Kerncijfers Jeugdzorg Plus

Rapport

Def initief | 24 oktober 2022

24 oktober 2022

1/36

Def initief | 24 oktober 2022

Jeugdautoriteit
Schedeldoekshaven 131
2511 EM Den Haag
Postbus 20350
2500 EJ Den Haag
070 - 340 68 88
Jeugdautoriteit.nl
info@jeugdautoriteit.nl

2/36

Def initief | 24 oktober 2022

Inhoudsopgave
1.
2.

Inleiding
Onderzoeksopzet

4
6

2.1
2.2
2.3

Doelstelling en onderzoeksvraag
Scope
Werkwijze

6
6
7

3.

Resultaten

8

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

Jeugdzorgregio van herkomst totaal per 1 juli 2022
Jeugdzorgregio van herkomst t.o.v. startfoto 2020
Capaciteit en bezetting per 1 juli 2022
Capaciteit per 1 juli 2022 t.o.v. startfoto 2020
Aanbod overige jeugdzorg op JeugdzorgPlus terrein op 1 juli 2022
Specialisaties
Aanbod alternatieven voor JeugdzorgPlus
Spreiding met een maximale reisafstand

9
10
11
12
13
14
15
16

Bijlage 1 Herkomstregio per locatie
Bijlage 2 Signaal Jeugdautoriteit

17
25

3/36

Def initief | 24 oktober 2022

1.

Inleiding

JeugdzorgPlus is een vorm van gesloten jeugdhulp die wordt geboden aan jeugdigen die niet bereikbaar zijn
voor lichtere vormen van hulpverlening. Zonder behandeling vormen zij een risico voor zichzelf of hun
omgeving. Gesloten jeugdhulp betreft een specialistische vorm van jeugdhulp, waarbij sprake is van verblijf
van de cliënt op een locatie van de betreffende jeugdhulpaanbieder.
Het beleid in de jeugdsector is erop gericht om jeugdigen zo thuis mogelijk op te laten groeien en het aantal
uithuisplaatsingen terug te brengen naar nul. De afgelopen drie jaar is – al dan niet als gevolg van dat beleid –
een dalende lijn zichtbaar in zowel de capaciteit als de bezetting van JeugdzorgPlus plaatsen. Hierbij is sprake
van een constant lagere bezetting van de capaciteit, waarbij die verhouding per JeugdzorgPlus aanbieder
verschilt. Door de doorzettende daling en het in stand blijven van het verschil tussen bezetting en capaciteit
ontstaat omzetverlies. Het tempo van afbouw is hierbij van belang.
Inmiddels hebben meerdere JeugdzorgPlus aanbieders gemeld dat deze ontwikkeling leidt tot
continuïteitsproblematiek. De Jeugdautoriteit is bij meerdere JeugdzorgPlus aanbieders betrokken op diverse
niveaus van het Draaiboek Continuïteit Jeugdhulp1. De Jeugdautoriteit voert in het kader van vroegsignalering
gesprekken met aanbieders, waaronder aanbieders van JeugdzorgPlus en kan, situatieafhankelijk, bijdragen
aan het versterken van de (boven)regionale samenwerking tussen opdrachtgever(s) en opdrachtnemer(s).
Zodra sprake is van een zorgelijke situatie rond de continuïteit van zorg (de zogenoemde trede 3 situatie),
volgt de Jeugdautoriteit als onafhankelijke en onpartijdige, toezichthoudende partij het proces en monitort de
uitvoering van de plannen om de continuïteit te bevorderen of herstellen en de daarin omschreven rollen en
verantwoordelijkheden. Vanuit deze rol heeft de Jeugdautoriteit in december 2021 een overzicht opgesteld
van de ontwikkelingen in deze subsector en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en
de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geadviseerd landelijke regie te voeren op de afbouw van
JeugdzorgPlus capaciteit. Het tempo waarin de instroom 2 daalt, is divers en past niet bij het haalbare tempo
van afschaling van zorg en krimp van organisaties.
Uit onderzoek van de Jeugdautoriteit in juni 2022 bleek een verdere verslechtering van de financiële situatie
bij aanbieders van JeugdzorgPlus. Betrokkenheid van de Jeugdautoriteit was op steeds meer plekken nodig
om continuïteitsproblemen te voorkomen. Daarom heeft de Jeugdautoriteit op 1 juli 2022 een formeel signaal
(zie bijlage 2) gestuurd aan de Staatssecretaris van VWS, de directeur Beleid van de VNG, alle
JeugdzorgPlus aanbieders en de wethouders van de accounthoudende regio’s voor JeugdzorgPlus. Dat
toezichtsignaal ging in op de toegenomen continuïteitsrisico’s die ook kunnen leiden tot een tekort aan zorg in
de toekomst. Ook is het onduidelijk of en zo ja, waar voldoende alternatieven zijn voor JeugdzorgPlus. Er
verblijven minder jeugdigen in JeugdzorgPlus, maar het is niet bekend waar de jeugdigen gebleven zijn die
daar anders wel geplaatst zouden worden.
Dit maakt dat de Jeugdautoriteit van mening is dat de versnelde afbouw van capaciteit en bezetting van
JeugdzorgPlus niet alleen maar positief is, maar ook tot problemen kan leiden voor de meest kwetsbare
kinderen.
1

Het Draaiboek continuïteit jeugdhulp | Convenant | Jeugdautoriteit is onderdeel van het Convenant Bevorderen Continuïteit Jeugdhulp, dat op 1 juli
2021 is ondertekend door de BGZJ*, VNG en de ministeries van JenV en VWS (ook namens de Jeugdautoriteit) en op 19 juli 2021 is gepubliceerd in de
Staatscourant.
2
Instroom volgt na een machtiging voor gesloten jeugdhulp. Een verzoek tot JeugdzorgPlus kan worden ingediend door een gemeente, de Raad voor
de Kinderbescherming, een gecertificeerde instelling of de Officier van Justitie. De kinderrechter beslist of een jongere JeugdzorgPlus nodig heeft.

4/36

Def initief | 24 oktober 2022

Mede naar aanleiding van het signaal van de Jeugdautoriteit hebben het Ministerie van VWS, de VNG en
Jeugdzorg Nederland (JZN) in bestuurlijke overleggen gesproken over de huidige situatie. De VNG en het
Ministerie van VWS hebben behoefte aan een objectief actueel beeld van de subsector, op basis waarvan
korte termijn oplossingen kunnen worden gezocht. Zij hebben de Jeugdautoriteit verzocht dat objectieve
actuele beeld op te stellen. Dit rapport is de uitkomst van dit onderzoek.

5/36

Def initief | 24 oktober 2022

2.

Onderzoeksopzet

2.1

Doelstelling en onderzoeksvraag

Doel
Het doel van het onderzoek is drieledig:
- inzicht te verschaffen in de actuele situatie in de JeugdzorgPlus sector met betrekking tot
capaciteit, bezetting en herkomst van cliënten en de geografische spreiding daarvan;
- een fictief effect weergeven bij een afbouw van de capaciteit naar 400 en naar 200 bedden,
waarbij wordt uitgegaan van scenario’s voor maximale reisafstand en de spreiding van de huidige
instroom van cliënten;
- inzicht verschaffen in de zorgvormen die JeugdzorgPlus aanbieders leveren, die gerelateerd zijn
aan jeugdzorg.
Onderzoeksvraag
Hoe ziet het huidige JeugdzorgPlus landschap er uit op het gebied van vraag, aanbod en spreiding daarvan,
ten opzicht van het eerdere beeld uit 2020 en ten opzichte van mogelijke toekomstbeelden.
Deelvragen
1. Wat is de feitelijke capaciteit van JeugdzorgPlus bedden in het zorglandschap voor
Jeugdzorgplus per 1 juli 2022 en gerelateerd aan de startfoto van Q1 2020 (bron: VNG)?
2. Wat is de bezetting van de feitelijke capaciteit per 1 juli 2022?
3. Wat is per locatie de jeugdzorgregio van herkomst van de cliënten per 1 juli 2022?
4. Wat is de spreiding van de feitelijke capaciteit op 1 juli 2022?
5. Wat is de spreiding van de cliënten naar herkomst totaal op 1 juli 2022?
6. Wat is de spreiding van de cliënten naar herkomst per locatie op 1 juli 2022?
7. Wat is het overige aanbod van alle door de betreffende aanbieders geleverde zorg die
gerelateerd is aan jeugdzorg?
8. Welke specialisatie wordt geboden op de locaties?
9. Wat is de spreiding bij een capaciteit van 400 bedden? (uitgaande van een reisafstand van
50km en 100km)
10. Wat is de spreiding bij een capaciteit van 200 bedden? (uitgaande van een reisafstand van
50km en 100km)

2.2

Scope

Het onderzoek richt zich op de 11 3 huidige JeugdzorgPlus aanbieders en hun cliënten.
De weergave van de data en informatie betreft de situatie op 1 juli 2022.
Een vergelijking wordt gemaakt met de startfoto van de VNG, die data en informatie bevat over 2020.

3

Tot 1 januari 2022 boden tien aanbieders JeugdzorgPlus. Sinds 1 januari 2022 zijn Almata en Via Jeugd twee afzonderlijke aanbieders geworden,
waarmee 11 aanbieders in de scope van dit onderzoek zitten.

6/36

Def initief | 24 oktober 2022

2.3

Werkwijze

Schriftelijke uitvraag
De 11 aanbieders van JeugdzorgPlus is in augustus 2022 gevraagd de benodigde informatie aan te leveren.
Hierbij is gebruik gemaakt van een eerder gebruikt format voor een soortgelijke uitvraag in het kader van de
betrokkenheid van de Jeugdautoriteit bij zorgelijke continuïteitsproblematiek. Naast dat format is een
aanvullende set aan vragen gesteld. Aanvullend is de data uitgevraagd waarop de startfoto van 2020 was
gebaseerd om een vergelijking te kunnen maken. Tot slot is informatie over de herkomst van jongeren die op
basis van het Landelijk Transitiearrangement (LTA) in JeugdzorgPlus verblijven van de VNG verkregen.
Analyse data en informatie
De data en informatie is per locatie en in totaal berekend en weergegeven, waarop een analyse kon worden
uitgevoerd. Aanvullend is de data waarop de startfoto van 2020 was gebaseerd naast de data gelegd om een
ontwikkeling over de afgelopen twee jaar te kunnen zien.
Beantwoording onderzoeksvraag en deelvragen
Er is voor gekozen om de antwoorden op de feitelijke vragen zoveel als mogelijk visueel te maken. Daarbij
wordt een uitleg gegeven en worden mogelijke relaties gelegd.
Aanvullende informatie
Met de beschikbare kennis en informatie bij de Jeugdautoriteit is het mogelijk aanvullende elementen weer te
geven en te benoemen, die mogelijk van belang zijn. Deze informatie bevat disclaimers bij de data en factoren
die niet in de opdracht zijn meegenomen, maar wel bepalend zijn voor een volledig beeld. Deze aanvullende
informatie is verzameld en komt in het rapport terug bij de diverse onderdelen, of in de conclusie.

7/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.

Resultaten

De vragen die door VWS en de VNG gesteld zijn, worden zo veel mogelijk beantwoord in visualisaties.
Daarmee wordt antwoord gegeven op de vragen over bezetting, capaciteit, herkomst van de jongeren en
spreiding. Bij de capaciteit is uitgegaan van de feitelijk beschikbare capaciteit, die voor alle aanbieders bekend
is. Deze wijkt soms af van de zogenoemde ‘erkende’ of ‘toegekende’ capaciteit, waar geen eenduidige
definitie van bekend is, maar waar van kan worden vermoed dat dit gaat om de capaciteit die in contracten als
wenselijk is afgesproken.
De Jeugdautoriteit is van mening dat het noodzakelijk is naast JeugdzorgPlus ook te kijken naar welke andere
vormen van jeugdzorg op de locaties worden aangeboden. Afbouw van de ene zorgvorm kan gevolgen
hebben voor de continuïteit van een andere zorgvorm. Tot slot zijn specialisaties die passen bij de huidige
vraag opgevraagd. Van meerdere locaties is die specialisatie bekend en die zijn dan ook in een aparte
paragraaf opgenomen.
Omdat het kind voor de Jeugdautoriteit centraal staat, wordt eerst ingegaan op de weergave van de herkomst
van jongeren.
Opmerkingen bij de beantwoording van de vragen
Gevraagde vergelijkingen met de startfoto 2020 van de VNG zijn niet zuiver. Dat heeft te maken met het feit dat
voor de startfoto gebruikte definities niet beschikbaar zijn en de data voor die startfoto over verschillende
periodes zijn uitgevraagd en weergegeven. Soms is een vergelijking toch opgenomen om hiermee wel een
globaal beeld te schetsen van een mogelijke ontwikkeling.
Op 1 juli 2022 verbleven 513 jongeren in een JeugdzorgPlus voorziening bij een capaciteit van 684 plaatsen.
Daarnaast verbleven 15 jeugdigen in een JeugdzorgPlus voorziening op basis van het LTA.
De vraag hoe de capaciteit gespreid zou moeten worden bij een aantal van 200 plaatsen of een aantal van 400
plaatsen is niet te beantwoorden zonder beleidskeuzes. De spreiding van het aanbod en daarmee de afstand
tot de doelgroep is één van de keuzes die gemaakt moeten worden, maar andere factoren spelen een
belangrijke rol:
- De huidige vraag naar JeugdzorgPlus en de ontwikkeling ervan op middellange en lange termijn.
- De vraag daarbinnen naar de specialisaties
- De aanwezigheid van andere zorgvormen en voorzieningen, die gerelateerd zijn aan jeugdzorg met
verblijf (onderwijs, voor de behandeling noodzakelijke andere zorg)
- De beschikbaarheid van alternatieve zorg voor JeugdzorgPlus
- De beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel
- De hoogte van frictiekosten bij afbouw per locatie
De Jeugdautoriteit is van mening dat bij een keuze voor spreiding rekening moet worden gehouden met deze
diversiteit aan factoren en dat deze in samenhang moeten worden bezien. Beleidskeuzes moeten bepalen hoe
deze naar zwaarte te wegen.

8/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.1

Jeugdzorgregio van herkomst totaal per 1 juli 2022

Opmerking bij de gegevens en weergave
Bij het tonen van de herkomstregio van de jongeren die op 1
juli 2022 in de JeugdzorgPlus verblijven, is uitgegaan van een
juiste toepassing van het woonplaatsbeginsel. Dit betreft een
momentopname van peildatum 1 juli 2022 en is derhalve over
een langere periode aan verandering onderhevig.

15
22

Met de kleurschakering is de verhouding in de aantallen
tussen regio’s van herkomst zichtbaar gemaakt. Een regio is
wit als van daaruit geen jongeren in JeugdzorgPlus zijn
geplaatst.
Duiding
Op 1 juli 2022 bevonden 513 jongeren zich in een
JeugdzorgPlus instelling op grond van regionale contracten.
Uit de gegevens blijkt dat vanuit 9 regio’s meer dan 20
jongeren in JeugdzorgPlus worden geplaatst, met een
uitschieter van 52 in Rotterdam, gevolgd door Haaglanden
met 44 en Zuid-Limburg met 39.
Mogelijke verklaringen voor de soms grote verschillen kunnen
onder andere gerelateerd zijn aan kenmerken van de
populatie en omgevingsfactoren, de uitvoering van
gemeentelijk beleid rond plaatsing in gesloten jeugdzorg, de
organisatie en effectiviteit van zorg in het voorveld, de
aanwezigheid van alternatieven voor gesloten jeugdzorg of de
individuele beoordeling van kinderrechters. Ook is niet bekend
om welke jeugdigen het gaat en hoe lang zij al in
JeugdzorgPlus verblijven.
Dit alles is niet onderzocht en om te bepalen wat de aantallen
3
zeggen, is diepgaander onderzoek nodig.

8

2
2

6

18

5

1

2 24
5

8
44
52

14

11

1
4
5

13
11

7

24

26
26

3
4

4

5

5

22

3

6
17
10

14
1

13

39

9/36

9

Def initief | 24 oktober 2022

3.2

Jeugdzorgregio van herkomst t.o.v. startfoto 2020

Startfoto 2020

Spreiding van
1888 jongeren
naar onderlinge
verhouding
weergegeven.

1 juli 2022

Spreiding van
513 jongeren
naar onderlinge
verhouding
weergegeven.

Een vergelijking van herkomstregio is op basis van de data niet zuiver. De gegevens van 1 juli 2022 betreffen de 513 jongeren die op die
peildatum in een JeugdzorgPlus instelling verbleven o.b.v. regionale contracten. De gegevens over 2020 betreffen alle jongeren die in de
eerste drie kwartalen van dat jaar in JeugdzorgPlus verbleven bij elkaar opgeteld, namelijk 1888. Bij de uitvraag voor 2020 was bekend
dat de herkomst van de jongeren niet goed geregistreerd was. Toch is er voor gekozen de informatie hier naast elkaar te tonen om
eventuele ontwikkeling in de spreiding globaal te laten zien. Hierbij valt op dat de spreiding in Q1 t/m Q3 van 2020 verhoudingsgewijs
gelijkmatiger was dan op 1 juli 2022. De uitschieters zijn ook in 2020 Haaglanden met 235 en Rijnmond met 141 over het gehele jaar ten
opzichte van 44 resp. 52 op 1 juli 2022. Uit de overige regio’s kwamen in Q1 t/m Q3 van 2020 minder dan 90 jongeren per regio in
JeugdzorgPlus.
10/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.3

Capaciteit en bezetting per 1 juli 2022

De totale feitelijke capaciteit van JeugdzorgPlus bedden
per 1 juli 2022 is 684. De gemiddelde bezetting daarvan is
in totaal 73%. Hierin is dus wederom een daling zichtbaar
t.o.v. eerder gepresenteerde data.
In het plaatje worden de afzonderlijke locaties
weergegeven, met daarbij de feitelijke capaciteit op 1 juli
2022 (in groen) in absolute aantallen afgezet tegen de
gemiddelde bezettingsgraad op diezelfde datum (in wit) in
percentages.
Door ook de in 3.1 gebruikte visuele weergave van de
concentratie van jongeren op basis van herkomstregio
weer te geven, is de verhouding tussen dat gegeven, de
capaciteit en bezettingsgraad zichtbaar. Het is echter niet
zo dat er een directe relatie is, omdat jongeren niet zonder
meer geplaatst worden in de JeugdzorgPlus instelling die
het dichtst bij is (zie bijlage 1). Dat kan o.a. verklaard
worden door de gewenste/benodigde specialisatie (zie
3.6), een combinatie van andere aanwezige zorg (zie 3.5)
of andere persoonlijke overwegingen.

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage

Desalniettemin laat dit plaatje zien dat er relatief veel
aanbod is op plekken waar minder vraag is. Ook laat dit
plaatje zien dat op 14 van de 15 locaties de bezetting niet
meer is dan 85%. Bij een oordeel hierover moeten de
verschillende financieringsvormen per locatie en
contractuele afspraken over het tijdspad qua afbouw in
beschouwing worden genomen. Dit maakt echter geen
onderdeel uit van de uitvraag van dit onderzoek.

Locatie (in wit bij donkere achtergrond)

11/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.4
Startfoto 2020

Capaciteit per 1 juli 2022 t.o.v. startfoto 2020
1 juli 2022

Bij een vergelijking van de capaciteit tussen 2020 en 1 juli 2022 dient rekening te worden gehouden met het feit dat onduidelijk is welke
definities zijn gehanteerd in 2020. De term ‘toegekende capaciteit’ wordt ook wel gebruikt, maar daar is geen eenduidige definitie van.
De Jeugdautoriteit gaat uit van de feitelijke capaciteit die inzetbaar is op 1 juli 2022, in totaal 684. In 2020 was het getoonde aantal 984.
NB: na 2020 zijn meerdere locaties gesloten en heeft herallocatie plaatsgevonden.
De startfoto is een kopie uit de betreffende publicatie en bevat daarmee oude namen van instellingen.
12/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.5

Aanbod overige jeugdzorg op JeugdzorgPlus terrein op 1 juli 2022

Het merendeel van de
JeugdzorgPlus aanbieders biedt
naast JeugdzorgPlus ook ambulante
zorg. Circa de helft biedt ook
pleegzorg en gezinshuizen en de
helft biedt kleinschalig open verblijf.
Vier aanbieders bieden crisisopvang.

Behandelgroep

In dit plaatje zijn de zorgvormen
aangegeven die op de
JeugdzorgPlus locaties worden
geboden (volgens opgave van de
aanbieders). De samenhang tussen
deze zorgvormen is van belang bij
keuzes over capaciteit en aanbod
van zorg.

Driemilieu groep

Jeugd GGZ

AMA

13/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.6

Specialisaties

Verslavingszorg aanwezig

kwetsbare meiden (oa
loverboy problematiek)
Licht verstandelijk beperkten

kwetsbare meiden (oa
loverboy problematiek)

- ZIKOS (Zeer Intensieve Kortdurende
Observatie en Stabilisatie)
- Hoogforensisch profiel jongeren
- grensoverschrijdend seksueel gedrag

- ZIKOS (Zeer Intensieve Kortdurende
Observatie en Stabilisatie)
- kwetsbare meiden (oa loverboy
problematiek)
- Licht verstandelijk beperkten

kwetsbare meiden (oa
loverboy problematiek)

Voor bepaalde
problematiek is zeer
specialistische zorg
benodigd, of een bepaalde
omgeving, die veiligheid en
afzondering vereist. De in
dit plaatje opgenomen
specialisaties zijn
gebaseerd op de eigen
opgave van de
JeugdzorgPlus
instellingen. Op dit
moment wordt in opdracht
van VWS onderzoek
uitgevoerd waar naar alle
waarschijnlijkheid een
completer beeld uit zal
komen.
De zorgvormen worden
door gespecialiseerde
krachten geleverd. Bij
eventuele keuzes die
gemaakt worden over
capaciteit en spreiding,
dient rekening te worden
gehouden met de
beschikbaarheid van
gekwalificeerd en ervaren
personeel voor bepaalde
specialisaties.
14/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.7

Aanbod alternatieven voor JeugdzorgPlus

Meerdere aanbieders van JeugdzorgPlus hebben in de afgelopen periode geïnvesteerd in alternatief aanbod voor JeugdzorgPlus.
Hieronder wordt aangegeven welke alternatieven inmiddels door welke aanbieders worden geboden. Naast deze alternatieven
worden ook verschillende behandelmethoden aangeboden, waaronder Multisysteemtherapie. Vanwege de diversiteit van die
behandelmethoden zijn die hier niet apart in opgenomen.
JeugdzorgPlus aanbieder

Intensieve open
behandelgroepen

Kleinschalige
woonvoorziening 4

Intensief ambulante
jeugdhulp

Almata
Elker
Jeugdhulp Friesland
iHUB
Levvel
Pluryn
Schakenbosch
‘s Heerenloo
Via Jeugd
Vigo

4

NB: Parlan heeft de JeugdzorgPlus in 2021 geheel omgebouwd naar kleinschalige woonvoorzieningen en is daarom niet als JeugdzorgPlus aanbieder in de overige onderdelen
meegenomen.

15/36

Def initief | 24 oktober 2022

3.8

Spreiding met een maximale reisafstand
Afstand 50km vanaf de locaties

Afstand 100km vanaf de locaties

Hoewel er geen maximale reisafstand wettelijk of anderszins is vastgelegd, kan het een factor zijn in het maken van keuzes voor
capaciteit en spreiding van JeugdzorgPlus. Daarom is in bovenstaande plaatjes, uitgaande van de herkomst van de huidige
populatie in JeugdzorgPlus de dekking per locatie aangegeven met een reisafstand van 50km en een reisafstand van 100km. Uit
de gegevens in bijlage 1 blijkt echter dat een reisafstand van 100 of 200km geen uitzondering is.
NB: factoren als specialisaties en beschikbaarheid van andere zorgvormen zijn in deze plaatjes niet meegenomen.
16/36

Def initief | 24 oktober 2022

Bijlage 1 Herkomstregio per locatie

Elker

iHUB Antonius

9

3
6

4

2

1
2

27

30
66%
37%

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage
Locatie

17/36

Def initief | 24 oktober 2022

iHUB Bergse Bos

iHUB ‘t Anker
1

1
1
1
1
8

13

2

4

4

1

2 1
1
2
62 2
1

2

1

52
73%
18

Capaciteit in absolute aantallen

2

74%

Aantallen herkomstregio op basis
van regionale overeenkomsten

Bezettingsgraad in percentage
Locatie

2

Aantallen herkomstregio op basis
van LTA.

18/36

Def initief | 24 oktober 2022

Jeugdhulp Friesland

iHUB Rijnhove

5

18

9
10

2

1

1
1

1
1

3
2

36

89%

30

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage
Locatie

19/36

81%

Def initief | 24 oktober 2022

Levvel

Pactum/Vigo Deurne
1

5
2 20

1

2

12
32

76%

8
3
4

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage
Locatie

20/36

42

85%

Def initief | 24 oktober 2022

Pactum/Vigo Ze�en

1

9

Pluryn/Eefde

1

16
14

1 2 7 14
1 12
4 1
11

2

1 12

5

1
1

101

74%

9

8
1
3 1

1
2
3

9
11

1

2

Bezettingsgraad in percentage
Locatie

2
2

86
67%

3

Capaciteit in absolute aantallen

4

Aantallen herkomstregio op basis van
regionale overeenkomsten

Aantallen herkomstregio op basis van
LTA.

21/36

Def initief | 24 oktober 2022

Pluryn/Zeist

‘s Heerenloo

8

1
1

1
24 2
1
1
4 3

1

1
1

1
1

2

1

54
61%
8

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage
Locatie

22/36

62%

Def initief | 24 oktober 2022

Via Jeugd

Schakenbosch

26
15

5

1

7

3
60 85%

1

1
2

4
3

1

6
37

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage
Locatie

23/36

2

66
73%

Def initief | 24 oktober 2022

Almata

1
1
13

1
11

7
42

85%

Capaciteit in absolute aantallen
Bezettingsgraad in percentage
Locatie

24/36

Def initief | 24 oktober 2022

Bijlage 2 Signaal Jeugdautoriteit

Aan: De staatssecretaris voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,
dhr. M. van Ooijen
Directeur Beleid, Inclusieve Samenleving en Financiën
van de VNG, mw. A. Rabarison
De wethouders van de accounthoudende regio’s voor
JeugdzorgPlus
De aanbieders van JeugdzorgPlus
Cc: XXX VWS, XXX

Datum
Onderwerp

B rie f
B rie f

Jeugdautoriteit
Rijnstraat 50
2515 XP Den Haag
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
070 - 340 68 88
Jeugdautoriteit.nl

1 juli 2022
Signaal Continuïteitsrisico’s JeugdzorgPlus

Geachte dames en heren,
In december 2021 heb ik de directie Jeugd van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) een memo
gestuurd over de ontwikkeling van de capaciteit van JeugdzorgPlus en de mogelijke
risico’s voor de continuïteit van JeugdzorgPlus. Uit dit memo bleek dat zowel de
capaciteit als de bezettingsgraad van JeugdzorgPlus zodanig snel dalen, dat dit leidt tot
een risico op (boven)regionale discontinuïteit van deze vorm van jeugdzorg.
In dit toezichtsignaal informeer ik u over de recente stand van zaken. Daaruit blijkt dat
de daling in capaciteit en bedbezetting zodanig zijn, dat de risico’s op discontinuïteit, die
ik in mijn memo van december 2021 5 heb geschetst, de afgelopen maanden zijn
toegenomen. Ik constateer dat landelijke regie op JeugdzorgPlus op korte termijn
5 U treft dit memo voor de volledigheid in de bijlage aan.

25/36

Def initief | 24 oktober 2022

noodzakelijk is om te voorkomen dat voorziening ongecontroleerd worden afgebouwd,
waardoor continuïteit van zorg aan de kwetsbare jongeren in de JeugdzorgPlus niet kan
worden gegarandeerd. Voor die landelijke regie is samenwerking tussen het ministerie
van VWS, de VNG, de betrokken accounthoudende regio’s en de aanbieders van
JeugdzorgPlus noodzakelijk. Lastige keuzes over een gecontroleerde afbouw van
JeugdzorgPlus zijn noodzakelijk om te voorkomen dat liquiditeitsproblemen bij een
aantal instellingen leiden tot faillissementen. Daarmee dreigt discontinuïteit van zorg
voor jeugdigen en komt ook de beschikbaarheid van JeugdzorgPlus in gevaar. Ik pleit
voor een gezamenlijke aanpak om te voorkomen dat partijen (te lang) op elkaar gaan
wachten of geen actie ondernemen in de verwachting dat anderen aan zet zijn.
Ik schets in deze brief eerst de ontwikkelingen in de capaciteit, bezetting en
bezettingsgraad JeugdzorgPlus. Vervolgens ga ik in op een aantal financiële
ontwikkelingen in de JeugdzorgPlus. Ik eindig deze brief met een conclusie over de
lange termijn strategie.
1. Vraag naar JeugdzorgPlus.
Er is een afname zichtbaar van de vraag naar Jeugdzorg Plus capaciteit, zoals blijkt uit
de daling van het aantal plaatsingen van 2017 tot en met 2021 (tabel 1). Ook in de
eerste helft van 2022 is er sprake van een sterke afname van het aantal plaatsingen in
JeugdzorgPlus.
Tabel 1. Ontwikkeling vraag naar Jeugdzorg Plus
2017
2018

2019

2020

2021

Aantal plaatsingen

1924

1720

1701

1366

1175

Aantal unieke jongeren

1537

1433

1382

1128

1029

Bron: www.nji.nl

De afname van de vraag naar JeugdzorgPlus is deels het gewenste gevolg van de
ontwikkeling waarbij gemeenten en regio’s streven naar alternatieve, meer kleinschalige
vormen van gesloten jeugdzorg. Deels is deze afname mogelijk ook ongewenst. De
afname van de vraag is gedeeltelijk ook het gevolg van de coronacrisis, omdat tijdens
de crisis verwijzingen vanuit ambulante zorgaanbieders uitbleven. Het is niet duidelijk
waar deze jongeren zich nu in de keten bevinden. Mogelijk zitten zij in een andere
voorziening. Gezien de onder druk staande capaciteit en tekorten aan bij voorbeeld
personeel en de daardoor ontstane wachtlijsten, is het echter de vraag of dat het geval
is. In het ideale scenario ontvangen deze jongeren elders meer passende vormen van
zorg, maar het is ook denkbaar dat zij uit de zorgketen zijn verdwenen6.
2. Capaciteit, bezetting en de bezettingsgraad.
In Figuur 1 vindt u de ontwikkeling in capaciteit en bezetting van JeugdzorgPlus van
februari 2019 tot en met maart 2022. In figuur 2 vindt u het landelijke
bezettingspercentage JeugdzorgPlus.

6 Bij plaatsing van een jongere in een voorziening niet wordt geregistreerd of deze voorziening ook de meest bij de

problematiek passende voorziening is.

26/36

Def initief | 24 oktober 2022

sep-21

nov-21

jan-22

mrt-22

nov-21

jan-22

mrt-22

jul-21

mei-21

mrt-21

jan-21

sep-21

Totaal capaciteit

nov-20

sep-20

jul-20

mei-20

mrt-20

jan-20

nov-19

sep-19

jul-19

mei-19

mrt-19

1000
900
800
700
600
500
400
300
200
100
0

jan-19

Figuur 1. Verloop capaciteit en bezetting

Totaal bezetting

Bron: Jeugdautoriteit, op basis van een uitvraag bij alle aanbieders van JeugdzorgPlus 7

jul-21

mei-21

mrt-21

jan-21

nov-20

sep-20

jul-20

mei-20

mrt-20

jan-20

nov-19

sep-19

jul-19

mei-19

mrt-19

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

jan-19

Figuur 2. Landelijk bezettingspercentage

Bron: Jeugdautoriteit, op basis van een uitvraag bij alle aanbieders van JeugdzorgPlus

Zoals u ziet in figuur 2 is de bezettingsgraad na (mijn memo) van december jl. scherp
gedaald. Concreet zijn capaciteit en bezettingsgraad van februari 2020 (moment
startfoto JeugdzorgPlus VNG) naar november 2021 (moment van onze memo eind
2021) tot en met maart 2022 als volgt gedaald:
Tabel 2. Ontwikkeling capaciteit, bezetting en bezettingsgraad Jeugdzorg Plus

7 De cijfers zijn door de Jeugdautoriteit op verzoek van het ministerie van VWS bij de aanbieders opgevraagd. Voor

figuur 1, 2 en 3 gelden de volgende beperkingen:
•
We hebben ons gebaseerd op de door de aanbieders aangeleverde data. (Deze wijken enigszins af van
de data in ons memo van december 2021; destijds hebben wij gebruik gemaakt van landelijke cijfers van
de VNG)
•
We hebben ons sec gefocust op de ontwikkeling in de JeugdzorgPlus. Mutaties op andere zorgvormen
(bijvoorbeeld verminderde instroom in open groepen en ontwikkeling ambulante producten), zijn door ons
buiten beschouwing gelaten.
•
één aanbieder heeft data aangeleverd vanaf 1 januari 2021 (periode 1 januari 2019- 31 december 2020
ontbreekt voor deze aanbieder derhalve in de data)

27/36

Def initief | 24 oktober 2022

Februari
2020

November
2021

Maart
2022

Capaciteit

872

733

710

Bezetting

733

539

492

Bezettingsgraad (%)

84

74

69

Bron: Jeugdautoriteit, op basis van een uitvraag bij alle JeugdzorgPlus aanbieders in juni 2022.

Mede gelet op de ontwikkelingen in JeugdzorgPlus en onze zorgen over de continuïteit,
ontwikkelt de Jeugdautoriteit een monitor om onder meer per regio de ontwikkelingen in
capaciteit, bedbezetting, voorgenomen afbouw en bij voorkeur ook de alternatieven
voor JeugdzorgPlus te volgen. Afbouw van JeugdzorgPlus is immers alleen
verantwoord mogelijk als er voldoende alternatieven beschikbaar zijn voor de
kwetsbare jongeren voor wie deze hulp noodzakelijk is.
3. Financiële ontwikkelingen JeugdzorgPlus.
Er zijn op dit moment, net als in december 2021 zes van de tien aanbieders van
JeugdzorgPlus bij de Jeugdautoriteit in casuïstiek. Bij elkaar omvatten deze aanbieders
ongeveer 62% van de totale JeugdzorgPlus capaciteit die momenteel beschikbaar is.
Uit figuur 3 hieronder blijkt dat de afbouw van de bezettingsgraad niet beperkt blijft tot
een aantal aanbieders, maar een landelijk verschijnsel is. Onze verwachting is daarom
dat de financiële problematiek bij de JeugdzorgPlus aanbieders verder zal toenemen. In
veel gevallen worden zij gefinancierd op basis van een bezettingsgraad van 95%. Als
de bezettingsgraad lager is, worden zij daarvoor niet gecompenseerd, terwijl afbouw
van de voorziening vaak niet op korte termijn mogelijk is.

Op basis van de cijfers van de bezettingsgraad hebben wij de landelijke financiële
tekorten voor aanbieders van JeugdzorgPlus berekend vanaf Q1 2021 tot en met Q1

28/36

Def initief | 24 oktober 2022

2022. Zie daarvoor tabel 3. 8 In hoeverre deze financiële gevolgen ook daadwerkelijk
geleid hebben tot spiegelbeeldige besparingen bij gemeenten, is niet te zeggen. Het is
immers denkbaar dat de afgenomen capaciteit en bezetting geleid hebben tot een
hogere bezetting in andere delen van de jeugdhulpverlening.
Tabel 3. Modelmatige berekening financiële gevolgen afname
bezettingsgraad JeugdzorgPlus
Modelmatige berekening financiële gevolgen (mln €)
Q1 2021

5,0

Q2 2021

5,5

Q3 2021

5,7

Q4 2021

6,2

Q1 2022

7,1

Totaal

29,5

Naast bovenstaande financiële gevolgen worden aanbieders geconfronteerd met
toegenomen kosten als gevolg van onder meer: i) de nieuwe cao, ii) toegenomen
energiekosten, iii) meer personeel niet in loondienst, en iv) tariefdifferentiatie dekt
inflatie niet.
De financiële ontwikkelingen in JeugdzorgPlus leiden tot een significant risico op
faillissementen van JeugdzorgPlus aanbieders op de korte termijn en daarmee op
discontinuïteit van zorg voor jongeren én een tekort aan beschikbaarheid van
JeugdzorgPlus op de langere termijn. De regio’s en aanbieders die betrokken zijn in de
casuïstiek bij de Jeugdautoriteit hebben een verantwoordelijkheid in het oplossen van
deze continuïteitsrisico’s op de korte termijn.
In de gesprekken die wij in het kader van casuïstiek voeren, geven de betrokken regio’s
echter aan dat zij voor een bijdrage in de korte termijn oplossing graag zicht willen
hebben op de (middel)lange termijn strategie die VWS en VNG aan het ontwikkelen
zijn, vanwege de mogelijke financiële consequenties van die lange termijn strategie.
Individuele oplossingen voor de korte termijn en landelijke oplossingen voor de lange
termijn hangen zo met elkaar samen. De verwachting dat andere partijen, waaronder
het Rijk, in zullen grijpen bij toenemende problemen leidt tot een afwachtende houding.
Zonder een gezamenlijke insteek en duidelijkheid over wederzijdse verwachtingen
dreigt dan een situatie die niemand wil: toenemende (liquiditeits)tekorten en
continuïteitsproblemen. Het ontbreken van een beleid voor gestructureerde afbouw
baart mij niet alleen zorgen vanuit het perspectief van de continuïteit van zorg, maar
ook vanuit het perspectief van beschikbaarheid. Gemeenten, aanbieders en het Rijk zijn
daarom mijns inziens gezamenlijk aan zet voor het ontwikkelen van oplossingen voor
de korte en de lange termijn.
4. Conclusie
Ik adviseer u met klem gezamenlijk afspraken te maken over korte termijn oplossingen
voor de JeugdzorgPlus én de lange termijn strategie op JeugdzorgPlus vorm te geven.
8 Voor deze tabel gelden aanvullend aan de beperkingen in voetnoot 3 de volgende beperkingen:

•

•

Aanbieders en gemeenten zien dat kinderen die nog wel in JeugdzorgPlus verblijven vaak complexere
problematiek hebben, waardoor sprake is van stapel- / maatwerkafspraken waarbij de wel bezette plekken
voor een gemeente in deze gevallen duurder zijn.
Er is gerekend met gemiddelde gemeentelijke tarieven

29/36

Def initief | 24 oktober 2022

Gemeenten, aanbieders en Rijk dragen daarvoor gezamenlijk de verantwoordelijkheid.
Voor de lange termijnstrategie gaat het om zicht op vragen als:
- Hoeveel capaciteit aan JeugdzorgPlus is landelijk en regionaal noodzakelijk
danwel wenselijk (rekening houdend met piekbelasting)?
- Moet de beschikbare capaciteit worden afgebouwd, of is een lagere
bezettingsgraad met behoud van de capaciteit wenselijk?
- Wat is gegeven deze capaciteit een passend afbouwscenario, onder meer
rekening houdend met:
o continuïteit van zorg
o financiële consequenties van het mogelijk sluiten van locaties, ook voor
eventuele ander vormen van zorg die door de JeugdzorgPlus aanbieders
wordt geleverd
- Welke alternatieven zijn er of moeten ontwikkeld worden om de afnemende
capaciteit op te kunnen vangen en kinderen de zorg te kunnen leveren die nodig
is.
Aan deze vragen liggen beleidskeuzes ten grondslag. Zoals: wat is een acceptabele
reisafstand voor cliënten vanaf hun woonplaats naar de JeugdzorgPlus voorziening en
wat is een acceptabel tarief voor JeugdzorgPlus. Daarnaast is, zoals eerder
aangegeven, inzicht in de alternatieven voor JeugdzorgPlus noodzakelijk.
Met vriendelijke groet,

XXX
Directeur-bestuurder Jeugdautoriteit
Bijlage: memo JeugdzorgPlus

30/36

Def initief | 24 oktober 2022

Jeugdautoriteit
Rijnstraat 50
2551 XP Den Haag

B rie fA a n ?
Beri f

Aan: XXX (VWS), XXX (VNG)

Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
070 - 340 68 88
Jeugdautoriteit.nl

Datum: 8 december 2021

Memo Continuïteitsrisico’s Jeugdzorg Plus

1. Inleiding
Jeugdzorg Plus is een vorm van gesloten jeugdhulp die wordt geboden aan kinderen en
jongeren die niet bereikbaar zijn voor lichtere vormen van hulpverlening. Een verzoek
tot Jeugdzorg Plus kan worden ingediend door een gemeente, de Raad voor de
Kinderbescherming, een gecertificeerde instelling of de Officier van Justitie. De
kinderrechter beslist of een jongere Jeugdzorg Plus nodig heeft. Als dat zo is, legt de
rechter een civiele maatregel op en spreekt de ‘machtiging gesloten jeugdhulp’ uit 9.
Nederland kent tien aanbieders van Jeugdzorg Plus met in totaal zeventien locaties
(bijlage 1). Momenteel is een beweging gaande waarbij de capaciteit van Jeugdzorg
Plus wordt afgebouwd. In deze memo wordt ingegaan op de deze ontwikkeling en de
mogelijke risico’s voor de continuïteit van Jeugdzorg Plus.
2. Afbouw Jeugdzorg Plus
Momenteel is er een ontwikkeling gaande waarbij gemeenten en regio’s streven naar
alternatieve, meer kleinschalige, vormen van gesloten jeugdzorg 10. Ook zou betere
begeleiding vanaf het begin verzwaring van problematiek moeten voorkomen.
De afname van de vraag naar Jeugdzorg Plus is versneld door de coronacrisis.
Aangezien Jeugdzorg Plus een van de laatste schakels van de jeugdhulpketen vormt,
liep de bezetting in de eerste coronagolf nog niet terug. Later was dit wel het geval,
nadat verwijzingen en daarmee instroom vanuit ambulante zorgaanbieders uitbleven.

9

www.jeugdzorgnederland.nl

10

‘De beweging van 0’ is een bekend platform dat alternatieve vormen van Jeugdzorg Plus nastreeft. www.bewegingvannul.nl

31/36

Def initief | 24 oktober 2022

Als gevolg van deze ontwikkelingen is een afname zichtbaar van de vraag naar
Jeugdzorg Plus capaciteit, zoals blijkt uit de daling van het aantal plaatsingen (tabel 1).
Tabel 1. Ontwikkeling vraag naar Jeugdzorg Plus
2016
2017

2018

2019

2020

Aantal plaatsingen

1819

1924

1720

1701

1366

Aantal unieke jongeren

1518

1537

1433

1382

1128

Bron: www.nji.nl

Met de keuze voor andere vormen van Jeugdzorg Plus is ook actief ingezet op de
afbouw van capaciteit (tabel 2).
Tabel 2. Ontwikkeling capaciteit Jeugdzorg Plus op landelijk niveau
2014
2016
2020
2021 11
Capaciteit

1162

1044

975

814

Bron: VNG

Wanneer naar de ontwikkeling van de bezettingsgraad van een aantal Jeugdzorg Plus
aanbieders wordt gekeken, blijkt dat deze daalt (figuur 1). Bij drie van de vijf aanbieders
zien we dat deze in 2019 rond de 100% bedbezetting hadden. De dalende lijn sinds de
zomer van 2020 heeft zich bij alle aanbieders doorgezet waarmee deze aanbieders in
september 2021 gemiddeld rond 70% bezetting uitkomen. (N.B. Aanbieder A kent een
afwijking van de andere vier aanbieders. Oorzaak hiervan is dat deze aanbieder op 1
januari 2020 een deel van haar Jeugdzorg Plus bedden heeft afgebouwd en van 70
naar 24 bedden is gegaan. Deze lijn geeft hiermee een vertekend beeld.)
Figuur 1. Ontwikkeling bezettingspercentages Jeugdzorg Plus 2019 – 2021

Aanbieder A

Aanbieder B

Aanbieder C

Aanbieder D

Aanbieder E

120%
100%
80%
60%
40%
20%
0%

Bron: Uitvraag Jeugdautoriteit, november 2021

11

VNG: Huidige capaciteit (2021) is gebaseerd op het Plan van aanpak / Bovenregionale plannen van de coördinerende gemeenten.

32/36

Def initief | 24 oktober 2022

3. Continuïteitsrisico’s door (versnelde) afbouw Jeugdzorg Plus
Financiële ontwikkelingen
De vraag vanuit continuïteitsoogpunt is in hoeverre aanbieders in staat zijn om de
kostenstructuur aan te passen op de geconstateerde lagere instroom. Deze flexibiliteit
lijkt bij aanbieders van Jeugdzorg Plus beperkt. Aanbieders die zorg met verblijf leveren
zijn minder flexibel in het planmatig en financieel opvangen van de dynamiek van
wisselende bezettingen dan bij zorgvormen zonder verblijf 12. Daarnaast is bekend dat
het moeilijk is om specialistisch personeel te vinden en te behouden13. Dit zou kunnen
verklaren waarom bij veel aanbieders de PNIL kosten in deze periode ongeveer gelijk
zijn gebleven, of iets zijn toegenomen (bijlage 2). De stabiliteit van de PNIL ratio’s laat
zien dat aanbieders er niet voor hebben gekozen met relatief minder flexibel inzetbaar
personeel te werken. Door de coronacrisis is onvoldoende duidelijk geweest of de
gerealiseerde afbouw definitief is of dat er op termijn weer een toename komt van de
vraag naar Jeugdzorg Plus. Zodoende is het goed mogelijk dat aanbieders ook flexibel
personeel hebben aangehouden, om tijdig in te kunnen spelen op een eventuele
toename van de vraag. Een andere mogelijke oorzaak is dat aanbieders gezien de
flexibiliteit in personeel die de geplande afbouw vraagt, ervoor kiezen juist met meer
flexibel personeel te werken. Ook kan het zijn dat aanbieders geen andere mogelijkheid
hebben, omdat bij een voorgenomen afbouw personeel op eigen initiatief eerder
uitstroomt dan bij de afbouw gewenst is.
Bij zorg met verblijf zijn de overeengekomen tarieven veelal gebaseerd op een
bezettingspercentage van 90 tot 95% 14. Hierdoor ligt het financiële risico bij een
onderbezetting van meer dan vijf procent in deze gevallen bij de aanbieder. Daarnaast
vraagt ook de afbouw van capaciteit om veel investeringen en het financieel risico van
een (versnelde) afname van vraag naar Jeugdzorg lijkt nu eenzijdig bij de aanbieders te
liggen. Daarbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat vanuit het ministerie van
VWS geld beschikbaar is gesteld via een SPUK regeling om aanbieders bij de
transformatie tegemoet te komen in de vastgoedkosten. Aanbieders is gevraagd een
transformatieplan op te stellen, om aanspraak te kunnen maken op deze regeling.
Onduidelijk is of de transformatieplannen realistisch zijn. Vanuit casuïstiek is bekend
dat niet alle aanbieders de SPUK regeling als voldoende ervaren.
Daarnaast geven veel aanbieders aan dat de tarieven onvoldoende zijn. De
meningsverschillen over passende tarieven zijn groot en de discussie hierover is nog
niet beslecht. Ook is in twee regio’s de NHC compensatie uitgebleven.
Bovenregionale impact van lokale ontwikkelingen
De financiële positie van een groot deel van de aanbieders van Jeugdzorg Plus is
fragiel. Zo zijn zes van de tien aanbieders van Jeugdzorg Plus bekend bij het team
Casuïstiek van de Jeugdautoriteit. Bij elkaar omvatten deze aanbieders ongeveer 65 %

12
13
14

Verdiepingsonderzoek Financiële Posities Jeugdhulpaanbieders, Jeugdautoriteit

90 advies VNG, 90% Verdiepingsonderzoek Financiële Posities Jeugdhulpaanbieders, Jeugdautoriteit.
Verdiepingsonderzoek Financiële Posities Jeugdhulpaanbieders, Jeugdautoriteit

33/36

Def initief | 24 oktober 2022

van de totale Jeugdzorg Plus capaciteit die momenteel beschikbaar is. Dit schept een
zorgelijk beeld van de continuïteit van Jeugdzorg Plus, ook op de korte termijn.
Aangezien de Jeugdzorg Plus locaties een regionale functie hebben, zal dit ook
eventuele discontinuïteit van een aanbieder een regionaal effect hebben. Zo zijn er in
Noord Nederland (Friesland, Drenthe, Groningen), maar twee Jeugdzorg Plus locaties,
waarvan één in casuïstiek bij de Jeugdautoriteit. De discontinuïteit van een aanbieder
kan regionale gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van Jeugdzorg Plus in relatie
tot het adagium ‘zo dichtbij mogelijk’.
Een ander voorbeeld van het regionale effect van lokale beslissingen, zijn de
gemeenten en regio’s die bovenop de afbouw van het aantal plaatsingen in Jeugdzorg
Plus alleen nog opvang in de eigen regio willen. Dit is in ieder geval bekend van de
regio’s Rijnmond en Utrecht. Momenteel is vijftig procent van de kinderen die in de
achterhoek zijn geplaatst, afkomstig uit Rotterdam. Als al deze jeugdigen binnen de
eigen regio worden geplaatst, zal dit grote impact hebben op deze aanbieders.
Wanneer een aanbieder niet kan blijven bestaan, betekent dit ook wegval van
beschikbare zorg voor andere regio’s.
Beschikbaarheid van alternatieven voor huidige Jeugdzorg Plus
Hoewel duidelijk is dat Jeugdzorg Plus wordt afgebouwd, is niet duidelijk in hoeverre er
alternatieven voor deze doelgroep beschikbaar zijn. In de plannen die als bron zijn
gebruikt voor de VNG startfoto’s en toekomstfoto’s blijkt dat dit nog onvoldoende is
uitgewerkt. De vraag is daarom in hoeverre gemeenten en regio’s ertoe in staat zijn de
jongeren eerder in het traject goed op te vangen. Bovendien bestaat het risico dat
capaciteit wordt afgebouwd, die later toch wenselijk blijkt. Een voorbeeld hiervan zijn de
Justitiële Jeugdinrichtingen, waarvan een aantal zijn gesloten en die nu toch weer
opengaan.
4. Landelijke regie op Jeugdzorg Plus is wenselijk
Op de korte termijn hebben de ontwikkelingen rondom coronaomzetderving en de
daling van bedbezetting forse consequenties voor de liquiditeit van een deel van de
Jeugdzorg Plus aanbieders. Doordat het merendeel van de Jeugdzorg Plus een pxq
bekostiging kent, is het financiële risico van de lagere bedbezetting voor aanbieders.
Dat leidt tot risico’s voor de continuïteit van de Jeugdzorg Plus. Dit geldt in het bijzonder
omdat de discontinuïteit van één aanbieder regionale gevolgen kan hebben.
De Jeugdautoriteit pleit voor landelijke regie op een korte termijn (tijdelijke) oplossing.
Van daaruit kan worden onderzocht welk beleid passend is voor een structurele keuze
rondom de afbouw van de Jeugdzorg Plus.
Bij deze landelijke regie moet in ieder geval worden stil gestaan bij de vraag wat een
passende afbouw is van capaciteit van Jeugdzorg Plus is. Vragen die hierbij opkomen
zijn; Moet de beschikbare capaciteit worden afgebouwd, of is een lagere
bezettingsgraad met behoud van de capaciteit wenselijk? Wanneer de keuze wordt
gemaakt voor een lagere bezettingsgraad, moet ook worden nagedacht over de
34/36

Def initief | 24 oktober 2022

bekostiging. Bij welke mate van bezetting moet worden uitgegaan bij
beschikbaarheidsfinanciering? Daarbij geldt eveneens dat de alternatieven van
Jeugdzorg Plus vaak intensieve 1-op-1 behandeling van het individu of in kleinere
groepen inhouden met hogere personeelskosten als gevolg.
Met landelijke regie kan worden voorkomen dat op lokaal niveau keuzes worden
gemaakt die het totale landschap van Jeugdzorg Plus beïnvloeden, met discontinuïteit
van zorg tot gevolg.

35/36

Def initief | 24 oktober 2022

Bijlage 1. Overzicht aanbieders Jeugdzorg Plus
Aanbieder

Locatie

Levvel

De Koppeling
Pinq 15

Parlan

Transferium

Pluryn

Lindehorst
Intermetzo

Stg. Horizon Jeugdzorg &
Onderwijs

Antonius
Rijnhove – Hand in Hand
Bergse Bos
’t Anker

Schakenbosch

Schakenbosch

Stichting Jeugdhulp Friesland

Woodbrookers

Elker

Stg. Het Poortje

’s Heerenloo

Groot Emaus

Via Jeugd

Via Almata
Via Icarus

Vigo

Stichting OGH en
Ambulatorium
Bijzonder Jeugdwerk

Bron: Geregistreerde jeugdhulpaanbieders | Rijksoverheid.nl

Bijlage 2. Ontwikkeling PNIL ratio Aanbieders Jeugdzorg Plus
Aanbieder

PNIL ratio (<15)
2018

2019

2020

Intermetzo zorg (Pluryn)

-

3,28

5,39

Stg. Pluryn Groep (Lindehorst)
Parlan (Transferium)
Bijzonder Jeugdwerk (Vigo)

8,2
-

5,72
8,7
7,48

7,93
4,52
13,36

Horizon Jeugdzorg en Speciaal Ond.(iHub)

7,56

12,39

7,53

Stichting Levvel (de koppeling)

-

-

0

OGH en Ambulatorium (Vigo)

6,82

7,87

6,31

Schakenbosch Zorg voor Jeugdigen B.V.

12,74

-

21,84

Stg. Het Poortje Jeugdinrichtingen (Elker)

26,15

26,34

26,57

Via Almata(Via Jeugd)

14,28

13,33

13,52

Jeugdhulp Friesland(Woodbrookers)

7,25

6,58

-

Via Icarus (Via Jeugd)
’s Heerenloo (Groot Emaus)

-

-

-

6,36

9,71

0,01

Bron: IKZ dashboard

15

Vrouwenopvang. Ontbreekt op website rijkoverheid, maar is wel meegenomen in de stukken van de VNG.

36/36