Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2006–2007

31 117

Bepalingen over de brandweerzorg, de
rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de
geneeskundige hulpverlening (Wet
veiligheidsregio’s)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 9 maart 2007
en het nader rapport d.d. 13 juli 2007, aangeboden aan de Koningin door de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het advies van de
Raad van State is cursief afgedrukt.

Bij Kabinetsmissive van 22 november 2006, no. 06.004277, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt
het voorstel van wet houdende bepalingen over de brandweerzorg, de
rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening
(Wet veiligheidsregio’s), met memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel regelt onder meer de instelling van veiligheidsregio’s,
waarvan het bestuur belangrijke taken heeft ten aanzien van rampenbestrijding
en crisisbeheersing, inclusief de voorbereiding op rampen en crises voor zover
die de schaal van één gemeente te boven gaan. Het bestuur wordt gevormd
door de burgemeesters van de regio. Het krijgt tot taak een brandweer, een
GHOR (organisatie voor geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en
rampen) en een meldkamer in stand te houden. De Brandweerwet 1985, de
Wet rampen en zware ongevallen en de Wet geneeskundige hulpverlening bij
ongevallen en rampen worden ingetrokken. De aansluiting van de politie bij de
veiligheidsregio’s zal worden geregeld in de invoeringswet veiligheidsregio’s
en in de invoeringswet bij het voorstel voor een nieuwe Politiewet.
De Raad van State onderschrijft het belang van de vorming van veiligheidsregio’s, maar is van oordeel dat de veiligheidsregio’s te weinig bevoegdheden
krijgen om een effectief veiligheidsbeleid te kunnen voeren. Dit betreft het
beheer over de brandweer, de meldkamer en de GHOR, en de uitoefening van
het gezag bij bovenlokale rampen en bij crises. Verder signaleert de Raad dat
de veiligheidsregio’s worden opgezet als verlengd lokaal bestuur, maar dat het
in de uitwerking in feite gaat om een vorm van bestuur die bij wet is opgelegd.
De Raad meent dat moet worden voorzien in de noodzakelijke bevoegdheden
voor de veiligheidsregio’s en rechtstreekse bekostiging, en dat in verband met
de zwaarte van de taken de vraag naar een rechtstreekse democratische
legitimatie onder ogen moet worden gezien. Hij is van oordeel dat het
wetsvoorstel in verband daarmee nader dient te worden overwogen.
1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

KST109519
0607tkkst31117-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2007

Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 22 november
2006, nr. 06.004277, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

1

Dit advies, gedateerd 9 maart 2007, no. W04.06.0512/I, bied ik U hierbij aan.
De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met de opmerkingen van
de Raad rekening zal zijn gehouden.

1. Algemeen
Het wetsvoorstel strekt enerzijds tot vervanging van drie bestaande wetten
(Brandweerwet 1985, Wet rampen en zware ongevallen, en de Wet geneeskundige hulpverlening bij rampen en zware ongevallen), anderzijds tot het in
het leven roepen van veiligheidsregio’s voor regionaal beheer van de in de
genoemde wetten geregelde diensten. Nu het nieuwe van het voorstel vooral
schuilt in de regeling van de veiligheidsregio’s, zal de Raad in hoofdzaak
daarop ingaan.
Allereerst wordt de verhouding bezien tussen rampen en crises en de vraag
wie wanneer over welke beheers- en gezagbevoegdheden beschikt. Vervolgens
komt de bestuurlijke vormgeving van de veiligheidsregio’s (het Wgr-model)
aan de orde. Daarna volgt nog een aantal bijzondere onderwerpen.
De politie zal op termijn in de veiligheidsregio worden opgenomen, maar die
stap is in het wetsvoorstel nog niet meegenomen. In november 2006 is een
voorstel voor een nieuwe Politiewet ingediend bij de Tweede Kamer der
Staten-Generaal.1 Het was volgens de toelichting op het voorliggende voorstel
de bedoeling dat de nieuwe Politiewet en de Wet veiligheidsregio’s op elkaar
worden afgestemd in de invoeringswetten bij deze twee wetten.2 Inmiddels is
in het Coalitieakkoord 2007 opgenomen dat de behandeling van de nieuwe
Politiewet wordt opgeschort, en dat eerst wordt afgewacht of de wet
«Versterking rijksbevoegdheden ten aanzien van de politie»3 voldoende
resultaten oplevert.4 Dit betekent dat vooralsnog moet worden uitgegaan van
het voortbestaan en de inrichting van de huidige politieregio’s.
De Raad heeft er begrip voor indien met het opnemen van de politie in de
veiligheidsregio zou worden gewacht tot de invoeringswet. Wel adviseert hij in
de toelichting een schets te geven van de wijze waarop in die integratie zal
worden voorzien; dat geeft meer houvast bij het beoordelen van de gevolgen
van het voorstel.

1

Kamerstukken II 2006/07, 30 880.
Toelichting, § 7, onder «Samenwerking
onder de nieuwe Politiewet», vierde tekstblok.
3
Kamerstukken I 2005/06, 29 704, A.
4
Kamerstukken II 2006/07, 30 891, nr. 4,
blz. 27.
2

1. Algemeen
Het is verheugend dat de Raad van State het belang van de vorming van
veiligheidsregio’s onderschrijft. Niettemin heeft de Raad zwaarwegende kritiek
op het voorstel, waarvan er in de inleiding enkele worden aangestipt, waarna
uitwerking en aanvulling volgen in de diverse onderdelen van het advies. Ik ga
per onderdeel op de kritiekpunten in.
Het advies van de Raad is aanleiding geweest om diverse elementen van het
wetsvoorstel nader te overwegen; die overweging heeft geleid tot tal van
aanpassingen, zowel in het wetsvoorstel als in de memorie van toelichting. Zo
wordt conform het advies in het voorstel voorzien in een eenhoofdig gezag bij
bovenlokale rampen en crises. Ook is op diverse plaatsen overgegaan tot het
schrappen van een grondslag voor nadere regels. Wel gehandhaafd is de opzet
om de veiligheidsregio’s vorm te geven als verlengd lokaal bestuur teneinde
de zorg voor de veiligheid ten principale lokaal te verankeren. Overigens kan
hier geen sprake zijn van een geheel vrije keuze van de gemeenten. De
noodzaak om bijvoorbeeld in het geval van regio-overschrijdende problematiek bijstand te kunnen verlenen, vereist (wettelijke) kaders op rijksniveau.
Deze structuur sluit het meest aan op de lokale verantwoordelijkheid. Ik meen
dat het belang van een adequate aanpak van de rampenbestrijding en crisisbeheersing met zich brengt dat er enige uniformiteit is in de structuur van de
veiligheidsregio’s; die kan slechts bereikt worden door wettelijke voorschriften.
Het voorstel zoals dat aan de Raad van State ter advisering was voorgelegd,
was op dat punt evenwel minder terughoudend dan verwacht zou mogen
worden bij het uitgangspunt van verlengd lokaal bestuur. Ik meen dat nu, na
de aanpassingen waartoe het advies van de Raad aanleiding heeft gegeven, de
juiste balans is gevonden.
In de memorie van toelichting zoals deze aan de Raad is voorgelegd, was
aangegeven dat de integratie van de besturen van de veiligheidsregio’s en de
politieregio’s gerealiseerd zou worden bij de invoeringswet van ofwel de Wet
veiligheidsregio’s ofwel de nieuwe Politiewet. Op basis van het Coalitieakkoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

2

2007 is de Tweede Kamer verzocht de behandeling van de nieuwe Politiewet
vooralsnog op te schorten. Wettelijk voorgeschreven integratie van besturen is
thans derhalve niet opportuun. Wel is goed samenspel tussen de beide
besturen van belang. Dat sluit aan bij ontwikkelingen die zich in de regio’s
voordoen.
In het wetsvoorstel is vastgelegd dat afstemming plaatsvindt van de beleidsprioriteiten van de veiligheidsregio (in het beleidsplan) met die van de politie.
Ook het feit dat in de wet is vastgelegd dat de burgemeesters van de
gemeenten in de regio deel uitmaken van het bestuur van de veiligheidsregio
en de voorzitter van het regionale college van politie tevens voorzitter van de
veiligheidsregio is, bevordert de samenhang in de besluitvorming van de
beide besturen. De samenwerking tussen de veiligheidsregio en de politie
wordt vastgelegd in een convenant. Daarmee is verzekerd dat de politie als
crisispartner adequaat kan optreden in de multidisciplinaire processen van de
rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Ik hecht zeer aan deze samenhang en samenwerking zodat op regionaal niveau
invulling kan worden gegeven aan een samenhangend veiligheidsbeleid.

2. Veiligheidsregio’s en crises
De brandweer heeft, evenals de politie, van oudsher taken in de sfeer van de
openbare orde en veiligheid. Deze taken zijn bij uitstek van lokale betekenis. Zij
vormen de hoofdmoot van het werk van brandweer en politie, en de beheersen gezagsstructuren zullen dan ook in elk geval moeten verzekeren dat het
«gewone werk» zo effectief en efficiënt mogelijk kan worden uitgevoerd.
Aanvullend moeten voorzieningen worden getroffen voor bovenlokaal
optreden als dat is geboden. Omdat het daarbij kan gaan om hoogst ernstige
situaties, zal ook de effectiviteit daarvan verzekerd moeten zijn. Het wetsvoorstel geeft voldoende mogelijkheden voor effectief optreden op lokaal niveau;
daarover maakt de Raad dan ook geen opmerkingen. In dit advies wordt wel
stilgestaan bij de effectiviteit van het optreden bij voorvallen van bovenlokale
aard en reikwijdte, omdat het voorstel op dat punt naar het oordeel van de
Raad tekortschiet.
Crisisbeheersing in het wetsvoorstel
Het voorstel van Wet veiligheidsregio’s gaat in hoofdzaak over taken en
bevoegdheden op lokaal en regionaal niveau. Rampenbestrijding en crisisbeheersing worden in de meeste wetsartikelen over één kam geschoren: voor
de bevoegdheden en verplichtingen maakt het meestal geen verschil of het
gaat om rampenbestrijding of crisisbeheersing. Een wezenlijk verschil is wel
dat de regionale en lokale overheidsdiensten bij rampenbestrijding grotendeels op zichzelf staan, terwijl zij bij crisisbeheersing voornamelijk uitvoering
geven aan de maatregelen van de betrokken vakminister, die daarin bij
sectoroverstijgende crises wordt bijgestaan door de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Bij rampen heeft, evenals bij branden, een
decentraal orgaan – de burgemeester – het opperbevel; hij kan eenieder
bevelen geven.1 Bij crises heeft hij het opperbevel niet, omdat de verantwoordelijkheid voor het beheersen van crises primair ligt bij andere organen, in het
bijzonder de betrokken vakministers. Hij kan bij crises wel de noodzakelijke
bevelen geven, maar zal dat moeten doen binnen de grenzen die de verantwoordelijke vakminister hem stelt.2
In het wetsvoorstel komt de rol van de vakministers bij crisisbeheersing
nauwelijks naar voren; die is en blijft geregeld in sectorwetgeving. Dit betekent
dat een ramp praktisch gesproken een crisis wordt zodra een minister die
crisisbevoegdheden heeft, deze ook gaat uitoefenen. Het betekent ook dat het
wetsvoorstel een volledige regeling geeft van de overheidsorganisatie bij
rampenbestrijding, maar dat het voorstel voor crisisbeheersing alleen voorziet
in het regionale deel van de organisatie.

1

Voorgesteld artikel 4.
Toelichting op artikel 4.
E. T. Brainich von Brainich Felth, Het
systeem van crisisbeheersing, Den Haag:
Boom Juridische Uitgevers, 2004, bladzijden
241–257.

2
3

Herziening van crisiswetgeving
Voor de vraag of de overheid crises adequaat te lijf kan, is evenzeer van belang
hoe het rijksdeel van de aanpak is geregeld. Het antwoord op die vraag is niet
eenvoudig, omdat het voor verschillende soorten crises verschillend ligt, en
omdat de verantwoordelijkheid is gespreid over een groot aantal ministers.
In 2004 is in opdracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een studie gemaakt van de bestaande regels inzake crisisbeheersing,
Het systeem van crisisbeheersing.3 De studie sluit af met een reeks concrete

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

3

aanbevelingen voor het moderniseren en beter op elkaar afstemmen van de
crisiswetgeving. Een deel van de aanbevelingen is meegenomen bij de
uitwerking van het Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007. Veel aanbevelingen liggen op het terrein van de verschillende vakministers. Het Beleidsplan
Crisisbeheersing 2004–2007 bevat een werkprogramma voor de daar
omschreven maatregelen.1 De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties heeft toegezegd dat hij als coördinerend minister voor
crisisbeheersing de voortgang zal bewaken.2
Na de vorenstaande schets maakt de Raad nog de volgende opmerkingen.
a. Een ramp wordt in het wetsvoorstel gedefinieerd als «een zwaar ongeval of
een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel
personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige mate zijn
geschaad of worden bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van
diensten of organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging
weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken».
In het wetsvoorstel wordt «crisis» gedefinieerd als «een situatie waarin in een
of meer gemeenten door aantasting of dreigende aantasting van een vitaal
belang van de samenleving de openbare veiligheid wordt verstoord, en
waarbij optreden van de burgemeester is vereist».
In deze omschrijvingen zijn analytisch telkens drie elementen te onderkennen:
– een gebeurtenis of situatie («een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis» respectievelijk «een situatie»),
– het effect daarvan («waarbij het leven en de gezondheid van veel personen,
het milieu of grote materiële belangen in ernstige mate zijn geschaad of
worden bedreigd» respectievelijk «waarin in een of meer gemeenten door
aantasting of dreigende aantasting van een vitaal belang van de samenleving de openbare veiligheid wordt verstoord»),
– het vereiste optreden van de overheid («waarbij een gecoördineerde inzet
van diensten of organisaties van verschillende disciplines is vereist»
respectievelijk «waarbij optreden van de burgemeester is vereist»).
De Raad meent dat de verhouding tussen de twee begrippen in deze omschrijvingen – de overlappingen, maar ook de kenmerkende verschillen – niet
duidelijk is. Dat juist bij een crisis optreden van de burgemeester vereist is, is
geen kenmerkend verschil: ook bij een ramp van enige omvang is het optreden
van de burgemeester gewenst of zelfs noodzakelijk, alleen al omdat de
diensten onder zijn verantwoordelijkheid opereren. Bij een crisis – in elk geval
bij een crisis die lokale effecten heeft – is optreden van de burgemeester ook
vereist, maar een kenmerkende verschil tussen een ramp en een crisis – de
uitoefening van crisisbevoegdheden door een of meer ministers – komt in de
definities niet naar voren.3
De Raad adviseert de twee definities zo aan te passen dat de verhouding
tussen de twee begrippen duidelijker wordt, en in het bijzonder de landelijke
dimensie van crises tot uitdrukking te brengen.

1

Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007
(Kamerstukken II 2003/04, 29 668, nr. 1),
bijlage 1.
2
Kamerstukken II 2005/06, 29 668, nr. 6. Het
laatste voortgangsbericht dateert van 27 april
2006 (stuk nr. 10).
3
In de definitie van «crisis» in het Beleidsplan
crisisbeheersing wordt de landelijke dimensie
wel met zoveel woorden genoemd: volgens
die definitie is bij een crisis de nationale
veiligheid in het geding en zijn «de reguliere
structuren en/of middelen niet toereikend [...]
om de stabiliteit te handhaven» (Kamerstukken II 2003/04, 29 668, nr. 1, blz. 9).

b. De begrippen «ramp» en «crisis», die in het wetsvoorstel centraal staan,
vertonen overlappingen: begripsmatig kan een calamiteit zowel een ramp zijn
als tot een crisis leiden. Het is van groot belang dat de verantwoordelijke
bestuurders en ambtenaren op centraal en op decentraal niveau weten in
welke gevallen crisisbevoegdheden van een minister aan de orde zijn, en wat
dat concreet betekent voor het bestuurlijk en operationeel optreden van ieder
van hen.
De Raad adviseert in de toelichting een overzicht op te nemen van de
verschillende wettelijke grondslagen voor crisisoptreden door de onderscheiden vakministers.
c. De Raad onderschrijft het belang van een snelle uitvoering van het werkprogramma bij het beleidsplan crisisbeheersing. De coördinerende rol van de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan van belang zijn om
te verzekeren dat snelle resultaten worden bereikt.
Voor de veiligheidsregio’s en het nu voorliggende wetsvoorstel is de modernisering van de crisiswetgeving vooral in twee opzichten van belang:
– de crisisbevoegdheden en de wijze van optreden van de vakministers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

4

zullen moeten aansluiten op de bevoegdheden en de wijze van optreden
van brandweer en GHOR, evenals van de politie, op regionaal en lokaal
niveau, en
– de bevoegdheden die de verschillende wettelijke stelsels bieden, zullen niet
onnodig van elkaar moeten verschillen, omdat anders horizontale en
verticale afstemmingsproblemen kunnen ontstaan.
De Raad adviseert in de toelichting, in het hiervoor onder b bedoelde overzicht,
de sectorale crisiswetgeving ook vanuit deze twee gezichtspunten te beschrijven, en aan te duiden hoe en op welke termijn eventuele tekortkomingen
zullen worden hersteld. Deze beschrijving is van belang om te kunnen
beoordelen of het wetsvoorstel ook voor het overheidsoptreden bij crises een
passende regeling biedt.
2. Veiligheidsregio’s en crises
a. De Raad merkt op dat de begripsbepalingen van «ramp» en «crisis» een
overlap bevatten. Dat is juist, en dat heeft een reden. De grootste overeenkomst is dat er in beide gevallen sprake is van een ernstige verstoring van het
dagelijks leven. Dat element is sterk bepalend in het spraakgebruik, en is soms
de reden om «crisis» als een overkoepelend begrip te beschouwen. Maar niet
iedere ramp is een crisis: er zijn kenmerkende verschillen. De memorie van
toelichting is uitgebreid om die verschillen scherper te belichten. Overigens is
de begripsomschrijving van crisis enigszins aangepast, omdat deze tot
verwarring aanleiding blijkt te geven. De begripsomschrijving in het
wetsvoorstel zoals dat was aangeboden aan de Raad van State bevatte de
zinsnede: «en waarbij optreden van de burgemeester is vereist». De Raad
merkt terecht op dat het optreden van de burgemeester geen kenmerkend
verschil is, nu immers bij een ramp de burgemeester altijd (ook) optreedt, Deze
zinsnede is nu geschrapt.
Bedoeld was tot uitdrukking te brengen dat het wetsvoorstel wat betreft crises
slechts zag op crises waarbij een burgemeester in zijn hoedanigheid van
handhaver van de openbare orde en opperbevelhebber leidend is. Dat is,
anders dan bij een ramp, niet bij elke crisis het geval. De acute gecoördineerde
inzet van hulpverleningsdiensten is bij een crisis immers geen vanzelfsprekendheid. Bij bijvoorbeeld een crisis op het terrein van LNV of VWS is primair
de desbetreffende minister aan zet. Deze geeft zijn eigen crisis-organisatie
vorm; voor de inhoudelijke aanpak van «zijn» crisis heeft hij de burgemeester
niet – althans niet zonder meer – nodig. Wanneer het optreden van de
sectorminister bij de beheersing van de crisis invloed heeft op de openbare
orde, is de burgemeester wél aan zet. In het geval van een bovenlokale crisis is
de voorzitter van de veiligheidsregio dan het aanspreekpunt voor de betrokken
minister. Enkele andere wijzigingen in de omschrijving van het begrip «crisis»
staan los van het advies van de Raad. Deze komen in de gewijzigde memorie
van toelichting aan bod.
b en c. Dit wetsvoorstel sluit aan op de reguliere bevoegdheden van burgemeesters. Dat betekent dat ook op het gebied van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing deze bevoegdheden vooral betrekking hebben op de
openbare orde en veiligheid. De bevoegdheden op dit terrein doorkruisen de
bevoegdheden op de domeinen van de vakministers niet. Wel zal in bepaalde
gevallen afstemming noodzakelijk zijn over de wijze waarop vakministers en
de burgemeester van hun eigen bevoegdheden gebruik kunnen maken.
Met de aanpassing van de begrippen ramp, crisis en ook crisisbeheersing zoals
die mede naar aanleiding van het advies van de Raad zijn doorgevoerd, is
vastgelegd dat het optreden van de burgemeester bij een lokale ramp of crisis
en het optreden van de voorzitter van de veiligheidsregio bij een bovenlokale
ramp of crisis is gerelateerd aan de bevoegdheden die de burgemeester kan
uitoefenen.
Afstemming van de wijze waarop van de onderscheiden bevoegdheden
gebruik zal worden gemaakt bij de bestrijding van een ramp of het beheersen
van een crisis, is noodzakelijk bij, maar ook inherent aan crisisbesluitvorming.
Met het oog op een goede belangenafweging zijn er maatregelen in het
wetsvoorstel opgenomen om de samenwerking tussen de veiligheidsregio’s en
de crisispartners in de breedste zin van het woord te bevorderen en op
regionaal niveau een netwerkorganisatie in te richten. Ten eerste dient in het
crisisplan een overzicht van de gemaakte afspraken te zijn opgenomen. Ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

5

tweede belegt het bestuur van de veiligheidsregio periodiek een bijeenkomst
waar alle crisispartners bijeenkomen. Ten derde worden diverse crisispartners
uitgenodigd voor vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio’s en
voor vergaderingen van het RBT wanneer hun aanwezigheid in het belang van
de te behandelen onderwerpen van belang is. Ten vierde moet het crisisplan
afgestemd worden met plannen uit sectorale wetten.
Tot slot wordt in de memorie van toelichting uitgebreid ingegaan op het nut en
de noodzaak van een goede samenwerking met de crisispartners. Dat hier een
uitwisseling en verkenning van de wederzijdse bevoegdheden plaatsvindt, is
evident.
In het kader van de modernisering van de crisiswetgeving, die onderdeel
uitmaakt van het werkprogramma bij het beleidsplan crisisbeheersing
2004–2007, wordt thans gewerkt aan het door de Raad gevraagde overzicht
van bevoegdheden voor crisisoptreden. Overigens ligt de verantwoordelijkheid
voor de modernisering bij de vakministers. In het najaar van 2007 is het
bedoelde overzicht gereed en zal dit aan de Tweede Kamer worden gezonden.

3. Bestuurlijke toerusting van de veiligheidsregio
Het bestuur van de veiligheidsregio krijgt belangrijke taken:
– het vaststellen van plannen voor de rampenbestrijding en de crisisbeheersing (onder meer het in kaart brengen van de risico’s, toedelen van taken
en bevoegdheden, vaststellen van oefenbeleidsplannen en van rampbestrijdingsplannen voor risicovolle inrichtingen),
– het in stand houden van een brandweer, een GHOR en een meldkamer (dit
laatste samen met het regionaal politiecollege),
– het coördineren van de werkzaamheden van brandweer, GHOR en meldkamer.
De Raad gaat nu in op de vraag of voldoende wordt voorzien in bevoegdheden
om deze taken naar behoren te kunnen vervullen.

1

Kamerstukken 30 880.

a. Wat het beheer betreft valt op dat de hiërarchische verhoudingen binnen de
regio op verschillende punten onduidelijk zijn. Het probleem kent twee kanten.
– Het bestuur van de veiligheidsregio heeft tot taak een brandweer, een
GHOR en een meldkamer in stand te houden, maar de brandweercommandant en de directeur GHOR worden, na een aanbeveling van het bestuur
van de veiligheidsregio, benoemd bij koninklijk besluit. Het wetsvoorstel
bepaalt niet met zoveel woorden aan wie de hoofden van brandweer,
GHOR en meldkamer beheersmatig ondergeschikt zijn.
– Het bestuur van de veiligheidsregio is minder geschikt om leiding te geven
aan deze drie organisaties, omdat het een collegiaal bestuur is. Het bestaat
uit de burgemeesters van de regio; in sommige regio’s zijn dat er rond de
dertig. De korpsbeheerder is voorzitter, maar hij heeft geen bijzondere
bevoegdheden. Hij zou zich desondanks kunnen ontwikkelen tot de
dagelijkse beheerder, nu hij ook korpsbeheerder is, maar dat zou weer
bemoeilijkt worden bij de invoering van de nieuwe Politiewet, omdat
daarin de figuur van de korpsbeheerder verdwijnt.1
Wel introduceert het voorstel de figuur van de coördinerend functionaris, te
benoemen door het bestuur, die belast wordt met de coördinatie van de
maatregelen en voorzieningen die de gemeenten treffen met het oog op een
ramp of crisis, maar hier gaat het om iemand die, als ambtelijk functionaris,
niet bedoeld is om bestuurlijk leiding te geven aan de hoofden van de
brandweer, de meldkamer en de GHOR, en die daartoe ook niet over bevoegdheden beschikt. Het gevaar bestaat dat de beheerstaak aldus wordt opgedragen aan een bestuur dat niet in staat is efficiënt op te treden. In zo’n situatie
zullen afzonderlijke burgemeesters licht geneigd zijn het aldus ontstane
vacuüm op te vullen, temeer nu zij bij rampen het opperbevel hebben in hun
gemeente.
De veiligheidsregio moet bij gemeenschappelijke regeling worden ingesteld
(zie overigens punt 4, onderdeel a, van dit advies); volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) moet het algemeen bestuur een dagelijks
bestuur instellen. Misschien moet het voorstel, in samenhang met de Wgr, zo
worden gelezen dat brandweer, meldkamer en GHOR qua beheer ondergeschikt zullen zijn aan het nog in te stellen dagelijks bestuur. Het voorstel biedt
op dit punt echter geen duidelijkheid.
De Raad adviseert uitdrukkelijk te bepalen dat brandweer, meldkamer en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

6

GHOR beheersmatig ondergeschikt zijn aan een dagelijks bestuur van de
veiligheidsregio, dat zo klein van omvang is dat het doelmatig en doeltreffend
kan werken.

1

Althans, bij rampen of bij ernstige vrees
voor het ontstaan daarvan (voorgesteld artikel
4). De Raad neemt aan dat de burgemeester
bij crises het «onderbevel» heeft als uitvoerder van de bevelen die de verantwoordelijke
minister geeft; dit ook gelet op de algemene
openbare orde-taak van de burgemeester,
neergelegd in de artikelen 172 en 173
van de Gemeentewet.
2
Voorgesteld artikel 33.
3
Voorgesteld artikel 34.
4
Toelichting, § 7.2 (Samenwerking met
andere crisispartners), vierde tekstblok.
5
«Het RBT is een overleg waar, met behoud
van de eigenstandige verantwoordelijkheid
van iedere deelnemer, de te treffen maatregelen worden afgestemd; er is geen sprake
van stemrecht.» (Toelichting, § 7.2 [Samenwerking met andere crisispartners], vierde
tekstblok).
6
In het wetsvoorstel is bewust de in
wetgeving weinig gebruikelijke formule
gehanteerd dat de voorzitter «zich verstaat
met» de regionaal operationeel leider (voorgesteld artikel 33, vijfde lid, en de toelichting op
dat artikel).
7
Toelichting, § 5.1 (Brandweer).
8
Advies van 28 september 2006, kenmerk
BJZ/U200601465, bladzijde 4.

b. Het gezag binnen de veiligheidsorganisatie is wel duidelijk geregeld: het
opperbevel berust bij de burgemeester.1 De Raad meent dat deze keuze
verstandig is voor zover het gaat om het dagelijkse werk van de brandweer, de
GHOR en de meldkamer. Deze taak kan het beste op lokale schaal worden
verricht, zodat rekening kan worden gehouden met de plaatselijke omstandigheden. Dat geldt ook voor rampen die zich volledig afspelen binnen een
gemeente.
Bij bovenlokale rampen en bij crises is het gecompliceerder. Doet zo’n ramp of
een crisis zich voor, dan heeft de voorzitter van de veiligheidsregio tot taak een
regionaal beleidsteam bij elkaar te roepen. Dit team bestaat uit de burgemeesters van de gemeenten die bij de ramp of crisis betrokken zijn of kunnen
worden, de hoofdofficier van justitie en de voorzitters van de betrokken
waterschappen.2 Ook wijst de voorzitter een regionaal operationeel leider aan.
Die geeft leiding aan het regionaal operationeel team, bestaande uit leidinggevenden van de betrokken diensten3 (het kan, afhankelijk van het soort ramp
of crisis, ook gaan om het hoofd van een gedeconcentreerde dienst van een
ministerie).4
Het regionaal beleidsteam heeft uitsluitend een coördinerende taak; het heeft
geen eigen bevoegdheden en kan geen besluiten nemen.5 De regionaal
operationeel leider is hiërarchisch niet ondergeschikt aan de voorzitter van de
veiligheidsregio of aan het dagelijks bestuur daarvan,6 maar afzonderlijk aan
elk van de burgemeesters die deel uitmaken van het regionaal beleidsteam.
Het opperbevel blijft immers berusten bij de burgemeester, en dus bij een
bovenlokale ramp of crisis bij ieder van de burgemeesters wier gemeente bij
de ramp of crisis betrokken is.
De Raad is van oordeel dat het wetsvoorstel op dit punt tekortschiet; het zal
ook moeten voorzien in toereikende gezagsstructuren voor het optreden bij
calamiteiten die meer dan één gemeente treffen. Juist bij calamiteiten is het
van groot belang dat het gezag berust bij één persoon en dat de hiërarchische
verhoudingen duidelijk zijn. Als vuistregel kan hier gelden: hoe ingewikkelder
de situatie, des te groter het belang van een eenvoudige bevelsstructuur.
Eenhoofdige gezagsuitoefening laat onverlet dat de gezagsdrager binnen de
beschikbare tijd dient te overleggen met alle betrokken functionarissen, maar
het ontslaat hem van de verplichting om per se met hen tot overeenstemming
te komen.
De Raad adviseert te voorzien in een regeling voor eenhoofdig gezag bij
bovenlokale rampen en crises. Daarbij zou eventueel onderscheid kunnen
worden gemaakt tussen rampen en crises die het grondgebied van een beperkt
aantal gemeenten treffen, en die welke het gebied van de hele regio, althans
een groot deel daarvan, treffen.
c. Een afzonderlijk vraagstuk betreft de positie van de brandweer. Volgens de
toelichting heeft elke gemeente haar eigen brandweerorganisatie, onder
leiding van een lokaal commandant. Daarnaast functioneert in een aantal
regio’s een regionale brandweerorganisatie. Uit onderzoek naar rampen in
Enschede (2000) en Volendam (2001) blijkt dat het bestaan van twee
brandweerorganisaties de slagkracht niet ten goede komt. Bovendien
belemmert de relatief kleine schaal van de gemeentelijke brandweer, met
uitzondering wellicht van de grote steden, het in stand houden van een
hoogwaardig bestand van deskundige brandweerspecialisten. Om de kwaliteit
van de brandweer te verhogen, wordt in het wetsvoorstel de wettelijke basis
gelegd voor het stellen van landelijke, uniforme kwaliteitseisen. Bovendien
wordt het in stand houden van de brandweer als taak neergelegd bij het
bestuur van de veiligheidsregio.7
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft bezwaar tegen deze
opzet. Zij onderkent het belang van landelijke kwaliteitseisen, maar meent dat
de organisatie-inrichting van de brandweer moet worden overgelaten aan het
verantwoordelijke orgaan. Naar de mening van de VNG is dat het college van
burgemeester en wethouders.8
Door verschillende gemeentebesturen is bovendien de vrees geuit dat een
geregionaliseerd korps ertoe zal leiden dat de lokale binding van de brandweer
verloren gaat. Deze vrees geldt vooral de vrijwilligers die 80% van het totale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

7

personeelsbestand vormen. De regering deelt deze vrees niet: bij een regionale
brandweer zal de vrijwilliger in dezelfde kazerne kunnen blijven werken, met
dezelfde collega’s en voor hetzelfde werkgebied.1 Aan deze kritiek wordt
niettemin tegemoetgekomen met een soepele overgangsregeling: tot een door
de minister te bepalen tijdstip kan het college van burgemeester en wethouders brandweerpersoneel aanstellen.2
Inmiddels is in het Coalitieakkoord opgenomen dat er geen wettelijke
verplichting voor lokale brandweerkorpsen komt om zich te regionaliseren.
De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties heeft in december 2006 een onderzoek naar de
bestuurlijke aansturing van de brandweer gepubliceerd. Uit dat onderzoek
blijkt dat een derde van de gemeenten een grote achterstand (meer dan 40%)
heeft bij het verlenen van gebruiksvergunningen; in een groot deel van de
gemeenten wordt niet voldoende realistisch geoefend. De meeste gemeenten
hebben te weinig professioneel brandweerpersoneel om de niet-repressieve
taken te kunnen vervullen. Het thema brandweerzorg staat in de meeste
gemeenten niet hoog op de politiek-bestuurlijke agenda: het is een beleidsarme taak, die vooral wordt beheerst door professionele en technische
normen. De gemeente beschikt meestal niet over actuele en betrouwbare
beleidsinformatie; zo heeft het merendeel van de gemeenten geen informatie
over de uitrukprestaties. Hierdoor kan het college niet adequaat sturen en kan
de gemeenteraad zijn kaderstellende en controlerende taken niet goed
vervullen. Gemeenten worden al enige tijd gestimuleerd om brandweertaken
uit te besteden aan de regionale brandweer, maar dat gebeurt nog weinig, ook
bij een kostbare aangelegenheid als de aanschaf van voertuigen.3
De Raad concludeert dat de positionering van de brandweer nog de nodige
aandacht verdient. De keus die in het voorstel wordt gemaakt om het instellen
en in stand houden van de brandweer tot aangelegenheid van de veiligheidsregio’s te maken, sluit aan bij de samenhang met de politietaken en de
GHOR-voorzieningen, en kan wellicht een oplossing bieden voor de problemen
die zijn gesignaleerd door de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid. Anderzijds zal het bestuur van de veiligheidsregio daarbij moeten zorgen voor een
zodanige deconcentratie van de brandweervoorzieningen dat snel en adequaat
optreden overal in de regio is verzekerd, terwijl ook de lokale binding van de
brandweer gewaarborgd zal moeten blijven.
De Raad adviseert deze elementen in de afweging te betrekken.

1

Toelichting, § 5.1 (Brandweer).
Voorgesteld artikel 64.
3
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid,
Bestuurlijke aansturing van de brandweerzorg,
Den Haag, december 2006.
4
Voorgesteld artikel 27, tweede en vierde
lid.
5
Voorgesteld artikel 28.
6
Toelichting, § 5.2 (GHOR), onder «Financiering».
7
Kamerstukken I 2005/06, 29 835, A.
8
Artikelen 3 en 4 van het voorstel van Wet
ambulancezorg, Kamerstukken I 2005/06,
29 835, A.
9
Artikel 5, eerste lid, van het voorstel
van Wet ambulancezorg.
10
Voorgesteld artikel 5.
2

d. De positie van de GHOR verdient eveneens aandacht. De directeur GHOR is
weliswaar belast met de operationele leiding van de geneeskundige hulpverlening, maar de daadwerkelijke verlening van de geneeskundige hulp
geschiedt door instellingen, zorgaanbieders of diensten die merendeels
particulier zijn. Die zijn niet ondergeschikt aan de directeur GHOR, maar
werken op basis van afspraken, die waarschijnlijk niet afdwingbaar zijn.4 Als de
hulpverlening tekortschiet, kan het bestuur van de veiligheidsregio slechts in
overleg treden met de hulpverlenende instantie. Wordt geen verbetering
geconstateerd, dan kan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een
aanwijzing geven op basis van de Kwaliteitswet zorginstellingen.5 Dat is een
zware en in concrete gevallen weinig slagvaardige procedure.
Het is de bedoeling dat de geneeskundige sector zijn eigen kosten draagt; dat
betreft ook de kosten van voorbereiden, trainen en oefenen. Met de Minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is afgesproken dat de bekostiging van
deze activiteiten vanaf 2008 via de begroting van zijn ministerie loopt.6
Voor de Regionale Ambulancevoorziening – zoals voorzien in het voorstel van
Wet ambulancezorg7 – ligt de situatie iets anders. De Regionale Ambulancevoorziening mag alleen werken op basis van een vergunning (één per regio),
die door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt verleend.
Die minister heeft een ruime bevoegdheid om voorschriften aan de vergunning te verbinden.8 Het bestuur van de veiligheidsregio – althans de voorloper
daarvan – kan voordat de vergunning wordt verleend, zijn zienswijze naar
voren brengen.9 Voorts kan de burgemeester de Regionale Ambulancevoorziening aanwijzingen geven indien dat naar zijn oordeel noodzakelijk is uit
een oogpunt van openbare orde.10
De Raad onderkent dat de positie van particuliere organisaties altijd anders zal
zijn dan die van overheidsinstanties. Toch acht hij het verstandig de invloed
van de veiligheidsregio op de hulpverlenende instanties bij operationeel
optreden te versterken. De Raad noemt de volgende mogelijkheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

8

–
–

–

–

–

Bepaald zou kunnen worden dat de directeur GHOR zo nodig bevelen kan
geven ter verzekering van de uitvoering van de afspraken, bedoeld in het
voorgestelde artikel 27, tweede lid.
Om duidelijkheid te verschaffen over de hiërarchische verhoudingen bij het
operationele optreden zou een constructie kunnen worden gebruikt welke
vergelijkbaar is met die van buitengewone opsporingsambtenaren:1 een
aanstelling zonder bezoldiging bij de veiligheidsregio voor die medische
hulpverleners die betrokken zijn bij het verlenen van spoedeisende hulp.
Het verdient overweging de bevoegdheid om algemene aanwijzingen te
geven ook toe te kennen aan het bestuur van de veiligheidsregio; die
bevoegdheid zal alleen betrekking moeten hebben op het belang van een
gecoördineerd optreden binnen de regio.
Zekergesteld zou dienen te worden dat het bestuur van de regio zijn
verantwoordelijkheid voor het organiseren van multidisciplinaire
oefeningen2 kan waarmaken, nu het GHOR-aandeel in deze oefeningen zal
worden gefinancierd door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport.
De bevoegdheid tot het verlenen van vergunning ingevolge de Wet
ambulancezorg aan de Regionale Ambulancevoorziening zou kunnen
worden opgedragen aan het bestuur van de veiligheidsregio; zo nodig kan
bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald aan welke eisen de
vergunning in ieder geval moet voldoen.

3. Bestuurlijke toerusting van de veiligheidsregio
a. Terecht leest de Raad van State het wetsvoorstel in samenhang met de Wet
gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Dat betekent onder meer dat er in het
openbaar lichaam veiligheidsregio een dagelijks en een algemeen bestuur
moet zijn (artikel 12, eerste lid, van de Wgr). De taakverdeling binnen het
bestuur, maar ook de omvang van dat bestuur is een aangelegenheid van het
regiobestuur zelf. Dat betekent ook dat het aan het bestuur is om te bepalen
hoe de aansturing van het personeel verloopt. Voor alle duidelijkheid beaam ik
de conclusie van de Raad dat de coördinerend functionaris geen bestuurlijke
leiding geeft aan de hoofden van de brandweer, de GHOR en de meldkamer.
Het heeft geen gevolgen voor het werkgeverschap van het regiobestuur indien
bepaalde functionarissen bij koninklijk besluit worden benoemd – zo min als
hun positie wordt geschaad indien zij niet bij koninklijk besluit zouden worden
benoemd. De laatste overweging, in samenhang met het uitgangspunt dat
waar mogelijk de regio bestuurlijke ruimte moet krijgen («decentraal, tenzij...»)
is de reden dat de artikelen waarin werd bepaald dat benoeming, schorsing en
ontslag van de van de commandant van de brandweer en de directeur GHOR
bij koninklijk besluit zou plaatsvinden, zijn gewijzigd: deze bevoegdheid is nu
bij het bestuur van de veiligheidsregio gelegd. De door de Raad bepleite
duidelijkheid is daarmee gediend.

1

Artikel 142 van het Wetboek van Strafvordering.
2
Voorgesteld artikel 11, aanhef en onderdeel f.

b. Het pleidooi van de Raad om te voorzien in een regeling voor eenhoofdig
gezag bij bovenlokale rampen en crises, spreekt me aan. Op lokaal niveau is
het gezag van oudsher duidelijk geregeld: het berust bij de burgemeester. Voor
rampen en crises die het gemeentelijke niveau te boven gaan, kent de
wetgeving tot nu toe geen gezagsbevoegdheden toe aan één gezagsdrager,
maar uitsluitend interventiebevoegdheden waarmee de gezagsuitoefening
door de burgemeesters van de getroffen gemeenten gestuurd kan worden. De
commissaris van de Koningin kan in geval van een ramp of een zwaar ongeval
van meer dan plaatselijke betekenis in een of meer gemeenten of van ernstige
vrees voor het ontstaan daarvan de burgemeesters aanwijzingen geven inzake
het door hen te voeren beleid in het kader van de rampenbestrijding (artikel 12
Wrzo). De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan in geval
van een ramp of een zwaar ongeval of van ernstige vrees voor het ontstaan
daarvan, indien het algemeen belang zulks dringend eist, de commissaris
aanwijzingen geven inzake het door hem te voeren beleid in het kader van de
rampenbestrijding (artikel 13 Wrzo). Zonder een eenduidige gezagsstructuur
bij bovenlokale rampen en crises bestaat het gevaar van stagnatie in besluitvorming over te nemen maatregelen en van miscommunicatie in de bevelslijnen naar de operationele diensten, terwijl het van essentieel belang is dat de
operationele diensten één duidelijk bestuurlijk aanspreekpunt hebben. De
vuistregel die de Raad aan dit pleidooi ten grondslag legt, kan ik dan ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

9

volledig onderschrijven: hoe ingewikkelder de situatie, des te groter het belang
van een eenvoudige bevelsstructuur. Het advies van de Raad om te voorzien in
toereikende gezagsstructuren voor calamiteiten die meer dan één gemeente
treffen, is dan ook aanleiding geweest om het wetsvoorstel op dit punt te
heroverwegen en te voorzien in een regeling die het gezag bij bovenlokale
rampen en crises toevertrouwt aan de voorzitter van de veiligheidsregio.
c. De Raad signaleert terecht dat het bestaan van twee brandweerorganisaties
de slagkracht niet ten goede komt. Voor het behalen van de noodzakelijke
kwaliteit is regionalisering de beste oplossing. Bij enkele gemeentebesturen
bestaan bezwaren tegen verplichte regionalisering van de brandweer. Ook de
VNG bepleit dat de keuze voor volledige regionalisering aan de gemeenten in
de veiligheidsregio’s moet worden overgelaten. In het coalitieakkoord is
opgenomen dat de wettelijke verplichting vervalt. In het Bestuursakkoord
Rijk-VNG wordt opgemerkt dat de verhoging van de kwaliteit, effectiviteit en
doelmatigheid van de brandweerzorg voorop staan. Het kabinet zal hier
invulling aan geven via het stellen van kwaliteitseisen, vast te leggen in een
algemene maatregel van bestuur, behorend bij dit wetsvoorstel. Het
wetsvoorstel is daarop aangepast.
d. Het advies dat de Raad van State met betrekking tot een verbetering van de
slagkracht van de GHOR heeft gegeven, is voor het kabinet aanleiding geweest
om nogmaals naar de positie van de GHOR onder het openbaar bestuur te
kijken. Ten tijde van een ramp of crisis is het zonneklaar dat de directeur GHOR
namens het bestuur van de veiligheidsregio aanwijzingen kan geven aan
zorginstellingen in het belang van een gecoördineerd optreden in de regio en
een adequate aanpak van ramp of crisis. Zo is het nu ook in de huidige
wetgeving geregeld. De Raad van State merkt echter terecht op dat de
constructie die voorlag in het wetsvoorstel slagvaardiger kan en de GHOR niet
in de positie brengt om met kracht te kunnen werken aan een goede voorbereiding op de rampen- en crisissituaties. Daarom is aan het wetsvoorstel een
aanwijzingsbevoegdheid voor de «koude fase» toegevoegd, uit te oefenen
door de voorzitter van de veiligheidsregio. Met deze bevoegdheid kan de
voorzitter, indien hij constateert dat een zorginstelling geen of onvoldoende
voorbereiding treft op een ramp of crisis, een aanwijzing geven. Die aanwijzing
grijpt niet in op de reguliere (werk-)processen van een zorginstelling en
beperkt zich tot de voorbereiding. Mocht de instelling geen gevolg geven aan
de aanwijzing dan kan de voorzitter de minister van VWS verzoeken nadere
maatregelen te treffen. De minister van VWS kan op grond van artikel 7 van de
Kwaliteitswet zorginstellingen een dergelijke maatregel treffen.
De Raad wijst er tevens op dat duidelijkheid over de hiërarchische verhoudingen bij operationeel optreden erbij gebaat is indien de medische hulpverleners die kunnen worden ingezet in het kader van de GHOR een onbezoldigde
aanstelling bij de veiligheidsregio krijgen. Het is echter niet nodig dat deze
aanstelling een wettelijke basis heeft. Het bestuur van de regio kan hier zelf in
voorzien. Daarom wordt er in de memorie van toelichting melding van
gemaakt en aan de regio’s geadviseerd aldus te handelen.
De bevoegdheid tot het geven van een vergunning voor ambulancezorg blijft
voorbehouden aan de minister van VWS. In veel gevallen is het bestuur van de
veiligheidsregio zelf vergunningnemer en zou het niet passen om die ook zelf
te verlenen. Daarnaast is vergunningverlening een middel om de ambulancezorg landelijk op een zelfde peil te brengen en te houden.

4. De veiligheidsregio tussen Rijk en gemeente
De veiligheidsregio wordt opgezet als een bijzondere vorm van verlengd lokaal
bestuur, doordat de regio’s zullen worden ingesteld door middel van gemeenschappelijke regelingen. Dat komt ook tot uitdrukking in de voorziene wijze van
financiering en de daarmee samenhangende mogelijkheden tot beïnvloeding.
De Raad merkt het volgende op.
a. De veiligheidsregio’s zullen moeten worden ingesteld met gebruikmaking
van de Wgr, maar het wetsvoorstel voorziet op diverse punten in afwijking van
die wet.
In het systeem van de Wgr staat het gemeentebesturen vrij een gemeenschappelijke regeling tot stand te brengen, om daarbij te kiezen voor een openbaar
lichaam (met rechtspersoonlijkheid) dan wel een gemeenschappelijk orgaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

10

(zonder rechtspersoonlijkheid), en om te bepalen welke bevoegdheden aan het
bestuur van het openbaar lichaam of aan het gemeenschappelijk orgaan
worden toegekend.1 Het wetsvoorstel verplicht daarentegen de gemeentebesturen (de colleges van burgemeester en wethouders) tot het treffen van een
gemeenschappelijke regeling, legt de vorm (openbaar lichaam) op en bepaalt
welke bevoegdheden moeten worden overgedragen aan het bestuur van dat
lichaam.2 Het gaat overigens om bevoegdheden die de wet eerst heeft
toegekend aan het college, maar die vervolgens aanstond moeten worden
overgedragen aan een bestuur dat uitsluitend uit burgemeesters mag bestaan.
Volgens de Wgr worden de leden van het algemeen bestuur benoemd door de
gemeenteraden en wordt de voorzitter benoemd door en uit de leden van het
algemeen bestuur;3 het wetsvoorstel bepaalt dat het algemeen bestuur bestaat
uit de burgemeesters, en dat de in de Politiewet 1993 bedoelde korpsbeheerder voorzitter is.4 De Wgr laat het aan de gemeenschappelijke regeling
over te bepalen met welke meerderheid besluiten worden genomen; het
wetsvoorstel bepaalt dat ze worden genomen met gewone meerderheid van
stemmen.5 Het wetsvoorstel laat aldus alleen de samenstelling van het
dagelijks bestuur en een deel van de taakverdeling tussen het algemeen en het
dagelijks bestuur over aan de gemeentebesturen zelf.
De Raad stelt vast dat de aanduiding van de aldus opgezette veiligheidsregio
als verlengd lokaal bestuur in hoge mate kunstmatig is: het gaat immers om
een door het Rijk bij wet opgelegde structuur met door de wet voorziene taken
en bevoegdheden. Van de Wgr is in feite bijna geen enkele bepaling geheel
van toepassing; van sommige bepalingen is niet duidelijk of en hoe ze zouden
moeten of kunnen worden toegepast.6 Het is passender, duidelijker en uit een
oogpunt van wetstechniek ook eenvoudiger, om het uitgangspunt om te
draaien: de veiligheidsregio wordt ingesteld en vormgegeven bij wet, terwijl
eventueel sommige bepalingen van de Wgr van overeenkomstige toepassing
kunnen worden verklaard. De besturen van de regio’s voeren hun taken uit in
medebewind. Dat hoeft er niet aan in de weg te staan dat ook de gemeentebesturen medebewindstaken enbevoegdheden op dit vlak houden of krijgen.
De Raad adviseert het wetsvoorstel in die zin aan te passen.

1

Artikelen 1, 8 en 10, tweede lid, Wgr.
Voorgesteld artikel 8.
Artikel 13, eerste lid, Wgr.
4
Voorgesteld artikel 9, eerste en tweede
lid.
5
Voorgesteld artikel 9, vierde lid.
6
Bijvoorbeeld de inlichtingen- en
verantwoordingsbepalingen van de artikelen
16 en volgende Wgr.
7
Het gaat om de brede doeluitkering rampen
en zware ongevallen. Daarvoor is in 2007 63
miljoen euro voorzien (Kamerstukken II
2006/07, 30 800 VII, nr. 2,
blz. 46).
8
Voorgesteld artikel 50, eerste lid; artikel 5,
tweede lid, van de Brandweerwet 1985 en
artikel 19, tweede lid, van de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en
rampen.
9
Voorgestelde artikelen 31, eerste lid,
en 22, tweede lid.
10
Artikelen 119, vierde lid, en 120, tweede
lid, van de Gemeentewet.
2
3

b. Uit de toelichting blijkt dat het Rijk maar een klein deel van de kosten van de
veiligheidsregio’s zal dragen: het grootste deel moet worden gedragen door de
gemeenten. Wel kan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de veiligheidsregio’s een bijdrage verlenen in de kosten die voortvloeien uit hun taakvervulling.7 Anders dan onder de geldende wetgeving, kan
hij aan die bijdrage voorwaarden verbinden.8 Volgens de toelichting op het
artikel kunnen die voorwaarden voorzien in een systeem van prestatiebeloning.
De centrale overheid krijgt in het voorstel ook andere instrumenten om de
veiligheidsregio’s aan te sturen. De minister kan landelijke beleidsdoeleinden
voor de rampenbestrijding en de crisisbeheersing vaststellen; de voorzitter van
de veiligheidsregio moet jaarlijks rapporteren over de uitvoering.9 En voor een
groot aantal onderwerpen kan de centrale overheid regels of nadere regels
vaststellen (zie punt 8). Door deze instrumenten neemt de centrale overheid
een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de werkzaamheden van
de veiligheidsregio’s op zich.
De Raad meent daarom, mede gelet op artikel 108, derde lid, van de Gemeentewet, dat het Rijk de financiële middelen zal moeten verschaffen die de regio’s
in staat zullen stellen deze taken te vervullen. Dat sluit aan bij de aanbeveling
die de Raad hiervoor, onder a, doet om de veiligheidsregio anders vorm te
geven dan als verlengd lokaal bestuur. Dat geldt ook voor de kosten van de
informatievoorziening aan het Rijk, die in het voorstel worden voorzien (zie
nader punt 7b).10 Een dergelijke financieringswijze heeft bovendien als
voordeel dat wordt aangesloten bij de bekostiging van de politie.
Ten slotte merkt de Raad op dat het in medebewindsverhoudingen (zoals hier)
in beginsel niet gewenst is dat via de wijze van financiering – zoals het
hiervoor genoemde systeem van prestatiebeloning – kan worden gestuurd:
verplichtingen van de decentrale overheden dienen uit de wet voort te vloeien.
De Raad adviseert tot aanpassing van de wijze van financiering.
c. De veiligheidsregio’s volgen de regio-indeling van de politieregio’s –
uitgangspunt waaraan de Raad niet zou willen tornen – maar krijgen een
bredere verantwoordelijkheid dan de regionale politie nu heeft. Uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

11

toelichting blijkt niet dat is nagegaan of elk van de regio’s de omvang en het
gewicht heeft die nodig zijn als grondslag voor de nieuwe verantwoordelijkheid als veiligheidsregio. De Raad adviseert hier in de toelichting op in te
gaan.
4. De veiligheidsregio tussen Rijk en gemeente
a. Dit deel van het advies van de Raad van State (in combinatie met de in
paragraaf 8 gemaakte opmerkingen over de talrijke en ruime delegatiebepalingen) heeft, zoals ik reeds in paragraaf 1 heb aangegeven, geleid tot
diverse aanpassingen in het wetsvoorstel, die hierna besproken worden.
Daarmee meen ik recht te doen aan de kern van de kritiek dat de veiligheidsregio die in het wetsvoorstel gestalte krijgt, weliswaar wordt aangeduid als een
vorm van verlengd lokaal bestuur conform de Wgr, maar deze aanduiding niet
verdient, gelet op de veelheid aan dwingende bepalingen en afwijkingen van
de Wgr. In het verlengde daarvan adviseert de Raad een ander uitgangspunt te
kiezen en de veiligheidsregio’s rechtstreeks bij wet in te stellen. Ik wil die weg
evenwel niet op, maar kies nadrukkelijk voor het model van verlengd lokaal
bestuur, omdat ik meen dat veiligheid een aangelegenheid is die lokaal
ingebed moet zijn. Voor de betrokkenheid van de gemeenten acht ik het van
groot belang dat de veiligheidsregio’s als een vorm van verlengd lokaal
bestuur worden vormgegeven. De door de veiligheidsregio uit te voeren taken
hebben immers een gemeentelijke herkomst en via de constructie van een
gemeenschappelijke regeling dragen gemeenten verantwoordelijkheid voor
het goed functioneren van de eigen regio. Daar hebben gemeenten zelf
uiteindelijk ook het meeste belang bij. Daar komt bij dat een dergelijke
inbedding aansluit bij de huidige organisatie van brandweer en GHOR, die ook
op (verplichte) gemeenschappelijke regelingen zijn gebaseerd. Tot slot past die
benadering ook bij het door dit kabinet aangehangen principe «decentraal,
tenzij».
De Raad wijst er terecht op dat de keuze voor verlengd lokaal bestuur als
uitgangspunt voor de veiligheidsregio’s in het hem voorgelegde wetsvoorstel
onvoldoende recht werd gedaan. Dat is nu, naar aanleiding van het advies van
de Raad, veranderd door diverse artikelen of onderdelen daarvan te schrappen. Het wetsvoorstel laat nu meer ruimte aan de gemeenten en aan het
bestuur van een regio om invulling te geven aan de eigen verantwoordelijkheden. Die ruimte is evenwel, zeker op het terrein van rampenbestrijding en
crisisbeheersing niet onbegrensd, aangezien op het terrein van veiligheid
uniformiteit en eenduidigheid een noodzakelijk voorwaarde is. Het kan hier
immers gaan om ernstige situaties waarbij de veiligheid van burgers evident in
het geding is. Daarnaast speelt een rol dat een zekere mate van uniformiteit
noodzakelijk is in verband met bovenregionale samenwerking.
Ik bespreek hierna de wijzigingen die zijn aangebracht, waarbij ik in navolging
van het advies eerst inga op de afwijkingen van de Wgr.
De Raad wijst er – terecht – op dat vrijwilligheid het uitgangspunt is in het
systeem van de Wgr, zowel wat betreft de vraag óf men een gemeenschappelijke regeling tot stand wil brengen als wat betreft de vraag welk type
gemeenschappelijke regeling men wil treffen. Ik wijs erop dat de Brandweerwet 1985 (artikel 3) de opdracht aan gemeenten bevat om een gemeenschappelijke regeling te treffen met het oog op doelmatig georganiseerde en
gecoördineerde uitvoering van onder meer het voorkomen, beperken en
bestrijden van brand en om ook overigens een goede hulpverlening bij een
ongeval of ramp te bevorderen. De Wet geneeskundige hulpverlening bij
ongevallen en rampen (Wet ghor) kent een overeenkomstige bepaling. Deze
gemeenschappelijke regelingen zijn er dus al, en voor een landelijke dekkend
stelsel van regio’s is een bestendiging van de verplichting tot het treffen van
gemeenschappelijke regelingen onmisbaar. Dat daarbij tevens de verplichting
wordt opgelegd om een openbaar lichaam in te stellen, is eveneens de
voortzetting van de bestaande situatie (artikel 4 van de Brandweerwet 1985 en
artikel 4 Wet ghor). Het is een volstrekt logische bepaling, omdat aan het
openbaar lichaam rechtspersoonlijkheid is gekoppeld, die bijvoorbeeld nodig
is om personeel in dienst te kunnen nemen en materieel te kunnen
aanschaffen. Het instellen van een openbaar lichaam met rechtspersoonlijkheid is in de Wgr overigens de gebruikelijke samenwerkingsvorm, getuige
de tekst van het tweede lid van artikel 8: «In daarvoor bijzonder in aanmerking
komende gevallen kan bij de regeling, in plaats van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

12

openbaar lichaam, een gemeenschappelijk orgaan worden ingesteld.». De
constatering van de Raad dat het wetsvoorstel de vorm (openbaar lichaam)
oplegt, is dus juist, maar de suggestie dat nu opeens sterk wordt ingegrepen in
de lokale sfeer, is, naar ik aanneem, met het bovenstaande gerelativeerd.
De keuze om bij wet te bepalen dat het bestuur van de gemeenschappelijke
regeling uitsluitend uit burgemeesters bestaat, is een beperking ten opzichte
van de Wgr, die het immers aan de gemeenteraden overlaat wie als lid van het
bestuur wordt aangewezen. Aangezien de Wgr het algemene kader biedt voor
zeer uiteenlopende soorten gemeenschappelijke regelingen, ligt die vrijheid als
algemeen uitgangspunt in de rede. De veiligheidsregio’s bestrijken evenwel
een zeer specifiek beleidsterrein en juist op dat terrein heeft de burgemeester
van iedere gemeente wettelijke taken en bevoegdheden. Het zou het overleg
en de besluitvorming in het bestuur niet ten goede komen indien het bestuur
gevormd wordt door de functionarissen die niet over de relevante bevoegdheden beschikken. De burgemeesters zijn bovendien tevens het gezag over de
politie wat betreft de handhaving van de openbare orde en zijn lid van het
regionale college van politie. Deze afweging motiveert in voldoende mate de
afwijking van de Wgr. Dat geldt ook voor een andere afwijking van de Wgr die
de Raad in een adem met het vorige punt noemt: dat de wetgever bepaalt wie
voorzitter is van het bestuur. Deze afwijking vindt haar rechtvaardiging in de
omstandigheid dat reeds een van de burgemeesters in het bestuur van de
veiligheidsregio een bijzondere (voorzitters)positie heeft: de burgemeester die
tevens korpsbeheerder is (en dus voorzitter van het regionaal college politie)
van het politiekorps in de regio die territoriaal samenvalt met het gebied van
de veiligheidsregio. Het zou weinig efficiënt en weinig effectief zijn indien een
andere burgemeester dan de korpsbeheerder voorzitter van de veiligheidsregio wordt, mede gelet op de wens dat de veiligheidsregio en de politieregio
nauw samenwerken en gegeven het feit dat de desbetreffende burgemeester
het eenhoofdig gezag bij bovenlokale rampen en crises toekomt; dan dreigt het
risico van twee kapiteins op één catamaran.
Er zijn bepalingen vervallen waarin stond welke ambtelijke medewerkers
moesten deelnemen aan de vergaderingen van het bestuur van de veiligheidsregio, en aan welke taken er een multidisciplinaire uitvoering diende te worden
gegeven. Voorts is de grondslag geschrapt op basis waarvan nadere regels
aan het beleidsplan, aan het crisisplan en aan bepaalde informatiestromen
konden worden gesteld. Ook zijn de artikelen waarin werd bepaald dat
benoeming, schorsing en ontslag van de van de commandant van de
brandweer en de directeur GHOR bij koninklijk besluit zou plaatsvinden,
gewijzigd: het bestuur van de veiligheidsregio is daartoe nu bevoegd.
Het zijn alle belangrijke elementen, maar er mag op vertrouwd worden dat de
deelnemers zelf dergelijke aangelegenheden goed regelen. Dat geldt ook voor
de door de Raad geuite wens dat het dagelijks bestuur «zo klein van omvang is
dat het doelmatig en doeltreffend kan werken.». Ik laat dat graag aan de
deelnemers. Wel is nu in de memorie van toelichting opgenomen dat het in de
rede ligt dat het bij de gemeenschappelijke regeling in te stellen dagelijks
bestuur wordt belast met het dagelijks beheer van de veiligheidsregio.
Een volgend kritiekpunt van de Raad is dat de wetgever bepaalt welke
bevoegdheden worden overgedragen aan het bestuur van de veiligheidsregio.
Ik acht dat, vanuit een oogpunt van uniformiteit, in hoge mate onvermijdelijk,
en bovendien is het niet efficiënt indien de deelnemers aan een regeling ieder
voor zich bepalen of zij een taak overdragen aan het bestuur van de regio. Ik
wijs er overigens op dat deze systematiek ook in de Brandweerwet 1985 en de
Wet ghor is gevolgd.
Met deze wijzigingen blijft de afwijking van de Wgr beperkt tot die essentialia
die noodzakelijk zijn voor een adequaat functioneren van het bestuur van de
veiligheidsregio’s. Ik meen dat de kwalificatie van de Raad «dat het kunstmatig
is om de veiligheidsregio als verlengd lokaal bestuur aan te duiden», thans niet
meer aan de orde is.
b. De financiële verhoudingen dienen aan te sluiten bij de bestuurlijke
verhoudingen. Uit de keuze voor verlengd lokaal bestuur op basis van de Wgr
volgt uit de keuze voor de financieringssystematiek. Conform de systematiek
van de Wgr, wordt de veiligheidsregio vooral gefinancierd uit bijdragen van de
gemeenten. In het gemeentefonds worden voor brandweerzorg en rampenbestrijding middelen verdeeld. De gemeenten kunnen indien zij dit nodig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

13

achten dit bedrag aanvullen. Daarnaast voorziet dit wetsvoorstel – net als in de
huidige situatie – erin dat van rijkswege een bijdrage wordt verleend in de
kosten die voortvloeien uit de uitoefening van taken die bij de gemeenschappelijke regeling worden overgedragen aan het bestuur van de veiligheidsregio.
De bijdrage is een tegemoetkoming en is niet als kostendekkend bedoeld. De
verhouding rijksmiddelen / eigen middelen is nu ongeveer een op twee.
Om de volgende redenen is gekozen voor handhaven van het hybride model:
1. De basisbrandweerzorg is bij uitstek een lokale aangelegenheid. Het is dan
ook een gemeentelijke verantwoordelijkheid hier middelen voor vrij te
maken.
2. Bij regionale voorzieningen gaat het mede om een bovenlokaal belang.
Binnen regio’s, maar ook tussen regio’s en soms binnen het Koninkrijk
moet wederzijdse bijstand kunnen worden verleend. Met die bijstand wordt
een nationaal belang gediend. Daarbij past een rijksbijdrage.
3. Van oorsprong werd de grootschalige hulpverlening volledig door het Rijk
bekostigd door middel van de organisatie Bescherming Bevolking. Na
opheffing van de BB is de grootschalige hulpverlening opgedragen aan de
operationele organisaties. Op aandringen van de Tweede Kamer is er om
die rijksverantwoordelijkheid te blijven benadrukken een rijksbijdrage
gekomen.
4. De door de regio’s te leveren prestaties zullen worden vastgelegd in de op
basis van dit wetsvoorstel vast te stellen algemene maatregel van bestuur
ingevolge artikel 16, De rijksbijdrage stelt de veiligheidsregio’s mede in
staat om aan deze prestaties te voldoen.
5. De gewenste verdergaande regionalisering en technologische vernieuwingen komen het gemakkelijkst tot stand op basis van een gerichte
(namelijk op deze onderwerpen) vergroting van het rijksaandeel in de
bekostiging van de regio’s.
c. De indeling in regio’s in artikel 7 is niet nieuw, maar volgt vollledig de
indeling krachtens de Brandweerwet 1985 en de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen. In dit wetsvoorstel is de indeling van de
politieregio’s als uitgangspunt genomen, waarmee al een schaalvergroting ten
opzichte van de organisatie op lokaal niveau is gerealiseerd. Er is geen reden
om nu aan te nemen dat de omvang en het gewicht van de regio’s ontoereikend zijn voor de in het wetsvoorstel aan de regio’s toebedeelde verantwoordelijkheid.

1

Voorstel van Wet bestuur in stedelijke
regio’s, Kamerstukken II 2001/02, 28 095,
A, punt 3.
2
Voorstel van Wijzigingswet Wgr-plus,
Kamerstukken II 2003/04, 29 532, nr. 4, punt 1,
a en c.

5. Veiligheidsregio’s en democratische legitimatie
De Raad kwam bij punt 3 tot de aanbeveling het dagelijks bestuur van de
veiligheidsregio de bevoegdheden te geven die nodig zijn om de beheerstaken
goed te kunnen vervullen, en te voorzien in een regeling voor eenhoofdig
gezag bij rampen en crises van bovenlokale schaal. In punt 4 adviseerde hij de
veiligheidsregio’s rechtstreeks bij wet in te stellen, omdat de voorgestelde
structuur niet goed past in het stramien van een gemeenschappelijke regeling,
en om de regio’s te financieren vanuit het Rijk. De Raad deed voorts aanbevelingen om de greep op de medische hulpverlening te versterken.
De veiligheidsregio wordt belast met taken die vervuld worden in de gemeenten, en krijgt bevoegdheden die thans nog berusten bij gemeentelijke
bestuursorganen. Dit is niet zonder problemen, omdat de regio’s de democratische legitimatie ontberen die de gemeentebesturen wel hebben. Dit verklaart
wellicht waarom in het voorstel zo terughoudend wordt omgegaan met het
toekennen van bevoegdheden aan de regio’s.
Bij enkele eerdere gelegenheden heeft de Raad erop gewezen dat bij regionale
structuren die materieel niet meer kunnen worden gezien als verlengd lokaal
bestuur als bedoeld in de Wgr en waar het gaat om de uitoefening van
belangrijke bevoegdheden, beantwoording van de vraag naar een eigen
democratische legitimatie, door rechtstreekse verkiezing van het algemeen
bestuur, op enig moment onontkoombaar is.1 Ook signaleerde hij dat in zo’n
situatie de vraag rijst in hoeverre de provincies met de huidige bevoegdheden
en op de huidige schaal zijn te handhaven.2 Die kwesties zijn ook hier aan de
orde. Een van de mogelijkheden is om de positie van de provincie in het beeld
te betrekken, gelet op het feit dat de veiligheidsregio’s in de helft van de
provincies territoriaal overeenkomen met de provincie.
De Raad adviseert het vraagstuk van de democratische legitimatie uitdrukkelijk
te bespreken en zo mogelijk voorzieningen voor te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

14

5. Veiligheidsregio’s en democratische legitimatie
Op verschillende plaatsen in dit nader rapport is aangegeven waarom de
veiligheidsregio’s, net als de voorlopers daarvan, in het wetsvoorstel zijn
vormgegeven als openbare lichamen die door de gemeenten met toepassing
van de Wet gemeenschappelijke regelingen worden ingesteld. Een van de
hoofdredenen daarbij is de lokale herkomst van de taken en de behoefte die
daaruit voorvloeit om de betrokkenheid van de gemeenten bij de uitvoering
van deze taken zeker te stellen. Voorts is naar aanleiding van het advies van de
Raad het wetsvoorstel zodanig aangepast dat de gemeenten meer vrijheid
wordt gelaten bij de intergemeentelijke taakbehartiging. Aldus wordt in het
wetsvoorstel zoveel mogelijk recht gedaan aan het uitgangspunt van verlengd
lokaal bestuur. Vanwege het belang van dat uitgangspunt is geen gevolg
gegeven aan de adviezen van de Raad om de veiligheidsregio’s rechtstreeks bij
wet in te stellen en de regio’s volledig te financieren vanuit het Rijk. Tegenover
het feit dat de regio’s de rechtstreekse democratische legitimatie ontberen die
de gemeenten wel hebben, zoals de Raad stelt, staat derhalve de indirecte
democratische legitimatie die de regio’s ingevolge de Wet gemeenschappelijke
regelingen hebben. Nu bij de vormgeving van veiligheidsregio’s meer recht
wordt gedaan aan het uitgangspunt van verlengd lokaal bestuur en de
bevoegdheden van de regio’s overigens hoofdzakelijk beheerstaken betreffen,
meen ik dat de vraag naar een eigen democratische legitimatie door rechtstreekse verkiezing van het algemeen bestuur niet aan de orde is. Bij de
voornemens zoals zij in het voorliggende wetsvoorstel zijn neergelegd acht ik
de opmerking van de Raad dat die vraag op enig moment onontkoombaar
wordt, voorbarig. Daarom is geen gevolg gegeven aan het advies om dit
vraagstuk, mede in relatie tot de positie van de provincie, te bespreken.

6. Positie van de Koninklijke marechaussee
Zoals in de toelichting wordt opgemerkt, vervult de Koninklijke marechaussee
(Kmar) de reguliere politietaak op Schiphol en andere aangewezen vliegvelden. De Kmar valt niet onder de regionale politie, noch onder de korpsbeheerder. De districten van de Kmar hebben een eigen meldkamer, die niet op
dezelfde plaats is ingericht als de meldkamers van de veiligheidsregio’s.1
De Raad meent dat de Kmar wat de politietaak bij vliegvelden betreft niet
geheel buiten de regionalisering van het veiligheidsbeleid kan worden gelaten.
Hij adviseert te bezien hoe de verhouding van de Kmar tot de veiligheidsregio’s dient te worden geregeld, en daarover in elk geval in de toelichting een
beschouwing op te nemen.
6. Positie van de Koninklijke marechaussee
Naar aanleiding van het advies van de Raad is in de memorie van toelichting
een beschouwing opgenomen over deze rol van de Koninklijke marechaussee
in het kader van de veiligheidsregio’s.

7. Planvorming en informatievoorziening
Met betrekking tot de voorziene plannen en de wijze van informatievoorziening
lijkt vereenvoudiging mogelijk. De Raad wijst op het volgende.

1

Toelichting, § 5.4 (Meldkamer), slotalinea.
Voorgesteld artikel 12, tweede lid, aanhef
en onderdeel a.
3
Voorgesteld artikel 14, tweede lid.
2

a. Het bestuur van de veiligheidsregio stelt ten minste eenmaal in de vier jaar
twee plannen vast, een beleidsplan en een crisisplan.
Het beleidsplan omvat onder meer «een beschrijving van de beoogde
operationele prestaties van de diensten en organisaties van de veiligheidsregio, en van de politie, alsmede van de gemeenten in het kader van de
rampenbestrijding en de crisisbeheersing».2
Het crisisplan omvat een beschrijving van «de organisatie, de verantwoordelijkheden, de taken en de bevoegdheden met betrekking tot de maatregelen en
voorzieningen die de gemeenten treffen met het oog op een ramp of crisis»,
alsmede van «de afspraken die zijn gemaakt met andere bij de rampenbestrijding en de crisisbeheersing betrokken partijen».3
De Raad heeft de indruk dat deze twee plannen elkaar ten minste gedeeltelijk
overlappen. Hij geeft in overweging te bezien of de twee plannen niet in elkaar
kunnen worden geschoven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

15

b. Het wetsvoorstel kent op verschillende plaatsen de verplichting van het
bestuur respectievelijk de voorzitter van de veiligheidsregio om informatie te
verstrekken aan de minister. Het gaat om informatie over:
– de wijze waarop de veiligheidsregio haar taken uitvoert, te verstrekken op
verzoek van de minister,
– de uitvoering van de landelijke beleidsdoeleinden, en
– de rampen en de crises die de regio kunnen treffen, en de maatregelen die
zijn getroffen ter voorkoming en bestrijding of beheersing hiervan.1
De Raad merkt op dat het ten minste voor een deel om dezelfde informatie zal
gaan, die bovendien deels al zal zijn opgenomen in andere stukken welke het
bestuur van de veiligheidsregio dient vast te stellen: het beleidsplan, het
risicoprofiel, het crisisplan en de rampenbestrijdingsplannen.2 Hij adviseert te
bezien hoe de informatievoorziening aan de minister zo kan worden gestroomlijnd dat de administratieve lasten voor de veiligheidsregio, maar ook voor het
ministerie dat de informatie moet verwerken, zoveel mogelijk worden beperkt.
7. Planvorming en informatievoorziening
a. Anders dan de Raad vermoedt, is er geen sprake van overlap tussen
beleidsplan en crisisplan. Er bestaat een wezenlijk verschil tussen de beide
planvormen, en de plannen vervullen elk een andere functie. Het is daarom
niet zinvol ze in elkaar te schuiven.
Het beleidsplan is gebaseerd op een risicoanalyse. Het beleidsplan bevat, gelet
op die risicoanalyse, de ambities van de regio om die risico’s te verminderen
dan wel de gevolgen te beperken op het gebied van de rampenbestrijding en
crisisbeheersing en bevat het in dat verband voor een periode van vier jaren te
voeren beleid. Het geeft voor de operationele diensten antwoord op de vraag
«wat» ze moeten kunnen, met andere woorden: welke operationele prestatie zij
moeten kunnen leveren. In dit plan wordt uiteengezet hoe dat niveau in vier
jaar wordt gerealiseerd.
Het crisisplan is een generiek operationeel plan waarin de multidisciplinaire
crisisorganisatie, de daarin toebedeelde taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden, de te treffen maatregelen en daarvoor gemaakte vaste
afspraken met de crisispartners beschreven staan. Dit plan geeft antwoord op
de vraag ’hoe’ de verschillende actoren bij een daadwerkelijke ramp of crisis
moeten handelen.
b. Ik onderken het belang van het beperken van de administratieve lasten voor
de veiligheidsregio’s. De bepalingen betreffende de informatievoorziening
vanuit de veiligheidsregio’s zijn er juist op gericht om de administratieve last
tot een minimum te beperken en overlap zoveel mogelijk te voorkomen.
Ook bij de toepassing van deze bepalingen zal ik er voor zorg dragen dat
overlap en onnodige administratieve lasten tot een minimum worden beperkt.

8. Delegatie van regelgevende bevoegdheid
a. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen eisen worden
gesteld aan – onder meer – de brandweer, de GHOR en de meldkamer.3 Deze
regelgevende bevoegdheid is in zekere zin onbeperkt, omdat niet is bepaald
waarop die eisen betrekking kunnen hebben. Dit verdraagt zich niet goed met
het uitgangspunt dat elke delegatie van regelgevende bevoegdheid zo
concreet en nauwkeurig mogelijk dient te worden begrensd.4 Het doorkruist
bovendien de algemene verantwoordelijkheid van het bestuur van de
veiligheidsregio voor een goede taakvervulling.
De Raad adviseert deze bevoegdheidstoedeling nader te begrenzen.

1

Voorgestelde artikelen 22, eerste en tweede
lid, en 40, eerste lid.
Voorgestelde artikelen 12 tot en met 15.
3
Voorgesteld artikel 16.
4
Aanwijzing 25 van de Aanwijzingen voor
de regelgeving (Ar).
5
Voorgesteld artikel 66.
2

b. Het wetsvoorstel voorziet op 18 plaatsen in regels of nadere regels die bij,
dan wel bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld;
vier daarvan vervallen overigens na vijf jaar.5 In sommige gevallen gaat het
om ruime delegatiebepalingen, in andere gevallen om delegatiebepalingen die
gedetailleerde regels mogelijk maken. De Raad onderkent dat voor regels die
betrekking hebben op veiligheid een grote mate van uniformiteit nodig is,
maar meent dat het voorstel hierin terughoudender zou kunnen zijn. Hij
adviseert te bezien in welke gevallen de inhoud van de voorziene uitvoeringsregelingen kan worden opgenomen in de wet zelf, of aan het bestuur van de
veiligheidsregio kan worden overgelaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

16

c. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de samenwerking tussen veiligheidsregio’s en tussen veiligheidsregio’s en de regionale
politiekorpsen, het Korps landelijke politiediensten en de Kmar.1 De Raad
merkt op dat deze materie te veelomvattend en te zeer beleidsinhoudelijk is
om zich te lenen voor regeling bij ministeriële regeling.2 Hij adviseert te
bepalen dat deze regels worden vastgesteld bij, eventueel bij of krachtens,
algemene maatregel van bestuur.
8. Delegatie van regelgevende bevoegdheid
a. Zoals de Raad aangeeft, is de bevoegdheid tot het stellen van kwaliteitseisen ruim geformuleerd. Hier is voor gekozen omdat daarmee vanuit één
perspectief waar nodig (kwaliteits)eisen kunnen worden gesteld aan de
verschillende diensten en de multidisciplinaire samenwerking daartussen.
Hiermee is bereikt dat er niet een veelheid aan afzonderlijke grondslagen voor
algemene maatregelen van bestuur in de wet behoefde te worden
opgenomen. Wel is naar aanleiding van het advies van de Raad in de memorie
van toelichting benadrukt dat op basis van dit artikel minimum-eisen zullen
worden gesteld.
b. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad over de vormgeving van
de veiligheidsregio als een bijzondere vorm van verlengd lokaal bestuur
(paragraaf 4, onder a) heb ik het wetsvoorstel meer in overeenstemming
gebracht met het karakter van verlengd lokaal bestuur. In dat verband heb ik
het aantal grondslagen voor algemene maatregelen van bestuur beperkt. Ik
verwijs naar mijn reactie bij die paragraaf.
c. De op basis van dit artikel te treffen regelingen betreffen bovenregionale
samenwerking tussen veiligheidsregio’s en eventueel de politieregio’s en de
Koninklijke marechaussee. Het artikel heeft een vergelijkbare reikwijdte als
artikel 46 van de Politiewet 1993 zoals dat op 1 mei 2005 in werking is
getreden. Ook dat artikel, waarover de Raad geen opmerkingen maakte
(Kamerstukken II 2004/05, 29 703, nr. 4), biedt de minister van BZK de
mogelijkheid om wanneer samenwerking tussen regio’s niet vanzelf ontstaat,
maar wel noodzakelijk is, regels te stellen over aspecten van samenwerking en
de wijze waarop deze moet worden ingevuld. Gelet op de overeenkomstige
reikwijdte en strekking van dit artikel zie ik geen aanleiding om ten behoeve
van de samenwerking tussen veiligheidsregio’s een andere grondslag in dit
wetsvoorstel op te nemen.

1

Voorgesteld artikel 18, eerste lid.
Zie ook aanwijzing 26 Ar.
3
Voorgestelde artikelen 42 en 44.

9. Veiligheidsgegevens en het belang van de staat
Ieder die beschikt over relevante veiligheidstechnische gegevens, moet het
bestuur van de veiligheidsregio de informatie verschaffen die nodig is voor
een adequate voorbereiding van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing;
in geval van een ramp of crisis moet hij bovendien de burgemeester de
veiligheidstechnische gegevens verschaffen die niet op andere wijze zijn
verschaft. Dit geldt niet voor gegevens «waarvan de geheimhouding door het
belang van de veiligheid van de staat is geboden».3
De verplichting om gegevens te verstrekken is niet beperkt tot overheidsfunctionarissen: het kan bijvoorbeeld ook gaan om de leiding van een fabriek
waarin wapensystemen worden gemaakt. Het oordeel dat relevante gegevens
niet moeten worden verstrekt met het oog op de veiligheid van de staat kan
eveneens door particulieren worden geveld.
Het gevolg van de bepaling kan zijn dat het bestuur van de veiligheidsregio
dan wel de burgemeester niet altijd beschikt over alle informatie die nodig is
voor een adequaat optreden. Geheimhouding zal wellicht onder bepaalde
omstandigheden onvermijdelijk zijn, maar dan zal langs andere weg moeten
zijn verzekerd dat adequaat kan worden opgetreden bij rampen en crises; de
verantwoordelijkheid daarvoor zal duidelijk moeten zijn. Bovendien zal het
bestuur van de veiligheidsregio respectievelijk de burgemeester in ieder geval
moeten weten over welke veiligheidsrisico’s geen gegevens zijn verstrekt.
De Raad adviseert in deze aspecten te voorzien en de geheimhoudingsbepaling zo in te kleden dat het uiteindelijk een bestuursorgaan is dat –
behoudens beroep bij de rechter – bepaalt of geheimhouding is geboden.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

17

9. Veiligheidsgegevens en het belang van de staat
De artikelen 42 en 44 zijn herzien, met inachtneming van de kritiek van de
Raad.

10. Overige opmerkingen
a. Samenwerking met buurlanden
In het wetsvoorstel wordt er slechts terloops rekening mee gehouden dat de
burgemeester en het bestuur van de veiligheidsregio zullen moeten samenwerken met de verantwoordelijke autoriteiten in buurlanden, zowel bij de
planning en voorbereiding als bij het repressief optreden.1 De toelichting is op
dit punt zeer summier.2 De Raad adviseert op dit aspect meer uitvoerig in te
gaan, en daarbij in ieder geval aandacht te besteden aan de beschikking van de
Raad van de Europese Unie van 23 oktober 2001 tot vaststelling van een
communautair mechanisme ter vergemakkelijking van versterkte samenwerking bij bijstandsinterventies in het kader van civiele bescherming.3
b. Aanwijzen van inrichtingen (artikel 15)
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen inrichtingen worden aangewezen
waarvoor het bestuur van de veiligheidsregio een rampbestrijdingsplan moet
vaststellen. De Raad neemt aan dat niet bedoeld is dat bij algemene maatregel
van bestuur afzonderlijke inrichtingen worden aangewezen. Dat is onder de
geldende regeling – waarin overigens wordt gesproken over het aanwijzen van
rampen en zware ongevallen – ook niet de gevolgde systematiek.4
De Raad adviseert de bepaling te preciseren.
c. Sirenenet (artikel 23)
Een van de taken van de brandweer is het waarschuwen van de bevolking met
behulp van het sirenenet. De Raad merkt op dat met deze verwijzing naar
alleen sirenes geen rekening wordt gehouden met nieuwe technische
mogelijkheden, die in de toekomst naast of in plaats van het sirenenet kunnen
worden gebruikt, en waarvoor inmiddels plannen bestaan.5 Hij geeft in
overweging de vermelding van het sirenenet te schrappen, of ruimte te bieden
voor andere alarmeringstechnieken.

1

Zo moet het regionale crisisplan worden
afgestemd op crisisplannen, vastgesteld voor
het gebied van de aangrenzende veiligheidsregio’s en van aangrenzende staten (voorgesteld artikel 14, vierde lid, aanhef en onderdeel
j). Wel wordt in artikel 41 de informatievoorziening door de minister aan andere
staten geregeld.
2
Toelichting, § 7.3 (Internationale samenwerking).
3
Beschikking 2001/792/EG, Euratom, PbEG
2001, L 297.
4
Artikel 4a van de Wet rampen en zware
ongevallen, artikel 1 van het Besluit
rampbestrijdingsplannen inrichtingen juncto
artikel 8 van het Besluit risico’s zware
ongevallen 1999, alsmede artikel 2 van het
Besluit rampbestrijdingsplannen
luchtvaartterreinen.
5
Kamerstukken II 2005/06, 29 668, nr. 9.
6
Voorgestelde artikelen 51 en 52; artikel 2 van
de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid.

d. Toegankelijkheid (artikel 43)
Het voorgestelde artikel 43, dat vrijwel overeenkomt met artikel 10c van de Wet
rampen en zware ongevallen, bevat een aantal afwijkingen van de Wet
openbaarheid van bestuur (Wob). De bepaling bevat, in combinatie met de
Wob, een systeem van uitzonderingen op uitzonderingen, dat niet erg duidelijk
is. Zo is bij het tweede lid niet duidelijk of de uitzonderingsgronden genoemd
in artikel 10, tweede lid, aanhef en onderdelen a tot en met d, f en g, Wob, van
toepassing zijn. De verhouding tussen het vijfde en zesde lid enerzijds, en
artikel 10, zevende lid, Wob anderzijds, is alleen na nauwkeurige studie te
begrijpen.
De Raad adviseert de bepaling opnieuw te formuleren. Daarbij verdient het
aanbeveling het begrip «gegevens die bij de toepassing van het bij of
krachtens deze wet bepaalde ter uitvoering van richtlijn nr. 96/82/EG van de
Raad van de Europese Unie van 9 december 1996 betreffende de beheersing
van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken
(PbEG L 10) door enig bestuursorgaan zijn verkregen» in het derde lid, korter
en meer materieel te omschrijven. Ten slotte adviseert de Raad het derde en
het vierde lid om te draaien, omdat dan wordt aangesloten bij de volgorde van
de onderdelen van artikel 10, tweede lid, Wob waarnaar verwezen wordt.
e. Onderzoek naar een ramp of crisis (artikelen 51 en 52)
Na een ramp of crisis kan op drie plaatsen onderzoek worden gedaan:6
– op decentraal niveau: in opdracht van het bestuur van de veiligheidsregio
als het gaat om een bovenlokale ramp of crisis, in opdracht van het college
van burgemeester en wethouders als het een lokale ramp of crisis betreft,
– door de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid, een onderdeel van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
– door de Onderzoeksraad voor Veiligheid.
Het onderzoek op decentraal niveau is wettelijk verplicht, tenzij de Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek instelt.
De Raad meent dat het weinig doelmatig is om het bestuur van de veiligheids-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

18

regio of het college van burgemeester en wethouders steeds te verplichten een
onderzoek in te stellen. Het is goed denkbaar dat een onderzoek door de
Inspectie Openbare Orde en Veiligheid in een aantal gevallen voldoende is. De
beslissing om een onderzoek in te stellen kan worden overgelaten aan de
decentrale organen; dat past ook in de interbestuurlijke verhoudingen. Daarom
adviseert de Raad de verplichting te schrappen.
In het voorgestelde artikel 51, derde lid, is bepaald dat het bestuur van de
veiligheidsregio het beleidsplan, het crisisplan of een rampbestrijdingsplan
aanpast als het onderzoek naar een ramp of crisis daartoe aanleiding geeft. De
Raad meent dat dit vanzelf spreekt. Hij adviseert de bepaling te schrappen.
f. Strafmaxima (artikel 61)
Overtreding van de – gemeentelijke – brandbeveiligingsverordening kan
worden bestraft met hechtenis van ten hoogste een jaar of geldboete van de
derde categorie (€ 6 700).1 Deze strafmaxima passen niet in het stelsel van de
Gemeentewet: die wet bepaalt dat de gemeenteraad op overtreding van zijn
verordeningen geen zwaardere straf kan stellen dan hechtenis van ten hoogste
drie maanden of geldboete van de tweede categorie (€ 3 350).2
De Raad adviseert niet van deze maxima af te wijken; dat kan door de
voorgestelde bepaling te schrappen.
10. Overige opmerkingen
a. In navolging van het advies van de Raad is de artikelsgewijze toelichting bij
artikel 45 op dit punt aangevuld met inachtneming van de aanbeveling met
betrekking tot de door de Raad genoemde beschikking.
b. Aan het advies van de Raad is gevolg gegeven door in artikel 15 in plaats
van «inrichtingen» op te nemen: categorieën inrichtingen. Aldus wordt
aangesloten bij de formulering van artikel 1.1, derde lid, van de Wet milieubeheer, dat de grondslag is voor ook voor de veiligheidsregio’s relevante
lagere regelgeving.
c. De Raad maakt hier een terechte opmerking. Het sirenenet is de huidige
(technische) voorziening voor het waarschuwen van de bevolking. Bijvoorbeeld Cell Broadcasting is een nieuwe (technische) voorziening waarvan wordt
onderzocht of deze het sirenestelsel kan vervangen of aanvullen.
Naar aanleiding van het advies van de Raad zijn in de desbetreffende bepaling
de woorden «door middel van het sirenenet» vervallen, zodat de tekst is
beperkt tot: het waarschuwen van de bevolking. De bepaling laat daarmee
ruimte voor andere alarmeringstechnieken.
d. Aan het advies van de Raad om de bepaling opnieuw en toegankelijker te
formuleren en om het derde en vierde lid om te draaien,is gevolg gegeven,
waarbij overigens de verwijzing naar de richtlijn (nu in het vierde lid) niet
gemist kon worden. Voorts is de artikelsgewijze toelichting aangevuld ter
verduidelijking.
e. Aan beide hier genoemde adviezen van de Raad is gevolg gegeven.
f. In het verleden heeft de wetgever overtreding van de brandbeveiligingsverordening kennelijk dermate ernstig geoordeeld dat een hoger strafmaximum is aangewezen dan dat wat de Gemeentewet mogelijk maakt; artikel
23, eerste lid, van de Brandweerwet 1985 bevat immers een overeenkomstige
bepaling als nu wordt voorgesteld. Ik zie gaan aanleiding daarvan af te wijken.
Het geheel schrappen van de bepaling kan bovendien leiden tot een
ongewenste verscheidenheid in strafbaarstelling en strafmaxima. De bepaling
is derhalve gehandhaafd.

11. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies
behorende bijlage.
11. Redactionele kanttekeningen
1
2

Voorgesteld artikel 61.
Artikel 154 van de Gemeentewet.

De in de bijlage opgenomen kanttekeningen van louter redactionele aard
hebben in vrijwel alle gevallen tot aanpassing geleid – zij het soms licht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

19

afwijkend van het alternatief dat door de Raad van State in overweging werd
gegeven. Ook het merendeel van de inhoudelijke kanttekeningen is overgenomen; de uitzonderingen worden hieronder toegelicht. In het geval dat een
kanttekening is geplaatst bij een artikel dat geen deel meer uitmaakt van het
gewijzigde voorstel van wet, blijft de kanttekening onbesproken.
– De aanduiding GHOR moet niet beschouwd worden als een afkorting; in de
memorie van toelichting is dit nader toegelicht en onderbouwd. Het «voluit
schrijven» is dus niet aan de orde.
– In de omschrijving van «geneeskundige hulpverlening» is de zinsnede
«door tussenkomst van een meldkamer» anders dan de Raad meent, geen
materiële eis, maar een wezenlijk element van de specifieke vorm van
geneeskundige hulpverlening waarop in dit wetsvoorstel wordt geduid.
– De concrete term «bevelen» past minder goed bij de bedoeling van artikel
5, waar het om algemenere directieven gaat.
– In artikel 13 van het voorgestelde voorstel van wet is het woord «raden»
niet gewijzigd in «colleges», aangezien hier uitdrukkelijk bedoeld is dat de
gemeenteraad betrokken wordt.
– De volgorde van de artikelen 12 en 13 is gehandhaafd. Juist omdat het
beleidsplan is gebaseerd op het risicoprofiel, verdient het een
prominentere plaats als taak van het bestuur van de veiligheidsregio dan
de bepaling over het risicoprofiel.
– De suggestie van de Raad om in artikel 15 op te nemen dat overleg wordt
gevoerd met degene die de inrichting drijft, is niet meer aan de orde nu in
het betreffende artikel wordt gesproken van «categorieën van inrichtingen»
in plaats van: inrichtingen.
– De opvatting dat artikel 16 duidelijker zou worden door de zin in stukken te
knippen, deel ik niet.
– De suggestie van de Raad om in artikel 19 toe te voegen dat de daar
bedoelde regels ook bij algemene maatregel van bestuur kunnen worden
vastgesteld, is niet overgenomen, aangezien deze bepaling m.m.
overeenkomt met artikel 48 van de Politiewet 1993, en het niveau van een
ministeriële regeling bewust is gekozen.
– De suggestie van de Raad om in artikel 20 te volstaan met de verplichting
een gemeenschappelijk orgaan in te stellen (in plaats van een openbaar
lichaam) is niet gevolgd. De aard van de materie (zie het kabinetsstandpunt
ACIR; Kamerstukken II 2004/05, 26 956, nr. 37) rechtvaardigt dat er een
openbaar lichaam wordt ingesteld. Bovendien is instelling van een
openbaar lichaam geheel in lijn met de systematiek van de Wet gemeenschappelijke regelingen, nu immers het tweede lid van artikel 8 bepaalt dat
in daarvoor bijzonder in aanmerking komende gevallen een gemeenschappelijk orgaan kan worden ingesteld.
– In artikel 25 is niet de term «drijven» gebruikt, aangezien deze in artikel 42
juist is geschrapt
– De suggestie van de Raad om in artikel 29 te bepalen dat het bestuur van
een veiligheidsregio een meldkamer in stand houdt, is niet overgenomen.
De Raad miskent de bedoeling van het artikel, waarin bewust is gekozen
voor de formulering dat het bestuur de beschikking heeft over een meldkamer, waarvan de instandhouding heel wel door het bestuur van een
andere regio kan geschieden.
12. Overige wijzigingen
Tot slot maak ik melding van enkele wijzigingen die niet rechtsreeks voortvloeien uit het advies van de Raad van State.
Artikel 14 bevatte een niet limitatieve opsomming van wettelijke plannen en
regels waarop het crisisplan moet zijn opgesteld. Juist omdat het om wettelijke
plannen en regels gaat, is het evident dat die het bestaande juridische kader
vormen voor het crisisplan; dat behoeft niet (nog eens) in dit wetsvoorstel te
worden opgenomen. Verwacht mag worden dat dit besef bestaat bij degenen
die het crisisplan opstellen. Ter ondersteuning van de praktijk is de opsomming wel opgenomen in het artikelsgewijze deel van de memorie van
toelichting.
In de bijlage staan de namen van de veiligheidsregio’s niet langer volledig in
hoofdletters vermeld. Voorts is voor drie regio’s de naam aangepast aan de
ontwikkelingen in het gebied, hetgeen leidt tot de namen Amsterdam-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

20

Amstelland (was Amsterdam en omstreken), IJsselland (was IJSSEL-VECHT)
en Zuidoost-Brabant» (was BRABANT-ZUIDOOST).
Ten slotte is de schrijfwijze van enkele namen in overeenstemming gebracht
met de schrijfwijze van de gelijkluidende namen van de politieregio’s

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande
rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

21

Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende nr.
W04.06.0512/I met redactionele kanttekeningen die de Raad in
overweging geeft.
–
–
–

–
–
–

–

–
–
–
–
–
–
–

–

–
–
–
–
–
–
–
–

De afkorting «GHOR» ten minste eenmaal in het wetsvoorstel voluit
schrijven, bijvoorbeeld in de omschrijving van «GHOR» in artikel 1.
In de omschrijving van de begrippen veiligheidsregio, ramp, crisis,
crisisbeheersing en GHOR (artikel 1) telkens het lidwoord schrappen.
Het element «door tussenkomst van een meldkamer» in de omschrijving
van «geneeskundige hulpverlening» (artikel 1) elders in het wetsvoorstel
regelen, aangezien begripsbepalingen zich niet lenen voor het stellen van
materiële regels.
In artikel 4, tweede lid, «een ieder» wijzigen in: eenieder.
In artikel 5 «aanwijzingen» wijzigen in: «bevelen» (vergelijk artikel 4,
tweede lid, en artikel 172, derde lid, van de Gemeentewet).
In artikel 6, tweede lid, «de bij de bestrijding van een ramp of de beheersing van de crisis in zijn gemeente betrokken personen» vervangen door:
aan de personen die betrokken zijn bij de bestrijding van een ramp of de
beheersing van de crisis in zijn gemeente.
Nu artikel 9, vierde lid (besluitvorming binnen het algemeen bestuur),
impliciet afwijkt van artikel 13, vierde lid, onderdeel c, van de Wet
gemeenschappelijke regelingen, terwijl de toelichting (§ 3.1, slotalinea)
stelt dat in de gemeenschappelijke regeling een weging van stemmen kan
worden vastgelegd, de verhouding tussen de twee bepalingen ondubbelzinnig regelen.
In artikel 10 «artikel 1, tweede lid, van de Politiewet 1993» wijzigen in:
artikel 1, derde lid, van de Politiewet 1993.
De opsomming van taken in artikel 11 zoveel mogelijk afstemmen op de
omschrijving van taken in artikel 8; daarbij dezelfde volgorde aanhouden.
In artikel 12, derde lid, «kan de inhoud van een beleidsplan nader worden
bepaald» wijzigen in: kunnen nadere regels worden gesteld over de inhoud
van een beleidsplan.
In artikel 13, derde lid, «raden» telkens wijzigen in: «colleges» (vergelijk
artikel 114, eerste lid, van de Gemeentewet).
De artikelen 12 (beleidsplan) en 13 (risicoprofiel) omdraaien, nu het
beleidsplan mede wordt gebaseerd op het risicoprofiel.
In de artikelen 12, tweede lid, onderdeel b, en 22, tweede lid, het opschrift
van § 8, en de artikelen 31, eerste en tweede lid, en 32 «beleidsdoelstellingen» telkens wijzigen in: beleidsdoelen.
In artikel 14, vierde lid, aanhef, voor de dubbele punt invoegen: «, voor
zover relevant». Voorts in onderdeel c «calamiteitenplannen als bedoeld in»
wijzigen in: «de calamiteitenplannen, bedoeld in», en in onderdeel j «met»
schrappen.
In artikel 15, eerste lid, «, waarin het geheel van bij een ramp in die
inrichting te nemen maatregelen is opgenomen» wijzigen in: «. In een
dergelijk plan worden de maatregelen opgenomen die bij een ramp in die
inrichting moeten worden genomen.» Voorts het vierde lid vernummeren
tot derde lid.
In artikel 15 bepalen dat wordt overlegd met degene die de inrichting drijft.
De tekst van artikel 16 beter verduidelijken door de zin in stukken te
knippen.
In artikel 19, eerste lid, bepalen dat de daar bedoelde regels kunnen
worden vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur of bij ministeriële
regeling.
Ter vermijding van onnodig zware structuren in artikel 20, eerste lid,
volstaan met de verplichting om een gemeenschappelijk orgaan in te
stellen.
In artikel 21, eerste lid, nader omschrijven waarop het kwaliteitszorgsysteem betrekking dient te hebben.
In artikel 23, eerste lid, «ingevolge artikel 8, onder e,» schrappen.
In artikel 24, tweede lid, de woorden «verrichtingen van overheidswege, die
... worden gedaan» wijzigen in: keuringen die door de brandweer ... worden
uitgevoerd.
In artikel 25, tweede lid, «Het hoofd of de bestuurder van een aangewezen
inrichting» wijzigen in: «Degene die een aangewezen inrichting drijft»
(vergelijk artikel 8.20, eerste lid, van de Wet milieubeheer).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

22

–
–
–
–

–

–
–
–
–
–
–
–
–

–

–
–
–

–
–
–
–
–

Artikel 25, vijfde lid, zo aanpassen dat onderdeel a betrekking heeft op de
inrichtingen, bedoeld in het vierde lid, en onderdeel b op aangewezen
inrichtingen (vergelijk artikel 13 van de Brandweerwet 1985).
§ 4 (De GHOR) van het wetsvoorstel vernummeren tot § 5.
In artikel 26, eerste lid, na «artikel 8, tweede lid, » invoegen: aanhef en.
In artikel 27, eerste lid, de term «zorgaanbieders» vermijden, nu die term
niet voorkomt in de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg. Voorts de term «regionale ambulancediensten» vervangen door:
«Regionale Ambulancevoorzieningen» (Kamerstukken I 2005/06, 29 835, A:
artikel 1, eerste lid, onderdeel d).
In artikel 27, eerste lid, is niet omschreven wat voor taak instellingen
hebben binnen de geneeskundige hulpverlening. Het eerste en het tweede
lid omdraaien, en in het nieuwe tweede lid verduidelijken dat het gaat om
taken die voortvloeien uit de afspraken, bedoeld in het nieuwe eerste lid.
In de artikelen 27, tweede lid, en 29, derde lid, voor het woord «afspraken»
telkens invoegen: schriftelijke.
In artikel 28, eerste lid, «tekort schiet» wijzigen in: tekortschiet.
Artikel 29, eerste lid, als volgt redigeren: Het bestuur van de veiligheidsregio houdt een meldkamer in stand, al dan niet tezamen met het bestuur
van een andere veiligheidsregio.
In artikel 31, tweede lid, « Onze Minister ... aan» vervangen door: Onze
Minister zendt het besluit waarbij hij de landelijke beleidsdoelen heeft
vastgesteld, aan.
In artikel 38, eerste en tweede lid, «bij of krachtens wet» wijzigen in: bij of
krachtens de wet.
Inconsequent gebruik van de termen «informatie» en «gegevens»
vermijden, bijvoorbeeld in de artikelen 42, eerste en vierde lid, en 44,
tweede en vierde lid.
In artikel 44, derde lid, «welke natuurlijke personen of rechtspersonen de
informatie verplicht zijn te verschaffen» wijzigen in: de natuurlijke personen
of rechtspersonen die verplicht zijn de informatie te verschaffen.
Artikel 48 als volgt redigeren: Indien het algemeen belang zulks dringend
eist, kan Onze Minister bevoegdheden van de commissaris van de Koning
en van de burgemeester op grond van deze wet geheel of ten dele aan zich
trekken dan wel een andere autoriteit daarmee geheel of ten dele belasten.
In artikel 49, gelet op de formulering van artikel 5:15 van de Algemene wet
bestuursrecht (Awb), «hebben toegang tot elke plaats» wijzigen in: «zijn
bevoegd elke plaats te betreden». Om dezelfde reden in artikel 57, eerste
lid, «hebben vrije toegang tot alle plaatsen» wijzigen in: «hebben toegang
tot elke plaats». En in beide bepalingen voorzien in een legitimatieplicht
(vergelijk artikel 5:12 Awb).
In artikel 50, vijfde lid, de woorden «als gevolg van» schrappen. Voorts in
het zesde lid, na «uitvoering» invoegen: van.
Artikel 52, tweede lid, schrappen, nu een en ander al voortvloeit uit de
aanhef van het eerste lid. NB: «inspectie» is vrouwelijk.
Artikel 53, eerste lid, opnemen in artikel 52, eerste lid, onderdeel a; daarbij
nader uitwerken wat bedoeld wordt met «Onze Ministers wie het aangaat».
Artikel 53, tweede lid, kan dan worden opgenomen aan het slot van artikel
52, of in artikel 54.
De artikelen 55 en 56 samenvoegen, nu zij hetzelfde onderwerp regelen.
De artikelen 58 en 59 samenvoegen, nu zij hetzelfde onderwerp regelen.
De verwijzingen in artikel 61, tweede en derde lid, corrigeren: niet duidelijk
is welke norm, genoemd in artikel 25, eerste en vierde lid, overtreden kan
worden. Wellicht moet het gaan om artikel 25, tweede, vijfde en zesde lid.
In artikel 62, tweede lid, «de eisen, gesteld krachtens de algemene
maatregel van bestuur» wijzigen in: de eisen, gesteld bij de algemene
maatregel van bestuur.
In de bijlage bij artikel 7 «weergeven» wijzigen in: weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 117, nr. 4

23