22
VAO Participatiewet
Aan de orde is het VAO Participatiewet (AO d.d. 29/10).
De voorzitter:
Ik heet de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van harte welkom. Ik geef mevrouw KoserKaya als
eerste spreker het woord.

Mevrouw Koser Kaya (D66):
Voorzitter. Ik dien twee moties in. De inhoud van de moties
spreekt voor zich. Allereerst dien ik een motie in over de
Participatiewet. Deze is ook door andere Kamerleden
medeondertekend.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het verdeelmodel van bijstandsbudgetten
is bedoeld om ervoor te zorgen dat goed beleid wordt
beloond, maar het model nog dermate veel onvolkomenheden bevat dat het voor gemeenten onduidelijk en ontransparant is op basis waarvan zij meer of minder bijstandsbudget krijgen;
overwegende dat deze problematiek inmiddels al enkele
jaren voortduurt en dat de regering verbetering heeft
beloofd voor het verdeelmodel van 2017;
overwegende dat de onvolkomen wijze van invoering
schade doet aan het draagvlak voor het nieuwe verdeelmodel onder gemeenten en gemeentelijke uitvoerders;
verzoekt de regering om het verdeelmodel van 2017 te
toetsen aan de eisen van transparantie, voorspelbaarheid,
verklaarbaarheid en het belonen van goed beleid;
verzoekt de regering voorts, in de bestuurlijke routekaart
voor de zomer van 2016 een moment te plannen waarop
in overleg met de gemeenten en de Tweede Kamer wordt
bekeken of het model van 2017 aan de bovenstaande eisen
zal voldoen en of het doorgang kan vinden,

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

en gaat over tot de orde van de dag.
overwegende dat in de banenafspraak is afgesproken dat
125.000 banen worden gecreëerd voor mensen met een
ziekte of handicap die een grote afstand tot de arbeidsmarkt
hebben, zodat zij aan de slag kunnen;
overwegende dat het van belang is dat deze banen worden
gecreëerd voor de mensen die ze nodig hebben, maar dat
de check van het UWV ten aanzien van het doelgroepenregister tot veel bureaucratie leidt waardoor een groot deel
van de mogelijke banen niet tot stand komt;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koser Kaya en
Pieter Heerma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 200 (33161).

overwegende dat de staatssecretaris hiervoor een duurzame
oplossing heeft beloofd, maar het nog een tijd zal duren
voordat deze in praktijk kan worden gebracht;

Mevrouw Karabulut (SP):
Voorzitter. Er is in dit land geld genoeg. De vraag is alleen
altijd waar het naartoe gaat en wat de regering overheeft
voor bijvoorbeeld de werkers in de sociale werkvoorziening.

overwegende dat gemeenten met vertrouwen aan de slag
moeten kunnen gaan en daarbij ook moeten kunnen
inschatten of iemand tot de doelgroep behoort;

Motie

verzoekt de regering om bij een verschil van mening tussen
een gemeente en het UWV over de vraag of iemand tot de
doelgroep behoort, ervoor te zorgen dat het oordeel van
de gemeente doorslaggevend is, zolang er nog geen duurzame oplossing voor het doelgroepenregister is,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Koser Kaya, Pieter
Heerma en Schouten. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er nog steeds geen overeenstemming is
tussen de sociale partners over een nieuwe cao voor de
medewerkers in de sociale werkvoorziening;
constaterende dat het noodzakelijk is dat de medewerkers
van de sociale werkvoorziening op korte termijn weer een
volwaardige cao hebben;

Zij krijgt nr. 199 (33161).

verzoekt de regering, middelen beschikbaar te stellen zodat
de sociale partners een cao voor de sociale werkvoorziening
kunnen afsluiten waarbij ruimte is voor loonsverhoging en
behoud van rechten, voor de korte en lange termijn,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

Tweede Kamer

VAO Participatiewet

17 november 2015
TK 25

25-22-1

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Karabulut. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

overwegende dat het de staatssecretaris van SZW niet is
gelukt om afspraken met de VNG en Divosa te maken om
de budgetverdeling voor 2016 te verbeteren;

Zij krijgt nr. 201 (33161).

constaterende dat een ruimere vangnetregeling een
belangrijke wens is van de gemeenten en dit een bijdrage
kan leveren aan het verkleinen van het financieel risico van
gemeenten;

Mevrouw Karabulut (SP):
Dit is een direct gevolg van de bezuinigingen op de sociale
werkvoorziening. Donderdag komen ze staken en wij zijn
daarbij.

verzoekt de regering, de vangnetregeling te financieren met
extra middelen vanuit de rijksbegroting,

Mijn tweede motie gaat ook over de sociale werkvoorziening
en de beschutte werkplekken.

en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Karabulut. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

De Kamer,

Zij krijgt nr. 203 (33161).

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat niet alle gemeenten beschutte werkplekken realiseren, dat zeer weinig mensen worden geïndiceerd
voor een beschutte werkplek en dat arbeidsgehandicapten
hierdoor tussen wal en schip dreigen te vallen;
constaterende dat een vijfde van de gemeenten ervoor heeft
gekozen om geen voorziening voor beschut werk te realiseren;
verzoekt de regering, aanvullende maatregelen te treffen
opdat realisatie van beschutte werkplekken in iedere
gemeente wordt gegarandeerd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Karabulut. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 202 (33161).
De voorzitter:
Hoeveel moties hebt u nog, mevrouw Karabulut?
Mevrouw Karabulut (SP):
Dit wordt mijn laatste, voorzitter. U wordt op uw wenken
bediend. U weet het, ik luister altijd naar u.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het nieuwe verdeelmodel voor de bijstand
in sommige gevallen leidt tot onverklaarbare kortingen op
budgetten van gemeenten en daarmee tot risico's voor de
uitvoering van gemeentelijke taken;

Tweede Kamer

VAO Participatiewet

De heer Kerstens (PvdA):
Voorzitter. Voordat u mij de vraag gaat stellen: ik ga geen
motie indienen. Ik ga wel een vraag stellen aan de staatssecretaris. Die heeft te maken met een motie die mijn collega
De Vries en ik bij de begroting Wonen en Rijksdienst hebben
ingediend en die de overheid in haar rol als werkgever
oproept om alles uit de kast te halen om de door de overheid zelf gemaakte afspraken over banen voor mensen met
een beperking bij diezelfde overheid waar te maken. Wij
lazen onlangs dat dit niet vanzelf gaat gebeuren. Ik vraag
de staatssecretaris bij haar collega van Wonen en Rijksdienst aan te dringen op een brief aan de Kamer, waarin
staat op welke wijze de overheid op dit punt een tandje
bijzet.
Mevrouw Karabulut (SP):
Steunt de heer Kerstens onze oproep aan de staatssecretaris
dat er middelen moeten komen, zodat de sociale werkvoorzieningen eindelijk een nieuwe cao kunnen krijgen?
De heer Kerstens (PvdA):
Tijdens het algemeen overleg heb ik de VNG over het hoofd
van de staatssecretaris heen opgeroepen om de caoonderhandelingen te hervatten, omdat naar mijn mening
extra middelen beschikbaar komen voor de sociale werkvoorziening. Die vloeien voort uit het van toepassing worden van het zogeheten lage-inkomensvoordeel voor de
sociale werkvoorzieningen. Daardoor dalen de loonkosten
en dat kan volgens mij een heel positieve rol spelen bij het
weer op gang brengen van het overleg en het afspreken
van een echte loonsverhoging voor de mensen die in een
sociale werkplaats werken.
Mevrouw Karabulut (SP):
Ik ben blij dat de heer Kerstens erkent dat de korting dusdanig groot is dat er simpelweg te weinig geld is om fatsoenlijke lonen te kunnen betalen. Dat had hij nooit moeten
doen. Als de heer Kerstens nu zegt dat een deel van het
halve miljard aan subsidie voor werkgevers voor de sociale
werkvoorziening moet worden bestemd, zie ik graag een

17 november 2015
TK 25

25-22-2

voorstel. Wij gaan er morgen over stemmen. Ik heb helemaal niets gezien.

vende rol speelt, dan is dat de andere kant om. Dus ik moet
deze motie ontraden.

De heer Kerstens (PvdA):
Ik heb niet over een korting gesproken, dus ik kan niet
gezegd hebben dat de korting te groot zou zijn om een fatsoenlijke loonsverhoging af te spreken. Dat is volgens mij
niet zo. Het lage-inkomensvoordeel dat door het kabinet
wordt voorzien, gaat gelden bij dienstverbanden die aangegaan zijn of worden met mensen met een salaris tot maximaal 120% van het wettelijk minimumloon. Volgens de
opgave van Cedris, de brancheorganisatie van de sociale
werkplaatsen, valt een groot deel van de mensen in de
sociale werkplaatsen daaronder. Dat betekent een subsidie
voor de werkgevers en een verlaging van de loonkosten.
Die kan wat mij betreft worden ingezet voor een fatsoenlijke
loonsverhoging.

Mevrouw Koser Kaya (D66):
Dat is weliswaar juist, maar op het moment dat je ziet dat
iets niet goed gaat en je dus moet bijsturen omdat zwakke
mensen niet aan een baan komen, dan moet je ook durven
bijsturen.

De voorzitter:
Volgens mij zijn alle moties gekopieerd en rondgedeeld.
Kan de staatssecretaris direct antwoorden? Het woord is
aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Klijnsma:
Voorzitter. Ik dank de Kamerleden en begin meteen met de
moties. De motie op stuk nr. 199 van mevrouw Koser Kaya,
de heer Heerma en mevrouw Schouten verzoekt de regering
om de gemeente een doorslaggevende rol te geven als er
een verschil van mening is tussen de gemeente en het UWV.
Ik ontraad deze motie. In ons debat hebben wij gewisseld
dat wij bezig zijn met vereenvoudiging van de uitvoeringsregels. Ik doe dat in nauwe samenspraak met de partners.
Dat zijn werkgevers, werknemers, UWV en VNG. Ik heb de
Kamer toegezegd dat ik zo spoedig mogelijk de Kamer
daarover informeer. Ik ben voornemens om dat te doen.
Deze motie loopt daarop vooruit. Ook de inhoud is ingewikkeld. Als de gemeente een doorslaggevende rol krijgt, zou
je immers nauwelijks meer richting UWV hoeven.
De voorzitter:
Een korte vraag over de motie.
Mevrouw Koser Kaya (D66):
Dat zal ik doen, zoals u van mij gewend ben. In de motie
geef ik de overweging aan dat de staatssecretaris heeft
beloofd om samen met de gemeenten met een uitwerking
te komen. Tegelijkertijd komen op dit moment heel veel
mensen niet aan het werk vanwege het feit dat er gedoe is
rondom de keuringen. Als wij dit nu al mogelijk maken,
kunnen wij straks, als zij met een voorstel komt, kijken hoe
wij dat het beste kunnen vormgeven.
Staatssecretaris Klijnsma:
Maar de achterliggende gedachte in de Participatiewet,
waar ook D66 mee heeft ingestemd, was dat uiteindelijk
het UWV de instantie is waar gekeken wordt wie voor die
doelgroep in aanmerking komt. Als dan volgens deze motie
zou worden geëntameerd dat de gemeente de doorslagge-

Tweede Kamer

VAO Participatiewet

Staatssecretaris Klijnsma:
Ik ben dat zeer met mevrouw Koser Kaya van mening en
dat is ook waarom niet alleen op dit punt maar ook op
andere punten de Kamer en ik heel nauwgezet kijken naar
de mogelijkheid van bijstellingen van het geheel. En dat
doen we ook met verve. We vervolmaken de Participatiewet
op dat punt.
Dan kom ik op de tweede motie van mevrouw Koser Kaya
en die verzoekt de regering om een bestuurlijke routekaart
voor de zomer van 2016 te maken. Dat heb ik de Kamer
eigenlijk al toegezegd. Sterker nog, ik heb de Kamer toegezegd dat ik samen met de VNG een evaluatie zal maken en
dat ik ook samen met de VNG de opmaat naar 2017 zal
doen, waarbij we de integrale data gaan verankeren in het
verdeelmodel. Dus deze motie is overbodig en daarom
moet ik die ontraden.
Dan kom ik op de motie op stuk nr. 201 van mevrouw
Karabulut, waarin de regering wordt verzocht middelen
beschikbaar te stellen zodat de sociale partners een cao
voor de sociale werkvoorziening af kunnen sluiten. Ik weet
dat de sociale partners natuurlijk al lang doende zijn met
de cao. Ik heb ook geluisterd naar het interruptiedebat tussen mevrouw Karabulut en de heer Kerstens. Het lagereinkomensvoordeel (LIV) zou soelaas kunnen bieden. Ik weet
ook dat er nu ordentelijk op gerekend wordt. Ik hoop dat
dit een doorbraak kan bewerkstellingen.
De voorzitter:
Wat is uw oordeel over de motie?
Staatssecretaris Klijnsma:
Mijn oordeel is dat wij niet aanvullende middelen beschikbaar stellen, maar dat het LIV al wel beschikbaar is, tenminste als uw Kamer en de Eerste Kamer instemmen met het
Belastingplan.
Mevrouw Karabulut (SP):
Naar ik nu begrijp van de staatssecretaris wordt de 500
miljoen die gekoppeld is aan het wetvoorstel LIV — vraag
me niet wat het betekent maar het gaat over subsidie aan
werkgevers — als oplossing aangereikt om de cao-problemen en het geldtekort binnen de SW op te lossen. Kan de
staatssecretaris ons dan heel snel, morgen voor de stemmingen nog, een brief doen toekomen waarin uiteengezet
wordt welk deel van de beschikbare middelen gekoppeld
aan dat wetsvoorstel dan vrijkomt voor de SW en hoe dat
gebeurt?

17 november 2015
TK 25

25-22-3

Staatssecretaris Klijnsma:
Dat gaat niet. We hebben inzicht geboden in wat het LIV
voorstelt. Je zou inderdaad kunnen zeggen dat het LIV een
voordeel is voor werkgevers die mensen aannemen in lage
loonschalen, tot aan 120% van het minimumloon. Het enige
wat ik nu zeg is dat dit voordeel ingezet zou kunnen worden
door de werkgevers, zijnde de gemeenten, om misschien
soelaas te kunnen bieden bij de totstandkoming van een
nieuwe cao.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Karabulut.
Mevrouw Karabulut (SP):
Laten we het even helder houden. Dit is een belangrijk punt.
Ik zie u nu fronsen, voorzitter, maar ik wil toch graag de
mogelijkheid krijgen …
De voorzitter:
Ik frons altijd.
Mevrouw Karabulut (SP):
Oké, fijn. Mijn advies is dan om dat minder vaak te doen.
De voorzitter:
Maar zo kijk ik nou eenmaal. Daar kan ik niets aan doen.
Daar gaat het in dit debat nu ook niet om. Het gaat erom
dat er echt vragen worden gesteld over de ingediende
moties, want het is een VAO en niet een herhaling van een
algemeen overleg.
Mevrouw Karabulut (SP):
Het is niet mijn intentie om vanavond met u in discussie te
gaan, maar de staatssecretaris geeft een oordeel over mijn
motie en refereert daarbij zelf aan een ander wetsvoorstel.
Dan is het toch niet raar dat ik dat probeer te concretiseren
en dat ik naar aanleiding daarvan vervolgvragen stel?
De voorzitter:
En dat kan heel kort.

mensen, gemeenten en SW-bedrijven namelijk ook weten.
Ik vraag nogmaals of de staatssecretaris de Kamer die
gegevens kan doen toekomen voor de stemmingen van
morgen.
Staatssecretaris Klijnsma:
Ik zal het ook even formeel zeggen. Het Rijk is natuurlijk
geen partner in de cao-onderhandelingen met de sociale
werkbedrijven. Dat zijn de gemeenten; zij zijn werkgevers.
Zij zijn dus ook degenen die moeten nagaan of zij uit hun
middelen extra geld willen inzetten voor de cao. Het enige
wat ik daarbij zeg, net als de heer Kerstens, is dat de voordeelregeling voor de lagere inkomens wellicht soelaas zou
kunnen bieden. Dat is gewoon een handreiking die aan de
orde is.
De voorzitter:
We gaan verder met de volgende motie. Ook voor u,
staatssecretaris, geldt dat u het kort moet houden.
Staatssecretaris Klijnsma:
U hebt gelijk, voorzitter. De motie op stuk nr. 202 gaat over
beschutte werkplekken. In deze motie verzoekt mevrouw
Karabulut de regering, aanvullende maatregelen te treffen
opdat realisatie van beschutte werkplekken in iedere
gemeente wordt gegarandeerd. Ik heb de Kamer een brief
geschreven waarin ik heb gemeld dat wij aanvullende
middelen beschikbaar stellen. Mocht bij de volgende peiling
van het aantal beschutte werkplekken in 2016 blijken dat er
nog steeds gemeenten zijn die geen beschut werk aanbieden, dan wil ik de wet gaan aanpassen. Dat weet de VNG
en dat weten de gemeenten. Deze motie komt veel te vroeg.
Ik ga ervan uit dat gemeenten goedschiks met die extra
middelen beschutte werkplekken zullen realiseren.
De voorzitter:
Wat is uw oordeel over de motie?
Staatssecretaris Klijnsma:
Ontraden.
De voorzitter:
Een korte reactie, mevrouw Karabulut.

Mevrouw Karabulut (SP):
Dat kunt u toch beamen?
De voorzitter:
Ja, maar heel kort.

Mevrouw Karabulut (SP):
Dat begrijp ik niet. In deze motie staat geen termijn. Er staat
ook niet in wanneer de staatssecretaris wat moet invoeren.
Ik wil slechts de urgentie onderstrepen en de staatssecretaris en de gemeenten meegeven dat dit ontzettend belangrijk
is en dat haast geboden is. We zijn al een tijdje bezig.

Mevrouw Karabulut (SP):
Zeker. Het is of het een of het ander. De staatssecretaris
weet dat er rijksmiddelen beschikbaar zijn voor de sociale
werkvoorzieningen. Die zijn onvoldoende; vandaar dat dit
probleem is ontstaan. Vervolgens zegt de staatssecretaris
in dit debat weer dat zij daarvoor het LIV heeft en de middelen die daaraan verbonden zijn. Dan wil ik heel graag
weten welk deel daarvan op welke wijze beschikbaar kan
komen om dit cao-probleem op te lossen. Dat willen al die

Staatssecretaris Klijnsma:
Ik begrijp wat mevrouw Karabulut zegt. Mag ik motie zo
lezen dat ik, als ik de volgende peiling heb gedaan en als
blijkt dat gemeenten nog steeds geen beschut werk leveren,
alsdan aanvullende maatregelen kan treffen? Als ik de motie
zo mag lezen, kan ik de motie aan het oordeel van de Kamer
laten.

Tweede Kamer

17 november 2015
TK 25

VAO Participatiewet

25-22-4

Mevrouw Karabulut (SP):
Dat mag.
Staatssecretaris Klijnsma:
Dan is de motie gewoon in lijn met hetgeen ik de Kamer al
heb laten weten.
De laatste motie, op stuk nr. 203, gaat over het verdeelmodel. In deze motie verzoekt mevrouw Karabulut de regering
om de vangnetregeling te financieren met extra middelen
vanuit de rijksbegroting. Daarover hebben we gedebatteerd
in het AO. Ik heb gezegd dat dit niet nodig is, omdat deze
vangnetregeling niet veel meer geld zal vergen dan de
vangnetregeling van eerdere jaren. Ik ontraad deze motie
dus.
De voorzitter:
Daarmee zijn we aan het einde gekomen van dit VAO. Over
de ingediende moties zullen wij volgende week dinsdag
stemmen. O, ik zie de heer Kerstens naar de interruptiemicrofoon lopen. Zijn vraag is nog niet beantwoord.
Staatssecretaris Klijnsma:
O ja, dat is waar; duid het mij niet euvel. De heer Kerstens
had een vraag over de motie die de heer Albert de Vries en
hij hebben ingediend bij mijn collega Blok. De vraag aan
mij was of ik mijn collega wil vragen of hij snel wil reageren
op die motie en wellicht een brief naar de Kamer wil sturen
over dit onderwerp. Ik zal mijn best doen.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris en de Kamerleden. Volgende
week dinsdag zullen wij over de ingediende moties stemmen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

VAO Participatiewet

17 november 2015
TK 25

25-22-5