w ensen

2

Actie nodig voor de im plementatie

2

Overleg tussen rijksoverheid en decentrale overheid over oplossing/uitvoering

3

Actie nodig voor een alternatief

3

Overleg over mogelijke oplossingen tussen sector en rijksoverheid (bijv. in w erksessies)

4

Knelpunt op dit moment niet op te lossen

4

Knelpunt op dit mom ent niet op te lossen

*VNG heeft een coördinerende rol voor decentrale uitvoering op gemeentelijk niveau, EL&I heeft een coördinerende rol op rijksniveau

SIRA Consulting

11

3.2

Voortgang
Het uitwerken van de knelpunten in factsheets en het inhoudelijk afstemmen van de factsheets met de
stakeholders, zorgt voor inzicht in de stand van zaken voor de verschillende knelpunten. Uit een analyse
van de stand van zaken blijkt dat alle knelpunten voor wat betreft de voortgang als volgt kunnen worden ingedeeld (zie ook tabel 2):
1.

Implementatie loopt goed  13 knelpunten: De afspraken die zijn gemaakt in het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn nagekomen en/of worden nog nagekomen. Dit zijn knelpunten die volledig
zijn afgehandeld of waarvan op dit moment trajecten lopen waarmee het knelpunt naar verwachting zal worden opgelost, al dan niet in samenspraak met het bedrijfsleven zoals (de ontwikkeling
van) nieuwe regelgeving.

2.

Actie nodig voor implementatie  4 knelpunten: In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de
stakeholders het eens geworden over de uit te voeren afspraken voor deze knelpunten, maar verloopt de implementatie (vooralsnog) niet goed. Overheid en bedrijfsleven zijn het nog wel eens dat
het uitvoeren van de destijds gemaakte afspraken kan leiden tot het oplossen van deze knelpunten.
Bij deze knelpunten speelt voornamelijk het probleem van lokale autonomie, waardoor de gemaakte afspraken niet af te dwingen zijn vanuit de rijksoverheid en het oplossen van het knelpunt afhangt van de welwillendheid van de decentrale overheden.

3.

Actie nodig voor een alternatief  2 knelpunten: Voor deze knelpunten geldt dat de destijds
gemaakte afspraken zijn uitgevoerd, maar dat dit toch nog niet heeft geleid tot het oplossen van
het knelpunt. Voor deze knelpunten is het daarom noodzakelijk om te komen tot alternatieve oplossingen en afspraken om het knelpunt alsnog op te lossen.

4.

Knelpunt op dit moment niet op te lossen  2 knelpunten: Deze categorie heeft betrekking op
knelpunten waarover overheid en bedrijfsleven het oneens zijn over de oplossingsrichting. Knelpunten en oplossingsrichtingen worden voor deze categorie verschillend gepercipieerd door overheid en
bedrijfsleven. Het is voor deze categorie op dit moment niet mogelijk om de knelpunten op te lossen.

Voor knelpunt 21 en 22 is geen status voor de voortgang opgenomen in tabel 2. Dit zijn twee aanvullende knelpunten die op verzoek van het ministerie van EL&I nieuw zijn toegevoegd. Voor deze knelpunten
zijn destijds geen concrete afspraken gemaakt om deze op te lossen, daardoor is het ook niet mogelijk
een status van de voortgang van de afspraken op te nemen.

SIRA Consulting

12

3.3

Advies
Op basis van de voortgang heeft SIRA Consulting op hoofdlijnen geadviseerd op welke wijze Gastvrij
Nederland en het ministerie van EL&I gezamenlijk met de knelpunten kunnen omgaan. Deze adviezen
zijn direct gekoppeld aan de stand van zaken en de voortgang van de knelpunten. Op hoofdlijnen zijn
onze adviezen als volgt in te delen (zie ook tabel 2):

SIRA Consulting

1.

Monitoren van de voortgang en/of aanvullende wensen  12 knelpunten. Voor knelpunten waar
sprake is van op dit moment lopende trajecten waarmee het knelpunt naar verwachting zal worden
opgelost, is het belangrijk om te monitoren of het lopende traject ook goed blijft lopen en of het
knelpunt daarmee daadwerkelijk wordt opgelost. Voor knelpunten die zijn afgehandeld geldt dat
erop moet worden gelet dat deze niet opnieuw worden geagendeerd. Naast het monitoren kan ook
een oproep worden gedaan aan de betrokken stakeholders om een signaal af te geven, wanneer zij
het idee hebben dat het traject niet meer goed loopt of dat het knelpunt met het lopende traject
niet zal worden opgelost.

2.

Overleg tussen rijksoverheid en decentrale overheid over oplossing/uitvoering  2 knelpunten.
Voor enkele knelpunten geldt dat bedrijfsleven en overheid het eens zijn dat het uitvoeren van de
destijds gemaakte afspraken kan leiden tot het oplossen van deze knelpunten. Voor deze knelpunten geldt echter dat er veelal sprake is van decentrale autonomie. Het bedrijfsleven kan in het oplossen van het knelpunt alleen signaleren dat het knelpunt op decentraal niveau (nog) niet is opgelost. De rijksoverheid kan voor deze knelpunten in overleg gaan met (belangenbehartigers van) decentrale overheden en verzoeken om oplossingen op decentraal niveau te implementeren. De keuze
en verantwoordelijkheid voor implementatie van oplossingsrichtingen ligt hiervoor echter bij de decentrale overheden zelf.

3.

Overleg over mogelijke oplossingen (bijv. in werksessies)  7 knelpunten. Er is een aantal knelpunten waarvan de gemaakte afspraken (nog) niet zijn uitgevoerd of waar een alternatieve oplossing nodig is om het knelpunt op te lossen. Ook zijn er knelpunten waar de afspraken wel zijn nagekomen, maar het knelpunt toch niet is opgelost of een ander knelpunt is ontstaan. Voor deze knelpunten is het van belang dat overheid en bedrijfsleven het eens worden over alternatieve oplossingen om de knelpunten alsnog op te lossen. Een mogelijk manier om dit aan te pakken is door de relevante partijen bij elkaar te brengen in werksessies, om zo in onderling overleg tot een oplossing
te komen.

4.

Knelpunt op dit moment niet op te lossen  2 knelpunten. De overheid ziet binnen het huidige
beleid geen ruimte ziet om tot een oplossing te komen waar het bedrijfsleven om vraagt. Het is op
dit moment niet mogelijk om de knelpunten op te lossen.

13

4

Conclusies
1. Het project ‘Recreatie en regeldruk’ heeft een bijdrage geleverd aan het oplossen van de knelpunten.
Door het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn acties voor knelpunten expliciet onder de aandacht gebracht en geconcretiseerd. Ook heeft het project eraan bijgedragen dat er een betere afstemming is
tussen Gastvrij Nederland en de beleidsdirecties van de verschillende verantwoordelijke ministeries.
2. De gemaakte afspraken uit het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn of worden allemaal uitgevoerd.
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn afspraken vastgelegd om de knelpunten op te lossen. Deze
afspraken zijn aan actiehouders toegekend, die deze afspraken hebben opgepakt. Voor afspraken die
nog niet volledig zijn uitgevoerd geldt dat er sprake is van nog lopende trajecten, zoals ontwikkeling
van nieuwe regelgeving. Het feit dat afspraken zijn of worden uitgevoerd heeft er echter in sommige
gevallen nog niet toe geleid dat het knelpunt daadwerkelijk is opgelost.
3. Van de 234 knelpunten zijn of worden 13 knelpunten binnen afzienbare termijn opgelost.
Voor 3 van de 13 knelpunten geldt dat ze als afgerond kunnen worden beschouwd. Daarnaast worden
naar verwachting nog 2 knelpunten in 2012 opgelost door inwerkingtreding van nieuwe regelgeving. Voor
4 knelpunten is de verwachting dat de lopende trajecten in 2013 worden afgerond en geïmplementeerd.
Voor 2 knelpunten is de verwachting dat de lopende trajecten in 2014 tot een oplossing leiden en voor 1
knelpunt in 2015. Tot slot is de verwachting dat 1 knelpunt in 2017 wordt opgelost.
4. Voor 4 van de 23 knelpunten is actie nodig voor de implementatie van de oplossing.
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de stakeholders het eens geworden over de uit te voeren
afspraken voor deze knelpunten, maar verloopt de implementatie (vooralsnog) niet goed. Overheid en
bedrijfsleven zijn het nog wel eens dat het uitvoeren van de destijds gemaakte afspraken kan leiden tot
het oplossen van deze knelpunten.
5. Voor 4 van de 23 knelpunten is actie nodig voor een alternatief of kan het knelpunt op dit moment niet worden opgelost.
Voor deze knelpunten geldt dat de destijds gemaakte afspraken zijn uitgevoerd, maar dat dit toch nog
niet heeft geleid tot het oplossen van het knelpunt of dat overheid en bedrijfsleven het oneens zijn over
de oplossingsrichting. Dit kan ingegeven zijn door het huidige beleid, waar de overheid op dit moment
niet van af wil wijken. Het kan ook ingegeven zijn door veranderende omstandigheden en daaraan aangepaste wensen vanuit het bedrijfsleven. Het is in ieder geval duidelijk dat het op dit moment niet mogelijk is om deze knelpunten met de eerder gemaakte afspraken op te lossen.

4

Voor knelpunt 21 en 22 zijn in het project ‘Recreatie en regeldruk’ geen concrete afspraken gemaakt om het knelpunt op te lossen.
Hierdoor hebben deze knelpunten ook geen status van de voortgang van het uitvoeren van afspraken en daarmee oplossen van de
knelpunten. De in de conclusies opgenomen aantallen, hebben betrekking op de 21 knelpunten waar wel afspraken voor zijn gemaakt.

SIRA Consulting

15

6. Er is een spanningsveld tussen Gastvrij Nederland en de centrale overheid in het vertrouwen in
decentrale overheden om knelpunten op te lossen.
De centrale overheid hanteert steeds meer het kabinetsstandpunt ‘je gaat erover of niet’ en vertrouwt
daarbij voor de (uitvoering) van regelgeving op de capaciteiten van decentrale overheden. Ondernemers
in de gastvrijheid hebben op basis van hun eigen ervaringen in de praktijk dit vertrouwen niet. Het ontbreekt volgens Gastvrij Nederland vaak aan de juiste kennis en capaciteit op decentraal niveau om op
een goede manier invulling te geven aan de uitvoering.

SIRA Consulting

16

Bijlage Factsheets knelpunten
In deze bijlage zijn de factsheets opgenomen van de knelpunten uit onderstaande tabel.

Knelpunten

SIRA Consulting

1.

Informatie-uitwisseling (‘Ondernemingsdossier’)

12.

Regels exploitatie ‘gokkasten’

2.

Vergunningen en meldingen gemeenten

13.

Kwaliteit van dienstverlening

3.

Toezicht gemeenten

14.

Voorlichting regelgeving

4.

Natuurwetgeving en Natura 2000

15.

Schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen

5.

Wet ruimtelijke ordening (Wro) en bestemmingsplannen

16.

Toestemming evenementen

6.

Legionella en zwembaden

17.

Eén loket

7a.

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid
(bouwwerken)

18.

Brandveiligheid brandmeldinstallaties

7b.

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid
(niet-bouwwerken)

19.

Eisen bij verstoken biomassa

8.

Herziening Drank- en Horecawet

20.

Internationale eisen bruine vloot

9.

Toepassing Bibob

21.

Logboek voor speeltoestellen

10.

Casusadoptie horeca: Leges

22.

Regelluwe zone

11.

Auteursrecht

17

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 1. Informatieuitwisseling via het Ondernemingsdossier

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Edwin Streefkerk

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Informatieuitwisseling via het Ondernemingsdossier
Het Ondernemingsdossier is een nieuwe manier van samenwerken en informatie delen en beheren tussen ondernemingen en overheden met als doel de regeldruk te verminderen en is gebaseerd op onderling vertrouwen. In het Ondernemingsdossier komt alle informatie die een onderneming en de toezichthoudende of vergunningverlenende overheden met elkaar uitwisselen samen. Het bedrijf dat de informatie in het dossier plaatst, maakt haar activiteiten inzichtelijk voor zichzelf en de verschillende overheden die zijn aangesloten op het Ondernemingsdossier. De ondernemer bepaalt welke overheden toegang hebben tot zijn dossier. Omgekeerd kunnen overheden via het dossier informatie geven, vragen
stellen of de ondernemer op zijn verplichtingen wijzen. Ook het aanvragen en verstrekken van vergunningen en het doen van meldingen, kan digitaal via het dossier worden geregeld.
De invoering van het Ondernemingsdossier is een zaak van ondernemers, Rijk en mede-overheden,
waaraan EL&I in de invoeringstijd steun verleent in de vorm van procesbegeleiding en andere ondersteuning. De noodzaak tot invoering van het Ondernemingsdossier wordt breed onderschreven door het
bedrijfsleven en overheden (Rijk en mede-overheden). Invoering draagt voor bedrijfsleven en overheden
bij aan minder regeldruk voor betrokken bedrijven en een vermindering van de uitvoeringskosten voor
betrokken overheden. Daarnaast houden ondernemers meer tijd over om te ondernemen, is er sprake
van betere naleving van regels en leidt het tot minder en gerichter toezicht en toezicht op afstand.
In november 2011 is gestart met de invoering van het Ondernemingsdossier. Een uitgebreide beschrijving
van de uitgangspunten van het Ondernemingsdossier is te vinden op www.ondernemingsdossier.nl

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.28]

SIRA Consulting

1.

Opstellen van een conceptplan van aanpak (PvA) over de aanpak van de uitrol van
het ‘Ondernemingsdossier’ concept.

Afgerond

2.

Opstellen van business cases ‘Ondernemingsdossier’.

Afgerond

3.

Business case (Gastvrij Nederland) bespreken met Directeur Generaal Economische
Zaken.

Afgerond

18

Gastvrij Nederland – en in het bijzonder de leden Recron en Horeca Nederland – werkt samen met de
overheid aan de ontwikkeling van het Ondernemingsdossier. De bovengenoemde afspraken zijn uitgevoerd en het ‘Ondernemingsdossier’ is nog steeds in ontwikkeling.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat de samenwerking en ontwikkeling van het Ondernemingsdossier goed verloopt. Op basis van de
voortschrijdende inzichten die bij de ontwikkeling van het Ondernemingsdossier zijn ontstaan heeft
Gastvrij Nederland in haar brief zes aanvullende wensen opgenomen om de verdere ontwikkeling en
invoering te borgen. Onderstaand zijn deze wensen samengevat en is aangegeven in hoeverre hieraan
tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.
1.

In de uitvoeringsagenda van de bestuursakkoorden vastleggen dat provincies, gemeenten en waterschappen steun geven aan de uitrol van het ‘Ondernemingsdossier’.

SvZ:

Het ‘Ondernemingsdossier’ is opgenomen in de Digitale Agenda (gelanceerd mei 2011) als een van
de acties die er op gericht is om voor veel voorkomende transacties de gegevensuitwisseling te
vereenvoudigen. In de implementatieagenda-Nationaal Uitvoeringsprogramma dienstverlening en
e-overheid (i-NUP) staat aangegeven dat gemeenten een positieve grondhouding hebben ten aanzien van aansluiting op het Ondernemingsdossier, indien bedrijven hierom verzoeken en uit een
kosten-batenanalyse blijkt dat besparingen haalbaar zijn. In de Uitvoeringsagenda vermindering
regeldruk (Bestuursakkoord, ondertekend door VNG, EL&I en BZK) wordt aangegeven dat de VNG
zich in samenwerking met de G32 en G4 zal inzetten voor een verbreding van de aansluiting van
gemeenten op het Ondernemingsdossier5. Communicatie over het Ondernemingsdossier richting
gemeenten is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Ook in de Digitale Steden Agenda van Stedenlink en de G32 wordt het belang van aansluiting van gemeenten op het Ondernemingsdossier
onderschreven6.

2.

Het financieel ondersteunen van deelnemende branches door de overheid.

SvZ:

Er zijn vanuit de overheid geen toezeggingen gedaan over het financieel ondersteunen van de
deelnemende branches. Bij het Ondernemingsdossier hebben partijen verschillende verantwoordelijkheden. Het uitgangspunt is dat alle partijen verantwoordelijk zijn voor de financiering en
het beheer van de activiteiten die samenhangen met deze verantwoordelijkheden. Overheden
zijn zelf verantwoordelijk voor de aansluiting op het Ondernemingsdossier en dragen de kosten
voor het beheer hiervan. Het Ondernemingsdossier is van de ondernemer. Daarom worden de
kosten gedragen door ondernemers, dan wel hun branchevereniging. Brancheorganisaties en hun
leden bepalen gezamenlijk hoe de kosten van het Ondernemingsdossier worden verrekend. De rol
van het ministerie van EL&I is om bestuurlijke regie te voeren. Dit houdt onder meer in dat EL&I
het Ondernemingsdossier op politiek en bestuurlijk niveau ondersteunt. Daarbij faciliteert EL&I
de partijen die betrokken zijn bij de invoering van het Ondernemingsdossier bij het opstellen van
businesscases, het trekken van lessen, het opstellen van standaardaanpakken, onderzoek en ge-

5
De VNG coördineert de uitvoering van de uitvoeringsagenda op basis van het nieuwe regeldrukprogramma van gemeenten ‘Beter en
concreter’, waarin het ‘Ondernemingsdossier’ is opgenomen.
6

Uitvoeringsagenda vermindering regeldruk en controletoren Rijksoverheid en gemeenten, maart 2012 / Digitaal verbonden, lokaal
bewogen, Werkprogramma 2012 / Digitale Steden Agenda, januari 2012.

SIRA Consulting

19

nerieke communicatie. De focus van de ondersteuning ligt op ondernemingen en overheidsorganisaties die aan het begin staan van de invoering van het Ondernemingsdossier. Nadat de leercurve
is doorlopen, wordt de ondersteuning afgebouwd. Het ministerie van EL&I blijft wel beleidsverantwoordelijk voor het beheer van de standaarden van het Ondernemingsdossier.
Invoering van het Ondernemingsdossier brengt weliswaar kosten met zich mee, maar daar staan
belangrijke baten tegenover die kunnen leiden tot positieve business cases. Invoering van een
Ondernemingsdossier heeft namelijk tot doel de regeldruk voor de betrokken bedrijven te verminderen. Voor invoering van het Ondernemingsdossier in een branche wordt via een business case getoetst of de beoogde besparingen bij bedrijfsleven en overheden opwegen tegen de kosten.
In het eerste kwartaal van 2011 hebben de koploperbranches de businesscases uitgewerkt. De business cases voor de koploperbranches zijn positief.
Naast kwantitatieve voordelen levert de invoering van het Ondernemingsdossier voor bedrijven
ook belangrijke kwalitatieve voordelen op zoals hergebruik van eerder ingevoerde gegevens,
minder en gerichter toezicht op locatie en verbetering van de eigen bedrijfsvoering doordat benodigde informatie op 1 plek is samengebracht.
Ondernemingen geven aan dat de kwalitatief te behalen voordelen minimaal even zwaar wegen,
dan wel zwaarder wegen als de meetbare kostenvoordelen. De meetbare kostenvoordelen op langere termijn die voortkomen uit een andere inrichting van de informatie-uitwisseling zullen
stapsgewijs zichtbaar worden.

SIRA Consulting

3.

Zorgen voor een zo laag mogelijke financiële drempel om met het ‘Ondernemingsdossier’ te gaan
werken.

SvZ:

Het Ondernemingsdossier is van de ondernemer. Daarom worden de kosten gedragen door ondernemers, dan wel hun branchevereniging. De huidige drie koploperbranches betalen samen de kosten voor ontwikkeling en invoering van het Ondernemingsdossier. Op dit moment wordt er geen
aparte bijdrage gevraagd om met het Ondernemingsdossier te werken. De branches zijn van mening dat een ondernemer niet meer dan € 30 per jaar zou mogen betalen, voor gebruik van het
‘Ondernemingsdossier’. De koploperbranches willen de financiële drempel beperken door een
collectieve service-organisatie op te richten, die wordt aangestuurd door een coöperatie van
branches.

4.

Zorgen dat de overheid actief meewerkt aan het realiseren van doelregelgeving. Daarbij moet de
overheid al bij het ontwerpen van regelgeving rekening houden met het gebruik van het ‘Ondernemingsdossier’.

SvZ:

Hierover zijn nog geen concrete afspraken gemaakt. Gezien de toenemende digitalisering ligt het
voor de hand dat in toenemende mate al bij het ontwerpen en opstellen van nieuwe regelgeving
rekening gehouden wordt dat gegevens (in de vorm van wetsteksten en toelichting) digitaal beschikbaar worden gesteld. Dit zou op termijn als aandachtspunt kunnen worden opgenomen in
het Integraal Afwegingskader (IAK) dat departementen moeten doorlopen bij het ontwikkelen van
nieuwe regelgeving Onderzocht wordt of en op welke wijze dit in het IAK kan worden opgenomen.

20

5.

Invoeren van systeemtoezicht, toezicht op afstand, en risicogericht toezicht in aansluiting op de
inspectievakantie.

SvZ:

De Rijksinspecties (voor Gastvrij Nederland zijn dat NVWA en Inspectie SZW) zijn gericht bezig
met risicogericht toezicht voor bedrijven in de gastvrijheidseconomie (horeca, recreatie).7 Hierdoor kunnen inspecties meer tijd besteden aan risicovolle bedrijven, die de regels niet goed naleven. Het Ondernemingsdossier past binnen de ontwikkeling om via risicogericht en selectief
toezicht en toezicht op afstand bedrijven die goed de regels naleven minder zwaar met inspectiebezoeken te belasten. Door gebruik van een Ondernemingsdossier kan een fysieke inspectie op
locatie verschuiven naar een minder belastend regiem of inspectie op afstand. Voor de andere
landelijke toezichthouders (zoals BUMA, belastingdienst e.a) is niet bekend of hieraan gericht
wordt gewerkt. De afspraken met de regionale gemeentelijke toezichthouders zijn beschreven in
knelpunt 3. Toezicht gemeenten.
Tussen rijk, VNG, IPO en Unie van Waterschappen worden op koepelniveau afspraken gemaakt
over de inzet op toezicht als onderdeel van een breder pakket aan maatregelen voor vermindering van regeldruk. Inzet daarbij is dat het Rijk en medeoverheden hun toezicht organiseren langs
de lijnen van de Kaderstellende Visie op Toezicht en waarin onder andere wordt ingegaan op de
principes van risicogericht en selectief toezicht. Lokale toezichthouders zullen inspectiegegevens
over naleefgedrag en risico’s van bedrijven verzamelen en uitwisselen, niet alleen tussen de eigen organisatieonderdelen maar ook met de Rijksinspecties. Toezichthouders kunnen daarbij
aansluiten op het Ondernemingsdossier, waarmee toezichthouders digitaal toegang krijgen tot
gegevens van ondernemers over bijvoorbeeld vergunningen en naleving van regels.

6.

Oprichten van een stuurgroep met leden vanuit overheid en bedrijfsleven om de randvoorwaarden om opschalen van het ‘Ondernemingsdossier’ te realiseren.

SvZ:

Op 14 september 2011 is het Beraad Ondernemingsdossier geïnstalleerd door minister Verhagen.
Dit Beraad staat onder voorzitterschap van Commissaris van de Koningin in Zeeland Karla Peijs.
In het Beraad Ondernemingsdossier werken de betrokken partijen (bedrijfsleven en overheidsorganisaties) samen aan de invoering van het Ondernemingsdossier. Het Beraad heeft als taak om
op bestuurlijk niveau de invoering van het Ondernemingsdossier te stimuleren en te begeleiden.
Het Beraad Ondernemingsdossier heeft een implementatiestrategie Ondernemingsdossier opgesteld voor de periode tot en met 2016. Deze is op hoofdlijnen vastgesteld, een beperkt aantal
onderdelen moeten nog nader uitgewerkt worden. Definitieve vaststelling is voorzien najaar
2012.

7

Goed presterende bedrijven profiteren van de inspectievakantie, die per 1 januari 2012 voor alle rijksinspecties tezamen van kracht
is geworden. Dit houdt in dat een bedrijf maximaal 2 bezoeken per jaar krijgt indien dat bedrijf drie jaar lang goed naleefgedrag
heeft laten zien.

SIRA Consulting

21

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie Ondernemingsdossier verloopt goed
Volgens alle relevante stakeholders is het Ondernemingsdossier een belangrijke oplossing voor de knelpunten die betrekking hebben op informatie-uitwisseling tussen ondernemers in de gastvrijheidseconomie en de overheid. Uit onze analyse blijkt dat door de intensieve samenwerking tussen overheid en
bedrijfsleven de implementatie goed verloopt.
De eerder gemaakte afspraken uit het traject ‘Recreatie en regeldruk’ zijn uitgevoerd. De wensen 1 en
6 uit de brief van Gastvrij Nederland zijn ook uitgevoerd.

Voor de wensen 2, 3, 4 en 5 adviseren wij als volgt:
1.

Advies wensen 2. en 3. Zorg dat verwachtingen over financiering goed worden gemanaged.
Op dit moment is er een duidelijke vraag gesteld (wens 2) door Gastvrij Nederland, maar daar staat
een helder antwoord vanuit het ministerie van EL&I tegenover.
Het is belangrijk vanuit de overheid duidelijk uitsluitsel te geven over het al dan niet financieel ondersteunen van brancheorganisaties, voor zover dat nog niet is gedaan. Hetzelfde geldt voor wens 3
die betrekking heeft op het verlagen van de financiële drempel.

2.

Advies wens 4. Maak helder of en zo ja het Ondernemingsdossier in de aanwijzingen voor de
regelgeving wordt opgenomen.
Deze wens is op onderdelen wel besproken in diverse overleggen maar concrete afspraken lijken
nog niet te zijn gemaakt. Het is volgens ons hiervoor ook nog aan de vroege kant omdat de invoering van het Ondernemingsdossier recent gestart is. Wel adviseren wij om deze wens onder de aandacht te brengen bij ministerie van Veiligheid en Justitie die het Integraal Afwegingskader en de
daarin in opgenomen toetsen en aanwijzingen voor regelgeving beheert. In overleg kunnen dan verdere afspraken worden gemaakt.

3.

Advies wens 5. Stimuleer met praktijkvoorbeelden de verdere ontwikkeling van toezicht.
Er lopen diverse activiteiten van de Rijksinspecties in samenwerking met lokale toezichthouders om
het toezicht te verbeteren. Wij adviseren om dit proces verder te ondersteunen en te blijven stimuleren. Onder meer door praktijkvoorbeelden te verzamelen waar het toezicht kan worden verbeterd. Vraag daarom gericht aan Gastvrij Nederland meldingen te doen bij het meldpunt en gebruik
deze als casus voor verbetervoorstellen. Zie voor verdere aanbevelingen ook knelpunt 3. ‘Toezicht
gemeenten’.

SIRA Consulting

22

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 2. Vergunningen en meldingen gemeenten

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Eva Buitenkamp

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Vergunningen en meldingen gemeenten
In de periode 2007 tot en met 2008 heeft een groot aantal gemeenten (ruim 200) trajecten doorlopen
om regeldruk te verminderen en dienstverlening te verbeteren. De resultaten hiervan zijn door de VNG
opgepakt in het programma “Minder Regels, Meer Service”. Dit programma is per 31 december 2010
gestaakt. In maart 2012 is het programma “Beter en Concreter” van start gegaan, een vervolg op het
voorgaande programma.
Ondanks dat veel gemeenten wel aandacht hebben of hebben gehad voor het efficiënt vormgeven van
vergunningen en meldingen (ofwel deregulering) zijn er grote verschillen in de mate waarin gemeenten
deregulering hebben toegepast. Dit varieert van geen of enkele vereenvoudigingen tot gestructureerde
toepassing en wijziging van alle gemeentelijke verordeningen. Dit veroorzaakt dat er geen gelijkspeelveld tussen gemeenten voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie. Voorbeelden van vergunningen
waar dit veel voorkomt zijn de evenementenvergunning en horecaexploitatievergunning. Verschillen die
ondernemers van Gastvrij Nederland constateren bij vergunningen lopen uiteen van gemeenten die werken met algemene regels (met of zonder melding) tot uitgebreide vergunningen.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.31-32]

1.

Toetsing van vergunningen op nut en noodzaak.

Afgerond

2.

Efficiënt gebruik van de modelverordening.

Afgerond

3.

Inzicht bieden in vereisten regelgeving en waar mogelijk vergunningsvoorschriften en
indieningsvereisten verder uniformeren.

Afgerond

4.

Efficiënte afhandeling van vergunningsaanvragen.

Afgerond

5.

Vereenvoudigen van verlengen en wijzigen van vergunningsaanvragen.

Afgerond

De afspraken uit tekstkader 1 zijn in het programma “Minder Regels, Meer Service” met VNG gemaakt
en afgerond. Voor alle bovenstaande onderwerpen zijn handreikingen beschikbaar. Het programma had
echter een groot aantal onderwerpen waaruit gemeenten konden kiezen. Gemeenten konden dus niet

SIRA Consulting

23

alle onderwerpen oppakken en hebben zeer verschillend prioriteiten gesteld. Gevolg is grote verschillen
tussen gemeenten waarbij bijvoorbeeld deregulering voor bedrijven in de gastvrijheidseconomie niet
altijd is opgepakt.
De VNG heeft een bijdrage geleverd met het inmiddels gestopte programma “Minder Regels, Meer Service”. Het is nu dus aan het lokale bestuur van gemeenten of zij de aangereikte voorbeelden oppakken.
Voor veel individuele gemeenten betekent dit dat bovenstaande afspraken niet zijn nagekomen. Nieuwe
samenwerking tussen EL&I, BZK en VNG is vormgegeven in het werkprogramma “Beter en concreter”.
Dit programma heeft onder andere als doel om de lokale regeldruk aan te pakken.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is dan ook aangegeven dat in de kabinetsaanpak ‘regeldruk bedrijven’ slechts beperkt aandacht is voor lokale regeldruk. Gastvrij Nederland constateert dat het reduceren van regeldruk op lokaal niveau een versnipperd
terrein is geworden. Gastvrij Nederland heeft in haar brief twee aanvullende wensen opgenomen om
opnieuw aandacht te vestigen op regeldruk op decentraal niveau. Onderstaand zijn deze wensen samengevat en is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand
van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.

SIRA Consulting

1.

Meer aandacht voor stroomlijning van regels en uitvoering op decentraal niveau.

SvZ:

Moeilijk uitvoerbare regelgeving legt soms een zware claim op het verdergaand verminderen van
regeldruk door gemeenten. De VNG heeft diverse rapportages en richtlijnen opgesteld voor autonome gemeentelijke regelgeving (zoals de modelverordeningen, een rapportage over indieningsvereisten, een rapportage over subsidies e.a.). Vanwege de grote hoeveelheid onderwerpen, het
feit dat de beschikbare informatie niet altijd even toegankelijk is en omdat implementatie nog
wel de nodige besluitvorming vereist, is blijvende aandacht nodig. Mede daarom start de VNG
een nieuw project ‘Wegnemen slechte regels’. Dit vloeit voort uit hoofdstuk 4 van het Bestuursakkoord 2011-2015. Dit hoofdstuk is verder uitgewerkt in de uitvoeringsagenda.

2.

Bij decentralisatie (autonoom of in medebewind) van taken expliciet aandacht besteden aan het
geven van kaders en handvatten aan decentrale overheden.

SvZ:

Ondanks dat dit kabinet het standpunt in neemt “je gaat er over of niet” wordt op dit moment
door het ministerie van EL&I bezien of en hoe verdere stimulering kan worden ingezet. In wetgevingstrajecten waar dit aan de orde is, wordt hiermee zeer verschillend omgegaan. Vooralsnog is
de indruk van VNG dat de Rijksoverheid al wel aandacht heeft om regelgeving en de uitvoering
daarvan op decentraal niveau te stroomlijnen en verschillen te voorkomen. Dit blijkt ook uit het
Bestuursakkoord 2011-2015, de daarbij horende uitvoeringsagenda en het werkprogramma “Beter
en concreter” van VNG waarmee waarin dit onderwerp ook is benoemd.

24

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie vergunningen en meldingen gemeenten verloopt niet goed
Op basis van de beschikbare informatie, komen wij tot de conclusie dat door complexiteit van rijksregelgeving en lokale autonomie onvoldoende actie is ondernomen door gemeenten en het knelpunt niet is
opgelost. Hierdoor is sprake van een verstoring van het ‘level playing field’ voor ondernemers in de
gastvrijheidseconomie. Het gaat om verschillen tussen gemeenten in uitvoering van regelgeving, voor
ondernemers in de gastvrijheidseconomie, die niet te verklaren zijn door verschillen vanwege andere
lokale omstandigheden.

Voor de wensen van Gastvrij Nederland adviseren wij als volgt:
1.

Advies wensen 1 en 2: Blijf aandacht besteden aan het verbeteren van regelgeving.
In het bestuursakkoord 2011-20158 wordt het probleem benoemd en in de uitvoeringsagenda zijn
ambities geformuleerd om het probleem gesignaleerd met wens 1 en 2 aan te pakken. Dit betekent
echter niet dat de problemen hierdoor worden opgelost. Het ministerie van EL&I met de VNG en
gemeenten moeten hierover intensief met elkaar in overleg blijven.
Het ministerie van EL&I, VNG eventueel aangevuld met enkele individuele gemeenten kunnen samen met Gastvrij Nederland in een werksessie bespreken wat de meest prangende punten zijn en
daar samen een oplossing voor uitwerken. Gastvrij Nederland kan voorafgaand aan de werksessie
uitwerken wat de problemen precies zijn, zodat deze in de werksessie kunnen worden besproken.
Gastvrij Nederland beschouwt voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie de volgende vijf punten als de vijf belangrijkste aandachtspunten:
1.
2.
3.
4.
5.

8

SIRA Consulting

Evenementenvergunning (zie ook knelpunt 16. ‘Toestemming evenementen’);
Exploitatievergunning;
Terrasvergunning;
Melding incidentele festiviteit;
Objectvergunning.

Het Bestuursakkoord 2011-2015 maakt onderdeel uit van de Bestuursafspraken 2011-2015.

25

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 3. Toezicht gemeenten

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Joost Dieleman, Inspectieraad: Liesbeth Oosterom

Toezicht gemeenten
Ondernemers in de gastvrijheidseconomie hebben te maken een groot aantal verschillende toezichthouders. Het gaat hierbij onder meer om Rijkstoezichthouders (NVWA, ILenT en Inspectie SZW), lokale toezichthouders (gemeenten, provincie en waterschappen) en diverse andere overheidsinstanties met een
toezichthoudende taak (Buma/stemra, Sena e.a.). Naar aanleiding van de motie Aptroot en later de
motie Elias zijn diverse activiteiten uitgevoerd om het toezicht beter te stroomlijnen. Inspectieraad
heeft hierbij voor de rijksinspecties een coördinerende rol vervuld.
Uit diverse onderzoeken (onder meer in de recreatie en horeca) blijkt dat ondernemers in de gastvrijheidseconomie het toezicht als belastend ervaren. Vooral doordat bedrijven de indruk hebben dat vaak
de goed nalevende bedrijven worden geïnspecteerd en dat daarmee de (maatschappelijke) toegevoegde
waarde van inspecties beperkt is.
Omdat gemeenten een belangrijke toezichthouder zijn, vindt ook Gastvrij Nederland het belangrijk dat
zij de kwaliteit van het toezicht verbeteren. Onder meer door te werken met risicoprofielen en afstemming hierover met andere inspecties ( zoals de NVWA). Hierdoor kunnen bedrijven die goed naleven minder worden bezocht (in het regeerakkoord aangeduid als Inspectievakantie).

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.32-34]

1.

Ontwikkeling van regionale uitvoeringsdiensten op basis van vastgestelde kwaliteitscriteria.

Lopend

2.

Convenanten met individuele gemeenten voor verbetering dienstverlening ondernemers.

Lopend

3.

Samenwerking rijk en gemeenten in gemeenschappelijke domeinen.

Lopend

4.

Project 'Vermindering Lokale Toezichtlas-ten/Professionalisering Toezicht'.

Afgerond

De ontwikkeling van regionale omgevingsdiensten op basis van vastgestelde kwaliteitscriteria loopt met
name op het taakveld milieu. Regio’s bepalen in belangrijke mate zelf wat het tempo is van verdere
ontwikkeling en uitbouw. De minister van I&M streeft ernaar dat er op 1 januari 2013 een landsdekkend

SIRA Consulting

26

netwerk van circa 28-30 regionale uitvoeringsdiensten bestaat. Afspraak 1 is daarmee nog niet uitgevoerd. Het is onduidelijk hoe of wanneer uitbouw van taken kan bijdragen aan vermindering van toezichtlasten voor horeca of recreatie.
Samenwerking met individuele gemeenten voor verbetering van dienstverlening is vastgelegd in het
convenant ‘Verbetering dienstverlening en vermindering regeldruk voor ondernemers’. De convenanten
zijn gesloten tussen de gemeenten, MKB-Nederland en het ministerie van EZ, met een looptijd tot eind
2011. De nieuwe convenanten krijgen een bredere insteek namelijk meer op inzet van ICT. De afspraken
met de G32 en G4 hierover zijn in voorbereiding. Bedoeling is om de convenanten voor de zomer 2012 af
te ronden. Daarnaast loopt het traject van het Bewijs van Goede Dienst, gericht op betere dienstverlening.
Bij de samenwerking van rijk en gemeenten in het gastvrijheidsdomein is er in de periode 2009-2011 een
aantal pilots uitgevoerd die minder resultaat hebben opgeleverd dan vooraf verwacht. Dit komt mede
door onvoldoende bestuurlijk draagvlak. Het project ‘Vermindering Lokale Toezichtlasten/Professionalisering Toezicht’ en de samenwerking van het Rijk en de VNG is in 2011 gestopt. Nieuwe
samenwerking tussen EL&I, BZK en VNG is vormgegeven in het werkprogramma ‘Beter en concreter’. Dit
programma heeft o.a. als doel te komen tot vermindering van de toezichtlasten voor bedrijven. De afspraken 2, 3 en 4 zijn daarmee beperkt ingevuld.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat in de kabinetsaanpak ‘regeldruk bedrijven’ slechts beperkt aandacht is voor het lokale toezicht.
Gastvrij Nederland heeft in haar brief opnieuw om aandacht hiervoor gevraagd. Het gaat expliciet om
twee voorstellen die ook al eerder zijn aangegeven (in de Eindrapportage recreatie en regeldruk, p. 33).
Deze zijn hieronder samengevat en daarbij is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden
gekomen. Het gaat hierbij om de stand van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.

SIRA Consulting

1.

Komen tot een handhavingsplan voor de gastvrijheidseconomie, waarmee meer uniform toezicht
wordt gerealiseerd.

SvZ:

De wens om te komen tot een meer uniforme aanpak van toezicht en handhaving blijft bestaan.
Het probleem hierbij is dat er wel veel goede ideeën zijn, maar dat iedere gemeente afzonderlijk hiermee bezig is. Er is geen structurele aanpak waarbij op resultaat wordt gestuurd. De uitdaging is om lokale partijen mee te krijgen in een gezamenlijk project, vooral omdat het Rijk
niet over de gemeenten gaat vanwege de lokale autonomie. Directie Regeldruk en ICT beleid van
het ministerie van EL&I is bezig om te kijken of en hoe, op een aantal domeinen waar nog veel
gestapeld toezicht is, met alle toezichthouders afspraken gemaakt kunnen worden (invoering inspectievakantie voor alle toezichthouders samen, maximaal 2 inspecties per jaar voor goed nalevende bedrijven). Daarnaast biedt de ontwikkeling en invoering van het ondernemingsdossier
voor de recreatiesector en de horeca mogelijkheden voor gerichter toezicht.

2.

Een landelijk aanspreekpunt voor lokaal toezicht.

SvZ:

Een centraal coördinatiepunt voor lokaal toezicht is er nog niet. Wel zijn er netwerken waar
kennis en ervaringen worden gebundeld, zoals op milieuterrein. Op dit punt zit de druk bij gemeenten om iets te ondernemen. Een mogelijke oplossingsrichting is een (tijdelijke) denktank
die het gemeentelijk toezicht integraal, vanuit het perspectief van de onder toezicht staande

27

inventariseert en op één noemer brengt. Dit zou een manier zijn om meer te bereiken bij de uitwisseling van kennis en ervaring. De VNG geeft aan dat een landelijk aanspreekpunt niet in ontwikkeling is, maar dat ook niet bekend is of gemeenten dit willen oppakken. VNG verzamelt wel
‘best practices’ voor toezicht en publiceert deze op haar website.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: actie nodig voor de implementatie
Op basis van de analyse van de voortgang van dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de
conclusie dat door (1) lokale autonome besluitvorming en (2) beperkt centraal gecoördineerde ondersteuning (vanuit ministerie of VNG) onvoldoende actie is ondernomen en het knelpunt niet is opgelost.
De eerder gemaakte afspraken uit het traject ‘Recreatie en regeldruk’ zijn nog lopend, behalve afspraak 4. Deze is afgerond en er is een vervolgtraject gestart. De wensen 1 en 2 uit de brief van Gastvrij
Nederland zijn niet uitgevoerd.

Voor de eerder gemaakte afspraken 1, 2, 3 en 4 adviseren wij als volgt:
2.

3.

4.

5.

Advies afspraak 1. De voortgang monitoren van de invoering van de regionale uitvoeringsdiensten en met de betrokken partijen in gesprek gaan over uitbouw van het basistakenpakket van
de RUD’s om de regeldruk in de gastvrijheidseconomie te verminderen.
Advies afspraak 2. Monitoren of de nieuwe convenanten tussen EL&I met individuele gemeenten G32/G4 zijn gerealiseerd. Zorgdragen dat bij de invulling van de afspraken gemeenten samen met de sector een oplossing zoeken voor het verbeteren van het toezicht in de gastvrijheidseconomie.
Advies afspraak 3. Zorg dat de samenwerking tussen rijk en gemeenten in gemeenschappelijke
domeinen (met veel gestapeld toezicht) succesvol verloopt en bijdraagt aan meer risicogericht
toezicht houden.
Bij de samenwerking van rijk en gemeenten adviseren wij om een pilot met een aantal gemeenten
en wellicht ook een RUD in opbouw uit te voeren waar de bestuurlijke top van gemeenten en het
rijk achter staan en de pilot ondersteunen. Dit zou bestuurlijk kunnen worden aangemoedigd door
het ministerie van EL&I, BZK en de VNG, doordat zij ook samenwerken in het programma ‘Beter en
concreter’.
Advies afspraak 4. Monitoren in hoeverre de nieuwe samenwerking van het vervolgprogramma
‘Beter en concreter’ tussen EL&I, BZK en VNG verloopt. De sector kan zelf actief zijn bij het
agenderen, ontwikkelen en uitwisselen van kennis met betrekking tot goede voorbeelden van
samenwerking in de sector. Gemeenten die in bepaalde sectoren al een integrale aanpak hebben, kunnen deze aanpak proactief toelichten.

Voor de wensen 1 en 2 adviseren wij als volgt:
1.
2.

SIRA Consulting

Advies wens 1. Monitoren hoe ver de Directie Regeldruk en ICT beleid van het ministerie van
EL&I is met het maken van afspraken per regeldicht domein met alle toezichthouders.
Advies wens 2. Zorg dat de stakeholders met elkaar in overleg gaan over de wens en uitvoerbaarheid van een meer uniforme aanpak van lokaal toezicht, inclusief de rol van een centrale
(landelijk) denktank daarbij. Een belangrijk aspect hierbij is een betere informatiepositie voor
de lokale toezichthouder waarbij het Ondernemingsdossier behulpzaam kan zijn.

28

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 4. Natuurwetgeving en Natura 2000

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Jelmer de Jong

Natuurwetgeving en Natura 2000
Het is voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie niet altijd duidelijk wanneer sprake is van activiteiten die een schadelijke invloed hebben op Natura 2000-gebieden. Ook de vraag welke afstand rond
dergelijke gebieden moet worden aangehouden om geen schadelijke invloed te hebben, is in de huidige
regelgeving niet eenduidig. Gastvrij Nederland is al sinds medio 2011 in de ontwerpfase van de nieuwe
wet door het ministerie bij de ontwikkeling betrokken.
Eind vorig jaar is het wetsvoorstel wet natuurbescherming in consultatie gebracht. Het wetsvoorstel
beoogt de natuur goed te beschermen door ecologie en economie meer hand in hand te laten gaan.
Hiertoe wordt het natuurbeschermingsregime nauwkeuriger aangesloten bij de internationale verplichtingen. Taken worden eenduidiger en dichter bij burgers en ondernemers belegd (in principe bij provincies). Onnodige belemmeringen voor economische en ruimtelijke ontwikkelingen worden opgeheven en
administratieve lasten verminderd. Er wordt een goede aansluiting op het omgevingsrecht verzekerd.
Zowel de Europese aansluiting als de aansluiting straks op de nieuwe Omgevingswet wordt bemoeilijkt
door de meest recente wijzing in het wetsvoorstel met betrekking tot het toevoegen van een extra bijlage over strafrechtelijke handhaving van de zorgplicht. In februari 2012 is het wetsvoorstel naar de
Raad van State gestuurd.
In de consultatieronde is door verschillende organisaties gesignaleerd dat het in de praktijk lastig is om
te bepalen wat de gevolgen van hun handelen zijn voor de natuur, en hoe schade kan worden voorkomen. Daarnaast is het volgens Gastvrij Nederland in ieder geval van belang dat in de uitvoeringspraktijk
betrouwbare gegevens over natuurwaarden beschikbaar zijn, het overheidsloket deskundig is en de bewijslast bij de overheid ligt.

SIRA Consulting

29

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.28-30]

1.

Beperking van het aantal vergunningen beheerplannen.

Lopend

2.

Nadere invulling geven aan het begrip significant effect.

Lopend

3.

Stroomlijning van uitvoeringsregelingen, procedures en bijbehorende taken en bevoegdheden.

Afgerond

4.

Borging van de kennisdeling.

Lopend

5.

Verbeteren van de naleving.

Lopend

Afspraken 2 en 3 hebben betrekking op het wetsvoorstel Wet natuurbescherming zelf. Voor de nadere
invulling aan het begrip significant effect is aan Alterra gevraagd om onderzoek te doen. De verwachting
is dat dit rapport voor de zomer 2012 beschikbaar komt. De afspraken 1, 4 en 5 betreffen de uitvoering(spraktijk) van de wet natuurbescherming. De laatstgenoemde afspraken kunnen pas als afgerond
worden beschouwd als de nieuwe wet in de praktijk is gebracht. De meeste beheerplannen moeten nog
vorm krijgen. De Gegevensautoriteit Natuur (GaN) zorgt voor betrouwbare, volledige en toegankelijke
verspreidingsgegevens van beschermde dier- en plantensoorten.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat er behoefte is aan een nieuwe werkbare en simpele natuurwet. De organische realistische ontwikkelingsruimte voor bedrijven in en om Natura 2000-gebieden dient te blijven. Gelet op een aantal wetswijzigingen (Wet Natuur, Crisis- en herstelwet en de nieuwe omgevingswet) heeft Gastvrij Nederland in
haar brief vijf gerichte wensen opgenomen ten aanzien van de Wet natuur en de ontwikkelingen hieromtrent. Onderstaand zijn deze wensen samengevat en daarbij is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van relevante stakeholders.
1.

Toezien op borging van gelijkvormigheid en werkbaarheid bij decentralisatie en verspreiding van
wetgeving.

SvZ:

Decentralisatie kan leiden tot onderlinge verschillen. Met het wetsvoorstel is nadrukkelijk beoogd
dat door decentralisatie beter recht wordt gedaan aan regionale verschillen, en beter wordt aangesloten bij de regionale en lokale opvattingen over hoe gebieden het beste kunnen worden ingericht en beheerd en hoe natuurdoelen het beste kunnen worden bereikt. Overigens hebben provincies een beperkte speelruimte omdat provincies gehouden zijn te handelen overeenkomstig de
strikte kaders uit o.m. de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Voor zaken die eenheid van beleid vragen of de provincieschaal overstijgen bevat het wetsvoorstel de nodige waarborgen (denk aan: algemene kaders, voorgeschreven provinciale afstemming
en bevoegdheden die op rijksniveau zijn gehouden). Daarnaast heeft het Rijk bestuurlijke afspra-

SIRA Consulting

30

ken met de provincies gemaakt en zal het Rijk eenduidige uitleg van landelijke geldende wettelijke kaders faciliteren. Overigens geven de provincies er ook in de praktijk blijk van zich bewust
te zijn van het belang van samenwerking, onderlinge afstemming, eenduidige kaders en een wijze van uitvoering die voor overheden, burgers en ondernemers zo min mogelijk lasten met zich
meebrengt.
Aan de Regiegroep Recreatie en Natuur (RRN) is toegezegd door mevrouw Heukers (programmadirecteur Programma Juridisch Instrumentarium Natuur en Gebiedsinrichting van het ministerie van
EL&I), dat men graag gebruik maakt van de expertise van de RRN voor het schrijven van een
handleiding voor de uitvoering van de wet.
2.

MKB-effectentoets op de nieuwe natuurwetgeving.

SvZ:

Het ministerie van EL&I heeft het onderzoek “Regeldruk Wet natuur” (SIRA Consulting, oktober
2011) laten uitvoeren om inzicht te krijgen in de kwantitatieve effecten en de (administratieve)
lasten van het wetsvoorstel wet natuurbescherming. In dit onderzoek zijn ook de effecten voor
het MKB onderzocht. In het onderzoek is geconcludeerd dat het wetsvoorstel wet natuurbescherming voor een administratieve lastenreductie zorgt van € 5,2 miljoen (21% afname).
Het wetsvoorstel is van invloed op veel verschillende bedrijven, mede omdat de diverse aspecten
uit het wetsvoorstel invloed hebben op alle delen van Nederland. De maximale omvang van de
doelgroep bestaat uit circa 228.000 bedrijven, geschat op basis van gegevens van CBS Statline,
Bedrijfschap Horeca en Catering en Kerncijfers Toerisme en Recreatie (editie 2010). Wanneer
wordt ingeschat welk deel van deze bedrijven daadwerkelijk te maken heeft of zal krijgen met
de natuurregelgeving, gaat het om circa 61.000 bedrijven. Deze inschatting is gedaan op basis
van bedrijfsactiviteiten van de doelgroep in relatie tot de regelgeving. Binnen deze branches is
een groot aantal MKB-bedrijven actief. Van de bedrijven die te maken kunnen krijgen met het
wetsvoorstel geldt dat ruim 95% tot het MKB kan worden gerekend. Dit is niet fundamenteel anders dan bij de huidige natuurwetgeving.

3.

Ontwikkeling van 1 handleiding voor beheerplannen.

SvZ:

Door het Regiebureau Natura 2000 (waarin de bevoegde gezagen participeren) is de Checklist
beheerplannen Natura 2000 uitgebracht. Deze checklist wordt regelmatig geactualiseerd en heeft
als doel vanuit alle bevoegde gezagen een uniforme kijk te geven op de Natura 2000 beheerplannen. De checklist geeft inzicht in wat nodig is om een gedegen beheerplan op te stellen. De laatste aanvulling is van 14 september 2011 en betreft de onderwerpen water, programmatische
aanpak stikstof en sociaaleconomische aspecten. De checklist is niet hetzelfde als 1 handleiding
voor beheerplannen, omdat de invulling die gegeven kan worden aan een beheerplan vormvrij is.

4.

Borging betrokkenheid provinciale afdelingen Economische Zaken op beheerplanniveau.

SvZ:

Het is uiteraard aan de provincies zelf om te bepalen welke organisatie onderdelen van het provinciale apparaat betrokken worden bij de totstandkoming van beheerplannen.
Het voorstel kan worden gezien als een pleidooi om de sociaaleconomische aspecten meer aandacht te geven bij de totstandkoming van een beheerplan. Het Regiebureau Natura 2000 heeft
dit ook onderkend en daarom het voortouw genomen om samen met de bevoegde gezagen en
maatschappelijke organisaties het Afwegingskader sociaaleconomische aspecten op te stellen.
Het doel van dit afwegingskader is de sociaaleconomische toetsing bij het opstellen van beheerplannen mee te nemen, dit om de kwaliteit en het draagvlak van beheerplannen te garanderen.
Het Afwegingskader is verwerkt in de onder 3 genoemde checklist beheerplannen.
De ervaring van RRN is dat de sociaaleconomische aspecten gaandeweg het beheerplanproces
worden meegenomen, maar bij sommige beheerplannen pas in het laatste hoofdstuk beschreven

SIRA Consulting

31

worden. Dit doet geen recht aan het sociaaleconomisch afwegingskader. Het beheerplan is het
enige instrument bij het naturabeheerplanproces waar de economie eindelijk wordt afgewogen
tegen andere aspecten. Bij de aanwijzing gelden alleen ecologische motieven.

4

5.

De Regiegroep Recreatie en Natuur (RRN) betrekken bij bespreking concept nieuwe natuurwet.

SvZ:

Het ministerie van EL&I heeft in de voorbereiding van het wetsvoorstel wet natuurbescherming
de stakeholders betrokken, waaronder RRN.

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie natuurwetgeving en Natura 2000 verloopt goed
De ontwikkeling van de nieuwe wet is in overleg met stakeholders vormgegeven maar staat nog wel
sterk in de politieke belangstelling. Concreet heeft het ministerie van EL&I aan alle afspraken en wensen gewerkt. Aan de wensen 2 (het uitvoeren van de MKB-effectentoets) en 5. (het betrekken van de
Regiegroep Recreatie en Natuur) is volledig tegemoet gekomen.
Aan de overige wensen is duidelijk gewerkt alleen zijn deze vanwege de procedurele stappen in het
wetgevingsproces nog niet definitief. Zo is er in het kader van wens 3 een checklist beheerplannen Natura 2000 uitgebracht, om tot zoveel mogelijk uniformiteit in beheerplannen te komen. De RRN geeft
aan dat het naslagwerk van het voormalig Regiebureau, met als onderdeel de checklist beheerplannen
een hoog detailgehalte kent. Een aantal documenten van het naslagwerk zijn sterk verouderd. Ook zijn
deze documenten zonder tussenkomst van de gebruiker( lees de belangenbehartigers) vastgesteld. Dit is
precies de reden waarom de RRN bepleit dat er een nieuwe handleiding bij de wet natuurbescherming
wordt geschreven in samenwerking met de belangenbehartigers.
En zijn voor wens 1, het borgen van gelijkvormigheid en werkbaarheid op decentraal niveau, door het
ministerie enkele waarborgen opgenomen in de wet. Of in dit in de praktijk gaat werken en of er regionale verschillen gaan ontstaan, hangt af van de wijze waarop decentrale overheden invulling geven aan
hun bevoegdheden vanuit de lokale autonomie. Dit geldt ook voor wens 4 van Gastvrij Nederland.
Het wetsvoorstel ligt nu voor bij de Raad van State en zal naar verwachting voor de zomer naar de
Tweede Kamer worden gestuurd.
Advies: Monitor voortgang en implementatie via bestaande overlegstructuren.
Voor dit knelpunt adviseren wij Gastvrij Nederland om de voortgang van de totstandkoming van de
nieuwe wet te blijven monitoren. Naar verwachting zal in april meer duidelijkheid komen over de PAS.
De Staatssecretaris van EL&I moet nog terug naar de Tweede Kamer om o.a. te overleggen over het nog
te verschijnen advies van de Raad van State. Een verdere uitwerking van de PAS wordt pas in de tweede
helft 2012 verwacht.
De sector zal voor zichzelf moeten beoordelen of de voor de sector belangrijke punten in voldoende
mate terugkomen in het wetsvoorstel dat naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Daarnaast is het belangrijk om te zijner tijd de uitwerking van de nieuwe wet in de praktijk te monitoren. Hiermee kan
immers vroegtijdig worden bepaald of de uitwerking overeenkomt met de verwachtingen en intenties
van de nieuwe wet.
Via de bestaande overlegstructuren van RRN kan Gastvrij Nederland bij voorkeur met concrete voorbeelden een vinger aan de pols houden.

SIRA Consulting

32

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 5. Wet ruimtelijke ordening (WRO) en bestemmingsplannen

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

IenM: Bert Rademaker

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Wet ruimtelijke ordening (WRO) en bestemmingsplannen
Veel ondernemers lopen in het buitengebied tegen problemen aan als zij zich willen vernieuwen of uitbreiden. Zo worden vernieuwingen (van bijvoorbeeld terreinverlichting) aangegrepen om via vergunningverlening bestaande eerder vergunde activiteiten in te perken. Bij uitbreiding of nieuwe bouw is
afstemming tussen meerdere betrokken overheden vaak een oorzaak voor vertraging. Bij gemeenten,
provincies en waterschappen is in zo een situatie naar het idee van Gastvrij Nederland vaak te weinig
kennis aanwezig om snel en effectief te kunnen beslissen.
Gemeenten zijn bovendien niet altijd bereid om ontwikkelingen die bedrijven hebben gepland mee te
nemen in de herziening van het bestemmingsplan. Oude en nog niet geactualiseerde bestemmingsplannen van gemeenten zijn vaak een oorzaak van dergelijke situaties. De invoering van de de WRO (2008)
en de Wabo (2010) hebben niet geleid tot het oplossing van het knelpunt.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.21-22]

1.

Snel inspelen op de markt: beperken lengte bestemmingplanprocedures en verouderde bestemmingsplannen actualiseren.

Afgerond

2.

Uitwerken globaler en uniformer begrippenkader/ordening.

Afgerond

3.

Betere samenhang en integratie toetsingskaders.

Afgerond

4.

Kennis en kunde lokale regelgever verbeteren.

Afgerond

Om de problemen rondom bestemmingsplannen op te lossen is de nieuwe Wet ruimtelijke ordening opgesteld. Deze nieuwe wet zou de problemen van ondernemers in de gastvrijheidseconomie moeten oplossen. In zoverre zijn met de nieuwe wet (die overigens nog door veel gemeenten moet worden geïmplementeerd) de afspraken 1 tot en met 4 (zie tekstkader 1) nagekomen. Door dat echter de implementatie door gemeenten nog niet is afgerond kan nog niet worden gesteld dat de afspraken volledig zijn
gerealiseerd.

SIRA Consulting

33

In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat veel ondernemers de beschreven problemen nog steeds ondervinden. Gastvrij Nederland heeft in
haar brief twee aanvullende wensen opgenomen. Onderstaand zijn deze wensen samengevat en daarbij
is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand van
zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.
1.

De provincies wijzen op het invullen van de hen toebedachte regierol. Het verdient hierbij aanbeveling afspraken te maken met de gemeenten en provincies over het wegnemen van deze
knelpunten in de uitvoeringsagenda van de bestuursakkoorden.

SvZ:

Het is zowel bij het ministerie van IenM als bij de VNG niet bekend hoe ver de gemeenten zijn
met het implementeren van de WRO en in hoeverre zij al globale bestemmingsplannen hebben
opgesteld. Ruimtelijke plannen zijn te raadplegen via http://ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/.
De WRO heeft de rol van de provincie aanzienlijk veranderd. Niet langer is de provincie een toezichthouder bij ruimtelijke ordeningprojecten, zij kan inmiddels zelf projecten ontwikkelen en
uitvoeren. De structuurvisie is hiervoor het basisstuk: hierin worden de knelpunten gesignaleerd
en doelstellingen geformuleerd. Met inpassingsplannen, verordeningen en aanwijzingen kunnen
deze ruimtelijke doelen in een aanvaardbaar tempo behaald worden, waarmee de economie
wordt aangejaagd. Hiermee kan de provincie voorkomen dat ruimtelijke trajecten onnodig lang
duren. Daarnaast kan en moet de provincie zorgen voor integraliteit binnen ruimtelijke plannen.
Dit is nodig wanneer gemeenten qua planologie niet over de eigen gemeentegrenzen heen kijken.
Daarnaast is dit kabinet – onder leiding van de minister president – bezig met de ontwikkeling van
een nieuwe integrale omgevingswet. Het doel van deze wet is een verdere integratie van de huidige regelgeving. Hier onder valt ook de WRO. Het ministerie van IenM werkt aan mogelijkheden
om eenvoudiger en sneller medewerking te verlenen aan ontwikkelingen die planologisch wel
aanvaardbaar zijn. Wat betreft het ministerie van IenM zal het bedrijfsleven deze ontwikkelingen
moeten afwachten. Het ministerie verwacht dat het knelpunt voor het buitengebied onoplosbaar
is, omdat er altijd sprake zal blijven van tegenstrijdige belangen waarover een afweging wordt
gemaakt. Een bijkomend risico is dat gemeenten deze belangafwegingen niet goed kunnen maken
wanneer sprake is van eigen belangen bij het opstellen van ruimtelijke plannen.

2.

Het kabinet te vragen de vereiste medewerking te verlenen aan het wegnemen van de knelpunten in de ruimtelijke ontwikkeling, zodat ondernemers kunnen inspelen op de veranderende
vraag uit de markt.

SvZ:

SIRA Consulting heeft voor het project “Knelpunten en oplossingsrichtingen nalevings-kosten” in
opdracht van de Regiegroep Regeldruk in 2010 tijdens werksessies onder leiding van Karla Peijs
ook met overheden en bedrijfsleven gesproken over gemeentelijke regelgeving en in het bijzonder over bestemmingsplannen. Tijdens de werksessie zijn op hoofdlijnen aandachtspunten benoemd waardoor er meer transparantie moet komen over de doorlooptijd, gemeenten worden
gestimuleerd om globalere bestemmingsplannen te maken en het aantal procedures te verminderen.
Zowel het ministerie van IenM als VNG geven aan dat dat een bestemmingsplan vanuit de optiek
van goede ruimtelijke ordening soms heel terecht belemmeringen opwerpt om bepaalde ontwik-

SIRA Consulting

34

kelingen tegen te houden. VNG heeft begin 2011 een praktische handreiking ‘Handreiking Snelheid, overzicht en transparantie - 3 stappen voor een snellere uitvoering van projecten’ opgesteld om gemeenten te helpen om ruimtelijke projecten te versnellen. Deze handreiking is volgens VNG vooral bedoeld voor complexere situaties.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie Wet ruimtelijke ordening (WRO) en bestemmingsplannen verloopt niet
goed
Ondernemers (in de gastvrijheidseconomie) lopen naar eigen zeggen nog steeds regelmatig tegen problemen aan die samenhangen met ruimtelijke ordening en bestemmingsplannen. De eerder gemaakte
afspraken uit het traject ‘Recreatie en regeldruk’ zijn niet uitgevoerd. Het ministerie van IenM en VNG
zijn van mening dat deze problemen niet altijd onterecht zijn, omdat er sprake kan zijn van tegenstrijdige belangen waarover een afweging wordt gemaakt.
Het ministerie van IenM heeft duidelijk gemaakt dat de provincies geen regierol toebedacht hebben
gekregen. Daarmee kan aan wens 1 van Gastvrij Nederland niet tegemoet worden gekomen. VNG heeft
voor met name complexere vraagstukken een handreiking laten opstellen. Daarmee is binnen de grenzen
van lokale autonomie al maximaal aan wens 2 van Gastvrij Nederland tegemoet gekomen.

Voor de wensen van Gastvrij Nederland adviseren wij als volgt:
1.

Advies wens 1 en 2: Zorg dat de problemen waar ondernemers mee te maken hebben concreet
worden gemaakt.
Het ministerie van IenM geeft aan dat het bedrijfsleven de lopende ontwikkelingen moet afwachten, terwijl ondernemers aangeven nog steeds tegen problemen aan te lopen. Het lijkt erop dat ondernemers niet kunnen wachten op de nieuwe ontwikkelingen, vooral omdat pas enkele jaren daarna de uitwerking in de praktijk en de eventuele bijdrage aan het oplossen van het knelpunt zichtbaar wordt.
Daarom adviseren wij dat het ministerie van IenM en Gastvrij Nederland in een werksessie met elkaar bespreken tegen welke concrete problemen ondernemers in de gastvrijheidseconomie aanlopen. Gastvrij Nederland verzamelt ter onderbouwing van de problematiek concrete voorbeelden uit
de praktijk. Vervolgens kan aan de hand van deze problemen gezocht worden naar mogelijkheden
die op korte termijn bijdragen aan het oplossen van het knelpunt. Dit kan ook worden gedaan in bestaande overlegstructuren.

SIRA Consulting

35

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 6. Legionella en zwembaden

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

IenM: Sybrand Landman, IPO/Provincie Zuid-Holland: John Vente

Legionella en zwembaden
Gastvrij Nederland vindt dat de verplichtingen rondom legionella in de regelgeving (zwemwater en leidingwater) disproportioneel zijn in relatie tot de daadwerkelijke risico's. Bovendien blijken veel inspanningen en investeringen van ondernemers gericht te zijn op de niet gevaarlijke variant van legionella.
Dit leidt tot een lage normacceptatie en daardoor ook tot een lager nalevingsniveau. Daarnaast houden
teveel partijen zich bezig met het onderwerp waterkwaliteit. Bijkomend probleem voor zwembaden is
de dreiging van openbaarmaking van controlegegevens door de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT). Door deze manier van 'naming en shaming' worden de problemen voor ondernemers alleen maar
ernstiger en groter.
Het ministerie van IenM voert een traject uit samen met alle stakeholders om een nieuwe Zwemwaterwet te ontwikkelen ter vervanging van de huidige Whvbz. Dit traject wordt uitgevoerd in 2012. De projectgroep waar alle stakeholders bijeen zijn gebracht komt al sinds het najaar van 2010 regelmatig bij
elkaar om de ontwikkelingen door te spreken.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
Om de problematiek rondom legionella op te lossen is tijdens werksessies onder leiding van Karla Peijs
reeds geconstateerd dat alle stakeholders het eens zijn dat de huidige regelgeving moet worden gewijzigd. In dit kader zijn dan ook afspraken gemaakt om de huidige regelgeving te herzien. In het project
‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het onderstaande
tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.27-28]

A. Legionella
1.

Onderzoeken hoe het Drinkwaterbesluit zo snel mogelijk kan worden toegepast.

Afgerond

2.

Inzichten Drinkwaterbesluit meenemen bij het opstellen Zwemwaterwet.

Achterhaald

3.

Eenduidig handhaven op legionella in zwemwater.

Achterhaald

B. Zwembaden

SIRA Consulting

1.

Opstellen code voor zelfregulering (uitgaande van Europese normering). Gastvrij
Nederland werkt een business case uit.

Lopend

2.

Uitwerken aanpak voor integraal toezicht bij zwembaden.

Achterhaald

36

3.

Oprichten kennisplatform voor toezichthouders zwembaden.

Achterhaald

4.

Signaal naar IPO voor samenwerkingscluster tussen omgevingsdiensten.

Achterhaald

5.

Betrekken van belanghebbenden in het coördinatie overleg.

Achterhaald

6.

Ontwerpen nieuwe Zwemwaterwet.

Lopend

De bovenstaande afspraken zijn of worden uitgevoerd of zijn vanwege de ontwikkeling van de nieuwe
Zwemwaterwet achterhaald. Afspraken 2. en 3. onder ‘A. Legionella’ achterhaald omdat deze nu worden meegenomen in de Zwemwaterwet. De afspraken 2, 3, 4 en 5 onder ‘B. Zwembaden’ zijn ook achterhaald omdat toezicht – en in het bijzonder de coördinatie daarvan – ook bij de ontwikkeling van de
Zwemwaterwet wordt meegenomen.
Het probleem rondom legionella regelgeving is nog steeds aanwezig. Ook de nalevingskosten zijn substantieel voor de sector en aanpak is dringend gewenst, vooral door de problematiek rondom openbaarmaking van controlegegevens. Begin 2011 is een monitoring uitgevoerd om na te gaan in hoeverre de
knelpunten uit de werksessies met Karla Peijs zijn opgelost.
In de werksessie onder leiding van Karla Peijs is vastgesteld dat het probleem voor legionella in leidingwater voor een belangrijk deel wordt opgelost door het Drinkwaterbesluit, waarin de norm voor legionella weliswaar gelijk blijft (100 kve) maar de drempel voor het melden is verhoogd naar 1.000 kve.
Hierdoor hebben ondernemers meer gelegenheid om zelf maatregelen uit te voeren om de overschrijding te corrigeren.
Voor legionella in zwembadwater is door het ministerie van IenM aangegeven dat voor zwemwater geen
rechten kan worden ontleend aan de voorschriften in het Drinkwaterbesluit (legionella in leidingwater).
Eenduidig handhaven is een onderwerp dat wordt meegenomen in het ontwerp van de nieuwe Zwemwaterwet. Het onderwerp legionella is nog niet besproken binnen het projectteam voor de nieuwe wet. Op
dit moment loopt een onderzoek door een expertgroep. Zij komen naar verwachting in het voorjaar van
2012 met een voorstel hoe zij denken dat het beste met legionella kan worden omgegaan in de nieuwe
wet.
Voor zwembaden is niet duidelijk of de code voor zelfregulering (op te stellen door de sector) al gereed
is. In de eerdere monitoring is door belanghebbenden uit de sector aangegeven dat er aan wordt gewerkt. Bij het ministerie van IenM en het IPO is niet bekend dat hieraan wordt gewerkt. De NVWA zou
een pilot opstarten voor integraal toezicht bij zwembaden, maar dat is niet gebeurd. Integraal toezicht
komt wel in overleggen aan de orde. Bij het opstellen van de nieuwe Zwemwaterwet wordt toezicht ook
besproken. Daarmee is de afspraak inhoudelijk gezien niet achterhaald, maar wel binnen de nog openstaande afspraken uit het traject ‘Recreatie en regeldruk’ omdat dit punt nu is geagendeerd binnen de
ontwikkeling van de nieuwe Zwemwaterwet.
Er is voor zover bekend geen kennisplatform opgericht voor toezichthoudende instanties van zwembaden. Een suggestie is gedaan om vanuit het deskundigenberaad twee maal per jaar werksessies te organiseren voor alle provinciale toezichthouders om op die manier kennis te delen. Binnen het Deskundigenberaad Zwembaden is wel iedere provincie vertegenwoordigd en wordt daarbinnen kennis gedeeld
en afgestemd. Oprichten van samenwerkingsclusters is een politiek gevoelige discussie. Het is de verwachting dat integraal toezicht voor het bedrijfsleven veel meer oplevert dan het oprichten van samenwerkingsclusters en daar zou de aandacht dan volgens Gastvrij Nederland op moeten worden gericht. Volgens IPO is het onwenselijk dat met de eventuele komst van RUD’s taken worden versnipperd.
Binnen een RUD in iedere provincie kan een expertteam voor zwemwater worden gevormd waar vol-

SIRA Consulting

37

doende deskundigen met specialistische kennis aanwezig zijn, die in staat worden gesteld integraal
toezicht uit te oefenen. Hier is wel de medewerking van Rijk en gemeenten voor nodig, omdat zij bepaalde bevoegdheden voor (lokaal) toezicht moeten overdragen aan de RUD’s. De betrokkenen voor de
relevante themagebieden zijn uitgenodigd voor het coördinatie overleg. Tot slot is voor de nieuwe
Zwemwaterwet een projectteam en projectgroep samengesteld. Het streven is om het ontwerp eind
2012 gereed te hebben.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat het onderwerp legionella en zwembaden voortvarend is opgepakt. Gastvrij Nederland is er niet in
geslaagd om de principiële discussie over proportionaliteit van risico’s en verplichtingen rondom legionella te agenderen. Gastvrij Nederland heeft in haar brief twee aanvullende wensen opgenomen om de
aandacht te blijven vestigen op de problematiek van veel verschillende toezichthouders en legionella.
Onderstaand zijn deze wensen samengevat en daarbij is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal
worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.

SIRA Consulting

1.

Als het met de nieuwe Zwemwaterwet niet lukt om tot een oplossing te komen voor de verschillende toezichthouders, moet een andere manier worden gevonden om het probleem aan te pakken.

SvZ:

Tijdens het algemeen overleg Toerisme is aangegeven dat het opnemen van inspecties op legionella door één toezichthouder in de Zwemwaterwet zal worden bekeken. Gastvrij Nederland
heeft via Recron bij de projectleider van de nieuwe Zwemwaterwet de wens om één toezichthouder voor legionella aangegeven, maar de projectleider heeft nog niet aangegeven dit regeldrukpunt ook echt op te lossen met de nieuwe Zwemwaterwet. Dit heeft onder andere te maken
met het feit dat er sprake is van legionella in zwemwater en legionella in leidingwater (drinkwater). Het toezicht hierop vloeit voort uit verschillende regelgeving (Drinkwaterwet voor leidingwater en straks de Zwemwaterwet voor zwemwater).

2.

Het ontwikkelen van een sectorspecifieke legionellacatalogus om verschil in handhaving op decentraal niveau te minimaliseren.

SvZ:

Het ministerie van IenM voert een traject uit samen met alle stakeholders om een nieuwe
Zwemwaterwet te ontwikkelen ter vervanging van de huidige Whvbz. Dit traject wordt uitgevoerd in 2012, waarbij ook de eisen voor legionella opnieuw worden beoordeeld voor het zwemwater. Er zijn nog geen concrete afspraken gemaakt om het verschil in handhaving op decentraal
niveau te minimaliseren. Volgens IPO is er op dit moment in de praktijk niet veel verschil tussen
de verschillende provincies en de wijze waarop zij toezicht houden en handhaven. In hoeverre
dit ook voor de legionella regelgeving buiten het zwemwater geldt is niet bekend.

38

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie legionella en zwembaden verloopt goed
De nieuwe Zwemwaterwet is in ontwikkeling en hierbij worden alle relevante stakeholders - waar onder
een aantal leden van Gastvrij Nederland - intensief betrokken. Op vastgestelde overleg momenten worden (wets)uitgangspunten en –voorstellen besproken met de sector. Voor een belangrijk deel worden de
lopende afspraken en de door Gastvrij Nederland geformuleerde twee wensen meegenomen binnen de
lopende ontwikkeling.

Voor knelpunt 6. Legionella en zwembaden adviseren wij als volgt:
1.

Advies 1. Algemeen: Monitor voortgang van de ontwikkeling van de nieuwe Zwemwaterwet.
Gastvrij Nederland is intensief betrokken bij deze ontwikkeling en kan daarmee zelf tijdig signaleren wanneer de ontwikkeling niet aan de verwachtingen voldoet. Dit geldt ook voor het vormgeven
van integraal toezicht op legionella. Gastvrij Nederland constateert dat er tussen provincies verschillen zijn in het houden van toezicht, terwijl IPO van mening is dat er weinig verschillen zijn. Dit
punt is al geagendeerd in het ontwikkelingstraject van de nieuwe Zwemwaterwet. Het ministerie
van IenM kan in samenspraak met Gastvrij Nederland een handreiking maken voor ondernemers als
toelichting op de nieuwe wet om duidelijk te maken wat zij zouden kunnen doen om de wet op een
goede manier na te leven. In de handreiking kan ook aandacht worden besteed aan het verschil in
legionella in zwembadwater en leidingwater. Wij stellen voor om de ontwikkeling van een sectorspecifieke legionellacatalogus en het vormgeven van toezicht via de bestaande overleggen te monitoren, om na te gaan of het ingezette proces conform verwachting blijft verlopen.

2.

Advies 2 Actie B1: Verhelder de afspraken met Gastvrij Nederland en NPZ-NRZ over het ontwikkelen van een code voor zelfregulering.
Er zijn door Gastvrij Nederland en NPZ-NRZ verwachtingen gewekt ten aanzien van het ontwikkelen
van een code voor zelfregulering. Het ministerie van IenM wil graag weten of de ontwikkeling hiervan nog parallel loopt met de ontwikkeling van de Nieuwe Zwemwaterwet en hoe deze hiermee rekening kan worden gehouden. Het voorstel is dit bij het volgende geplande overleg te bespreken.

SIRA Consulting

39

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 7a. Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (bouwwerken)

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

BZK/WWI: Bob van Os, NVBR: Charles Meijer

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (bouwwerken)
Particulieren, ondernemers en gemeenten verschillen vaak van mening over de interpretatie van brandveiligheidsvoorschriften. Verschillende interpretatie door de lokale brandweer zorgde in het verleden
voor verschillen in toezicht. Met de komst van het Gebruiksbesluit en de aankomende integratie van het
Gebruiksbesluit in het Bouwbesluit 2012, is er steeds minder ruimte voor interpretatie en daarmee is
steeds minder sprake van onduidelijkheden en interpretatieverschillen. Uit de quickscan toezicht9 blijkt
dat ondernemers overwegend positief zijn over de deskundigheid van de brandweer.
Mogelijk dat de preventieve toets van de brandweer op brandveiligheid komt te vervallen. In dat geval
zal de toetsing naar verwachting door gecertificeerde marktpartijen worden overgenomen en dat leidt
tot hoge kosten en onzekerheid voor ondernemers. Een belangrijke taak van de brandweer is en blijft
ook om ondernemers goed voor te kunnen lichten en van individueel advies te kunnen voorzien. Daarmee wordt preventief geïnvesteerd in veiligheid. Daarnaast dreigt het behoud van kennis bij de brandweer door bezuinigingen een aandachtspunt te worden. Een terugtredende overheid op dit punt is maatschappelijk gezien niet gewenst en contraproductief.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.21]

1.

Uniforme toepassing van brandveiligheidsvoorschriften voor bouwwerken door advisering over interpretatie, toepassing en handreikingen voor toepassing.

Afgerond

De bovenstaande afspraak is gerealiseerd. Met de komst van het Gebruiksbesluit en het nieuwe Bouwbesluit is een groot aantal problemen aangepakt. Het mogelijk laten vervallen van de preventieve toets
door de brandweer blijft vooralsnog een punt van aandacht.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is dan ook aangegeven dat er nog aandachtspunten zijn. Gastvrij Nederland heeft in haar brief drie aanvullende wensen opgenomen om de aandacht te blijven vestigen op de problematiek van verschillende interpretatie
van de brandveiligheidsvoorschriften. Onderstaand zijn deze wensen samengevat en daarbij is aangege-

9

SIRA Consulting

Deze quickscan is uitgevoerd in december 2010 door VNO-NCW en MKB-Nederland.

40

ven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand van zaken per
januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.
1.

Monitoren van ontwikkeling van uitvoeringsverschillen op regionaal/lokaal niveau.

SvZ:

Met de komst van het Gebruiksbesluit zijn er landelijke regels vastgesteld voor het brandveilig
gebruik van gebouwen. Dit besluit stelt brandveiligheidseisen die voor iedereen in elke gemeente
gelijk zijn. Dit zou betekenen dat er geen verschillen zijn tussen plaatselijke bouwverordeningen.
Het wijzigen van het Bouwbesluit heeft ook voor de leden van Gastvrij Nederland een reductie
van de lasten tot gevolg gehad. Het aandachtspunt ten aanzien van verschillend om te gaan met
het toezicht door de Brandweer is hiermee echter niet per definitie opgelost. Uitvoeringsverschillen worden niet gemonitord. De ‘Adviescommissie praktijktoepassing brandveiligheidsvoorschriften’ kan een rol kan spelen bij geschillen tussen ondernemer en toezichthouder.10 Burgers, ondernemers en overheden kunnen advies vragen aan de ‘Adviescommissie praktijktoepassing
brandveiligheidsvoorschriften’ over hoe de voorschriften voor brandveiligheid moeten worden
uitgevoerd. De adviezen van de commissie zijn niet bindend.

2.

Ontwikkelen van een sectorspecifieke Brandveiligheid catalogus door de overheid en branches,
teneinde uniformiteit te borgen voor bepaalde sectoren in toerisme en recreatie.

SvZ:

Er zijn volgens het ministerie van BZK/WWI en de NVBR geen concrete plannen om een sectorspecifieke Brandveiligheid catalogus te ontwikkelen. Naar verwachting wordt het borgen van uniformiteit meegenomen in de ontwikkeling van de nieuwe Omgevingswet. Zowel de Wabo als de
nieuwe Omgevingswet dragen bij aan verdere uniformiteit.

3.

Waken voor het verschuiven van de preventieve toets naar marktpartijen.

SvZ:

In de kamerbief van 15 november 2011 met kenmerk ‘SB/2011057684’ geeft de minister van
BZK/WWI aan dat de overheid moet vertrouwen hebben in de kwaliteit die de bouwpraktijk kan
en wil leveren. Daar staat tegenover dat de bouwpraktijk dat vertrouwen moet waarmaken. Voor
de overheid betekent dit dat zij dan niet meer op de stoel van de ondernemer moet gaan zitten
en vooral kaderstellend moet zijn. Dat zou in de praktijk zijn nut kunnen hebben bij bijvoorbeeld
minder ingewikkelde projecten. De minister onderschrijft dit en zal daarom naast het publieke
stelsel een privaat alternatief ontwikkelen voor de gemeentelijke toetsing van bouwplannen en
het toezicht tijdens de bouw. De komende jaren zal dit private stelsel zich moeten bewijzen. De
minister zal daarom circa drie jaar na invoering de werking van het duale stelsel evalueren en
dan de wenselijkheid bezien alsnog het publieke spoor te schrappen of te beperken. Met de uitvoering van de adviezen van de Commissie Dekker legt het kabinet de verantwoordelijkheid voor
de naleving van de bouwvoorschriften uitdrukkelijk terug bij de markt.
VNO-NCW en MKB-Nederland hebben er voor gepleit voor ondernemend Nederland de vrijwillige
keuze tussen privaat en publiek te laten voorbestaan. Het moet ook niet zo zijn dat gecertificeerde marktpartijen uiteindelijk de norm zijn en de normen gaan stellen alsmede een kostenverhogend effect sorteren. Certificering betekent ook niet op voorhand dat de vlag de lading
dekt en de bouwzaken goed geborgd zijn.

10

Zie:
http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bouwregelgeving/brandveilig-gebruik-gebouwen/advies-over-toepassenbrandveiligheidsvoorschriften

SIRA Consulting

41

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (bouwwerken) verloopt
goed
Er lijkt steeds minder sprake te zijn van verschillende interpretatie van brandveiligheidsvoorschriften
door de lokale brandweer en het knelpunt is daarmee opgelost. Ook kunnen burgers, ondernemer en
overheden advies vragen aan de ‘Adviescommissie praktijktoepassing brandveiligheidsvoorschriften’
over geschillen. Door het inperken van de interpretatieruimte is tegenmoet gekomen aan wens 1 van
Gastvrij Nederland. Aan wens 2 wordt gewerkt. Voor wens 3 heeft de minister al aangekondigd om de
ontwikkelingen te monitoren.

Voor de wensen van Gastvrij Nederland adviseren wij als volgt:

SIRA Consulting

1.

Advies wens 2: Maak afspraken wie verantwoordelijk is voor het ontwikkelen van sectorspecifieke Brandveiligheid catalogus.
Het ministerie van BZK/WWI en de NVBR verwachten dat aan deze wens voor uniformiteit zal worden voldaan door de ontwikkeling van de Omgevingswet. Op dit moment lijkt deze wens niet bij een
actiehouder te zijn belegd. Het is daarom van belang om afspraken te maken over wat wordt verstaan onder een sectorspecifieke Brandveiligheid catalogus en wie verantwoordelijk is voor de ontwikkeling hiervan.

2.

Advies wens 3: De ontwikkeling van het verschuiven van preventieve toets naar marktpartijen
te monitoren.
De minister van BZK/WWI heeft in de kamerbief van 15 november 2011 met kenmerk
‘SB/2011057684’ al toegezegd om de werking van het duale stelsel te evalueren.

42

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 7b. Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (niet-bouwwerken)

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

V&J: Frans Gubbels, NVBR: Charles Meijer

Uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (nietbouwwerken)
Ondernemers in de gastvrijheidseconomie – o.a. in evenementen – hadden te maken met verschillende
eisen voor brandveiligheid van niet-bouwwerken (zoals tenten, tribunes e.d.). De verschillen werden
vooral veroorzaakt door lokale invulling van de eisen. Deze situatie veroorzaakte volgens Gastvrij Nederland veel onduidelijkheid en onnodige verschillen in de eisen zoals gesteld door gemeenten en brandweer.
Om tot uniformering van het brandveilig gebruik van niet-bouwwerken te komen, is een AMvB brandveilig gebruik niet-bouwwerken in ontwikkeling. Een van de doelstellingen hierbij is om de huidige knelpunten gericht op te lossen. Het bedrijfsleven is hier al sinds 2008 door het ministerie van Veiligheid en
Justitie bij betrokken. Het ministerie van V&J heeft eind 2011 aangekondigd dat de AMvB niet voor medio 2012 zal worden ingevoerd.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.26]

1.

Gastvrij Nederland zal fungeren als klankbord bij de ontwikkeling.

Afgerond

2.

Gastvrij Nederland zal input leveren aan BZK ten behoeve van concept AMvB Brandveilig gebruik niet-bouwwerken.

Afgerond

3.

Eerste concept AMvB wordt naar klankbordgroep gestuurd.

Afgerond

4.

Invoering AMvB.

Lopend

De nieuwe AMvB Brandveilig gebruik niet-bouwwerken is in ontwikkeling en hierbij wordt ook gebruik
gemaakt van de expertise van Gastvrij Nederland. Hiermee zijn de afspraken 1 tot en met 3 door het
ministerie van V&J nagekomen. Het ministerie geeft aan dat de samenwerking met het bedrijfsleven
heel goed verloopt. Zij hebben input geleverd, bijgedragen aan het creëren van draagvlak en begrip
getoond voor de regelgeving. Op dit moment wordt de AMvB verder voorbereid. Het is de verwachting
van het ministerie van V&J dat de AMvB per 1 januari 2013 wordt ingevoerd.

SIRA Consulting

43

In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat de komst van een AMvB voor niet-bouwwerken een belangrijke verbetering is. Gastvrij Nederland
heeft in haar brief een aanvullende wens opgenomen om de aandacht te blijven vestigen op de ontwikkeling van deze AMvB. Onderstaand is deze wens samengevat en daarbij is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om de stand van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.
1.

Monitoring van de totstandkoming van de AMvB.

SvZ:

Er is op hoofdlijnen overeenstemming bereikt over de voorgestelde inhoud van de AMvB. De nota
van toelichting en overige zaken moeten verder worden afgehandeld. De afronding duurt lang
vanwege het fijn slijpen van de inhoud en de definiëring van het begrip ‘niet-bouwwerken’. Inmiddels is gekozen voor de term ‘plaats/plaatsen’ in plaats van niet-bouwwerken. Ook moet de
AMvB op juiste wijze worden gekoppeld met het Bouwbesluit (2003 en het toekomstige Bouwbesluit 2012), de modelverordening van de VNG en de voorgenomen AMvB basishulpverlening.
Het ministerie van V&J verwacht dat medio juni 2012 de consultatieronde via internet plaatsvindt en daarna wordt het formele traject voor de afhandeling ingezet.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie uniforme regels en uitvoering brandveiligheid (niet-bouwwerken) verloopt goed
De ontwikkeling van de AMvB wordt in overleg met stakeholders vormgegeven en daarmee zijn nagenoeg
alle afspraken uitgevoerd. Aan de wens om de ontwikkeling en implementatie te blijven monitoren lijkt
ook te worden voldaan omdat de bestaande overleg structuren voorlopig nog blijven bestaan.
Er moet wel op worden gelet dat de AMvB niet leidt tot (onbedoelde en ongewenste) lastenverzwaringen. Vooral door wijzigingen van definities en door het gebruik van ruime categorieën "plaatsen" in diverse artikelen in de AMvB bestaat het risico dat er regels opgelegd gaan worden aan onderdelen van
plaatsen waar ze niet voor bedoeld zijn. Het zou goed zijn om de concept-AMvB daar grondig op te toetsen.

SIRA Consulting

44

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 8. Herziening Drank- en horecawet

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

VWS: Arnout Hagens, NVWA: Boudewijn Kustner

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Herziening Drank- en horecawet
Gemeenten hebben moeite om overmatig alcoholgebruik van jongeren en alcohol gerelateerde verstoring van de openbare orde tegen te gaan. Door de verschuiving van toezicht naar lokaal niveau in de
aangepaste Drank- en horecawet is de verwachting van Gastvrij Nederland dat de kwaliteit van toezicht
zal afnemen en de toezichtlasten voor ondernemers zullen toenemen. Ook zorgt de aangepaste Dranken horecawet voor extra verordenende bevoegdheden voor gemeenten. De verwachting is dat hierdoor
de ongelijkheid in regels rondom alcoholverstrekking zal toenemen. De aangepaste wet heeft ook goede
effecten zoals een verlaging van de regeldruk (bijvoorbeeld doordat voor het bijschrijven van een leidinggevende geen nieuwe drank- en horecavergunning hoeft te worden aangevraagd).
Het ministerie van VWS heeft weliswaar gewerkt aan de herziening van de Drank- en horecawet, maar
deze wijzigingen zorgen volgens Gastvrij Nederland nog niet voor een optimale situatie. Zo verwacht zij
dat het verminderen van de (administratieve) lasten en regeldruk verder is terug te brengen zonder dat
hiermee de gestelde beleidsdoelen - waar goede overeenstemming over is – in gevaar komen. Dit kan
onder meer worden gerealiseerd door verschillen tussen gemeenten in beleid en uitvoering zoveel mogelijk te beperken.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ konden overheid en Gastvrij Nederland niet tot een oplossing
komen. Het ministerie van VWS is van mening dat de er voldoende inspanning zijn gepleegd om de huidige Drank- en Horecawet te herzien en dat daarmee tegemoet is gekomen aan de wensen van ondernemers. Met de herziening van de Drank- en horecawet wordt volgens Gastvrij Nederland slechts deels
tegemoet gekomen aan de wensen. Daartoe moet volgens Gastvrij Nederland in ieder geval een aantal
punten met betrekking tot decentralisatie in acht worden genomen. In het onderstaande tekstkader zijn
deze samengevat.
Tekstkader 1. Aandachtspunten volgens Gastvrij Nederland uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G.
(14 juli 2010). Eindrapportage project recreatie en regeldruk, p.35]

SIRA Consulting

1.

Modelverordening opstellen voor gemeenten.

Lopend

2.

Kwaliteit van toezicht in kaart brengen en verbeteren en het ondersteunen van gemeenten bij toezicht.

Afgerond

3.

Een communicatieplan opstellen voor inwerkingtreding nieuwe Drank- en horecawet.

Lopend

45

Bij de behandeling in de Tweede Kamer is op één punt in ieder geval tegemoet gekomen aan een verzoek van Gastvrij Nederland. Dit betreft namelijk het feit dat jongeren die niet aan de leeftijdsgrens
voor het gebruik van alcohol voldoen, kunnen worden beboet wanneer deze worden betrapt in een uitgaansgelegenheid met alcohol in hun bezit, maar de uitbater blijft strafbaar. Een belangrijk probleem
dat wordt voorzien is de verschuiving van toezicht naar lokaal niveau. Gastvrij Nederland verwacht dat
de kwaliteit van toezicht zal afnemen en dat de toezichtlasten daardoor zullen toenemen. Daarnaast
wordt een verstoring van het ‘level playing field’ verwacht, door ongelijkheid in regels rondom alcoholverstrekking. Vooralsnog lijken bovenstaande afspraken nog niet te zijn gerealiseerd.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat de wetswijziging niet leidt tot het gewenste resultaat. Gastvrij Nederland heeft in haar brief een
aanvullende wens opgenomen om het knelpunt op te kunnen lossen. Onderstaand is deze wens samengevat en daarbij is aangegeven in hoeverre hieraan tegemoet zal worden gekomen. Het gaat hierbij om
de stand van zaken per januari 2012.

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de overige verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.
1.

Inzetten op de totstandkoming van een geheel nieuwe Alcoholwet, geschreven vanuit één doelstelling te weten ‘hoe borgen we een verantwoorde verstrekking van alcohol’, die wel aansluit
bij de huidige constellatie en problematiek en waarin bovendien het regeldruk niveau, voor verstrekkers van alcohol binnen de Gastvrijheidsector, wordt teruggebracht tot een acceptabel niveau.

SvZ:

Het ministerie van VWS heeft al veel inspanningen gepleegd om de huidige Drank- en Horecawet
te wijzigen. Deze ligt momenteel ter behandeling in de Eerste Kamer, met een verwachtte inwerkingtreding per 1 januari 2013. De beleidsdirectie staat voor enorme uitdagingen, omdat binnen die sector de naleving van het rookverbod en het schenken van alcohol aan minderjarigen
maar op ongeveer 50% respectievelijk 30% zit. Er is wat betreft het ministerie van VWS vanuit het
huidige stelsel nog enorm veel te verbeteren door de Gastvrijheidsector zelf, in plaats van aan
een nieuwe wet te denken.
NVWA en VNG geven aan dat er aan een modelverordening wordt gewerkt, in samenspraak met
alle stakeholders. De NVWA heeft het Expertisecentrum handhaving DHW opgericht en ondersteunt daarmee gemeenten bij de voorbereiding en uitvoering van het toezicht op de Drank- en
Horecawet. Het expertisecentrum richt zich op medewerkers van gemeenten die zich bezig
(gaan) houden met het toezicht of de vergunningverlening. Verder geeft VNG aan dat gemeenten
bij de verschuiving van toezicht naar lokaal niveau worden ondersteund door het ministerie van
V&J en VWS. Aan een communicatieplan wordt nog gewerkt.

SIRA Consulting

46

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: knelpunt herziening Drank- en horecawet is op dit moment niet op te lossen
Op basis van het raamwerk voor de analyse van het beoordelen van de voortgang van het oplossen van
dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de conclusie dat de wijziging van de Drank- en horecawet het knelpunt volgens Gastvrij Nederland niet oplost. De herziening Drank en Horecawet ligt op dit
moment in de Eerste Kamer. Aan de aanvullende wens is nog niet tegemoet gekomen. Dit is dus nog een
actueel knelpunt zonder concrete oplossing. De overheid geeft dat de nieuwe Drank- en Horecawet nog
moet worden geïmplementeerd. De overheid denkt er niet aan om aan een nieuwe Alcoholwet te werken.
De eerdere aandachtspunten 1 en 3 van Gastvrij Nederland uit het traject ‘Recreatie en regeldruk’ zijn
nog niet uitgevoerd. Aandachtspunt 2 is uitgevoerd. De wens uit de brief van Gastvrij Nederland is niet
uitgevoerd.

Advies aandachtspunten 1 en 3. Monitoren wat de uitkomsten zullen zijn van de modelverordening
en het communicatieplan.
Voor dit knelpunt adviseren wij Gastvrij Nederland om de voortgang van de modelverordening en het
communicatieplan te blijven monitoren. Hiermee kan immers vroegtijdig worden bepaald of de uitwerking overeenkomt met de verwachtingen en intenties van de modelverordening en het communicatieplan. Via bestaande overlegstructuren van de NVWA en de VNG kan Gastvrij Nederland bij voorkeur met
concrete voorbeelden een vinger aan de pols houden.

Advies wens: Wacht de uitwerking af van de herziene Drank- en Horecawet.
Er is wat betreft het ministerie van VWS vanuit het huidige stelsel nog enorm veel te verbeteren door de
Gastvrijheidsector zelf, in plaats van nu al aan een nieuwe wet te denken. Gelet op het standpunt van
het ministerie van VWS, lijkt het op dit moment goed om eerst de komst van de herziene Drank- en
Horecawet en de uitwerking daarvan in de praktijk af te wachten. Mocht blijken dat de uitvoering toch
voor problemen zorgt, moet Gastvrij Nederland dat signaleren bij het ministerie van VWS.

SIRA Consulting

47

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Prioritair knelpunt 9. Toepassing BIBOB

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

V&J: Thomas Venema

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Toepassing BIBOB
Om te voorkomen dat de overheid ongewild criminele activiteiten faciliteert door het afgeven van vergunningen, subsidies en aanbestedingen is de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob) ingevoerd. Deze wet geeft de overheid de mogelijkheid om bedrijven en personen vooraf te screenen wanneer voor activiteiten waarvoor een vergunning of besluit van de overheid
nodig is.
De toepassing van de wet en het maken van beleid daarvoor is een autonome bevoegdheid van gemeenten en andere bestuursorganen. Hierdoor doen zich grote verschillen in uitvoering voor. Bij de toepassing van Bibob op horeca vergunningen zijn er bij Gastvrij Nederland vele gevallen bekend waarbij ondernemers nodeloos en buitensporig belast worden met hoge kosten en lange doorlooptijden. Voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie leidt vooral het (in een aantal gemeenten) herhaaldelijk – bij
vergunningen met een beperkte geldigheid – moeten aanleveren van deze informatie, tot ergernis. Voor
bepaalde gemeenten komt het op gastvrij Nederland over alsof de toepassing van de Wet Bibob is verworden tot een doel op zich. Gastvrij Nederland is van mening dat ook de overheid in het kader van
Bibob te maken heeft met forse uitvoeringslasten en vindt deze, met name in gemeenten met een generieke en/of rigide toepassing, disproportioneel.

2

Afspraken en wensen Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.26-27]

SIRA Consulting

1.

Bibob beleid op basis van risicobenadering (een lichte toets voor sectoren met een
laag risico).

Lopend

2.

Informatieverplichting gebaseerd op Bibob-beleid (inkaderen van het open einde
karakter van informatieverplichtingen).

Lopend

3.

Vooronderzoek op basis van ingewonnen informatie (overheid doet eerst 'huiswerk').

Lopend

4.

Adviesbureau Bibob.

Afgerond

5.

Samenwerking in de keten (o.a. verwachtingen afstemmen tussen bedrijfsleven en
overheid).

Lopend

48

Het wetswijzigingsvoorstel voor de Wet Bibob is op 20 maart 2012 met algemene stemmen aangenomen
in de Tweede Kamer. De uitbreiding naar evenementen (met als aanleiding mogelijke risico’s bij het
organiseren van vechtsportevenementen) en de exploitatie van headshops is met een wijziging van het
besluit Bibob op 24 september 2011 in werking getreden. De andere wijzigingen treden naar verwachting in 2013 in werking. Gastvrij Nederland juicht de inzet van het ministerie toe om met de uitwerking
van de wet nog meer richting te geven aan een lastenarme, selectieve en risicogerichte toepassing (zoals ook omschreven in de brief van MInister Opstelten (14 juli 2011) van de wet Bibob door gemeenten.
Als de wetswijziging is geïmplementeerd zal de realisatie van afspraken 1, 2 en 3 een feit zijn. Het is
wel belangrijk om scherp te volgen of deze wijzigingen ook het beoogd effect in de uitvoeringspraktijk
zullen hebben.
Via Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC’s) kan de lichte toets voor sectoren met een laag
risico worden ondersteund. Bovendien zijn RIEC’s bezig met het ontwikkelen van criminaliteitsbeeld
analyses die uiteindelijk de risicogerichte toepassing zullen sturen. De RIEC’s zijn eind 2009 gestart en
inmiddels uit de pilotfase. Omdat deze samenwerkingsverbanden vrij nieuw zijn, betekent het dat de
uitwerking in de praktijk nog in ontwikkeling is. Deze ontwikkeling draagt verder bij aan de realisatie
van afspraken 1 en 3.
De minister van V&J stelt bij de wetswijziging een landelijke vragenlijst op. Na het vaststellen van de
vragenlijst worden bestuursorganen gedwongen om bepaalde bewijsstukken, zoals bijvoorbeeld het
Uittreksel van de Kamer van Koophandel niet meer op te vragen, omdat ze dat zelf kunnen controleren
(zie ook knelpunt 15. ‘Schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen’).
Er vindt jaarlijks overleg plaats met betrokken vertegenwoordigers van het bedrijfsleven (en dus ook de
sector). Het afgelopen jaar is hier veel aandacht aan geschonken, waardoor meer gesprekken met alle
partijen plaatsvinden. Hiermee wordt invulling gegeven aan afspraak 5. Het is de bedoeling van het
ministerie van V&J om het overleg met het bedrijfsleven door te zetten om de implementatie van de
wetswijziging te kunnen monitoren en eventuele knelpunten snel te kunnen signaleren.
In de brief van Gastvrij Nederland aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’ is aangegeven
dat met de uitbreiding van de Wet Bibob met de gehele evenementenbranche in de toekomst sprake zal
zijn van disproportionele administratieve lasten voor de vele evenementen die jaarlijks worden georganiseerd, wanneer de uitvoering in de praktijk niet goed wordt vormgegeven. Gastvrij Nederland heeft in
haar brief vier aanvullende wensen opgenomen om de aandacht te vragen voor de problemen met de
Wet Bibob. Onderstaand zijn deze wensen samengevat en daarbij is aangegeven wat hierop de reactie is
van V&J. Het gaat hierbij om de stand van zaken per januari 2012.

SIRA Consulting

49

3

Stand van Zaken
Deze voorstellen zijn afgestemd met de verantwoordelijke deskundige van de relevante stakeholders.
1.

Bij de besluitvorming rondom het wetswijzigingsvoorstel meer oog hebben voor de ongewenste
effecten voor de gastvrijheidssector en te toetsen in hoeverre de knelpunten die in het project
Regeldruk Gastvrijheidssector zijn geïdentificeerd ook worden opgelost door de wetswijziging.

SvZ:

Met de branche zijn volgens het ministerie van V&J concrete afspraken gemaakt om ze bij de
implementatie te betrekken, waardoor eventuele knelpunten direct kunnen worden aangekaart.

2.

Voorkomen dat de gehele evenementenbranche, vanwege een specifiek incident bij een vechtsportevenement en zonder verdere onderbouwing, alsnog in haar geheel onder de Wet Bibob
wordt gebracht.

SvZ:

Het ministerie van V&J is van mening dat het niet om een specifiek incident gaat bij een vechtsportevenementen, maar om vechtsportevenementen in brede zin waar sprake is van vervlechting van onderwereld en bovenwereld waardoor sprake is van risico’s.
Over de toepassing van Bibob zijn gesprekken gevoerd tussen het ministerie van Veiligheid en
Justitie, Koninklijke Horeca Nederland en de Vereniging van Evenementenmakers. In deze gesprekken heeft het ministerie toegezegd dat ze oog zal hebben voor een onbedoelde toepassing
in de praktijk. Vooralsnog zijn hierover nog geen signalen ontvangen.

4

3.

Het verondersteld criminogeen karakter van de horeca laten toetsen voordat de wetswijziging
wordt doorgevoerd.

SvZ:

Het ministerie van V&J heeft bij de herziening van de Wet Bibob rekening gehouden met sectoren die kwetsbaar zijn gebleken voor criminogene praktijken. Een evaluatie van het criminogeen
karakter van de horeca zal bij de eerstvolgende evaluatie opportuun zijn. Door het hanteren van
criminaliteitsbeelden door de RIEC's zal in de uitvoering steeds meer maatwerk worden gerealiseerd. VNG geeft aan dat gemeenten proberen de procedure zorgvuldig uit te voeren en dat zij
onderling ervaringen uitwisselen.

4.

Borgen dat de uitvoeringspraktijk van de Wet Bibob uniform, selectief, risicogericht en lastenarm
plaatsvindt.

SvZ:

Het beleid van het ministerie van V&J is een uniforme en risicogerichte toepassing van het instrument door alle bestuursorganen (ondersteund vanuit RIEC's, LIEC en LBB).. Het ministerie
heeft met een nota van wijziging ervoor gezorgd dat gemeenten de bevoegdheid krijgen om registers te raadplegen waarmee de lichte toets c.q. het eigen huiswerk wordt vastgelegd in de
wet. Daarnaast werkt het ministerie aan een beleidsmodel als handreiking voor gemeenten. Het
beleidsmodel is echter geen wettelijke basis, dus gemeenten zijn niet verplicht om daar naar te
handelen.

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie wijzigingswet Bibob belangrijke stap, maar verdere actie blijft nodig
De wijziging van de Wet Bibob is een belangrijke stap in het oplossen, zo erkent ook Gastvrij Nederland.
Aan de aanvullende wensen is grotendeels tegemoet gekomen door het ministerie. Het ministerie meent
dat met de wetswijziging ook aan de wensen 2 en 3 van Gastvrij Nederland tegemoet is gekomen. Door
de aanwijzing van het landelijk formulier en het uitsluiten van de mogelijkheid om onnodige gegevens
uit te vragen wordt lastenreductie bereikt. Door betrokkenheid van de RIEC’s mogelijk te maken en het

SIRA Consulting

50

eigen onderzoek vast te leggen in de wet krijgen bestuursorganen, meer bevoegdheden aangereikt om
de uitvoeringspraktijk zo lastenluw en uniform mogelijk in te richten. Binnen de mogelijkheden van het
ministerie van V&J wordt hiermee tegemoet gekomen aan wens 4. Ook verwacht het ministerie hiermee
aan wens 1 van Gastvrij Nederland te voldoen.
Gastvrij Nederland waardeert de inspanningen van het departement, maar heeft, gebaseerd op eerdere
ervaringen met lokale bestuursorganen, twijfels of de wetswijziging in de (lokale) praktijk ook de gewenste weerslag zal krijgen.
Gastvrij Nederland wenst afspraken te maken over het gezamenlijk (ministerie en sector) monitoren van
de implementatie van de wetswijziging en specifiek het effect op uniformering, selectiviteit, risicogerichtheid en lastenreductie.

Voor de wensen van Gastvrij Nederland adviseren wij als volgt:
1.

Advies wensen 1 en 4: Overheid en bedrijfsleven bespreken de verschillende inzichten ten
aanzien van de uitvoering om zo onduidelijkheden weg te nemen.
Het ministerie van V&J is van mening dat de herziening van de Wet Bibob een belangrijke stap is
richting een uniforme en risicogerichte toepassingspraktijk. Gastvrij Nederland deelt deze mening,
mits de wet ook goed wordt geïmplementeerd op lokaal niveau.11 En juist daar heeft de sector, gelet op eerdere ervaringen, twijfels.
Volgens de stakeholders zijn de laatste tijd constructieve gesprekken gevoerd, maar is geen sprake
van vaste overlegstructuren. Stakeholders lijken open te staan om in een vaster structuur bij elkaar
te komen om standpunten en inzichten uit te wisselen, om zo de eventuele onduidelijkheden die
aan beide zijden aanwezig lijken weg te nemen.

2.

Advies wensen 2 en 3: Gastvrij Nederland en Ministerie V&J monitoren periodiek de implementatie van de wetswijziging.
Een wezenlijk aspect bij de wetswijziging is het meer richting geven aan uniforme, selectieve, risicogerichte en lastenarme uitvoeringspraktijk. Ook de aangescherpte rol van RIEC's zal hierin een
bijdrage moeten leveren. Zo wordt bijvoorbeeld door het faciliteren van gemeenten met criminaliteitsbeelden, tegemoet gekomen aan de wens van Koninklijke Horeca Nederland om het vermeend
criminogeen karakter van de horeca te objectiveren. Voorgesteld wordt dat de sector en het ministerie van V&J periodiek bijeenkomen om de implementatie van de wetswijziging, met name op lokaal niveau, te monitoren en evalueren.

3.

Advies wens 4: Afstemming en samenwerking in communicatie naar bestuursorganen.
De regioadviseurs en lokale afdelingen van Koninklijke Horeca Nederland kunnen een bijdrage leveren aan het informeren van bestuursorganen. Dit kan bijvoorbeeld door de regioadviseurs van een
standaard informatiepakket te voorzien, dat ook door het ministerie van V&J wordt verspreid en
bijvoorbeeld door de adviseurs van het Landelijk Bureau Bibob wordt meegenomen.

11

De implementatie van de toepassing van de wet in de operationele praktijk van bestuursorganen is hun eigen verantwoordelijkheid.
Het ministerie van V&J biedt hiervoor instrumenten, kaders en handreikingen, maar heeft geen zeggenschap in de implementatie.

SIRA Consulting

51

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 10. Casusadoptie horeca: Leges

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

BZK: Jacqueline Wetzels

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Casusadoptie horeca: Leges
Casusadoptie is een methode die het ‘van buiten naar binnen werken’ binnen de overheid stimuleert.
Hierbij werkt een ambtenaar niet van achter een bureau aan een dossier, maar gaat deze in gesprek
met een ondernemer. Het gesprek is er op gericht om een probleem van een ondernemer als overheid
zelf te ervaren en op zoek te gaan naar een oplossing. Meer informatie over casusadoptie is te vinden op
de website www.casusadoptie.nl.
De ministeries BZK en EL&I hebben het project 'Casusadoptie Horeca' de problematiek van horecaondernemers geadopteerd (Andrée van Es (dgBZK) en Mark Frequin (dgEZ)). In december 2008 zijn beide ministeries met een klankbord van horecaondernemers om tafel gegaan en diverse knelpunten geïdentificeerd. Het project Casusadoptie Horeca is inmiddels afgesloten, maar de transparantie van de berekening van leges wordt door ondernemers in de gastvrijheidseconomie nog steeds als knelpunt ervaren.

SIRA Consulting

52

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de resultaten uit het project Casusadoptie horeca overgenomen en is de stand van zaken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het onderstaande tekstkader zijn deze
punten overgenomen.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.22]

3

1.

Antwoord voor Bedrijven maakt de ondernemers wegwijs in de regels, vergunningen
en subsidies die voor hen van toepassing zijn. Recent is, op initiatief van het team casusadoptie horeca, een stappenplan voor het starten van een horecabedrijf aan de site toegevoegd.

Afgerond

2.

VWA is bezig met het stroomlijnen van Toezicht voor de ondernemers. Zij vertelt dat
de afgelopen tijd veel energie is gaan zitten in het stroomlijnen van het rijks toezicht. Pas recent is de aandacht gericht op de samenwerking met het gemeentelijk
toezicht.

Afgerond

3.

Horeca Digitaal is een project binnen het EZ-programma 'Slim geregeld, goed verbonden'. Er wordt op dit moment gewerkt aan het prototype, dat in de loop van 2010
voor de branche beschikbaar zal komen.

Afgerond

4.

In Bibob zit niet veel bewegingsruimte. Het is wel mogelijk om bijvoorbeeld het formulier van Bureau Bibob ondernemersvriendelijker te maken. Gemeenten hebben
ruimte voor eigen beleidsinvulling ten aanzien van Bibob en kunnen ervoor kiezen
Bibob niet gericht op alle horecaondernemers maar op en selectief deel daarvan toe
te passen.

Afgerond

5.

BZK heeft voor het berekenen van leges een handreiking gemaakt en bij veel gemeenten wordt nu ook per vergunning gemeten hoe hoog de kosten zijn.

Afgerond

Stand van Zaken
Het project Casusadoptie Horeca is inmiddels afgesloten. De tijdens het project gemaakte afspraken 1
tot en met 4 (zie tekstkader 1) zijn opgepakt en onderdeel van de top 9 knelpunten van Gastvrij Nederland zoals genoemd in de brief aan de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie van de Tweede Kamer van 15 juli 2011 met als kenmerk ‘11/11.294/Hae/AB’:





Afspraak 1 is onderdeel van Knelpunt 14. Voorlichting regelgeving van Gastvrij Nederland.
Afspraak 2 is onderdeel van Knelpunt 3. Toezicht gemeenten van Gastvrij Nederland.
Afspraak 3 is onderdeel van Knelpunt 1. Informatieuitwisseling met het Ondernemingsdossier van
Gastvrij Nederland.
Afspraak 4 is onderdeel van Knelpunt 9. Toepassing BIBOB van Gastvrij Nederland.

Afspraak 5 blijft echter nog een aandachtspunt. Gastvrij Nederland heeft aangegeven dat – ondanks de
aanwezigheid van een richtlijn – de berekening van de leges door gemeenten niet altijd transparant is.
VNG is verantwoordelijk voor de uitvoering om te komen tot transparantie van leges.
Het ministerie van BZK heeft voor het berekenen van leges gelobbyd bij de VNG waar een aanpassing
van de modelverordening is gemaakt. Bij veel gemeenten wordt nu ook per vergunning gemeten hoe
hoog de kosten zijn. De regel is dat de leges maximaal 100% kostendekkend mogen zijn op het niveau
van de hele legesverordening. Voor een aantal leges geldt wel een maximum. Zoals bijvoorbeeld rijbewijs en paspoort. Maar bij andere legesfeiten is kruis subsidiëring mogelijk. Bij kruissubsidiëring worden
onrendabele activiteiten gesubsidieerd met winst uit rendabele activiteiten. Het vaststellen van een
maximum legestarief leidt er in de praktijk toe dat bijna alle gemeenten dat maximum tarief gaan han-

SIRA Consulting

53

teren. Terwijl er nu ook gemeenten zijn die bewust een lager tarief hanteren. Het vaststellen van
maximum tarieven heeft volgens het ministerie van BZK in de praktijk een prijsopdrijvende werking.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: knelpunt is op dit moment niet op te lossen
De aanpassing van de modelverordening door de VNG voor leges heeft niet bijgedragen tot uniformiteit
van leges. Bij het ontwikkelen van de richtlijn was dit voor het ministerie van BZK ook geen doelstelling.
Belangrijkste doelstelling was duidelijkheid over de uitgangspunten en wijze waarop leges door gemeenten moeten worden berekend. Gebrek aan uniformiteit in leges wordt niet door dit kabinet opgelost,
omdat het lokale autonomie betreft.
De methodiek voor het vaststellen van leges is nog steeds ingewikkeld waardoor de doelstelling van
transparantie alleen voor specialisten is gerealiseerd. Voor een gemiddelde ondernemer of burger is
geen sprake van een transparante methode. Het respecteren van de lokale verschillen tussen gemeenten is voor dit kabinet een belangrijk uitgangspunt. Desondanks lijkt het raadzaam om transparantie van
de berekening van leges verder te verbeteren.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Het is op dit moment niet mogelijk om dit knelpunt op te lossen.

SIRA Consulting

54

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 11. Auteursrecht

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

V&J: Marco Langendoen, EL&I: Lex Levisson

Overige belanghebbenden

VOI©E: Michel Frequin

Auteursrecht
Bij auteursrecht is volgens ondernemers in de gastvrijheidseconomie sprake van niet transparante en
lasten veroorzakende inning van auteursrechten. Ondernemers betalen vaak teveel voor auteursrechten,
bijvoorbeeld doordat onduidelijk is voor welke kortingen zij in aanmerking komen.
Onder de gastvrijheidseconomie vallen verschillende soorten branches. Hetzelfde soort bedrijf betaalt
als lid van de ene brancheorganisatie soms (aanzienlijk) meer dan als lid van een andere organisatie.
Dat ligt zeker niet alleen aan de overeenkomst van de brancheorganisaties maar veel meer aan de onvergelijkbare en onverklaarbare verschillen in tarieven die (zoals de CBO’s zelf aan hebben gegeven
tijdens overleg) “gegroeid zijn” tussen branches. Of er is een ondergrens voor muziek van 30 feesten
terwijl er in bijvoorbeeld in dorpen maar 1 of 2 feesten worden gegeven. En zo zit er bijvoorbeeld ongeveer een factor tien verschil tussen muziek buiten of met dak (zelfde soort muziek/zelfde hoeveelheid
“openbaarmaking”. Over beide punten werd overleg gevoerd maar zijn zover bekend nog steeds geen
verandering aangebracht.
De branchevereniging van CBO’s (VOI©E) geeft aan dat inmiddels met betrokken partijen (zoals de Federatie van Dorpshuizen) nieuwe afspraken zijn gemaakt of nog besprekingen gaande zijn. De tarieven, al
vele jaren alleen maar geïndexeerd, zijn openbaar en er zijn geen verschillende tarieven voor hetzelfde
soort gebruik. De in het verleden aan branches verleende kortingen zijn verschillend, maar dat komt
mede door verschillen in daarvoor geleverde diensten. Op het terrein van transparantie en harmonisering van kortingen zijn door partijen goede stappen gezet (zie hierna).
Aanpassing van wetgeving (herziening van de Wet toezicht Collectieve Beheersorganisaties Auteurs- en
naburige rechten) en een plan van aanpak moeten leiden tot transparante en lastenarme inning van
auteursrechten:






SIRA Consulting

Er worden door het College van Toezicht Auteursrecht eisen gesteld aan transparantie en getoetst
of er geen sprake is van eenzijdige buitensporige tariefstijgingen. Ook wordt in het wetsvoorstel
een geschillencommissie geïntroduceerd die geschillen tussen betalingsplichtigen (ondernemers) en
CBO’s over in rekening gebrachte tarieven kan beslechten.
Er is een plan van aanpak opgesteld om de incasso van auteursrecht te verbeteren en te vereenvoudigen. VNO-NCW, MKB-Nederland en VOI©E (vereniging van collectief beheer organisaties) voeren
het plan van aanpak uit.
De Wet Toezicht CBO’s is 13 maart 2012 aangenomen door de Tweede Kamer, en daarbij enkele
amendementen en een motie. Die motie regelt dat er een onafhankelijke evaluatie komt over 3
jaar en tussentijdse rapportages aan de Tweede Kamer waarbij getoetst wordt of het stelsel van tarieven/tariefgrondslagen eerlijker en transparanter is georganiseerd (richting ‘pay-per-use’ in

55

plaats van grover staffels). Als er geen verbetering wordt geconstateerd, dan geldt het verzoek om
uitbreiding van ex ante toezicht op tarifering.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken voor dit knelpunt per 14 juli 2010
vastgelegd. In het onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.22-23]

3

1.

Gezamenlijke basisadministratie is gestart, wordt in 2010 verder uitgerold richting
andere CBO's. Pilot start met gezamenlijke elektronische factuur vanuit Buma, Sena
en Videma.

Afgerond

2.

Voice monitort klachtenafhandeling individuele CBO's. Klachtenregelingen worden
geüniformeerd en per 1/1/2011 is er een onafhankelijke geschillencommissie die
wordt ondergebracht bij de Stichting Geschillencommissies.

Afgerond

3.

Er wordt een onderhandelingsprotocol opgesteld om de handelingen beter te structureren, met o.a. een logische en transparantie kortingsstructuur (vergoedingenstructuur) en per sector uniforme tariefgrondslagen. Per 2011 wordt via deze nieuwe wijze
gewerkt.

Deels afgerond, deels
lopend

4.

Zomer 2010 is een keurmerk operationeel waarmee de kwaliteit van de CBO's wordt
gehandhaafd.

Afgerond

5.

De resultaten t.a.v. de projecten worden door de CBO's eind 2010 gezamenlijk gecommuniceerd richting bedrijfsleven.

Lopend

Stand van Zaken
Marco Pastors heeft zijn rapportage opgeleverd. De rapportage is aangeboden aan de staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie. Een overzicht van de bereikte resultaten:





SIRA Consulting

De CBO’s Buma, Sena en Videma nemen deel in de basisregistratie die in mei 2011 in gebruik is
genomen. Door de basisregistratie zijn CBO’s in staat desgewenst één verzamelfactuur te sturen. De
basisregistratie bevat inmiddels ook de door de Werkgroep gewenste portaalfunctie mijnlicentie.nl,
die eigenlijk pas later was gepland (zie ook: http://www.sena.nl/Gebruikers /Nieuws/22/1). Hiermee is voldaan aan afspraak 1.
Met het CBO-Keurmerk is het project operationalisering van de VOI©E-Gedragscode conform de
wens en het advies van de werkgroep afgerond. Hiermee is voldaan aan afspraak 4.
De klachtenregelingen voor het betalende bedrijfsleven zijn geüniformeerd en tevens onderdeel van
het CBO-keurmerk. Deze klachtenregeling voorziet in onafhankelijke geschillenbeslechting. Onafhankelijke geschillenbeslechting is nog niet volledig ingevoerd vanwege voorgenomen integratie
met de op grond van het ‘Wetsvoorstel versterking en verbreding van het Toezicht op collectieve
beheersorganisaties Auteursrecht’ aan te wijzen geschillencommissie. VOI©E en VNO-NCW en MKBNederland hebben vanwege de opgelopen vertraging bij de behandeling van genoemde Wet overeenstemming bereikt om via de weg van zelfregulering per 1 oktober 2011 vooruitlopend alvast te
starten met onafhankelijke geschillenbeslechting door de Stichting Geschillencommissies in geval
van geschillen over de toepassing van door CBO’s in rekening gebrachte vergoedingen. Deze regeling
sluit qua reglementering en uitvoering aan op de voorgenomen wettelijke regeling. Op dit moment
betreft het een vrijwillige commissie, die niet over de hoogte van de vergoeding gaat. Via het wets-

56



12

SIRA Consulting

voorstel wordt geregeld dat deze commissie wel gaat adviseren over de hoogte van de vergoeding.
VOI©E staat garant voor geraamde meerkosten indien deze zelfregulering te zijner tijd moet worden omgezet op grond van de wet. Hiermee is voldaan aan afspraak 2.
In het project “Gezamenlijk onderhandelen” zijn de vergoedingsregelingen voor diensten van branches geharmoniseerd. Deze gelden echter alleen voor 2012. De CBO’s hebben alle contracten opgezegd en zijn momenteel met een aantal branches in onderhandeling. Vooraf is aangegeven dat men
de percentages voor de verschillende vergoedingen in de regeling wil verminderen zodat het in de
praktijk voor de leden van deze branches een verhoging betekend die meer is dan alleen de inflatiecorrectie. Deze harmonisatie van de vergoedingsregeling is budgetneutraal ingevoerd, de winst
zit in transparantie. Tevens is de wijze van indexering van tarieven door Buma, Sena, Videma en
Reprorecht geharmoniseerd. VOI©E en het Platform Auteursrecht van VNO-NCW en MKB-Nederland
zijn systematiekaanpassingen (harmoniseringen) overeengekomen die door Buma, Sena en Videma
budgetneutraal (geen verhoging, noch verlaging van de totale afdracht aan vergoedingen per gebruiker aan CBO’s als gevolg van de systematiekaanpassing als zodanig) worden ingevoerd in 2012:
harmonisering van de aanmeldvergoeding, harmonisering van de vergoedingsregeling voor diensten
van branches en harmonisering van de indexeringsmethodiek.12 Hiermee is gedeeltelijk voldaan aan
afspraak 3.
Het project gezamenlijk onderhandelen om tot verdere verbetering te komen met betrekking tot
harmonisering van tariefgrondlagen ligt sinds medio 2011 stil. Voor de zomer zal worden bekeken of
het zinvol is dit weer op te starten. Er vindt nog overleg plaats over de agenda en over voortzetting
van het overleg onder onafhankelijk voorzitterschap (wens van VOI©E) of niet (mening Platform Auteursrecht). In het overleg over de – voor de gebruikers belangrijkste van alle afspraken (‘pay-peruse’) – is naar de mening van de ondernemers vooralsnog geen voortgang geboekt. Alle ondernemers
ontvangen dezelfde factuur als het jaar ervoor (plus inflatiecorrectie). Geen transparantie, geen
minder grove staffels, geen beweging richting ‘pay-per-use’. Onder invloed van de motie van
GrL/CDA/PvdA/SP zijn de CBO’s wellicht bereid hier toch in te bewegen. Mogelijk kunnen hier nog
voor de zomer afspraken over worden gemaakt. De werkgevers hebben echter al laten weten niet
nogmaals een dergelijk intensief traject in te gaan zonder daar met enig resultaat uit te komen.
VOI©E wil de door Marco Pastors ingezette lijn voortzetten om verschillen die door individuele onderhandelingen in de markt tot stand zijn gekomen – indien het bedrijfsleven kritiek heeft op deze
verschillen – gezamenlijk op te lossen. VNO-NCW en MKB-Nederland zijn van mening dat de verschillen in de markt niet door individuele onderhandelingen in de markt tot stand zijn gekomen. Er zijn
private CBO’s met een monopolie positie, soms zelfs door de wet aangewezen. Zonder regels - en
tot de wet Toezicht CBO’s door de Eerste Kamer is ook vrijwel zonder controle – al zeker niet op de
tarieven.
Het Platform Auteursrecht is van mening dat de CBO’s dat op hun eigen kosten moeten oplossen,
omdat zij de oorzaak zijn van de verschillende tarieven/grondslagen en grover staffels en niet de
individuele branches of gebruikers. VOI©E is met de werkgroep Pastors van mening dat de verschillende tarieven en tariefgrondslagen een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van de marktpartijen
die deze tarieven zijn overeengekomen. Naar de mening van VOI©E kan de in het Onderhandelingsprotocol afgesproken budgetneutraliteit voor stelselherzieningen niet zo uitgelegd worden dat alle
voor de CBO’s nadelige gevolgen van een stelselherziening voor rekening van de CBO’s moet komen.
Volgens VNO-NCW en MKB-Nederland is gaandeweg gebleken dat de tarieven een rommelige lappendeken vormen. Aangezien de tarieven eenzijdig zijn bepaald en er hooguit korting op bestaande
tarieven is uitonderhandeld door branches voor leden, is er geen sprake van dat deze lappendeken

Bron: http://www.voice-info.nl/assets/voice/akkoord%20gezamenlijk%20onderhandelen%20voor%202012.pdf

57



mede toegeschreven kan worden aan gebruikers. Naar de mening van VOI©E toont de huidige differentiatie juist maatwerk aan, dat er niet zou zijn als het waar zou zijn dat tarieven eenzijdig zouden worden opgelegd.
Er is gezamenlijk gecommuniceerd over het onderhandelingsprotocol, over het keurmerk en over de
onderhandelingsresultaten voor 2012. De voorgenomen gezamenlijke handleiding over tarieven en
tariefgrondslagen is nog niet gerealiseerd vanwege het gebrek aan resultaat hierover. Hiermee is
gedeeltelijk voldaan aan afspraak 5.

Op basis van de stand van zaken kan worden geconcludeerd dat de gemaakte afspraken gedeeltelijk zijn
nagekomen.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie auteursrecht verloopt niet goed
Op het gebied van betalen voor gebruik en de als niet transparant en verouderd ervaren wijze van tarieven/grondslagen/staffels is naar mening van Gastvrij Nederland geen vooruitgang geboekt.
Het wetsvoorstel tot herziening van de Wet toezicht collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten is inmiddels door de Tweede Kamer goedgekeurd. Deze wet kan ertoe bijdragen dit knelpunt
gedeeltelijk op te lossen. Het ministerie van V&J geeft aan dat het wetsvoorstel naar verwachting per 1
oktober 2012 of per 1 januari 2013 in werking treedt.

Advies: De relevante stakeholders kunnen opnieuw het overleg opstarten om te komen tot gezamenlijke oplossingen voor stelselwijzigingen op het gebied van tarieven/grondslagen/staffels.
Ondanks dat in principe dit knelpunt gedeeltelijk wordt opgelost met de nieuwe Wet, is het belangrijk
dat de openstaande aandachtspunten weer worden opgepakt. Opnieuw in overleg gaan met het bedrijfsleven door het ministerie van V&J en EL&I kan de intentie om knelpunten voortvarend op te lossen,
benadrukken. Hiertoe kunnen de ministeries van V&J en EL&I een nieuwe onafhankelijke voorzitter benoemen om voortgang in het overleg te realiseren. De verschillen van inzicht – ook over de bereikte
resultaten – tonen de noodzaak hiervoor aan. Hierbij is het van belang dat alle partijen een constructieve bijdrage leveren en de bereidheid tonen om tot oplossingen te komen.

SIRA Consulting

58

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 12.Regels exploitatie ‘gokkasten’

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

V&J: Jeroen Raukema

Regels exploitatie ‘gokkasten’
De exploitatie van gokkosten of het organiseren van kansspelen (zoals prijsvragen, bingo’s, kienen e.d.)
is aan regelgeving gebonden. Ondernemers in de gastvrijheidseconomie hebben te maken met lokale
(gemeentelijke) vergunningen voor de exploitatie (‘exploitatievergunning’) en het aanwezig hebben
(‘aanwezigheidsvergunning’) van gokkasten of organiseren van dergelijke bijeenkomsten.
De regelgeving hiervoor verschilt sterk per gemeente waardoor er geen eenduidigheid is en bovendien
het ‘level playing field’ binnen Nederland niet gelijk is. Ondernemers in de gastvrijheidseconomie met
vestigingen in verschillende gemeenten zijn onnodig veel tijd kwijt met het achterhalen van de lokale
eisen en verplichtingen, terwijl volgens deze ondernemers geen duidelijke lokale omstandigheden zijn
die de bestaande verschillen verklaren. Het ministerie van Veiligheid en Justitie is bezig met de herziening van de regelgeving. Mogelijk wordt met de herziening van de Wet op de kansspelen ervoor gezorgd
dat gemeenten geen lokale invulling meer kunnen geven aan het kansspelbeleid met een aanwezigheidsvergunning. Doordat stakeholders niet inhoudelijk zijn betrokken bij de herziening, is onvoldoende inzicht of de herziening van de wet het knelpunt gaat oplossen.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken voor dit knelpunt per 14 juli 2010
vastgelegd. In het onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.23-24]

1.

3

De uitgangspunten van het kansspelbeleid worden zoveel mogelijk via andere regelgeving herzien.

Afgerond

Stand van Zaken
Bovenstaande afspraak is nagekomen, maar dit biedt voor Gastvrij Nederland nog geen oplossing. Het
afschaffen van de vergunning voor prijsvragen en het afschaffen van de aanwezigheidsvergunning voor
behendigheidsautomaten zijn gerealiseerd in de Wet van 20 mei 2010, Stb. 2010, 205, tot wijziging van
het Burgerlijk Wetboek en enkele andere wetten in verband met lastenverlichting voor burgers en bedrijfsleven. De lastenverlichting als gevolg van deze maatregelen wordt in deze wet berekend. Andere
elementen zijn opgenomen in de Wet van 22 december 2011, Stb. 2012, 11, tot wijziging van de Wet op
de kansspelen in verband met de instelling van de kansspelautoriteit.

SIRA Consulting

59

Hiermee is het probleem van lokale autonomie die ondernemers in de gastvrijheidseconomie ervaren
wat betreft de aanwezigheidsvergunning voor ‘gokkasten’ nog niet opgelost. Koninklijke Horeca Nederland geeft aan dat deze problematiek mogelijk kan worden opgelost met de herziening van de Wet op
de kansspelen. Het ministerie van V&J geeft aan dat het nog niet bekend is wanneer de herziening van
de speelautomatentitel in de Wet op de kansspelen gaat plaatsvinden, maar dat een algehele herziening
van deze wel op de agenda staat. Gastvrij Nederland is van mening dat stakeholders hier niet voldoende
bij betrokken worden, terwijl het ministerie van V&J aangeeft dat alle relevante stakeholders betrokken
worden bij herzieningen van deze wet. Het ministerie van V&J geeft ook aan dat de autonomie van gemeenten met betrekking tot de plaatsing van kansspelautomaten op hun grondgebied op dit moment nog
een gegeven is.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie regels exploitatie ‘gokkasten’ verloopt niet goed
Op basis van het raamwerk voor de analyse van het beoordelen van de voortgang van het oplossen van
dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de conclusie dat de herziening van de Wet op de
kansspelen door het ministerie van V&J een oplossing voor dit knelpunt kan opleveren. Er wordt nog aan
de herziening gewerkt, maar het lijkt erop dat niet alle stakeholders daar voldoende bij zijn betrokken.
Tot de herziening blijft in ieder geval sprake van lokale verschillen.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Het ministerie van V&J is nog steeds voornemens om te komen tot een herziening van de regelgeving.
Gastvrij Nederland moet concrete voorbeelden aandragen en alternatieven voor de wetswijziging. Wij
adviseren dat Gastvrij Nederland en het ministerie van V&J bij elkaar komen, zodat concrete voorbeelden en alternatieven besproken kunnen worden. Ook biedt het de gelegenheid om eventuele knelpunten
vroegtijdig te signaleren en in het ontwerp van de regelgeving mee te nemen.

SIRA Consulting

60

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 13. Kwaliteit van dienstverlening

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

Agentschap NL: Godelieve van der Beken

Kwaliteit van dienstverlening
Ondernemers in de gastvrijheidseconomie ervaren in hun contacten over plannen, activiteiten en vergunningaanvragen dat de kwaliteit van de dienstverlening van overheden op onderdelen te wensen overlaat. Het gaat dan onder meer om het laat of later dan nodig voldoen aan aanvraagtermijnen,
(on)duidelijkheid van verstrekte informatie, beperkte inhoudelijk kennis en/of inlevingsvermogen van
ambtenaren en andere zaken. Ondanks dat al deze organisaties op onderdelen gericht werken aan het
verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening, is de indruk dat hierbij niet de juiste prioriteiten
worden gesteld.
Om gericht de dienstverlening te verbeteren is in samenwerking met het ministerie EL&I, de VNG én
VNO-NCW en MKB Nederland voor gemeenten en de 10 overheidsorganisaties waarmee ondernemers
regelmatig contact onderhouden, een normenkader ontwikkeld. In dit normenkader is aangegeven welke
verwachtingen ondernemers hebben ten aanzien van de dienstverlening. Op basis hiervan kunnen overheden nagaan wat eventueel nodig is om de dienstverlening gericht te verbeteren en hierover communiceren met ondernemers (verwachtingen management).

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn in lijn met de ontwikkeling van het Bewijs van Goede Dienst
de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.24]

1.

3

Het normenkader/BvGD zoveel mogelijk implementeren door overheden.

Lopend

Stand van Zaken
Normenkader / Bewijs van Goede Dienst Gemeenten
Het Normenkader / Bewijs van Goede Dienst voor gemeenten is beschikbaar sinds 2009. In totaal hebben
begin 2012 118 gemeenten het Normenkader toegepast, een verbeterplan opgesteld en daarmee een
Bewijs van Goede Dienst (BvGD) ontvangen. Hiervoor hebben deze gemeenten gebruik kunnen maken
van een subsidieregeling (voucher I). Op basis van het verbeterplan hebben de gemeenten gericht de

SIRA Consulting

61

verbetervoorstellen uit het verbeterplan opgepakt. Naar schatting hebben ongeveer 4013 gemeenten
hiervoor gebruik gemaakt het tweede deel van de subsidieregeling (voucher II).
De voucherregeling Bewijs van Goede Dienst is in december 2011 verlengd om nog meer gemeenten de
kans te geven gebruik te maken van deze financiële stimulans. De regeling kan maximaal 160 en minimaal 53 gemeenten voorzien van een Bewijs van Goede Dienst of ondersteunen bij de implementatie
van verbetervoorstellen.
Vanaf 1 januari 2012 is formeel gezien het Bewijs van Goede Dienst uitbesteed aan het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING). Tot 1 april 2012 zal Agentschap NL de kennisoverdracht aan KING
ondersteunen. De doelstelling is om het Bewijs van Goede dienst een permanent onderdeel voor de
beoordeling van de gemeentelijke dienstverlening te laten zijn. Het verlenen van de voucher blijft de
Agentschap NL wel doen.
Normenkader / Bewijs van Goede Dienst Provincies / Waterschappen
Het Normenkader / Bewijs van Goede Dienst voor provincies is beschikbaar sinds 2010 en op dit moment
heeft alleen Provincie Zeeland het certificaat uitgereikt gekregen.
Het Normenkader / Bewijs van Goede Dienst voor Waterschappen is beschikbaar sinds 2011 en is of
wordt door 5 waterschappen geïmplementeerd. Een aantal waterschappen heeft in overweging om dit
ook op te pakken. De voucherregeling Bewijs van Goede Dienst is in december 2011 ook opengesteld
voor Provincies en waterschappen. Agentschap NL zal het Bewijs van Goede Dienst voor provincies en
waterschappen blijven doen tot eind 2012.
Normenkader / Bewijs van Goede Dienst overige overheidsorganisaties en toezichthouders
De Kamers van Koophandel en Agentschap NL hebben het normenkader ontwikkeld en zijn gericht met
het Bewijs van Goede Dienst de dienstverlening aan het verbeteren. De belastingdienst is bezig met het
opstellen van het verbeterplan.
De NVWA en de SZW Inspectie hebben het normenkader in ontwikkeling en bereiden dit nu verder voor
met alle Rijksinspecties die toezichthoudende taken hebben bij ondernemers. Ondernemers in de gastvrijheidseconomie worden hierin niet verbijzonderd.

13

Dit betreft een schatting op basis van het aantal gemeenten waarvoor SIRA Consulting een BvGD op basis van Voucher I heeft uitgevoerd, die nu deelnemen aan Voucher II afgezet tegen het totale aantal gemeenten die met Voucher I een BvGD hebben behaald. Het
werkelijke aantal gemeenten dat gebruik maakt van de Voucher II regeling is niet bekend.

SIRA Consulting

62

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie kwaliteit van dienstverlening verloopt goed
Op basis van het raamwerk voor de analyse van het beoordelen van de voortgang van het oplossen van
dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de conclusie dat nog aan de oplossingsrichting wordt
gewerkt.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Dat verbetering van dienstverlening staat nog steeds op de agenda blijkt uit het verlengen van de voucherregeling. Wij adviseren Gastvrij Nederland om de voortgang van het verbeteren van dienstverlening
te monitoren. Een mogelijkheid is om de voucherregeling te evalueren, zowel de toepassing ervan als de
behaalde resultaten.
Inzetten op het gebruik van het ondernemingsdossier kan helpen de dienstverlening verder te verbeteren. Gebruik van het Ondernemingsdossier blijkt in de praktijk een grote impuls te zijn voor de kwaliteit
van dienstverlening.

SIRA Consulting

63

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 14. Voorlichting regelgeving

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Edwin Streefkerk

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Voorlichting regelgeving
Veel ondernemers in de gastvrijheidseconomie hebben moeite om inzicht te krijgen in welke regelgeving
van toepassing is en vervolgens wat nodig is om hieraan te voldoen. Informatie hierover is weliswaar
vindbaar maar zeer versnippert over alle verschillende overheidsorganisaties verspreid. Het gevolg is
onbegrip bij de ondernemer over het feit dat hij/zij wel alle regelgeving zelf moeten kennen, terwijl de
overheid hiervoor een groot aantal organisaties heeft.
Ondanks dat Antwoord voor Bedrijven een goede poging doet om overheidsinformatie te ontsluiten,
vindt Gastvrij Nederland de content van onvoldoende kwaliteit. Zo wordt vaak doorverwezen naar websites van andere overheden en is profiel gestuurde informatie beperkt beschikbaar.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.24]

3

1.

Verbeteren van de vindbaarheid van de informatie op Antwoord voor Bedrijven.

Afgerond

2.

De watersportindustrie opnemen in de lijst van sectoren.

Afgerond

Stand van Zaken
Binnen het ministerie van EL&I is directie Topsectoren en Industriebeleid het eerste aanspreekpunt voor
de gastvrijheidseconomie. Verder kunnen ondernemers terecht bij Antwoord voor Bedrijven voor meer
algemene informatie over wet- en regelgeving, subsidies en vergunningen. Antwoord voor bedrijven
heeft sinds 2010 diverse verbeteringen doorgevoerd en de watersportindustrie is hierin inmiddels ook in
opgenomen. In zoverre zijn de gemaakte afspraken dus uitgevoerd.
Het verbeteren van de informatievoorziening aan ondernemers is overigens een onderwerp bij de ontwikkeling van het ondernemingsdossier. Dit betekent dus concreet dat het gericht ontsluiten van informatie zoals beschreven in de brief van Gastvrij Nederland, verder zal worden opgepakt.

SIRA Consulting

64

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie voorlichting regelgeving verloopt goed
De specifiek genoemde knelpunten zijn opgelost. De ontwikkeling van het Ondernemingsdossier zal gericht het ontsluiten van informatie voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie verbeteren. Dit is
echter alleen mogelijk, wanneer regelmakers hun regels meer standaardiseren en ook in open standaarden digitaal ter beschikking stellen. Zie verder knelpunt 1. ‘Informatieuitwisseling via het Ondernemingsdossier’.

SIRA Consulting

65

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 15. Schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen
Bij verschillende vergunningen en aanvragen zijn ondernemers in de gastvrijheidseconomie verplicht om
een (gewaarmerkt) KvK-uittreksel te overleggen. Hiervoor moeten ondernemers naar de KvK en de benodigde kosten maken. Bovendien kunnen gemeenten zelf het register van de KvK raadplegen en eventuele gegevens te controleren.
Het vragen van gegevens als het uittreksel veroorzaakt onnodig administratieve lasten voor ondernemers
in de gastvrijheidseconomie en zou moeten worden beperkt.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.24-25]

3

1.

Schrappen van plicht tot uitvraag van een KvK-uittreksel in een verzamel AMvB.

Afgerond

2.

Via de VNG aansporen van gemeenten om gebruik te maken van Handelsregister online.

Afgerond

Stand van Zaken
In het rapport ‘Recreatie en Regeldruk’ op pagina 24-25 is aangegeven dat op Rijksniveau een inventarisatie is afgerond van wetgeving met daarin de plicht tot uitvraag van een KvK-uittreksel. Departementen zijn aan de slag met het schrappen van deze verplichting in hun eigen wetgeving. Gemeenten worden aangespoord om aan te sluiten op het Handelsregister online. De VNG heeft het betreffende indieningsvereiste van een KvK uittreksel geschrapt uit alle modelverordeningen en ook zijn de landelijk
aangeboden e-formulieren aangepast.
Indien gemeenten nog steeds om een KvK-uittreksel vragen kunnen ondernemers dat melden bij het
meldpunt regelgeving via Antwoord voor Bedrijven.
Ondernemers en rechtspersonen hebben vanaf 1 januari 2010 eenmaal per jaar een gratis elektronisch
gewaarmerkt uittreksel. De Kamer van Koophandel komt met dit gratis elektronisch uittreksel tegemoet
aan de wens om de administratieve lasten voor ondernemers te verminderen.
Bovengenoemde afspraken zijn met deze inspanningen nagekomen.

SIRA Consulting

66

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie schrappen verplichting uittreksel KvK bij aanvragen verloopt goed
Op basis van het raamwerk voor de analyse van het beoordelen van de voortgang van het oplossen van
dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de conclusie dat schrappen van de verplichting om
een KvK uittreksel in te dienen bij aanvragen is opgevolgd. Aandacht blijft nog wel nodig zodat uiteindelijk alle gemeenten het voorstel implementeren.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Wij adviseren Gastvrij Nederland om te monitoren dat alle gemeenten dit voorstel uiteindelijk implementeren. Voor gemeenten die dat nog niet hebben gedaan, kunnen ondernemers dat melden bij Antwoord voor Bedrijven.
Branches aangesloten bij Gastvrij Nederland kunnen hun leden actief oproepen tot melding of via regiomanagers/-adviseurs actief inventariseren welke gemeenten dit voorstel nog niet hebben geïmplementeerd.

SIRA Consulting

67

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 16. Toestemming evenementen

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Ton van Riet, SGGV: Peter van Eick

Toestemming evenementen
De regeldruk bij het organiseren van evenementen is hoog. Het aanvragen van een evenementenvergunningen en de afhandeling daarvan verschilt per gemeente. Iedere gemeente kan ook andere eisen stellen aan het organiseren van een festival, circus, popconcert, wielerronde of ander evenement. Tevens is
het voor organisatoren van evenementen niet altijd even duidelijk waarop gemeenten de aanvraag precies beoordelen.
Daarnaast zijn de eisen die worden gesteld aan de indieningsvereisten zeer divers en vooral voor grote
evenementen veroorzaken deze veel lasten. Hierbij kan worden gedacht aan het calamiteiten- en verkeersplan. Een grote ergernis van organisatoren is dat naast de evenementenvergunningen voor één
evenement bij veel gemeenten diverse andere producten moeten worden aangevraagd, zoals ontheffingen voor het gebruik van de openbare weg, muziek en een tapvergunning. Naast de vergunningverlening zorgt het toezicht voor hoge lasten tot ergernis van ondernemers in de gastvrijheidseconomie.
Hierbij gaat het vooral om het gebrek aan coördinatie en afstemming van de verschillende toezichthouders, wat niet alleen leidt tot veel verschillende inspectiebezoeken maar ook zorgt voor interpretatieverschillen en eisen ten aanzien van het evenement.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.25]

1.

3

Ontwikkelen van een digitaal formulier.

Lopend

Stand van Zaken
In het programma SGGV van het ministerie van EL&I werken ketenpartners vanuit overheid en bedrijfsleven in een stuurgroep aan de EvenementAssistent. De EvenementAssistent richt zich op het verkrijgen
van vergunningen en ontheffingen. Voor bedrijven helpt de EvenementAssistent om in één keer de goede aanvraag te doen en voor gemeenten om in één keer de goede vragen te stellen. De stuurgroep van
de casus heeft ingestemd met het programma van eisen voor de EvenementAssistent, dat in afstemming
met gemeenten, hulpdiensten en organisatoren van evenementen is opgesteld. Op basis van het programma van eisen is een proefopstelling ontwikkeld om in de praktijk te testen.

SIRA Consulting

68

Het concept voor de EvenementAssistent past binnen de kaders van de Handreiking Evenementenveiligheid die in opdracht van het Veiligheidsberaad wordt opgesteld. Onder gemeenten en veiligheidsregio's
blijkt grote belangstelling te bestaan voor gestandaardiseerde, digitale aanvraag van evenementenvergunningen. Verschillende veiligheidsregio's, (grote) gemeenten en evenementorganisatoren nemen in
oktober tot en met december 2011 deel aan een praktijktest.
Na een succesvol verloop van de casus wordt deze eind mei 2012 afgerond en worden de resultaten
overgedragen aan de ketenpartners. Uit het concept overdrachtsdocument van SGGV van 16 maart 2012
blijkt dat de ketenpartners het concept verder zullen doorontwikkelen tot een op de evenementensector te richten voorziening, de EvenementAssistent. Bij de verdere ontwikkeling en borging van de EvenementAssistent zal gebruik worden gemaakt van een ander initiatief, namelijk het Ondernemingsdossier. Tijdens de ontwikkeling van de EvenementAssistent is gebleken dat er voordelen zijn te behalen
door integratie met het Ondernemingsdossier. Ontwikkeling, beheer en exploitatie van de EvenementAssistent zal plaats gaan vinden in publiek/private samenwerking tussen ketenpartners in de evenementensector. Deze samenwerking zal formeel worden vastgelegd en worden uitgevoerd in een eigen entiteit, de Stichting EvenementAssistent.
De Stichting zal het voortouw nemen om gemeenten gebruik te laten maken van de EvenementAssistent.
De ambitie is dat eind 2015 200 gemeenten hiervan gebruik maken. Gebruik van dit instrument is namelijk niet verplicht, omdat het evenementenbeleid autonoom gemeentelijk beleid betreft. Indien gemeenten gebruik willen gaan maken van de EvenementAssistent zijn hieraan kosten verbonden, wat
mogelijk voor gemeenten een drempel is om gebruik te maken van dit instrument. Op termijn leidt het
instrument tot een reductie van zowel de administratieve lasten voor de evenementenmakers, als van
de bestuurlijke lasten voor de verschillende overheden.
De EvenementAssistent heeft geen invloed op het evenementenbeleid, maar faciliteert alleen de uitvoering van het beleid. Het zorgt met een afgewogen “vragenprotocol” en voorbeeld indieningsvereisten
(zoals veiligheidsplan en verkeersplan) voor een standaardisatie op landelijk niveau. Gemeenten die
autonoom zijn in het bepalen van eigen evenementenbeleid, worden in staat gesteld om de lokale vereisten, op de standaarden aan te vullen. Tevens worden ook niet de geldigheidduur van vergunningen en
de mogelijkheid om bij jaarlijks terugkerende evenementen een vergunning voor meerdere edities aan
te vragen, wordt niet met het instrument gefaciliteerd. Dit is en blijf afhankelijk van de keuzes die
gemeenten maken in het lokale beleid. Wel maakt de EvenementAssistent het mogelijk om eerdere
aanvragen te hergebruiken.
Een groot aantal gemeenten werkt wel aan het vereenvoudigen van het evenementenbeleid. Hierbij
gaat het om meer gebruik te maken van algemene regels, waardoor het aantal jaarlijkse vergunningaanvragen vermindert. Hierbij dient te worden opgemerkt dat dit vooral evenementen georganiseerd door
(georganiseerde) burgers. Voor jaarlijks terugkerende evenementen wordt in deze gemeenten gewerkt
met vergunningen voor meerdere jaren en dient voorafgaand aan het evenement dit aan de gemeente
worden gemeld. Hiermee wordt voor evenementenmakers een aanzienlijke besparing gerealiseerd, omdat minder vergunningen hoeven te worden aangevraagd.

SIRA Consulting

69

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie toestemming evenementen verloopt goed
Het implementeren van de oplossing van dit knelpunt, en daarmee het nakomen van de eerder gemaakte afspraak, verloopt volgens planning.
Als de vergunningsaanvraag voor evenementen inderdaad wordt gestandaardiseerd zorgt dat voor herstel
van het ‘level playing field’, daar waar verschillen door lokale omstandigheden niet te verklaren zijn.
Gastvrij Nederland ziet graag dat het ‘Ondernemingsdossier’ en de EvenementAssistent worden gekoppeld. Uit het concept overdrachtsdocument van SGGV blijkt dat de ketenpartners dit ook graag zo zien.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Gastvrij Nederland kan de voortgang van de implementatie van de EvenementAssistent monitoren. Vanwege de lokale autonomie, lijkt het niet haalbaar om uniforme eisen af te dwingen. In dat opzicht kan
dit een knelpunt blijven. Wel lijkt de EvenementAssistent de best haalbare oplossing, waarbij gemeenten zoveel mogelijk kunnen worden gestimuleerd om er gebruik van te maken.
De EvenementAssistent lijkt van groot belang voor de implementatie/uitvoering Nationale Handreiking
Evenementenveiligheid. Het ministerie van V&J kan dit richting gemeenten extra benadrukken, om gemeenten op die manier te stimuleren de EvenementAssistent te gebruiken.

SIRA Consulting

70

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 17. Eén loket

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Edwin Streefkerk

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Eén loket
Ondernemers in de gastvrijheidseconomie hebben te maken met veel verschillende loketten waar zij
hun zaken moeten regelen. Dit wordt vooral veroorzaakt omdat de Nederlandse overheid onderscheid
maakt in verschillende bestuurslagen (gemeenten, provincies en waterschappen), taken neerlegt bij
uitvoeringsorganisaties (UWV, belastingdienst e.a.) en diverse toezichthouders (Rijksinspecties en uitvoeringsorganisaties met een toezichthoudende taak (BUMA/Stemra).
Ondernemers in de gastvrijheidseconomie hebben hierdoor voor hun gevoel te maken met een complexe
overheidsorganisatie. Bovendien wordt de ondernemer verantwoordelijk gemaakt voor de onderlinge
afstemming en dient hij gevoelsmatig als postbode voor documenten en procedures.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.25]

1.

3

Verbeteren van de publieke dienstverlening.

Afgerond

Stand van Zaken
Er zijn diverse activiteiten die werken aan het verbeteren van de publieke dienstverlening en het streven naar een loket voor ondernemers:






SIRA Consulting

Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Gemeenten en provincies gaan samenwerken in regionale
uitvoeringsdiensten (RUD’s) om de kwaliteit van de vergunningverlening, het toezicht en de
handhaving van complexe en bovenlokale milieugerelateerde uitvoeringstaken te verbeteren.
Meer informatie is te vinden op www.vng.nl/rud.
Ondernemingsdossier: Ondernemers en de overheid werken sinds 2010 samen aan de ontwikkeling
van het Ondernemingsdossier om de regeldruk te verminderen en het toezicht te vereenvoudigen. Inmiddels is met de invoering gestart. Een uitgebreide beschrijving van de uitgangspunten
van het Ondernemingsdossier is te vinden op www.ondernemingsdossier.nl
Ondernemerspleinen: Om de dienstverlening aan ondernemers te verbeteren, introduceert het
kabinet het ondernemersplein. Dit is een samenvoeging van de Kamers van Koophandel (KvK) en

71

innovatiecentrum Syntens. Bij de ondernemerspleinen kunnen bedrijven terecht voor al hun
overheidszaken, zoals advies, vergunningen en subsidies. Op 1 november 2012 gaat de eerste versie van het ondernemersplein ‘live’. Vanaf 1 januari 2014 is het ondernemersplein waarschijnlijk
volledig operationeel.
Met de bovenstaande ontwikkelingen wordt dan ook vanuit verschillende invalshoeken de publieke
dienstverlening en het streven naar een loket ingevuld. In zoverre zijn de afspraken die zijn gemaakt in
het project ‘Recreatie en regeldruk’ uitgevoerd en zijn nieuwe ontwikkelingen in gang gezet.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie één loket verloopt goed
Er wordt nog steeds aan de oplossingsrichting gewerkt. Met de ontwikkeling van het ondernemersplein
kan de informatievoorziening worden verbeterd en ook worden gekoppeld aan het ‘Ondernemingsdossier’. De invoering van het Ondernemingsdossier zal gericht het ontsluiten van informatie voor ondernemers in de gastvrijheidseconomie verbeteren. Zie verder knelpunt 1. ‘Informatieuitwisseling via het
Ondernemingsdossier’.

SIRA Consulting

72

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 18. Brandveiligheid brandmeldinstallaties

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

BZK/WWI: Hajé van Egmond, NVBR: Charles Meijer

Brandveiligheid brandmeldinstallaties
De normen met betrekking tot brandmeldinstallaties (BMI’s) zijn te streng. In het gebruiksbesluit staat
wanneer een brandmeldinstallatie verplicht is. Als een BMI nodig is, dan moet deze rechtstreeks doormelden aan de alarmcentrale van de brandweer, met uitzondering van een brandmeldinstallatie met
niet-automatische bewaking. Het abonnement voor doormelding zorgt voor veel kosten voor ondernemers. Ook het certificeren en laten herkeuren van BMI’s kost ondernemers veel geld.
Een werkgroep BMI is medio 2009 aan de slag gegaan over mogelijke verbeteringen van de voorschriften
voor BMI’s en heeft een advies hierover aan het ministerie van BZK/WWI uitgebracht. Ook de NVBR geeft
een advies over de herijking van de huidige voorschriften. De resultaten zijn verwerkt in het Bouwbesluit 2012 (bijlage I).

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.34]

1.

3

Verlichten van de normen voor brandmeldinstallaties.

Afgerond

Stand van Zaken
Bovenstaande afspraak is nagekomen. Er worden met het Bouwbesluit 2012 enkele wijzigingen doorgevoerd in de eisen voor brandmeldinstallaties.
Het aantal situaties waarvoor een rechtstreekse doormelding naar de meldkamer van de brandweer is
vereist, is behoorlijk gereduceerd. Globaal gezien zijn alleen nog doormeldingen vereist voor gebouwen
waarin de eigenaar verantwoordelijk is voor verminderd zelfredzame personen. En dan nog in beperkte
mate. Het gaat daarbij om sommige typen zorgwoningen, gebouwen voor kinderopvang, celgebouwen,
gezondheidszorggebouwen en sommige logiesgebouwen. De verplichte doormelding voor grote kantoor-,
industrie-, onderwijs-, bijeenkomst-, sport- en winkelgebouwen zijn dus vervallen. Ondernemers hebben
hierdoor de vrijheid om zelf te bepalen of ze al dan niet een abonnement op een alarmcentrale nemen
als het gaat om de brandmeldinstallatie. Hierdoor vervallen de kosten die bedrijven moeten maken voor
het abonnement voor de doormelding.

SIRA Consulting

73

Het al of niet certificeren van en brandmeldinstallatie hangt niet meer samen met de vraag of een
doormelding vereist is. Nieuw in de aansturingstabel is een kolom waarin staat of een installatie moet
worden gecertificeerd of niet voor bestaande BMI’s. De productcertificatie is komen te vervallen en
vervangen wordt door een verplichte driejaarlijkse inspectie van de gehele installatie in gevallen dat
dat er geen verplichte doormelding meer is. VNO-NCW, MKB Nederland, Koninklijke Metaalunie, FMECWM en Koninklijke Horeca Nederland voeren overleg met CCV en aangesloten partijen en het NEN om
zowel normen als certificatieschema’s te hervormen.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie brandveiligheid brandmeldinstallaties verloopt goed
Met de komst van het nieuwe Bouwbesluit 2012 per 1 april 2012 wordt het knelpunt opgelost en wordt
de eerder gemaakte afspraak nagekomen.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Monitor dit knelpunt na inwerkingtreding van het Bouwbesluit 2012. Mochten zich toch problemen voordoen in de praktijk, dan kan Gastvrij Nederland deze problemen agenderen.

SIRA Consulting

74

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 19. Eisen bij verstoken biomassa

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

IenM: Akshay Patki

Eisen bij verstoken biomassa
Het verstoken van biomassa valt onder de vergunningsplicht terwijl algemene regels ook goed werken.
Er wordt onderscheid gemaakt naar stookinstallaties van type A en type B. In stookinstallaties met een
nominaal vermogen tot en met 20 kW zijn alle vaste, vloeibare en gasvormige brandstoffen toegestaan,
zonder dat er voorschriften aan zijn verbonden. Let wel: als er binnen een type A of B inrichting sprake
is van het verbranden van afval in een stookinstallatie, dan is de inrichting vergunningsplichtig, dus type
C.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, p.34]

1.

3

Komen tot algemene regels over het verstoken van biomassa.

Lopend

Stand van Zaken
Het Besluit Emissie Eisen Middelgrote stookinstallaties (BEMS) stelt milieu eisen aan alle stookinstallaties
kleiner dan 50 megawatt. In dit besluit zijn echter geen eisen gesteld aan ketels kleiner dan 1 megawatt. Het ministerie van IenM heeft voorgenomen nieuwe emissie eisen te stellen aan ketels met een
vermogen kleiner dan 1 megawatt. Zowel de eisen uit het BEMS als deze nieuwe eisen voor kleine ketels
zullen worden opgenomen in de derde tranche van het Activiteitenbesluit. Het conceptbesluit is inmiddels gepubliceerd, zie: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2011-19962.pdf.
Door de eisen in het Activiteitenbesluit op te nemen wordt de regelgeving eenvoudiger. Het Activiteitenbesluit schept duidelijkheid en éénduidigheid. Voormalig versnipperde wet-en-regelgeving wordt op
één plaats vindbaar. Vergunningsplichtige bedrijven kunnen volstaan met een melding bij het plaatsen
of aanpassen van een kleine ketel. Het ministerie van IenM is daarnaast voornemens het stoken van
hout/biomassa, tot een maximum van 15MW, volledig onder algemene regels te brengen, zodat hiervoor
geen vergunning meer nodig is.

SIRA Consulting

75

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie eisen bij verstoken biomassa verloopt goed
Het knelpunt wordt met het conceptbesluit van de derde tranche van het Activiteitenbesluit van
11.11.2011 opgelost. Ook werkt het ministerie van IenM aan algemene regels. Zodra dit is gerealiseerd,
is aan de eerder gemaakte afspraak nagekomen, om te komen tot algemene regels over het verstoken
van biomassa.

Voor knelpunt 19. Eisen bij verstoken biomassa adviseren wij als volgt:
Monitor de voortgang van de implementatie van de derde tranche van het Activiteitenbesluit.
Gastvrij Nederland kan de voortgang van de implementatie van de derde tranche van het Activiteitenbesluit monitoren en zelf tijdig signaleren wanneer de ontwikkeling niet aan de verwachtingen voldoet.
Daarnaast adviseren wij dat Gastvrij Nederland afspraken maakt met het ministerie van IenM over het
voornemen om te komen tot algemene regels en op welke termijn het ministerie van IenM deze algemene regels wil realiseren.

SIRA Consulting

76

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 20. Internationale eisen bruine vloot

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

IenM: Bastiaan Maltha

Internationale eisen bruine vloot
Er is onduidelijkheid over de toepassing van uitzonderingen voor veiligheidseisen, die voor historische
schepen en niet mechanisch voortbewogen schepen onder meer in de richtlijn 98/18/EG zijn opgenomen.
De Europese Commissie is een procedure gestart tegen Denemarken om ervoor te zorgen dat er een
einde komt aan het aanhoudende conflict tussen Nederland en Denemarken rond de traditionele zeezeilschepen. Denemarken legt al jaren Nederlandse historische zeilschepen aan de ketting, omdat ze
niet zouden voldoen aan de internationale dan wel de Deense veiligheidseisen. De Nederlandse schepen
beschikken onder meer over certificaten op grond van Nederlandse regelgeving, verleend door de Nederlandse Inspectie Verkeer & Waterstaat (IVW)14, maar dit accepteert Denemarken niet.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ zijn de lopende afspraken per 14 juli 2010 vastgelegd. In het
onderstaande tekstkader zijn deze samengevat.
Tekstkader 1. Afspraken uit project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli 2010). Eindrapportage
project recreatie en regeldruk, pp.34-35]

1.

3

Duidelijkheid krijgen over toepassing van uitzonderingen voor historische schepen en
niet mechanisch voortbewogen schepen.

Lopend

Stand van Zaken
Er wordt nog aan bovenstaande afspraak gewerkt.
De Europese Commissie is een infractieprocedure (juridische procedure tegen een lidstaat wegens het
handelen in strijd met EU regelgeving)) tegen Denemarken begonnen, waarbij zij allereerst Denemarken
een ingebrekestelling heeft gestuurd. Denemarken heeft hierop een antwoord gestuurd. De inhoud hiervan is niet bekend, maar via de Vereniging voor beroepschartervaart (BBZ) is vernomen dat Denemarken
haar positie niet wil veranderen. Na bestudering van het Deense antwoord heeft de Europese Commissie
inmiddels een “met redenen omkleed advies” aan Denemarken gestuurd. Denemarken heeft tot eind
april 2012 de tijd om hier gehoor aan te geven. Indien Denemarken hier geen of onvoldoende gehoor aan
geeft, dan kan de Europese Commissie deze zaak naar het Europese Hof van Justitie doorsturen. Zolang
dit loopt, is de verwachting dat Denemarken geen aanhoudingen van Nederlandse zeilschepen zal doen

14

SIRA Consulting

De IVW is per 1 januari 2012 opgegaan in de Inspectie Leefomgeving en Transport.

77

wegens onduidelijkheid over de certificering. Hier zijn echter geen harde afspraken over en geen garanties vanuit Denemarken. Pas na een uitspraak van het Europese hof is er definitief duidelijkheid over de
toepasselijkheid van de huidige regels op de Nederlandse zeilchartervloot.
De BBZ heeft aangegeven dat in 2011 in Denemarken wel Nederlandse schepen zijn geïnspecteerd, maar
dat geen enkel schip aan de ketting is gelegd. Wel zijn er in Duitsland problemen ontstaan in 2011. Zowel vanuit de Nederlandse overheid als vanuit de BBZ is hierover contact opgenomen met de Duitse
Maritieme autoriteiten. Ook hebben eind maart en begin april 2012 gesprekken plaatsgevonden tussen
de Nederlandse en Duitse minister over deze kwestie. De Nederlandse wens is om voor het zomervaarseizoen 2012 goede afspraken met de Duitse autoriteiten te maken om verdere problemen te voorkomen. In genoemde gesprekken heeft Duitsland een constructieve houding ingenomen en aangegeven dat
er in Duitsland gewerkt wordt aan procedures en afspraken om escalatie te vermijden. Vanuit Duitsland
is aangegeven dat hier nog een brief over zal worden gestuurd.
Parallel speelt er een traject in Brussel: de bestaande richtlijn passagiersschepen (2009/45) wordt aangepast, waarbij er ook bepalingen voor de zeilchartervaart worden opgenomen. Schepen kunnen gecertificeerd worden onder deze richtlijn, waardoor zij in alle EU-landen terecht kunnen. De Nederlandse
overheid zet zich vol in voor dit traject, daarbij gesteund door de BBZ. De Europese Commissie heeft
aangegeven na de zomer haar voorstellen te presenteren, die vervolgens in het gebruikelijke goedkeuringstraject langs Europees Parlement en Europese Raad moeten. Ook in dit traject zal Nederland zich
blijven inzetten om een passende oplossing voor de Nederlandse zeilschepen te bereiken. De exacte
inhoud van de Commissievoorstellen is nog niet bekend. De lidstaten hebben in diverse werkgroep sessies input gegeven. Op dit moment loopt er een zogeheten “Stakeholder consultation” waarbij overige
belanghebbenden, zoals de BBZ, de mogelijkheid hebben om hun wensen rechtstreeks aan de Europese
Commissie kenbaar te maken.
De Nederlandse overheid zet zich op meerdere fronten, in overleg met de BBZ, in om een oplossing voor
dit probleem te bewerkstelligen. Naar verwachting zal dit in 2012 nog volop spelen, waarna mogelijk in
2013 een definitieve Europese regeling van kracht wordt.

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: implementatie internationale eisen bruine vloot verloopt goed
Op basis van het raamwerk voor de analyse van het beoordelen van de voortgang van het oplossen van
dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de conclusie dat het knelpunt is opgepakt door de
Europese Commissie door een voorstel te ontwikkelen, in samenwerking met de lidstaten, voor een aangepaste richtlijn. Het voorstel moet ertoe leiden tot er een richtlijn komt die niet verschillend te interpreteren is, zodat er binnen Europa sprake is van een ‘level playing field’.
Op dit moment is Nederland bezig om in onderling overleg met lidstaten goede afspraken te maken om
problemen te voorkomen.

Voor knelpunt 20. Internationale eisen bruine vloot adviseren wij als volgt:
Monitor de ontwikkeling van de aangepaste Richtlijn.
De Nederlandse overheid en Gastvrij Nederland is intensief betrokken bij deze ontwikkeling en kunnen
daarmee zelf tijdig signaleren wanneer de ontwikkeling niet aan de verwachtingen voldoet.

SIRA Consulting

78

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 21. Logboek voor speeltoestellen

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

VWS: Inge Stoelhorst, NVWA: Peter Dekker

Logboek voor speeltoestellen
Het bijhouden van het logboek wordt door de wetgever gezien als een kwaliteitsborging van het beheer
van het speeltoestel. De Wet Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) geeft geen duidelijke
richtlijnen over de frequentie van de door de beheerders uit te voeren controles en beheersverplichtingen (de frequentie van inspecties is afhankelijk van gebruiksintensiteit, vervuilingsgraad, etc.). In de
praktijk blijkt dat de onduidelijkheid van wat ‘onderhoud en controle’ inhoudt die in het logboek dient
te worden genoteerd. Uiteenlopende interpretaties door inspecteurs van de NVWA worden geconstateerd die variëren van alleen controleren wanneer er aanleiding is tot een verplicht dagelijks rondje
langs de speeltoestellen.
Gastvrij Nederland vindt dat het logboek niet bijdraagt aan de veiligheid en wordt louter ervaren als
administratieve last: per speeltoestel een uitgebreide logboekverplichting. Een wettelijke zorgplicht,
aansprakelijkheid, certificatie, jaarlijkse keuring, risicoanalyse verzekeraar, imago bedrijf én verantwoordelijkheidsgevoel ondernemer bieden volgens Gastvrij Nederland voldoende waarborgen om het
logboek te kunnen schrappen.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
In het project ‘Recreatie en regeldruk’ konden overheid en Gastvrij Nederland niet tot een oplossing
komen. In het onderstaande tekstkader zijn de belangrijkste ontwikkelingen die destijds speelden deze
samengevat.
Tekstkader 1. Ontwikkelingen gesignaleerd tijdens het project ‘Recreatie en regeldruk’ [Bron: De Haan, F. en Versteijlen, G. (14 juli
2010). Eindrapportage project recreatie en regeldruk, pp.35-36]

1.

De VWA is bezig om met de branche een pilot op te zetten om te komen tot hoe ‘goed
beheer’ eruit ziet. Het logboek en hoe daarmee moet worden omgegaan wordt ook in
de pilot meegenomen.

Afgerond

2.

Het Warenwetbesluit Attractie Speeltoestellen (WAS) wordt geëvalueerd door de
Stichting Consument en Veiligheid. Hierin wordt de toepassing van het logboek ook
meegenomen.

Afgerond

Uit het onderzoek uitgevoerd door de Stichting Consument en Veiligheid (SCV) naar het kennisniveau en
de attitude bij beheerders van speeltoestellen is naar voren gekomen dat er vooral behoefte is aan korte, bondige en praktische informatie. Hier is concreet een website voor opgericht,
www.allesoverspelen.nl en een folder, waar uitgebreide uitleg staat over wetgeving, normen en beheer
van speeltoestellen. Deze folder gaat dus breder dan alleen een uitleg van het logboek, maar is vooral
bedoeld om aan te geven hoe goed beheer van speeltoestellen kan worden ingevuld. De folder is breed

SIRA Consulting

79

verspreid onder de doelgroep door de Stichting Consument en Veiligheid en wordt ook door de NVWA
verstrekt bij inspecties voor uitleg hoe met het logboek om moet worden gegaan.
Het Warenwetbesluit Attractie Speeltoestellen (WAS) is geëvalueerd en de resultaten zullen dit voorjaar
aan de Kamer worden gestuurd. Koninklijke Horeca Nederland en Recron zijn onder andere bevraagd
voor het onderzoek naar de evaluatie van het WAS en hier is niet uitdrukkelijk naar voren gekomen dat
het bijhouden van het logboek een knelpunt is.

3

Stand van Zaken
Actal heeft onderzoek gedaan naar de logboekverplichting en komt tot de conclusie dat de verplichting
kan worden geschrapt, zonder dat dit afdoet aan het beleidsdoel veiligheid van speeltoestellen. Actal
heeft op 22 december 2012 een brief gestuurd (met kenmerk JtH/TvdH/2011/129) naar minister Schippers van het ministerie van VWS, waarin de aanbeveling tot afschaffen wordt gedaan.
In de brief geeft Actal aan dat logboeken niet aantoonbaar bijdragen aan de veiligheid van speeltoestellen. De gestelde kwaliteitseisen aan de vervaardiging, keuring, verkeer en gebruik van niet mechanische
speeltoestellen en het door de NVWA uitgevoerde toezicht daarop, maken het bijhouden van een logboek een weinig effectief instrument om de veiligheid van het speeltoestel te borgen. Logboeken zouden kunnen bijdragen aan het vergroten van de bewustwording van veiligheid bij ondernemers. Actal
concludeert dat voor dit beleidsdoel minder belastende alternatieven beschikbaar zijn, zoals voorlichting en communicatie over veiligheidsrisico’s bij speeltoestellen. VNO-NCW en MKB-Nederland ondersteunen het advies van Actal. 15
Het is belangrijk om goed beheer van toestellen door de beheerder te stimuleren. Sinds de inwerkingtreding van de WAS is het aantal ongevallen afgenomen en heeft een verhoging geboden aan de veiligheid van speeltoestellen.
De stand van zaken is dat het ministerie van VWS nog officieel inhoudelijk gaat reageren op de brief van
Actal. Het ministerie zal in een brief naar aanleiding van enkele evaluatie in dit speel-veld aangeven dat
het logboek niet langer letterlijk verplicht gaat worden, maar dat de ondernemer zelf verantwoordelijk
is voor de wijze waarop hij het goede beheer van toestellen waarborgt. De ondernemer kan dan zelf
kiezen of hij gebruikmaakt van het logboek of dat hij op een andere wijze aantoonbaar het toestel goed
beheert en aantoont dat het toestel veilig is.

15

SIRA Consulting

Dit blijkt uit een brief van MKB-Nederland van 17 februari 2012, met kenmerk ‘12/10.265/RvdB/JdB’.

80

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: Actie nodig voor een alternatief
Op basis van het raamwerk voor de analyse van het beoordelen van de voortgang van het oplossen van
dit knelpunt voor Gastvrij Nederland komen wij tot de conclusie dat het knelpunt opnieuw onder de
aandacht is gebracht door Actal.
De conclusie van Actal komt overeen met de oplossing van Gastvrij Nederland om de logboekverplichting voor speeltoestellen af te schaffen. NVWA is van mening dat wel het papieren logboek kan
worden afgeschaft maar niet de onderliggende beheersverplichting.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
Wij adviseren dat alle relevante partijen in een werksessie overleg met elkaar voeren over de mogelijke
oplossing. Hier kan worden besproken op welke wijze de ondernemer invulling geeft aan haar verantwoordelijkheid om de veiligheid van de speeltoestellen te bewaken en beheren, zonder dat hiervoor een
logboek verplichting nodig is, maar waarbij het logboek wel één van de hulpmiddelen is die de ondernemer helpt bij goed beheer van speeltoestellen.

SIRA Consulting

81

Project

Voortgang oplossen knelpunten Gastvrij Nederland

Betreft

Overig knelpunt 22. Regelluwe zone

Status

Eindversie 1.0
Inhoudelijk afgestemd met:

1

Gastvrij Nederland

Koninklijke Horeca Nederland: Arjen van den Dool, Recron: Jaap Schuler,
Hiswa: Geert Dijks, VNO-NCW: Sigrid Verweij, MKB-Nederland: Ramona
van den Bosch

Dossierhouders overheid

EL&I: Jos Holtus

Overige

Gelet op de decentrale raakvlakken van dit knelpunt is dit factsheet voorgelegd aan de VNG

Regelluwe zone
In het algemeen overleg Toerisme van 26 oktober 2011 heeft kamerlid Koppejan aan staatssecretaris
Bleker van het ministerie van EL&I gevraagd om de mogelijkheid voor een regelluwe zone te onderzoeken. De staatssecretaris heeft hier positief op gereageerd, maar daar wel bij aangegeven dat er
veelal sprake is van decentrale regelgeving. Er is geen termijn vastgesteld wanneer dit onderzoek zou
worden uitgevoerd.
De staatssecretaris heeft toegezegd de VNG een brief te sturen over de stand van zaken op het gebied
van recreatieondernemers op lokaal niveau. Regelluwe zones zullen onderdeel uitmaken van de genoemde brief.
Bijkomend probleem is dat er diverse definities zijn van een regelluwe zone, zonder een duidelijk onderscheid van de werking zoals met de verschillende definities wordt bedoeld.

2

Afspraken Gastvrij Nederland
Dit knelpunt is niet behandeld in het project ‘Recreatie en regeldruk’ en er zijn dan ook geen concrete
afspraken gemaakt met betrekking tot regelluwe zones.

3

Stand van Zaken
Ondernemers kunnen bij uitbreiding van hun bedrijfsactiviteiten te maken hebben met lange procedures
om de uitbreiding te realiseren. Veel van deze regelgeving betreft decentrale regelgeving op het niveau
van provincies en gemeenten, zoals de Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) en bestemmingsplannen.
Gastvrij Nederland lijkt voorstander van procedurevrije zones, waar experimenteer ruimte is zonder dat
allerlei vergunningen aangevraagd dienen te worden. Ondernemers in deze procedurevrije zones dienen
zich, in het kader van de vertrouwensbenadering, uiteraard wel aan de geldende wet- en regelgeving te
houden.
Gastvrij Nederland lijkt voorstander van twee varianten:
1.

SIRA Consulting

De eerste variant betreft een procedurevrije zone, waar experimenteer ruimte is voor een ondernemer in de gastvrijheidseconomie zonder dat allerlei vergunningen aangevraagd dienen te worden.
Een ondernemer in deze procedurevrije zones dient zich, uiteraard wel aan de geldende wet- en
regelgeving te houden.

82

Dit betreft een zone om het bedrijf heen waar de ondernemer aan de gang mag met activiteiten.
Toestemming wordt verleend op niveau van de individuele ondernemer.

Activiteitenzone

Activiteitenzone

Ondernemer 1

Grondgebied
ondernemer

Ondernemer 2

Ondernemer
Ondernemer 3

Variant 1
2.

Variant 2

De tweede variant gaat om een toepassingsgebied, waar voor een geografische zone is aangegeven
welke activiteiten daar binnen mogen plaatsvinden. Toestemming wordt verleend op niveau van de
hele zone en geldt voor alle in deze zone aanwezige ondernemers.
Het ministerie van EL&I geeft aan dat in de vertrouwensbenadering wordt gedacht aan een ‘gebiedsregisseur’ om onderlinge geschillen te beslechten. Dit is nodig, omdat ondernemers er onderling anders niet uit komen en de ruimte die de ene ondernemer neemt ten koste gaat van de andere
ondernemer(s) is dat gebied.

Het ministerie van EL&I benadrukt dat een regelluwe zone iets anders is dan een procedurevrije zone.
Volgens het ministerie betekent regelluw dat sommige regels buiten werking worden gesteld of sterk
worden afgezwakt. Dit vergt veel vertrouwen tussen overheid en ondernemers. Het ministerie van EL&I
werkt aan een vertrouwensaanpak en heeft daarvoor een commissie ingesteld die in mei/juni 2012 met
een advies komt over de vormgeving van deze aanpak.

De regelluwe zone kan volgens de gastvrijheidsondernemers in eerste instantie bij wijze van proef aan
krimpgebieden worden gekoppeld. In deze gebieden is ruimte om te ondernemen en tegelijkertijd de
behoefte om meer mensen aan te trekken (zowel toeristen als werkgelegenheid). Het ministerie van
EL&I geeft aan dat het bij een vertrouwensaanpak, zoals bij regelluwe zones, gaat om ondernemers die
hebben bewezen verantwoord om te gaan met wettelijke kaders. Dat betekent dat naar verwachting
hooguit een deel van de ondernemers in krimpgebieden voor deze aanpak in aanmerking zou komen.
VNG benadrukt dat het van belang is om te onderzoeken wat juridisch mogelijk is.

SIRA Consulting

83

4

Analyse voortgang oplossingsrichting
Voortgang: actie nodig voor de implementatie van regelluwe zone
Het knelpunt is onder de aandacht gebracht bij de staatsecretaris. Of het knelpunt daadwerkelijk wordt
opgelost, hangt af van de uitkomsten van het onderzoek naar de mogelijkheden voor een regelluwe
zone. Verschillende gemeenten zoals Hoonhorst (gemeente Dalfsen) en Amersfoort en regio de Achterhoek hebben in de media aangegeven open te staan voor een pilot.
Dit is een eerste uitwerking van de zienswijze van Gastvrij Nederland en de overheid ten aanzien van
een regelluwe zone. De Commissie Vertrouwensbenadering komt in mei/juni 2012 met een advies over
een vertrouwensaanpak. De bevindingen kunnen richtinggevend zijn voor de uitwerking van een regelluwe zone.

Voor dit knelpunt adviseren wij als volgt:
1.

2.

SIRA Consulting

De betrokken stakeholders (Gastvrij Nederland, VNG, IPO, I&M, V&J en EL&I) kunnen na beschikbaar
komen van het advies van de Commissie Vertrouwensbenadering samenkomen en in overleg gaan
over de verschillende opvattingen en uitwerkingen. Door de dialoog aan te gaan, kunnen onduidelijkheden worden weggenomen en kan de interpretatie van regelluwe zones in lijn met elkaar worden gebracht zodat men over hetzelfde spreekt.
Op basis daarvan kan de haalbaarheid van een ‘regelluwe zone’ worden bepaald en kan bijvoorbeeld de verdere uitwerking in een pilot plaatsvinden.

84