Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 920

Wijziging van een aantal onderwijswetten in
verband met onder andere de uitbreiding van
het bestuurlijk handhavingsinstrumentarium
(Wet uitbreiding bestuurlijk instrumentarium
onderwijs)

Nr. 29

GEWIJZIGD AMENDEMENT VAN DE LEDEN VAN MEENEN EN
PAUL TER VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER NR. 18
Ontvangen 29 juni 2022
De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:
I
Aan de beweegreden wordt toegevoegd «, alsmede om een verplichting
met betrekking tot het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef in het
funderend onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs in te voeren».
II
In artikel I wordt na de aanhef een onderdeel ingevoegd, luidende:
aA
In artikel 8 wordt na lid 3a een lid ingevoegd, luidende:
3b. Het bevoegd gezag draagt tevens zorg voor de bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef. De bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten minste in dat de
bevoegde gezagen, met inbegrip van degenen die hen formeel of
informeel vertegenwoordigen, zich buiten de context van de school
onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen.
III
Aan artikel I wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
E
Na artikel 155 wordt een artikel ingevoegd, luidende:

kst-35920-29
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

1

Artikel 155a. Commissie van advies uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef
1. Er is een commissie van advies die tot taak heeft om Onze Minister
op diens verzoek advies te geven indien Onze Minister dit wenselijk acht
omdat hij, vanwege het door het bevoegd gezag niet nakomen van de
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen als bedoeld in artikel 8, lid 3b, overweegt een besluit te nemen als
bedoeld in artikel 155 dan wel op grond van artikel 4:49 van de Algemene
wet bestuursrecht.
2. De commissie bestaat uit drie leden die voldoen aan de vereisten
voor benoembaarheid tot rechterlijk ambtenaar, bedoeld in artikel 5 van
de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. De leden worden benoemd
en ontslagen door Onze Minister.
3. Over de samenstelling, werkwijze en bezoldiging van de commissie
worden regels gesteld bij ministeriële regeling.
IV
In artikel II wordt na de aanhef een onderdeel ingevoegd, luidende:
aA
In artikel 11 wordt na lid 4a een lid ingevoegd, luidende:
4b. Het bevoegd gezag draagt tevens zorg voor de bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef. De bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten minste in dat de
bevoegde gezagen, met inbegrip van degenen die hen formeel of
informeel vertegenwoordigen, zich buiten de context van de school
onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen.
V
Aan artikel II wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
D
Na artikel 133 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 133a. Commissie van advies uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef
1. Er is een commissie van advies die tot taak heeft om Onze Minister
op diens verzoek advies te geven indien Onze Minister dit wenselijk acht
omdat hij, vanwege het door het bevoegd gezag niet nakomen van de
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen als bedoeld in artikel 11, lid 4b, overweegt een besluit te nemen als
bedoeld in artikel 133, dan wel op grond van artikel 4:49 van de Algemene
wet bestuursrecht.
2. De commissie bestaat uit drie leden die voldoen aan de vereisten
voor benoembaarheid tot rechterlijk ambtenaar, bedoeld in artikel 5 van
de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. De leden worden benoemd
en ontslagen door Onze Minister.
3. Over de samenstelling, werkwijze en bezoldiging van de commissie
worden regels gesteld bij ministeriële regeling.
VI
In artikel III wordt na de aanhef een onderdeel ingevoegd, luidende:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

2

aA
Aan artikel 2.2 wordt een lid toegevoegd, luidende:
3. Het bevoegd gezag draagt tevens zorg voor de bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef. De bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten minste in dat de
bevoegde gezagen, met inbegrip van degenen die hen formeel of
informeel vertegenwoordigen, zich buiten de context van de school
onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen.
VII
Aan artikel III wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
E
Na artikel 10.1 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 10.2. Commissie van advies uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef
1. Er is een commissie van advies die tot taak heeft om Onze Minister
op diens verzoek advies te geven indien Onze Minister dit wenselijk acht
omdat hij, vanwege het door het bevoegd gezag niet nakomen van de
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen als bedoeld in artikel 2.2, derde lid, overweegt een besluit te nemen
als bedoeld in artikel 10.1, dan wel op grond van artikel 4:49 van de
Algemene wet bestuursrecht.
2. De commissie bestaat uit drie leden die voldoen aan de vereisten
voor benoembaarheid tot rechterlijk ambtenaar, bedoeld in artikel 5 van
de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. De leden worden benoemd
en ontslagen door Onze Minister.
3. Over de samenstelling, werkwijze en bezoldiging van de commissie
worden regels gesteld bij ministeriële regeling.
VIII
In artikel IV worden na de aanhef twee onderdelen ingevoegd, luidende:
aA
Na artikel 1.3.9 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 1.3.10. Maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef
De instellingen schenken aandacht aan de bevordering van het
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef van hun studenten. De
bevordering van maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten
minste in dat de instellingen, met inbegrip van degenen die hen formeel
en informeel vertegenwoordigen, zich buiten de context van de instelling
onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen.
bA
Onder vernummering van onderdeel a1 tot a2 wordt in het eerste lid
van artikel 1.4.1 een onderdeel ingevoegd, luidende:
a1. de bevordering van het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef, bedoeld in artikel 1.3.10,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

3

IX
Aan artikel IV, onderdeel A, worden twee onderdelen toegevoegd,
luidende:
3. In onderdeel c wordt de punt vervangen door «, of».
4. Na onderdeel c wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
d. niet wordt voldaan aan de verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen, bedoeld in artikel 1.3.10, voor zover
de uiting niet is gedaan in het kader van een beroepsopleiding.
X
Aan artikel IV, onderdeel B, wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
2. Onder vernummering van het derde lid tot vierde lid, wordt een lid
ingevoegd, luidende:
3. Voordat Onze Minister een beschikking neemt op grond van artikel
6.1.4, eerste lid, onderdeel d, geeft hij aan het bevoegd gezag een
waarschuwing onder bepaling van een termijn waarbinnen aan die
waarschuwing gevolg moet zijn gegeven. De termijn waarbinnen aan de
waarschuwing gevolg moet zijn gegeven bedraagt ten minste drie
maanden.
XI
Artikel IV, onderdeel C, wordt als volgt gewijzigd:
1. Voor de tekst wordt de aanduiding «1.» geplaatst en in de tekst wordt
«artikel 6.2.2,» vervangen door «het».
2. Voor onderdeel 1 (nieuw) wordt een aanhef ingevoegd, luidende:
Artikel 6.2.2 wordt als volgt gewijzigd:.
3. Er worden twee onderdelen toegevoegd, luidende:
2. Onder vernummering van het derde lid tot vierde lid wordt een lid
ingevoegd, luidende:
3. Indien Onze Minister een besluit neemt op grond van het eerste lid,
onder b, omdat niet wordt voldaan aan de plicht het maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen, bedoeld in artikel 1.3.10, voor
zover de uiting niet is gedaan in het kader van de beroepsopleiding, kan
hij besluiten het recht, bedoeld in artikel 1.4.1 te ontnemen voor alle
beroepsopleidingen verzorgd door deze instelling.
3. In het vierde lid (nieuw), wordt «eerste en tweede lid» vervangen
door «eerste tot en met derde lid».
XII
In artikel IV wordt na onderdeel J een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ja
Artikel 11.1a. Commissie van advies uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef
1. Er is een commissie van advies die tot taak heeft om Onze Minister
op diens verzoek advies te geven indien Onze Minister dit wenselijk acht
omdat hij, vanwege het door een instelling of niet uit ’s Rijks kas
bekostigde instelling niet nakomen van de verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen, bedoeld in artikel 1.3.10,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

4

overweegt een besluit te nemen op grond van artikel 6.1.4, eerste lid,
onderdeel d, 6.2.2, eerste of derde lid, of 11.1, eerste lid, van deze wet dan
wel op grond van artikel 4:49 van de Algemene wet bestuursrecht.
2. De commissie bestaat uit drie leden die voldoen aan de vereisten
voor benoembaarheid tot rechterlijk ambtenaar, bedoeld in artikel 5 van
de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. De leden worden benoemd
en ontslagen door Onze Minister.
3. Over de samenstelling, werkwijze en bezoldiging van de commissie
worden regels gesteld bij ministeriële regeling.
XIII
In artikel VI wordt na de aanhef een onderdeel ingevoegd, luidende:
aA
In artikel 10 wordt na lid 3a een lid ingevoegd, luidende:
3b. Het bevoegd gezag draagt tevens zorg voor de bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef. De bevordering van
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten minste in dat de
bevoegde gezagen, met inbegrip van degenen die hen formeel of
informeel vertegenwoordigen, zich buiten de context van de school
onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen.
XIV
Aan artikel VI wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
D
Na artikel 123 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 123a. Commissie van advies uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef
1. Er is een commissie van advies die tot taak heeft om Onze Minister
op diens verzoek advies te geven indien Onze Minister dit wenselijk acht
omdat hij, vanwege het door het bevoegd gezag niet nakomen van de
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen als bedoeld in artikel 10, lid 3b, overweegt een besluit te nemen als
bedoeld in artikel 123, dan wel op grond van artikel 4:49 van de Algemene
wet bestuursrecht.
2. De commissie bestaat uit drie leden die voldoen aan de vereisten
voor benoembaarheid tot rechterlijk ambtenaar, bedoeld in artikel 5 van
de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. De leden worden benoemd
en ontslagen door Onze Minister.
3. Over de samenstelling, werkwijze en bezoldiging van de commissie
worden regels gesteld bij ministeriële regeling.
XV
In artikel VII wordt na de aanhef een onderdeel ingevoegd, luidende:
aA
Na artikel 1.3.5 wordt een artikel ingevoegd, luidende:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

5

Artikel 1.3.6. Maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef
De instellingen schenken aandacht aan de bevordering van het
maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef van hun studenten. De
bevordering van maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten
minste in dat de instellingen, met inbegrip van degenen die hen formeel
en informeel vertegenwoordigen, zich buiten de context van de instelling
onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen.
XVI
In artikel VII wordt na onderdeel I een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ia
Na artikel 10.2 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 10.2a. Commissie van advies uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef
1. Er is een commissie van advies die tot taak heeft om Onze Minister
op diens verzoek advies te geven indien Onze Minister dit wenselijk acht
omdat hij, vanwege het door een instelling of niet uit ’s Rijks kas
bekostigde instelling niet nakomen van de verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen, bedoeld in artikel 1.3.6,
overweegt een besluit te nemen op grond van artikel 10.2, eerste lid, van
deze wet dan wel op grond van artikel 4:49 van de Algemene wet
bestuursrecht.
2. De commissie bestaat uit drie leden die voldoen aan de vereisten
voor benoembaarheid tot rechterlijk ambtenaar, bedoeld in artikel 5 van
de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren. De leden worden benoemd
en ontslagen door Onze Minister.
3. Over de samenstelling, werkwijze en bezoldiging van de commissie
worden regels gesteld bij ministeriële regeling.
Toelichting
De indieners willen net als in het hoger onderwijs ook in het funderend
onderwijs en het mbo bij vertegenwoordigers van de instelling een
bevordering van hun maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef
invoeren. Hierbij valt te denken aan bestuurders en toezichthouders. De
bevordering van maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef houdt ten
minste in dat de instellingen, met inbegrip van degenen die hen formeel
of informeel vertegenwoordigen, zich onthouden van discriminatoire
gedragingen en uitlatingen. Het bevoegd gezag is verantwoordelijk om
zorg te dragen dat de schoolcultuur in overeenstemming is met de
basiswaarden van de democratische rechtsstaat en de universeel
aanvaarde mensenrechten waardoor leerlingen een respectvolle, veilige
oefenplaats geboden krijgen en leraren in veiligheid hun beroep kunnen
uitoefenen. Hierbij is het passend dat zij zich onthouden van discriminatoire gedragingen en uitlatingen, ook buiten de schoolcontext. Indien de
Minister meent dat een instelling zich niet aan deze wettelijke opdracht
heeft gehouden, kunnen de uitlatingen of gedragingen die daartoe
aanleiding geven, worden voorgelegd aan de Commissie beoordeling
uitingen maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef. Deze commissie
heeft tot taak de Minister te adviseren ten aanzien van de beoordeling of
sprake is van discriminatoire uitlatingen dan wel van uitlatingen die in
strijd zijn met de principes van de democratische rechtsstaat. Hiermee
ontstaat er ook een instrument om te handhaven op individueel gedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

6

van de vertegenwoordigers. Bovendien kan de commissie adviseren bij
het vermoeden van overtreding van de burgerschapsopdracht.
Van belang is om hierbij te benadrukken dat het de Minister is die al dan
niet besluit om een gedraging of uitlating voor te leggen aan de
commissie, en daarmee de mogelijkheid behoudt een beter passend
instrument te gebruiken. Daarnaast houdt de commissie geen toezicht op
de kwaliteit van het onderwijs. De commissie heeft daarmee een andere
functie dan de inspectie in het funderend onderwijs en het mbo.
Van Meenen
Paul

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 920, nr. 29

7