Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

376
Vragen van het lid Siderius (SP) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de sluiting van een school voor speciaal
onderwijs «de Ambelt» door de invoering van het passend onderwijs
(ingezonden 10 september 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 23 oktober 2015).
Vraag 1
Acht u het wenselijk dat een school voor speciaal onderwijs «de Ambelt» met
2.100 leerlingen en 606 medewerkers gaat sluiten vanwege de invoering van
passend onderwijs?1 2
Antwoord 1
Uitgangspunt is dat er voor elk kind een passende onderwijsplek is, ongeacht
of die plek in het regulier of in het speciaal onderwijs is. Het doel is dan ook
niet om een specifieke voorziening in stand te houden, maar om ervoor te
zorgen dat expertise beschikbaar is.
De Ambelt heeft de afgelopen jaren een explosieve groei gekend. In
vergelijking met andere regio’s in Nederland zijn in deze regio relatief veel
meer kinderen naar het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so) verwezen.
Omdat als gevolg van passend onderwijs de middelen voor extra ondersteuning gelijk over het land worden verdeeld (verevening), ontvangt deze regio
op termijn minder middelen. Om kwalitatief goed onderwijs te kunnen blijven
garanderen, kiest De Ambelt ervoor om haar scholen over te dragen aan
andere schoolbesturen in de regio. Dit betekent niet dat de specialistische
ondersteuning van het speciaal onderwijs verdwijnt, maar dat de ondersteuning in deze regio anders wordt georganiseerd. Ik vind het goed dat in de
regio door De Ambelt, de samenwerkingsverbanden en de daaraan verbonden schoolbesturen wordt gekeken hoe alle kinderen een passende plek
geboden kan worden.

1
2

ah-tk-20152016-376
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Stentor, «School heft zichzelf op», 9 september 2015
http://www.ambelt.nl/files/website/File/CMS/1338

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 2
Is de sluiting van «de Ambelt» in uw ogen een direct gevolg van het passend
onderwijs? Zo nee, wat ligt er wel ten grondslag aan de sluiting van deze
school? Kunt u uw antwoord toelichten?3 4
Antwoord 2
Met passend onderwijs is een beweging op gang gekomen waarbij lokaal
gekeken wordt wat er voor de leerlingen in de regio nodig is, hoe er tot meer
maatwerk kan worden gekomen en tot efficiënter gebruik van voorzieningen.
De sterkere samenwerking binnen een regio is hiervan een voorbeeld. Ook
speelt de verevening in het kader van passend onderwijs een rol. Op basis
van het onderzoek van de Evaluatiecommissie Passend Onderwijs (ECPO),
waaruit geen verschil in ondersteuningsbehoeften in de diverse delen van het
land bleek te bestaan, is besloten om de middelen voor extra ondersteuning
gelijk over het land te verdelen.5 Dit leidt ertoe dat er in de regio van De
Ambelt in de toekomst minder ruimte is om leerlingen naar het (v)so te
verwijzen.
Vraag 3
Hoe verhoudt dit bericht zich met uw opmerking dat er geen «busladingen
kinderen vanuit het speciaal onderwijs richting de normale basisscholen
zouden gaan»?6 Bent u tevreden nu er 2.100 leerlingen met gedragsproblemen en lichamelijke of verstandelijke beperkingen uit hun gestructureerde en
vertrouwde onderwijsomgeving worden gerukt en in overvolle klassen in het
reguliere onderwijs worden gestopt?7
Antwoord 3
Ik neem afstand van wat in de vraag wordt geïnsinueerd. Het aantal
leerlingen in het (v)so zal in deze regio onder andere door demografische
ontwikkelingen en door de verevening mogelijk dalen, maar de leerlingen
zullen onder verantwoordelijkheid van een ander bestuur onderwijs blijven
ontvangen met specialistische ondersteuning. Zie verder het antwoord op
vraag 5.
Vraag 4
Acht u het wenselijk dat lokale voorzieningen voor speciaal onderwijs
verdwijnen en (deels) ondergebracht worden bij het reguliere onderwijs?
Kunt u toelichten welke risico’s er zijn met betrekking tot de kwaliteit en
kwantiteit van de specifieke begeleiding en ondersteuning?
Antwoord 4
Met de invoering van passend onderwijs hebben samenwerkingsverbanden
de ruimte gekregen om zelf te bepalen hoe de ondersteuningsstructuur er in
de regio uitziet. Dit acht ik wenselijk. Het betekent dat meer leerlingen dan
voorheen een passende plek krijgen in het regulier onderwijs. Voorwaarde
daarbij is dat samenwerkingsverbanden zorgen voor een dekkend aanbod in
de regio. Hiertoe behoort ook het borgen van specifieke ondersteuning en
expertise binnen het reguliere onderwijs. De samenwerkingsverbanden
ontvangen daar middelen voor. De scholen zijn er samen voor verantwoordelijk dat elk kind een passend aanbod krijgt. De Ambelt maakt daarover
afspraken met de reguliere scholen. De Inspectie van het Onderwijs houdt
daar toezicht op.
Vraag 5
Betekent het onderbrengen van lokale voorzieningen voor speciaal onderwijs
in het reguliere onderwijs dat leerlingen met gedragsproblemen en lichamelijke of verstandelijke beperkingen in klassen van soms wel meer dan 30

3

Stentor, «School heft zichzelf op», 9 september 2015
http://www.ambelt.nl/files/website/File/CMS/1338
5
Evaluatie- en adviescommissie passend onderwijs (17 juni 2010). Advies: verevening als
verdeelmodel bij de bekostiging van speciale onderwijszorg. ECPO/010/53. Den Haag: E.D.C.M.
Lambrechts.
6
Zie het vragenuur van 1 september 2015
7
Stentor, «Speciale scholen lopen leeg», 9 september 2015
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

leerlingen terecht gaan komen? Zo ja, acht u dit wenselijk? Zo nee, welke
maatregelen gaat u nemen om dit te voorkomen?
Antwoord 5
Nee, dat betekent het niet. Er wordt onderzocht waar de leerlingen van De
Ambelt het best op hun plek zijn. Dat kan in het (v)so zijn of in het regulier
onderwijs. Als voor het regulier onderwijs wordt gekozen, zal de extra
ondersteuning die wordt ingezet recht moeten doen aan de problematiek van
de leerlingen. Dit geldt ook voor de omvang van de groep.
Vraag 6
Speelt het verdwijnen van de ambulante begeleiding naar de samenwerkingsverbanden volgens u een rol in het niet meer levensvatbaar zijn van het
speciaal onderwijs? Acht u dit een wenselijke ontwikkeling?
Antwoord 6
Nee, het verschuiven van de middelen voor ambulante begeleiding naar de
samenwerkingsverbanden leidt naar mijn mening niet tot het niet meer
levensvatbaar zijn van (v)so scholen. Ambulante begeleiding van leerlingen
met een rugzak in het reguliere onderwijs was een aparte taak waar, op een
enkele uitzondering na, apart personeel voor was aangesteld. Om te zorgen
dat de expertise van de ambulante begeleiders behouden blijft, is in het
tripartiete akkoord tussen sectororganisaties, vakorganisaties en OCW
afgesproken dat met het overgaan van de middelen in de regio afspraken
gemaakt moeten worden over de betrokken medewerkers.
Vraag 7
Kunt u garanderen dat alle 606 medewerkers van «de Ambelt» een (vergelijkbare) baan in het regulier onderwijs kunnen krijgen, oftewel verwacht u dat
deze sluiting negatieve gevolgen gaat hebben voor de begeleiding van de
leerlingen doordat er mankracht en expertise verloren gaat? Kunt u dit
toelichten?
Antwoord 7
De Ambelt voert dit najaar gesprekken met de medezeggenschap en met de
vakbonden. Inzet is om het personeel in te zetten op de school waar de
leerlingen naartoe gaan. Waar nodig zal het daartoe worden bijgeschoold.
Vraag 8
Verwacht u dat er binnen afzienbare tijd meer grote scholengemeenschappen
voor speciaal onderwijs zullen sluiten? Zo ja, welke scholen voor speciaal
onderwijs gaat het om? Acht u dit een wenselijke ontwikkeling?
Antwoord 8
Ik heb geen overzicht van scholen die mogelijkerwijs gaan sluiten. Wel kan ik
melden dat er ook op andere plekken in het land sprake is van herschikking
van (v)so-scholen en -vestigingen of verkenningen daartoe. Er wordt bekeken
of er intensiever kan worden samengewerkt met andere (v)so-scholen of met
het regulier onderwijs. Met deze herschikking willen de besturen van
(v)so-scholen tot een betere spreiding van voorzieningen en een kwalitatief
beter en breder aanbod komen. Samen met de onderwijsorganisaties volg ik
deze ontwikkelingen. Waar nodig kan het (v)so daarbij ook ondersteuning
inroepen. Daartoe is de projectleider (v)so in transitie aangesteld, onder
verantwoordelijkheid van het Landelijk Expertisecentrum Speciaal Onderwijs
(Lecso), PO-Raad, VO-raad en het Ministerie van OCW.
Vraag 9
Erkent u dat voor specifieke leerlingen het speciaal onderwijs het beste en
effectiefste onderwijs is dat men kan krijgen? Zo ja, hoe gaat u dit uitsterfscenario van het speciaal onderwijs een halt toe roepen?
Antwoord 9
Passend onderwijs gaat er vanuit dat leerlingen waar mogelijk naar een
reguliere school gaan, al dan niet met ondersteuning, maar als het nodig is
naar het (v)so. Daar blijven ook middelen voor beschikbaar. Zoals gezegd
houd ik samen met de onderwijsorganisaties en de projectleider (v)so in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

transitie een vinger aan de pols om ervoor te zorgen dat er voldoende
kwalitatief goed (v)so behouden blijft.
Vraag 10
Hoe staat u tegenover de opmerking dat slechts 3,4% van de leerlingen
speciaal onderwijs of begeleiding mogen krijgen en dat de huidige 5,5% te
veel is? Acht u deze financiële prikkel wenselijk? Deelt u de mening dat het
beter is om onderwijsinhoudelijk te beoordelen of een leerling naar het
speciaal onderwijs kan in plaats van financieel? Hoe gaat u perverse prikkels
door de bezuinigingen in specifieke samenwerkingsverbanden voorkomen?
Antwoord 10
Samenwerkingsverbanden zijn zelf verantwoordelijk voor de inzet van
ondersteuningsmiddelen en bepalen in de regio welke leerling het best naar
het (v)so kan en welke leerling met extra ondersteuning regulier onderwijs
kan volgen. Dit is een onderwijsinhoudelijk besluit. Er geldt geen maximum
van 3,4 procent. Wel is het beschikbare budget voor extra ondersteuning op
basis van het advies van de ECPO gelijk over het land verdeeld, naar
verhouding van het aantal leerlingen.
Vraag 11
Welke risico’s signaleert u wanneer meerdere scholen voor speciaal onderwijs
hun deuren moeten sluiten? Is er in uw ogen een bovengrens of een
ondergrens aan het aantal onderwijsplekken voor leerlingen in het speciaal
onderwijs? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 11
Elk kind verdient een passende plek in het onderwijs. Voor sommige
leerlingen zal dit op het (v)so zijn. Dit moet individueel worden bekeken. Ik
kan daar op landelijke niveau geen uitspraak over doen. Ook omdat dit sterk
afhankelijk is van de regionale afspraken over de ondersteuning die de
verschillende scholen (regulier en speciaal) bieden. De scholen moeten
samen zorgen voor een sluitend aanbod voor alle leerlingen.
Vraag 12
Wat is uw mening over het gevolg dat leerlingen die een meer specialistischere vorm van zorg in het onderwijs nodig hebben dadelijk een grotere
afstand, naar Apeldoorn of Zwolle, moeten reizen? Acht u dat wenselijk?
Antwoord 12
De Ambelt hanteert als uitgangspunt bij de veranderingen dat er zo veel
mogelijk thuisnabij onderwijs moet worden geboden. Ook geeft het bestuur
aan dat de leerlingen doorgaans op de locatie blijven waar zij nu zitten.
Vraag 13
Wat heeft u tot op heden gedaan met de aanbevelingen uit «het speciaal
onderwijs aan het woord»?8
Antwoord 13
Een schriftelijke reactie op de aanbevelingen uit het rapport «Het speciaal
onderwijs aan het woord» is op 25 september jl. naar de Kamer gestuurd.
Vraag 14
Wat is het moment dat u gaat constateren dat het experiment met het
zogenaamde passend onderwijs is mislukt? Wanneer ziet u in dat de
invoering van het passend onderwijs voor veel leerlingen catastrofaal blijkt te
zijn?
Antwoord 14
Passend onderwijs is een jaar geleden gestart als nieuwe werkwijze om tot
meer maatwerk voor leerlingen te komen. Ik zie dat scholen en samenwerkingsverbanden zich inzetten om het te doen slagen. Op veel plaatsen in het
land zie ik mooie initiatieven om tot betere samenwerking te komen, meer
8

https://www.sp.nl/nieuws/2015/06/onderzoek-sp-speciaal-onderwijs-staat-met-rug-tegen-muur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

handelingsgericht te werken en ouders beter te betrekken. Tegelijkertijd
moeten we vaststellen dat er nog slagen te maken zijn. Ik blijf het onderwijsveld daarom ondersteunen bij de doorontwikkeling van passend onderwijs.
Vraag 15
Bent u bereid om per direct te stoppen met het experiment passend
onderwijs nu blijkt dat leerlingen, docenten en de onderwijskwaliteit forse
schade oplopen?
Antwoord 15
Nee. Zie het antwoord op vraag 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5