Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100

Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

Nr. 2

BIJLAGEN BIJ HET FINANCIEEL JAARVERSLAG VAN HET RIJK 2021
Ontvangen 18 mei 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

1

1 RIJKSREKENING VAN UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Op grond van artikel 2.35, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016,
neemt de Minister van Financiën in het Financieel Jaarverslag van het Rijk
de rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk op. Deze rekening,
de Rijksrekening genoemd, is het overzicht op het totaalniveau van de rijks­
begroting van alle uitgaven en ontvangsten van de rijksdienst in een jaar
die binnen begrotingsverband zijn gerealiseerd. Voor de departementale en
niet-departementale begrotingen zijn in tabellen 1.1, 1.2 en 1.3 de verplich­
tingen, kasuitgaven en kasontvangsten opgenomen. In aanvulling op de
gegevens onder de begroting voor Nationale schuld vermelden de tabellen
1.4 en 1.5 de voor 2021 onder de begroting van Nationale schuld oorspron­
kelijk geraamde en de gerealiseerde rentelasten onderscheidenlijk
rentebaten. Deze gegevens zijn opgesteld in overeenstemming met het hier
toepasselijke transactiestelsel. De tabellen 1.6 t/m 1.9 hebben betrekking op
baten-lastenagentschappen die zoals het woord aangeeft het batenlasten­
stelsel als begrotingsstelsel hanteren. Tabel 1.10 blijft leeg vanwege het in
2021 niet voorkomen van verplichtingen-kasagentschappen.
In de onderstaande tabellen worden de verschillen in de verschillenkolom
niet toegelicht. Voor die toelichtingen wordt verwezen naar de betrokken
jaarverslagen. Let op! Door afrondingen kunnen er verschillen ontstaan met
de cijfers op de Rijkssaldibalans.
Tabel 1.1 Verplichtingen 2021 van de departementale en niet
departementale begrotingen ( x € 1.000)
Onderdeel

I

Koning

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

45.684

46.444

760

IIA Staten-Generaal

191.272

228.749

37.477

IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten

135.397

149.730

14.333

III

Algemene Zaken

82.087

88.624

6.537

IV

Koninkrijksrelaties

198.530

929.570

731.040

V

Buitenlandse Zaken

11.172.607

11.931.746

759.139

VI

Justitie en Veiligheid

14.225.302

15.333.118

1.107.816

VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

7.160.659

9.273.008

2.112.349

VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

43.357.974

52.411.057

9.053.083

IXA Nationale Schuld1

18.060.321

43.568.114

25.507.793

IXB Financiën

16.540.038

‒ 6.872.429 ‒ 23.412.467

X

15.540.716

12.221.391

‒ 3.319.325

XII Infrastructuur en Waterstaat

Defensie

16.432.148

12.337.661

‒ 4.094.487

XIII Economische Zaken en Klimaat

14.714.397

19.526.722

4.812.325

1.838.019

2.377.973

539.954

XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid

53.673.717

57.914.751

4.241.034

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport

27.492.197

34.899.950

7.407.753

XVII Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

1.573.325

2.525.420

952.095

XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

XIX Nationaal Groeifonds

4.000.000

0

‒ 4.000.000

A

Infrastructuurfonds

14.321.846

7.220.769

‒ 7.101.077

B

Gemeentefonds

33.215.875

35.128.367

1.912.492

C

Provinciefonds

2.483.429

2.552.029

68.600

F

Diergezondheidsfonds

34.329

61.786

27.457

H

BES-fonds

47.725

51.708

3.983

J

Deltafonds

1.510.891

1.479.287

‒ 31.604

K

Defensiematerieelbegrotingsfonds

8.448.390

5.729.950

‒ 2.718.440

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

2

Onderdeel

Totalen

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

306.496.875

321.115.495

14.618.620

1 Van de Nationale schuld zijn in dit overzicht de verplichtingen opgenomen, exclusief de renteverplichtingen.
Voor de renteuitgaven, die op transactiebasis worden verantwoord, zie tabel 1.4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

3

Tabel 1.2 Kasuitgaven 2021 van de departementale en niet departementale
begrotingen ( x € 1.000)
Onderdeel

I

Koning

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

45.684

46.444

760

IIA Staten-Generaal

191.272

212.062

20.790

IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten

136.578

146.868

10.290

III

Algemene Zaken

82.087

82.341

254

IV

Koninkrijksrelaties

227.046

792.898

565.852

V

Buitenlandse Zaken

11.393.366

12.126.639

733.273

VI

Justitie en Veiligheid

14.226.633

14.982.700

756.067

7.212.853

8.667.919

1.455.066

VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

44.174.553

49.040.989

4.866.436

IXA Nationale Schuld1

18.060.321

43.568.114

25.507.793
‒ 474.418

VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

IXB Financiën

9.954.970

9.480.552

X

11.631.696

12.094.802

463.106

16.476.499

11.761.312

‒ 4.715.187

XIII Economische Zaken en Klimaat

7.846.156

12.322.701

4.476.545

XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

2.065.497

2.013.548

‒ 51.949

XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid

53.723.417

57.702.854

3.979.437

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport

5.146.162

Defensie

XII Infrastructuur en Waterstaat

27.966.396

33.112.558

XVII Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

3.064.088

3.188.330

124.242

XIX Nationaal Groeifonds

1.000.000

0

‒ 1.000.000

A

Infrastructuurfonds

13.804.440

6.924.252

‒ 6.880.188

B

Gemeentefonds

33.215.875

35.028.123

1.812.248

C

Provinciefonds

2.483.429

2.541.945

58.516

F

Diergezondheidsfonds

34.329

48.323

13.994

H

BES-fonds

47.725

51.708

3.983

J

Deltafonds

1.218.675

1.136.551

‒ 82.124

K

Defensiematerieelbegrotingsfonds

4.610.299

4.606.984

‒ 3.315

284.893.884 321.681.517

36.787.633

Totalen

1 Van de Nationale schuld zijn in dit overzicht de kasuitgaven opgenomen, exclusief de renteuitgaven. Voor de
renteuitgaven, die op transactiebasis worden verantwoord, zie tabel 1.4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

4

Tabel 1.3 Kasontvangsten 2021 van de departementale en niet
departementale begrotingen ( x € 1.000)
Onderdeel

I

Koning

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

0

269

269

IIA Staten-Generaal

3.865

6.302

2.437

IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten

6.040

6.060

20

III

Algemene Zaken

7.086

7.085

‒1

IV

Koninkrijksrelaties

37.896

52.109

14.213

V

Buitenlandse Zaken

921.285

993.653

72.368

VI

Justitie en Veiligheid

1.574.110

1.992.827

418.717

666.431

1.039.375

372.944

VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

1.444.964

1.620.594

175.630

IXA Nationale Schuld1

63.736.100

77.140.099

13.403.999

IXB Financiën

156.162.159 172.147.485

15.985.326

X

Defensie

160.097

166.534

6.437

19.710

35.449

15.739

4.820.359

5.699.567

879.208

237.139

641.017

403.878

XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid

1.831.107

3.804.362

1.973.255

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport

403.519

784.853

381.334

XVII Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

56.661

62.000

5.339

0

0

0

XII Infrastructuur en Waterstaat
XIII Economische Zaken en Klimaat
XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

XIX Nationaal Groeifonds
A

Infrastructuurfonds

13.804.440

7.445.078

‒ 6.359.362

B

Gemeentefonds

33.215.875

35.028.123

1.812.248

C

Provinciefonds

2.483.429

2.541.945

58.516

F

Diergezondheidsfonds

33.964

40.297

6.333

H

BES-fonds

47.725

51.708

3.983

J

Deltafonds

1.218.675

1.427.816

209.141

K

Defensiematerieelbegrotingsfonds

4.610.299

5.184.392

574.093

287.502.935 317.918.999

30.416.064

Totalen

1 Van de Nationale schuld zijn in dit overzicht de ontvangsten opgenomen, exclusief de rentebaten. Voor de
rentebaten, die op transactiebasis worden verantwoord, zie tabel 1.4.

Het gerealiseerde saldo van de kasuitgaven en de kasontvangsten over
2021, zoals dat uit de tabellen 1.2 en 1.3 blijkt – het verschil tussen
321,7 miljard euro en 317,9 miljard euro, zijnde een negatief verschil (tekort)
van 3,8 miljard euro – heeft geen directe relatie met het EMU-saldo 2021 van
het Rijk. De saldoberekeningen van beide opstellingen verschillen daartoe
teveel van elkaar. Een belangrijk verschil vormen de uitgaven en
ontvangsten van Nationale Schuld (IXA) die betrekking hebben op de finan­
cieringstransacties (de aflossingen en de aangetrokken leningen in verband
met de tekortfinanciering en herfinanciering). Deze zijn wel in de tabellen
1.2 en 1.3 meegenomen, maar tellen niet mee in de berekening van het EMUsaldo. Ook wordt het EMU-saldo opgesteld op transactiebasis, terwijl hier
de gepresenteerde opstelling op kasbasis is. Het Europees Stelsel van
Rekeningen (ESR) 2010 schrijft voor welke uitgaven en ontvangsten als
relevant voor het EMU-saldo worden aangemerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

5

Tabel 1.4 Rentelasten 2021 (op transactiebasis) van de begroting Nationale
Schuld ( x € 1.000)
Onderdeel

IXA

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

Nationale Schuld

4.397.256

4.481.073

83.817

Totalen

4.397.256

4.481.073

83.817

Tabel 1.5 Rentebaten 2021 (op transactiebasis) van de begroting Nationale
Schuld ( x € 1.000)
Onderdeel

IXA

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

Nationale Schuld

2.137.242

1.132.845

‒ 1.004.397

Totalen

2.137.242

1.132.845

‒ 1.004.397

Tabel 1.6 Lasten 2021 van de baten-lastenagentschappen ( x € 1.000)
Onderdeel

AZ

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

Dienst Publiek en Communicatie

83.548

146.951

63.403

BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens

110.334

133.118

22.784

BZK Logius

235.855

241.910

6.055

BZK P-Direkt

107.558

107.242

‒ 316

BZK Uitvoeringsorganisatie bedrijfsvoering Rijk

286.529

332.297

45.768
‒ 10.367

BZK FM Haaglanden

143.273

132.906

BZK SSC-ICT Haaglanden

292.964

295.435

2.471

BZK Rijksvastgoedbedrijf

1.355.954

1.319.625

‒ 36.329
4.361

BZK Dienst Huurcommissie

14.285

18.646

JenV Centraal Justitieel Incassobureau

151.084

160.733

9.649

JenV Dienst Justitiële Inrichtingen

2.461.719

2.695.469

233.750

JenV Immigratie- en naturalisatiedienst

68.367

484.863

553.230

JenV Justis

47.086

50.402

3.316

JenV Nederlandse Forensisch Instituut

83.398

91.426

8.028

OCW Dienst Uitvoering Onderwijs

318.935

389.851

70.916

OCW Nationaal Archief

44.221

44.733

512

DEF Paresto

75.176

63.414

‒ 11.762
199.967

IenW Rijkswaterstaat

3.129.852

3.329.819

IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

92.050

95.875

3.825

IenW Inspectie Leefomgeving en Transport

168.247

184.392

16.145

EZK Rijksdienst voor ondernemend Nederland

772.836

950.790

177.954

EZK Agentschap Telecom

60.435

60.971

536

EZK Dienst ICT Uitvoering

302.203

326.014

23.811
‒ 1.184

EZK Nederlandse Emissieautoriteit

11.047

9.863

LNV Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

425.143

434.685

9.542

VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

453.800

628.403

174.603

VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in
Gezondheidszorg

93.765

108.929

15.164

VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen

55.120

57.340

2.220

11.861.280

12.964.469

1.103.189

Totalen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

6

Tabel 1.7 Baten 2021 van de baten-lastenagentschappen ( x € 1.000)
Onderdeel

AZ

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

Dienst Publiek en Communicatie

83.548

148.136

64.588

BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens

105.517

167.235

61.718

BZK Logius

235.855

239.908

4.053

BZK P-Direkt

107.558

107.939

381

BZK Uitvoeringsorganisatie bedrijfsvoering Rijk

286.529

331.937

45.408

BZK FM Haaglanden

143.273

136.246

‒ 7.027

BZK SSC-ICT Haaglanden

292.964

298.515

5.551

BZK Rijksvastgoedbedrijf

1.355.954

1.331.035

‒ 24.919

BZK Dienst Huurcommissie

12.829

17.946

5.117

JenV Centraal Justitieel Incassobureau

151.084

156.853

5.769

JenV Dienst Justitiële Inrichtingen

2.461.719

2.660.749

199.030

JenV Immigratie- en naturalisatiedienst

484.863

531.883

47.020

JenV Justis

47.912

49.493

1.581

JenV Nederlandse Forensisch Instituut

83.398

92.172

8.774

OCW Dienst Uitvoering Onderwijs

318.935

389.635

70.700

OCW Nationaal Archief

44.221

47.729

3.508

DEF Paresto

75.176

66.470

‒ 8.706
221.472

IenW Rijkswaterstaat

3.135.829

3.357.301

IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

92.075

95.568

3.493

IenW Inspectie Leefomgeving en Transport

168.247

195.158

26.911

EZK Rijksdienst voor ondernemend Nederland

772.836

973.566

200.730

EZK Agentschap Telecom

60.435

60.703

268

EZK Dienst ICT Uitvoering

302.203

346.914

44.711

EZK Nederlandse Emissieautoriteit

11.047

10.661

‒ 386

LNV Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

421.343

448.387

27.044

VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

453.800

644.265

190.465

VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in
Gezondheidszorg

93.765

114.154

20.389

VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen

55.120

58.496

3.376

11.858.035

13.079.054

1.221.019

Totalen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

7

Tabel 1.8 Kapitaaluitgaven 2021 van de baten-lastenagentschappen ( x
€ 1.000)
Onderdeel

AZ

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Dienst Publiek en Communicatie

BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens

Realisatie

Verschil

0

0

0

3.448

14.748

11.300

BZK Logius

6.100

0

‒ 6.100

BZK P-Direkt

13.402

4.922

‒ 8.480

BZK Uitvoeringsorganisatie bedrijfsvoering Rijk

1.000

3.265

2.265

BZK FM Haaglanden

7.608

9.826

2.218

BZK SSC-ICT Haaglanden

107.799

95.233

‒ 12.566

BZK Rijksvastgoedbedrijf

815.365

955.339

139.974

BZK Dienst Huurcommissie

1.600

590

‒ 1.010

JenV Centraal Justitieel Incassobureau

6.658

5.603

‒ 1.055

JenV Dienst Justitiële Inrichtingen

55.535

24.615

‒ 30.920

JenV Immigratie- en naturalisatiedienst

12.100

9.965

‒ 2.135

826

0

‒ 826

JenV Nederlandse Forensisch Instituut

9.986

6.439

‒ 3.547

OCW Dienst Uitvoering Onderwijs

54.500

56.490

1.990

OCW Nationaal Archief

17.727

5.065

‒ 12.662

JenV Justis

DEF Paresto

0

1.237

1.237

IenW Rijkswaterstaat

55.169

47.587

‒ 7.582

IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

5.028

3.236

‒ 1.792

200

945

745

43.806

66.054

22.248

IenW Inspectie Leefomgeving en Transport
EZK Rijksdienst voor ondernemend Nederland
EZK Agentschap Telecom

9.365

5.269

‒ 4.096

EZK Dienst ICT Uitvoering

63.212

44.325

‒ 18.887

EZK Nederlandse Emissieautoriteit

0

2.991

2.991

LNV Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

20.520

20.032

‒ 488

VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

5.600

8.726

3.126

VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in
Gezondheidszorg

10.814

6.910

‒ 3.904

500

872

372

1.327.868

1.400.284

72.416

VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen
Totalen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

8

Tabel 1.9 Kapitaalontvangsten 2021 van de baten-lastenagentschappen ( x
€ 1.000)
Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

Dienst Publiek en Communicatie

0

0

0

BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens

0

0

0

BZK Logius

6.100

0

‒ 6.100

BZK P-Direkt

9.500

0

‒ 9.500

0

4

4

2.992

5.379

2.387

Onderdeel

AZ

BZK Uitvoeringsorganisatie bedrijfsvoering Rijk
BZK FM Haaglanden
BZK SSC-ICT Haaglanden

60.300

51.843

‒ 8.457

BZK Rijksvastgoedbedrijf

480.000

661.210

181.210
‒ 1.456

BZK Dienst Huurcommissie

1.456

0

JenV Centraal Justitieel Incassobureau

2.145

7.060

4.915

JenV Dienst Justitiële Inrichtingen

3.000

65.601

62.601

JenV Immigratie- en naturalisatiedienst

4.100

3.928

‒ 172

0

603

603

JenV Nederlandse Forensisch Instituut

6.450

4.757

‒ 1.693

OCW Dienst Uitvoering Onderwijs

33.200

37.442

4.242

OCW Nationaal Archief

11.400

8.500

‒ 2.900

JenV Justis

DEF Paresto

0

0

0

IenW Rijkswaterstaat

45.000

39.815

‒ 5.185

IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

2.800

1.785

‒ 1.015

0

699

699

29.200

25.669

‒ 3.531

IenW Inspectie Leefomgeving en Transport
EZK Rijksdienst voor ondernemend Nederland
EZK Agentschap Telecom

5.765

5.703

‒ 62

EZK Dienst ICT Uitvoering

32.000

11.827

‒ 20.173

EZK Nederlandse Emissieautoriteit

400

2.870

2.470

LNV Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

7.150

11.105

3.955

0

0

0

7.583

308

‒ 7.275

0

0

0

750.541

946.108

195.567

VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in
Gezondheidszorg
VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen
Totalen

Tabel 1.10 Verplichtingen, kasuitgaven en kasontvangsten 2021 van de
verplichtingen-kasagentschappen ( x € 1.000)
Onderdeel

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

In 2021 waren er
geen verplichtingenkasagentschappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

9

2 SALDIBALANS VAN HET RIJK PER 31 DECEMBER 2021
Saldibalans van het Rijk per 31 december 2021
DEBET
OMSCHRIJVING

31-12-2021 31-12-2020
€ mln.

CREDIT

31-12-2021 31-12-2020

€ mln.

OMSCHRIJVING

€ mln.
319.052

297.423

27.305

24.043

0

33

1

Uitgaven ten laste van de begroting

326.163

288.987

Ontvangsten ten gunste van de
12 begroting

2

Vorderingen buiten begrotingsverband

15.652

14.235

13 Schulden buiten begrotingsverband

(intra-comptabele vorderingen)

€ mln.

(intra-comptabele schulden)

14 Saldi begrotingsfondsen

236

0

3

Liquide Middelen

7.158

11.546

4

Saldo geldelijk beheer van het Rijk

14 Saldi begrotingsfondsen

3.309

13.768

6.159

7.036

Totaal intra-comptabele posten

352.517

328.536

15 Saldi begrotingsreserves
Totaal intra-comptabele posten

352.517

328.536

5

Openstaande rechten

50.172

42.346

16 Tegenrekening openstaande rechten

50.172

42.346

6

Vorderingen

63.712

61.626

17 Tegenrekening vorderingen

63.712

61.626

7

Tegenrekening schulden

413.199

380.899

18 Schulden

413.199

380.899

8

Voorschotten

228.406

208.310

19 Tegenrekening voorschotten

228.406

208.310

9

Tegenrekening andere verplichtingen

180.379

167.347

20 Andere verplichtingen

180.379

167.347

10 Deelnemingen

42.678

42.188

21 Tegenrekening deelnemingen

42.678

42.188

11 Tegenrekening garantieverplichtingen

213.108

234.942

22 Garantieverplichtingen

213.108

234.942

Totaal extra-comptabele posten

1.191.654

1.137.658

Totaal extra-comptabele posten

1.191.654

1.137.658

TOTAAL-GENERAAL

1.544.171

1.466.194

TOTAAL-GENERAAL

1.544.171

1.466.194

Toelichting op de saldibalans van het Rijk
De saldibalans van het Rijk is een optelling van de goedgekeurde saldiba­
lansen van de afzonderlijke begrotingshoofdstukken, die geconsolideerd
wordt met de saldibalans van de centrale administratie van de Schatkist van
het Rijk.
Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarver­
slagen van de ministeries of begrotingsfondsen. Let op! Door afrondings­
verschillen kunnen de sommen van bepaalde onderdelen afwijken van
andere tabellen.
Ad 1) Uitgaven ten laste van de begroting
Onder de post uitgaven ten laste van de begroting worden de gerealiseerde
uitgaven van het betreffende begrotingsjaar opgenomen van alle
ministeries en begrotingsfondsen. Ook hierin meegenomen zijn de
rentelasten zoals opgenomen in tabel 1.4 van de rijksrekening.
Ad 2) Vorderingen buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)
Onder de post vorderingen buiten begrotingsverband worden de uitgaven
opgenomen die in een later jaar met een ander onderdeel van het Rijk dan
wel met een derde worden verrekend. Onder deze post staan alleen de
vorderingen waarvan wordt verwacht dat binnen een afzienbare termijn
verrekening zal plaatsvinden. Het totaal van deze post is 15.652 miljoen
euro, waarvan 14.217 miljoen euro uit kas-transverschillen bestaat. Voor
de toelichting van de kas-transverschillen verwijzen wij u naar toelichting
Saldibalans Nationale Schuld IXA.
Ad 3) Liquide middelen
Onder de post liquide middelen worden de saldi bij de banken en de
contante gelden opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

10

Ad 4) Saldo geldelijk beheer van het Rijk
Onder de post saldo geldelijk beheer van het Rijk wordt opgenomen: de
door het ministerie van Financiën overgenomen uitgaven en ontvangsten
binnen begrotingsverband van afgesloten begrotingsjaren. De definitieve
afsluiting van een begrotingsjaar vindt plaats nadat de Staten-Generaal
de Slotwetten hebben aangenomen, waarna de eindbedragen voor de
uitgaven en ontvangsten die betrekking hebben op het afgesloten begro­
tingsjaar worden overgeboekt op de post saldo geldelijk beheer van het Rijk.
Het saldo geldelijk beheer is hiermee een meerjarige optelling (cumulatie)
van alle door het parlement goedgekeurde uitgaven en ontvangsten van
het Rijk tot en met het laatst afgesloten boekjaar.
Ad 5 en 16) Openstaande rechten
Rechten zijn een voorfase van de ontvangsten. Onder de post openstaande
rechten worden opgenomen: vorderingen die niet voortvloeien uit met
derden te verrekenen begrotingsuitgaven, maar op andere wijze ontstaan.
Rechten kunnen ontstaan doordat conform wettelijke regelingen vastge­
stelde aanslagen aan derden worden opgelegd (bijvoorbeeld belastingen,
college- en schoolgelden) of op grond van doorberekening van de kosten
van verleende diensten of geleverde goederen.
Ad 6 en 17) Vorderingen (extra-comptabel)
Onder de post extra-comptabele vorderingen worden de vorderingen
opgenomen, die zijn voortgevloeid uit uitgaven ten laste van de begroting.
Het gaat dan om reeds verrichte uitgaven, die binnen begrotingsverband
zijn geboekt en waarvoor op termijn nog een verrekening met derden dan
wel met een ander onderdeel van het Rijk zal plaatsvinden. Tevens zijn hierin
de uitgaven opgenomen, die in eerste instantie op derdenrekeningen zijn
geboekt, maar waarvan de verrekening met derden dan wel een ander
onderdeel van het Rijk niet binnen een redelijke termijn heeft plaatsge­
vonden, terwijl verrekening wel mogelijk is.
Ad 7 en 18) Schulden (extra-comptabel)
Onder de post schulden worden schulden opgenomen die zijn voortge­
vloeid uit ontvangsten ten gunste van de begroting. Net als bij extracomptabele vorderingen gaat het om reeds ontvangen bedragen welke
geboekt zijn binnen begrotingsverband en waarvoor nog op termijn een
verrekening plaats zal vinden. Ook uitgegeven leningen worden onder de
post schulden opgenomen.
Ad 8 en 19) Voorschotten
Onder de post voorschotten worden de bedragen opgenomen die aan
derden zijn betaald vooruitlopend op een later definitief vast te stellen c.q.
af te rekenen bedrag.
Ad 9 en 20) Andere verplichtingen
Onder de post andere verplichtingen wordt het saldo opgenomen van
aangegane verplichtingen en hierop verrichte betalingen. Het saldo heeft
zowel betrekking op de binnen als buiten begrotingsverband geboekte
verplichtingen.
Ad 10 en 21) Deelnemingen
Onder de post deelnemingen worden alle deelnemingen in besloten en
naamloze vennootschappen en internationale instellingen opgenomen. De
waardering van de deelnemingen geschiedt op basis van de oorspronkelijke
aankoopprijs. In enkele gevallen geschiedt de waardering tegen de
nominale waarde van het aandeel in het gestort en opgevraagd kapitaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

11

Ad 11 en 22) Garantieverplichtingen
Onder de post garantieverplichtingen worden de bedragen opgenomen die
de hoofdsommen vormen van afgegeven garanties aan derden en garanties
van ministeries aan het ministerie van Financiën. Een afgegeven garantie
wordt gezien als een verplichting en moet ook op dezelfde manier in de
administratie worden verwerkt. Er is dus geen verschil in de registratie van
garantieverplichtingen en andersoortige verplichtingen. Een verschil tussen
een garantieverplichting en een andere verplichting is wel dat de hoofdsom
van een garantieverplichting veelal niet of slechts gedeeltelijk tot uitbetaling
zal leiden.
Ad 12) Ontvangsten ten gunste van de begroting
Onder de post ontvangsten ten gunste van de begroting worden de gerea­
liseerde ontvangsten van het betreffende begrotingsjaar opgenomen van
alle ministeries en begrotingsfondsen. Ook hierin meegenomen zijn de
rentebaten zoals opgenomen in tabel 1.5 van de rijksrekening.
Ad 13) Schulden buiten begrotingsverband (intra-comptabel)
Onder de post schulden buiten begrotingsverband worden de ontvangsten
geboekt die in een later jaar met een ander onderdeel van het Rijk dan wel
met een derde worden verrekend.
Ad 14) Saldi begrotingsfondsen
Onder de post saldi begrotingsfondsen worden saldi van het voorgaande
begrotingsjaar opgenomen. Het betreft hier de saldi van het Diergezond­
heidsfonds, het Infrastructuurfonds en het Deltafonds. Het Defensiemate­
rieelbegrotingsfonds en het Nationaal Groeifonds zijn gestart in 2021 en
hadden in 2020 nog geen saldo. De post saldi begrotingsfondsen staat
zowel debet als credit op de Rijkssaldibalans. In 2020 betrof dit alleen het
voordelig saldo van het Diergezondheidsfonds. In 2021 betreft dit de
negatieve saldi van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds en het
positieve saldo van het Diergezondheidsfonds. Per saldo is er in 2021 sprake
van een debetsaldo.
Ad 15) Saldi begrotingsreserves
Onder de post saldi begrotingsreserves worden de interne reserves van
de ministeries opgenomen. Het gaat hier om de volgende reserves:
•
•
•

•
•
•
•
•

Nationale Hypotheekgarantie en Sanerings- en Projectsteun Woningcor­
poraties (BZK);
FOM, DGGF, DRIVE en DTIF (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssa­
menwerking);
Borgstelling MKB-kredieten, Groeifaciliteit, Garantie Ondernemingsfi­
nanciering, Garantie MKB­financiering, Duurzame energie, Aardwarmte,
Garantieregeling ECN verstrekte leningen, Klein Krediet Corona (EZK);
Export kredietverzekeringen, Nederlandse Herverzekeringsmaat­
schappij voor Terrorismeschades en DGS BES eilanden (Financiën);
Asiel (JenV);
Landbouw, Visserij, Stikstof, Risicovoorziening jonge boeren,
Apurement, Borgstellingsfaciliteit, Garantstelling Groenfonds (LNV);
Museaal Aankoopfonds en Risicopremie garantstelling onderwijsinstel­
lingen (OCW);
WFZ, Stimuleringsregeling wonen en zorg, Pallas (VWS).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

12

3 DE BELASTING- EN PREMIEONTVANGSTEN IN 2021
Tabel 3.1 De belasting- en premieontvangsten in 2021 op EMU-basis
(in miljoenen euro)
Miljoenennota Realisatie
2021 FJR 2021

Verschil

Kostprijsverhogende belastingen

93.374

100.663

7.288

Invoerrechten

3.475

3.812

337

Omzetbelasting

58.440

65.008

6.568

Belasting op personenauto's en motorrijwielen

1.471

1.503

32

Accijnzen

12.173

11.471

‒ 701

- Accijns van lichte olie

4.600

4.042

‒ 558

- Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie

3.862

3.607

‒ 255

- Tabaksaccijns

2.646

2.707

60

- Alcoholaccijns

320

373

53

- Bieraccijns

407

391

‒ 16

- Wijnaccijns

338

352

14

Belastingen van rechtsverkeer

6.459

7.024

566

- Overdrachtsbelasting

3.426

3.819

393

- Assurantiebelasting

3.032

3.205

173

Motorrijtuigenbelasting

4.365

4.323

‒ 42

Belastingen op een milieugrondslag

4.355

4.518

163

191

251

60

- Energiebelasting

3.769

3.877

108

- Waterbelasting

- Afvalstoffenbelasting

314

320

7

- Brandstoffenheffingen

1

1

‒0

- Vliegbelasting

80

69

‒ 11

- CO2­heffingen

‒

‒

‒

Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere
producten

274

268

‒6

Belasting op zware motorrijtuigen

204

199

‒6

1.468

1.837

369

690

699

9

Belastingen op inkomen, winst en vermogen

90.234

111.101

20.867

Inkomstenbelasting

5.349

7.593

2.244

Loonbelasting

58.613

64.873

6.261

Dividendbelasting

4.067

4.969

902

Kansspelbelasting

525

335

‒ 190

19.737

30.811

11.074

220

13

‒ 207

19.517

30.798

11.281

Verhuurderheffing
Bankbelasting

Vennootschapsbelasting
- Gassector kas
- Niet-gassector kas
Bronbelasting op rente en royalty's
Schenk- en erfbelasting

‒

24

24

1.944

2.496

553

Overige belastingontvangsten

280

172

‒ 108

- Belasting- en premieontvangsten Caribisch Nederland

155

161

6
28.048

Totaal belastingen

183.888

211.936

Premies volksverzekeringen

37.057

38.653

1.596

Premies werknemersverzekeringen

72.099

71.776

‒ 323

- wv zorgpremies

45.174

45.967

793

Totaal belastingen en premies op EMU-basis

293.044

322.366

29.322

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

13

Tabel 3.2 De belasting- en premieontvangsten in 2021 op kasbasis
(in miljoenen euro)
Miljoenennota Realisatie
2021 FJR 2021

Verschil

Kostprijsverhogende belastingen op kasbasis

96.008

98.554

2.545

Invoerrechten

3.463

3.718

255

Omzetbelasting

60.339

62.628

2.289

Belasting op personenauto's en motorrijwielen

1.550

1.469

‒ 81

Accijnzen

12.577

11.736

‒ 841

- Accijns van lichte olie

4.802

4.068

‒ 733

- Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie

4.072

3.606

‒ 466

- Tabaksaccijns

2.645

2.988

343

- Alcoholaccijns

320

348

28

- Bieraccijns

403

387

‒ 16

- Wijnaccijns

337

339

2

Belastingen van rechtsverkeer

6.429

7.146

717

- Overdrachtsbelasting

3.409

3.926

517

- Assurantiebelasting

3.021

3.220

199

Motorrijtuigenbelasting

4.357

4.307

‒ 50

Belastingen op een milieugrondslag

4.656

4.545

‒ 111

192

235

43

- Energiebelasting

4.070

3.948

‒ 122

- Waterbelasting

- Afvalstoffenbelasting

313

320

7

- Brandstoffenheffingen

1

1

‒0

- Vliegbelasting

80

41

‒ 39

- co2­heffing

‒

‒

‒

Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere
producten

273

270

‒3

Belasting op zware motorrijtuigen

204

197

‒7

1.468

1.837

369

690

699

9

Belastingen op inkomen, winst en vermogen op kasbasis

93.199

107.858

14.658

Inkomstenbelasting

5.872

6.177

305

Loonbelasting

60.711

63.552

2.840

Dividendbelasting

4.067

4.969

902

Kansspelbelasting

517

247

‒ 270

20.088

30.416

10.327

‒

1

1

1.944

2.496

553

Niet nader toe te rekenen belastingontvangsten

280

145

‒ 135

- Belasting- en premieontvangsten Caribisch Nederland

160

161

1

Belastingen op kasbasis

189.488

206.557

17.069

KTV Belastingen (aansluiting naar EMU-basis)

‒ 5.599

5.379

10.979

Premies volksverzekeringen op kasbasis

38.222

38.632

410

KTV premies vvz (aansluiting naar EMU-basis)

‒ 1.165

21

1.187

Premies werknemersverzekeringen (Op EMU-basis)

72.099

71.776

‒ 323

- wv zorgpremies

45.174

45.967

793

Totaal belastingen en premies op EMU-basis

293.044

322.366

29.322

Verhuurderheffing
Bankbelasting

Vennootschapsbelasting
Bronbelasting op rente en royalty's
Schenk- en erfbelasting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

14

4 UITGAVEN EN NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Deze bijlage biedt een overzicht van de verschillende manieren waarop de
uitgaven en de niet-belastingontvangsten van de overheid worden
weergegeven. Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de begroting van
2021 zoals gepresenteerd in de Miljoenennota 2021 en de realisatie van dat
jaar in het voorliggende Financieel Jaarverslag van het Rijk. De overheids­
uitgaven kunnen op kasbasis, maar ook op transactiebasis worden geregi­
streerd. In het eerste geval worden transacties geboekt in de periode waarin
betaling plaatsvindt, in het tweede geval in de periode waarin rechten en
verplichtingen zijn ontstaan. Op de departementale begrotingen worden
de uitgaven op kasbasis geregistreerd: welke bedragen worden daadwer­
kelijk van de bankrekeningen van het Rijk afgeschreven. Bij het saldo van
de overheid (EMU-saldo) wordt niet uitgegaan van de uitgaven op kasbasis,
maar op transactiebasis: de uitgaven worden geboekt in de periode waarin
rechten en verplichtingen zijn ontstaan. Bij de tabellen hieronder worden
de gebruikte begrippen verder toegelicht.
Tabel 4.1 bevat alle netto-uitgaven van de Rijksoverheid: de optelsom van
de uitgaven minus de niet-belastingontvangsten. Om de uitgaven te
beheersen is er een uitgavenplafond. De uitgaven onder het uitgaven­
plafond mogen het uitgavenplafond niet overschrijden. Het uitgaven­
plafond is op zijn beurt gesplitst in drie verschillende deelplafonds: het
plafond Rijksbegroting, het plafond Sociale Zekerheid en het plafond Zorg.
De meeste netto-uitgaven vallen onder een van de drie plafonds. Er zijn
echter ook uitgaven en ontvangsten die niet onder een plafond vallen.
In het bovenste deel van de tabel zijn de uitgaven uitgesplitst in de begro­
tingsgefinancierde en de premiegefinancierde uitgaven. De begrotingsge­
financierde uitgaven worden betaald uit belastingen en zijn de optelling van
alle uitgaven en niet-belastingontvangsten op de departementale
begrotingen. Dit zijn de uitgaven waarvoor het parlement autorisatie
verleent door de begrotingen aan te nemen. Naast de begrotingsgefinan­
cierde uitgaven zijn er ook premiegefinancierde uitgaven. De uitgaven aan
zorg en sociale zekerheid worden voornamelijk gefinancierd uit de premies.
In het onderste deel van de tabel zijn de begrotings- en premiegefinancierde
uitgaven per deelplafond opgeteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

15

Tabel 4.1 Netto-uitgaven naar type en plafond (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

Verschil Bron

Plafond Rijksbegroting

155.096

173.585

18.488 Tabel 4.5

Plafond Sociale Zekerheid

30.104

33.297

3.193 Tabel 4.6

Plafond Zorg

2.094

1.981

‒ 113 Tabel 4.7

Netto-uitgaven buiten het uitgavenplafond

38.894

20.809

‒ 18.085 Tabel 4.8

Totaal begrotingsgefinancierde netto-uitgaven

226.188

229.671

3.483 Tabel 4.4

Plafond Sociale Zekerheid

66.281

63.768

‒ 2.513 Tabel 4.6

Plafond Zorg

73.230

74.304

Totaal premiegefinancierde netto-uitgaven

139.511

138.072

‒ 1.439

Totaal netto-uitgaven

365.699

367.743

2.044

Plafond Rijksbegroting

155.096

173.585

18.488 Tabel 4.5

Plafond Sociale Zekerheid

96.385

97.065

680 Tabel 4.6

Plafond Zorg

75.324

76.285

960 Tabel 4.7

Totaal netto-uitgaven onder het
uitgavenplafond

326.805

346.934

Netto-uitgaven buiten het uitgavenplafond

38.894

20.809

Totaal netto-uitgaven

365.699

367.743

Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven

Premiegefinancierde netto-uitgaven
1.074 Tabel 4.7

20.129
‒ 18.085 Tabel 4.8
2.044

Tabel 4.2 geeft alle uitgaven zoals die vermeld zijn in de individuele begro­
tingshoofdstukken van de Rijksbegroting. In die hoofdstukken zelf zijn de
uitgaven verdeeld over verschillende beleids- en niet-beleidsartikelen, maar
in de tabel wordt alleen het totaal per begrotingshoofdstuk weergegeven.
Het betreft hier de kasuitgaven van de begrotingshoofdstukken. Alleen voor
het begrotingshoofdstuk van Nationale Schuld zijn de bedragen op trans­
actiebasis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

16

Tabel 4.2 Uitgaven begrotingen (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

1

De Koning

46

46

1

2A

Staten-Generaal

191

212

21

2B

Overige Hoge Colleges van Staat en
Kabinetten van de Gouverneurs

137

147

10

3

Algemene Zaken

82

82

0

4

Koninkrijksrelaties

86

793

707

5

Buitenlandse Zaken

11.393

12.127

733

6

Justitie en Veiligheid

14.211

14.983

772

7

Binnenlandse Zaken

6.643

8.668

2.025

8

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

43.684

49.041

5.357

9A

Nationale Schuld (Transactiebasis)

5.914

5.982

68

9B

Financiën

9.265

9.481

216

10

Defensie

11.629

12.095

466

12

Infrastructuur en Waterstaat

16.476

11.761

‒ 4.715

13

Economische Zaken en Klimaat

7.837

12.323

4.486

14

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

2.065

2.014

‒ 52

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

52.494

57.703

5.209

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

25.887

33.113

7.226

17

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

3.064

3.188

124

19

Nationaal Groeifonds

1.000

0

‒ 1.000

50

Gemeentefonds

32.819

35.028

2.209

51

Provinciefonds

2.483

2.542

59

55

Infrastructuurfonds

13.804

6.924

‒ 6.880

58

Diergezondheidsfonds

34

48

14

60

Accres Gemeentefonds

209

0

‒ 209

61

Accres Provinciefonds

32

0

‒ 32

64

BES-fonds

47

52

4

65

Deltafonds

1.219

1.137

‒ 82

66

Defensiematerieelbegrotingsfonds

4.610

4.607

‒3

AP

Aanvullende Posten

3.965

0

‒ 3.965

90

Consolidatie1

‒ 7.062

‒ 13.269

‒ 6.207

(5.114)

(5.399)

‒ 285

264.265

270.826

6.561

HGIS Internationale Samenwerking2
Totaal

Verschil

1 Dit betreft een correctie voor dubbeltellingen die ontstaan door het «bruto-boeken» van bijdragen. Het brutoboeken houdt in dat zowel het departement dat bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn
begroting opneemt. Het gaat voornamelijk om bijdragen via de begroting van Infrastructuur en Waterstaat aan
het Infrastructuurfonds en het Deltafonds.
2 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de
begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn
tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling.

Tabel 4.3 bevat alle niet-belastingontvangsten op de verschillende begro­
tingshoofdstukken van de Rijksbegroting. Dit betreft alle ontvangsten die
geen belasting- of premie-ontvangst zijn. Denk bijvoorbeeld aan het
dividend dat uitgekeerd wordt door staatsdeelnemingen, het terugbetalen
van studieschulden of de opbrengst van boetes en schikkingen. Ook hier
geldt dat alle bedragen op kasbasis zijn, behalve bedragen op de begroting
van Nationale Schuld die deels op transactiebasis is opgesteld. Omdat hier
inzicht wordt gegeven in de niet-belastingontvangsten worden de
ontvangsten vanuit het uitgeven van nieuwe staatschuld niet meegeteld.
Deze ontvangsten komen in bijlage 6 aan bod bij de bepaling van het EMUsaldo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

17

Tabel 4.3 Niet-belastingontvangsten begrotingen (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

1

De Koning

0

0

0

2A

Staten-Generaal

4

6

2

2B

Overige Hoge Colleges van Staat en
Kabinetten van de Gouverneurs

6

6

0

3

Algemene Zaken

7

7

0

4

Koninkrijksrelaties

38

52

14

5

Buitenlandse Zaken

921

994

72

6

Justitie en Veiligheid

1.574

1.993

419

7

Binnenlandse Zaken

666

1.039

373

8

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

1.445

1.621

176

9A

Nationale Schuld (Transactiebasis)

11.187

20.202

9.015

9B

Financiën

2.231

3.213

981

10

Defensie

160

167

6

12

Infrastructuur en Milieu

20

35

16

13

Economische Zaken

4.816

5.700

884

14

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

237

641

404

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

1.837

3.804

1.967

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

205

785

580

17

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

57

62

5

50

Gemeentefonds

0

0

0

51

Provinciefonds

0

0

0

55

Infrastructuurfonds

13.804

7.445

‒ 6.359

58

Diergezondheidsfonds

34

40

6

65

Deltafonds

1.219

1.428

209

66

Defensiematerieelbegrotingsfonds

4.610

5.184

574

AP

Aanvullende Posten

60

0

‒ 60

90

Consolidatie1

‒ 7.062

‒ 13.269

‒ 6.207

(165)

(154)

11

38.077

41.155

3.078

HGIS Internationale Samenwerking2
Totaal

1 Dit betreft een correctie voor dubbeltellingen die ontstaan door het «bruto-boeken» van bijdragen. Het brutoboeken houdt in dat zowel het departement dat bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn
begroting opneemt. Het gaat voornamelijk om bijdragen via de begroting van Infrastructuur en Waterstaat aan
het Infrastructuurfonds en het Deltafonds.
2 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de
begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale niet-belastingontvangsten voor Internationale
Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling.

Tabel 4.4 geeft per begrotingshoofdstuk de netto-uitgaven weer, oftewel
de uitgaven (tabel 4.2) minus de niet-belastingontvangsten (tabel 4.3). De
daaropvolgende tabellen (tabel 4.5 tot en met tabel 4.7) geven per
deelplafond aan welke uitgaven er onder vallen, op welk begrotings­
hoofdstuk deze staan, en of de uitgaven begrotings- of premiegefinancierd
zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

18

Tabel 4.4 Netto-uitgaven begrotingen (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

1

De Koning

46

46

0

2A

Staten-Generaal

187

206

18

2B

Overige Hoge Colleges van Staat en
Kabinetten van de Gouverneurs

131

141

10

3

Algemene Zaken

75

75

0

4

Koninkrijksrelaties

48

741

693

5

Buitenlandse Zaken

10.472

11.133

661

6

Justitie en Veiligheid

12.637

12.990

353

7

Binnenlandse Zaken

5.977

7.629

1.652

8

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

42.239

47.420

5.182

9A

Nationale Schuld (Transactiebasis)

‒ 5.274

‒ 14.220

‒ 8.946

9B

Financiën

7.033

6.268

‒ 765

10

Defensie

11.469

11.928

460

12

Infrastructuur en Waterstaat

16.457

11.726

‒ 4.731

13

Economische Zaken en Klimaat

3.021

6.623

3.602

14

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

1.828

1.373

‒ 456

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

50.657

53.898

3.242

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

25.682

32.328

6.646

17

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

3.007

3.126

119

19

Nationaal Groeifonds

1.000

0

‒ 1.000

50

Gemeentefonds

32.819

35.028

2.209

51

Provinciefonds

2.483

2.542

59

55

Infrastructuurfonds

0

‒ 521

‒ 521

58

Diergezondheidsfonds

0

8

8

60

Accres Gemeentefonds

209

0

‒ 209

61

Accres Provinciefonds

32

0

‒ 32

64

BES-fonds

47

52

4

65

Deltafonds

0

‒ 291

‒ 291

66

Defensiematerieelbegrotingsfonds

0

‒ 577

‒ 577

AP

Aanvullende Posten

3.906

0

‒ 3.906

(4.950)

(5.245)

‒ 295

226.188

229.671

3.483

HGIS Internationale Samenwerking1
Totaal

Verschil

1 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de
begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn
tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

19

Tabel 4.5 Netto-uitgaven onder plafond Rijksbegroting (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

1

De Koning

46

46

0

2A

Staten-Generaal

187

206

18

2B

Overige Hoge Colleges van Staat en
Kabinetten van de Gouverneurs

131

141

10

3

Algemene Zaken

75

75

0

4

Koninkrijksrelaties

27

160

133

5

Buitenlandse Zaken

10.472

11.133

661

6

Veiligheid en Justitie

12.637

12.990

353

7

Binnenlandse Zaken

6.009

7.717

1.707

8

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

40.094

45.806

5.712

9A

Nationale Schuld (Transactiebasis)

3.708

4.212

504

9B

Financiën

6.753

6.634

‒ 120

10

Defensie

11.463

11.949

486

12

Infrastructuur en Milieu

9.310

11.726

2.416

13

Economische Zaken

6.497

10.999

4.501

14

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

1.828

1.373

‒ 456

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

1.391

684

‒ 707

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

5.787

11.823

6.037

17

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

3.037

3.151

115

50

Gemeentefonds

29.414

31.557

2.142

51

Provinciefonds

2.483

2.542

59

55

Infrastructuurfonds

0

‒ 521

‒ 521

60

Accres Gemeentefonds

209

0

‒ 209

61

Accres Provinciefonds

32

0

‒ 32

64

BES-fonds

47

52

4

65

Deltafonds

0

‒ 291

‒ 291

66

Defensiematerieelbegrotingsfonds

0

‒ 577

‒ 577

80

Prijsbijstelling

478

0

‒ 478

81

Arbeidsvoorwaarden

1.118

0

‒ 1.118

86

Algemeen

1.862

0

‒ 1.862

90

Consolidatie1

0

0

0

(4.979)

(5.270)

‒ 291

155.096

173.585

18.488

HGIS Internationale Samenwerking2
Totaal

Verschil

1 In deze tabel zijn de netto uitgaven voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop
deze worden verantwoord. Deze totale uitgaven voor Internationale Samenwerking lopen daarom niet mee in
de totaaltelling.
2 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de
begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn
tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling.

Tabel 4.6 Netto-uitgaven onder plafond Sociale Zekerheid (in miljoenen
euro)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

27.768

31.314

3.546

50

Gemeentefonds

1.903

1.983

79

AP

Aanvullende Posten

432

0

‒ 432

Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven

30.104

33.297

3.193

Sociale Verzekeringen

66.281

63.768

‒ 2.513

Premiegefinancierde netto-uitgaven

66.281

63.768

‒ 2.513

Totaal netto-uitgaven plafond Sociale
Zekerheid

96.385

97.065

680

40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

20

Tabel 4.7 Netto-uitgaven onder plafond Zorg (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

584

492

‒ 92

50

Gemeentefonds

1.501

1.489

‒ 12

AP

Aanvullende Posten

9

0

‒9

Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven

2.094

1.981

‒ 113

Zorg

73.230

74.304

1.074

Premiegefinancierde netto-uitgaven

73.230

74.304

1.074

Totaal netto-uitgaven plafond Zorg

75.324

76.285

960

41

Tabel 4.8 geeft per begrotingshoofdstuk de uitgaven weer die buiten het
uitgavenplafond vallen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om uitgaven die niet
meetellen in het begrotingstekort (het EMU-saldo), zoals het verstrekken
van (studie)leningen, de bijdrage van het Rijk aan de sociale fondsen of
de opbrengst van het verkopen van staatsdeelnemingen. Daarnaast zijn er
uitgaven die wel EMU-saldorelevant zijn, maar buiten het uitgavenplafond
zijn geplaatst, zoals de uitgaven aan de zorgtoeslag.
Evenals bij voorgaande tabellen geldt dat de genoemde bedragen in tabel
4.8 op kasbasis zijn, behalve het begrotingshoofdstuk van Nationale Schuld
dat deels op transactiebasis wordt opgesteld. De uitgaven aan het aflossen
van en de ontvangsten uit het uitgeven van de staatsschuld zijn niet in deze
tabel opgenomen maar worden in bijlage 5 EMU-saldo en EMU-schuld
afzonderlijk toegelicht.
Tabel 4.8 Netto-uitgaven buiten het uitgavenplafond (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

4

Koninkrijksrelaties

21

581

560

7

Binnenlandse Zaken

‒ 33

‒ 88

‒ 55

8

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

2.145

1.615

‒ 530

9A

Nationale Schuld (Transactiebasis)

‒ 8.982

‒ 18.432

‒ 9.450

9B

Financiën

280

‒ 366

‒ 646

10

Defensie

5

‒ 21

‒ 26

12

Infrastructuur en Waterstaat

7.147

0

‒ 7.147

13

Economische Zaken en Klimaat

‒ 3.477

‒ 4.376

‒ 899

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

21.498

21.900

402

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

19.311

20.012

701

17

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

‒ 29

‒ 25

4

19

Nationaal Groeifonds

1.000

0

‒ 1.000

58

Diergezondheidsfonds

0

8

8

AP

Aanvullende posten

7

0

‒7

HGIS Internationale Samenwerking1
Totaal netto-uitgaven buiten het plafond

Verschil

(-29)

(-25)

(-25)

38.894

20.809

‒ 18.085

1 In deze tabel zijn de uitgaven voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze
worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking lopen daarom niet mee in de
totaaltelling.

Tabel 4.9 geeft de totale netto-uitgaven aan Internationale Samenwerking
(HGIS) aan per begrotingshoofdstuk. Deze uitgaven aan internationale
samenwerking worden gecoördineerd door het ministerie van Buitenlandse
Zaken, maar worden verantwoord op de individuele begrotingen. In boven­
staande tabellen zijn deze middelen onderdeel van de totalen per begroting.
Onderaan deze tabellen staat het totaal aan HGIS-uitgaven over alle
begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

21

Tabel 4.9 Netto HGIS-uitgaven begrotingen (in miljoenen euro)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

5

Buitenlandse Zaken

1.475

1.365

‒ 110

6

Veiligheid en Justitie

35

327

293

7

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

1

1

0

8

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

63

108

44

9B

Financiën

47

46

‒1

10

Defensie

224

177

‒ 47

12

Infrastructuur en Waterstaat

30

29

‒1

13

Economische Zaken en Klimaat

27

27

0

14

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

32

31

‒1

15

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

1

1

0

16

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

7

7

0

17

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

3.037

3.151

115

86

Algemeen

0

0

0

Totaal plafondrelevante netto-uitgaven HGIS

4.979

5.270

291

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

‒ 29

‒ 25

4

Totaal niet-plafondrelevante netto-uitgaven
HGIS

‒ 29

‒ 25

4

Totaal netto-uitgaven HGIS

4.950

5.245

296

17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

22

5 EMU-SALDO EN EMU-SCHULD
Tabel 5.1 betreft een overzicht van de inkomsten, de uitgaven, het EMUsaldo en de EMU-schuld (de budgettaire kerngegevens). Het betreft de
inkomsten en uitgaven van het Rijk die relevant zijn voor het EMU-saldo.
Om van het EMU-saldo Rijk tot het saldo van de gehele collectieve sector te
komen, wordt het EMU-saldo van de decentrale overheden meegeteld. De
EMU-schuld wordt hier voor de gehele collectieve sector weergeven.
Tabel 5.1 Budgettaire kerngegevens (in miljarden euro, tenzij anders
aangegeven)
Inkomsten (belastingen en sociale premies)

MN 2021

FJR 2021

Verschil

293,0

322,4

29,3

Nood- en steunmaatregelen corona relevant voor EMUsaldo (uitgaven)

12,3

31,1

18,8

Reguliere netto-uitgaven onder het uitgavenplafond

314,5

315,9

1,3

Rijksbegroting

148,4

152,0

3,6

Sociale Zekerheid

90,9

87,8

‒ 3,1

Zorg

75,3

76,1

0,8

Overige netto-uitgaven en correcties voor het EMU-saldo

9,8

‒ 1,1

‒ 10,9

Totale netto-uitgaven en correcties voor het EMU-saldo

336,6

345,8

9,2

EMU-saldo centrale overheid

‒ 43,5

‒ 23,4

20,1

EMU-saldo decentrale overheden

‒ 1,4

1,5

2,9

EMU-saldo collectieve sector

‒ 44,9

‒ 21,9

23,0

EMU-saldo collectieve sector (in procenten bbp)

‒ 5,5%

‒ 2,5%

2,9%

EMU-schuld collectieve sector
EMU-schuld collectieve sector (in procenten bbp)

502

448

‒ 54

61,1%

52,1%

‒ 9,0%

822

861

39

Bruto binnenlands product (bbp)

Tabel 5.2 geeft de opbouw van het EMU-saldo van de collectieve sector
weer. Dit EMU-saldo, ook wel het overheidssaldo genoemd, is de optelsom
van alle inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale
overheden. De inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid zijn in meer
detail te vinden in bijlage 3 en 4. Om tot het EMU-saldo te komen worden
enkele correcties toegepast: sommige uitgaven tellen namelijk niet mee
voor het EMU-saldo (deze zijn uitgesplitst in tabel 5.3) en voor sommige
posten telt een ander bedrag mee voor het EMU-saldo (op transactiebasis)
dan op kasbasis in de Rijksbegroting is opgenomen (deze zijn uitgesplitst in
tabel 5.4).
Tabel 5.2 EMU-saldo (in miljoenen euro, + is overschot)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

1

Belasting- en premieontvangsten

293.045

322.365

29.320

2

Totale netto-uitgaven

365.699

367.743

2.044

3

Af: niet EMU-saldo relevante uitgaven

‒ 30.175

‒ 21.657

8.518

4

Bij: Kas-transverschillen en overige posten

‒ 1.047

289

1.336

5

Bij: EMU-saldo decentrale overheden

‒ 1.371

1.543

2.914

6

EMU-saldo collectieve sector (1-2-3+4+5)

‒ 44.897

‒ 21.888

23.009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

23

De uitgaven die wel op de Rijksbegroting staan, maar die niet meetellen
voor het EMU-saldo, staan vermeld in tabel 5.3. Wat er wel en niet meetelt
voor het EMU-saldo is vastgesteld door het Europese statistiekbureau
Eurostat in de Manual on Government Deficit and Debt.
Tabel 5.3 Uitgaven niet-relevant voor het EMU-saldo (in miljoenen euro,
+ is uitgave)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

Verstrekking studieleningen

3.052

2.669

‒ 383

Aflossing studieleningen

‒ 907

‒ 1.054

‒ 147

751

194

‒ 557

Aan- en verkoop staatsdeelnemingen
Voortijdige beeindiging derivaten

0

‒ 1.529

‒ 1.529

Rente-ontvangsten derivaten

‒ 1.411

‒ 822

589

Coronagerelateerde leningen

‒ 40

635

675

Rijksbijdragen aan sociale fondsen

36.508

37.621

1.114

Kasbeheer

‒ 7.550

‒ 16.060

‒ 8.510

Overig

‒ 228

3

231

Totaal

30.175

21.657

‒ 8.518

Tabel 5.4 geeft de posten weer die wel meetellen voor het EMU-saldo, maar
die niet, of niet op dezelfde manier, in de Rijksbegroting staan. Voor een deel
ervan geldt dat voor het EMU-saldo wordt gerekend met de uitgaven en
ontvangsten op transactiebasis, terwijl de Rijkbegroting de uitgaven op
kasbasis bijhoudt. Om tot het EMU-saldo te komen moet daarom bovenop
het bedrag dat daadwerkelijk de kas heeft verlaten nog een zogenaamd kastransverschil (ktv) worden meegeteld. Daarnaast is er een aantal posten die
niet op de Rijkbegroting staan, zoals het positieve of negatieve saldo van
agentschappen en de kosten van zorgverzekeraars. Deze posten zijn ook
meegenomen in tabel 5.4 omdat deze ook meetellen voor het EMU-saldo.
Tabel 5.4 Kas-transverschillen en overige posten (in miljoenen euro, + is
saldoverbeterend)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

0

110

110

2.263

2.393

130

KTV Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL)

0

‒ 529

‒ 529

KTV OV-beschikbaarheidsvergoeding

0

‒ 361

‒ 361

KTV OV-studentenkaart

‒ 825

225

1.050

KTV Veilingopbrengsten

‒ 124

‒ 116

8

KTV Publiek private samenwerking

‒ 356

‒ 124

232

KTV EU-afdrachten
KTV Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor
Werkgelegenheid (NOW)

KTV Defensie

0

226

226

KTV Rijksbijdragen aan decentrale overheden

0

2.115

2.115

Overige kas-transverschillen (aansluiting bij CBS)

5

‒ 561

‒ 566

‒ 539

‒ 877

‒ 338

0

692

692

424

3.193

2.769

Totaal Sociale fondsen

‒ 1.471

‒ 2.904

‒ 1.432

Totaal Rijk en sociale fondsen

‒ 1.047

289

1.336

Mutatie begrotingsreserves
Saldo agentschappen en rest centrale overheid
Totaal Rijk

Tabel 5.5 geeft de verdeling van het EMU-saldo over de verschillende
onderdelen van de collectieve sector weer. In tabel 5.6 wordt het EMU-saldo
van het Rijk verder uitgesplitst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

24

Tabel 5.5 Opbouw EMU-saldo collectieve sector (in miljoenen euro, - is
tekort)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

‒ 48.208

‒ 30.506

17.702

4.681

7.075

2.394

EMU-saldo decentrale overheden

‒ 1.371

1.543

2.914

EMU-saldo collectieve sector

‒ 44.897

‒ 21.888

23.009

‒ 5,5%

‒ 2,5%

2,9%

EMU-saldo Rijk
EMU-saldo sociale fondsen

EMU-saldo collectieve sector (in procenten bbp)

Tabel 5.6 EMU-saldo Rijk (in miljoenen euro, - is uitgave / tekort)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

183.889

211.936

28.047,0

Netto begrotingsgefinancierde uitgaven

‒ 226.188

‒ 229.671

‒ 3.483,1

Af: niet EMU-saldo relevante uitgaven

30.175

21.657

‒ 8.517,7

‒ 36.508

‒ 37.621

‒ 1.113,7

424

3.193

2.768,9

‒ 48.208

‒ 30.506

17.702

Belastingontvangsten

Betaalde rijksbijdrage en rente aan sociale fondsen
Kas-transverschillen en overige posten Rijk
EMU-saldo Rijk (centrale overheid)

Tabel 5.7 geeft het financieringstekort van het Rijk weer. Het financierings­
tekort is het bedrag dat het Rijk op kasbasis in een jaar tekort komt of over
heeft. Het financieringstekort is daarmee dus ook het bedrag dat in een jaar
extra moet worden geleend of, bij een overschot, waarmee schulden kunnen
worden afgelost. Waar het EMU-saldo een begrip op transactiebasis is, is
het financieringstekort een begrip op kasbasis. Om te komen tot het finan­
cieringstekort moeten naast de belastingontvangsten en de uitgaven op
de begrotingen nog een aantal correcties worden toegepast. Ten eerste zijn
de belastingen, zoals die meetellen voor het EMU-saldo, berekend op trans­
actiebasis. Om tot de belastingen op kasbasis te komen moet het kas-trans­
verschil hier vanaf worden getrokken. Hetzelfde geldt voor posten op de
Rijksbegroting die niet op kasbasis zijn. Allereerst is dat de rente op de
staatsschuld. Deze staat in de Rijksbegroting op transactiebasis, terwijl voor
het financieringstekort alleen de kasuitgaven meetellen. Daarnaast wordt
geld storten in (of opnemen uit) een begrotingsreserve op de begroting
gezet als uitgave of ontvangst, terwijl het geld de schatkist in dat geval niet
daadwerkelijk verlaat of binnenkomt. Daarom wordt voor dit type uitgaven
ook gecorrigeerd om tot het financieringssaldo te komen.
In het FJR 2020 en de MJN 2022 is voor het jaar 2020 per abuis een verkeerd
financieringssaldo Rijksoverheid opgenomen. Bij wijze van rectificatie is in
tabel 5.7 ook het juiste financieringssaldo 2020 opgenomen, te weten
‒ 36.660 miljoen euro.
Tabel 5.7 Financieringssaldo Rijksoverheid (in miljoenen euro, - is
uitgave / tekort)
FJR 2020

MN 2021

FJR 2021

189.488

206.557

17.069

‒ 226.188

‒ 229.671

‒ 3.483

Af: kas-transverschil rentelasten

‒ 910

‒ 780

130

Mutatie begrotingsreserves

‒ 539

‒ 877

‒ 338

250

1.126

876

‒ 37.899

‒ 23.645

14.254

Belastinginkomsten (kasbasis)
Netto begrotingsgefinancierde uitgaven

Mutaties derdenrekeningen inclusief Fortis
lening
Financieringssaldo Rijksoverheid

‒ 36.660

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

Verschil

25

Het financieringssaldo werkt één op één door in de staatsschuld. Voor een
financieringstekort moet immers geleend worden op de financiële markten,
terwijl een overschot gebruikt kan worden om schulden af te lossen. Tabel
5.8 geeft de ontwikkeling van de EMU-schuld weer gedurende het jaar 2021,
in de eerste kolom zoals verwacht werd bij Miljoenennota 2021 en in de
tweede kolom zoals daadwerkelijk gerealiseerd. De EMU-schuld betreft de
hele collectieve sector, dus ook het tekort van decentrale overheden en
agentschappen heeft invloed op de EMU-schuld.
Tabel 5.8 Opbouw EMU-schuld collectieve sector (in miljoenen euro, - is
overschot)
EMU-schuld begin jaar

MN 2021

FJR 2021

Verschil

462.729

434.795

‒ 27.934

Financieringssaldo Rijksoverheid

37.899

23.645

‒ 14.254

EMU-saldo decentrale overheden

1.371

‒ 1.543

‒ 2.914

EMU-saldo rest centrale overheid

0

‒ 339

‒ 339

Overig

0

‒ 8.448

‒ 8.448

EMU-schuld einde jaar

501.999

448.110

‒ 53.889

EMU-schuldquote (in procenten bbp)

61,1%

52,1%

‒ 9,0%

Tabel 5.9 bevat de ontwikkeling van de EMU-schuldquote (de EMU-schuld
in verhouding tot het bbp). Behalve het begrotingstekort of -overschot heeft
ook de ontwikkeling van het bbp zelf invloed op de schuldquote. Dit is
weergegeven als het noemereffect.
Tabel 5.9 Opbouw EMU-schuldquote (in procenten bbp)
MN 2021

FJR 2021

Verschil

EMU-schuldquote begin jaar

59,1

54,4

‒ 4,7

Noemereffect bbp

‒ 2,8

‒ 3,9

‒ 1,1

Financieringssaldo Rijksoverheid

4,6

2,7

‒ 1,9

EMU-saldo decentrale overheden

0,2

‒ 0,2

‒ 0,3

EMU-saldo rest centrale overheid

0,0

0,0

0,0

Overig

0,0

‒ 1,0

‒ 1,0

EMU-schuldquote einde jaar

61,1

52,1

‒ 9,0

De tabellen 5.10 en tabel 5.11 geven een historisch overzicht van het EMUsaldo en de EMU-schuld in de afgelopen tien jaar, zowel in euro's als in
procenten van het bbp.
Tabel 5.10 Historisch overzicht EMU-saldo (in miljarden euro, - is tekort)
EMU-saldo
bbp
EMU-saldo (in procenten bbp)

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

‒ 26,2

‒ 19,8

‒ 15,2

‒ 14,4

0,1

9,7

11,1

14,0

‒ 29,6

‒ 21,9

653

660

672

690

708

738

774

813

800

861

‒ 4,0%

‒ 3,0%

‒ 2,3%

‒ 2,1%

0,0%

1,3%

1,4%

1,7%

‒ 3,7%

‒ 2,5%

Tabel 5.11 Historisch overzicht EMU-schuld (in miljarden euro, - is tekort)
2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

EMU-schuld

432

447

456

446

438

420

406

395

435

448

bbp

653

660

672

690

708

738

774

813

800

861

66,2%

67,7%

67,9%

64,6%

61,9%

56,9%

52,4%

48,5%

54,3%

52,1%

EMU-schuld (in procenten bbp)

Tabel 5.12 en tabel 5.13 geven een aansluiting tussen de cijfers zoals deze
zijn gepresenteerd in bijlage 1 Rijksrekening en bijlage 5 EMU-saldo en
EMU-schuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

26

Tabel 5.12 Aansluiting uitgaven Rijksrekening en budgettaire
kerngegevens (in miljarden euro, - is tekort)
FJR 2021

Bron

321,7

Tabel 1.2

4,5

Tabel 1.4

Totaal kasuitgaven begrotingen
Rentekosten
Totaal kasuitgaven begrotingen en rentekosten

326,2

Af: uitgaven aflossing vaste schuld

16,5

H9A artikel 11

Af: uitgaven aflossing vlottende schuld

25,5

H9A artikel 11

Af: consolidatie

13,3

Tabel 4.2

Totaal uitgaven begrotingen

270,8

Tabel 4.2

Af: niet-belastingontvangsten begrotingen

41,2

Tabel 4.3

Totaal netto-uitgaven begrotingen

229,7

Tabel 4.4

Totaal premiegefinancierde netto-uitgaven

138,1

w.v. Sociale Zekerheid en Arbeidsmarktrelaties

63,8

Tabel 4.6

w.v. Zorg

74,3

Tabel 4.7

Totaal netto-uitgaven (begrotingen en premies)

367,7

Tabel 5.1

w.v. Netto-uitgaven onder het uitgavenplafond

346,9

Tabel 5.1

w.v. Netto-uitgaven buiten het uitgavenplafond

20,8

Tabel 4.8

Af: niet EMU-saldo relevante uitgaven

21,7

Tabel 5.2

Bij: kas-transverschillen en overige posten

‒ 0,3

Tabel 5.2

Totaal netto-uitgaven relevant voor EMU-saldo

345,8

Tabel 5.1

Tabel 5.13 Aansluiting ontvangsten Rijksrekening en budgettaire
kerngegevens (in miljarden euro, - is tekort)
FJR 2021

Bron

317,7

Tabel 1.3

1,1

Tabel 1.5

Totaal kasontvangsten begrotingen
Rentebaten
Totaal kasontvangsten begrotingen en rentebaten

318,8

Af: uitgifte vaste schuld

58,1

H9A artikel 11

Af: uitgifte vlottende schuld

0,0

H9A artikel 11

Af: consolidatie

13,3

Tabel 4.3

Af: niet-belastingontvangsten

41,2

Tabel 4.3

Totaal belastingen op kasbasis

206,6

Tabel 3.2

Premie-inkomsten op kasbasis

110,4

w.v. volksverzekeringen

38,6

Tabel 3.2

w.v. werknemersverzekeringen (EMU-basis)

71,8

Tabel 3.2

Totale inkomsten op kasbasis

317,0

Kas-transverschillen inkomsten

5,4

w.v. kas-transverschillen belastingen

5,4

Tabel 3.2

w.v. kas-transverschillen premies volksverzekeringen

0,0

Tabel 3.2

322,4

Tabel 6.1

Totaal belastingen en premies op EMU-basis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

27

6 FISCALE REGELINGEN
Sinds 2002 wordt budgettaire informatie over fiscale regelingen
opgenomen in de Miljoenennota en het Financieel Jaarverslag van het Rijk.
In de Miljoenennota worden ook onder andere het beleidsverantwoordelijk
departement en de afgeronde en geplande evaluaties vermeld. Meer
beleidsmatige informatie over fiscale regelingen wordt opgenomen in de
begrotingen en jaarverslagen van de verschillende vakdepartementen.
In het Financieel Jaarverslag van het Rijk wordt alleen het budgettaire
belang gegeven van de fiscale regelingen waarvan op dat moment
voorlopige realisatiegegevens over 2021 beschikbaar zijn. Dit betreft de
afdrachtverminderingen in de loonbelasting voor zeevaart en speur- en
ontwikkelingswerk (WBSO) en de investeringsfaciliteiten in de inkomsten­
belasting en vennootschapsbelasting waarvoor een aanmeldingsver­
plichting geldt, namelijk de energie-investeringsaftrek (EIA), milieuinvesteringsaftrek (MIA) en willekeurige afschrijving milieu-investeringen
(Vamil). De voorlopige realisaties van deze regelingen worden hier vermeld.
Definitieve realisaties worden pas in de loop van 2022 bekend en worden
opgenomen in Miljoenennota 2023. Voor de overige fiscale regelingen zal
in Miljoenennota 2023 een geactualiseerde raming voor 2021 worden
opgenomen, op basis van de meest recente gegevens op dat moment.
De investeringsregelingen en de afdrachtvermindering speur- en ontwikke­
lingswerk zijn gebudgetteerde regelingen met een systematiek van
meerjarige budgetegalisatie.
6.1 Afdrachtverminderingen in de loonbelasting
Tabel 6.1 laat de voorlopige (geschatte) realisaties van de betreffende
afdrachtverminderingen over 2021 zien. De realisaties zijn gebaseerd op
geaggregeerde informatie vanuit de loonaangiften.
Tabel 6.1 Gegevens afdrachtverminderingen over 2021 (stand april 2022
in miljoenen euro)
Afdrachtvermindering
Speur- en ontwikkelingswerk (WBSO)
Zeevaart

Raming 2021 (MN 2022)

Voorlopige realisatie 2021

1.438

1.412

108

105

Het totale beschikbare budget voor de afdrachtvermindering speur- en
ontwikkelingswerk voor het jaar 2021 bedroeg 1.438 miljoen euro (exclusief
5 miljoen euro voor zelfstandigen). De geschatte voorlopige realisatie is
1.412 miljoen euro. Met deze realisatie is er een onderuitputting van
26 miljoen euro. De onderuitputting wordt conform de geldende
systematiek aan het in 2023 beschikbare budget toegevoegd. De hoogte van
de verzilverde S&O-afdrachtvermindering over 2021 wordt in juli 2022
definitief vastgesteld op basis van de realisaties tot en met juni 2022.
De afdrachtvermindering zeevaart is geen gebudgetteerde regeling. De
voorlopige realisatie voor 2021 is vrijwel gelijk aan de raming in Miljoe­
nennota 2022. Het budgettaire belang van deze regeling is vrij constant over
de jaren.
6.2 Investeringsfaciliteiten
Tabel 6.2 bevat voorlopige realisatiegegevens over het jaar 2021 voor de
investeringsfaciliteiten waarvoor een aanmeldingsverplichting geldt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

28

Tabel 6.2 Gegevens investeringsfaciliteiten over 2021 (stand april 2022
in miljoenen euro)
Budget 2021 (MN 2022)

Voorlopige realisatie 2021

Energie-investeringsaftrek (EIA)

Regeling

149

186

Milieu-investeringsaftrek (MIA)

114

101

Willekeurige afschrijving milieuinvesteringen (Vamil)

25

18

De budgetclaim van de EIA bedraagt volgens voorlopige realisatiecijfers
186 miljoen euro, waarbij door een aantal nog niet afgehandelde grote
meldingen een onzekerheid bestaat ten aanzien van de uiteindelijke
realisatie. De overschrijding van het budget van 149 miljoen euro voor 2021
ontstaat gedeeltelijk door enkele grote investeringen en verder door een
stijging in de kosten voor energie-investeringen. Het aantal meldingen in
2021 is niet noemenswaardig anders dan in voorgaande jaren.
In de afgelopen jaren was er vaak sprake van overschrijding bij de MIA en
onderuitputting bij de Vamil. Naar aanleiding van de evaluatie die in 2018
aan de Kamer is aangeboden,1 is budget geschoven van de Vamil naar de
MIA. Per 2020 bedraagt daarmee het MIA-budget 114 miljoen euro en het
Vamil-budget 25 miljoen euro, waarmee naar verwachting een betere
balans tussen de regelingen wordt gevonden. Zowel bij de MIA als bij de
Vamil is in 2021 sprake van onderuitputting, zij het minder groot dan in 2020.
Het verwachte budgetbeslag voor de MIA bedraagt 101 miljoen euro, voor
de Vamil 18 miljoen euro.
Achtergrond
Op basis van de Vamil mag willekeurig worden afgeschreven op
aangewezen milieu-investeringen. Deze regeling leidt in principe, evenals
de andere regelingen voor vervroegde afschrijving, tot een liquiditeits- en
rentevoordeel voor de belastingplichtige. Het budgettaire belang wordt
berekend met de netto contante waarde-methode gebaseerd op het
gemelde investeringsbedrag.
Het budgettaire belang van de EIA en MIA wordt gebaseerd op gemelde
investeringsbedragen, in principe volgens de volgende formule: budgettair
belang = (investeringsbedrag -/- correctiepercentage) * aftrekpercentage
faciliteit * gemiddeld marginaal belastingtarief.

1

Kamerstukken II 2017-2018, 34 785, nr. 89

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

29

7 BELEIDSMATIGE MUTATIES NA NAJAARSNOTA
Om het budgetrecht van het parlement te borgen, worden beleidsmatige
mutaties die na de Najaarsnota leiden tot een overschrijding van het budget
op artikelniveau aan de beide Kamers gemeld. In deze bijlage is een
overzicht opgenomen van deze beleidsmatige mutaties. Hierbij is een
ondergrens gehanteerd van 2 miljoen euro. De specifieke verantwoording
over de mutaties is opgenomen in de Kamerstukken van de departementen.
Voor de volledigheid wordt vermeld in welk Kamerstuk de betreffende
mutatie aan de Tweede Kamer is gemeld. Ook wordt weergegeven of het
een uitgavenverplichting (U) of een verplichtingenmutatie (V) betreft.
Tabel 7.1. Beleidsmatige mutaties
Begrotingshoofdstuk

Art. nr

Omschrijving

Bedrag (mln.) Kamerstuk

U V

6 Justitie en Veiligheid

91 Apparaat Kerndepartement

Compensatie P&M-middelen
programma RB - DRB

2,5

-

x x

7 Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

3 Woningmarkt

Overboeking BCF derde tranche
woningbouwimpuls

‒ 36,8

TK 35925-VII

x

9b Financiën

8 Apparaat kerndepartement

Ophoging VPL grens 2021 SGC/BEDR.
Div contracten

11,8

TK 35925-IX-14

9b Financiën

13 Toeslagen

Verplichtingen externe inhuur

4,6

TK 35925-IX-14

x

10 Defensie

3 Koninklijke Landmacht

Bijstellen uitgaven en verplichtingen
landmacht

8,8

TK 35925-X-49

x x

10 Defensie

8 Defensie
Ondersteuningscommando

Naheffing Belastingdienst Loonheffing
vanaf 2016

57,3

TK 35925-X-49

x

12 Infrastructuur en Waterstaat

26 Bijdrage
investeringsfondsen

Topsector logistiek

3,2

TK 35925-XII-71 x

12 Infrastructuur en Waterstaat

14 Wegen en verkeersveiligheid Overboeking BCF randweg Eindhoven

‒ 4,7

-

x

12 Infrastructuur en Waterstaat

16 Openbaar vervoer en Spoor Overboeking BCF HOV Eindhoven

‒ 2,3

-

x

14 Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit

21 Land- en tuinbouw

Storting begrotingsreserve

5,8

TK 35975-XIV

x x

14 Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit

21 Land- en tuinbouw

Storting begrotingsreserve landbouw

2,1

TK 35975-XIV

x x

14 Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit

22 Natuur, visserij en
gebiedsgericht werken

Storting begrotingsreserve visserij

3,4

TK 35975 XIV

x x

14 Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit

22 Natuur, visserij en
gebiedsgericht werken

Ramingsbijstelling bijdrage BESeilanden

3,1

-

x x

x

16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 1 Volksgezondheid

Correctie verplichtingen raming subsidie 5
medische ethiek

TK 35925XVI-160

x

16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 4 Zorgbreed beleid

Correctie verplichtingenruimte ZINL
(2022 naar 2021)

TK 35925XVI-160

x

55 Infrastructuurfonds

15 Hoofdvaarwegennet

Saldo 2021 hoofdvaarwegennet beheer 16,8
en onderhoud

TK 35925-XII-71 x

55 Infrastructuurfonds

15 Hoofdvaarwegennet

Saldo 2021 hoofdvaarwegennet
vervanging en renovatie

3,7

TK 35925-XII-71 x

55 Infrastructuurfonds

15 Hoofdvaarwegennet

Topsector logistiek

3,2

TK 35925-XII-71 x

Bijstellen uitgaven en verplichtingen
luchtmacht

52,4

TK 35925-K-8

66 Defensiematerieelbegrotingsfonds 4 Koninklijke Luchtmacht

35,4

x x

Toelichting
Compensatie P&M middelen programma RB - DRB
Dit betreft een overboeking van 2,5 miljoen euro naar het budget van het
DG Rechtsbijstand en Rechtshandhaving. De middelen worden ingezet om
de personele kosten van het de herziening rechtsbijstand te dekken.
Overboeking BCF derde tranche WBI
Dit betreft de afdracht aan het btw-compensatiefonds voor de derde tranche
van de woningbouwimpuls die in 2021 is uitgekeerd aan gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

30

Ophoging VPL grens 2021 SGC/BEDR. Div contracten
De verplichtingenverhoging hangt samen met de nieuw afgesloten
contracten voor categoriemanagement voor onder andere vakliteratuur en
logistiek die per ingang van 1 januari 2022 zullen ingaan. Omdat categorie­
management per 1 januari 2022 is overgeheveld van de Belastingdienst
naar het Kerndepartement vindt de ophoging op artikel 8 plaats.
Verplichtingen externe inhuur
In 2021 valt de verplichtingenrealisatie op externe inhuur naar verwachting
ca. 70 miljoen euro hoger uit dan bij tweede suppletoire begroting 2021
voorzien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat inhuurcontracten
voor het jaar 2022, meer dan verwacht, reeds in 2021 worden aangegaan en
verlengd. Dit treedt voor een groot deel op bij de Uitvoeringsorganisatie
Herstel Toeslagen (UHT).
Bijstellen uitgaven en verplichtingen landmacht
De uitgaven bij de Luchtmacht zijn hoger uitgevallen als gevolg van het
inlopen van achterstallige facturering door Foreign Military Sales, met name
van de vliegeropleidingen. Foreign Military Sales is het programma van
het Amerikaanse ministerie van Defensie dat de verkoop van Amerikaanse
wapens, defensiematerieel, defensiediensten en militaire training aan
buitenlandse regeringen faciliteert.
Naheffing Belastingdienst Loonheffing vanaf 2016
Dit betreft een nagekomen en niet begrote naheffing van de Belastingdienst
voor het werkkostenregeling (WKR) voor de periode vanaf 2016.
Topsector logistiek
De verantwoording van de uitgaven voor Topsector Logistiek vindt plaats
op de IenW-begroting, maar de middelen staan op het Infrastructuurfonds.
Deze middelen worden jaarlijks overgeheveld naar de IenW-begroting. De
niet-bestede middelen in 2021 zijn (tijdelijk) teruggeboekt naar het Infra­
structuurfonds.
Overboeking BCF randweg Eindhoven
Dit betreft een tweetal afdrachten aan het BTW-compensatiefonds voor
twee specifieke uitkeringen aan de gemeente Eindhoven.
Overboeking BCF HOV Eindhoven
Dit betreft een tweetal afdrachten aan het BTW-compensatiefonds voor
twee specifieke uitkeringen aan de gemeente Eindhoven.
Storting begrotingsreserve
Bij de 2e suppletoire begroting is de storting in de begrotingsreserve
borgstellingsfaciliteit geraamd op 5,1 miljoen euro (TK 35975 XIV). Bij
Slotwet is de gehele storting pas geboekt (5,8 miljoen euro). De begrotings­
reserve Borgstellingsfaciliteit is bedoeld om de verliesdeclaraties te betalen
die voortvloeien uit garantstellingen aan banken waarmee innovatieve en
duurzame investeringen in de landbouw en visserij worden gefaciliteerd.
Tevens worden vanuit de borgstellingsfaciliteit garanties verstrekt over
afgegeven corona kredieten (BL-C).
Storting begrotingsreserve landbouw
Bij de 2e suppletoire begroting is de storting in de begrotingsreserve
landbouw geraamd op 1,3 miljoen euro (TK 35975 XIV). Bij Slotwet is de
gehele storting pas geboekt (2,1 miljoen euro). Dit betreft de storting van
verschillende posten in de begrotingsreserve landbouw (2,1 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

31

Het gaat om niet uitgeputte middelen (1,3 miljoen euro voor klimaatvrien­
delijke veehouderij) en 0,8 miljoen euro voor ontvangsten als gevolg van
overschrijding CO2-emissieplafond in de glastuinbouw.
Storting begrotingsreserve visserij
Bij de 2e suppletoire begroting is de storting in de begrotingsreserve visserij
geraamd op 4,5 miljoen euro (TK 35975 XIV). Bij Slotwet is de gehele
storting pas geboekt (3,4 miljoen euro). Het gaat om resterende middelen
van de cofinanciering voor het Europese visserijfonds (EMFAF) en middelen
voor het Noordzeeakkoord.
Ramingsbijstelling bijdrage BES-eilanden
De overschrijding van het verplichtingenbudget (3,1 miljoen euro) komt
door het aangaan van meerjarige verplichtingen. Door corona komen er
minder toeristen naar de BES-eilanden, waardoor er gebruiksbelasting
natuur wordt gederfd. Hiervoor ontvangen de eilanden compensatie. Ten
tijde van de veegbrief was de overschrijding op het verplichtingenbudget
nog niet bekend.
Correctie verplichtingen raming subsidie medische ethiek
Op het instrument subsidies Medische Ethiek is de verplichtingenruimte
verhoogd met 5 miljoen euro in verband met een correctie van de verplich­
tingenraming voor de vastlegging van de verplichtingen 2022 voor de
uitvoering van de subsidieregeling kunstmatige inseminatie met
donorsemen.
Correctie verplichtingenruimte ZINL (2022 naar 2021)
Voor de uitvoeringskosten van het Zorginstituut Nederland in 2022 is een
correctiemutatie op het verplichtingenbudget nodig omdat de toekennings­
brief inzake het budget 2022 dit jaar nog verzonden moet worden en
daarmee wordt de verplichting in 2021 is vastgelegd.
Saldo 2021 hoofdvaarwegennet beheer en onderhoud
Op artikel 15 Hoofdvaarwegennet is het budget opgehoogd omdat de
overdracht van de Haven Oudeschild in 2021 wordt afgekocht i.p.v. in 2022.
Saldo 2021 hoofdvaarwegennet vervanging en renovatie
Op artikel 15 Hoofdvaarwegennet is het budget opgehoogd vanwege een
claim van de aannemer in verband met het niet uitvoeren van fase 2 van
het project Waalbrug Nijmegen.
Topsector logistiek
De verantwoording van de uitgaven voor Topsector Logistiek vindt plaats
op de IenW-begroting, maar de middelen staan op het Infrastructuurfonds.
Deze middelen worden jaarlijks overgeheveld naar de IenW-begroting. De
niet-bestede middelen in 2021 zijn (tijdelijk) teruggeboekt naar het Infra­
structuurfonds.
Bijstellen uitgaven en verplichtingen luchtmacht
Dit betreft de hogere uitgaven bij de Luchtmacht als gevolg van eerder
binnengekomen facturen van Lockheed Martin voor de F-35. Ook betreft
het een eerdere betaling voor de BTW van de F-35.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

32

8 RISICOREGELINGEN VAN HET RIJK 2021
In tabellen 8.1 t/m 8.5 wordt een totaaloverzicht van verschillende soorten
risicoregelingen van het Rijk. Voor details over onderstaande garantierege­
lingen en achterborgstellingen en leningen wordt verwezen naar
begrotingen en jaarverslagen van de betreffende vakdepartementen.
Garanties
Een garantie is een voorwaardelijke, financiële verplichting van het Rijk aan
een derde buiten het Rijk, die pas tot uitbetaling komt als zich bij de
wederpartij een bepaalde omstandigheid (realisatie van een risico)
voordoet. Garantieregelingen worden als verplichting opgenomen in de
begroting van het betreffende vakdepartement.
Onderstaande tabel 8.1 en 8.2 bevatten de garantieregelingen van het Rijk.
Alle regelingen met een uitstaand risico groter dan 100 miljoen euro zijn
weergegeven. Alle regelingen met een uitstaand risico, een risicoplafond
en mutaties kleiner dan 100 miljoen euro zijn samengevat in de post
«Overig». Het overzicht bevat alle garanties met de stand ultimo 2021.
Ontwikkelingen daarna zijn niet in het overzicht opgenomen omdat die
buiten de reikwijdte van het jaarverslag 2021 vallen. Deze worden
meegenomen in het overzicht van risicoregelingen van het Rijk bij de
Miljoenennota 2023.
In het overzicht worden achtereenvolgens de begroting (b), het begrotings­
artikel (a) en de omschrijving van de garantie weergegeven. Daarachter
staat voor de jaren 2020 en 2021 het bedrag dat daadwerkelijk als risico is
verleend dan wel door de Tweede Kamer is geautoriseerd, genaamd de
«uitstaande garanties». Onder de uitstaande garanties vallen ook de
garanties die in eerdere jaren zijn verstrekt. In 2021 zijn er garanties
verleend, maar zijn er ook garanties komen te vervallen. Dit is terug te lezen
in de kolommen «verleende garanties» en «vervallen garanties».
Een garantieregeling van het Rijk kent (in principe) altijd een maximum,
het zogenoemde garantieplafond. Dit plafond kan een jaarlijks plafond zijn
(per jaar mag een maximaal bedrag aan garanties worden verleend) of
een totaalplafond (er mogen nooit meer garanties verleend worden dan
het plafond). In tabel 8.1 en 8.2 is onderscheid gemaakt tussen beide soorten
plafonds. Bij internationale organisaties is gekozen het garantieplafond
gelijk te stellen aan de uitstaande garanties. Hiervan is sprake bij de
Europese garanties (EFSF, EFSM en ESM en NGEU) en de garanties van
een aantal internationale financiële instellingen (IMF en Wereldbank). Het
uitstaande risico bij de internationale garanties is in 2021 fors afgenomen
omdat de garantie aan DNB aangaande de SDR-allocatie van het IMF is
vervallen. Bij regelingen waar geen plafond is afgesproken, is het totaal­
plafond gelijkgesteld aan de uitstaande garanties.
Naast de reguliere garanties (tabel 8.1) heeft het kabinet een aantal tijdelijke
garanties verleend ter bestrijding van de coronacrisis. Het uitstaande risico
van deze risicoregelingen worden getoond in tabel 8.2. De coronagerela­
teerde garantieregelingen verschillen van de reguliere garantieregelingen
wat betreft de financiering en de dekking. Waar uitgaven en ontvangen van
reguliere garantieregelingen op een departementale begroting plaats­
vinden, geldt voor coronagerelateerde garantieregelingen dat eventuele
schades worden gefinancierd vanuit de staatsschuld. Indien er een premie
wordt gevraagd, vloeit deze ook in de staatsschuld. Ook het uitstaande risico
bij de coronagerelateerde garanties is in 2021 fors afgenomen omdat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

33

garantie «Herverzekering leverancierskredieten» is vervallen. De coronage­
relateerde garanties bedragen in 2021 circa 38 miljard euro, waarvan circa
33 miljard euro bestaat uit de internationale garantie SURE en NGEU. Uit
tabel 8.2 blijkt dat het totaalbedrag aan uitstaande garanties van het Rijk in
2021 211,8 miljard euro bedraagt. In 2020 was dit bedrag 233,4 miljard euro,
waarvan 183,2 miljard euro reguliere garanties betrof.
Tabel 8.1 Garantieregelingen van het Rijk (in miljoenen euro)
b

a

omschrijving

Uitstaande
Verleende
Vervallen
Uitstaande
garanties 2020 garanties 2021 garanties 2021 garanties 2021

V

3

Raad van Europa

VIII

7

Bouwleningen academische
ziekenhuizen

138,5

12,7

125,8

176,6

VIII

14 Achterborgovereenkomst NRF

350,9

63,8

34,8

379,9

380,0

VIII

14 Indemniteitsregeling

70,9

459,3

283,9

246,3

300,0

IXB

2

WAKO (kernongevallen)

9.768,9

9.768,9

9.768,9

IXB

2

Single Resolution Fund

4.163,5

4.163,5

4.163,5

IXB

3

Financieringsmaatschappij voor
ontwikkelingslanden (FMO)

5.507,0

5.507,0

5.507,0

IXB

4

Asian Infrastructure Investment Bank
(AIIB)

672,3

56,1

IXB

4

DNB - deelneming in kapitaal IMF

43.152,4

6.505,5

IXB

4

Wereldbank

4.932,1

106,7

IXB

4

European Bank for Reconstruction and
Development (EBRD)

IXB

4

European Financial Stabilisation
Mechnism (EFSM)

2.771,6

IXB

4

European Financial Stability Facility
(EFSF)

IXB

4

European Investment Bank (EIB)

IXB

4

European Stability Mechanism (ESM)

35.423,7

IXB

4

Kredieten EU-betalingsbalanssteun

3.712,0

64,0

IXB

5

Exportkredietverzekering

18.842,1

XIII

2

Microkredieten

XIII

2

Borgstelling MKB Kredieten (BMKB)

XIII

2

XIII

2

XIV

21 Borgstelling MKB- Landbouwkredieten
(BL, BL plus en landbouwinnovatie)

329,4

XIV

22 Garantie voor natuurgebieden en
landschappen

305,3

XVI

2&3 Instellingen voor de gezondheidszorg

195,4

0,9

XVII

1

Dutch Trade and Investment Fund (DTIF)

18,9

XVII

1

Garantie Dutch Good Growth Fund
(DGGF)

XVII

5

Garanties Regionale
Ontwikkelingsbanken

XVII

5

Garanties IS-NIO

104,6

Overig

356,8
183.185

176,7

Garantie Totaal plafond
plafond 2021

176,7

176,7

728,4

728,4

30.459,2

30.459,2

5.038,8

5.038,8

589,1

589,1

2.767,4

2.767,4

34.154,2

34.154,2

34.154,2

11.796,0

11.796,0

11.796,0

60,1

35.363,7

35.363,7

7.267,9

4.255,6

21.854,4

1.806,7

300,9

513,3

1.594,3

765,0

Garantie Ondernemingsfinanciering
(GO)

404,0

33,5

99,7

337,8

1.500,0

MKB­financiering

228,2

Subtotaal reguliere garanties

19.198,7

589,1
4,2

3.776,0

130,0

3.776,0
10.000,0

130,0

130,0

228,2
35,0

268,2

46,2

318,2

78,2

20,4

284,9

284,9

30,8

165,5

165,5

6,8

9,8

15,9

140,0

124,3

43,9

25,3

142,9

675,0

2.959,2

24,0

2.983,2

2.983,2

13,4

91,1

39,1

28,9

367,0

140,0

347,6

91,1

15.007

24.638

173.554

12.483

150.231

Garantie
plafond 2021

Totaal plafond

Tabel 8.2 Coronagerelateerde garantieregelingen van het Rijk (in miljoenen euro)
b

a

omschrijving

Uitstaande
garanties 2020

IXB

3

Garantie KLM

2.160,0

IXB

4

EIB - pan Europees
Garantiefonds

1.301,4

IXB

4

Next Generation EU (NGEU)

27.401,1

Verleende
garanties 2021

Vervallen
garanties 2021

Uitstaande
garantie 2021
2.160,0

0,1
254,0

2.160,0

1.301,3

1.301,3

27.655,2

27.655,2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

34

b

a

omschrijving

Uitstaande
garanties 2020

Verleende
garanties 2021

IXB

4

IXB

Vervallen
garanties 2021

Uitstaande
garantie 2021

Garantie
plafond 2021

Support to mitigate
Unemployment Risks in an
Emergency (SURE)

6.071,2

62,5

5

Herverzekering
leverancierskredieten

11.972,1

XIII

2

BMKB-Corona

426,3

42,1

145,9

322,5

XIII

2

Garantie
Ondernemingsfinanciering­
Corona

557,1

109,1

273,3

392,9

XIII

2

Groeifaciliteit

51,8

23,3

2,7

72,4

XIII

2

Klein Krediet Corona

36,4

26,8

7,4

55,8

250,0

XIV

21

Borgstelling MKBLandbouwkredieten Corona (BLC)*

54,5

4,1

12,1

46,5

180,0

XVI

1

Garantie vaccinontwikkeling

171,4

0,2

171,4

0,2

0,2

XVI

1

Garantie hoog volume
laboratoria

132,6

150,8

277,1

6,3

6,3

XVI

1

Garantie Bestuurlijke
aansprakelijkheid SON

2,5

2,5

XVI

1

Garantie testmaterialen

214,4

137,1

276,7

74,8

74,8

XVI

2

Garantie DSM

7,1

7,1

XVI

2

Garantie Vereniging van
Ziekenhuisapothekers (NVZA)

4,0

4,0

6.133,7

6.133,7

11.972,1

2,5

19,1

15,1

Totaal plafond

12.000,0
735,0

2.100,0
85,0

Subtotaal coronagerelateerde
garanties

50.569

820

13.161

38.228

85

52.603

subtotaal reguliere garanties

183.185

15.007

24.638

173.554

12.483

150.231

Totaal

233.754

15.827

37.799

211.782

12.568

202.834

Tabel 8.3 bevat de uitgaven en ontvangsten behorende bij de door het Rijk
verstrekte garanties in 2020 en 2021. Alleen garanties waarbij de daadwer­
kelijke uitgaven en ontvangsten zijn gedaan worden weergegeven in de
tabel. De in de tabel getoonde uitgaven betreffen de schade-uitkeringen op
afgegeven garanties. De in de tabel getoonde ontvangsten betreffen zowel
ontvangen premies, provisies en dergelijke als op derden verhaalde
(schade-)uitkeringen.
Tabel 8.3 Uitgaven en ontvangsten op de door het Rijk verstrekte garanties
(in duizenden euro)
b

a

omschrijving

Uitgaven 2020

Ontvangsten Uitgaven 2021
2020

Ontvangsten
2021

Coronagerelateerde garanties
IXB 3

Garantie KLM

IXB 4

EIB - pan Europees
Garantiefonds

12.000

IXB 5

Herverzekering
leverancierskredieten

XIII 2
XIII 2

XIII 2

Groeifaciliteit

5.384

15

1.753

XIII 2

Klein Krediet Corona

763

522

461

XIV 21

Borgstelling MKBLandbouwkredieten
Corona (BL-C)

1.334

53
194.235

35.311

BMKB-Corona

11.636

1.332

Garantie
Ondernemingsfinanciering­
Corona

1.999

Subtotaal coronagerelateerde
garanties

100.561

5.216

105.777

215.368

135.259
1.175
14.721

136

37.233

165.534

Reguliere garanties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

35

b

a

omschrijving

Uitgaven 2020

Ontvangsten Uitgaven 2021
2020

VI

33

Ontvangsten
2021

Garantiestelling
Faillissementscuratoren
dienst JUSTIS

1.546

2.196

IXB 1

Garantie procesrisico's

209

IXB 2

Terrorismeschades
(NHT)

625

625

IXB 2

WAKO
(kernongevallen)

505

516

IXB 3

Tennet

IXB 5

Exportkredietverzekering

XIII 2

Microkredieten

XIII 2

Borgstelling MKB
Kredieten (BMKB)

16.916

XIII 2

Garantie
Ondernemingsfinanciering
(GO)

1.907

XIII 2

MKB­financiering

XIII 4

Aardwarmte

XIV 21

Borgstelling MKBLandbouwkredieten
(BL, BL plus en
landbouwinnovatie)

XIV 21

Borgstelling MKBlandbouwkredieten,
onderdeel Werkkapitaal
Omschak.Duurz.(BL-O)

XIV 21

Vermogens
Versterkend Krediet
(BL-VVK)

XIV 22

Klimaatfonds
groenfonds garantie

XVII 1

Garantie FOM

1.450

51

XVII 1

Dutch Trade and
Investment Fund (DTIF)

7.888

2.698

5.099

3.134

XVII 1

Garantie DRIVE

XVII 1

Garantie Dutch Good
Growth Fund (DGGF)

5.010

2.248

5.301

3.751

XVII 5

68

3.156
21.640

110.830

208.978

122.928

25.924

22.494

21.941

4.651

4.641

7.524

347

433

223

355

4.475
686

557
1.427

1.103

5.293

1.400

17

29

324
80

Garanties IS-NIO

2.784

Subttaal reguliere garanties

64.511

152.702

253.134

3.254
168.890

Totaal

170.288

368.053

291.390

334.395

Achterborgstellingen
Naast het risico uit garantieregelingen staat het Rijk ook indirect bloot aan
risico’s uit achterborgstellingen. In die gevallen wordt de daadwerkelijke
garantieverplichting niet afgegeven door het Rijk maar door een daarvoor
aangewezen tussenpersoon in de vorm van een stichting. In de begroting
van het betreffende vakdepartement worden achterborgstellingen daarom
niet als verplichting opgenomen. Het Rijk wordt pas aangesproken zodra
de tussenpersoon niet aan haar verplichtingen kan voldoen. De achterborg­
stellingen zijn opgenomen in tabel 8.4.
Het risico uit de achterborgstellingen (in tabel 8.4) is niet één op één te
vergelijken met het risico uit de garantieregelingen (in tabellen 8.1 en 8.2),
aangezien het risico over meerdere partijen wordt gespreid. Per achterborg­
stelling zijn er verschillende mogelijkheden om eventuele schade te dekken.
Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) beschikt over een fonds­
vermogen en kan daarnaast indien nodig obligo ophalen bij deelnemende
woningcorporaties ter hoogte van 2,4 miljard euro. Op het gecommitteerd
obligo doet WSW alleen een beroep wanneer dat noodzakelijk is om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

36

middelen in liquide vorm beschikbaar te hebben voortvloeiend uit het
risicovermogen in relatie tot geborgde verplichtingen. Ook kunnen woning­
corporaties in financiële problemen onder bepaalde voorwaarden een
aanvraag doen voor saneringssteun. Saneringssteun wordt bekostigd via
een heffing aan corporaties en deze middelen lopen via een risicovoor­
ziening op de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Alle
woningcorporaties zijn op basis van de wet verplicht om deze heffing te
betalen. Financiële problemen bij corporaties worden in eerste instantie dus
betaald door de corporatiesector zelf via het fondsvermogen WSW, obligo
en de saneringsheffing. Pas daarna komen Rijk en gemeenten in beeld via
de achtervang. De achtervang is nog niet eerder aangesproken.
De Stichting Waarborgfonds Zorg (WFZ) kent een soortgelijke regeling. Ook
hier wordt eerst het bufferkapitaal van de stichting aangesproken om
schade te dekken. Daarna moeten de zorginstellingen met een door het WFZ
geborgde lening een percentage (maximaal 3 procent van de uitstaande
garanties van de deelnemende zorginstelling) van het leningenbedrag
afdragen (obligo). Mocht dit onvoldoende zijn om de verplichtingen van
het WFZ na te komen, dan kan het WFZ een beroep doen op het Rijk. Bij
het WEW geldt geen obligoverplichting. Hier dienen huizen als onderpand,
waardoor de schade zich beperkt tot eventuele restschulden na gedwongen
verkoop. Het WEW teert bij verlies direct in op het bufferkapitaal. Daarnaast
worden bij twee achterborgstellingen de risico’s gedeeld met gemeenten.
Zo worden de verplichtingen die het Waarborgfonds Eigen Woningen
(WEW) voor 1 januari 2011 is aangegaan voor 50 procent gedekt door
gemeenten en voor 50 procent door het Rijk. Verplichtingen aangegaan na
deze datum worden volledig door het Rijk gedekt. Bij het WSW wordt de
gehele positie gelijkelijk met gemeenten gedeeld.
Tabel 8.4 Achterborgstellingen door het rijk (in miljoenen euro)
b

a

omschrijving

Geborgd
vermogen

Geborgd
Bufferkapitaal
vermogen

Obligo

2020

2021

2021

2021

6.460

6.278

303

187,8
2.402

XVI 2

Stichting Waarborgfonds
Zorg (WFZ)

VII

3

WSW-achterborgstelling

81.284

83.262

532

VII

3

WEW-achterborgstelling

197.394

196.328

1.608

n.v.t.

Totaal Achterborgstellingen

285.138

285.868

2.443

2.590

Leningen
We spreken van een lening als het Rijk middelen verstrekt aan een derde
buiten het Rijk met een afgesproken aflossingsschema en rente. Is aan
een van beide voorwaarden niet voldaan, dan is sprake van een uitgave.
Ook leningen vormen een risico voor het begrotingssaldo, namelijk als de
ontvanger van die lening niet in staat blijkt de lening (in zijn geheel) af te
lossen of de rentevergoeding te betalen. In dat geval derft het Rijk
inkomsten (niet-belastingontvangsten die geraamd zijn). Die derving belast
het uitgavenplafond. Bij leningen die zijn afgegeven in andere valuta is er
ook een wisselkoersrisico voor het Rijk. Tijdens de coronacrisis zijn er
diverse leningen afgegeven door het Rijk. Deze leningen kennen een
beperkte looptijd en vaak is er geen risicovoorziening vormgegeven. Een
overzicht van de uitstaande leningen van het Rijk wordt gepresenteerd in
tabel 8.5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

37

Tabel 8.5 Door het Rijk verstrekte leningen (in miljoenen euro)
b

Omschrijving

Uitstaand risico
2021

Looptijd

Coronagerelateerde leningen
IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacao en Sint-Maarten (1e
tranche)

173.630

2022

IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacoa en Sint-Maarten (2e
tranche)

183.203

2022

IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacoa en Sint-Maarten (3e
tranche)

264.223

2022

IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacao en Sint-Maarten (4e
tranche)

36.885

2022

IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacao en Sint-Maarten (5e
tranche)

131.122

2022

IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacao en Sint-Maarten (6e
tranche)

188.668

2022

IV

Liquiditeitssteun Aruba, Curacao en Sint-Maarten (7e
tranche)

48.288

2022

IV

Liquiditeitssteun loonsubsidie Sint Maarten 2020

10.000

2022

XIII

Corona overbruggingslening (COL-faciliteit) voor startups en scale-ups

300.000

2026

XIII

Lening Stichting Garantiefonds Reisgelden

156.500

2026

IXB

Steun KLM

277.083

2025

XII

Hypothecaire Lening WinAir

3.700

2023

Subtotaal coronagerelateerde leningen

1.773.302

Reguliere leningen
XIII

Steun aan IHC (voorheen Royal IHC)

Subtotaal reguliere leningen
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

40.000

onb. looptijd

40.000
1.813.302

38

9 NORMERINGSSYSTEMATIEK GEMEENTEFONDS EN PROVINCIEFONDS
De jaarlijkse indexatie van het Gemeente-, Provincie- en BTW-Compensa­
tiefonds heet het accres (normeringssystematiek, ook trap-op-trap-afsystematiek genoemd). In het voorjaar van 2020 heeft het kabinet, in overleg
met de VNG en IPO, besloten het accres voor 2020 en 2021 vast te zetten op
de standen uit de Voorjaarsnota 2020. Ook het effect op het accres op het
plafond van het BTW-compensatiefonds is conform normeringssystematiek
bevroren. Het accres is daarom gelijk aan het begrote accres bij Miljoe­
nennota 2021. Om deze reden is de reguliere bijlage met de accresontwik­
keling sinds de Miljoenennota niet opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

39

10 REGEERAKKOORDMIDDELEN OP DE AANVULLENDE POST
In deze bijlage zijn de mutaties van de regeerakkoordmiddelen op de
aanvullende post algemeen opgenomen. Het betreft de mutaties die na
Najaarsnota 2021 zijn verwerkt voor het jaar 2021. De mutaties betreffen
overhevelingen naar begrotingen en kasschuiven.
Daarnaast bevat deze bijlage de nieuwe stand bij Financieel Jaarverslag Rijk
2021 (tabel 10.2). Daar waar een 0 in de reeksen staat, is de mutatie en/of
de stand kleiner dan 0,5 miljoen euro. De reserveringen Regeerakkoord die
volledig zijn uitgeput, worden niet meer in tabel 10.2 weergegeven. De
toelichtingen bij de mutaties staan in de verticale toelichting aanvullende
post algemeen.
Tabel 10.1. Mutaties Regeerakkoordmiddelen aanvullende post (in mln. euro)
2021

2022

2023

2024

2025

2026 Ontvangende begroting

Openbaar bestuur
A4

Reservering transitie werkgevers zorg en overheid
a.g.v. afschaffing doorsneesystematiek pensioenen

A4

Reservering transitie werkgevers zorg en overheid
a.g.v. afschaffing doorsneesystematiek pensioenen

E23

Enveleop Klimaat

Onderuitputting
doorgeschoven naar 2022

‒ 19
‒ 157

‒ 150

‒ 150

‒ 200

Vrijval middelen

‒4

Vrijval middelen

L105 Reservering regionale knelpunten

‒ 40

Onderuitputting
doorgeschoven naar 2022

L108 Gasfonds Groningen

‒ 72

Onderuitputting
doorgeschoven naar 2022

Tabel 10.2. Resterende RA-reserveringen op de aanvullende post bij Miljoenennota 2021 (in mln. euro)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Openbaar bestuur
A4

Reservering transitie werkgevers zorg en overheid
a.g.v. afschaffing doorsneesystematiek pensioenen

9

200

Milieu
E23

Envelop klimaat

11

9

15

31

27

Overige uitgaven
Reservering regionale knelpunten (waaronder BES,
Rotterdam-Zuid, nucleair, Eindhoven, ESTEC,
L105 Zeeland)

40

Stimulering ombouw laagcalorisch naar
L107 hoogcalorisch

20

L108 Gasfonds Groningen

122

55

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

40

11 VERTICALE TOELICHTING
De Verticale Toelichting bevat voor iedere begroting een cijfermatig
overzicht van budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan in
de uitgaven en niet-belastingontvangsten sinds de Miljoenennota 2021. Per
begroting wordt een cijfermatig overzicht gepresenteerd van de
voornaamste mutaties, gevolgd door een toelichting hierop.
De Verticale Toelichting onderscheidt drie categorieën mutaties:
1. mee- en tegenvallers;
2. beleidsmatige mutaties;
3. technische mutaties.
Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en mutaties die
niet tot een ijklijn (deelplafond) behoren, zijn in de laatste categorie
«technische mutaties» geclusterd. Overigens hebben sommige overboe­
kingen en desalderingen wél een beleidsmatig karakter. Dit komt tot
uitdrukking in de toelichtingen. Ingeval samenhangende mutaties in
meerdere categorieën voorkomen, worden deze eenmaal toegelicht.
De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief
de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking
(HGIS) vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de
begroting dat onder HGIS valt, zichtbaar gemaakt. De veranderingen die
optreden binnen het HGIS-deel van de begroting worden gepresenteerd en
toegelicht in de verticale toelichting van alle HGIS-uitgaven. De laatste regel
geeft per begroting de totaalstand inclusief HGIS.
De ondergrens voor mutaties die apart zichtbaar worden in de tabellen is
afhankelijk van de omvang van de begroting en verschilt voor de verschil­
lende categorieën mutaties. De post diversen bevat de mutaties die onder
de ondergrens vallen en wordt in beginsel alleen toegelicht indien zich
bijzonderheden voordoen. Als samenhangende mutaties in meerdere
categorieën voorkomen, worden ze eenmaal toegelicht.
De bedragen in de tabellen zijn in miljoenen euro. Door afrondingen kan
het totaal afwijken van de som der onderdelen.
Tabel 11.1. Samenvattend overzicht mutaties sinds Miljoenennota 2021
Bedragen in miljoenen euro’s

Mutaties
uitgaven

Mutaties
ontvangsten

De Koning

0,8

0,3

Staten Generaal

20,8

2,4

Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten en de Kiesraad

10,3

0,0

Algemene Zaken

0,3

0,0

Koninkrijksrelaties

727,1

10,9

Buitenlandse Zaken

863,5

92,3

Justitie en Veiligheid

694,2

38,1

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

2.024,9

365,0

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

5.313,0

175,6

68,3

9.014,7

Financiën

‒ 2,2

78,8

Defensie

509,3

2,4

‒ 4.714,6

15,7

Economische Zaken

4.486,0

883,6

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

‒ 50,6

403,9

Nationale Schuld

Infrastructuur en Milieu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

41

Bedragen in miljoenen euro’s

Mutaties
uitgaven

Mutaties
ontvangsten

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

5.208,8

1.967,2

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

7.225,6

578,1

0,0

0,0

Nationaal Groeifonds

‒ 1000,0

0,0

Sociale Verzekeringen

‒ 2.632,70

‒ 119,6

747,6

‒ 212,9

Gemeentefonds

2.209,1

0,0

Provinciefonds

58,5

0,0

‒ 6.880,2

‒ 6.639,2

Diergezondheidsfonds

14,0

55,5

Accres Gemeentefonds

‒ 209,5

0,0

Accres Provinciefonds

‒ 31,5

0,0

Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

Zorg

Infrastructuurfonds

BES fonds

4,3

0,0

Deltafonds

‒ 82,1

203,9

Defensiematerieelbegrotingsfonds

‒ 3,3

574,1

Prijsbijstelling

‒ 549,3

0,0

Arbeidsvoorwaarden

‒ 1169,8

0,0

Koppeling Uitkeringen

‒ 384,5

‒ 59,6

Algemeen

‒ 1861,8

0,0

Consolidatie

‒ 6207,5

‒ 6207,5

291,4

‒ 10,4

Homogene Groep Internationale Samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

42

De Koning
I DE KONING: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

45,7

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

‒ 0,4
‒ 0,4

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,4
0,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,7
0,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

0,8

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

46,4

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

46,4

I DE KONING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

0
0

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,3
0,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

0,3

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

0,3

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0,3

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Diversen
De post diversen laat een meevaller zien ter hoogte van 0,4 miljoen euro.
Dit is met name veroorzaakt door lagere uitgaven voor overheadkosten bij
de Rijksvoorlichtingsdienst en materiële uitgaven van het Kabinet van de
Koning.
Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

43

Diversen
Dit betreft onder andere de doorbelasting van de loon- en prijsbijstelling
2021 naar de begroting van de Koning vanuit andere begrotingen
(Algemene Zaken en Defensie) en de doorbelasting van de aan het Kabinet
van de Koning toegekende POK middelen inzake informatiehuishouding
Technische mutaties
Diversen
De post diversen bestaat uit de tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling
die is overgemaakt naar de begroting van de Koning.
Niet-belastingontvangsten
Mee-en tegenvallers
Diversen
Deze mutatie betreft een afrondingsverschil van 0,001 miljoen euro.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Dit betreft de eindafrekening van het in 2020 verstrekte voorschot aan het
ministerie van Defensie voor het Militaire Huis en het terugstorten van de
grondwettelijke uitkering van de vermoedelijke opvolger van de Koning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

44

Staten Generaal
IIA STATEN-GENERAAL: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

191,3

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

‒ 2,1
‒ 2,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

17,4
17,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

5,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

20,8

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

212,1

5,5

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

212,1

IIA STATEN-GENERAAL: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

3,9

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

1
1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

1,4
1,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

2,4

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

6,3

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

6,3

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Diversen
Dit betreft het uitgaven realisatiecijfer van de begroting van de StatenGeneraal. De lagere uitgaven zijn voornamelijk het gevolg van lagere
uitgaven bij de Eerste Kamer.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Dit betreft diverse mutaties. Zo zijn middelen toegevoegd voor de start van
een parlementair onderzoek naar discriminatie in overheidsdiensten bij de
Eerste Kamer en is de ambtelijke ondersteuning uitgebreid en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

45

geprofessionaliseerd. Daarnaast heeft de Tweede Kamer budget voor de
bekostiging van de reguliere bedrijfsvoering gekregen en is de Tweede
Kamer een parlementaire enquête naar de aardgaswinning in Groningen
gestart. Tevens zijn er een aantal opboekingen van kasschuiven die bij
najaarsnota 2020 hebben plaatsgevonden verwerkt en is de eindejaars­
marge 2020 toegevoegd aan de begroting van de Staten-Generaal. Tot slot
betreft het extra middelen voor de fractiekostenregeling van de Tweede
Kamer. Na de Tweede Kamer verkiezingen van 2021 zijn er meer fracties en
hierdoor stijgen de kosten voor deze regeling. De structurele effecten vanaf
2021 zullen bij Voorjaarsnota 2022 worden verwerkt, conform CW art. 4.5.
Technische mutaties
Diversen
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar
begroting van de Staten-Generaal. Daarnaast vielen de bedrijfsvoeringsuit­
gaven van de Tweede Kamer in 2021 hoger uit dan eerder was geraamd.
Hier stonden hogere ontvangsten voor onder andere detacheringen
tegenover. Ook zijn er middelen aan de begroting van de Staten-Generaal
toegevoegd voor de nieuwe CAO Rijk.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Diversen
Dit betreft de ontvangsten realisatiecijfers van de begroting van de StatenGeneraal. De ontvangsten zijn licht hoger uitgevallen dan geraamd.
Technische mutaties
Diversen
Dit betreft een desaldering op de begroting van de Tweede Kamer. Bij de
Tweede Kamer vielen de bedrijfsvoeringsuitgaven in 2021 hoger uit dan
eerder was geraamd. Hier stonden hogere ontvangsten voor onder andere
detacheringen tegenover.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

46

Hoge Colleges van Staat en Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad
IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT, KABINETTEN VAN DE
GOUVERNEURS EN DE KIESRAAD: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

136,6

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Hoger beroep vreemdelingen
Realisatie

7,8
‒ 5,4
2,4

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,5
0,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

7,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

10,3

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

146,9

7,3

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

146,9

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT, KABINETTEN VAN DE
GOUVERNEURS EN DE KIESRAAD: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

6

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

0,3
0,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

‒ 0,5
‒ 0,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,3
0,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

0
6,1

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

6,1

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Hoger beroep vreemdelingen
Het budget voor het Hoger beroep vreemdelingen (HBV) is opwaarts
bijgesteld. Deze bijstelling is gedekt uit generale middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

47

Realisatie
Dit betreft het uitgaven realisatiecijfer van de begroting van de Overige
Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.
De lagere uitgaven hebben voornamelijk betrekking op lagere uitgaven bij
de Raad van State en de Kiesraad. Bij de Raad van State wordt dit
veroorzaakt doordat er minder capaciteit benodigd was op de afdeling
bestuursrechtspraak. De lagere uitgave van de Kiesraad zijn het gevolg van
vertraging bij de leverancier van het OSV2020, waardoor een factuur voor
doorontwikkeling van dit systeem niet in 2021 tot betaling is gekomen.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post is het saldo van diverse mutaties. Het betreft een bijdrage voor
de Kiesraad als gevolg van hogere kosten voor de dienstverlening en
bijdragen aan de Kabinetten van de Gouverneurs ten behoeve van de
wisselkoersveranderingen die leiden tot een bestedingseffect. Ook is de
eindejaarsmarge 2020 toegevoegd aan de begroting. Daarnaast is bij 2e
suppletoire begroting 2021 de uitgavenraming voor het Hoger Beroep
Vreemdelingen (Raad van State) neerwaarts bijgesteld, o.a. vanwege een
vertraagde instroom van zaken. Tevens hebben bij 2e suppletoire begroting
2021 neerwaartse bijstellingen plaatsgevonden vanwege lagere bedrijfs­
voeringsuitgaven bij de Algemene Rekenkamer, het Kabinet van de
Gouverneur van Curaçao en het Kabinet van de Gouverneur van Sint
Maarten. Tot slot heeft de Kiesraad, mede als gevolg van COVID-19, een
aantal voornemens voor 2021 niet ten uitvoering kunnen brengen en vallen
de uitgaven iets lager uit.
Technische mutaties
Diversen
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar de
begroting Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs
en de Kiesraad. Daarnaast heeft een overboeking naar de Raad van State
vanuit de begroting van EZK plaatsgevonden ten behoeve van de uitvoering
van de Klimaatwet. Ook zijn er middelen overgeboekt vanaf de begroting
van BZK in het kader van het verbeteren van de informatiehuishouding.
Tevens heeft er een desaldering plaatsgevonden die ziet op de jaarlijkse
indexering van de tarieven van de Nationale ombudsman die gesteld
worden voor de medeoverheden. De middelen zijn ingezet voor de taakuit­
oefening van de Nationale ombudsman voor de medeoverheden. Tot slot
zijn er middelen aan de begroting toegevoegd in het kader van de nieuwe
CAO Rijk.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Diversen
Dit betreft het ontvangsten realisatiecijfer van de begroting van de Overige
Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.
De ontvangsten zijn licht hoger uitgevallen dan geraamd.
Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

48

Diversen
Als gevolg van de vertraagde instroom van zaken zijn de ontvangsten van
de Raad van State bij de 2e suppletoire begroting 2021 neerwaarts
bijgesteld.
Technische mutaties
Diversen
Dit betreft een desaldering die ziet op de jaarlijks indexering van de tarieven
van de Nationale ombudsman die gesteld worden voor de medeoverheden.
De middelen zijn ingezet voor de taakuitoefening van de Nationale
ombudsman voor de medeoverheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

49

Algemene Zaken
III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

82,1

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

‒ 2,9
‒ 2,9

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

1,8
1,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

1,3
1,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

0,3

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

82,3

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

82,3

III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

7,1

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

‒ 0,4
‒ 0,4

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,4
0,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

0

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

7,1

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

7,1

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Diversen
Deze post bestaat uit meerdere mutaties. De grootste mutatie betreft een
vertraging van het ICT project AZ-Next. Daarnaast is sprake van lagere
uitgaven bij de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheids­
diensten (CTIV) (0,4 miljoen euro) en doet zich een meevaller voor bij het
Kabinet van de Koning (0,3 miljoen euro).
Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

50

Diversen
De post diversen bestaat uit meerdere mutaties. De grootste mutatie
(3,3 miljoen) betreft middelen voor het project AZ-Next en reguliere ICTprojecten. Daarnaast was in 2021 2,5 miljoen euro geraamd in het kader van
het project Renovatie Binnenhof voor de tijdelijke huisvesting van AZ.
Aangezien de tijdelijke huisvesting in later wordt opgeleverd, wordt
2 miljoen euro doorgeschoven naar 2022.
Technische mutaties
Diversen
De post diversen bestaat uit meerdere mutaties. Dit betreft onder andere
de toevoeging van de loon- en prijsbijstelling aan de begroting van AZ,
diverse overboekingen van en naar de begroting van AZ en de overboe­
kingen van de middelen inzake informatiehuishouding in het kader van de
Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK).
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Diversen
De lagere ontvangsten hangen samen met de lagere uitgaven van de Rijks­
voorlichtingsdienst en het Kabinet van de Koning. De uitgaven worden
echter gedaan in het kader van begroting I en worden daarom doorbelast
naar de begroting van de Koning.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
De post diversen bestaat uit meerdere mutaties en betreft met name
ontvangsten als gevolg van de doorbelasting van de loon- en prijsbijstelling
2021 en de POK-middelen van het Kabinet van de Koning naar de begroting
van de Koning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

51

Koninkrijksrelaties
IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

85,9

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Realisatie

‒ 13
‒ 13

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Eindejaarsmarge

23,3

Eindejaarsmarge wederopbouw

12,6

Eindejaarsmarge wisselkoersreserve

11,4

Investeringspakket landen: steunverlening bedrijven curaçao

20

Inzet eindejaarsmarge

‒ 23,6

Kasschuif investeringspakket landen: kustwacht

‒ 6,3

Kasschuif investeringspakket landen: onderwijshuisvesting curaçao

‒ 10

Kasschuif wederopbouwmiddelen

‒5

Landspakket aruba art 1 veiligheid

11,8

Landspakket: bedrijfssteun curacao

‒ 20

Landspakket curacao art 1 veiligheid

15,7

Landspakket curacao carb.orgaan voor herv. en ontw

5,7

Landspakket curacao onderwijshuisvesting
Landspakket: detentie nieuwbouw

15
‒ 10

Landspakket sint maarten detentie

10

Diversen

7,3
57,9

Technische mutaties
Rijksbegroting
Bijdrage voorwaarden 3e tranche liquiditeitssteun

‒ 12

Laatste tranche wereldbank

86,1

Realisatie
Vijfde fase voedselhulp

‒ 16,3
14,1

Voedselhulp derde fase

14,9

Voedselhulp 4e tranche

15,2

Diversen

11,1

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Lening curacao t.b.v. girobank

83,3

Leningen rentevoordeel landspakket aruba

88,5

Liquiditeitssteun aruba vijfde tranche

116,1

Realisatie
Voorschot liquiditeitslening 4de tranche aruba

‒ 164,3
34,8

5de tranche liquiditeitslening sxm

19,1

6de tranche liq. lening aruba

88,7

6de tranche liq. lening curacao

82,3

6de tranche liq. lening sint maarten

23,5

7de tranche liq. lening aruba

88,7

7de tranche liq. lening curacao

82,3

7de tranche liq. lening sint maarten

23,5

Diversen

2,5
682,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

727,1

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

813

Totaal Internationale samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

52

2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

813

IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

37,9

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

‒ 0,2
‒ 0,2

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

1,7

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

9,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

10,9

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

48,8

11

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

48,8

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels is de eindejaarsmarge toegevoegd aan de
begroting. Onderdeel hiervan zijn de wisselkoersreserve (11,4 miljoen euro)
en de onderuitputting op de wederopbouwmiddelen (12,6 miljoen euro).
De resterende negatieve eindejaarsmarge is veroorzaakt door wisselkoers­
effecten in 2020 en is tijdens ingevuld vanuit de wisselkoersreserve.
Eindejaarsmarge wederopbouw
Onderdeel van de eindejaarsmarge is de onderuitputting op de wederop­
bouwmiddelen (12,6 miljoen euro).
Eindejaarsmarge wisselkoersreserve
Onderdeel van de eindejaarsmarge is de wisselkoersreserve (11,4 miljoen
euro).
Investeringspakket Landen: steunverlening bedrijven Curaçao
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een reservering van
20 miljoen euro voor steunverlening aan het bedrijfsleven.
Inzet eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels is de eindejaarsmarge toegevoegd aan de
begroting. Onderdeel hiervan zijn de wisselkoersreserve (11,4 miljoen euro)
en de onderuitputting op de wederopbouwmiddelen (12,6 miljoen euro).
De resterende negatieve eindejaarsmarge is veroorzaakt door wisselkoers­
effecten in 2020 en is tijdens ingevuld vanuit de wisselkoersreserve.
Kasschuif investeringspakket landen: kustwacht
Om op een juiste manier uitwerking te geven aan de plannen voor het
versterken van het grenstoezicht in de Caribische landen van het Koninkrijk
was een ander kasritme vereist.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

53

Kasschuif investeringspakket Landen: Onderwijshuisvesting Curaçao
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een investering van
30 miljoen euro in onderwijshuisvesting. Door een wijziging van de instru­
mentkeuze voor verstrekking van deze middelen was een ander kasritme
vereist.
Kasschuif wederopbouwmiddelen
Vanwege vertraging bij wederopbouwprojecten op Sint Maarten, Sint
Eustatius en Saba als gevolg van COVID-19 en verlenging met een jaar van
de onderzoeksperiode van de beleidsdoorlichting van artikel 8.1 die uit dit
budget wordt bekostigd, is een deel van de wederopbouwmiddelen in 2021
niet tot besteding gekomen. Deze middelen zijn doorgeschoven naar 2022.
Landspakket Aruba art 1 veiligheid
Onderdeel van de landsovereenkomst met Aruba is een structurele
investering in de aanpak van ondermijning en versterking van het grens­
toezicht. Middelen zijn onder andere verdeeld over het Recherche Samen­
werkingsteam, het OM, het Gemeenschappelijk Hof, de KMAR, de
Nederlandse Douane.
Landspakket bedrijfssteun Curaçao
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een reservering van
20 mijloen euro voor steunverlening aan het bedrijfsleven. De middelen zijn
doorgeschoven van 2021 naar 2022.
Landspakket Curaçao art 1 veiligheid
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een structurele
investering in de aanpak van ondermijning en versterking van het grens­
toezicht. Middelen worden onder andere verdeeld over het Recherche
Samenwerkingsteam, het OM, het Gemeenschappelijk Hof, de KMAR, de
Nederlandse Douane.
Landspakket Curaçao Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Voor de uitvoering van de landsovereenkomst met Aruba wordt het
Caribisch Orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling (COHO) opgericht. Dit
betreft middelen voor de organisatie, onderzoek en uitvoering van
projecten.
Landspakket Curaçao onderwijshuisvesting
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een investering van
totaal 30 miljoenen euros in onderwijshuisvesting.
Landspakket detentie nieuwbouw
Onderdeel van de landsovereenkomst met Sint Maarten is een investering
in een nieuwe gevangenis op Sint Maarten. De voorbereiding neemt meer
tijd in beslag dan aanvankelijk kon worden ingeschat. Daarom zijn de
middelen van 2021 doorgeschoven naar 2022.
Landspakket Sint Maarten detentie
Onderdeel van de landsovereenkomst met Sint Maarten is versterking van
de detentie. Deze incidentele impuls ziet op het detentievastgoed en op
andere zaken die nodig zijn voor humane detentie zoals opleidingsmoge­
lijkheden en resocialisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

54

Diversen
De post diversen is opgebouwd uit een kasschuif voor middelen
wederopbouw van 2021 naar 2022, een kasschuif kustwacht van 2021 naar
latere jaren en middelen vanuit het Landspakket voor het Caribisch Orgaan
ter Hervorming en Ontwikkeling (COHO).
Technische mutaties
Bijdrage voorwaarden 3e tranche liquiditeitssteun
Onderdeel van de landsovereenkomsten met Aruba, Curacao en Sint
Maarten was een toevoeging voor de uitbreiding van het aantal Fte van de
Koninklijke Marechaussee. Een deel van deze middelen is overgemaakt naar
de begroting van het ministerie van Defensie.
Laatste tranche wereldbank
Na een betalingsverzoek van de Wereldbank voor de resterende
wederopbouwmiddelen is de laatste tranche van 86 miljoen euro naar de
Wereldbank overgeboekt. Het gehele beschikbare budget is nu opgevraagd
door de Wereldbank.
Realisatie
De voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten in de vorm van
voedselpakketten en hygiëneproducten is niet volledig gebruikt, nadat de
hevigheid van de crisis afnam.
Vijfde fase voedselhulp
De voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten in de vorm van
voedselpakketten en hygiëneproducten is verlengd voor de periode juliaugustus 2021.
Voedselhulp derde fase
De voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten in de vorm van
voedselpakketten en hygiëneproducten is verlengd voor de periode
februari-april 2021.
Voedselhulp 4e tranche
De voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten in de vorm van
voedselpakketten en hygiëneproducten is verlengd voor de periode meijuni 2021.
Wisselkoersrealisatie 2021
Een deel van de begroting wordt in vreemde valuta uitgegeven en wordt
via de wisselkoersreserve gecorrigeerd. In 2021 is dit resultaat positief.
Diversen
De post diversen is opgebouwd uit een overboeking aan J&V voor het
budget team bestrijding ondermijning 2021, een overboeking aan het BESfonds ten behoeve van de vrije uitkering Saba, een overboeking aan I&W
ten behoeve van Winair en een mutatie voor de wijziging van instrumenten
ten behoeve van het Caribisch Orgaan ter Hervorming en Ontwikkeling
(COHO).
Lening Curaçao t.b.v. Girobank
Curaçao heeft een lening om een gecontroleerd faillissement van de
Girobank, een lokale bank in financiële problemen, mogelijk te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

55

Leningen rentevoordeel landspakket Aruba
Als onderdeel van de landsovereenkomst met Aruba zijn middelen
beschikbaar gesteld om in 2021 en 2022 twee leningen te herfinancieren.
Hiermee is gedurende de looptijd van de leningen een rentelastenver­
lichting van circa 40 miljoenen euros t.o.v. marktfinanciering gerealiseerd.
Liquiditeitssteun Aruba vijfde tranche
Op advies van het College Aruba financieel toezicht (CAft) heeft Aruba een
vijfde tranche liquiditeitssteun ontvangen.
Realisatie
Voor de zevende tranche liquiditeitsleningen was een schatting opgenomen.
Op basis van het advies van het College financieel toezicht (Cft) en College
Aruba financieel toezicht (CAft) is minder uitgekeerd dan de opgenomen
schatting.
Voorschot liquiditeitslening 4de tranche Aruba
Op advies van het College Aruba financieel toezicht (CAft) heeft Aruba een
voorschot op de vierde tranche liquiditeitssteun ontvangen.
5e tranche liquiditeitslening SXM
Op advies van het College financieel toezicht (Cft) heeft Sint Maarten een
vijfde tranche liquiditeitssteun ontvangen.
6e tranche liquiditeitslening Aruba
Op advies van het College financieel toezicht (Cft) heeft Aruba een zesde
tranche liquiditeitssteun ontvangen.
6e tranche liquiditeitslening Curaçao
Op advies van het College financieel toezicht (Cft) heeft Curaçao een zesde
tranche liquiditeitssteun ontvangen.
6e tranche liquiditeitslening Sint Maarten
Op advies van het College financieel toezicht (Cft) heeft Curaçao een zesde
tranche liquiditeitssteun ontvangen.
7e tranche liquiditeitslening Aruba
Dit betreft een raming voor de zevende tranche liquiditeitssteun gebaseerd
op de hoogte van de zesde tranche. Uiteindelijk bleek er geen op basis van
het advies van het CAft geen zevende tranche nodig voor Aruba.
7e tranche liquiditeitslening Curaçao
Dit betreft een raming voor de zevende tranche liquiditeitssteun gebaseerd
op de hoogte van de zesde tranche. Op basis van advies van het Cft heeft
Curaçao een zevende tranche van 37,2 miljoen euro ontvangen.
7e tranche liquiditeitslening Sint Maarten
Dit betreft een raming voor de zevende tranche liquiditeitssteun gebaseerd
op de hoogte van de zesde tranche. Op basis van advies van het Cft heeft
Sint Maarten een zevende tranche van 10,8 miljoen euro ontvangen.
Diversen
Op advies van het College financieel toezicht (Cft) heeft Sint Maarten een
voorschot op de vierde tranche liquiditeitssteun ontvangen en is op basis
van de wisselkoers de rentevoordeellening aan Aruba naar beneden
bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

56

Niet belastingontvangsten
Diversen
De post diversen wordt veroorzaakt door een wisselkoersresultaat.
Technische mutaties
Diversen
De post bestaat uit ontvangsten Shared Service Organisation Caribisch
Nederland (SSO CN), ontvangsten Caribisch Nederland, ontvangsten Korps
Politie Sint Maarten (KPSM), ontvangsten van een subsidie aan bonaire
international airport (BIA) en een wisselkoersrealisatie.
Diversen
Dit zijn de ontvangsten van de aflossingen op verstrekte leningen aan
Curaçao en Sint Maarten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

57

Buitenlandse Zaken
V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

9.813,90

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Delta raming en realisatie bni
Delta raming en realisatie invoerrechten
Diversen

‒ 176,4
343
1,2
167,8

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Aanpassing kasritme brexit adjustment reserve

53,8

Controle boekhouding tem

123,6

Dab 10
Dab 3 surplus eu-begroting 2020
Dab 9

104,9
‒ 101,1
40

Dab4 - lenteraming

261,8

Dab4 - overige inkomsten en vk bijdrage

‒ 28,2

Nacalculatie eu-afdrachten
Tem-afdracht lage waarde textiel
Diversen

45
185,4
10,6
695,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

863,5
10.677,40

Totaal Internationale samenwerking

1.449,30

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

12.126,80

V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

817

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Delta en raming realisatie perceptiekostenvergoeding

66,8

Diversen

‒ 3,6
63,2

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Dab4 - lenteraming
Perceptiekostenvergoeding controle boekhouding tem
Tem-afdracht lage waarde textiel

‒ 34,1
26,1
37,1
29,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

92,3

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

909,2

Totaal Internationale samenwerking

84,3

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

993,5

Uitgaven
Mee- en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

58

Delta raming en realisatie BNI
De realisatie van de bni-afdracht is 176 miljoen euro lager dan verwacht bij
Najaarsnota. Dit komt doordat de uitgaven van de EU in 2021 onder het
jaarlijkse EU-uitgavenplafond zijn gebleven waar de afdrachtenraming op
gebaseerd wordt.
Delta raming en realisatie invoerrechten
De realisatie van de invoerrechten is 343 miljoen euro hoger uitgevallen dan
bij Najaarsnota werd verwacht. Deze invoerrechten worden door Nederland
geïnd en na aftrek van de perceptiekostenvergoeding afgedragen aan de
EU. De realisatie is hoger doordat in de laatste maanden van 2021 de
ontvangsten van de Nederlandse invoerrechten gestegen zijn.
Beleidsmatige mutaties
Aanpassing Brexit Adjustment Reserve
De BAR is een speciaal instrument buiten de plafonds van het Meerjarig
Financieel Kader 2021-2027 (MFK) dat dient ter ondersteuning van de
lidstaten, regio's en sectoren die het hardst geraakt zijn door het vertrek van
het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie. Op 17 juni jl. is een
akkoord bereikt tussen de Raad en het Europees Parlement over de
verdeling van de middelen. Dit leidt tot een wijziging van het kasritme t.o.v.
het eerdere uitgangspunt zoals opgenomen bij Miljoenennota 2021. Als
gevolg hiervan wordt de raming van de Nederlandse afdrachten in 2021,
2022, 2023 en 2025 verhoogd. De verhogingen in de raming worden volledig
gecompenseerd door verlagingen van de raming in de jaren 2024, 2026 en
2027, waarmee sprake is van een verschuiving van middelen tussen de
jaren.
Controle boekhouding TEM
Naar aanleiding van een recente controle van de TEM-boekhouding (Tradi­
tioneel Eigen Middelen) bij de Douane heeft de Europese Commissie (EC)
verzocht om een nabetaling. Nederland aanvaardt aansprakelijkheid voor
een bedrag van 12,7 miljoen euro aan TEM. Daarnaast stelt Nederland een
bedrag van 110,9 miljoen euro onder voorbehoud ter beschikking aan de EU
om de oploop van de vertragingsrente te stoppen. Over TEM-afdrachten
ontvangt Nederland een perceptiekostenvergoeding, waardoor de nettobe­
taling 97,5 miljoen euro bedraagt.
DAB 10
Deze mutatie van 104,9 miljoen euro betreft een bijstelling van de bniafdracht voortkomend uit de Draft Amending Budget 10 (DAB10) voor een
versnelling van betalingen op de EU-begroting als gevolg van de COVID-19
crisis.
DAB 3 surplus EU-begroting 2020
Met DAB 3 wordt het surplus van de Europese begroting over 2020 verwerkt
in de Europese begroting 2021.
DAB 9
De betalingen uit de negende aanvullende EU-begroting (DAB9 2020) ten
behoeve van de inzet van het Europees Solidariteitsfonds zijn over de
jaargrens heen geschoven en het budgettaire kaseffect slaat daardoor niet
in 2020 maar in 2021 neer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

59

DAB 4 - Lenteraming
Op basis van de meest recente economische ramingen voor de lidstaten,
de Lenteraming actualiseert de Europese Commissie middels DAB4 de
Europese begroting. Het Nederlandse bni is hoger dan vorig jaar werd
verwacht, ook in verhouding tot de economieën van andere lidstaten (5,9
i.p.v. 5,7 procent). Als gevolg hiervan stijgen de bni-afdrachten meerjarig
met ca. 0,2 miljard euro. Ook wijzigen de geraamde btw-afdrachten en
plasticafdracht in 2021-2026 in totaal met respectievelijk 116 en ‒ 46 miljoen
euro. Hiernaast stijgen de geraamde invoerrechten als gevolg van de
Lenteraming in DAB4. Om een zo realistisch mogelijke raming te
presenteren heeft het kabinet ervoor gekozen om incidenteel af te wijken
van de gebruikelijke ramingsmethodiek (i.e., aansluiten bij de Commissie­
raming) door de Nederlandse raming van de invoerrechten eenmalig te
corrigeren voor het effect van de voorlopige betalingen in de zonnepane­
lenzaak (incidentele betaling) die eind 2020 heeft plaatsgevonden op de
Commissieraming. De door Nederland gemaakte correctie op de Commis­
sieraming in deze begroting vindt plaats door te rekenen met het
gemiddelde aandeel van Nederland in de totale invoerrechten in de periode
2016-2020 (14,5 procent).
DAB 4 - overige inkomsten en VK bijdrage
De Europese Commissie actualiseert in de vierde aanvullende EU-begroting
(DAB4) de bijdrage van het Verenigd Koninkrijk aan de Europese begroting
2021 en de overige ontvangsten op de Europese begroting 2021. De overige
ontvangsten bestaan voornamelijk uit inkomsten uit mededingingsboetes.
De hogere geraamde ontvangsten op de Europese begroting als gevolg van
DAB4 leiden naar verwachting tot een daling van de Nederlandse bniafdracht met ca. 28 miljoen euro.
Nacalculatie EU-afdrachten
Jaarlijks vindt naar aanleiding van o.a. de ontwikkeling van het bni een
nacalculatie plaats op de EU-afdrachten. De Nederlandse naheffing over
2020 van 45 miljoen is over de jaargrens heen geschoven, waardoor het
budgettaire effect in 2021 neerslaat in plaats van in 2020.
TEM-afdracht lage waarde textiel
Dit betreft een afdracht onder voorbehoud naar aanleiding van een geschil
met de Europese Commissie. De Commissie is van mening dat Nederland
in de periode 2012-2019 te weinig douanerechten (Traditionele Eigen
Middelen, TEM) heeft geheven en afgedragen over zendingen lage waarde
textiel en schoenen uit China. Om te voorkomen dat de vertragingsrente
verder oploopt wordt onder voorbehoud van de uitkomst van de gerechte­
lijke procedure de hoofdsom (185,4 miljoen euro) voldaan. Over deze
afdracht ontvangt Nederland een perceptiekostenvergoeding van
20 procent voor de inningskosten. Deze vergoeding van ca. 37 miljoen euro
is opgenomen bij de ontvangsten. De netto verwerking bedraagt hierdoor
148,3 miljoen euro.
Vertragingsrente griesmeel (Aruba en Curacao)
Dit betreft de vertragingsrente die hoort bij de hoofdsom die reeds in 2019
aan de Europese Commissie is betaald, naar aanleiding van een uitspraak
van het Hof van Justitie van de Europese Unie als gevolg van onterecht
afgegeven oorsprongscertificaten door de autoriteiten van Curaçao en
Aruba voor de invoer van melkpoeder en rijst, gries en griesmeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

60

Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Delta en raming realisatie perceptiekostenvergoeding
De realisatie van de perceptiekostenvergoeding is 66,8 miljoen euro hoger
dan verwacht bij Najaarsnota. Doordat de invoerrechten hoger zijn
uitgevallen, valt de perceptiekostenvergoeding ook hoger uit.
Beleidsmatige mutaties
DAB 4 - Lenteraming
De raming van de perceptiekostenvergoeding (de vergoeding die
Nederland ontvangt voor het innen van de invoerrechten) neemt in 2021 af
met 34 miljoen euro, maar stijgt daarna meerjarig met gemiddeld 37 miljoen
euro als gevolg van de hogere geraamde invoerrechten.
Perceptiekostenvergoeding controle boekhouding TEM
Nederland draagt naar aanleiding van een onderzoek door de Europese
Commissie een TEM-hoofdsom van 123,6 miljoen euro af, waarvan
110,9 miljoen onder voorbehoud. Conform de TEM-systematiek ontvangt
Nederland een perceptiekostenvergoeding over deze afdracht. Hierdoor
bedraagt de nettobetaling 97,5 miljoen euro.
TEM-afdracht lage waarde textiel
Dit betreft de perceptiekostenvergoeding van 20 procent voor de innings­
kosten van de afdracht onder voorbehoud aan de Europese Commissie.
Deze afdracht is toegelicht onder TEM-afdracht lage waarde textiel
(uitgaven).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

61

Justitie en Veiligheid
VI JUSTITIE EN VEILIGHEID: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

14.175,90

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Meevaller njn: meevaller toevoegingen rechtsbijstand

‒ 54,2

Slotwet: mee- en tegenvallers

‒ 58,9

Wts de regeling tegemoetkoming waterschade limburg

‒ 88,3

Diversen

‒ 2,9
‒ 204,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Dekking problematiek
Eindejaarsmarge

‒ 112,6
94,7

Grenzen en veiligheid

18,2

Interne problematiek

123,1

Mpp

49,9

Oda toerekening

‒ 463

Pmj

208,6

Regeling tegemoetkoming schade 2021
Diversen

100
‒ 41,7
‒ 22,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Corona-gerelateerde kosten

100

Desaldering afrekening ind over opdracht 2020

41,1

Desaldering bijzondere bijdragen

52,2

Handhaving coronatoegangsbewijzen

45

Loonbijstelling tranche 2021

241,6

Prijsbijstelling tranche 2021

56,7

Tegenvaller njn: coa bezetting

44,6

Tijdelijke coronabanen
Diversen

60
53
694,2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

467
14.642,90
332,6

VI JUSTITIE EN VEILIGHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

1.574,10

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Abn amro schikking boetedeel

300

Slotwet: mee- en tegenvallers

38

Tegenvaller afpak-opbrengsten

‒ 88,2

Diversen

4,6
254,4

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Boeten en transacties

‒ 74

Mpp

74,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

62

2021
Diversen

‒ 24,7
‒ 23,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Desaldering afrekening ind over opdracht 2020

41,1

Desaldering bijzondere bijdragen

52,2

Tegenvaller njn: coa bezetting

44,6

Diversen

38,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

406,5

176

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

1.980,60

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

1.980,60

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Meevaller njn: meevaller toevoegingen rechtsbijstand
Dit betreft een meevaller bij de toevoegingen bij rechtsbijstand. Dit bedrag
is samengesteld uit drie meevallers: een meevaller als gevolg van een lager
aantal afgegeven toevoegingen (circa 41 miljoen euro), een meevaller bij
de uitvoering van het project intensiveringen Zo Snel Mogelijk (ZSM) (circa
5 miljoen euro) en een meevaller bij het programma herziening stelsel
Rechtsbijstand (circa 8 miljoen euro).
Slotwet: mee- en tegenvallers
Deze post bestaat uit een zeer groot aantal mutaties waarvan de belang­
rijkste onderstaand worden toegelicht. In de Slotwet 2021 van JenV wordt
per artikel op een nog gedetailleerder niveau inzichtelijk gemaakt welke
mee- en tegenvallers er zijn geweest. De corona uitgaven met betrekking tot
de quarantaine van inreizende asielzoekers is lager uitgevallen dan eerder
geraamd, hetgeen geresulteerd heeft in onderuitputting van 5,8 miljoen
euro. Door het aanhouden van de coronacrisis zijn kosten voor het NCTVcallcenter ter hoogte van 10,7 miljoen euro die verband houden met de
corona-aanpak niet in 2021 afgerekend. Deze kosten worden doorge­
schoven naar 2022. Het uitkeren van schadevergoedingen aan personen die
vrijgesproken zijn van een misdrijf waarvoor zij eerder veroordeeld waren,
conform de wet Mulder, heeft geleidt tot een tegenvaller ter hoogte van circa
7,4 miljoen euro. Bij de realisatie van de ICT-agenda van het Openbaar
Ministerie heeft zich een tegenvaller voorgedaan ter hoogte van 11,3 miljoen
euro.
Onderuitputting apparaat openbaar ministerie
Er heeft zich onderuitputting voorgedaan bij de apparaatskosten voor het
eigen personeel van het Openbaar Ministerie ter hoogte van circa
16,7 miljoen euro.
Wts de regeling wet tegemoetkoming schade Limburg
De uitgaven voor de Regeling tegemoetkoming schade Limburg 2021 onder
de Wet tegemoetkoming schade (Wts) vielen in 2021 88 miljoen euro lager
uit dan voorzien. Deze aanpassing heeft geen gevolgen voor het wel of niet
uitkeren van de tegemoetkoming. Er is een lager bedrag aan uitkeringen op
grond van de regeling uitgekeerd dan voor 2021 was begroot. De meeste
uitkeringen in het kader van de Wet tegemoetkoming schade zullen in 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

63

plaatsvinden. Voor het begrotingsjaar 2022 is voor de Wts een Nota van
Wijziging (NvW) opgesteld (200 miljoen euro). Het Rijk zal de tegemoetko­
mingen in het kader van de Wts uiteindelijk baseren op de daadwerkelijke
schade.
Diversen
De post diversen bestaat uit de overige mee- en tegenvallers, waaronder
tegenvallers op het gebied van ICT binnen het Openbaar Ministerie (OM)
van 10 miljoen euro, alsmede binnen de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
van 9,2 miljoen euro. Daarnaast is sprake van een meevaller op het gebied
van ondermijning van 9,1 miljoen euro, die o.a. veroorzaakt wordt door
de vertraging van de implementatie van het Beslag Informatie Systeem
(BIS).
Beleidsmatige mutaties
Dekking problematiek
Dit betreft meerdere maatregelen ter dekking van interne JenV-proble­
matiek. De belangrijkste hiervan zijn de inzet van circa 94,7 miljoen euro uit
de eindejaarsmarge
Eindejaarsmarge
De eindejaarsmarge 2020 die voor JenV beschikbaar was in 2021 bedroeg
circa 94,7 miljoen euro. Deze is toegevoegd aan de begroting van JenV en
vervolgens ingezet voor het dekken van interne JenV-problematiek.
Grenzen en Veiligheid
In 2021 is de doorgegaan met de implementatie van een aantal EU-veror­
deningen op het gebied van grenzen en veiligheid teneinde de veiligheid in
Europa te verbeteren. Tevens is hieruit extra inzet bekostigd bij de betrokken
ketenpartners. Voor dit doeleinde is circa 18,2 miljoen euro extra uitge­
trokken.
Interne problematiek
Deze post bestaat uit diverse mutaties waarvan de belangrijkste worden
toegelicht. Ten eerste circa 28,7 miljoen euro aangewend om het negatieve
eigen vermogen, veroorzaakt door het resultaat over 2020, bij de Dienst
Justitiële Instellingen aan te zuiveren. Ten tweede is er sprake van een tekort
bij de Raad van de Kinderbescherming ter hoogte van circa 16 miljoen euro.
Het restant bestaat uit een groot aantal mutaties van kleinere omvang.
MPP
De post bestaat uit diverse over- en onderschrijdingen. Op basis van
verwachtingen uit MPP is extra budget toegevoegd aan het COA (circa
43,4 miljoen euro) en de IND (circa 7,2 miljoen euro). Daarnaast is 21 miljoen
euro vrijgemaakt voor het realiseren van reservecapaciteit bij het COA. Hier
staat tegenover dat door een lagere bezetting van alleenstaande minder­
jarige vluchtelingen bij het NIDOS en een lagere instroom bij DTenV van
afgewezen asielzoekers er onderschrijdingen zijn gerealiseerd van respec­
tievelijk 11 en 4 miljoen euro. Daarnaast viel de raming voor ten behoeve
van vreemdelingenkamers binnen de Raad voor de Rechtspraak circa
6,7 miljoen euro lager uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

64

Oda toerekening
De hogere uitgaven voor de eerstejaars opvang van asielzoekers uit DAC
landen zijn conform de bestaande afspraken toegerekend aan ODA en
overgeheveld van de begroting van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking naar de begroting van JenV. Dit betrof een
bedrag van circa 463 miljoen euro.
PMJ
Het Prognosemodel justitiële ketens raamt de meerjarige capaciteitsbe­
hoefte in de justitiële keten. De raming in 2021 voor de komende jaren lieten
een forse stijging in de capaciteitsbehoefte zien en hieruit volgende stijging
in uitgaven, die in 2021 209 miljoen euro bedroegen.
Diversen
De post diversen uit de overige mutaties waarvan de belangrijkste worden
toegelicht. Hieronder vallen verschillende kasschuiven op het gebied van
vertraging van projecten in het kader van ondermijning (11,6 miljoen euro),
en op het gebied van Grenzen en Veiligheid (10,5 miljoen euro). Daarnaast
stonden er nog middelen (12,1 miljoen euro) gereserveerd op artikel Nog
onverdeeld ter dekking van de te verwachten tegenvaller bij de ontvangsten
van griffierechten in verband met Covid-19. Deze middelen zijn hiervoor bij
Najaarsnota ingezet. Ook zijn er middelen ter hoogte van 8,8 miljoen euro
ingezet voor de kwijtschelding publieke schulden in de kader van de Parle­
mentaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag.
Technische mutaties
Corona-gerelateerde kosten
Als gevolg van de coronacrisis zijn er in 2021 extra uitgaven door JenV,
onder andere voor personele bescherming, om primaire processen
coronaproof te maken en om achterstanden binnen de strafrechtketen in te
halen. Daarnaast worden er lagere ontvangsten voorzien voor griffierechten
(12,1 miljoen euro) en CJIB administratiekosten (7 miljoen euro). Voor het
opvangen van de corona-gerelateerde uitgaven en tegenvallende
ontvangsten is eenmalig 100 miljoen euro toegevoegd aan de JenVbegroting, naast het reeds ontvangen voorschot van 40 miljoen euro bij
de begroting 2021.
Desaldering afrekening IND over opdracht 2020
Deze post betreft een desaldering van de afrekening van het IND over de
opdracht 2020.
Desaldering bijzonder bijdragen
Om de bestaande financiering van de politie beter te laten aansluiten op
haar doelstellingen zijn er tientallen bijzondere bijdragen beëindigd. Voor
een groot deel worden deze middelen vereenvoudigd opnieuw toegekend
aan Politie. Deze post betrof dan ook een administratieve handeling waarbij
bijzondere bijdragen waar de politie al middelen voor op de balans had
staan, werden omgezet naar de algemene bijdrage in het uitgavenkader.
Deze financieel technische wijzigingen hebben niet geleid tot een verhoging
van het totale politiebudget.
Handhaving coronatoegangsbewijzen
Vanwege het loslaten van de 1,5 meter maatregel in het najaar van 2021 en
het inzetten op coronatoegangsbewijzen (CTB) op plekken waar personen
dicht op elkaar verbleven, werden ondernemers, instellingen en vereni­
gingen geacht te toetsen of bezoekers een geldig CTB hadden. Omdat dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

65

een extra opgave neerlegde bij ondernemers maar ook gemeenten, werd
45 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit geld kon worden ingezet voor
bijvoorbeeld beveiligers, gastvrouwen of zogenaamde city hosts die
ondernemers hielpen bij de controle van het CTB.
Loonbijstelling tranche 2021
De tranche 2021 voor de loonbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Prijsbijstelling tranche 2021
De tranche 2021 voor de prijsbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Tegenvaller njn: COA bezetting
De bezetting bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) was een
stuk hoger dan bij Voorjaarsnota werd verwacht, omdat er rekening werd
gehouden met een lagere instroom dan in 2020 en een uitstroom van
vergunninghouders conform de taakstelling. De totale tegenvaller was circa
83 miljoen euro. Een deel van de kosten van de opvang van eerstejaars
asielzoekers uit ontwikkelingslanden werd toegerekend aan ODA
(38,2 miljoen euro). Het overige deel van de tegenvaller (44,6 miljoen euro)
werd gedekt vanuit de asielreserve. Deze post betrof zodoende een
desaldering van ontvangst uit de asielreserve ter dekking van de hogere
kosten van het COA.
Tijdelijke coronabanen
Om toezicht- en handhavingsorganisaties te ondersteunen werd € 60 mln.
beschikbaar gesteld aan gemeenten voor het inrichten van tijdelijke
coronabanen. Hiermee konden ongeveer 3.800 voltijds fte extra tijdelijke
coronabanen in het toezicht en de handhaving gecreëerd worden (bijvoor­
beeld straatcoaches in de openbare ruimte). De toezichthouders namen
daarmee een deel van de taken van boa's en politiemensen uit handen.
Diversen
De post diversen uit de overige mutaties waarvan de belangrijkste worden
toegelicht. Hieronder valt het toekennen van additionele middelen voor
Loon- en Prijsbijstellingen bij de Najaarsnota (13,8 miljoen euro). Daarnaast
hebben er ontvangsten vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport plaatsgevonden in het kader van de beveiliging van vaccinlocaties
(29 miljoen euro). Vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn er
overboekingen gedaan naar Defensie (14,9 miljoen euro) en Financiën
(14,9 miljoen euro) voor de bijdrage voor het Multidisciplinair Interven­
tieteam in het kader van het Breed Offensief Tegen Ondermijnende Crimi­
naliteit. Tot slot hebben er overboekingen plaatsgevonden aan DG Covid-19
voor het beschikbaar stellen van programmagelden voor dat DG (16 miljoen
euro).
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Abn amro schikking boetedeel
ABN AMRO en het Openbaar Ministerie hebben in 2021 een schikking
getroffen inzake de witwasfraude waartegen de bank onvoldoende actie
ondernomen had. De totale schikking betrof een bedrag van 480 miljoen
euro. Het boete-component hiervan was 300 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

66

Slotwet: mee- en tegenvallers
Deze post bestaat uit een aantal mutaties waarvan de belangrijkste
onderstaand worden toegelicht. In de Slotwet 2021 van JenV wordt per
artikel op een nog gedetailleerder niveau inzichtelijk gemaakt welke meeen tegenvallers er zijn geweest.
Er heeft zich een terugstorting aan JenV ter hoogte van 10,7 miljoen euro
voorgedaan vanuit de rechtsbijstand, vanwege een overschrijding van de
liquiditeitsnorm. Bij de bijdrage aan Zelfstandige Bestuursorganen en
Rechtspersonen met een wettelijke taak heeft zich een meevaller
voorgedaan van 4,2 miljoen euro als gevolg van de definitieve vaststelling
van subsidies over 2020 en de terugbetaling van positieve exploitatieresul­
taten. Tevens heeft zich een meevaller ter hoogte van 4,4 miljoen euro
voorgedaan op de definitieve subsidievaststelling van Nidos over 2020. Er
is een ontvangst van 5,2 miljoen euro van FM-Haaglanden inzake de
afrekening van de in 2020 gebruikte werkplekken. Tot slot heeft zich bij
Justid een ontvangst van 9,6 miljoen euro voorgedaan die samenhangt met
een vermeerderd aantal opdrachten.
Tegenvaller afpak-opbrengsten
De afpak-opbrengsten zijn circa 88,2 mln. lager uitgekomen dan geraamd.
Dit komt voornamelijk doordat afpak-opbrengsten sterk afhankelijk zijn van
de realisatie van grote schikkingen. Hoewel er in 2021 wel twee grote
schikkingen zijn geweest (groter dan 10 mln.) hadden deze schikkingen
een hoog boete-component en een verhoudingsgewijs beperkte afpakcomponent.
Diversen
De post diversen bestaat uit een viertal mutaties. De twee grootste mutaties
zijn een meevaller van 8,8 miljoen euro bij DJI vanwege een afrekening over
2020 en een meevaller van 4,8 miljoen euro bij het Centraal Justitieel
Incasso Bureau (CJIB) vanwege een vertraging bij het kwijtschelden
publieke schulden gerelateerd aan de Parlementaire Ondervragingscom­
missie Kinderopvangtoeslag (POK). Bij de incidentele suppletoire begroting
was de verwachting dat er 5,6 miljoen euro aan boetes kwijtgescholden zou
worden. Het blijkt dat dit langzamer loopt dan verwacht.
Beleidsmatige mutaties
Boeten en transacties
De raming voor het Boeten & Transactiedossier viel lager uit door diverse
maatregelen die verkeersbewegingen beperkten in 2021. De raming is om
deze reden met 74 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Daarnaast zijn er
als gevolgen van de corona-crisis minder ontvangsten binnengekomen aan
griffierechten, en de administratiekosten bij het CJIB (in totaal ter hoogte
van 19 miljoen euro).
MPP
Deze post bestaat uit een tweetal mutaties. Ten eerste vond er door de
afrekening van het Nidos over 2020 een terugbetaling van 6 miljoen euro
aan subsidie plaats. Daarnaast was er een meevaller van circa 68,9 miljoen
euro bestaande uit bij de afrekening van de bijdrage COA over 2020 (2,6
mln.) en het afromen van het overtollig eigen vermogen (66,3 mln.) van
het COA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

67

Diversen
De post diversen uit een tweetal mutaties. Ten eerste heeft door de kwijt­
schelding van publieke schulden in het kader van de Parlementaire Onder­
vragingscommissie Kinderopvangtoeslag een vermindering van de
ontvangsten uit Boeten & Transacties plaatsgevonden (5,6 miljoen euro).
Technische mutaties
Desaldering afrekening IND over opdracht 2020
Dit betreft de desaldering van de afrekening van de IND over de opdracht
2020. Zie voor de inhoudelijke toelichting de gelijknamige post bij uitgaven.
Desaldering bijzondere bedragen
Dit betreft de desaldering van bijzondere uitgaven op de balans van de
politie. Zie voor de inhoudelijke toelichting de gelijknamige post bij
uitgaven.
Tegenvaller njn: COA bezetting
Dit betreft een uitname uit de asielreserve ter dekking van de hogere kosten
van het COA. Zie voor de inhoudelijke toelichting de gelijknamige post bij
de uitgaven.
Diversen
De post diversen uit de overige mutaties waarvan de belangrijkste worden
toegelicht. Het gaat hierbij om een terugboeking van overgebleven
middelen voor het aanschaffen van persoonlijke beschermingsmiddelen in
het kader van corona aan het ministerie van Financiën (25,9 miljoen euro).
Tevens bevat deze post een desaldering bij het IND die veroorzaakt is door
het opschonen van de balans (10 miljoen euro) en het inzetten van deze
middelen om de productie te bekostigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

68

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

6.642,40

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Realisatie
Diversen

‒ 190,3
3,2
‒ 187,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Btw-component 2020
Dekking uit eindejaarsmarge
Kasschuif paw proeftuinen
Kasschuif sah
Kasschuif seeh (urgenda 1.0)
Kasschuif urgenda mkb
Kasschuif woningbouwimpuls
Negatieve eindejaarsmarge 2020
Ow - uitstel meerkosten medeoverheden
Raming btw-component versterkingsoperatie groningen
Realisatie huurtoeslag 2020

43,7
‒ 49,1
19
‒ 18,4
42
‒ 20
200
‒ 149,5
23
56
60,9

Technische correctie gemeentefonds

15,6

Diversen

33,1
256,3

Technische mutaties
Rijksbegroting
Achtervangvergoeding nhg

63,5

Bestuursakkoord groningen 2021

385,6

Btw afdracht wbi

‒ 36,8

Doorbouwplan scholen

100

Informatiehuishouding en actieve openbaarmaking

104

Nationaal programma groningen

94

Ontvangsten nam q3 en q4 2020

79,8

Overdracht pachtboerderijen

31,1

Prijsbijstelling

41,6

Raming versterkingsoperatie groningen art 10

246,6

Raming versterkingsoperatie groningen art 11
Realisatie
Uitvoering specifieke opdrachten doc-direkt
Ventilatie in scholen
Versterkingsoperatie groningen batch 1588 tweede tranche
Versterkingsopgave nam

97,4
‒ 70,1
40,7
85
44
76,5

Volkshuisvestingsfonds

450

Woningbouwimpuls (btw)

‒ 38,3

Diversen

143,7

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

17,4
1.955,70

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

2.024,90

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

8.667,40

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

0,5
8.667,90

69

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

666,4

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Huurtoeslag
Realisatie

‒ 83,9
‒ 52,7
‒ 136,6

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Afboeking ontvangsten nam

‒ 222,9

Kasschuif ontvangsten nam

‒ 172

Surplus 2020 rvb
Diversen

28,9
‒ 10,3
‒ 376,3

Technische mutaties
Rijksbegroting
Achtervangvergoeding nhg

63,5

Ontvangsten nam q3 en q4 2020

207,3

Overdracht pachtboerderijen

31,1

Raming versterkingsoperatie groningen art 10

246,6

Raming versterkingsoperatie groningen art 11

97,4

Uitvoering specifieke opdrachten doc-direkt

40,7

Versterkingsopgave nam

76,5

Diversen

41,9

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Generale ontvangsten
Diversen

60,5
12,2
877,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

365
1.031,40

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

1.031,40

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Realisatie
De uitgaven op de BZK-begroting zijn in 2021 lager uitgevallen dan
geraamd. De onderschrijding kent diverse oorzaken. Zo zijn er lagere
uitgaven in het kader van de versterkingsoperatie in Groningen. Verder is
er minder uitgegeven het middelen aan de Stimuleringsregeling aardgas­
vrije huurwoningen (SAH) en de Stimuleringsregeling energieprestatie
huursector (STEP). Ook zijn de uitgaven voor het op orde brengen van de
informatiehuishouding van het Rijk lager uitgevallen. Vanwege het feit dat
de budgetten later in het jaar zijn verkregen en het lastig is geweest om
het juiste personeel te werven, wordt 2021 gezien als een lerend jaar en is
een deel van het beschikbare budget niet tot uitputting gekomen in 2021.
Diversen
De uitgaven bij de huurtoeslag zijn in 2021 € 3,2 mln. lager uitgevallen dan
begroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

70

Beleidsmatige mutaties
Btw-component 2020
Op grond van het Akkoord op Hoofdlijnen is de btw-component over de
uitgaven in het kader van de versterkingsoperatie Groningen voor rekening
van de Staat, deze kosten kunnen niet worden doorbelast aan de NAM. Deze
toevoeging aan de begroting van BZK betreft de compensatie voor de btwcomponent over de versterkingsoperatie uitgaven in 2020. De dekking voor
deze compensatie is deels gevonden op de aanvullende post.
Dekking uit eindejaarsmarge
De overschrijding op de begroting van BZK in 2020 is gecorrigeerd voor
de overschrijdingen op de budgetten van Groningen (circa 123,5 miljoen),
de Huurtoeslag (60,9 miljoen) en de Woningbouwimpuls (14,2 miljoen). Na
deze correcties op de negatieve EJM, resteert er een positieve EJM van circa
49,1 miljoen De EJM is deels ingezet voor diverse problematiek binnen de
BZK-begroting en een deel viel toe aan het generale beeld.
Kasschuif PAW proeftuinen
Op de BZK-begroting staan middelen voor de derde tranche proeftuinen van
het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) en de deals aardgasvrije wijken.
Vanwege voortschrijdend inzicht en de aanpassing van het oorspronkelijke
bestedingsplan was een ander kasritme benodigd en zijn deze middelen in
dit kasritme gezet.
Kasschuif SAH
De beschikbare middelen voor de Stimuleringsregeling aardgasvrije
huurwoningen (SAH) zijn in het juiste kasritme gezet op basis van de
prognose van RVO. Uitbetaling van de middelen loopt naar verwachting tot
en met 2028.
Kasschuif SEEH (urgenda 1.0)
Een deel van de Urgenda middelen voor de Subsidieregeling energiebe­
sparing eigen huis (SEEH) is in 2020 niet meer tot betaling gekomen. Deze
middelen zijn bij 2e suppletoire begroting 2020 afgeboekt en zijn bij 1e
suppletoire begroting 2021 weer toegevoegd aan de begroting van BZK.
Kasschuif urgenda mkb
Voor de ontzorgingsregeling die zicht richt op de op het realiseren van
reductie van CO₂-uitstoot van kleine mkb’ers, zijn middelen uit 2021 doorge­
schoven naar 2022. Op deze manier heeft de doelgroep voldoende tijd om
gebruik te maken van de regeling en kunnen aanvragen die eind 2021 zijn
ingediend nog in behandeling worden genomen.
Kasschuif woningbouwimpuls
Dit betreft de middelen voor de derde tranche van de woningbouwimpuls.
De middelen zijn vanaf de aanvullende post overgeboekt naar de begroting
van BZK en middels deze kasschuif in het juiste ritme gezet.
Negatieve eindejaarsmarge 2020
Op de begroting van BZK heeft over 2020 een overschrijding van per saldo
circa 149,5 miljoen plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in een even hoge
negatieve eindejaarsmarge (EJM). Deze negatieve EJM bestaat voor een
groot deel uit een overschrijding op het dossier Groningen, die per saldo
circa 123,5 miljoen is. Daarnaast is de negatieve EJM voornamelijk het
gevolg van overschrijdingen op de huurtoeslag (60,9 miljoen) en de woning­
bouwimpuls (14,2 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

71

OW - uitstel meerkosten medeoverheden
Deze middelen zijn eenmalig ter beschikking gesteld voor de decentrale
overheden omdat het uitstel van de Omgevingswet met een half jaar extra
transitiekosten met zich meebrengt.
Raming btw-component versterkingsoperatie groningen
Op grond van het Akkoord op Hoofdlijnen is de btw-component over de
uitgaven in het kader van de versterkingsoperatie Groningen voor rekening
van de Staat, deze kosten kunnen niet worden doorbelast aan de NAM. Dit
betreft de raming voor de btw-component over de uitgaven in het kader van
de versterkingsoperatie. Deze raming is meerjarig opgeboekt op de
begroting van BZK
Realisatie huurtoeslag 2020
Dit betreft de realisatie van de huurtoeslag 2020. Er is sprake van een
overschrijding van het budget van 60,9 miljoen ten opzichte van de
budgetstand bij 2e suppletoire begroting 2020. Deze overschrijding wordt
veroorzaakt door hogere uitgaven en lagere ontvangsten. Er is 45,1 miljoen
meer uitgegeven als gevolg van hogere voorschotten en meer nabeta­
lingen. Aan de ontvangstenkant is er 15,8 miljoen minder binnengekomen
als gevolg van een milder terugvorderingsbeleid dat wordt gehanteerd in
verband met de COVID-19 crisis.
Technische correctie gemeentefonds
Tussen 1997 en 2006 is een verschil ontstaan tussen het verplichtingen­
budget en het kasbudget in het gemeentefonds. Een deel van dit verschil is
bij NJN 2020 opgelost binnen het gemeentefonds. Het restant wordt nu
gecorrigeerd met een bijdrage via de BZK-begroting naar het gemeente­
fonds, waarvoor middelen zijn toegevoegd aan begroting van BZK.
Diversen
Dit betreft veel verschillende mutaties. Zo zijn er in 2021 middelen
toegevoegd aan de BZK-begroting voor overlopende posten op de diverse
begrotingsartikelen. Daarnaast zijn middelen voor de subsidie hybride
opties (Urgenda 2.0) weer opgeboekt op de BZK-begroting. Tevens zijn er
middelen toegevoegd ter dekking van het amendement Arib en het
amendement Lodders. Verder betreft het onder andere middelen voor
uitbreiding van het compensatiepakket Zeeland in het kader van Evides,
voor de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD III) en
voor het beheer van Digitaal Stelsel Omgevingswet en het Serviceteam Rijk.
In 2020 zijn de budgetten voor de Stimuleringsregeling energieprestatie
huursector (STEP) en Subsidieregeling (SEEH) overschreden. Deze
overschrijdingen zijn in mindering gebracht op de budgetten voor 2021.
Deze post bevat ook middelen voor advieskosten die gegeven hun aard niet
activeerbaar zijn en geen onderdeel vormen van het reguliere investerings­
budget bij huisvestingsprojecten. Deze kosten zijn ontstaan naar aanleiding
van gewijzigde ontwerpen, extra onderzoeken en acties gerelateerd aan
de definitieve besluitvorming over de renovatie van het Binnenhof begin
2021. Daarnaast bevat deze post meerdere mutaties op het Groningen­
dossier.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

72

Technische mutaties
Achtervangvergoeding NHG
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) betaalt jaarlijks een
achtervangvergoeding voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) aan
het Rijk. De jaarlijkse vergoeding wordt gestort in de daarvoor bestemde
risicovoorziening NHG. De afdracht over het boekjaar 2020 bedroeg
afgerond 63,5 miljoen euro.
Bestuursakkoord Groningen 2021
Voor de uitvoering van het Bestuursakkoord Groningen in 2021 zijn
middelen toegevoegd aan de begroting van BZK.
Btw afdracht wbi
Dit betreft de afdracht aan het btw-compensatiefonds voor de derde tranche
van de woningbouwimpuls die in 2021 is uitgekeerd aan gemeenten.
Doorbouwplan scholen
In 2020 is er 100 miljoen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van het
binnenklimaat van schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs.
Bij de 2e suppletoire begroting 2020 is 40 miljoen doorgeschoven naar 2021.
Deze middelen zijn bij 1e suppletoire begroting 2021 weer toegevoegd aan
de BZK-begroting.
Informatiehuishouding en actieve openbaarmaking
De middelen die in de kabinetsreactie op het rapport van de Parlementaire
Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag zijn gereserveerd voor
het structureel verbeteren van de informatiehuishouding en actieve
openbaarmaking zijn aan de BZK-begroting toegevoegd. Een deel van de
middelen is daarna vanaf de BZK-begroting doorverdeeld naar andere
departementen.
Nationaal Programma Groningen
In 2020 is 60 miljoen aan middelen voor het Nationaal Programma
Groningen (NPG) niet meer tot betaling gekomen. Het betreft middelen voor
de projecten Toekomst en de programmaplannen van de gemeenten en
de provincie. De middelen zijn toegevoegd aan het budget voor 2021.
Daarnaast is 34 miljoen overgeboekt van de Aanvullende Post naar de
begroting van BZK ten behoeve van diverse projecten die samen met de
regio zijn geselecteerd als onderdeel van het Nationaal Programma
Groningen.
Ontvangsten NAM q3 en q4 2020
Op het Groningen dossier is over 2020 een negatieve eindejaarsmarge
(EJM) gerealiseerd van circa 123,5 miljoen De negatieve EJM is gedekt
middels de inzet van de compensatie voor de btw-component 2020 en de in
2021 te ontvangen bijdragen van de NAM voor Q3 en Q4 2020. Dit betreft
de dekking vanuit de ontvangsten Q3 en Q4 2020 op artikel 10 en artikel 11.
Overdracht pachtboerderijen
In 2021 zijn de pachtboerderijen door BZK verkocht aan het Rijksvastgoed­
bedrijf (RVB). Afgelopen jaar zijn de pachtboerderijen getaxeerd en de
overnamesom is uitgekomen op een bedrag van 31,1 miljoen Dit bedrag
heeft het RVB aan BZK betaald. Met deze middelen financiert BZK het
herstelprogramma van de pachtboerderijen en zijn de pachtboerderijen
door het RVB resultaatneutraal overgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

73

Prijsbijstelling
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgeheveld naar de begroting
van de BZK.
Raming versterkingsoperatie Groningen art 10
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitgaven die direct gerelateerd zijn
aan de versterkingsopgave in Groningen op begrotingsartikel 10 van de
begroting van BZK. Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de
NAM.
Raming versterkingsoperatie Groningen art 11
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitvoeringskosten van de Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) die gerelateerd zijn aan de versterkings­
opgave in Groningen op begrotingsartikel 11 van de begroting van BZK.
Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de NAM.
Realisatie
Dit betreft hoofdzakelijk de in 2021 niet-bestede middelen van de regeling
Specifieke Uitkering Ventilatie in Scholen (SUVIS). Deze resterende
middelen zijn middels een incidentele suppletoire begroting toegevoegd
aan het SUVIS budget voor 2022. Daarnaast betreft het de in 2021 nietbestede middelen voor testvoorzieningen in de grensregio.
Uitvoering specifieke opdrachten Doc-Direkt
Dit betreft een desaldering voor de uitvoering van specifieke opdrachten
door Doc-Direkt. De desaldering wordt jaarlijks bij 1e suppletoire begroting
verwerkt.
Ventilatie in scholen
Naar aanleiding van de motie van de Tweede Kamerleden Westerveld en
Kuiken van 14 juli 2021 (Kamerstukken II 2020/21, 25295, nr. 1368), waarin
de regering wordt verzocht urgentie te betrachten in het oplossen van venti­
latieproblemen bij scholen, is 85 miljoen vanuit de aanvullende post
toegevoegd aan de begroting van BZK voor 2021.
Versterkingsoperatie Groningen batch 1588 tweede tranche
Vanaf de aanvullende post zijn middelen overgeboekt voor de tweede
tranche van de versterking van 1588 adressen in Groningen.
Versterkingsopgave NAM
Bij 2e suppletoire begroting 2021 is de uitgavenraming voor de verster­
kingsopgave opwaarts bijgesteld vanwege extra uitgaven voor de
voortgang van de versterkingsoperatie. Deze uitgaven hebben onder andere
betrekking op de afkoop van scholen, tijdelijke huisvesting en een inhaalslag
van de aanvragen voor de Bouwimpuls. De kosten worden bij de NAM in
rekening gebracht.
Volkshuisvestingsfonds
Dit betreft een overboeking naar de begroting van BZK voor het in 2021
ingerichte Volkshuisvestingsfonds. Middels een specifieke uitkering zijn
de middelen uitgekeerd aan gemeenten om de woningvoorraad te herstruc­
tureren en de leefbaarheid te verbeteren. Het Volkshuisvestingsfonds is
geen begrotingsfonds als bedoeld in de Comptabiliteitswet 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

74

Woningbouwimpuls (btw)
In februari 2021 zijn de aanvragen voor de tweede tranche van de woning­
bouwimpuls toegekend. In de aanvragen hebben gemeenten de compen­
sabele BTW opgegeven. Dit betreft de afdracht aan het btwcompensatiefonds op basis van de door gemeenten aangeleverde
gegevens.
Diversen
Dit betreft veel diverse mutaties. Zo zijn de in 2020 niet-bestede middelen
op het Groningendossier weer toegevoegd aan de begroting van BZK.
Daarnaast zijn er middelen vanaf de aanvullende post overgeheveld naar
de begroting van BZK voor onder andere Kenniswerf (compensatiepakket
Zeeland), Batch 1588 (Groningen) en project Informatiepunt Digitale
Overheid. Ook zijn er diverse overboekingen met andere begrotingshoofd­
stukken. Vanuit andere departementen zijn middelen overgeheveld naar
de BZK-begroting voor hun bijdragen aan onder andere de dienstverlening
van FMHaaglanden, de budgetfinanciering van de BRP en de dienstver­
lening van Doc-Direkt. De middelen om de informatiehuishouding te
verbeteren zijn overgeboekt naar andere departementen. Voor het digitaal
hulpmiddel uitslagberekening zijn middelen overgeheveld naar de
begroting van de Kiesraad. Er zijn tevens middelen overgeheveld naar het
btw-compensatiefonds voor het volkshuisvestingfonds en het Nationaal
Programma Groningen. Ook zijn middelen overgeheveld naar het Gemeen­
tefonds voor de implementatiekosten van de Wet kwaliteitsborging bouw
(Wkb) en voor de voortzetting van de pleegzorg van alleenstaande minder­
jarige vreemdelingen. Verder betreft het de jaarlijkse desaldering voor de
dienstverleningsovereenkomsten (DVA’s) van de Shared Service Organi­
saties.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen
Dit betreft een actualisatie van de in 2021 te betalen vennootschapsbelasting
over de generale ontvangsten.
Niet belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Huurtoeslag
Er waren in 2021 lagere ontvangsten bij de huurtoeslag als gevolg van
minder ingestelde terugvorderingen en pauzering van de terugvorderingen
als gevolg van corona en van het kwijtschelden van schulden bij
gedupeerden van de Kinderopvangtoeslagaffaire.
Realisatie
De ontvangsten op de BZK-begroting zijn lager uitgevallen dan begroot.
De lagere ontvangsten komen voornamelijk doordat de bijdrage van de
NAM voor de versterkingsuitgaven in het tweede kwartaal van 2021 niet in
2021 zijn ontvangen.
Beleidsmatige mutaties
Afboeking ontvangsten NAM
Dit betreft een bijstelling van de ontvangstenraming van de NAM. De
raming is naar beneden bijgesteld omdat de NAM in 2021 heeft aangegeven
dat zij vooralsnog slechts 60% zou betalen van de facturen voor het derde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

75

en vierde kwartaal 2020 en het eerste kwartaal 2021. BZK en EZK gaan ervan
uit dat de uitblijvende ontvangsten in latere jaren alsnog worden gereali­
seerd.
Kasschuif ontvangsten NAM
Doordat de uitgaven van de versterkingsoperatie achteraf aan de NAM
worden gedeclareerd, lopen de ontvangsten vanuit de NAM achter op de
uitgaven. Middels een kasschuif zijn de ontvangsten in een kasritme gezet
dat beter aansluit bij het verwachte ontvangstritme.
Surplus 2020 RVB
Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) liet over 2020 een positief resultaat zien. Dit
positieve resultaat is veroorzaakt door incidentele vastgoedresultaten. De
belangrijkste zijn een positief verkoopresultaat van 15,9 miljoen en een
terugneming van een waardeverminderingsverlies van 11,4 miljoen
vanwege het terugnemen van een object in de strategische voorraad. De
toevoeging van het resultaat aan het eigen vermogen leidt tot een surplus.
Conform de Regeling Agentschappen wordt het surplus afgeroomd door
de eigenaar. De middelen zijn voornamelijk ingezet ter dekking van diverse
problematiek binnen begrotingsartikel 9 van de BZK-begroting.
Diversen
Dit betreft verschillende mutaties, waaronder het afromen van het surplus
eigen vermogen van diverse agentschappen (DHC, FMH, SSC-ICT en UBR).
Daarnaast zijn de ontvangstenramingen voor ingebruikgevingen en
vervreemding en de ontvangstenraming van Doc-Direkt neerwaarts
bijgesteld. Verder betreft het de afrekening 2020 van de voorschotten aan
het Rijksvastgoedbedrijf. Ook betreft het een verlaging van de ontvangst­
enraming van de huurtoeslag. Ouders die in aanmerking komen voor een
herstelregeling kinderopvangtoeslag krijgen de nog openstaande schulden
bij de overheid kwijtgescholden. Tevens zijn er meerontvangsten uit
incidentele verkopen van vastgoed dat in materieel beheer van BZK is. Tot
slot betreft het de afrekening over de RVO jaaropdracht 2020 en een
teruggave van RVO als gevolg van het positieve resultaat 2020.
Technische mutaties
Achtervangvergoeding NHG
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) betaalt jaarlijks een
achtervangvergoeding voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) aan
het Rijk. De jaarlijkse vergoeding wordt gestort in de daarvoor bestemde
risicovoorziening NHG. De afdracht over het boekjaar 2020 bedraagt
afgerond 63,5 miljoen euro.
Ontvangsten NAM q3 en q4 2020
Dit betreft de in 2021 te ontvangen bijdrage van de NAM voor de
versterkingsoperatie uitgaven in het 3e en 4e kwartaal van 2020. Doordat
de uitgaven voor de versterkingsoperatie achteraf aan de NAM worden
gedeclareerd, loopt het ritme van de uitgaven en ontvangsten niet gelijk.
Overdracht pachtboerderijen
In 2021 zijn de pachtboerderijen door BZK verkocht aan het Rijksvastgoed­
bedrijf (RVB). In 2020 zijn de pachtboerderijen getaxeerd en is de
overnamesom uitgekomen op een bedrag van 31,1 miljoen. Dit bedrag is
door RVB aan BZK betaald. Met deze middelen financiert BZK vervolgens
het herstelprogramma van de pachtboerderijen en zijn de pachtboerderijen
door het RVB resultaatneutraal overgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

76

Raming versterkingsoperatie Groningen art 10
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitgaven die direct gerelateerd zijn
aan de versterkingsopgave in Groningen op begrotingsartikel 10 van de
begroting van BZK. Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de
NAM.
Raming versterkingsoperatie Groningen art 11
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitvoeringkosten van de Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) die gerelateerd zijn aan de versterkings­
opgave in Groningen op begrotingsartikel 11 van de begroting van BZK.
Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de NAM.
Uitvoering specifieke opdrachten Doc-Direkt
Dit betreft een desaldering voor de uitvoering van specifieke opdrachten
door Doc-Direkt. De desaldering wordt jaarlijks bij 1e suppletoire begroting
verwerkt.
Versterkingsopgave NAM
Dit betreft de geraamde ontvangsten van de NAM als gevolg van hogere
uitgaven binnen de versterkingsoperatie in 2021.
Diversen
Dit betreft een aantal verschillende mutaties. Het betreft onder meer desal­
deringen in het kader van detacheringen, de bijdragen van andere departe­
menten aan de budgetfinanciering van de BRP, de afrekeningen 2020 met
Rijkswaterstaat en het Kadaster inzake werkzaamheden voor de
Omgevingswet. Daarnaast betreft het de jaarlijkse desaldering voor de
dienstverleningsovereenkomsten (DVA’s) van de Shared Service Organi­
saties (SSO’s) en de bijdrage van de SSO’s voor P&O-werkzaamheden.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Generale ontvangsten
Dit betreft de meerontvangsten op de post benzineveilingen en bodemma­
terialen die op de begroting van BZK worden ontvangen.
Diversen
Dit betreft de definitieve afrekening van de bevoorschotting in 2020 aan
het Rijksvastgoedbedrijf. Het gaat hier om de meerontvangsten uit de
verkoop van bodemmaterialen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

77

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

43.620,10

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Slotwetrealisatie sf uitgaven r

‒ 39,3

Sw-mutatie bekostiging po

‒ 36,7

Sw-mutatie overige bekostiging

‒ 58,7

Sw-mutatie prestatiebox
Tegenvaller studiefinancieringsraming uitgaven (r)
Diversen

58,6
71,2
‒ 121,2
‒ 126,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Eindejaarsmarge

149,7

Inzet eindejaarsmarge

‒ 58,8

Inzet eindejaarsmarge tekort npoa
Kasschuif ov sf

‒ 90,9
1.050,00

Kot afboeking

‒ 44

Kwijtschelden schulden toeslagouders

252,5

Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis

‒ 41,2

Overlopende verplichting lpo

‒ 29,2

Referentieraming

‒ 72,1

Diversen

‒ 11,4
1.104,60

Technische mutaties
Rijksbegroting
Covid-19 continuïteit en extra hulp voor de klas
Covid-19 nationaal programma onderwijs

210
2.950,70

Covid-19 sneltesten

82,8

Covid-19 tweede steunpakket cultuur

248,4

Covid-19 vierde steunpakket cultuur

70

Covid-19 zelftesten

‒ 61,9

Loonbijstelling tranche 2021

697,3

Prijsbijstelling tranche 2021

180

Diversen

340

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Meevaller studiefinancieringsraming uitgaven (nr)
Npo halvering collegegeldkrediet en levenlanglerenkrediet

‒ 687,6
‒ 55

Prijsbijstelling tranche 2021 (nr)

51,8

Tegenvaller studiefinanciering referentieraming uitgaven (nr)

283,1

Diversen

25
4.334,60

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

5.313,00

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

48.933,10

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

107,9
49.041,00

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

1.445,00

78

2021
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

28,6
28,6

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0
0

Technische mutaties
Rijksbegroting
Covid-19 nationaal programma onderwijs

‒ 75

Diversen

74,5

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Meevaller studiefinancieringsraming ontvangsten (nr)

157,7

Tegenvaller studiefinancieringsraming ontvangsten (nr)

‒ 50,2

Diversen

40
147

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

175,6
1.620,60

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

1.620,60

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Slotwetrealisatie sf uitgaven r
De meevaller op de slotwetrealisatie wordt voornamelijk veroorzaakt door
de realisatie op de overige uitgaven. Deze zijn lager dan geraamd.
Sw-mutatie bekostiging po
Op Artikel 1 is op de middelen van de aanvullende bekostiging van het
Nationaal Programma Onderwijs (NPOa) een overlopende verplichting
geboekt om het juiste betaalritme voor schooljaar 2021/2022 te bewerkstel­
ligen.
Sw-mutatie overige bekostiging
De overige bekostigingsregeling begeleiding startende leraren en school­
leiders is per abuis gerealiseerd op het voormalige hoofdbudget presta­
tiebox, terwijl het budget is overgeboekt naar de overige bekostiging.
Sw-mutatie prestatiebox
De overige bekostigingsregeling begeleiding startende leraren en school­
leiders is per abuis gerealiseerd op het voormalige hoofdbudget presta­
tiebox, terwijl het budget is overgeboekt naar de overige bekostiging.
Tegenvaller studiefinancieringsraming uitgaven (r)
De autonome tegenvaller op de relevante uitgaven van artikel 11 wordt in
2021 grotendeels veroorzaakt door hoger dan geraamde omzettingen van
de basisbeurs.
Diversen (Mee- en tegenvallers)
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

79

Beleidsmatige mutaties
Eindejaarsmarge 2020
De eindejaarsmarge betreft het deel van de OCW-begroting dat in 2020 per
saldo niet tot besteding is gekomen en bedraagt 149,7 miljoen euro. Dit
bedrag wordt conform de begrotingsregels toegevoegd aan de begroting
2021 van OCW.
Inzet eindejaarsmarge
Van de eindejaarsmarge wordt 33,4 miljoen euro ingezet voor overlopende
verplichtingen die in 2020 waren gepland maar pas in 2021 tot betaling
komen. Het resterende bedrag van wordt ingezet ter dekking van de tegen­
vallers op de OCW-begroting.
Kasschuif ov sf
Er is besloten tot een kasschuif van 1.050,0 miljoen euro op het budget van
de reisvoorziening van de openbaarvervoersbedrijven op artikel 11 (Studie­
financiering). Deze kasschuif van jaar 2022 naar 2021 wordt vaker verwerkt
omdat dit in het verleden behulpzaam kon zijn om het kasritme van de staat
te optimaliseren. Dit jaar wordt opnieuw een kasschuif uitgevoerd, op
verzoek van de ov-bedrijven en om het kasritme van de staat te optimali­
seren.
Kot afboeking
Voor gedupeerde ouders van de Kinderopvangtoeslagaffaire geldt dat DUOschulden worden kwijtgescholden. Voor 2021 heeft OCW hiervoor
250,0 miljoen euro op de begroting staan en 5,0 miljoen euro uitvoerings­
kosten. De middelen die in 2021 niet zijn besteed (44 miljoen euro) zullen in
2022 nog kwijtgescholden worden. Daarom wordt dit bedrag middels een
plafondcorrectie afgeboekt in 2021, om vervolgens weer te worden
opgeboekt in 2022.
Kwijtschelden schulden toeslagouders
In totaal wordt circa 250 miljoen euro aan studieschulden van toeslagen­
ouders kwijtgescholden. Hiervoor is 5 miljoen euro aan uitvoeringskosten
benodigd.
Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis
ODA middelen krijgen hiermee label HGIS.
Overlopende verplichting lpo
Betreft een overlopende verplichting op de extra uitgekeerde LPO
incidentele loonruimte (0,16%). Dit wordt volgend jaar uitgekeerd aan de
sector.
Referentieraming
In het NPOa is generaal budget beschikbaar gesteld ter dekking van de
structurele gevolgen van de extra studentenaantallen in de Referen­
tieraming. Dit is in de zesde ISB verwerkt.
Diversen (Beleidsmatige mutaties)
Deze post bestaat uit beleidsmatige mutaties die onder de ondergrens
vallen
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

80

Covid-19 continuïteit en extra hulp voor de klas
De middelen zijn bedoeld voor extra personeel binnen de school. Het gaat
met dit aanvullende steunpakket zowel om banen die er pre-corona nog niet
waren (extra schoonmaak, toezicht, inzet digitalisering) alsook om de inzet
van studenten van opleidingen, bekwaam personeel en bevoegd personeel.
Zo draagt dit steunpakket bij aan de continuïteit van het onderwijs.
Covid-19 nationaal programma onderwijs
Deze middelen worden ingezet voor een groot aantal maatregelen in het
kader van het NPOa. De middelen zijn middels de zesde ISB aan de OCWbegroting toegevoegd.
Covid-19 sneltesten
Voor het preventief testen van studenten en docenten om het volgen van
fysiek onderwijs mogelijk te maken, zijn sneltesten beschikbaar gesteld. Dit
is in de derde en de negende ISB verwerkt.
Covid-19 tweede steunpakket cultuur
In het tweede steunpakket worden middelen beschikbaar gesteld. Hiermee
wordt een aanvullende subsidie onder de BIS instellingen verdeeld, een
aanvullende subsidie onder Cultuurfondsen verdeeld, de open monumen­
tenlening bij het NRF verlengd, een aanvullende subsidie onder de instel­
lingen die onder de erfgoedwet vallen verdeeld en er is een deel bestemd
voor projectsubsidies aan enkele instellingen buiten de BIS.
Covid-19 vierde steunpakket cultuur
In het vierde steunpakket cultuur wordt een verlenging van de specifieke
steunmaatregelen voorgesteld. In het derde kwartaal van 2021 wordt
45,0 miljoen euro vrijgemaakt voor BIS- en erfgoedwetinstellingen en
25,0 miljoen euro voor een verlenging van de directe steun aan makers.
Covid-19 zelftesten
Niet bestede middelen voor zelftesten uit 2021 zijn afgeboekt in 2021 en
middels de 4e ISB opgeboekt in 2022.
Loonbijstelling tranche 2021
De tranche 2021 van de loonbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Prijsbijstelling tranche 2021
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Diversen (Technische mutaties)
Deze post bestaat uit technische mutaties die onder de ondergrens vallen.
Meevaller sf uitgaven nr
De niet-relevante uitgaven voor rentedragende leningen en het college­
geldkrediet blijken in de realisatie lager dan geraamd, waardoor er een
meevaller op de niet-relevante uitgaven voor de studiefinanciering ontstaat.
Npo halvering collegegeldkrediet en levenlanglerenkrediet
De halvering van het wettelijk collegegeld heeft als gevolg dat studenten
een lager maximaal bedrag aan collegegeldkrediet kunnen aanvragen voor
2021/2022. Hetzelfde geldt voor het levenlanglerenkrediet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

81

Prijsbijstelling (nr) tranche 2020
De tranche 2021 (niet-relevant) van de prijsbijstelling is overgemaakt naar
de departementale begroting.
Tegenvaller sf uitgaven nr
In de realisatie blijkt o.a. dat minder prestatiebeurzen (basis en aanvullend)
worden omgezet (in een lening of gift) dan geraamd, waardoor in totaal
meer uitgaven aan prestatiebeurzen worden gedaan. Hierdoor ontstaat
een tegenvaller op de niet-relevante uitgaven voor de studiefinanciering.
Diversen (Niet-relevant voor het uitgavenplafond)
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Diversen (Mee- en tegenvallers)
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen
Beleidsmatige mutaties
Diversen (Beleidsmatige mutaties)
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Technische mutaties
Covid-19 nationaal programma onderwijs
De ontvangsten worden verlaagd naar aanleiding van het NPOa. Dit betreft
de middelen voor de generieke korting op het lesgeld. Hierdoor bedragen
de lesgeldontvangsten minder dan geraamd.
Diversen (Technische mutaties)
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.
Meevaller studiefinancieringsraming ontvangen (nr)
In de realisatie 2020 zijn zowel de termijn ontvangsten als de extra
ontvangsten op de terug ontvangen lening hoger dan geraamd. De
ontvangsten op de terugontvangen lening zijn daarop naar boven bijgesteld
voor 2021 en verder. Er is vanwege diverse oorzaken een meevaller op het
artikel studiefinanciering. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij
naar de Memorie van Toelichting bij artikel 11 in de 2e suppletoire begroting.
Slotwetrealisatie sf ontvangsten nr
De niet-relevante ontvangsten op de terugontvangen hoofdsom zijn met
50,2 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Uit de realisatiegegevens van
DUO blijkt dat er een lager bedrag is terugbetaald aan leningen.
Diversen (Niet-relevant voor het uitgavenplafond)
Deze post bestaat uit niet-relevante mutaties die onder de ondergrens
vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

82

Nationale Schuld (Transactiebasis)
IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

5.913,60

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Rente vaste schuld
Diversen

81,1
2,7
83,8

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0
0

Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

‒ 15,5
‒ 15,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

68,3
5.981,90

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

5.981,90

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

11.187,30

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Rente vlottende schuld
Diversen

‒ 422,6
2,5
‒ 420,1

Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Aflossingen op leningen
Mutatie in rekening courant en deposito
Mutaties in rekening-courant en deposito's

70,9
7.908,60
507

Rente derivaten

‒ 584,9

Voortijdige beëindiging derivaten

1.532,70

Diversen

0,6
9.434,90

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

9.014,70

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

20.202,10

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

20.202,10

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Rente vaste schuld
De rentelasten op de vaste schuld zijn in 2021 € 81 mln. hoger uitgevallen
dan begroot. Bij de uitgifte van nieuwe schuld worden de rentetarieven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

83

vastgelegd tegen het dan geldende rentetarief. De rentepercentages waren
iets hoger dan de rentepercentages die zijn gebruikt tijdens het opstellen
van de begroting.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen
Beleidsmatige mutatie
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen
Technische mutaties
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvaller
Rente vlottende schuld
De rentebaten op de vlottende schuld vallen lager uit als gevolg van
wijzigingen in de omvang van de kortlopende schuld en de hoogte van de
korte rente. De lagere rentebaten zijn het saldo van meerdere mutaties die
uit deze wijzigingen volgen. In 2021 is minder rente ontvangen doordat de
omvang van de kortlopende schuld lager is uitgevallen als gevolg van het
verhogen van de vaste schuld en het lagere kastekort.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen
Technische mutaties
Aflossingen op leningen
In 2021 is € 71 mln. meer aan leningen afgelost dan in de begroting werd
geraamd. Dit komt onder andere doordat aan het eind van 2020 meer
leningen zijn verstrekt dan bij het opstellen van de begroting van 2021 was
voorzien. Het grootste deel van de leningen hebben een jaarlijkse aflossing.
Door de stijging van het aantal leningen in 2020 is eind 2021 meer afgelost
dan begroot.
Mutatie in rekening courant en deposito
De eindstanden van de rekeningen-courant van agentschappen, RWT's,
decentrale overheden en sociale fondsen zijn per saldo toegenomen met
8.416 miljoen euro. Een toename zorgt voor een instroom van middelen
voor het Rijk.
Mutatie in rekening courant en deposito('s)
Zie Mutatie in rekening courant en deposito.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

84

Rente derivaten
De rentebaten op derivaten zijn lager uitgevallen als gevolg van de gerea­
liseerde rentepercentages op de variabele delen van de renteswaps en als
gevolg van de voortijdige beëindiging van rentederivaten.
Voortijdige beëindiging derivaten
Het Agentschap heeft in 2021 rentederivaten voortijdig beëindigd. Dit is
voornamelijk gedaan om het renterisico op de schuldportefeuille bij te
sturen; de looptijd van de gehele schuldportefeuille is hierdoor in 2021
toegenomen. Bij de voortijdige beëindiging van renteswaps wordt de netto
contante waarde van de toekomstige rentestromen in één keer in het jaar
waarin de voortijdige beëindiging van derivaten plaatsvindt, ontvangen,
hetgeen de EMU-schuld met hetzelfde bedrag verlaagt.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

85

Financiën
IXB FINANCIËN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

9.215,90

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Belasting- en invorderingsrente (bir)

85,1

Bijdrage aan sso's

‒ 20

Btw-compensatiefonds

‒ 135

Coalitieakkoord - toeslagen

‒ 150

Compensatie toeslagengedupeerden

19,8

Eigen personeel

‒ 21

Ict opdrachten

‒ 16,2

Inhuur externen

‒ 18,5

Mutatie begrotingsreserve ekv
Mutatie begrotingsreserve (uitgaven)
Mutatie definitieve schade-uitkeringen

36,2
‒ 92,2
95

Schade-uitkering ekv - afgesloten dossiers (r)

‒ 74,9

Vrijval beschikbaar budget

‒ 32,2

Diversen

‒ 41,4
‒ 365,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bijdrage aan sso's

‒ 43

Btw e-commerce

32,3

Compensatie toeslagengedupeerden

876

Eigen personeel

‒ 86,8

Eindejaarsmarge

39,6

Informeren registratie fraude signalering voorziening (fsv)
Inhuur externen
Kasschuif compensatie toeslagengedupeerden

24,8
‒ 41,7
50,5

Kasschuif herstel toeslagen: brede hulp door gemeenten

‒ 36,1

Kasschuif informatievoorziening (iv)

‒ 36,9

Kasschuif kindregeling

‒ 200

Kasschuif pok informatiehuishouding

‒ 28,4

Nog onverdeeld

‒ 55

Opschaling ondersteuning aan commissies toeslagengedupeerden

19

Storting/onttrekking begrotingsreserve ekv

67

Diversen

2,7
584

Technische mutaties
Rijksbegroting
Herverzekering leverancierskredieten
Informatiehuishouding: de basis op orde
Kwijtschelden private schulden ouders in wsnp/msnp
Kwijtschelding private schulden toeslagengedupeerden
Loonbijstelling
Overboeking bcf afdracht rijnlandroute 2021
Overboeking bcf derde tranche woningbouwimpuls
Overboeking bcf tweede tranche woningbouwimpuls
Overboeking derving ontvangsten kot toeslagengedupeerden
Vergroten menselijke maat
Diversen

‒ 260
52
55,8
80
68,6
42
36,8
38,3
‒ 38,6
42
195,5

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Kapitaalinjectie invest international

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

‒ 60,8

86

2021
Kapitaalinjectie invest nl

‒ 205

Kasschuif kapitaalinjectie invest international

‒ 117

Schade-uitkering ekv - niet afgesloten dossiers
Schade-uitkering ekv - niet afgesloten dossiers (n)
Diversen

97
‒ 30,2
1,4
‒ 2,2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

216,6
9.432,50
48

IXB FINANCIËN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2.229,00

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Belasting- en invorderingsrente (bir)

449

Boetes en schikkingen

107,3

Dividend staatsdeelnemingen

263,4

Dividenden staatsdeelnemingen - deelnemingen
Mutatie begrotingsreserve ekv
Mutatie begrotingsreserve (ontvangsten)
Mutatie premies ekv
Ontvangsten boetes en schikkingen

‒ 50
‒ 74,6
95
‒ 92,2
45

Overige apparaatsontvangsten

21,3

Premies ekv

36,2

Premies exportkredietverzekeringen (ekv)
Diversen

67
22,9
890,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

12,1
12,1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Klm rente-ontvangsten
Mutaties premies hulk

‒ 36,9
50

Verlenging coronamaatregelen

‒ 260

Diversen

‒ 6,2

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Dividend staatsdeelnemingen
Dividenden staatsdeelnemingen - financiële deelnemingen
Mutatie schaderestitutie na '99
Diversen

‒ 89,3
527,3
‒ 124,6
18,5
78,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

981,1
3.210,10
2,4
3.212,50

Uitgaven
Mee-en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

87

Belasting- en invorderingsrente
De uitgaven voor de belasting- en invorderingsrente zijn in 2021 € 85 miljoen
hoger. Dat wordt met name veroorzaakt door de definitieve verdeelsleutel
van de inkomstenbelasting/premies volksverzekeringen. Dit leidt ertoe dat
van de rente-uitgaven een groter deel dan voorzien is toegerekend aan de
Financiënbegroting en een kleiner deel aan de Sociale Fondsen. Daarnaast
zijn de uitgaven hoger, doordat er invorderingsrente betaald is over belas­
tingteruggaven naar aanleiding van de uitspraak in het Sofina­arrest.
Bijdrage aan SSO’s
De bijdragen aan shared service organizations (SSO’s) vallen 20 miljoen
lager uit door het vanwege corona verplichte thuiswerken er minder
uitgaven worden gedaan aan huisvesting en facilitaire dienstverlening.
BTW-compensatiefonds
Deze mutatie betreft een bijstelling van de raming van het Btw-compensa­
tiefonds (BCF), omdat gemeenten en provincies minder btw hebben
gedeclareerd dan verwacht.
Coalitieakkoord - toeslagen
In het coalitieakkoord is een kasschuif van 150 miljoen voor toeslagen­
herstel van 2021 naar 2022 opgenomen. Dit heeft te maken met gedupeerde
ouders die onbereikbaar zijn of hebben aangegeven de 30.000 euro nog niet
te willen ontvangen. Daarnaast opent het loket van Sociale Banken
Nederland (SBN) later dan initieel geraamd, waardoor er een vertraging
optreedt in het kwijtschelden van private schulden.
Eigen personeel
Zowel bij de Belastingdienst als bij de Douane is in 2021 sprake van onder­
bezetting door krapte op de arbeidsmarkt waardoor werving achterblijft.
De uitgaven aan eigen personeel vallen daarom lager uit.
ICT-opdrachten
De uitgaven aan ICT-opdrachten vallen € 16 miljoen lager uit, door de lagere
groei van benodigde servercapaciteit en doorgeschoven uitgaven in de tijd
als gevolg van het wereldwijde chiptekort.
Inhuur externen
Door schaarste op de arbeidsmarkt vallen de uitgaven aan externe inhuur
per saldo € 18,5 miljoen lager uit omdat er minder externen ingehuurd
konden worden, met name bij Toeslagen en de Belastingdienst.
Mutatie begrotingsreserve exportkredietverzekering EKV
De begrote storting in de begrotingsreserve is gelijk aan de raming van de
premies, conform de systematiek sinds de revisie van de nationale
rekeningen door het CBS in 2019. De begrote onttrekking uit de begrotings­
reserve is gelijk aan de raming van de uitvoeringskosten van Atradius,
overige kosten en definitieve schades. Per saldo neemt naar verwachting
de begrotingsreserve met ca. 36 miljoen euro toe. De premies zijn bij slotwet
nog met 36,2 miljoen toegenomen, doordat er eind 2021 nog een grote
premiesom is ontvangen.
Mutatie begrotingsreserve (uitgaven)
De raming van de begrotingsreserve is bij tweede suppletoire begroting
met ca. 92 miljoen euro naar beneden bijgesteld. De begrotingsreserve
wordt gevoed door de premieontvangsten. Door een afname van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

88

verwachte premieontvangsten daalt ook de verwachte storting in de begro­
tingsreserve. De onderliggende reden hiervoor is het uitblijven van
inkomsten gerelateerd aan een grote projectfinancieringstransactie.
Mutatie definitieve schade-uitkeringen
In 2021 valt de schade-uitkering EKV bij tweede suppletoire begroting naar
verwachting 95 miljoen euro hoger uit. Dit heeft grotendeels te maken met
het nog te tekenen bilateraal akkoord voor de schuldenkwijtschelding van
Sudan. Het kwijt te schelden bedrag voor Nederland bedraagt 75 miljoen
euro. Op dit moment is het echter onzeker of het bilateraal akkoord nog in
2021 wordt gesloten, gezien de recente ontwikkelingen in Sudan. Indien
het bilaterale akkoord niet in 2021 wordt gesloten, valt de schade-uitkering
niet hoger uit
Schade-uitkering EKV– afgesloten dossiers (r)
Na de revisie van de nationale rekeningen verwerkt het CBS de schadeuit­
keringen van de (EKVEKV) als financiële transacties. Pas bij het sluiten van
de polis wordt schade geboekt ten laste van het uitgavenplafond. De
verhouding tussen de definitieve en voorlopige schades wordt bijgesteld;
het totaal aan definitieve en voorlopige schades blijft gelijk. De schadeuitkering voor afgesloten dossiers is met circa 75 miljoen naar beneden
bijgesteld. De begroting hield rekening met een kwijtschelding van
€ 75 miljoen aan Sudan. Door de onrustige situatie in dat land heeft deze
kwijtschelding zich niet gematerialiseerd. Naar verwachting zal dat in 2022
gebeuren.
Vrijval beschikbaar budget
Niet alle resterende middelen op Artikel 10 (Nog onverdeeld) zijn nodig in
2021. Daarom valt circa 32 miljoen euro aan nog onverdeelde middelen vrij.
Deze vrijgevallen middelen komen ten goede aan het generale beeld.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.
Beleidsmatige mutaties
Bijdrage aan SSO’s
Als gevolg van het thuiswerken vanwege corona vallen de huisvestings- en
facilitaire kosten ten behoeve van de uitbreiding van de Belastingdienst
lager uit. In 2021 was er vanwege de thuiswerkmaatregelen minder
noodzaak om facilitaire aanpassingen te doen in de kantooromgeving, zijn
er diverse meevallers op het terrein van bestellingen van kantoorartikelen
en het niet doorgaan van opleidingsdagen. Ook werkt vertraging in
projecten bij het Rijksvastgoedbedrijf door naar de facilitaire uitgaven van
de Belastingdienst.
BTW e-commerce
Voor de Europese richtlijn btw E-commerce heeft de Belastingdienst een
tijdelijke noodvoorziening (’’het noodspoor’’) uitgewerkt om het
wetsvoorstel met ingangsdatum van 1 juli 2021 te kunnen uitvoeren. Voor
deze uitvoering was € 32,3 miljoen beschikbaar gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

89

Compensatie toeslaggedupeerden
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) zijn verschillende beleidsvoornemens aangekondigd waaronder de forfaitaire € 30.000
regeling. Deze middelen zien dan ook toe op de compensatie van toeslagengedupeerden en de gerelateerde uitvoeringskosten.
Eigen personeel
Zowel bij de Belastingdienst als bij de Douane is in 2021 sprake van onder­
bezetting. De uitgaven aan eigen personeel vallen daarom lager uit.
Eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting van Financiën.
Informeren registratie fraude signalering voorziening (fsv)
Er is € 24,8 miljoen begroot aan opstartkosten n.a.v. de toezegging dat de
Belastingdienst de mensen die in de Fraude Signalering Voorziening (FSV)
geregistreerd stonden daarover te informeren. Het betreft het openstellen
van een speciaal telefoonnummer voor vragen over FSV en een meldpunt
voor burgers die mogelijk gevolgen hebben ondervonden, zoals het niet
krijgen van minnelijke schuldsanering. Ook heeft de Belastingdienst een
tijdelijk organisatieonderdeel opgericht om onder andere (voor zover
mogelijk) op individueel niveau in kaart te brengen of de registratie in FSV
onterechte gevolgen heeft gehad, en burgers hierover te informeren.
Inhuur externen
De verwachte uitgaven aan externe inhuur van de Belastingdienst zijn lager
uitgevallen, omdat eerder geschatte aantallen op een aantal dossiers (onder
andere registraties E-commerce en inzageverzoeken FSV, zie hierboven)
lager zijn dan verwacht. Hierdoor was het beroep op extra inhuur/uitzend­
krachten lager. Bovendien zijn de extra werkzaamheden ook deels met
bestaande capaciteit verricht. Vanwege corona hebben reguliere werkzaam­
heden als invordering en buitentoezicht op een lager niveau plaatsge­
vonden, waardoor bestaande capaciteit ingezet kon worden.
Kasschuif compensatie toeslaggedupeerden
De kasschuif is op basis van de ramingen van 2021 van het ritme voor
herstelbetalingen aan Toeslagengedupeerden in 2021 beschikbaar gesteld.
Kasschuif herstel toeslagen: brede hulp door gemeenten
In de eerste incidentele suppletoire begroting inzake Herstel Toeslagen is
budget beschikbaar gesteld voor onvoorziene uitgaven. Deze zullen worden
ingezet voor ondersteuning door gemeenten middels een specifieke
uitkering. Hiervan wordt 36,1 miljoen euro kasbudget naar 2022 geschoven.
Kasschuif informatievoorziening (iv)
In de Voorjaarsnota 2020 heeft IV structurele middelen ontvangen om de
basis op orde te krijgen. Uit de daaropvolgende nieuwe meerjarenraming
van IV, blijkt dat de ICT-middelen de komende drie jaren in een ander ritme
benodigd zijn.
Kasschuif kindregeling
In de eerste incidentele suppletoire begroting inzake Herstel Toeslagen is
budget beschikbaar gesteld voor uitvoering van de kindregeling van Toesla­
gengedupeerden. De uitvoering hiervan zal later starten en derhalve wordt
200 miljoen euro kasbudget naar 2022 geschoven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

90

Kasschuif POK informatiehuishouding
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van 15 januari
2021 heeft het kabinet maatregelen aangekondigd om de informatiehuis­
houding op orde te brengen. Het budget dat beschikbaar is gesteld voor
het verbeteren van de informatiehuishouding van de Belastingdienst is, op
basis van verbeterde inzichten over de geplande investeringen en activi­
teiten in het verwachte kasrtitme gezet.
Nog onverdeeld
Het is de verwachting dat niet alle resterende middelen op artikel 10 nodig
zijn in 2021. Daarom valt 55 miljoen euro aan nog onverdeelde middelen
vrij. Deze vrijgevallen middelen komen ten goede aan het generale beeld
Opschaling ondersteuning aan commissies toeslagengedupeerden
Sinds februari 2021 is het aantal verzoeken aan en beroepen op de
Commissie Werkelijke Schade en de Bezwaarschriftenadvies Commissie
(beiden Toeslagenherstel) sterk toegenomen. Daarom is er extra budget
beschikbaar gesteld voor opschaling van de personele ondersteuning van
deze commissies.
Storting/onttrekking begrotingsreserve EKV
Vanaf de eerste suppletoire begroting 2020 en verder worden de toevoegingen aan de begrotingsreserve (EKV) als uitgaven weergegeven en de
onttrekkingen uit de begrotingsreserve als ontvangsten. Bij de eerste
suppletoire begroting 2021 is de raming van de toevoeging aan de begro­
tingsreserve met circa 67 miljoen naar boven bijgesteld. De storting in de
begrotingsreserve is gelijk aan de raming van de premieontvangsten die bij
eerste suppletoire begroting eveneens met 67 miljoen is toegenomen. Het
toevoegen van de premieontvangsten aan de begrotingsreserve is een
uitgave voor de Financiën-begroting.
Diversen
Dit betreft een som van meerdere mutaties, waaronder de verdeling van
de cao-middelen naar de Financiën begroting en uitgaven voor Digitale
Snelweg Douane.
Technische mutaties
Herverzekering leverancierskredieten
De coronamaatregel Herverzekering Leverancierskredieten is geëindigd op
1 juli 2021. De geraamde schades zijn daarom in 2021 naar beneden
bijgesteld.
Informatiehuishouding: de basis op orde
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van 15 januari
2021 heeft het kabinet maatregelen aangekondigd om de informatiehuishouding op orde te brengen, zowel intern als extern. Dit betreft onder
andere de middelen voor de uitvoering van de Wet Open Overheid (WOO).
Kwijtschelden private schulden ouders in WSNP/MSNP
Een gedeelte van de compensatiegerechtigde gedupeerden zit op dit
moment in een minnelijke schuldregeling (MSNP) of een schuldregeling in
het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijk Personen (WSNP). Voor
deze ouders worden de private schulden kwijtgescholden. De programmakosten bedroegen in 2021 circa 55,8 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

91

Kwijtschelding private schulden toeslagengedupeerden
Ten behoeve van de voorgenomen kwijtschelding van private schulden van
toeslagengedupeerden wordt additioneel meerjarig 283,6 miljoen euro
beschikbaar gesteld. Bij de derde incidentele suppletoire begroting inzake
Kwijtschelding private schulden Toeslagengedupeerden in WSNP/MSNPtrajecten is voor de compensatie van WSNP- en MSNP-schulden reeds
55,8 miljoen euro beschikbaar gesteld. In totaal is voor de compensatie van
private schulden dus 339,4 miljoen euro beschikbaar gesteld exclusief
uitvoeringskosten
Loonbijstelling
De tranche 2021 van de loonbijstelling is overgemaakt naar de begroting
van Financiën.
Overboeking BCF afdracht rijnlandroute 2021
Er vindt een storting van 42 miljoen euro plaats in het Btw-compensatiefonds inzake het project Rijnlandroute
Overboeking BCF derde tranche woningbouwimpuls
Er vindt een storting van 37 miljoen euro plaats in het Btw-compensatiefonds inzake het project Woningbouwimpuls, derde tranche.
Overboeking BCF tweede tranche woningbouwimpuls
Er vindt een storting van 38 miljoen euro plaats in het Btw-compensatiefonds inzake het project Woningbouwimpuls, tweede tranche.
Overboeking derving ontvangsten KOT toeslagengedupeerden
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) scheldt, als
onderdeel van het kwijtschelden van publieke schulden, de openstaande
Kinderopvangtoeslag- en Kindgebonden budgetschulden van KOTgedupeerden kwijt. Dit resulteert in een derving op de SZW-begroting. De
eerder beschikbaar gestelde middelen voor de Toeslagenherstelactie
bevatten reeds cumulatief 57,9 miljoen euro ter dekking van dervingen op
openstaande vorderingen kinderopvangtoeslag. Deze middelen zijn overge­
heveld van de begroting van Financiën ter compensatie voor een deel van
de verwachte derving naar op de SZW-begroting.
(Kasschuif) kapitaalinjectie invest international (niet plafond relevant)
De begrotingsreeks voor de kapitaalinjectie Invest International werd
getemporiseerd door vertraging in de oprichting van Invest International,
per 1 oktober 2021. Het deel (€ 117 miljoen) dat in 2021 niet nodig was, werd
bij de tweede suppletoire begroting voor een deel doorgeschoven naar
latere jaren. Daarnaast bleek dat Invest International bovenop de initiële
aandelenstorting en de kapitaalstortingen van € 69 miljoen geen
aanvullende kapitaalbehoefte had in 2021.
Kapitaalinjectie invest nl (niet plafond relevant)
Voor het totale beschikbare kapitaal voor Invest-NL in 2021 zijn verplich­
tingen aangegaan. Doordat daadwerkelijke investeringen (kasuitgaven)
door Invest-NL in bedrijven en fondsen op latere momenten en soms
gefaseerd plaatsvindt, moet de kasreeks voor de kapitaalinjectie worden
aangepast. Daarom wordt 130 miljoen euro kasbudget naar latere jaren
verschoven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

92

Schade-uitkering EKV - niet afgesloten dossiers (niet plafond relevant)
Op 30 april 2020 is de Tweede Kamer geïnformeerd over het ondersteunen
van het bedrijf Royal IHC om de continuïteit te waarborgen. De in 2020
verwachte schades hebben zich echter niet voorgedaan. De verwachting was
dat deze schades in 2021 zouden plaatsvinden. De raming in 2021 is
derhalve bij eerste suppletoire begroting opgehoogd met 87 miljoen
schades IHC. Daarnaast is de schade-uitkering EKV met 10 miljoen
toegenomen, als gevolg van nieuw geopende schadezaken. Per saldo neemt
de raming voor de schade-uitkering EKV bij eerste suppletoire begroting
met 97 miljoen toe.
Diversen (niet plafond relevant)
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties, waaronder het crisis
gerelateerde deel van de DNB-winstafdrachten.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Belasting- en invorderingsrente
De ontvangsten aan belasting- en invorderingsrente zijn € 448 miljoen
hoger. Dat wordt met name veroorzaakt door de definitieve verdeelsleutel
van de inkomstenbelasting/premies volksverzekeringen, die ertoe leidt dat
van de rente-inkomsten een groter deel dan voorzien is toegerekend aan
de Financiënbegroting en een kleiner deel aan de Sociale Fondsen.
Boetes en schikkingen
De ontvangsten voor de boetes en schikkingen zijn hoger uitgevallen dan
geraamd. Dit wordt met name veroorzaakt door de deﬁnitieve verdeel­
sleutel over boetes en rente tussen de Sociale Fondsen en de Financiënbe­
groting. Deze verdeelsleutel leidt ertoe dat van de boetes een groter deel
dan voorzien is toegerekend aan de Financiënbegroting en een kleiner deel
aan de Sociale Fondsen. Daarnaast kwamen in de laatste maanden van 2021
meer boeteontvangsten binnen op achterstallige vorderingen als gevolg
van het opstarten van het reguliere invorderingsproces.
Dividend(en) staatsdeelnemingen- deelnemingen
De onzekerheid in de dividendramingen is als gevolg van de coronapandemie gedaald, wat tot hogere dividendontvangsten leidt.
Mutatie begrotingsreserve EKV
De onttrekking aan de begrotingsreserve EKV is opgebouwd uit definitieve
schades, overige kosten en de kostenvergoeding Atradius. Doordat de
definitieve schades lager zijn uitgevallen dan bij tweede suppletoire
begroting werd geraamd, valt de onttrekking uit de reserve bij slotwet ook
lager uit.
Mutatie begrotingsreserve (ontvangsten)
Deﬁnitieve schades, de kostenvergoeding Atradius en de overige kosten
leiden tot een onttrekking uit de begrotingsreserve. Doordat de raming voor
de deﬁnitieve schades bij tweede suppletoire begroting toenemen, neemt
ook de raming voor de onttrekking uit de begrotingsreserve met 95 miljoen
euro toe. Een aanzienlijk deel hiervan bestaat uit de schuldenkwijtschelding
van Sudan, wat gezien de onrust in Sudan onzeker is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

93

Mutatie premies EKV
De premies voor EKV zijn met circa 92 miljoen euro naar beneden bijgesteld.
De verwachte premies over 2021 zijn namelijk aanzienlijk afgenomen, wat
met name te maken had met het uitblijven van inkomsten van een
verwachte grote projectﬁnancieringstransactie.
Premies EKV
De premies EKV zijn bij slotwet met circa 36 miljoen toegenomen. Aan het
einde van 2021 is nog een grote premiesom ontvangen.
Premies exportkredietverzekeringen (EKV).
De raming voor de premies EKV is bij eerste suppletoire begroting met
67 miljoen toegenomen. De verwachting is dat de te ontvangen premie voor
een in 2020 afgesloten grote projectfinanciering in 2021 in de kas zal worden
ontvangen.
Diversen
Dit betreft een som van meerdere mutaties, waaronder lagere ontvangsten
voor het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening (CDFD) als
gevolg van een lager aantal afgenomen Wft (Wet op het ﬁnancieel toezicht)
examens. Daarentegen vallen de ontvangsten voor NLFI (NL Financial
Investments) hoger uit, omdat een geraamde betaling in 2020 in 2021 heeft
plaatsgevonden.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties die onder de
ondergrens vallen. Zo vallen o.a. de ontvangsten op de apparaatskosten bij
de Belastingdienst op basis van de realisaties hoger uit dan geraamd.
Technische mutaties
KLM rente-ontvangsten
De rentevergoeding voor de door de Staat verstrekte lening aan KLM wordt
ontvangen op basis van een gebroken boekjaar. KLM heeft in 2020 en 2021
minder getrokken uit de directe lening dan initieel voorzien. Daarom zijn
de rente-ontvangsten op de lening van KLM lager uitgevallen dan verwacht.
Mutaties premies HULK
De premies voor de coronamaatregel Herverzekering Leverancierskredieten
(HULK) zijn met 50 miljoen euro naar boven bijgesteld. De originele raming
zag enkel toe op facturen van 2021. Begin 2021 zijn echter ook de laatste
facturen gerelateerd aan 2020 betaald, die over de jaargrens zijn heen
geschoven. Derhalve valt het bedrag aan premies hoger uit dan initieel
geraamd.
Verlenging coronamaatregelen
In verband met het beperken van de economische effecten van het
coronavirus heeft het kabinet meermaals besloten de mogelijkheid voor
bedrijven voor uitstel van betaling van belastingen met 3 maanden te
verlengen. Gedurende heel 2021 hebben bedrijven gebruik kunnen maken
van de uitstelregeling. Dit werkt door in lagere ontvangsten van boetes en
van de opbrengsten uit het doorbelasten van vervolgingskosten, aangezien
er verzuimboetes achterwege werden gelaten of zijn teruggedraaid en
invorderingsmaatregelen werden opgeschort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

94

Diversen
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties die onder de
ondergrens vallen.
Dividend staatsdeelnemingen – financiële deelnemingen (niet plafond
relevant)
In juli volgde een wijziging van de Europese Centrale Bank (ECB) op het
eerdere ECB-advies aan financiële instellingen om naar aanleiding van de
coronacrisis niet of zeer terughoudend te zijn met het doen van winstuitke­
ringen. Op basis hiervan is de dividendraming bij de tweede suppletoire
begroting naar boven bijgesteld. Daarnaast daalde de onzekerheid als
gevolg van de coronapandemie in de dividendramingen, wat eveneens tot
hogere dividendontvangsten leidde.
Dividenden staatsdeelnemingen (niet plafond relevant)
Zie Dividend(en) staatsdeelnemingen- deelnemingen.
Mutatie schaderestitutie na ’99 (niet plafond relevant)
De schaderestituties zijn met 125 miljoen euro naar beneden bijgesteld. In
de begroting 2021 was voor dit jaar de laatste recuperatie tranche
opgenomen voor Argentinië. Argentinië bevindt zich momenteel in
betalingsproblemen en is in onderhandeling over herstructurering van haar
schuld.
Diversen (niet plafond relevant)
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties die onder de
ondergrens vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

95

Defensie
X DEFENSIE: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

11.402,80

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Bijstellen budget nog onverdeeld

‒ 172,5

Bijstellen uitgaven, ontvangsten en verplichtingenstand voorlopige rek

‒ 53,4

Diversen

16,6
‒ 209,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen uitgaven en verplichtingen luchtmacht

16

Budget t.b.v. munitie, opleiding en training

60

Budget t.b.v. veteranen
Convenant met bz voor inzet kmar voor beveiliging in het buitenland

30
25,2

Eindejaarsmarge defensiebegroting

53,4

Eindejaarsmarge dmf

166,5

Naheffing belastingdienst loonheffingen vanaf 2016

57,3

Diversen

‒ 5,3
403,1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen valuta in dollars
Digitale veiligheid

‒ 44,4
45

Loonbijstelling

120,7

Prijsbijstelling defensiematerieelbegrotingsfonds

104,9

Diversen

89,4

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

0
315,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

509,3
11.912,20
182,6
12.094,80

X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

158,7

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

4,3
4,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

‒ 2,5
‒ 2,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

‒ 25,3

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

25,9
0,6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

96

2021
Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

2,4
161,1
5,5
166,5

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Bijstellen budget nog onverdeeld
Het budget betreft onder andere loonbijstelling voor het jaar 2021. Het
arbeidsvoorwaardenakkoord is op 31 december 2020 verlopen. In 2021
hebben sociale partners echter geen overeenstemming over een nieuw
arbeidsvoorwaardenakkoord kunnen bereiken. De arbeidsvoorwaardenon­
derhandelingen over het jaar 2021 en verder zijn door sociale partners weer
opgestart.
Bijstellen uitgaven, ontvangsten en verplichtingenstand voorlopige
rekening
Dit budget betreft o.a. het naar beneden bijstellen van de uitgaven voor
Nationaal Fonds Ereschuld als gevolg van een latere start van het uitdelen
van de vergoedingen dan beoogd (11,3 miljoen). Daarnaast betreft het
lagere exploitatiekosten van de NAVO als gevolg van COVID-19
(3,8 miljoen). Wegens COVID-19 zijn ook de personele exploitatiekosten
(9,2 miljoen) lager uitgevallen door o.a. minder dienstreizen en opleidingen.
Verder betreft dit lagere materiële exploitatie (7,7 miljoen). en late
leveringen van bestellingen bij buitenlandse leveranciers.
Diversen
Dit betreft met name hogere uitgaven bij het Defensie Ondersteuningscom­
mando voor o.a. water en energie (2,5 miljoen), schoonmaakkosten
(2,1 miljoen) en transportkosten (2 miljoen).
Beleidsmatige mutaties
Bijstellen uitgaven en verplichtingen luchtmacht
De uitgaven bij de luchtmacht zijn 16 miljoen hoger uitgevallen dan
verwacht wegens inlopen van achterstallige Foreign Military Sales (FMS)
facturering. Daarnaast zijn de kosten voor inhuur hoger uitgevallen dan
geraamd.
Budget t.b.v. munitie, opleiding en training
Er zijn extra middelen beschikbaar voor munitie, opleiding en training van
militairen beschikbaar gesteld. Dit leidt tot een toename van de gereedheid
van Defensie.
Budget t.b.v. veteranen
Er is structureel geïnvesteerd in de zorg voor veteranen en geoefendheid
van militairen door het beschikbaar stellen van aanvullende middelen voor
het Nationaal Fonds Ereschuld voor veteranen, die als gevolg van missies
fysieke of mentale schade hebben opgelopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

97

Convenant met BZ voor inzet KMar voor beveiliging in het buitenland
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken hevelt 25,2 miljoen euro over naar
het ministerie van Defensie ten behoeve van de bescherming van
diplomaten en ambassades door de Brigade Speciale Beveiligingsop­
drachten (BSB) van de Koninklijke Marechaussee (KMar).
Eindejaarsmarge Defensiebegroting
De eindejaarsmarge 2020 is bij de Voorjaarsnota 2021 toegevoegd aan de
defensiebegroting.
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft het toevoegen van de eindejaarsmarge (EJM) van het DMF. De
EJM is op het voedingsartikel van H10 toegevoegd, en vervolgens overge­
heveld naar het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
Naheffing belastingdienst loonheffingen vanaf 2016
Dit betreft een nagekomen en niet begrote naheffing van de Belastingdienst
voor de werkkostenregeling (WKR) voor de periode vanaf 2016.
Diversen
De post diversen is het saldo van diverse mutaties, waaronder een kasschuif
voor de Invictus Games (5 miljoen) van 2021 naar 2022, omdat deze spelen
als gevolg van de COVID-19 maatregelen zijn verplaatst naar 2022.
Technische mutaties
Bijstellen valuta in dollars
De nieuwe raming van de euro/dollarkoers uit het Centraal Economisch Plan
(CEP) van het Centraal Planbureau leidt tot een meevaller op de uitgaven in
dollars op het Defensiematerieelbegrotingsfonds. Conform kabinetsaf­
spraak komen mee- en tegenvallers als gevolg van valutaschommelingen
direct ten gunste of ten laste van het EMU-saldo. De verwerking vindt plaats
via een correctie van het uitgavenplafond. Alvorens de doorverdeling kan
plaatsvinden vanuit het DMF wordt deze geboekt op het voedingsartikel op
de reguliere Defensiebegroting, en het ontvangstenartikel van het DMF.
Digitale veiligheid
Aan de Defensiebegroting is 45 miljoen toegevoegd om de betrouw­
baarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te waarborgen. De
middelen worden via het voedingsartikel toegevoegd aan het DMF.
Loonbijstelling
De tranche 2021 van de loonbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Prijsbijstelling (defensiematerieelbegrotingsfonds)
De prijsbijstelling tranche 2021 voor het DMF van € 104,9 miljoen is
toegevoegd aan de Defensiebegroting. Via het voedingsartikel is deze prijs­
bijstelling toegevoegd aan het DMF.
Diversen
Deze post is het saldo van verschillende mutaties. Het gaat o.a. om de
toevoeging van de prijsbijstelling tranche 2021 defensiebegroting
(23,1 miljoen). Ook betreft deze post een bijdrage voor de incidentele nooden steunmaatregelen voor Defensie als gevolg van COVID-19 (40,4 miljoen)
en incidenteel 7 miljoen voor de tijdelijke werkgarantieregeling voor
technisch personeel. Verder betreft deze post de doorverdeling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

98

valutategenvaller als gevolg van duurdere Zweedse Kronen van
13,5 miljoen (zie hiervoor ook de uitgaven en ontvangsten van het DMF).
Daarnaast betreft deze post een bijdrage vanuit het ministerie van Justitie
en Veiligheid t.b.v. het Bredere Offensief Tegen Georganiseerde Crimina­
liteit (8,9 miljoen) en de eerste tranche voor het Multidisciplinair Interventie
Team (12 miljoen).
Niet-belastingontvangsten
Mee en tegenvallers
Diversen
Dit is het saldo van verschillende mutaties waaronder hogere ontvangsten
bij de marine wegens het inlopen van achterstallige rekeningen voor
onderhoud van Portugese schepen (2 miljoen). Ook betreft dit hogere
ontvangsten bij inzet als gevolg van o.a. VN ontvangsten voor Minusma
(1,2 miljoen) en terugbetaling van de Real Life NATO Support and
Procurement Agency aan Defensie t.b.v. de missie Resolute Support.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post is het saldo van meerdere mutaties waaronder de herschikking
van een deel van de ontvangsten van het de landmacht. De ontvangsten
worden overgeheveld naar het DMF vanuit de Defensiebegroting omdat
de uitgaven in het DMF plaatsvinden.
Technische mutaties
Diversen
Dit is het saldo van verschillende mutaties waaronder het naar beneden
bijstellen van de ontvangsten met 12,6 miljoen euro als gevolg van het niet
nakomen van betalingsverplichtingen vanuit Jordanië voor geleverde
goederen als rupsvoertuigen, terreinvoertuigen en de daarbij behorende
reservedelen. Deze ontvangsten zullen in de komende jaren naar
verwachting alsnog binnenkomen. Ook de ontvangsten voor zorgkosten zijn
met 7 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Vanwege COVID-19 heeft de
niet-spoedeisende dienstverlening aan het militaire personeel stilgelegen
waardoor de betreffende behandelingen niet konden plaatsvinden en dus
niet gedeclareerd konden worden bij de zorgverzekeraar. Verder betreft dit
het naar beneden bijstellen van de ontvangsten bij DMO en de doorwerking
hiervan bij de uitgaven als gevolg van lagere verkopen van brandstof aan
bondgenootschappelijke krijgsmachten en van een lagere olieprijs. Het
saldo van de ontvangsten wordt daarnaast verklaard door de vergoeding
voor het medegebruik van o.a. kazernes door andere overheidsinstanties
zoals gemeenten voor bijvoorbeeld het opvangen van asielzoekers.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Aflossing en rente ABP 2017
Deze post betreft o.a. de terugbetaling van een lening aan het ABP. Voor
de overgang van een omslagstelsel voor militaire pensioenen naar het
kapitaaldekkingsstelsel heeft het ministerie van Defensie in het verleden
een financieringsconstructie met het ABP gesloten. Deze financieringscon­
structie bestond uit een aantal leningen en de laatste lening is in 2021 door
het ministerie van Defensie afgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

99

Infrastructuur en Waterstaat
XII INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

16.446,70

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Onderuitputting klimaat

‒ 15,6

Diversen

‒ 82,3
‒ 97,9

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Doorschuiven budget urgenda/klimaat 2020

44,5

Eindejaarsmarge regeringsvliegtuig

16,2

Eindejaarsmarge 2020

19

Generale kasschuif deltafonds

169

Generale kasschuif hxii

‒ 54,2

Generale kasschuif mf

768

Kosten rijkswaterstaat en prorail door hoogwater limburg

26,6

Diversen

‒ 0,2
988,9

Technische mutaties
Rijksbegroting
Beschikbaarheidsvergoeding ov q1 t/m q3

1.110,00

Beschikbaarheidsvergoeding ov q4

370

Beschikbaarheidsvergoeding ov 2020

521,2

Btw afdracht a4-a44 rijnlandroute
Bvov 2020 ns hrn
Compensatiepakket zeeland - aanvullende post
Covid-gerelateerde meerkosten cbr en rws

‒ 42
‒ 190,9
46
51

Covid19 testen reizen

173,1

Loon- en prijsbijstelling 2021

224,4

Onderuitputting testen voor reizigers

‒ 60

Overheveling aanvullende post

36,5

Saldo 2021 subsidies

‒ 37,4

Vrijval bvov 2020

‒ 243

Vrijval bvov 2021

‒ 410

Diversen

‒ 7,6

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Omvorming prorail naar zbo

‒ 7.147,00
‒ 5.605,70

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 4.714,60

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

11.732,10

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

29,2
11.761,30

XII INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

19,7

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

8,1
8,1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

100

2021
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

‒ 1,4
‒ 1,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

9
9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

15,7

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

35,4

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

35,4

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Onderuitputting klimaat
Op de klimaatsubsidieregelingen (voornamelijk subsidie voor bestelauto’s)
is sprake van onderuitputting, onder andere vanwege een chiptekort.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.
Beleidsmatige mutaties
Doorschuiven budget Urgenda/Klimaat 2020
Mede als gevolg van de coronacrisis zijn niet alle beschikbare middelen voor
Klimaat- en Urgendadoelen tot besteding gekomen in 2020. Omdat met
deze middelen, middels dezelfde regeling als waar het budget voor was
bedoeld in 2020, de beoogde CO2-reductie kan worden bewerkstelligd in
2021, zijn zij in 2021 toegevoegd aan de IenW-begroting HXII. Het gaat in
totaal om 44,5 miljoen euro.
Eindejaarsmarge regeringsvliegtuig
De reservering voor het regeringsvliegtuig (16,2 miljoen euro) is bij
Voorjaarsnota toegevoegd aan de IenW-begroting. Omdat de inklarings­
kosten in 2020 niet tot betaling zijn gekomen, zijn deze middelen doorge­
schoven naar 2021.
Eindejaarsmarge 2020
De eindejaarsmarge 2020 is bij Voorjaarsnota toegevoegd aan de IenWbegroting.
Generale kasschuif Deltafonds
Als gevolg van het geactualiseerde programma en om tot een realistische
en gecontroleerde overprogrammering te komen is een kasschuif verwerkt
op de begroting van het Deltafonds. De kasschuif heeft een meerjarige
doorwerking en sluit over de gehele looptijd van het fonds op nul.
Generale kasschuif HXII
Op de IenW-begroting Hoofdstuk XII zijn diverse kasschuiven verwerkt.
Het betreft per saldo een schuif van 2021 en 2022 naar latere jaren. De
belangrijkste onderdelen zijn vertragingen op de bedrijvenregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

101

bodemsanering en het naar achteren schuiven van Klimaatakkoordmiddelen ter aansluiting op bestedingsplannen en op de prognoses van
subsidieverstrekking door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO). Hier tegenover staat onder andere een schuif naar voren voor contri­
buties van het Koninklijk Nederlands Metereologisch Instituut (KNMI) aan
de Europese Organisatie voor de ontwikkeling van weersatellieten
(EUMETSAT).
Generale kasschuif Infrastructuurfonds
Als gevolg van het geactualiseerde programma en om tot een realistische
en gecontroleerde overprogrammering te komen is een kasschuif verwerkt
op de begroting van het Infrastructuurfonds. De kasschuif heeft een
meerjarige doorwerking en sluit over de gehele looptijd van het fonds op
nul.
Kosten Rijkswaterstaat en ProRail door hoogwater Limburg
Rijkwaterstaat en ProRail worden in 2021 gecompenseerd voor de gemaakte
kosten als het gevolg van het hoogwater in Limburg.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse beleidsmatige mutaties die onder de
ondergrens vallen.
Technische mutaties
Beschikbaarheidsvergoeding ov Q1 t/m Q3
Dit betreft een overboeking van de aanvullende post voor verlenging van
de Beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer (ov) tot en met het derde
kwartaal van 2021. De vergoeding is bestemd voor al het openbaar vervoer
onder een concessie in Nederland. Deze verlenging is verwerkt in de tweede
incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting Hoofdstuk XII.
Beschikbaarheidsvergoeding ov Q4
Dit betreft de middelen die beschikbaar worden gesteld voor het
ongewijzigd doortrekken van de Beschikbaarheidsvergoeding openbaar
vervoer (ov) naar het vierde kwartaal van 2021. Deze verlenging is verwerkt
in de vierde incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting
Hoofdstuk XII.
Beschikbaarheidsvergoeding ov 2020
Bij Najaarsnota is de Kamer geïnformeerd dat circa 500 miljoen euro van
de beschikbaarheidsvergoeding Openbaar Vervoer niet in 2020 maar in 2021
tot betaling komt omdat een deel van de vergoeding achteraf wordt
uitgekeerd. In 2020 is het uitgavenplafond voor dat bedrag verlaagd. Bij
Voorjaarsnota is het uitgavenplafond met hetzelfde bedrag verhoogd.
Btw afdracht A4-A44 Rijnlandroute
Dit betreft de afdracht aan het BTW-compensatiefonds voor het project A4A44 Rijnlandroute.
Beschikbaarheidsvergoeding ov 2020 ns
Dit betreft de verwerking van het Kabinetsbesluit tot het ongewijzigd
doortrekken van de beschikbaarheidsvergoeding OV naar 2022. Op basis
van de ramingen van passagiersaantallen en 20% nacalculatie is 112 miljoen
euro in 2022 en 28 miljoen euro in 2023 gereserveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

102

Compensatiepakket Zeeland - Aanvullende Post
Op 26 juni 2020 is het Bestuursakkoord Compensatiepakket Marinierska­
zerne afgesloten tussen de Staat der Nederlanden, de provincie Zeeland,
gemeente Vlissingen en het waterschap Scheldestromen. Op de
Aanvullende Post is hiervoor in het kader van het pakket Wind in de Zeilen
in totaal 50 miljoen euro geraamd . Hiervan was reeds 5 miljoen euro
overgeboekt naar de begroting van IenW voor de ontwikkeling van de stati­
onsomgeving Vlissingen. Nu wordt de resterende 46 miljoen euro (inclusief
prijsindexatie 2021 van 1 miljoen euro.) overgeboekt voor infrastructurele
maatregelen die noodzakelijk zijn voor het rijden van de intercityverbinding
Vlissingen-Rotterdam.
Covid-gerelateerde meerkosten CBR en RWS
Rijkswaterstaat (RWS) en het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen
(CBR) hebben in 2020 en 2021 corona-gerelateerde tegenvallers voor onder
meer preventieve maatregelen bij uitvoering van projecten en gemiste
inkomsten uit examens. Hiervoor is bij Voorjaarsnota 22,5 miljoen euro voor
RWS en 28,5 miljoen euro voor het CBR beschikbaar gesteld.
Covid-19 testen reizen
Dit betreft de verwerking voor de regeling voor het aanbieden van gratis
coronatesten voor reizigers via de reisbranche en OpenHouse voor de
periode 1 juli tot en met 31 augustus 2021.
Loon- en prijsbijstelling 2021
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar de
begroting van IenW.
Onderuitputting testen voor reizigers
De raming voor testen voor reizigers kende een grote onzekerheidsmarge.
Het aantal afgenomen testen voor reizigers is uiteindelijk lager uitgevallen
dan geraamd, waardoor 60 miljoen euro vrijvalt.
Overheveling aanvullende post
Bij Voorjaarsnota worden reserveringen op de aanvullende post voor onder
andere de Wet Open Overheid en informatiehuishouding (in totaal ruim
37 miljoen euro), compensatie van de vuurwerkbranche (27,5 miljoen euro),
de stikstof-maatregel walstroom zeevaart (in totaal 12 miljoen euro) en
compensatie Zeeland (5 miljoen euro) overgeheveld naar de IenW
begroting.
Saldo 2021 subsidies
Op het budget voor de beschikbaarheidsvergoeding OV is sprake van een
autonome meevaller.
Vrijval bvov 2020
De uitgaven aan de beschikbaarheidsvergoeding hangen sterk samen met
de reizigersaantallen in het openbaar vervoer. De raming kende, vanwege
het onzekere verloop van COVID-19, een grote onzekerheidsmarge. Uitein­
delijk bleven meer reizigers dan geraamd het openbaar vervoer gebruiken.
Het benodigde bedrag voor 2020 is daarom lager uitgevallen. In 2021 valt
243 miljoen euro vrij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

103

Vrijval bvov 2021
Het benodigde bedrag voor de beschikbaarheidsvergoeding voor het OV
voor 2021 valt waarschijnlijk ook lager uit dan geraamd. Hierdoor valt in
2021 140 miljoen euro vrij. Een deel van de vergoeding wordt nog in 2022
uitbetaald. Daarom is 270 miljoen euro doorgeschoven naar 2022 via een
NvW op de begroting 2022.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Omvorming ProRail naar ZBO
In 2020 is het wetsvoorstel dat ProRail omvormt tot een zelfstandig
bestuursorgaan (zbo) aangeboden aan de Tweede Kamer. Aangezien de
omvorming controversieel is verklaard is het streven dat de wet in 2022 in
werking treedt. In plaats van in 2021 leidt dit in 2022 incidenteel tot uitgaven
voor de afrekening van de vennootschapsbelasting en de dividendbe­
lasting. Voor alle kostenverhogingen of verlagingen die als gevolg van deze
genoemde fiscale effecten optreden, geldt dat even grote verhogingen of
verlagingen voor de belastingopbrengsten ontstaan, waarmee deze kosten
niet relevant zijn voor het uitgavenplafond. De Omvorming zorgt vanaf 2022
voor lagere uitgaven die wel relevant zijn voor het uitgavenplafond.
Niet-belastingontvangsten
Technische mutaties
Mee- en tegenvallers
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post bestaat uit diverse beleidsmatige mutaties die onder de
ondergrens vallen.
Technische mutaties
Diversen
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

104

Economische Zaken en Klimaat
XIII ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

7.809,50

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Actualisatie kasbudget
Herijking nucleair historisch afval

‒ 41,4
24,7

Realisatiebijstelling artikel 2

‒ 35,3

Realisatiebijstelling artikel 3

‒ 41,3

Realisatiebijstelling fund to fund

‒ 45,8

Realisatiebijstelling schadevergoedingen

‒ 154,4

Realisatiebijstelling sde+

‒ 56,4

Realisatiebijstelling waardedaling

‒ 29,5

Diversen

‒ 27,1
‒ 406,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Actualisatie schaderamingen uitgaven
Actualisatie van de raming immaterieel als gevolg van begroting img
Actualisatie van de raming schade herstel

1.292,00
‒ 65
44

Actualisatie van de raming waardedaling als gevolg van begroting img

‒ 100

Afboeken middelen stuwmeerregeling

‒ 15,2

Afboeking huidige reeks - aanpassing raming uitgaven immateriële schad

‒ 100

Afboeking huidige reeks - aanpassing raming vergoeding waardedaling

‒ 245

Afboeking huidige reeks - bijstelling raming schadevergoedingen

‒ 200

Afboeking huidige reeks - bijstelling raming uitvoeringskosten schade

‒ 150

Bijstelling raming immateriële schade

‒ 34,5

Bijstelling uitgaven img waardedaling

‒ 90

Btw-component uitvoeringskosten

27

Doorschuiven budget urgendaprojecten 2020

17

Eindejaarsmarge toekomstfonds

97

Inleveren dei+-middelen t.b.v. opschalingsinstrument

‒ 21,7

Interne problematiek

32,8

Invullen negatieve ejm

525,5

Inzet eindejaarsmarge

‒ 56,4

Kasschuif actieplan energiebesparing urgenda
Kasschuif seed
Kasschuif urgendamaatregelen industrie

‒ 41
‒ 40
‒ 49,5

Kas/verplichtingschuif start ups / mkb

‒ 15,3

Negatieve ejm schadebetalingen

‒ 426,3

Negatieve ejm uitvoeringskosten schadebetalingen

‒ 99,2

Opvragen reguliere eindejaarsmarge
Uitvoeringskosten bik
Uitvoeringskosten bik (afboeking t.b.v.amendement nijboer)
Warmtelinq-middelen 2021

56,4
17,1
‒ 16,8
‒ 23

2021-aw2 | onderuitputting cova

‒ 15,4

Diversen

‒ 56,7
247,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Aanpassing kasdekking groeifaciliteit
Actualisatie budget trsec
Actualisatie budget tvl
Ap klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

50
‒ 50
‒ 1.250,00
35

105

2021
Coronaoverbruggingslening (col)

33,3

Deep tech fonds

175

Fonds alternatieve financiering

50

Fondsversterking rom's
Kasschuif start- en scale-ups
Nieuwe verlenging waardevermeerderingsregeling

75
‒ 226
58

Onttrekking aan reserve duurzame energie

447,9

Overboeking budget startersregeling naar tvl

‒ 90

Overboeking middelen actieplan energiebesparing
Ramingsbijstelling tvl

50
‒ 1.470,00

Ramingsbijstelling tvl startersregeling

‒ 70

Realisatiebijstelling coronamaatregelen

‒ 50,2

Realisatiebijstelling groeifaciliteit (coronadeel)

‒ 50

Realisatiebijstelling omscholing naar tekortsectoren

‒ 35,7

Realisatiebijstelling qredits

‒ 52,5

Realisatiebijstelling trsec

‒ 251

Realisatiebijstelling tvl

‒ 999,6

Startersregeling via qredits
Steunmaatregel mobiliteitscluster
Storting begrotingsreserve go

70
30
39,7

Storting begrotingsreserve groeifaciliteit

50

Trsec

325

Trsec (aanvulling)
Tvl aanvulling
Tvl startersregeling
Tvl startersregeling motie
Verhoging budget tegemoetkoming vaste lasten

55
3.790,00
120
60
2.015,00

Verhoging subsidieplafond tegemoetkoming vaste lasten

70

Verhoging tvl

500

Verhoging tvl q2
Verhoging uitvoeringsbudget tvl
Verlaging onttrekking reserve duurzame energie
Verlaging raming go-c
Verlenging tvl
Verruiming tvl
Diversen

451,5
30
‒ 356,3
‒ 200
385
560
250,8

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Realisatiebijstelling voucherkredietfacliteit

‒ 372

Voucherkredietfaciliteit reissector

400

Diversen

‒ 8,1
4.644,80

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

4.486,00

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

12.295,50

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

27,2
12.322,70

XIII ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

4.816,00

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Onttrekking begrotingsreserve duurzame energie

‒ 71,8

Realisatiebijstelling ontvangsten artikel 2

‒ 16,5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

106

2021
Tegenvaller ontvangsten acm
Diversen

‒ 27,3
17,6
‒ 98

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Actualisatie raming immateriële schade

100

Actualisatie raming uitgaven schadevergoeding img

425

Actualisatie raming uitvoeringskosten schade

252

Actualisatie raming waardedaling groningen
Afboeking huidige raming - aanpassing raming ontvangsten schadeverg.

515
‒ 200

Afboeking huidige raming - aanpassing raming ontvangsten voor immateri

‒ 100

Afboeking huidige raming - bijstelling raming ontvangsten waardedaling

‒ 245

Afboeking huidige raming - bijstelling raming uitvoeringskosten

‒ 150

Bijstelling ontvangsten img waardedaling

‒ 90

Bijstelling ontvangsten immateriële schade

‒ 26,3

Bijstelling ontvangsten nam

‒ 958,9

Bijstelling ontvangsten nam uitvoeringskosten

‒ 50

Bijstelling schaderaming ontvangsten nam

‒ 121

Btw-compensatie restant 2020

‒ 20

Kasschuif ontvangsten immateriële schade
Kasschuif ontvangsten schadevergoeding img
Kasschuif ontvangsten uitvoeringskosten schadevergoedingen

‒ 25
‒ 106,3
‒ 63

Kasschuif ontvangsten waardedaling

‒ 128,8

Kasschuif raming ontvangsten nam

30,2

Mismatch ontvangsten en uitgaven fysieke schade

‒ 80

Overlopende ontvangsten nam

246,8

Overlopende ontvangsten nam - uitvoeringskosten schade

99,2

Overlopende ontvangsten nam - ontvangsten 2020 nam voor waardedaling

179,5

Stuwmeerregeling

‒ 15,2

Diversen

6
‒ 525,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Actualisatie tvl

375

Afroming reserve bmkb-c en kkc

165

Onttrekking aan reserve duurzame energie

447,9

Onttrekking reserve klein krediet corona
Ramingsbijstelling tvl-ontvangsten
Realisatiebijstelling ontvangsten tvl
Verlaging onttrekking reserve duurzame energie
Diversen

100
‒ 260
40,4
‒ 356,3
76,3

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Bijstelling ets-raming

530

Realisatiebijstelling gasbaten

‒ 37,5

Realisatiebijstelling ontvangsten ode

429,6

Diversen

‒ 3,2
1.507,20

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

883,6
5.699,50
0
5.699,60

107

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Actualisatie kasbudget
De kasbudgetten van diverse instrumenten op artikel 2 zijn op basis van
actuele prognoses bijgesteld. Dit betreft onder andere onderuitputting op
de Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (7,8 miljoen euro),
Cofinanciering Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (9,3 miljoen
euro), verduurzaming industrie (7,8 miljoen euro) en het Programma Infra
structuur Duurzame Industrie (4,5 miljoen euro).
Herijking nucleair historisch afval
De kosten voor het opruimen van historisch nucleair afval en ontmanteling
van gebouwen zijn herijkt en vallen 24,7 miljoen euro hoger uit dan eerder
geraamd. Dekking is gevonden binnen de reguliere eindejaarsmarge van
EZK.
Realisatiebijstelling artikel 2
Op artikel 2 is 35,3 miljoen euro minder besteed dan bij 2de suppletoire
begroting geraamd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere
uitgaven op de garantieregelingen BMKB (15 miljoen euro), Groeifaciliteit
(8,5 miljoen euro) en Garantie Ondernemersfinanciering (7,1 miljoen euro).
Realisatiebijstelling artikel 3
Op artikel 3 is 41,3 miljoen euro minder besteed dan bij 2de suppletoire
begroting geraamd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een lager
beroep op de verschillende financieringsregelingen voor het bedrijfsleven,
zoals de Thematische Technology Transfer (5,7 miljoen euro), het Innova­
tiekrediet (6,3 miljoen euro) en de Vroege Fase Financiering (5,6 miljoen
euro).
Realisatiebijstelling Fund to Fund
De omvang en het moment van de uitgaven in het kader van het Fund to
Fund, ook wel Dutch Venture Initiative (DVI), worden bepaald door de inves­
teringen en terugontvangsten van de fondsen bij hun portfolio-bedrijven.
Deze investeringen en ontvangsten fluctueren in aantal en omvang. Vooraf
zijn deze fluctuaties niet precies te ramen. Ten opzichte van de 2de
suppletoire begroting zijn de uitgaven 45,8 miljoen euro lager dan geraamd.
Realisatiebijstelling schadevergoedingen
Omdat niet alle dossiers voor de VES-regeling in 2021 zijn behandeld, is
de realisatie van de uitgaven voor het IMG voor fysieke schades achterge­
bleven bij wat er in de 2de suppletoire begroting werd verwacht. Hierdoor
valt de realisatie 154,4 miljoen euro lager uit. Deze uitgaven schuiven door
naar het volgende jaar.
Realisatiebijstelling SDE+
De uitgaven op de SDE+ zijn 56,4 miljoen euro lager uitgevallen dan bij 2de
suppletoire begroting geraamd. Niet bestede middelen worden gestort in
de begrotingsreserve duurzame energie waar zijn beschikbaar blijven voor
de uitfinanciering van aangegane verplichtingen.
Realisatiebijstelling waardedaling
De realisatie van de vergoedingen voor waardedaling is 29,5 miljoen euro
lager dan eerder geraamd, omdat het aantal aanmeldingen minder was dan
bij 2de suppletoire begroting werd verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

108

Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen.
Beleidsmatige mutaties
Actualisatie schaderamingen uitgaven
De meerjarige uitgavenraming voor schadevergoedingen in Groningen als
gevolg van de aardbevingsproblematiek is geactualiseerd. Deze raming is
op de EZK-begroting opgenomen. De raming bestaat uit immateriële
schades (100 miljoen euro in 2021), schadevergoedingen Instituut
Mijnbouwschade Groningen (IMG) (425 miljoen euro in 2021), uitvoerings­
kosten (252 miljoen euro in 2021) en de waardedaling (515 miljoen euro in
2021).
Actualisatie van de raming door aangepasta werkwijze IMG
In de Voorjaarsnota 2021 is een update van de kostenraming voor de
schade-afhandeling en de versterkingsoperatie in Groningen verwerkt.
Nadat de Voorjaarsnota was opgesteld, heeft het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) een nieuwe werkwijze voor de afhandeling van fysieke
schade aangekondigd. De mutaties als gevolg van de aangepaste werkwijze
zijn technisch verwerkt.
Stuwmeerregeling
De Staat heeft een betalingsovereenkomst voor de stuwmeerregeling
gesloten met de NAM. De NAM betaalt 40,4 miljoen euro van de in totaal
55,6 miljoen euro aan gemaakte kosten. De 15,2 miljoen euro die de Staat
bijdraagt wordt gedekt vanuit de middelen op de Aanvullende Post.
Afboeking huidige reeks schaderamingen
Met de actualisatie van de meerjarige raming voor schadevergoedingen in
Groningen als gevolg van de aardbevingsproblematiek, komt de oude
raming van in totaal 695 miljoen euro te vervallen. Deze is daarom
afgeboekt. Dit geldt voor de ramingen immateriële schades (100 miljoen
euro), vergoeding waardedaling (245 miljoen euro), schadevergoedingen
(200 miljoen euro) en uitvoeringskosten schade (150 miljoen euro).
Bijstelling raming immateriële schade
De uitgaven voor immateriële schade zijn op basis van de meest recente
inschattingen van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG)
neerwaarts bijgesteld. Het IMG verwacht bijna geen uitgaven voor
immateriële schade meer te doen in 2021. Deze uitgaven zijn slechts
vertraagd en worden in 2022 verwacht. Deze verlaging van de uitgaven
raming werkt ook door in de ontvangstenraming.
Bijstelling uitgaven IMG waardedaling
De uitgaven voor waardedaling zijn op basis van de meest recente inschat
tingen van het IMG neerwaarts bijgesteld. Het IMG heeft aangegeven dit
jaar geen 415 miljoen euro aan waardedalingsvergoedingen uit te geven,
maar 325 miljoen euro. Deze verlaging van de uitgavenraming werkt ook
door in de ontvangstenraming.
Btw-component uitvoeringskosten
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat het totaalbedrag van btw
zal worden verrekend met de NAM. Dit betreft de compensatie van het btwdeel van de uitvoeringskosten van de schadeafhandeling. Dit staat sinds
de voorjaarsnota op de EZK-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

109

Doorschuiven budget Urgendaprojecten 2020
Mede als gevolg van de coronacrisis zijn niet alle beschikbare middelen voor
Urgendadoelen tot besteding gekomen in 2020. Omdat met deze middelen,
middels dezelfde regeling als waar het budget voor was bedoeld in 2020,
de beoogde CO2-reductie kan worden bewerkstelligd in 2021, zijn zij in 2021
toegevoegd aan de EZK-begroting. Het gaat in totaal om 17 miljoen euro.
Eindejaarsmarge toekomstfonds
Voor het Toekomstfonds geldt een 100% eindejaarsmarge. Conform de
begrotingsregels is de eindejaarsmarge van 97 miljoen euro toegevoegd
aan de begroting van EZK.
Inleveren DEI+-middelen t.b.v. opschalingsinstrument
Ten behoeve van het opschalen van de Nederlandse elektrolyse capaciteit
tot GW schaal in 2030 is een subsidieregeling uitgewerkt. De 252,1 miljoen
euro die hiervoor beschikbaar is gesteld tot en met 2027 wordt generaal
ingeleverd en vervolgens in het juiste kasritme generaal toegevoegd aan
de EZK-begroting voor de jaren tot en met 2041. Deze mutatie betreft het
inleveren van de middelen die binnen de DEI+ voor dit instrument
beschikbaar waren gesteld.
Interne problematiek
De interne problematiek bestaat onder andere uit middelen voor de nieuwe
deelneming Bonaire Brandstof Terminals om de leveringszekerheid van
energie op Bonaire te borgen. Daarnaast bestaat de interne problematiek
uit knelpunten in de bedrijfsvoering en diverse knelpunten bij de
uitvoerende diensten.
Invulling negatieve EJM
EZK stuurt voor de schadeafhandeling elk kwartaal facturen naar de NAM.
Door vertraagde betaling door de NAM is in 2020 een tekort van
525,5 miljoen euro ontstaan op de ontvangsten van de Groningenmiddelen
op de EZK-begroting. Dit tekort loopt binnen de uitgaven als negatieve
eindejaarsmarge door in 2021 en bestaat uit een deel schadebetalingen
(426,3 miljoen euro) en uitvoeringkosten schadebetalingen (99,2 miljoen
euro). Doordat de NAM-ontvangsten over het derde en vierde kwartaal van
2020 alsnog in 2021 binnenkomen, is de negatieve eindejaarsmarge in 2021
ingevuld.
Inzet eindejaarsmarge
EZK heeft 2020 afgesloten met onderuitputting op het specifieke deel van
de begroting (exclusief de middelen van artikel 5, Groningen). Hieruit krijgt
EZK in 2021 de reguliere eindejaarsmarge van 56,4 miljoen euro, die is
ingezet voor dekking van interne problematiek.
Kasschuif actieplan energiebesparing Urgenda
De middelen op de AP voor het actieplan energiebesparing Urgenda
(50 miljoen euro in 2021) zijn overgeboekt naar de begroting van EZK en
worden grotendeels ingezet via de VEKI-regeling. Om deze middelen in
het gewenste ritme te brengen is een kasschuif doorgevoerd.
Kasschuif SEED
Dit betreft een kasschuif voor de SEED-regeling om het kasbudget in het
juiste kasritme te zetten op basis van de te verwachten liquiditeitsbehoefte
van de SEED-fondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

110

Kasschuif Urgendamaatregelen industrie
Dit betreft een kasschuif op de Urgenda 2.0 middelen voor «specifieke
maatregelen industrie» ten behoeve van realisatie van het project lachgas­
reductie op Chemelot.
Kas- en verplichtingenschuif startups / MKB
Dit betreft een kasschuif in het kader van het mkb-actieplan ten behoeve van
de uitvoering van de regeling mkb-idee en digitalisering mkb.
Negatieve EJM
EZK stuurt voor de schadeafhandeling elk kwartaal facturen naar de NAM.
Door vertraagde betaling door de NAM is in 2020 een tekort van
525,5 miljoen euro ontstaan op de ontvangsten van de Groningenmiddelen
op de EZK-begroting. Dit tekort loopt binnen de uitgaven als negatieve
eindejaarsmarge door in 2021.
Opvragen reguliere eindejaarsmarge
EZK heeft 2020 afgesloten met onderuitputting op het specifieke deel van
de begroting (exclusief de middelen van artikel 5, Groningen). Conform
de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge van 56,4 miljoen euro
toegevoegd aan de begroting van EZK.
Uitvoeringskosten BIK
Het voornemen bestond de uitvoering van de Baangerelateerde Investe­
ringskorting (BIK) te beleggen bij RVO. De uitvoeringskosten waren
geraamd op 60,3 miljoen euro voor de periode 2021-2024, waarvan de
meeste kosten gemaakt worden in de uitvoeringsjaren 2021 en 2022. In de
1e suppletoire begroting 2021 zijn deze kosten aan de EZK-begroting
toegevoegd. Het kabinet heeft na publicatie van de 1e suppletoire begroting
besloten de ontwikkeling van de BIK stop te zetten. Ter uitvoering van het
aangenomen amendement Nijboer (35 850 VIII nr. 7) wordt het niet bestede
deel van de uitvoeringskosten in mindering gebracht op de EZK-begroting
en toegevoegd aan de begroting van OCW.
WarmteLinQ
Ten behoeve van de investering in het warmtetransportnetwerk tussen
Rotterdam en Den Haag (WarmteLinQ) wordt 10 miljoen euro vrijgemaakt.
Dit is in aanvulling op de 75 miljoen euro die is opgevraagd vanaf de
aanvullende post. Daarnaast wordt een lening van 37,5 miljoen euro
afgegeven voor de aftakking naar de regio Leiden (WarmteLinQ+).
Onderuitputting COVA
Het budget voor de COVA wordt verlaagd, omdat de prognose van de
uitgaven lager uitvalt dan eerder geraamd. Deze meevaller is bij interne
herschikking ingezet om de knelpunten binnen de EZK begroting op te
lossen.
Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen.
Technische mutaties
Aanpassing kasdekking Groeifaciliteit
In de Kamerbrief van 28 augustus 2020 (Kamerstuk 35420, nr. 105) heeft
het kabinet 300 miljoen euro gereserveerd ten behoeve van het herkapita­
lisatiefondsinitatief van VNO-NCW. Hiervan is 50 miljoen euro ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

111

beschikking gesteld voor de kasbuffer voor de Groeifaciliteit. Dit is in het
kader van het initiatief van de banken voor het oprichten van een Dutch PostCovid Growth Fund, om de financiële balans van ondernemingen te
versterken.
Actualisatie budget TRSEC
De organisatoren van evenementen die door het abrupte kabinetsbesluit op
9 juli jl. niet door konden gaan, hebben veelal kosten gemaakt in de voorbe
reiding van het evenement. Voor deze organisatoren is de «Tijdelijke
regeling subsidie evenementen COVID-19» (TRSEC) beschikbaar gesteld.
Naar verwachting wordt de behandeling van een deel van de aanvragen niet
meer in 2021 afgerond. Daarom wordt de uitgavenraming met 50 miljoen
euro naar beneden bijgesteld. Deze middelen worden later aan de begroting
van 2022 toegevoegd.
Actualisatie budget TVL
Op basis van het huidige en verwachte beroep op de TVL is het TVL-budget
in 2021 en 2022 geactualiseerd. In 2022 betreft dit de vaststellingen van de
openstellingen in 2021.
AP klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten
Voor warmtenetten is geld beschikbaar op de Aanvullende Post. EZK heeft
in totaal 75 miljoen euro opgevraagd voor de stimulering van het warmte­
transportnetwerk van Rotterdam naar Den Haag, genaamd WarmteLinQ.
Coronaoverbruggingslening (COL)
In 2020 is 33,3 miljoen euro op de Coronaoverbruggingslening niet tot
besteding gekomen. Omdat deze middelen alsnog in 2021 nodig zijn, zijn
deze middelen weer toegevoegd aan de EZK-begroting voor verstrekking
van COL-leningen door de ROM’s.
Deep Tech Fonds (DTF)
De bijdrage van 175 miljoen euro aan het DTF betreft de EZK bijdrage aan
het nieuw op te richten co-investeringsfonds DTF. Dit fonds is gericht op
de financiering van kapitaalintensieve deeptech start- en scale-ups die
bijdragen aan het lange termijn verdienvermogen van Nederland.
Uitgangspunt van het fonds is om onder marktconforme condities (het
betrekken van een private co­financier is een vereiste) over een investe­
ringsperiode van maximaal vijf jaar 12 tot 15 investeringen te doen in
deeptech bedrijven.
Fonds Alternatieve Financiering (AltFin)
De bijdrage van 50 miljoen euro aan het Fonds Alternatieve Financiering
wordt ingezet voor het verbreden van het financieringslandschap voor het
MKB. De totale omvang van het fonds is voorzien op 200 miljoen euro.
Fondsversterking ROM’s
EZK heeft in 2020 75 miljoen euro ontvangen voor de fondsversterking van
de ROM’s. Het was in 2020 niet mogelijk al concrete stortingen te doen,
omdat de regio de benodigde cofinanciering moest organiseren. Daarom
zijn de middelen doorgeschoven naar 2021 om alsnog tot de fondsver­
sterking over te gaan. Over de fondsversterking worden met de regionale
partners afspraken gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

112

Kasschuif start- en scale-ups
Voor start- en scale-ups heeft het kabinet 250 miljoen euro beschikbaar
gesteld voor 2021. Op basis van de actuele inzichten over het gebruik van
de fondsen (Dutch Future Fund, Deep Tech Fund en Alt FIN) worden de
middelen in het juiste kasritme geplaatst.
Nieuwe verlenging waardevermeerderingsregeling
Het demissionaire kabinet heeft besloten om het budget van de waardever
meerderingsregeling met 60 miljoen euro te verhogen zodat de regeling
naar verwachting gefinancierd is tot 1 april 2022, de juridische looptijd van
de regeling. Het volledige bedrag wordt in 2021 bevoorschot aan de
uitvoerder Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN). Deze
verlenging is aangekondigd in de Kamerbrief Nieuwe verlenging waarde
vermeerderingsregeling van 8 oktober 2021. Deze verhoging wordt voor
58 miljoen euro gedekt uit de risicoreservering Groningen op de
Aanvullende post. De resterende 2 miljoen euro wordt binnen de begroting
van EZK gedekt.
Onttrekking aan reserve duurzame energie
Ten behoeve van de financiering van afgegeven SDE(+)-beschikkingen en
het flankerend beleid wordt 447,9 miljoen euro onttrokken aan de begro­
tingsreserve duurzame energie. De onttrekking wordt toegevoegd aan het
reeds beschikbare kasbudget van de SDE(+). Een onttrekking aan een begro­
tingsreserve is altijd aan zowel de ontvangsten- als uitgavenkant zichtbaar.
Overboeking budget startersregeling naar TVL
Begin 2021 is 180 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een specifieke
regeling voor starters. Vanaf het tweede kwartaal van 2021 is de TVL zodanig
aangepast dat de betreffende starters hiervan gebruik kunnen maken. Het
resterende budget van 90 miljoen euro voor de specifieke startersregeling
is daarom toegevoegd aan het budget van de TVL.
Overboeking middelen actieplan energiebesparing
In het kader van Urgenda 2.0 zijn middelen toegekend voor het ‘actieplan
energiebesparing industrie’ met als doel het versnellen van energiebe­
sparing door het voorfinancieren van investeringen. EZK heeft de
beschikbare 50 miljoen euro opgevraagd en overgeboekt gekregen vanuit
de Aanvullende Post.
Ramingsbijstelling Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL)
Het kasbudget voor de TVL wordt voor 2021 verlaagd met 1,5 miljard euro
in verband met een lager beroep op de regeling dan geraamd. Dit is het
gevolg van de verbeterde economische situatie ten gevolge van de versoe­
peling van de beperkende maatregelen.
Ramingsbijstelling TVL startersregeling
Het budget van deze regeling is met 70 miljoen euro verlaagd in verband
met een lager dan verwacht beroep op de regeling, ondanks uitgebreide
communicatie om de regeling bij de doelgroep onder de aandacht te
brengen.
Realisatiebijstelling coronamaatregelen
Van diverse coronamaatregelen is minder gebruik gemaakt dan bij 2de
suppletoire begroting werd verwacht. Dit heeft geresulteerd in 50,2 miljoen
euro lagere besteding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

113

Realisatiebijstelling groeifaciliteit (coronadeel)
In 2021 hebben geen schadebetalingen plaatsgevonden in het kader van
het Post-Covid Groeifinanciering Initiatief. De hiervoor geraamde 50 miljoen
euro wordt gestort in de begrotingsreserve.
Realisatiebijstelling omscholing naar tekortsectoren
Vanwege de arbeidskrapte in sectoren als de techniek en de ICT is in 2021
37,5 miljoen euro subsidie beschikbaar gesteld voor omscholingstrajecten.
De subsidieregeling die hiervoor is opengesteld is vrijwel geheel onbenut
gebleven. De verwachting is dat dit te maken had met de nog lopende
Corona steunpakketten waardoor er weinig mobiliteit was op de arbeids­
markt. Daarnaast is er in het algemeen grote krapte op de arbeidsmarkt,
waardoor er weinig noodzaak is tot omscholing. Een andere reden voor
onderbenutting is dat de regeling te onbekend is gebleven bij veel
ondernemers, ondanks een extra campagne in het najaar.
Realisatiebijstelling Qredits
In 2021 is 70 miljoen euro aan Qredits beschikbaar gesteld om nieuwe en
bestaande klanten Coronaoverbruggingskredieten aan te bieden. In totaal
is voor 52,5 miljoen euro minder aan kredieten verstrekt dan bij 2de
suppletoire begroting geraamd, omdat door de verbeterde economische
situatie minder behoefte was aan de kredieten.
Realisatiebijstelling TRSEC
Voor de TRSEC is in suppletoire wetten in 2021 een kasbudget van
330 miljoen euro toegevoegd aan de EZK-begroting. Hiervan is respectie­
velijk 79 miljoen gerealiseerd. Deze lagere realisatie is veroorzaakt door
versoepelingen van de coronamaatregelen in de tweede helft van 2021
waardoor meer evenementen mogelijk waren, vanwege het deels
afhandelen van aanvragen in 2022 en doordat de oorspronkelijke raming
onzeker was.
Realisatiebijstelling TVL
Op de TVL is uiteindelijk 999,6 miljoen euro minder gerealiseerd dan eerder
geraamd in verband met een lager dan verwacht beroep op de regeling. Dit
is het gevolg van de verbeterde economische situatie ten gevolge van de
versoepeling van de beperkende maatregelen.
Startersregeling via Qredits
Op de TVL is uiteindelijk 999,6 miljoen euro minder gerealiseerd dan eerder
geraamd in verband met een lager dan verwacht beroep op de regeling. Dit
is het gevolg van de verbeterde economische situatie ten gevolge van de
versoepeling van de beperkende maatregelen.
Steunmaatregel mobiliteitscluster
Om de teruggang in R&D-investeringen binnen het mobiliteitscluster door
omzetderving als gevolg van de coronacrisis te mitigeren, is een subsidie­
regeling aangekondigd voor bedrijven in de automotive, luchtvaart en
maritieme sectoren. De subsidie is bedoeld voor R&D-projecten die op korte
termijn kunnen starten en een looptijd hebben van maximaal 4 jaar. Het
budget voor de regeling is vastgesteld op 150 miljoen euro.
TRSEC
Wanneer evenementen vanwege de epidemiologische situatie worden
verboden, kunnen organisatoren een vergoeding voor de gemaakte kosten
ontvangen. Hiervoor is de tijdelijke regeling subsidie evenementen
COVID-19 (TRSEC) vormgegeven. Het plafond van de te verlenen subsidie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

114

en leningen bedraagt 385 miljoen euro. Dit bedrag is als verplichtingen­
budget opgenomen. Het kasbudget van 325 miljoen euro is de raming van
het uit te betalen bedrag.
TRSEC (aanvulling)
Organisatoren van evenementen die door het abrupte kabinetsbesluit op
9 juli jl. de komende periode niet door kunnen gaan, hebben veelal kosten
gemaakt in de voorbereiding van het evenement. In verband hiermee is
de garantieregeling voor evenementen ('Tijdelijke regeling subsidie
evenementen COVID-19') op diverse punten tijdelijk uitgebreid. In verband
met deze uitbreiding wordt de kostenraming van de regeling verhoogd van
325 miljoen euro naar 380 miljoen euro.
TVL aanvulling
Het budget van de TVL is met in totaal 3,79 miljard euro verhoogd. Deze
verhoging houdt verband met diverse verruimingen die zijn opgenomen in
de 3de incidentele suppletoire begroting van EZK.
TVL startersregeling (incl. motie)
Voor starters is een specifieke regeling ontwikkeld binnen de TVL. De
regeling gold in eerste instantie voor ondernemers die gestart waren tussen
1 januari 2020 en 30 juni 2020 en is naar aanleiding van de motie Aartsen
c.s. verbreed naar ondernemers gestart tussen 30 september 2019 en 30 juni
2020. In totaal is hiervoor 180 miljoen euro beschikbaar gesteld, zoals
opgenomen in de derde Incidentele Suppletoire Begroting van EZK.
Verhoging budget Tegemoetkoming Vaste Lasten
Ten behoeve van de verlenging van de TVL naar het derde kwartaal van 2021
is 1,75 miljard euro toegevaagd aan het budget. Daarnaast is 265 miljoen
euro toegevoegd aan de TVL voor de referentiesystematiek, waarvan
90 miljoen euro wordt gedekt door de overboeking van de resterende
middelen op de startersregeling.
Verhoging subsidieplafond Tegemoetkoming Vaste Lasten
Om de TVL meer toegankelijk te maken voor grote bedrijven wordt het
maximum subsidiebedrag met 600.000 euro verhoogd naar 1,2 miljoen
euro. De verwachte kosten voor het verhogen van de maximum subsidie
bedragen 70 miljoen euro.
Verhoging TVL Q2
Het budget van de TVL is in verband met de verhoging van het vergoe­
dingspercentage van de regeling voor het tweede kwartaal van 2021 van
85% naar 100% aangevuld met 450 miljoen euro. De verhoging van het
vergoedingspercentage is ook doorgevoerd in Caribisch Nederland,
waarvoor 1,5 miljoen euro beschikbaar is gesteld.
Verhoging uitvoeringsbudget TVL
De uitvoeringskosten RVO van de TVL wordt verhoogd met 30 miljoen euro.
Dit betreffen aanvullende uitvoeringskosten voor het eerste en tweede
kwartaal van 2021, en de uitvoeringskosten voor de verlenging van de TVL
naar het derde kwartaal van 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

115

Verlaging onttrekking reserve duurzame energie
De geplande onttrekking aan de begrotingsreserve duurzame energie wordt
met 356 miljoen euro verlaagd. Dit omdat op verschillende instrumenten en
het flankerend beleid binnen het Duurzame Energie-domein sprake is van
onderuitputting. Omdat de onttrekking als inkomsten wordt geboekt, is deze
mutatie zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant zichtbaar.
Verlaging raming GO-C
De uitgavenraming voor de coronamodule van de Garantieregeling Onder
nemersfinanciering (GO-C) wordt met 200 miljoen euro naar beneden
bijgesteld. Het beroep op de regeling is lager dan verwacht, waardoor er
ook minder uitbetalingen van schades plaatsvinden.
Verlenging TVL
Ten behoeve van de verhoging van het maximale subsidiebedrag en het
verlagen van het minimale bedrag aan vaste lasten, is het budget van de
TVL verhoogd met 385 miljoen euro.
Verruiming TVL
Ten behoeve van de verhoging van de omzetdervingspercentage en de
verbreding van de omzetdervingsdrempel in Q1 van 2021 is 560 miljoen
euro toegevoegd aan het budget van de TVL.
Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Realisatiebijstelling voucherkredietfaciliteit
In 2021 is een lager beroep gedaan op de voucherkredietfaciliteit. De
realisatie is ten opzichte van de 2de suppletoire begroting 372 miljoen euro
lager dan geraamd. Middels deze faciliteit kond de Stichting Garantiefonds
Reisgelden (SGR) consumenten schadeloos stellen bij faillissement van
aangesloten reisorganisaties.
Voucherkredietfaciliteit reissector
Het kabinet stelt een faciliteit van maximaal 400 miljoen euro aan het garan­
tiefonds SGR beschikbaar voor de verstrekking van liquiditeitsleningen
(voucherkredieten) aan reisorganisaties, die tijdelijk onvoldoende middelen
hebben om vouchers terug te betalen aan consumenten.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Onttrekking begrotingsreserve duurzame energie
Uiteindelijk 71,8 miljoen euro minder onttrokken dan in de 2de suppletoire
begroting geraamd.
Realisatiebijstelling ontvangsten artikel 2
Op artikel 2 is 16,5 miljoen euro minder ontvangen dan bij 2de suppletoire
begroting geraamd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere
ontvangsten op de garantieregelingen BMKB (11,3 miljoen euro),

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

116

Groeifaciliteit (6,2 miljoen euro) en Garantie Ondernemersfinanciering
(5,5 miljoen euro). Daar tegenover staan enkele kleinere ontvangstenmee­
vallers.
Tegenvaller ontvangsten ACM
Jaarlijks wordt een vast bedrag aan boeteontvangsten voor Autoriteit
Consument en Markt (ACM) geraamd. De daadwerkelijke ontvangsten
fluctueren door de jaren heen. Dit komt onder andere door het aantal en
de hoogte van de door de ACM opgelegde boetes. De ACM is volledig
onafhankelijk hierin. Op basis van de huidige realisatie is de raming van
de boeteontvangsten met 27 miljoen euro verlaagd.
Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen.
Beleidsmatige mutaties
Actualisatie schaderamingen ontvangsten
De meerjarige uitgavenraming voor schadevergoedingen in Groningen als
gevolg van de aardbevingsproblematiek is geactualiseerd. Deze raming is
nu op de EZK-begroting opgenomen. De raming bestaat uit immateriële
schades (100 miljoen euro), schadevergoedingen IMG (425 miljoen euro),
uitvoeringskosten (252 miljoen euro) en de waardedaling (515 miljoen
euro).
Afboeking huidige raming
Met de actualisatie van de meerjarige raming voor schadevergoedingen in
Groningen als gevolg van de aardbevingsproblematiek, komt de oude
ontvangstenraming van in totaal 695 miljoen euro te vervallen. Deze is
daarom afgeboekt. Dit geldt voor de ontvangstenramingen immateriële
schades (100 miljoen euro), vergoeding waardedaling (245 miljoen euro),
schadevergoedingen (200 miljoen euro) en uitvoeringskosten schade
(150 miljoen euro).
Bijstelling ontvangsten IMG waardedaling
De ontvangsten voor waardedaling zijn op basis van de meest recente
inschattingen van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG)
neerwaarts bijgesteld. Het IMG heeft aangegeven dit jaar geen 415 miljoen
euro aan waardedalingsvergoedingen uit te geven, maar 325 miljoen euro.
Bijstelling ontvangsten immateriële schade
De ontvangsten voor immateriële schade zijn op basis van de meest recente
inschattingen van het IMG neerwaarts bijgesteld. Er worden geen
ontvangsten meer verwacht in 2021 die samenhangen met de uitgaven van
het IMG voor immateriële schade. Dit omdat het IMG na uitvoering van de
pilot in 2021 geen extra uitgaven meer verwacht te doen.
Bijstelling ontvangsten Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM)
uitvoeringskosten
De ontvangsten voor de uitvoeringstskosten van het IMG zijn op basis van
de meest recente inschattingen van het IMG neerwaarts bijgesteld. Een
groter gedeelte van de uitvoeringskosten dan eerder verwacht valt in het
vierde kwartaal van 2021 en de ontvangsten hiervoor komen daarom pas in
2022 binnen. Deze tegenvaller wordt via een negatieve eindejaarsmarge
naar volgend jaar meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

117

Bijstelling ontvangsten NAM
Sinds 1 juli 2020 worden de kosten van de schadeafhandeling in Groningen
op basis van artikel 15 van de Tijdelijke wet Groningen aan NAM doorbelast.
Zorgvuldige onderbouwing van heffingsbesluiten vergt meer tijd dan
eerder verwacht. De ontvangsten van 959 miljoen euro worden dan ook
verschoven naar 2022.
Bijstelling schaderaming ontvangsten NAM
In de Voorjaarsnota 2021 is een update van de kostenraming voor de
schade-afhandeling en de versterkingsoperatie in Groningen verwerkt.
Nadat de Voorjaarsnota was opgesteld, heeft het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) een nieuwe werkwijze voor de afhandeling van fysieke
schade aangekondigd. De mutaties als gevolg van de aangepaste werkwijze
zijn technisch verwerkt.
Btw-compensatie restant 2020
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat het totaalbedrag van btw
zal worden verrekend met de NAM. Dit betreft de compensatie van het btwdeel van de uitvoeringskosten van de schadeafhandeling. Als onderdeel van
de geactualiseerde schaderamingen, zijn de benodigde btw-reeksen bij VJN
toegevoegd aan de EZK-begroting. De eerder geraamde ontvangsten van
20 miljoen euro zijn afgeboekt.
Kasschuif ontvangsten
De ontvangsten vanuit de NAM voor de schadebetalingen lopen in de regel
achter op de uitgaven. Middels een kasschuif zijn de ontvangsten in een
kasritme gezet dat beter aansluit bij de praktijk.
Kasschuif raming ontvangsten NAM
In de Voorjaarsnota 2021 is een update van de kostenraming voor de
schade-afhandeling en de versterkingsoperatie in Groningen verwerkt.
Nadat de Voorjaarsnota was opgesteld, heeft het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) een nieuwe werkwijze voor de afhandeling van fysieke
schade aangekondigd. De mutaties als gevolg van de aangepaste werkwijze
zijn technisch verwerkt.
Mismatch ontvangsten en uitgaven fysieke schade
De ontvangsten vanuit de NAM voor de schadebetalingen lopen in de regel
achter op de uitgaven. Middels een kasschuif zijn daarom de ontvangsten
afgelopen voorjaar in een kasritme gezet dat beter aansluit bij de praktijk.
Echter doordat een groter gedeelte van de schadevergoedingen in het
vierde kwartaal van 2021 worden vergoed dan eerder verwacht, ontstaat er
een tekort op de ontvangsten. De NAM-ontvangsten over vierde kwartaal
van 2021 zullen alsnog in 2022 binnenkomen. Via een negatieve eindejaars
marge in 2022 wordt het tekort op de ontvangsten voor Groningen ultimo
2022 ingevuld.
Overlopende ontvangsten NAM
Door vertraging in de ontvangsten van NAM voor de schadeafhandeling, is
in 2020 een tekort ontstaan op de Groningenmiddelen op de EZK-begroting.
Doordat de NAM-ontvangsten over het derde en vierde kwartaal van 2020
alsnog in 2021 binnenkomen, wordt de negatieve eindejaarsmarge in 2021
die het gevolg is van het tekort op de ontvangsten voor Groningen ultimo
2020 ingevuld. De ontvangsten bestaan uit schadevergoedingen
(246,8 miljoen euro), uitvoeringskosten (99,2 miljoen euro) en waardedaling
(179,5 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

118

Stuwmeerregeling
De Staat heeft een betalingsovereenkomst voor de stuwmeerregeling
gesloten met de NAM. De NAM betaalt 40,4 miljoen euro van de in totaal
55,6 miljoen euro aan gemaakte kosten. De 15,2 miljoen euro die de Staat
bijdraagt wordt gedekt vanuit de risicoreservering Groningen op de
Aanvullende Post.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens van het toe
te lichten bedrag vallen.
Technische mutaties
Actualisatie TVL
Te veel uitgekeerde TVL zal worden teruggevorderd. Op basis van de meest
recente ramingen zijn de verwachte ontvangsten geactualiseerd.
Afroming reserve BMKB-C en KKC
Op de garantieregeling Klein Krediet Corona (KKC) en de coronamodule van
de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB-C) is een lager beroep gedaan dan
verwacht. Daarom worden de begrotingsreserves naar van beide
regelingen naar beneden bijgesteld. Voor de KKC wordt 40 miljoen euro
afgeroomd en voor de BMKB-C 125 miljoen euro.
Onttrekking aan reserve duurzame energie
Ten behoeve van de financiering van afgegeven SDE(+)-beschikkingen en
het flankerend beleid wordt 447,9 miljoen euro onttrokken aan de begro­
tingsreserve duurzame energie. De onttrekking wordt toegevoegd aan het
reeds beschikbare kasbudget van de SDE(+). Een onttrekking aan een begro­
tingsreserve is altijd aan zowel de ontvangsten- als uitgavenkant zichtbaar.
Onttrekking reserve Klein Krediet Corona
Zoals aan de Tweede Kamer gemeld, zijn in het voorjaar de begrotingsre­
serves van de corona-gerelateerde garantieregelingen herijkt. In dat kader
is 100 miljoen onttrokken aan de reserve Klein Krediet Corona (KKC), wat
vrijvalt ten behoeve van het generale beeld.
Ramingsbijstelling TVL-ontvangsten
Naar verwachting wordt 260 miljoen euro aan terugontvangsten op de TVL
niet in 2021 maar in 2022 gerealiseerd. Daarom wordt de ontvangsten
raming in 2021 naar beneden bijgesteld.
Realisatiebijstelling ontvangsten TVL
De realisatie van de terugontvangsten op de TVL zijn 40,4 miljoen euro
hoger dan eerder geraamd. Dit komt doordat een deel van de ontvangsten
die pas in 2022 werd verwacht, toch al in 2021 zijn binnengekomen.
Verlaging onttrekking reserve duurzame energie
De geplande onttrekking aan de begrotingsreserve duurzame energie wordt
met 356 miljoen euro verlaagd. Dit omdat op verschillende instrumenten en
het flankerend beleid binnen het Duurzame Energie-domein sprake is van
onderuitputting. Omdat de onttrekking als inkomsten wordt geboekt, is deze
mutatie zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant zichtbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

119

Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen. Zoals het toevoegen van de rente-ontvangsten van de
voucherkredietfaciliteit reissector.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Bijstelling ETS-raming
De gestegen prijs van ETS-rechten leidt tot een aanzienlijke opwaartse
bijstelling van de raming. De ETS-prijzen zijn na een aanvankelijke daling
tijdens de eerste lockdown van 2020 snel hersteld. Sinds halverwege
december zijn de prijzen aanzienlijk gestegen tot een niveau van 50 tot 55
EUR/ton. De prijzen zijn gebaseerd op forward-prijzen.
Realisatiebijstelling ontvangsten ODE
De ODE-opbrengsten zijn 429,6 miljoen hoger dan eerder geraamd. Dit
wordt gedeeltelijk veroorzaakt doordat bij het aanpassen van de lastenver­
deling in de ODE van 50/50 naar een 33/67 lastenverdeling tussen
huishoudens en bedrijven is afgesproken de belastingvermindering in de
energiebelasting (EB) te verhogen. De belastingvermindering komt echter
uitsluitend ten laste van de EB. Hierdoor is de totale ODE-opbrengst in de
financiële verantwoording structureel flink hoger dan de geraamde reeks.
Realisatiebijstelling gasbaten
In 2020 heeft EZK een verzoek ingediend bij de Belastingdienst voor het
(terug)ontvangen van ingehouden dividendbelasting. Dit heeft tot beperkte
ontvangsten in 2021 geleid. EBN heeft in 2021 geen dividend aan EZK
uitgekeerd. Daardoor vallen de ontvangsten 37,5 miljoen lager uit dan bij
2de suppletoire begroting geraamd.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens van het toe
te lichten bedrag vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

120

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2.033,10

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Nvwa

‒ 24,1

Onderuitputting maatregel gerichte opkoop (stikstofmiddelen)

‒ 133,3

Diversen

‒ 76,6
‒ 234

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Eindejaarsmarge 2020

39,1

Inzet vrije ruimte

‒ 25,6

Kasschuif gerichte opkoop (stikstofmiddelen)

‒ 212,9

Kasschuif natuurbank (stikstofmiddelen)

‒ 110,7

Kasschuif nominaal/onvoorzien dekking

‒ 17,3

Kasschuif regeling versneld natuurherstel rvo (stikstofmiddelen)

‒ 68,6

Kasschuif sanering varkenshouderij naar 2021 (stikstofmiddelen)

57

Kasschuif sanering varkenshouderij naar 2022 (stikstofmiddelen)

‒ 100,3

Kasschuif tbv aanpassen kasritme op nominaal/onvoorzien
Kasschuif waterbassins mest (stikstofmiddelen)
Diversen

17,3
‒ 20,1
‒ 39
‒ 481,1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Doorschuif 2020 sierteelt/voedingstuinbouw
Middelen gerichte opkoop 1e tranche (stikstofmiddelen)

36
99,5

Middelen gerichte opkoop 3e tranche (stikstofmiddelen)

110

Nadeelcompensatie pelsdierhouders vervroegd verbod

122,5

Natuurbank desaldering (stikstofmiddelen)

112,1

Steunmaatregel dierentuinen i.v.m. covid-19

39

Diversen

145,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 50,6

664,4

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

1.982,50
31,1
2.013,50

XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

237,1

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

‒ 30,3
‒ 30,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

27,6
27,6

Technische mutaties
Rijksbegroting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

121

2021
Middelen gerichte opkoop 1e tranche (stikstofmiddelen)
Middelen gerichte opkoop 3e tranche (stikstofmiddelen)
Natuurbank desaldering (stikstofmiddelen)
Diversen

99,5
110
112,1
84,9
406,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

403,9
641

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0
641

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
NVWA
Bij Voorjaarsnota is 13,9 miljoen in 2021 aan voorziene onderuitputting
NVWA geboekt. Dit wordt ingezet als dekking voor het dempen van de retri­
butiestijging NVWA voor het bedrijsleven, zie ook de post beleidsmatige
mutaties diversen. Daarnaast was er een meevaller op het opdrachtgevers
budget van de NVWA (10,2 miljoen euro).
Onderuitputting maatregel gerichte opkoop (stikstofmiddelen)
Een deel van de onderuitputting op de saneringsregeling varkenshoude­
rijen is bij de Miljoenennota toegevoegd aan het budget voor de gerichte
opkoop (133,3 miljoen euro). De publicatie van wijziging van deze regeling
is vertraagd, waardoor de betalingen dit jaar niet mogelijk zijn.
Diversen
Deze diversenpost bestaat onder andere uit onderuitputting op de stikstof­
maatregelen (35,1 miljoen euro). Daarnaast bevat deze diversenpost onder­
uitputting met betrekking tot energie­efficiëntie glastuinbouw (4,7 miljoen
euro), innovatieagenda energie (4,3 miljoen euro), flankerend beleid
pelsdierhouders (5,9 miljoen euro), Brexit zbo’s (3 miljoen euro) en
mestbeleid (6,2 miljoen euro). De eindejaarsmarge LNV (13,7 miljoen euro)
wordt ingezet als dekking voor tegenvallers.
Beleidsmatige mutaties
Eindejaarsmarge 2020
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting van LNV (13,7 miljoen euro). Deze mutatie bestaat verder uit
de onderuitputting op de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen
(17,9 miljoen euro) en de onderuitputting op de Floriade (7,5 miljoen euro).
Inzet vrije ruimte
LNV dekt enkele tegenvallers op de begroting uit de ruimte op het artikel
nominaal en onvoorzien (artikel 51). Deze tegenvallers zijn onder andere
de te betalen compensatie aan VWS voor de financiële gevolgen van het
integraal maken van de kostprijs van de NVWA (6,8 miljoen euro in 2021)
en bijdrage aan KCB in het kader van de Brexit (4,2 miljoen euro in 2021).
Deze ruimte op artikel 51 bestaat onder andere uit de loon- en prijsbij­
stelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

122

Kasschuif gerichte opkoop (stikstofmiddelen)
In de zomer van 2021 is de eerste tranche van de gerichte opkoop
geëvalueerd. De verwachting is dat de tweede en derde tranche pas leiden
tot verplichtingen in 2022. Daarom worden de middelen voor deze tranches
met deze kasschuif doorgeschoven. Daarnaast worden ook de uitvoering­
kosten RVO van de eerste tranche in de goede jaren geplaatst.
Kasschuif natuurbank (stikstofmiddelen)
Uit de begrotingsreserve stikstof wordt 112 miljoen euro overgeheveld naar
artikel 22. Omdat de begrotingsreserve eind 2021 ophoudt te bestaan,
worden deze middelen in zijn geheel in 2021 naar artikel 22 overgeheveld,
zie natuurbank desaldering (stikstofmiddelen). De besteding van de
Natuurbank gaat de komende 5 jaar plaatsvinden. In 2021 zullen alleen
uitvoeringskosten door RVO gemaakt worden. Met deze kasschuif worden
de middelen doorgeschoven naar latere jaren.
Kasschuif nominaal/onvoorzien dekking
LNV dekt enkele tegenvallers op de begroting uit de ruimte op het artikel
nominaal en onvoorzien (artikel 51), zie ook de post beleidsmatige mutaties
inzet vrije ruimte. De problematiek en de dekking stonden niet in hetzelfde
kasritme. Middels deze kasschuif wordt dit rechtgetrokken.
Kasschuif regeling versneld natuurherstel rvo (stikstofmiddelen)
In 2021 is de regeling voor versneld natuurherstel gesloten. De uitfinan­
ciering van de tweede tranche is op dit moment nog niet bekend. In deze
kasschuif is uitgegaan van het scenario dat de uitfinanciering start in het
laatste kwartaal van 2021. De uitfinanciering vindt plaats in de periode 2021
tot en met 2025.
Kasschuif sanering varkenshouderij naar 2021 (stikstofmiddelen)
De complexiteit van de Subsidieregeling sanering varkenshouderij (srv)
heeft ervoor gezorgd dat er in de uitvoering door RVO vertraging is ontstaan.
Deze middelen (57 miljoen euro) worden via een kasschuif meegenomen
naar 2021. Deze middelen blijven, conform de daarover gemaakte
afspraken, beschikbaar in 2021 voor de structurele aanpak stikstof om de
programmadoelen te behalen. Deze kasschuif is gemeld bij NJN 2020.
Kasschuif sanering varkenshouderij naar 2022 (stikstofmiddelen)
Van het totaal beschikbare budget op de Subsidieregeling sanering varkens­
houderijen (Srv) wordt circa 170 miljoen euro niet uitgeput. Dit komt
doordat er uiteindelijk minder varkenshouders aan de regeling deelnemen
dan er in eerste instantie aanmeldingen waren. Bij Najaarsnota 2020 is
afgesproken dat de niet-uitgeputte middelen van de Srv behouden blijven
voor de structurele aanpak stikstof. De Kamer is 30 juni 2021 geïnformeerd
over een pakket alternatieve maatregelen dat uit deze onderuitputting wordt
bekostigd.2 Deze middelen zullen in 2021 niet tot besteding komen en zijn
daarom doorgeschoven naar 2022, en vervolgens overgeboekt naar de
juiste artikelen. Vanuit het stikstofpakket is er 275 miljoen euro beschikbaar
gesteld voor de Srv in 2020. Er resteert nu nog 41,3 miljoen euro in 2021 en
66,3 miljoen euro in 2022 (exclusief extra middelen uit Regeerakkoord en
Urgenda).

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/06/30/kamerbrief-stand-vanzaken-subsidieregeling-sanering-varkenshouderijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

123

Kasschuif tbv aanpassen kasritme op nominaal en onvoorzien
LNV dekt enkele tegenvallers op de begroting uit de ruimte op het artikel
nominaal en onvoorzien (artikel 51), zie ook de post beleidsmatige mutaties
inzet vrije ruimte. De problematiek en de dekking stonden niet in hetzelfde
kasritme. Middels deze kasschuif wordt dit rechtgetrokken.
Kasschuif waterbassins mest (stikstofmiddelen)
Oorspronkelijke openstelling van regeling waterbassins staat gepland in
het 4e kwartaal van 2021. Tegen het eind van het jaar zullen alleen nog
eventueel verplichtingen aangegaan kunnen worden vanwege diverse
onzekerheden, zoals bijv. goedkeuring van de Europese Commissie. Om
deze reden wordt alvast een groot deel van de beschikbare middelen in 2021
naar achteren geschoven.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties, waaronder bijvoorbeeld een
kasschuif ten behoeve van pilots en onderzoek in veenweidegebieden
(14,5 miljoen euro). Daarnaast bevat deze post het dempen van de retribu­
tiestijging NVWA voor het bedrijfsleven (13,9 miljoen euro). De NVWA
brengt kosten van verrichte werkzaamheden via retributies in rekening bij
het bedrijfsleven.
Technische mutaties
Doorschuif 2020 sierteelt/voedingstuinbouw
De definitieve vaststelling en uitkering van de steunmaatregelen voor de
tuinbouw en de frietaardappelsector is over de jaargrens geschoven.
Betalingen konden niet volledig plaatsvinden in 2020 en vallen daarom
gedeeltelijk in 2021. De beoordeling en afronding vindt begin 2021 plaats.
De definitieve vaststelling is al wel geweest, dus er zullen in 2021 alleen nog
definitieve betalingen plaatsvinden.
Middelen gerichte opkoop 1e tranche (stikstofmiddelen)
Bij Slotwet 2020 zijn de resterende middelen van de eerste tranche voor
de gerichte opkoop in de begrotingsreserve stikstof gestort. Het gaat om
99,5 miljoen euro. Met deze mutatie wordt het budget uit de begrotingsre­
serve stikstof opgevraagd om op de LNV-begroting te plaatsen. Deze
middelen zijn bestemd voor uitbetalingen uit de eerste tranche.
Middelen gerichte opkoop 3e tranche (stikstofmiddelen)
De begrotingsreserve stikstof houdt eind 2021 op te bestaan. In deze begro­
tingsreserve zit onder andere 110 miljoen euro bestemd voor de derde
tranche van de regeling gerichte opkoop. Om deze middelen beschikbaar te
houden is desaldering noodzakelijk. De middelen zijn met een kasschuif in
het verwachte ritme geplaatst (zie kasschuif gerichte opkoop).
Nadeelcompensatie pelsdierhouders vervroegd verbod
Voor het vervroegd verbod pelsdierhouderij is er in totaal 140 miljoen euro
gereserveerd op de Aanvullende Post. Hiervan is 122,5 miljoen euro
toegevoegd aan de LNV-begroting 2021 voor de nadeelcompensatie voor
pelsdierhouders.
Natuurbank desaldering (stikstofmiddelen)
In de begrotingsreserve stikstof resteren middelen bestemd voor het
oprichten van een natuurcompensatiebank. Conform het definitieve beste­
dingsplan worden de middelen onttrokken aan de begrotingsreserve en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

124

voor het jaar 2021 aan de LNV begroting toegevoegd. De middelen zijn
vervolgens via een kasschuif in het verwachte ritme gezet, zie kasschuif
natuurbank (stikstofmiddelen).
Steunmaatregel dierentuinen i.v.m. covid-19
In het derde COVID steun- en herstelpakket is 39 miljoen euro beschikbaar
gesteld voor dierentuinen. De steun is bedoeld ter voorkoming van dieren­
welzijnsproblemen, vanwege een periode van sluiting en beperkte
openstelling van dierentuinen. Deze middelen zijn overgeheveld van de
Aanvullende Post naar de LNV-begroting.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties, waaronder middelen om
middelgrote bedrijven in de land- en tuinbouw gebruik te laten maken van
de hogere subsidiegrens voor de tegemoetkoming vaste lasten (20 miljoen
euro). Ook bestaat deze post uit een onttrekking uit de begrotingsreserve
stikstof ten behoeve van de regeling versneld natuurherstel (21,6 miljoen
euro). Verder bestaat deze post uit subsidiëring van LED in de glastuinbouw
(25 miljoen euro). Deze middelen zijn overgeheveld van de Aanvullende
Post naar de LNV-begroting. Deze maatregel hoort bij het Urgenda 2.0
pakket. Verder bevat deze post een afboeking van 25,3 miljoen euro gereser­
veerd voor de corona-gerelateerde verplichte stoppersregeling pelsdier­
houderijen.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Diversen
Dit betreft het saldo van verschillende autonome ramingsbijstellingen op
de LNV-begroting. Een meevaller is onder andere hogere ontvangsten agro
(3,9 miljoen euro). Tegenvallers zijn onder andere lagere ontvangsten subsi­
dievoorschotten (2,8 miljoen) en lagere ontvangsten visserij (2,0 miljoen
euro).
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post bestaat onder andere uit een onttrekking uit de begrotingsreserve
apurement (12,0 miljoen euro). Deze begrotingsreserve heeft onder andere
betrekking op correcties van de Europese Commissie vanwege een niet EUconforme uitvoering van EU-subsidieregelingen. Daarnaast bevat deze post
een onttrekking uit de begrotingsreserve landbouw (13,1 miljoen euro). Dit
gaat om flankerend beleid pelsdierhouders, Warmtenet Westland uit CO2
gelden glastuinbouw en het sociaaleconomisch plan pelsdierhouderij.
Technische mutaties
Middelen gerichte opkoop 1e tranche (stikstofmiddelen)
Bij Slotwet 2020 zijn de resterende middelen van de eerste tranche voor
de gerichte opkoop in de begrotingsreserve stikstof gestort. Het gaat om
99,5 miljoen euro. Met deze mutatie wordt het budget uit de begrotingsre­
serve stikstof opgevraagd om op de LNV-begroting te plaatsen. Deze
middelen zijn bestemd voor uitbetalingen uit de eerste tranche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

125

Middelen gerichte opkoop 3e tranche (stikstofmiddelen)
De begrotingsreserve stikstof houdt eind 2021 op te bestaan. In deze begro­
tingsreserve zit onder andere 110 miljoen euro bestemd voor de derde
tranche van de regeling gerichte opkoop. Om deze middelen beschikbaar te
houden is desaldering noodzakelijk. De middelen zijn met een kasschuif in
het verwachte ritme geplaatst (zie kasschuif gerichte opkoop).
Natuurbank desaldering (stikstofmiddelen)
In de begrotingsreserve stikstof resteren middelen bestemd voor het
oprichten van een natuurcompensatiebank. Conform het definitieve beste­
dingsplan worden de middelen onttrokken aan de begrotingsreserve en
voor het jaar 2021 aan de LNV begroting toegevoegd. De middelen zijn
vervolgens via een kasschuif in het verwachte ritme gezet, zie kasschuif
natuurbank (stikstofmiddelen).
Diversen
Deze post bestaat onder andere uit de onttrekking begrotingsreserve
stikstof (21,6 miljoen euro). Deze middelen worden ingezet voor de regeling
versneld natuurherstel. Ook bevat deze post onttrekking van de begrotings­
reserve landbouw ten behoeve van de sloop- en ombouwregeling pelsdier­
houders (10,3 miljoen euro). Daarnaast bestaat deze post uit
terugontvangsten subsidievoorschotten regeling tegemoetkoming land- en
tuinbouwondernemers COVID-19 (16 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

126

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

52.493,40

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Bijstelling tweede voortgangsrapportage

‒ 25,4

Diversen

‒ 59,1

Sociale zekerheid
Aio

‒ 18,8

Bbz

54,5

Bbz: tozo-doorstroom

62,7

Bbz: uitboeken tozo-doorstroom

‒ 65,1

Budgetneutrale schuif premie-begroting

‒ 15,1

Compensatie verdeelmodel
Ioaw

37,5
‒ 22,3

Kot

155,2

Re-integratie

‒ 26,8

Tw

‒ 43

Uitvoeringskosten uwv

24,8

Wajong

60,7

Wkb

‒ 101,4

Wtl

‒ 42,2

Diversen

‒ 29,3
‒ 53,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Kasschuif mdi&eu

‒ 261

Kasschuif mdieu

46,6

Kasschuif slim

‒ 39

Veranderopgave inburgering (voi)

‒ 18

Diversen

16,5

Sociale zekerheid
Akw verdelen nominaal
Hardheden inburgering overboeking
Kasschuif hardheden inburgering

51,6
15,7
‒ 15,7

Kot verdelen nominaal

124,5

Overig

‒ 16,5

Participatiewet verdelen nominaal

85,5

Veranderopgave inburgering (voi)

‒ 27,6

Wajong verdelen nominaal

51,4

Wkb verdelen nominaal

57,8

Diversen

‒ 7,3
64,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Correctie r/s jeugdwerkloosheid

‒ 40

Diverse plafondcorrecties

‒ 175,4

Kasschuif nl leert door

‒ 55,6

Naar bzk-gf: gemeentelijk schuldenbeleid

‒ 30

Naar bzk-gf: tonk

‒ 260

Naar bzk-gf: vwnw: du crisisdienstverlening

‒ 48,5

Tonk
Diversen

260
‒ 10,5

Sociale zekerheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

127

2021
Bijstand
Compensatie eigen bijdrage ko en bso
Coronaloket kasritme uwv
Correctie r/s jeugdwerkloosheid
Crisisdienstverlening slotwet

‒ 565
271,7
‒ 661,7
40
‒ 44,6

Diverse plafondcorrecties

175,4

Einddatum now 2

‒ 71,3

Jaarafsluiting now

‒ 444,6

Naar bzk-gemeentefonds: algemene uitkering re-integratie gemeenten

‒ 136,7

Naar bzk-gf: sw bedrijven covid 19
Now 5

‒ 35
1.481,00

Realisaties now 4

‒ 92

Tozo bijstelling 1e isb en vjn

297,3

Tozo-3 levensonderhoud: uitstel vermogenstoets

110

Tozo-3/4 terugwerkende kracht

60

Tozo-4: afstel vermogenstoets

110

Tozo-5 levensonderhoud

170

Uvk now kasschuif

‒ 80

Vrijval now middelen

‒ 40

01. now kasschuif nvw

1.255,30

02. now 3 bijstelling 1e isb

1.458,30

03. now 3.2 niet afbouwen

814

04. now 3.1 langer openstellen loket

500

05. now 3.3 niet afbouwen & now 3.2 en now 3.3 naar 85%
06. now bijstelling vjn
07. now 4
08. uitzonderen tvl in de now

1.350,00
‒ 1.400,90
1.600,00
360

09. now 4 kmev

‒ 600

10. now bijstelling vaststellingen o.b.v. realisaties

‒ 659

3e isb: tegemoetkoming sw-bedrijven
Diversen

35
‒ 145,7

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Bikk aow

36,8

Rijksbijdrage ouderdomsfonds

363,3

Diversen

45,8
5.197,40

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

5.208,80

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

57.702,30

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0,6
57.702,80

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

1.837,10

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

1,8

Sociale zekerheid
Terugontvangst svb

21,3

Terugontvangsten kot

‒ 65,3

Terugontvangsten wkb

‒ 28,4

Tw

20,9

Uitvoeringskosten uwv

34,3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

128

2021
Wajong

28,4

Diversen

‒ 13,2
‒ 0,2

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

1,4

Sociale zekerheid
Kasschuif kwijtschelden publieke schulden kot
Verwachte terugontvangsten svb
Diversen

30,3
18
‒ 10,2
39,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

4,3

Sociale zekerheid
Coronaloket kasritme uwv

‒ 661,7

Derving ontvangsten kot ivm kwijtschelden publieke schulden

‒ 38,6

Einddatum now 2

‒ 180,6

Tozo terugontvangsten

927,6

01. now vaststellingen

1.041,90

02. now juninota kasschuif

125,9

03. now bijstelling vaststellingen o.b.v. realisaties

657,7

Diversen

7,8

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Werkgeversbijdrage kinderopvang
Diversen

44
‒ 0,4
1.927,90

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

1.967,20

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

3.804,30

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

3.804,30

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Bijstelling tweede voortgangsrapportage
In de tweede voortgangsrapportage van het kerndepartement SZW is een
onderuitputting gemeld op de apparaatsbudgetten en de beleidsondersteu­
nende budgetten (subsidies en opdrachten). De oorzaak van deze onderuit­
putting is voor een belangrijk deel corona-gerelateerd. Deze onderuitputting
wordt deels ingezet voor invulling van de taakstelling op de SZW-begroting.
Het restant leidt tot een meevaller op de rijksbegroting.
Diversen
Deze post bevat diverse bijstellingen en realisatie bijstellingen onder uitga­
venplafond Rijksbegroting. SZW heeft middelen gekregen voor de kabinets­
reactie op het rapport «Ongekend Onrecht» en informatiehuishouding. Deze
worden in de opstartfase niet volledig benut in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

129

Sociale zekerheid
Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO)
Uit realisatiecijfers van de SVB blijkt dat de uitgaven aan de AIO lager zijn
uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd. De neerwaartse bijstelling wordt
veroorzaakt doordat het aantal AIO-gerechtigden in 2021 minder hard is
gestegen dan verwacht. Met name de instroom was lager dan verwacht,
daarnaast was ook de uitstroom iets hoger.
Besluit Bijstand Zelfstandigen (Bbz); Bbz: tozo-doorstroom; Bbz: uitboeken
tozo-doorstroom
Op basis van de bijgestelde Tozo-raming is de doorstroom van Tozogebruikers naar het Bbz na afloop van de Tozo bijgesteld. Er werd ervan
uitgegaan dat de Tozo per 1 juli zou aflopen. De Tozo liep echter per 1 oktober
2021 af. Waarna een deel van de Tozo-gebruikers doorstroomde naar het
(verruimde) Bbz. De Bbz-raming van 2021 en 2022 is hiervoor opgehoogd.
In het Bbz is eerder een effect ingeboekt voor doorstroom vanuit de Tozo na
afloop per 1 juli. Daarna is de Tozo tot 1 oktober verlengd. Dit zorgde voor
meerdere bijstellingen in 2021 onder meerdere titels.
Budgetneutrale schuif premie-begroting
Als gevolg van de jaarlijkse aanpassing van het ramingsmodel van de
uitvoeringskosten UWV volgt er een mutatie, die geen invloed heeft op
het totale budget, tussen premie- en begrotingsgefinancierd budget.
Compensatie verdeelmodel
De Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft eerder geoordeeld dat verschil­
lende gemeenten zijn benadeeld in de verdeling van het macrobudget Parti­
cipatiewetuitkeringen. Enkele gemeenten hebben daarom in 2021 een
compensatie ontvangen met betrekking tot het verdeelmodel 2015 en 2016.
De compensatie voor één gemeente valt onder de post diversen, omdat
het compensatiebedrag voor deze gemeente pas later is vastgesteld.
Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze
werknemers (Ioaw)
De neerwaartse bijstelling van de IOAW-raming bestaat uit een neerwaartse
bijstelling vanwege de verwachte lagere doorstroom vanuit de WW naar
de IOAW (-10 miljoen euro) en een neerwaartse bijstelling vanwege de
verwerking van de voorlopige realisatiecijfers over 2020 (-12 miljoen euro).
Kinderopvangtoeslag (KOT)
De uitgaven aan kinderopvangtoeslag (KOT) in 2021 kwamen hoger uit dan
bij het opstellen van de Miljoenennota 2021 was geraamd. De ramingsbij­
stelling hangt vooral samen met een hoger gebruik van kinderopvang,
doordat kinderen gemiddeld meer uren naar de opvang gaan.
Re-integratie
In verband met corona zijn er minder re-integratietrajecten en voorzie­
ningen verstrekt dan verwacht. Daarnaast heeft het UWV middelen uit het
Europees Sociaal Fonds (ESF) ontvangen voor oude projecten, waardoor
de bevoorschotting van 2021 naar beneden is bijgesteld. Dit heeft geen
gevolgen voor het feitelijke re-integratiebudget bij het UWV.
Toeslagenwet (TW)
De raming van de Toeslagenwet is op basis van uitvoeringsinformatie van
het UWV en werkloosheidsverwachtingen van het CPB naar beneden
bijgesteld in 2021. Dit komt grotendeels door een lager aantal TW-aanvul­
lingen dan verwacht, hoofdzakelijk omdat de verwachte toename van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

130

werkloosheid uitbleef. Hierdoor zijn er veel minder TW-aanvullingen voor
de WW dan begroot. De gemiddelde uitkeringshoogte binnen de TW is wel
hoger uitgevallen dan begroot.
Uitvoeringskosten UWV
In 2021 heeft er een nabetaling plaatsgevonden na afrekening van de
uitvoeringskosten Wajong, die 24,8 miljoen euro bedroeg.
Wajong
Uit de gegevens van het UWV is gebleken dat de uitgaven aan de Wajong
hoger zijn uitgevallen dan eerder verwacht. Dit wordt vooral veroorzaakt
doordat personen met een Wajong-uitkering die werken in hogere mate
gebruik maken van inkomensondersteuning.
Wet Kindgebonden Budget (Wkb)
De uitgaven aan het kindgebonden budget (WKB) komen lager uit dan bij
het opstellen van de Miljoenennota 2021 was geraamd. Dit komt met name
doordat het effect van corona op de inkomens van huishoudens lager uitvalt
dan eerder verwacht.
Wet tegemoetkoming loondomein (Wtl)
De realisatiecijfers van de Wtl over 2020 (uitbetaling in 2021) laten een
meevaller zien op de loonkostenvoordelen (LKV), een meevaller op het lageinkomensvoordeel (LIV) en een tegenvaller op het jeugd-LIV. De uitgaven
aan de LKV's waren in 2020 lager dan begroot, doordat het gebruik van de
LKV’s achterbleef bij de verwachting.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere mee- en tegenvallers onder uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid. Daarnaast zijn er onder andere meevallers op
de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) van 11,4 mln. en op de middelen
scholingsexperiment wga van 9,4 miljoen.
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Kasschuif mdi&eu; kasschuif mdieu
Voor de maatwerkregeling Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden
(MDI&EU) is meerjarig in totaal 1 miljard euro beschikbaar. Gezien de
looptijd van de activiteitenplannen die gesubsidieerd worden en de regels
rond bevoorschotting, liggen de kasuitgaven grotendeels in latere jaren dan
oorspronkelijk verwacht. Om aan te sluiten bij het verwachte kasritme zijn
er in 2021 diverse kasschuiven gedaan.
Kasschuif slim
Om beter bij het verwachte kasritme van de subsidieregeling Stimulerings­
regeling Leren en ontwikkelen In MKB-ondernemingen (SLIM) aan te
sluiten, is een kasschuif gedaan van 2021 naar 2022 en 2026.
Veranderopgave inburgering (voi)
Deze mutatie bestaat voor het grootste deel uit budget voor VOI dat is
overgeheveld van het plafond Sociale Zekerheid naar het plafond Rijksbe­
groting. Daarnaast gaat het om hoger dan voorziene kosten die verband
houden met de nieuwe inburgeringswet (zoals o.a. implementatie- en
uitvoeringskosten). Het overige deel staat op plafond Sociale Zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

131

Diversen
Bevat diverse kleine beleidsmatige mutaties onder uitgavenplafond Rijks­
begroting die grotendeels samenhangen met het pakket aan flankerend
sociaal beleid, zoals mutaties voor van werk naar werk begeleiding
(VWNW).
Sociale zekerheid
Algemene Kinderbijslagwet (Akw) verdelen nominaal
Dit betreft de mutaties als gevolg van de toegekende loon- en prijsindexatie.
Hiermee wordt de AKW op het prijspeil van 2021 gebracht.
Hardheden inburgering overboeking; Kasschuif hardheden inburgering
Op basis van de verkenning verbeterplan Wet inburgering 2013 zijn twaalf
voorstellen geformuleerd om hardheden uit de Wi2013 weg te nemen. Voor
de periode 2022 t/m 2026 bedragen de kosten voor de uitvoering
€15,7 miljoen euro, waarvan een deel betrekking heeft op gemeenten en
een deel op DUO. Middels een kasschuif zijn deze middelen in het juiste
kasritme gezet.
Kot verdelen nominaal
Dit betreft de mutaties als gevolg van de toegekende loon- en prijsindexatie.
Hiermee wordt de KOT op het prijspeil van 2021 gebracht.
Overig
Bevat verschillende beleidsmatige mutaties uit de voorjaarsbesluitvorming
2021. Dit is bijvoorbeeld vrijval van middelen op het dossier Loondoorbe­
taling bij Ziekte en vrijval door uitstel van de wetsbehandeling Breed
Offensief.
Participatiewet verdelen nominaal
Dit betreft de mutaties als gevolg van de toegekende loon- en prijsindexatie.
Hiermee wordt de Participatiewet op het prijspeil van 2021 gebracht.
Veranderopgave inburgering (voi)
De inwerkingtreding van het nieuwe inburgeringsstelsel is met een half jaar
uitgesteld, naar 1 januari 2022. Dit leidt enerzijds tot een besparing op de
uitvoeringskosten voor gemeenten in 2021, maar tegelijkertijd leidt dit voor
gemeenten ook tot aanvullende kosten. Ook is de groep die nog onder het
huidige inburgeringsstelsel valt (de zogenaamde ondertussen-groep)
daardoor groter. Gemeenten ontvangen een financiële compensatie van
30 miljoen euro, verspreid over 2021 t/m 2026. Enerzijds voor de begeleiding
van deze ondertussen-groep, anderzijds voor de kosten die gemoeid zijn
met een, door het uitstel, verlengde implementatie. Daarnaast bestaat deze
mutatie uit hoger dan voorziene kosten die verband houden met de nieuwe
inburgeringswet (zoals o.a. uitvoeringskosten) en is voor VOI beschikbaar
budget overgeheveld van plafond Sociale Zekerheid naar plafond Rijksbe­
groting.
Wajong verdelen nominaal
Dit betreft de mutaties als gevolg van de toegekende loon- en prijsindexatie.
Hiermee wordt de Wajong op het prijspeil van 2021 gebracht.
Wet Kindgebonden Budget (Wkb) verdelen nominaal
Dit betreft de mutaties als gevolg van de toegekende loon- en prijsindexatie.
Hiermee wordt de WKB op het prijspeil van 2021 gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

132

Diversen
Bevat diverse kleine beleidsmatige mutaties onder uitgavenplafond Sociale
Zekerheid, onder andere mutaties die samenhangen met het verdelen van
het flankerend beleid uit het steun- en herstelpakket, bijvoorbeeld in het
kader van crisisdienstverlening.
Technische mutaties
Rijksbegroting
Correctie r/s jeugdwerkloosheid
De middelen voor de Aanpak jeugdwerkloosheid voor 2021 zijn afgeboekt
van het plafond Sociale Zekerheid, terwijl dit het plafond Rijksbegroting had
moeten zijn. Deze mutatie corrigeert dit.
Diverse plafondcorrecties
Diverse reserveringen op artikel 99 zijn middels een plafondcorrectie
overgeboekt van uitgavenplafond Rijksbegroting naar uitgavenplafond
Sociale Zekerheid. Het gaat onder andere om de (resterende) reserveringen
voor de crisisdienstverlening en de impuls banenafspraak. Reden voor deze
plafondcorrectie is dat deze uitgaven voor het grootste deel onder uitga­
venplafond Sociale Zekerheid vallen, waardoor het logisch is deze reserve­
ringen onder datzelfde plafond te scharen.
Kasschuif nl leert door
De middelen voor NL leert door worden in een nieuw kasritme geplaatst om
beter aan te sluiten bij het jaar waarin de subsidieregeling tot betalingen
leidt. Dit heeft te maken met het feit dat er een voorschot bij de start van
een subsidiebeschikking wordt gegeven en de eindafrekening plaatsvindt
na afloop van de subsidieperiode. De mutatie is de som van de kasschuiven
NL leert door met inzet van scholing en NL leert door met inzet van sectoraal
maatwerk.
Naar bzk-gf: gemeentelijk schuldenbeleid
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket stelt het kabinet in 2021 extra
middelen beschikbaar voor het gemeentelijk schuldenbeleid, gelet op de
voorziene toename van de schuldenproblematiek.
Naar bzk-gf: tonk
De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) beoogt dat
gemeenten huishoudens tegemoet kunnen komen die door de coronacrisis
een sterke terugval in inkomsten hebben en daardoor hun noodzakelijke
(woon)kosten niet meer kunnen betalen. Deze boeking betreft de
overboeking naar het Gemeentefonds.
Naar bzk-gf: vwnw: du crisisdienstverlening
Uit het steun- en herstelpakket worden middelen aan de 35 arbeidsmarkt­
regio’s beschikbaar gesteld. Hiervan wordt 48,46 miljoen in 2021
overgeboekt vanuit SZW naar BZK ten behoeve van de DU crisisdienstver­
lening. Omdat deze middelen worden overgemaakt naar de 35 centrumge­
meenten is gekozen voor een decentralisatie-uitkering. De uitkering is
samengesteld uit middelen voor crisisdienstverlening (10,1 miljoen euro)
en de aanpak jeugdwerkloosheid (38,4 miljoen euro).
Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (Tonk)
De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) beoogt dat
gemeenten, huishoudens en ondernemers tegemoet kunnen komen die
door de coronacrisis een sterke terugval in inkomsten hebben en daardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

133

hun noodzakelijke (woon)kosten niet meer kunnen betalen. Initieel was
een bedrag van 130 miljoen euro gereserveerd voor het eerste halfjaar van
2021, later is het beschikbare bedrag verdubbeld naar 260 miljoen euro. Dit
budget is eerst gereserveerd op de SZW-begroting en later overgeboekt
naar het Gemeentefonds (zie mutatie Naar bzk-gf: tonk).
Diversen
Deze post bevat diverse kleine technische mutaties onder uitgavenplafond
Rijksbegroting. Dit betreft vooral kleine mutaties in overboekingen naar
andere departementen, bijvoorbeeld met het BTW-compensatiefonds van
het Ministerie van Financiën. Daarnaast is er een kleine opwaartse bijstelling
voor Caribisch Nederland, in verband met de crisismaatregelen.
Sociale zekerheid
Bijstand
De bijstelling op het macrobudget Participatiewetuitkeringen heeft
betrekking op de bijstellingen van het deelbudget voor bijstand en loonkos­
tensubsidie. De verbeterde conjunctuur en verwerking van de voorlopige
realisaties uit 2020 leidt tot een lager beroep op bijstand en LKS en dus tot
lagere uitgaven.
Compensatie eigen bijdrage Kinderopvang (ko) en buitenschoolseopvang
(bso)
In 2021 is een tegemoetkoming verstrekt (via de TTKO) aan ouders met
kinderopvangtoeslag die gedurende de sluitingsperiode van de kinder­
opvang hun eigen bijdrage hebben doorbetaald. Daarnaast hebben ook
ouders die via een gemeentelijke regeling of geheel op eigen kosten kinder­
opvang hebben doorbetaald in de sluitingsperiode een tegemoetkoming
ontvangen. De drie tegemoetkomingen hebben betrekking op de periode
16 december 2020 tot en met 7 februari 2021 voor de dagopvang. Voor de
buitenschoolse opvang is dit 16 december 2020 tot en met 18 april 2021.
Coronaloket kasritme uwv
De verwachte uitgaven in 2021 worden met 662 miljoen euro verlaagd door
het aansluiten van de raming op het kasritme van UWV. UWV verrekent
het bedrag dat zij ontvangt voor het verrichten van betalingen aan
werkgevers eerst met eventuele terugontvangsten van werkgevers. Hier
was eerder geen rekening mee gehouden in de begroting SZW. Tot op
heden rapporteerde SZW namelijk de verwachte uitbetalingen en terugont­
vangsten van NOW-subsidies als aparte geldstromen aan de uitgaven- en
ontvangstenkant van de begroting. Door aan te sluiten bij de systematiek
van UWV worden deze stromen gesaldeerd, en treden verschuivingen op
die van technische aard zijn en geen gevolgen hebben voor de totaal
geraamde NOW-gelden. Dat komt omdat de bijstellingen aan de uitga­
venkant even groot zijn als de bijstellingen aan de ontvangstenkant van
de begroting SZW.
Correctie r/s jeugdwerkloosheid
De middelen voor de Aanpak jeugdwerkloosheid voor 2021 zijn afgeboekt
van het plafond Sociale Zekerheid, terwijl dit het plafond Rijksbegroting had
moeten zijn. Deze mutatie corrigeert dit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

134

Crisisdienstverlening Slotwet
De gerealiseerde uitgaven aan crisisdienstverlening zijn lager dan verwacht.
Dit heeft meerdere oorzaken gehad, waaronder de gefaseerde opstart van
de Regionale Mobiliteitsteams gedurende het jaar 2021, de krapte op de
arbeidsmarkt en het voortzetten van de steunpakketten in het najaar van
2021.
Diverse plafondcorrecties
Diverse reserveringen op artikel 99 zijn middels een plafondcorrectie
overgeboekt van uitgavenplafond Rijksbegroting naar uitgavenplafond
Sociale Zekerheid. Het gaat onder andere om de (resterende) reserveringen
voor de aanvullende crisisdienstverlening en de impuls banenafspraak.
Reden voor deze plafondcorrectie is dat deze uitgaven voor het grootste deel
onder uitgavenplafond Sociale Zekerheid vallen, waardoor het logisch is
deze reserveringen onder datzelfde plafond te scharen. Zie ook ‘diverse
plafondcorrecties’ onder kopje Rijksbegroting.
Einddatum now 2
Door gewijzigde loketdata voor de vaststellingen van NOW 2 en NOW
3 hebben drie kasschuiven plaatsgevonden. Allereerst een verschuiving van
35 miljoen euro uit 2020 naar 2021 samenhangend met een latere opening
van het NOW 2 vaststellingsloket. Daarnaast een schuif van 71 miljoen euro
uit 2021 naar latere jaren vanwege een langere openstelling van het
vaststellingsloket van NOW 2. Hierdoor duurt het langer voordat afreke­
ningen en nabetalingen plaatsvinden. Tot slot is bij de uitwerking van de
NOW 3.1 besloten in drie maandelijkse termijnen uit te keren. Hierdoor vond
het merendeel van de betalingen in 2021 plaats in plaats van 2020. Dit heeft
geleid tot een kasschuif van 1.220 miljoen euro, dit is terug te zien in de tabel
onder: '01. now kasschuif nvw’.
Jaaraansluiting now
Er is door SZW in 2021 voor ruim 444 miljoen euro minder voorschot aan
het UWV uitgekeerd dan verwacht voor de NOW tranches 1 t/m 4. Dit betreft
geen aanpassing van de raming van de NOW, maar een administratieve
aansluiting van de begroting van SZW op de bevoorschotting die heeft
plaatsgevonden zodat het UWV de NOW kan uitbetalen aan werkgevers.
Naar bzk-gemeentefonds: algemene uitkering re-integratie gemeenten
Het re-integratiebudget van gemeenten is in het kader van het aanvullend
sociaal pakket tijdelijk verhoogd in lijn met de eerder verwachte hogere
instroom in de bijstand in 2021 (ruim 88 miljoen euro). Tevens is er sprake
van een additionele verhoging van de middelen voor re-integratie (ruim
48 miljoen euro), deze stelt gemeenten in 2021 in staat om de dienstver­
lening aan mensen die als gevolg van de coronacrisis de bijstand in zijn
gestroomd, te intensiveren. Gemeenten gebruiken dit budget om bijstands­
gerechtigden te helpen bij het vinden van een nieuwe baan. De middelen
zijn, na afdracht aan het BTW-compensatiefonds (3,3 miljoen euro),
toegevoegd aan het gemeentefonds.
Naar bzk-gf: sw bedrijven covid 19
Omdat SW-bedrijven geen aanspraak kunnen maken op NOW-steun, is in
2020 besloten tot een tegemoetkoming aan gemeenten voor de loonkosten
van SW-personeel. Ook in 2021 is er naar verwachting nog sprake van
omzetverlies bij SW-bedrijven als gevolg van de coronamaatregelen. Het
kabinet heeft daarom besloten om 35 miljoen euro beschikbaar te stellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

135

voor de periode 1 januari tot 1 juli 2021. Het bedrag wordt met deze boeking
toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie van het Gemeente
Fonds (GF) via een verhoging van de Rijksbijdrage Wsw in 2021.
Now 5
De NOW is voor de periode 1 november tot en met 31 december heropend
(NOW 5). Voor de NOW 5 is in 2021 1,5 miljard euro (inclusief uitvoerings­
kosten) beschikbaar gesteld.
Realisaties now 4
Het kabinet heeft besloten de NOW te verlengen tot 1 oktober 2021 (NOW
4). De verwachte uitgaven van de verlenging van 1 juli tot en met
30 september bedroegen oorspronkelijk 1,6 miljard euro in 2021. Nadien zijn
op basis van de kMEV en realisatiecijfers de uitgaven aan deze NOW 4 in
2021 met respectievelijk 600 miljoen euro en 92 miljoen euro verlaagd, dit
is terug te zien in de tabel onder: ‘07. now 4 en 09. now 4 kmev’.
Tozo bijstelling 1e isb en vjn
Het beroep op de Tozo viel hoger uit dan oorspronkelijk geraamd als gevolg
van het uitbreken van de tweede golf. Op basis van voorlopige realisatie­
gegevens van gemeenten over 2020 is de raming van de Tozo-uitgaven in
2021 daarna naar beneden bijgesteld (-30 miljoen euro). In 2021 vindt een
voorlopige verrekening met gemeenten plaats over de Tozo-uitgaven in
2020. In totaal wordt er 225 miljoen euro aan gemeenten nabetaald. De
terugvorderingen zijn onder ontvangsten opgenomen.
Tozo-3 levensonderhoud: uitstel vermogenstoets
De invoering van de vermogenstoets in de Tozo is van 1 oktober 2020
uitgesteld tot 1 april 2021. Door het uitstel zal het beroep op de Tozo in de
laatste maanden van 2020 hoger uitvallen dan eerder geraamd.
Tozo-3/4 terugwerkende kracht
Doordat zelfstandigen de mogelijkheid krijgen om Tozo met terugwerkende
kracht aan te vragen, zullen zelfstandigen langer een uitkering krijgen. De
raming van de Tozo-uitgaven is daarom met 60 miljoen euro opwaarts
bijgesteld.
Tozo-4: afstel vermogenstoets
Als gevolg van afstel van invoering van de vermogenstoets in Tozo-4, vallen
de Tozo-uitgaven hoger uit. De raming is daarom met 110 miljoen euro
opwaarts bijgesteld.
Tozo-5 levensonderhoud
De Tozo is verlengd tot 1 oktober 2021. Zelfstandigen konden tot 1 oktober
2021 een uitkering voor levensonderhoud ontvangen en een lening voor
bedrijfskapitaal aanvragen. De extra uitgaven aan de leningen bedrijfska­
pitaal, uitvoeringskosten van gemeenten en de extra toekomstige
ontvangsten door terugbetalingen van de leningen bedrijfskapitaal vallen
onder verschillende diversenkopjes.
Uvk now kasschuif
Vanuit een reservering op artikel 99 worden middelen doorgeschoven voor
voorziene uitvoeringskosten NOW in 2022 en 2023.
Vrijval now middelen
De uitvoeringskosten NOW bij UWV vallen in 2021 lager uit dan begroot op
artikel 11. Deze middelen vallen vrij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

136

01. now kasschuif nvw
Zie eerdere toelichting bij ‘Einddatum NOW 2’.
02. now 3 bijstelling 1e isb
Op basis van uitvoeringsinformatie hebben in het voorjaar van 2021 diverse
ramingsbijstellingen plaatsgevonden. Op basis van de vaststellingen voor
de NOW 1 en 2 bleek dat werkgevers achteraf minder omzetverlies hadden
geleden dan van tevoren was ingeschat. De uitgaven voor de NOW 1 zijn
per saldo met (-400 + 275) 124 miljoen euro verlaagd. De uitgaven voor de
NOW 2 zijn met (-298 + ‒ 371) 668 miljoen euro verlaagd. De uitgaven aan
de NOW 3.1 zijn juist per saldo met (1.458 + 500 + ‒ 758) 1.200 miljoen euro
verhoogd in 2021, vanwege de impact van de tweede golf coronabesmet­
tingen in het najaar van 2020. Het aantal subsidieaanvragen voor de NOW
3.3. is achteraf lager uitgevallen dan begroot. Hierdoor zijn de uitgaven in
2021 met 659 miljoen euro verlaagd.
03. now 3.2 niet afbouwen
Om ondernemers en werkenden te helpen, is besloten om de steun- en
herstelpakketten in het eerste en tweede kwartaal van 2021 niet af te
bouwen. Het vergoedingspercentage van 80% en de omzetdrempel van 20%
zijn niet afgebouwd zoals aanvankelijk beoogd. De meerkosten hiervoor
bedroegen in totaal 1.814 miljoen euro, waarvan 814 miljoen euro
betrekking heeft op de NOW 3.2 en 1.000 miljoen euro op de NOW 3.3.
Nadien zijn de vergoedingspercentages in de NOW 3.2 en 3.3. verder
verhoogd van 80% naar 85%, wat tot 350 miljoen euro aan meerkosten heeft
geleid.
04. now 3.1 langer openstellen loket
Zie eerdere toelichting bij ’02. NOW 3 bijstelling 1e ISB’.
05. now 3.3 niet afbouwen & now 3.2 en now 3.3 naar 85%
Zie eerdere toelichting bij ’03. NOW 3.2 niet afbouwen’.
06. now bijstelling vjn
Zie eerdere toelichting bij ’02. NOW 3 bijstelling 1e ISB’.
07. now 4
Zie eerdere toelichting bij ‘Realisaties NOW 4’.
08. uitzonderen tvl in de now
Het kabinet heeft besloten om de TVL-subsidie uit te zonderen van het
omzetbegrip binnen de NOW-regeling (dit geldt vanaf de NOW 3).
Werkgevers ontvangen hierdoor een hogere subsidie. Als gevolg van deze
intensivering zijn de uitgaven in 2021 met 360 miljoen euro opwaarts
bijgesteld.
09. now 4 kmev
Zie eerdere toelichting bij ‘Realisaties NOW 4’.
10. now bijstelling vaststellingen o.b.v. realisaties
Zie eerdere toelichting bij ’02. NOW 3 bijstelling 1e ISB’.
3e isb: tegemoetkoming sw-bedrijven
Omdat SW-bedrijven geen aanspraak kunnen maken op NOW-steun, is in
2020 besloten tot een tegemoetkoming aan gemeenten voor de loonkosten
van SW-personeel. Ook in 2021 is er naar verwachting nog sprake van
omzetverlies bij SW-bedrijven als gevolg van de coronamaatregelen. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

137

kabinet heeft daarom besloten om 35 miljoen beschikbaar te stellen voor
de periode 1 januari tot 1 juli 2021. Het bedrag is bij de decembercirculaire
2021 toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie van het Gemeente
Fonds via een verhoging van de Rijksbijdrage Wsw in 2021.
Diversen
Bevat diverse technische mutaties onder uitgavenplafond Sociale
Zekerheid. Hieronder vallen onder andere een kleine opwaartse bijstelling
op de Tijdelijke Overbruggingsregeling voor Flexibele Arbeidskrachten
(TOFA), een neerwaartse bijstelling op de uitvoeringskosten van de NOW
1 van ruim 13 miljoen euro, en een neerwaartse bijstelling op de Tijdelijke
Tegemoetkoming Kinderopvang (TTKO) van bijna 20 miljoen euro.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Bikk aow
De Rijksbijdrage in de kosten van kortingen (BIKK) wordt gedurende het jaar
aangepast aan de geraamde omvang van de heffingskortingen. In 2021 is
de omvang van de heffingskortingen hoger uitgekomen dan ten tijde het
opstellen van de begroting werd verwacht. Gedurende het jaar is daarom
de raming van de BIKK licht naar boven bijgesteld.
Rijksbijdrage ouderdomsfonds
De Rijksbijdrage aan het ouderdomsfonds is bedoeld om het geraamde
tekort in dat fonds aan te vullen. De inkomsten van het fonds (voornamelijk
AOW-premies) zijn namelijk niet hoog genoeg om de uitgaven (Aowuitkeringen, en de inkomensondersteuning AOW) te betalen. De rijksbij­
drage wordt in het voorjaar bijgewerkt aan de hand van de CEP-raming van
het CPB en het gerealiseerde fondstekort of -overschot in het voorgaande
jaar zoals opgenomen in het jaarverslag van de SVB. Per saldo heeft dat in
2021 gezorgd voor een hogere rijksbijdrage dan waar in de begroting van
uit was gegaan.
Diversen
Bevat twee kleine mutaties die niet relevant zijn voor het uitgavenplafond,
zijnde een kleine opwaartse bijstelling van 2,8 miljoen euro bij de rijksbij­
drage tegemoetkoming arbeidsongeschikten (AO) en een kleine opwaartse
bijstelling van 0,5 miljoen euro bij de rijksbijdrage voor de Zelfstandige en
Zwanger-regeling (ZEZ).
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Deze post bevat diverse kleine mee- en tegenvallers onder het plafond
Rijksbegroting, die samenhangen met de tweede voortgangsrapportage
van het kerndepartement SZW.
Sociale zekerheid
Terugontvangst svb
In totaal ontvangt SZW in 2021 € 39,3 mln. terug van de SVB. Deze € 39,3
mln. bestaat uit € 20,7 mln. terugontvangsten jaarlijkse afrekening rijksge­
financierde uitvoeringskosten en € 18,6 mln. terugontvangsten van het
exploitatieresultaat. Eerder is hier al op basis van prognose € 18 mln. voor
geboekt. Het verschil tussen prognose en resultaat is € 21,3 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

138

Terugontvangsten kot
De terugontvangsten met betrekking tot de kinderopvangtoeslag vallen
lager uit dan verwacht. Enerzijds zorgt het langer pauzeren van de dwang­
invorderingen in 2021 i.v.m. de coronacrisis voor een afname in
ontvangsten. Anderzijds komt de bijstelling voort uit lagere ontvangsten
verspreid over de jaren 2015 t/m 2021. Mogelijke verklaring hiervoor is
een groter effect van de hersteloperatie Toeslagen dan aanvankelijk
geraamd.
Terugontvangsten wkb
De terugontvangsten met betrekking tot het kindgebonden budget vallen
lager uit dan verwacht. Dit wordt deels verklaard door het langer pauzeren
van de invorderingen van toeslagen in 2021, tijdens de coronacrisis.
Toeslagenwet (TW)
De daadwerkelijke uitgaven zijn in 2020 20,9 miljoen lager uitgevallen dan
aan het UWV is bevoorschot. Dit komt doordat de definitieve uitgaven aan
de toeslagenwet lager zijn dan ten tijde van de najaarsnota 2020 door het
UWV was geraamd. Het te veel bevoorschotte bedrag heeft SZW in 2021
van het UWV ontvangen.
Uitvoeringskosten uwv
Betreft de terugontvangsten jaarlijkse afrekening Rijksgefinancierde uitvoe­
ringskosten van UWV à €34,3 miljoen.
Wajong
In 2020 heeft het UWV meer uitkeringslasten voor de Wajong bevoorschot
gekregen dan daadwerkelijk is uitgegeven. In 2021 heeft SZW dit bedrag
terugontvangen van het UWV.
Diversen
De ontvangsten zijn voor meerdere regelingen aangepast aan de hand van
de gerealiseerde ontvangsten. Er is een opwaartse bijstelling van
4,6 miljoen euro. Daarnaast bevat deze post een kleine neerwaartse
bijstelling van de boeteontvangsten naar aanleiding van de meest recente
realisatiecijfers.
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Deze post bevat verschillende kleine ontvangsten.
Sociale zekerheid
Kasschuif kwijtschelden publieke schulden kot
Deze bijstelling treedt in samenhang op met de bijstelling Derving
ontvangsten KOT ivm kwijtschelden publieke schulden en Diversen. Om
de ontvangstenderving uit voornoemde bijstelling in het verwachte ritme
over de jaren 2021-2025 te verdelen, is een kasschuif uitgevoerd.
Verwachte terugontvangsten svb
In totaal ontvangt SZW in 2021 € 39,3 mln. terug van de SVB. Deze € 39,3
mln. bestaat uit € 20,7 mln. terugontvangsten jaarlijkse afrekening rijksge­
financierde uitvoeringskosten en € 18,6 mln. terugontvangsten van het
exploitatieresultaat. Eerder is hier al op basis van prognose € 18 mln. voor
geboekt. Het verschil tussen prognose en resultaat is € 21,3 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

139

Diversen
Deze post bevat diverse kleinere beleidsmatige ontvangstenmutaties onder
uitgavenplafond Sociale Zekerheid. Hieronder valt onder meer een mutatie
voor het verwerken van het restant aan verwachte derving op ontvangsten
uit openstaande terugvorderingen kinderopvangtoeslag in verband met
het kwijtschelden van publieke schulden. Deze bijstelling treedt in
samenhang op met de bijstellingen ‘Derving ontvangsten KOT ivm kwijt­
schelden publieke schulden’ en ‘Kasschuif kwijtschelden publieke schulden
Kinderopvangtoeslag (KOT)’.
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere technische ontvangstenmutaties onder
uitgavenplafond Rijksbegroting, waarvan de grootste een desaldering in
verband met de begroting van de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO) is. Per
2021 werkt de RSO volgens een gestandaardiseerde dienstverlening met
uniforme tarieven voor opdrachtgevers. De gerealiseerde uitgaven en
ontvangsten zijn hoger uitgevallen dan begroot naar aanleiding van een
herijking van vierkante meters bij de opdrachtgevers. Tevens bleken een
aantal nieuwe aansluitingen van departementen een groter effect te hebben
dan voorzien. Deze factoren hebben geleid tot een toename van de dienst­
verlening.
Sociale zekerheid
Coronaloket kasritme uwv
De verwachte ontvangsten in 2021 worden met 662 miljoen euro verlaagd
door het aansluiten van de raming op het kasritme van UWV. Deze
verschuiving is technisch van aard en heeft geen gevolgen voor de totaal
geraamde NOW-gelden, omdat de bijstellingen aan de ontvangstenkant
even groot zijn als de bijstellingen aan de uitgavenkant van de begroting
SZW.
Derving ontvangsten kot ivm kwijtschelden publieke schulden
In het kader van de hersteloperatie Toeslagen zijn de openstaande kinder­
opvangtoeslagschulden van KOT-gedupeerden en hun huidige partner kwijt
gescholden.
Einddatum now 2
Door het langer openstellen van het vaststellingsloket voor de NOW 2 is
een budgettaire verschuiving verwerkt van 181 miljoen euro van 2021 naar
latere jaren. Dit is nadien gecorrigeerd door aan te sluiten bij het kasritme
van UWV (zie toelichting bij ‘Coronaloket kasritme UWV’).
Tozo terugontvangsten
Op basis van voorlopige realisatiegegevens van gemeenten over de Tozouitgaven in 2020 vindt een voorlopige verrekening met gemeenten plaats.
De terugvorderingen zijn onder ontvangsten opgenomen.
01. now vaststellingen
Vanwege de bevoorschottingssystematiek van de NOW vinden er afreke­
ningen plaats tussen SZW en UVW. Als het verstrekte voorschot aan UWV
te hoog is geweest, bijvoorbeeld als uit de subsidievaststellingen blijkt dat
het omzetverlies van werkgevers lager is uitgevallen dan verwacht, vloeit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

140

het te veel verstrekte bedrag terug naar de begroting van SZW. Vanwege
de afrekening van subsidiegelden zijn de ontvangsten op de SZW-begroting
in 2021 verhoogd met 1.042 miljoen euro voor de NOW 1, 2 en 3.1.
02. now juninota kasschuif
Op basis van uitvoeringsinformatie van UVW worden in 2021 meermaals
de ramingen voor de ontvangsten van de NOW 1 t/m 4 omhoog bijgesteld.
Dit leidt tot een bijstelling van 126 miljoen euro en van 658 miljoen euro.
03. now bijstelling vaststellingen o.b.v. realisaties
Zie eerdere toelichting bij ’02. NOW juninota kasschuif’.
Diversen
Bevat kleine mee- en tegenvallers onder het plafond Sociale Zekerheid. Dit
betreft een kleine meevaller op de WKB en een kleine tegenvaller die
samenhangt met de tweede voortgangsrapportage van het kerndepar­
tement SZW.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Werkgeversbijdrage kinderopvang
De kinderopvangtoeslag kent ook een werkgeversbijdrage, dit betreft een
vast percentage van de totale loonsom. Deze ontvangsten zijn hoger
uitgekomen doordat de loonsom in 2021 hoger is uitgekomen dan was
voorzien.
Diversen
Deze post bevat één kleine technische mutatie, namelijk een desaldering van
het inkoopvoordeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

141

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

25.879,50

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Correcties op de realisaties

109

Realisatie apparaat

‒ 33,6

Realisatie opdrachten

‒ 63

Diversen

17

Zorg
Correcties op de realisaties

29,3

Realisatie subsidies

‒ 38,3

Diversen

‒ 1,9
18,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bijstelling maatschappelijke diensttijd
Bijstellingen vws-breed
De doorbraakaanpak en de pilots vereenvoudiging jeugdbescherming
Inkoop griepvaccins

‒ 25
‒ 32,1
15
25,6

Inzet prijsbijstelling

‒ 16,4

Kasschuif maatschappelijke diensttijd

‒ 45,3

Kasschuif middelen continuïteit cruciale jeugdzorg
Kasschuif planontwikkelfase stimuleringsregeling wonen en zorg
Kasschuif sectorplanplus
Kasschuiven voorjaarsbesluitvorming
Kleinere leefgroepen door passend maken van accommodaties

20
‒ 20,8
‒ 156
‒ 122,4
50

Korting op beleidsartikelen

‒ 36

Pgb 2.0 en beheer

33,5

Tijdelijke uitbreiding (ambulante en klinische) crisiscapaciteit

50

Diversen

97,5

Zorg
Diversen

‒ 12,4
‒ 174,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Aanschaf anti-lichamen uitgaven (covid-19)

40

Aanschaf en distributie medische hulpmiddelen (covid-19)

93

Aanschaf en distributie sneltests (covid-19)

652

Aanschaf vaccins (covid-19)

‒ 328

Amateursport en ijsbanen/zwembanen (covid-19)

340

Benodigd budget bonusregeling 2020 in 2021 (covid-19)

64,4

Beveiliging vaccins (covid-19)

38,7

Bijstelling bonusgelden pgb (covid-19)

‒ 73

Bonus zorgpersoneel (covid-19)
Brede aanpak dak- en thuislozen extra middelen 2021
Brede inzet coronatoegangsbewijzen (covid-19)
Compensatie meerkosten sociaal domein (covid-19)

126
‒ 45,5
452,4
‒ 136,1

Correcties op de realisaties

‒ 109

Dienst testen (covid-19)

162,3

Entvergoedingen algemeen (covid-19)

‒ 124,5

Ggd ghor bron en contactonderzoek (covid-19)

260,5

Ggd ghor (covid-19)

546,3

Ggd ghor: landelijk serviceloket teststraten (covid-19)

76,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

142

2021
Ggd meerkosten (covid-19)
Herschikking subsidies opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
Ic-bedden en klinische bedden (covid-19)

1.024,70
60
40,3

Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen lch (covid-19)

71

Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen vws (covid-19)

60,5

Kasschuif zonmw onderzoekprogramma (covid-19)

‒ 31,9

Kosten cibg inzake lch (covid-19)

40,3

Leveringszekerheid (covid-19)

‒ 46,2

Loonbijstelling

65,4

Medische noodvoorraden (resceu) (covid-19)

56,5

Meerkosten ggd'en spoor 1 (covid-19)

332,8

Meerkosten sociaal domein (covid-19)

141

Ondersteuning sport-sector (covid-19)

60

Ophogen budget vaccins (covid-19)

430

Opleidingen ic-capaciteit (covid-19)

‒ 33,4

Overloop 2020-2021 (covid-19)
Realisatie covid-19
Realisatie digitale ondersteuning (covid-19)
Rivm programma (covid-19)
Ruimte tegemoetkomingsregelingen sport taso (covid-19)
Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl (covid-19)

187,2
‒ 2.642,20
32,7
54
‒ 85
63

Testcapaciteit (covid-19)

‒ 1.049,10

Testen (covid-19)

2.594,20

Testen via werkgevers (spoor 2) (covid-19)

544,5

Testen via werkgevers (spoor 2b) (covid-19)

‒ 379,5

Testen voor toegang: middelen spoor 2a fase 1 (covid-19)

71,4

Testen voor toegang: middelen spoor 2a fase 2 (covid-19)

151,6

Testen voor toegang: spoor 2a (covid-19)

‒ 176,2

Testen voor toegang: spoor 2a fase 3b en 3c (covid-19)

216,7

Testen voor toegang: spoor 2a fase 3d en 3e (covid-19)

200,9

Testen voor toegang: toegangstesten fase 3a (covid-19)

107,8

Tijdelijke extra banen ondersteunende functie (covid-19)

80

Uitbreiding testcapaciteit (covid-19)

264

Vaccinimplementatie (covid-19)
Vaccinontwikkeling (covid-19)
Verlengen steun caribisch nederland (covid-19)
Diversen

1.041,40
335
33
353,8

Zorg
Herschikking subsidies opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt

‒ 60

Diversen

‒ 8,4

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Bikk wlz

62,5

Realisatie zorgtoeslag

35

Rijksbijdrage wlz

700

Zorgtoeslag
Diversen

320,8
25,6
7.381,90

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

7.225,60

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

33.105,20

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

7,4
33.112,60

143

XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

204,7

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Realisatie ontvangsten

38,9

Diversen

2
40,9

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Afrekening spuk
Bijstellingen vws-breed
Diversen

63
16,9
16,7
96,6

Technische mutaties
Rijksbegroting
Medische noodvoorraden (resceu) (covid-19)

47

Ontvangsten bevoorschotting lch (covid-19)

165

Realisatie ontvangsten (covid-19)
Diversen

‒ 222,5
10

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Zorgtoeslag
Diversen

460
‒ 16,9
442,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

580,1

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

784,8

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

784,8
444,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

578,1

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

782,8

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

782,8

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Correcties op de realisaties (109 miljoen euro)
Naar aanleiding van gesprekken met de ADR en het doorgronden van de
realisatiecijfers hebben correcties plaatsgevonden tussen de covid en de
reguliere realisatiemutaties.
Realisatie apparaat (-33,6 miljoen euro)
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers op apparaatsartikel. Per
saldo is er 32,9 miljoen euro onderuitputting. Het betreft onderuitputting bij
diversen afdelingen op het kerndepartement en buitendiensten van VWS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

144

Realisatie opdrachten (-63 miljoen euro)
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers op financieel instrument
opdracht. Per saldo is er 63 miljoen euro onderuitputting, onder meer op
het terrein van maatschappelijke ondersteuning (15,8 miljoen euro),
publieke gezondheid (13,5 miljoen euro) en informatiebeleid (6,1 miljoen
euro).
Diversen- Rijksbegroting (17 miljoen euro)
Deze post is onder meer opgebouwd uit de realisaties van de overige
financieel instrumenten zoals de bijdrage aan agentschappen (13,1 miljoen
euro), de bijdrage aan ZBO’s (-7,8 miljoen euro) en subsidies (13,6 miljoen
euro).
Realisatie subsidies - Zorg (-38,3 miljoen euro)
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers op financieel instrument
subsidies op het deelplafond Zorg. Per saldo is er 38,3 miljoen euro onder­
uitputting. Deze is voornamelijk het gevolg van het feit dat uitgaven voor
innovatieve stages (13 miljoen euro) op een ander budget zijn gedaan en
dat een taakstellende korting (16 miljoen euro) op een ander budget was
geplaatst.
Diversen – Zorg (-1,9 miljoen euro)
Dit betreft 1,9 miljoen euro onderuitputting op het budget voor zorg, welzijn
en jeugdzorg op Caribisch Nederland.
Beleidsmatige mutaties
Bijstelling maatschappelijke diensttijd (- 25 miljoen euro)
Een deel van het budget voor de maatschappelijke diensttijd wordt niet
uitgegeven dit jaar, onder andere doordat vanwege Covid-19 niet zoveel
trajecten konden starten als voorzien.
Bijstellingen vws-breed (-32,1 miljoen euro)
Het ministerie van VWS voert diverse ramingsbijstellingen door, waaronder
een bijstelling op de subsidieregeling veelbelovende zorg (-25 miljoen euro
in 2021) en een incidentele bijstelling op de subsidie onverzekerde
(verwarde) personen (- 4 miljoen euro).
De doorbraakaanpak en de pilots vereenvoudiging jeugdbescherming
(15 miljoen euro)
Het Rijk stelde in totaal 613 miljoen euro in 2021 beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. 493 miljoen eurois beschikbaar gesteld via
het Gemeentefonds, de resterende 120 miljoen euro vanaf de VWSbegroting. Van dit bedrag is:
1. 50 miljoen euro voor het passend maken van accommodaties om de
leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren;
2. 50 miljoen euro voor de tijdelijke uitbreiding van de (ambulante en
klinische) crisiscapaciteit jeugd-ggz, zodat aan de grote zorgvraag mede
als gevolg van corona tegemoet gekomen wordt;
3. 15 miljoen euro voor de verbreding en regionale uitrol van de doorbraakaanpak en pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming;
4. 5 miljoen euro voor het ombouwen van gesloten instellingen om
separate diensten gezamenlijk aan te kunnen bieden (deze mutatie valt
in de post ‘Diversen’).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

145

Inkoop griepvaccins (25,6 miljoen euro)
Het ministerie van VWS heeft om een tekort te voorkomen voor 25,6 miljoen
euro extra griepvaccins ingekocht voor het griepseizoen 2021/2022. De
verwachting is dat ook in 2021 de opkomst voor het griepvaccin hoger is
dan in voorgaande jaren.
Inzet prijsbijstelling (-16,4 miljoen euro)
De prijsbijstelling is ingezet om de problematiek op de begroting van het
ministerie van VWS te dekken.
Kasschuif maatschappelijke diensttijd (-45,3 miljoen euro)
In verband met het kasritme van de subsidie voor maatschappelijke
diensttijd vinden de kasuitgaven (trajecten gestart in 2021) deels plaats in
2022. Derhalve is een schuif toegepast.
Kasschuif middelen continuïteit cruciale jeugdzorg (20 miljoen euro)
In het voorjaar van 2019 is afgesproken om 20 miljoen euro bij de Jeugdautoriteit toe te wijzen voor de periode 2019-2021. Hierdoor bestaat de
mogelijkheid om tijdelijke liquiditeitssteun aan jeugdzorgaanbieders toe te
kennen, als de zorgcontinuïteit in gevaar komt. Deze afspraak was onderdeel
van de totaaldeal die in het voorjaar van 2019 is gemaakt met de VNG. In
2019 en 2020 bleken deze middelen niet benodigd. Middels een kasschuif
bleven deze middelen ook voor 2021 beschikbaar .
Kasschuif planontwikkelfase stimuleringsregeling wonen en zorg
(-20,8 miljoen euro)
De middelen voor de plan- en ontwikkelfase van de stimuleringsregeling
wonen en zorgzijn middels deze kasschuif in het juiste kasritme gezet.
Kasschuif sectorplanplus (-156 miljoen euro)
SectorplanPlus is een meerjarige subsidie die beschikbaar is in de periode
2017-2022. Regionale werkgeversorganisaties die aangesloten zijn bij
RegioPlus kunnen aanspraak maken op deze subsidie. Door middel van deze
kasschuif zijn de middelen in het juiste kasritme gezet, zodat dit aansluit bij
de liquiditeitsbehoefte van individuele zorginstellingen waarvoor RegioPlus
de aanvragen en verantwoording verzorgt.
Kasschuiven voorjaarsbesluitvorming (-122,4 miljoen euro)
Op de VWS-begroting zijn meerdere kasschuiven ingepast. Zo vindt een
herschikking plaats bij de (subsidieregeling) wijkverpleging. Ook zijn
middelen voor de inhaalcampagne HPV-vaccinatie naar achteren
geschoven. Verder zijn kasschuiven voor Pallas, Versnellingsprogramma
informatie-uitwisseling patiënt en professional (VIPP) Farmacie,
amendement 50+ Mantelzorg/dementie, Collectieve Erkenning IndischMolukse Gemeenschap en voor de subsidieregeling Online Patiëntinzage in
de Eerstelijns Zorg (OPEN) ingepast.
Tabel 1 Kasschuiven voorjaarsbesluitvorming (bedragen in mln. euro's)
2021

2022

2023

2024

Kasschuif wijkverpleging

‒ 40

0

30

10

0

Kasschuif Inhaalcampagne HPV-vaccinatie

‒ 40

1

24

0

15

Kasschuif Pallas

‒ 25

25

0

0

0

Kasschuif VIPP Farmacie

‒8

‒4

1

11

0

Kasschuif amendement 50+ Mantelzorg/
dementie

‒5

5

0

0

0

Collectieve Erkenning Indisch-Molukse
Gemeenschap

‒3

3

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

2025

146

Kasschuif OPEN
Totaal

2021

2022

2023

2024

‒2

2

0

0

2025
0

‒ 122

31

55

21

15

Kleinere leefgroepen door passend maken van accommodaties (50 miljoen
euro)
Het Rijk stelde in totaal 613 miljoen euro in 2021 beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. 493 miljoen eurois beschikbaar gesteld via
het Gemeentefonds, de resterende 120 miljoen euro vanaf de VWSbegroting. Van dit bedrag is:
1. 50 miljoen euro voor het passend maken van accommodaties om de
leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren;
2. 50 miljoen euro voor de tijdelijke uitbreiding van de (ambulante en
klinische) crisiscapaciteit jeugd-ggz, zodat aan de grote zorgvraag mede
als gevolg van corona tegemoet gekomen wordt;
3. 15 miljoen euro voor de verbreding en regionale uitrol van de doorbraakaanpak en pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming;
4. 5 miljoen euro voor het ombouwen van gesloten instellingen om
separate diensten gezamenlijk aan te kunnen bieden (deze mutatie valt
in de post ‘Diversen’).
Korting op beleidsartikelen (-36 miljoen euro)
Ter dekking van problematiek op de VWS-begroting is, vooruitlopend op
de jaarlijkse onderuitputting, reeds een korting verwerkt op diverse beleids­
artikelen.
Pgb 2.0 en beheer (33,5 miljoen euro)
Deze post bestaat uit meerdere onderdelen die samenhangen met de imple­
mentatie van PGB 2.0 en het structureel beheer hiervan. De kosten voor
implementatie PGB 2.0 zijn hoger dan geraamd. Het merendeel van de extra
middelen voor 2021 en 2022 betreft de (door)ontwikkelingskosten van PGB
2.0. Het resterende deel van de middelen voor 2021 en 2022 betreft subsidies
voor gemeenten en zorgverleners ten behoeve van de implementatie van
PGB 2.0 en tijdelijke extra inzet voor de doorontwikkeling en implementatie
van PGB 2.0. Voor het structureel beheer komen middelen beschikbaar
vanaf 2023 voor de eigen regie-organisatie en voor opdrachten aan
uitvoerders van het structureel beheer.
Tijdelijke uitbreiding (ambulante en klinische) crisiscapaciteit (50 miljoen
euro)
Het Rijk stelde in totaal 613 miljoen euro in 2021 beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. 493 miljoen euro is beschikbaar gesteld via
het Gemeentefonds, de resterende 120 miljoen euro vanaf de VWSbegroting. Van dit bedrag is:
1. 50 miljoen euro voor het passend maken van accommodaties om de
leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren;
2. 50 miljoen euro voor de tijdelijke uitbreiding van de (ambulante en
klinische) crisiscapaciteit jeugd-ggz, zodat aan de grote zorgvraag mede
als gevolg van corona tegemoet gekomen wordt;
3. 15 miljoeneuro voor de verbreding en regionale uitrol van de doorbraakaanpak en pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming;
4. 5 miljoen euro voor het ombouwen van gesloten instellingen om
separate diensten gezamenlijk aan te kunnen bieden (deze mutatie valt
in de post ‘Diversen’).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

147

Diversen – Rijksbegroting (97,5 miljoen euro)
Er zijn onder meer middelen beschikbaar gesteld voor de herfinanciering
Basis Essentiële Infrastructuur (BEI) RIVM (13,6 miljoen euro structureel
vanaf 2022), stimuleringsregeling wonen en zorg (14,3 miljoen euro), de
regeling onverzekerbare vreemdelingen (12,3 miljoen euro in 2021),
Programma toegang voor Toegangs Verleningsservice (TVS) (8 miljoen
euro in 2021 en 7,5 miljoen euro in 2022). TVS faciliteert de digitale dienst­
verlening voor de identificatie en authenticatie van patiënten. Verder is er
een tegenvaller bij Centraal Administratie Kantoor (CAK) van 6,4 miljoen
euro, 5 miljoen euro voor informatiehuishouding VWS, aanvulling regeling
kunstmatige inseminatie met donorsemen (KID) (3,5 miljoen euro
structureel), centrum indicatiestelling zorg (CIZ) jeugdigen onder de 18 jaar
(3,5 miljoen euro in 2021 en 3,9 miljoen euro in 2022), hogere kosten imple­
mentatie Romero (ICT) (2,8 miljoen euro in 2021) en voor de herziening
subsidie stichting nationaal programma grieppreventie (SNPG) 2020/2021
(4,3 miljoen euro in 2021). Daarnaast zijn er hogere kosten voor de pneumo­
kokkenvaccinatie omdat de deelname hoger is dan verwacht (10,7 miljoen
euro), onderuitputting bij het personeelsbudget van de inspectie gezond­
heidszorg (-5,2 miljoen euro), onderuitputting bij diversen regelingen voor
opleidingen en arbeidsmarkt (-13 miljoen euro) en op diverse sportbud­
getten (-13,6 miljoen euro). Tenslotte is 5 miljoen euro voor het ombouwen
van gesloten instellingen opgenomen (onderdeel van de incidentele jeugd­
middelen).
Diversen – Zorg (-12,4 miljoen euro)
Er is onder meer een herverdeling geweest tussen plafond R en Z
(10,4 miljoen euro) bij de eerder ingeboekte taakstellende onderuitputting.
Technische mutaties
Aanschaf anti-lichamen uitgaven (covid-19)(40 miljoen euro)
De uitgaven aan de inkoop van maximaal 20.000 behandelingen bedragen
circa 40 miljoen euro. De overheid financiert de aankoop van deze behan­
delingen. De aankoopverplichtingen gaan pas in na noodtoelating of markt
toelating. De overheid draagt het financiële risico in het geval dat de
behandeling uiteindelijk in de praktijk niet ingezet wordt door artsen. Als
het wel wordt ingezet dan zijn de kosten voor de zorgverzekeraars 30 miljoen
euro in 2021 en 10 miljoen euro in 2022.
Aanschaf en distributie medische hulpmiddelen (covid-19)(93 miljoen euro)
Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) ontving in 2021 aanvullende
bevoorschotting van 93 miljoen euro om voldoende medische bescher­
mingsmiddelen aan te schaffen en te distribueren. Deze raming is
gebaseerd op bestellingen voor de periode tot en met juni 2021. De realisatie
staat onder de algemene post ‘covid- realisatie’.
Aanschaf en distributie sneltests (covid-19)( 652 miljoen euro)
Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) ontving in 2021 additionele
bevoorschotting vanuit VWS om voldoende (snel)testen aan te schaffen en
te distribueren. Het betreft voor 2021 een bedrag van 652 miljoen euro voor
(snel)testen. Deze raming is gebaseerd op bestellingen voor de periode tot
en met juni 2021.De realisatie staat onder de algemene post ‘covidrealisatie’.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

148

Aanschaf vaccins (covid-19)(-328 miljoen euro)
De raming voor de aankoop van vaccins is geactualiseerd in de zevende
incidentele suppletoire begroting. Daarin zijn de aanvullende afspraken
verwerkt zoals die zijn gemaakt via de Europese Unie met producenten van
vaccins en waarover uw Kamer is geïnformeerd (Kamerstukken II,
2020/2021, 25295 nr. 1179 en 2595nr. 1183). Deze afspraken sluiten aan bij
de vaccinbehoefte. Tevens is, in overeenstemming met de verwachte
leveringen, het kasritme hierop aangepast voor de jaren 2021, 2022 en 2023.
Tot deze incidentele suppletoire begroting waren alleen kasmiddelen 2020
beschikbaar, terwijl leveringen ook in de komende jaren zullen plaatsvinden
en dan tot betaling leiden. Met deze 625 miljoen euro kan aan de aangegane
verplichtingen worden voldaan en is in de afronding van bedragen en
mogelijke behoefte in de latere jaren enige ruimte meegenomen voor
eventuele afspraken volgend uit nieuwe onderhandelingen. Daarnaast is
vanwege de leveringen van de vaccins een neerwaartse bijstelling verwerkt
van 128 miljoen euro. Betaling geschiedt pas wanneer de vaccins zijn
geleverd. De realisatie staat onder de algemene post ‘covid- realisatie’.
Amateursport en ijsbanen/zwembanen (covid-19)( 340 miljoen euro)
Het steunpakket voor amateursportverenigingen (TASO) is voortgezet in
het eerste half jaar van 2021. Hiervoor is 91,4 miljoen euro beschikbaar.
Tevens is het steunpakket voor verhuurders van sportaccommodaties (TVS)
doorgetrokken in het eerste half jaar van 2021 (28,8 miljoen euro). Ook is
het steunpakket voor verhuurders van sportaccommodaties verlengd in
het eerste half jaar van 2021 (39,8 miljoen euro). Tot slot is de steunmaat­
regel voor zwembaden en ijsbanen gecontinueerd in 2021 (180 miljoen
euro).
Benodigd budget bonusregeling 2020 in 2021 (covid-19) (64,4 miljoen euro)
Alle aanvragen voor de subsidieregeling bonus zorgprofessionals in 2020
zijn behandeld en - indien voldaan aan de voorwaarden - uitbetaald. Een
beperkt deel (5%) is in januari 2021 afgehandeld en belast daarmee de
uitgaven in 2021.
Beveiliging vaccins (covid-19) (38, 7 miljoen euro)
Er zijn middelen beschikbaar gesteld om de opslag en distributie van
vaccins te beveiligen (38,7 miljoen euro).
Bijstelling bonusgelden pgb (covid-19) (-73 miljoen euro)
In 2021 is op het bonusbudget sprake van een onderschrijding, omdat
budgethouders persoonsgebondenbudget (PGB) minder bonussen hebben
aangevraagd dan verwacht. De regeling voor Zvw-pgb-houders wordt op
dit moment nog uitgewerkt.
Bonus zorgpersoneel (covid-19) (126 miljoen euro)
De zorgbonus 2020 (een netto-uitkering van 1.000 euro) is ook voor zorgver­
leners van pgb-budgethouders beschikbaar gesteld. De uitvoering van deze
specifieke regeling is geraamd op 126 miljoen euro in 2021. De met deze
regeling geraamde kosten zijn naar 2021 verschoven vanuit de in 2020
beschikbaar gestelde 1,44 miljard euro.
Brede aanpak dak- en thuislozen extra middelen 2021 (-45,5 miljoen euro)
In het kader van de brede aanpak van dak- en thuisloosheid zijn voor 2021
extra middelen toegekend aan 21 centrum- en regiogemeenten. Deze
middelen zijn verwerkt in het Gemeentefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

149

Brede inzet coronatoegangsbewijzen (covid-19) (454,4 miljoen euro)
Om een open house constructie te starten via Stichting Open Nederland is
in de elfde incidentele suppletoire begroting 2021 de verplichtingenruimte
op artikel 1 opgehoogd met 630,1 miljoen euro voor het Testen voor
Toegang. Het kasbeslag van deze verplichting is bij de twaalfde incidentele
suppletoire begroting verwerkt. Als gevolg van de lagere prijzen per test in
de open house constructie en een dubbeltelling voor de maand oktober, is
het kasbeslag lager dan de destijds opgenomen verplichting. De uitgaven
en verplichtingen voor de open house constructie via de Stichting Open
Nederland zijn daarmee bijgesteld naar 452,5 miljoen euro.
Compensatie meerkosten sociaal domein (covid-19) (-136,1 miljoen euro)
Dit betreffen de meerkosten als gevolg van Covid-19 in 2021 om gemeenten
tegemoet te komen. Dit wordt overgeheveld naar het Gemeentefonds.
Correcties op de realisaties (-109 miljoen euro)
Naar aanleiding van gesprekken met de ADR en het doorgronden van de
realisatiecijfers hebben correcties plaatsgevonden tussen de covid en de
reguliere realisatiemutaties.
Dienst testen (covid-19) (162,3 miljoen euro)
De middelen 2021 bestaan uit de verwachte verschuldigde BTW op de
eerder begrote inkoop van testen in Q4 (gezien de afschaffing van het
nultarief in Q4). De middelen 2021 zijn tevens gecorrigeerd voor een dubbel
telling in eerder toegekende middelen.
Entvergoedingen algemeen (covid-19) (-124,5 miljoen euro)
In eerdere incidentele suppletoire begrotingen zijn middelen beschikbaar
gesteld voor entvergoedingen (899 miljoen euro). Dit was bedoeld voor
de vaccinatiekosten die door huisartsen, ziekenhuizen, de GGD-GHOR en
andere uitvoerders gemaakt zouden worden. De vaccinatiecampagne is
meer naar de GGD’en geschoven, waardoor kosten zijn gemaakt bij de GGDmeerkosten en niet bij de entvergoedingen. Het budget voor de entvergoe­
dingen is naar beneden bijgesteld (124,5 miljoen euro).
Ggd ghor bron en contactonderzoek (covid-19) (260,5 miljoen euro)
De Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en) en Geneeskundige
Hulpverleningsorganisaties in de Regio (GHOR) ontvangen middelen voor
bron- en contactonderzoek ter bestrijding van het coronavirus. Deze
middelen zijn toegevoegd bij de vierde incidentele suppletoire begroting
(143,8 miljoen euro) en bij de zesde incidentele suppletoire begroting
(116,7 miljoen euro).
Ggd ghor (covid-19)(546,3 miljoen euro)
In de negende incidentele suppletoire begroting zijn middelen beschikbaar
gesteld voor de GGD-GHOR in 2021. Het gaat onder andere om de kosten
om het klant- en contactcentrum operationeel te houden en bron- en
contactonderzoek en kosten die horen bij het inplannen van vaccinaties.
Ggd ghor: landelijk serviceloket teststraten (covid-19)( 76,7 miljoen euro)
Met het inrichten van een landelijk serviceloket teststraten kan de testcapa­
citeit vanuit de GGD’en ondersteund worden en is het mogelijk gemaakt om
mobiele test units in te blijven zetten (76,7 miljoen euro).
Ggd meerkosten (covid-19) (1 miljard euro)
De GGD’en maken meerkosten voor o.a. het opzetten van teststraten en be
mensing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

150

hiervan, bron- en contactonderzoek en het vaccineren.
Herschikking subsidies Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
(60 miljoen euro)
Op artikel 4 is zowel sprake van budgetten vallend onder het plafond Zorg
als budgetten vallend onder het plafond Rijksbegroting. Tussen deze
budgetten vindt een budget-neutrale herschikking plaats (60 miljoen euro).
IC-bedden en klinische bedden (covid-19) (40,3 miljoen euro)
Op basis van het opschalingplan van het Landelijk Netwerk Acute Zorg zijn
middelen gereserveerd in 2021 en 2022 voor de opschaling van ic-bedden
en klinische bedden. Deze mutatie betreft de bijstelling van het budget
(40 miljoen euro in 2021 en 134 miljoen euro in 2022) ten opzichte van het
eerder beschikbaar gestelde budget (94 miljoen euro in 2021). In totaal is
daarmee 134 miljoen euro beschikbaar in beide jaren voor de opschaling
van ic-bedden en klinische bedden (exclusief opleidingen, dit budget van
39,6 miljoen euro is separaat verwerkt).
Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen LCH (covid-19) (71 miljoen
euro)
Voor de inkoop van persoonlijke beschermingsmiddelen door het Landelijk
Consortium Hulpmiddelen (LCH) is in 2021 een aanvullend incidenteel
budget van 71 miljoen euro nodig. Met de verkregen voorschotten kan het
LCH onder meer de additionele inkoop van FFP2-maskers, de afwikkeling
van inkooporders uit 2020 en inkopen vanuit ProductieNL voortzetten.
Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen VWS (covid-19) (60,5 miljoen
euro)
Een aanvullend budget van 60,5 miljoen euro is nodig om aan de betalings­
verplichting te kunnen voldoen van de eerdere inkoop van medische
mondmaskers door het ministerie van VWS. Het gaat hierbij om
overlopende verplichtingen uit 2020, die tot betaling en levering leiden in
2021.
Kasschuif ZonMw onderzoekprogramma (covid-19) (-31,9 miljoen euro)
Voor de ZonMw-onderzoeken naar de verbetering van de preventieve/profylactische behandeling ter voorkoming van COVID-19, de therapeutische
behandeling van COVID-19 patiënten, en vaccins is 31,9 miljoen euro
herverdeeld over de aankomende jaren.
Kosten CIBG inzake LCH (covid-19) (40,3 miljoen euro)
Dit betreft de kosten voor het projectbureau landelijk consortium hulpmid­
delen (LCH) binnen het CIBG en de transportkosten en facilitaire kosten van
het (LCH).
Leveringszekerheid (covid-19) (-46,2 miljoen euro)
Voor het beheer en afbouw van de noodvoorraad persoonlijke bescher­
mingsmiddelen door het CIBG zijn extra middelen benodigd.
Loonbijstelling (60,5 miljoen euro)
De tranche 2021 van de loonbijstelling is toegevoegd aan de begroting van
VWS.
Medische noodvoorraden (rescEU) (covid-19) (56,5 miljoen euro)
De Europese Commissie heeft goedkeuring verleend om als onderdeel van
het rescEU-programma een medische noodvoorraad aan te trekken ter
waarde van 47 miljoen euro. Daarmee vergoedt de Europese Commissie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

151

de kosten voor de aankoop, opslag en het beheer van de medische
producten met uitzondering van de bijbehorende belastingen. Deze
vergoeding van de Europese Commissie staat geboekt bij de ontvangsten.
Aan de uitgavenkant is het bedrag van 47 miljoen euro geboekt en de
nationale bijdrage van 9,5 miljoen euro, dat is toegevoegd aan de VWSbegroting om deze kosten te vergoeden. In totaliteit was 56,5 miljoen euro
beschikbaar.
Meerkosten ggd'en spoor 1 (covid-19) (332,8 miljoen euro)
Voor de meerkosten voor GGD’en zijn in de elfde incidentele suppletoire
begroting van VWS extra middelen beschikbaar gesteld. Het gaat om
332,8 miljoen euro voor het laatste kwartaal van 2021.
Meerkosten sociaal domein (covid-19)(141 miljoen euro)
In 2021 is de staande afspraak dat meerkosten die direct voortvloeien uit
de coronamaatregelen van het kabinet en het volgen van de RIVMmaatregelen door het Rijk worden vergoed richting gemeenten. Deze post
betreft meerkosten vanuit de Jeugdweten de Wmo 2015. In 2021 waren
meerkosten verwacht van 141 miljoen euro. Bij najaarsnota 2021 is de
definitieve compensatie voor de meerkosten in het sociaal domein
vastgesteld op basis van een onderzoek. Vervolgens zijn de middelen
overgeheveld naar het gemeentefonds.
Ondersteuning sportsector (covid-19)( 60 miljoen euro)
Voor de amateursport is een ondersteuningsregeling getroffen waarbij
een deel van de omzet derving is gecompenseerd. Er is besloten om deze
regeling ook voor de laatste maanden van 2020 open te stellen. Uitvoering
vond plaats in 2021 (37,8 miljoen euro). Ook konden verhuurders van sport
accommodaties gebruik maken van een regeling om de huursom gecom­
penseerd te krijgen. Er was besloten om de compensatie voort te zetten met
een nieuwe regeling. Uitvoering van deze regeling, die betrekking heeft op
2020, vond plaats in 2021 (22,2 miljoen euro).
Ophogen budget vaccins (covid-19) (430 miljoen euro)
Er zijn aanvullende afspraken gemaakt via de Europese Unie met
producenten van vaccins. Met deze 430 miljoen euro is aan de aangegane
verplichtingen en eventuele afspraken volgend uit lopende onderhande­
lingen voldaan.
Opleidingen ic-capaciteit (covid-19) (-33,4 miljoen euro)
De kosten van opleidingen die samenhangen met het opschalen van de icen klinische bedden in 2021 vallen lager uit dan eerder geraamd.
Overloop 2020-2021 (covid-19) (187,2 miljoen euro)
Dit betreft onder meer de vergoeding aan GGD’en voor de meerkosten van
157 miljoen euro voor bron- en contactonderzoek en bemonstering. Deze
kosten zijn in 2020 gemaakt, maar betaling heeft in 2021 plaatsgevonden.
Realisatie covid (-2,6 miljard euro)
Dit betreft de realisatie op de covid-budgetten. De grootste onderuitputting
doet zich voor op de uitgaven aan testen (1,1 miljard euro waarvan
545 miljoen euro aan testen in spoor 1, 345 miljoen euro voor testen voor
toegang, 60 miljoen euro aan testen via werkgevers en 190 miljoen aan
overig testbeleid). De uitgaven aan het vaccinbeleid zijn 920 miljoen lager
uitgevallen doordat leveringen van vaccins vertraagd waren en de uitvoe­
ringskosten lager zijn uitgevallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

152

Realisatie digitale ondersteuning (covid-19) (32,7 miljoen euro)
Voor het realiseren van digitale oplossingen die kunnen bijdragen aan de
bestrijding van het coronaviruszijn middelen beschikbaar gesteld. Het
budget is onder meer aangewend voor de doorontwikkeling en in
beheername van de CoronaMelder, de realisatie en in beheername van
GGDContact, de voorbereidingen voor de digitale ondersteuning van een
testbewijs en de ontwikkeling en in beheername van de invoerapplicatie
Beveiligde Registraties Bijzondere Assets (BRBA).
RIVM programma (covid-19) ( 54 miljoen euro)
Het RIVM heeft een aanvullende bijdrage ontvangen om uitvoering te geven
aan hun taken in het kader van de bestrijding van COVID-19 (54 miljoen
euro).
Ruimte tegemoetkomingsregelingen sport taso (covid-19) (-85 miljoen euro)
Dit betreft de onderuitputting op diverse regelingen voor sportorganisaties
(TASO – Tegemoetkoming amateursportorganisaties, TVL – Tegemoet­
koming Vaste Lasten en SPUK – Regeling specifieke uitkering stimulering
sport).
Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl (covid-19) (63 miljoen
euro)
Het kabinet heeft in 2021 200 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor
het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl in coronatijd. Hiervan
loopt 63 miljoen euro via de VWS-begroting, 117 miljoen euro via het
Gemeentefonds, 10 miljoen euro via de OCW-begroting, 5 miljoen euro via
de SZW-begroting en 5 miljoen euro is gereserveerd voor EZK.
Testcapaciteit (covid-19) (-1 miljard euro)
Voor de eerste maanden van 2021 is 405,2 miljoen euro beschikbaar gesteld
om de laboratoriumcapaciteit te vergroten op basis van de verwachte testen
in deze periode. Later is het budget voor de testcapaciteit bij de GGD’en naar
beneden bijgesteld (1,5 miljard euro), omdat de testvraag lager is dan
eerder werd verwacht op basis van maximaal gecontracteerde aantallen.
Testen (covid-19) (2,6 miljard euro)
Het grootschalig testen is met deze middelen mogelijk gemaakt (2,6 miljard
euro). Met deze middelen is laboratoriumcapaciteit voor PCR- testanalyses
beschikbaar gesteld en is de inkoop van antigeen sneltesten, PCR-afname
swaps, ademtesten en andere testen labdisposables door het Landelijk
Consortium Hulpmiddelen mogelijk.
Testen via werkgevers (spoor 2)(covid-19) (544,5 miljoen euro)
Voor deelname aan onder meer sport- en jeugdactiviteiten, culturele instel
lingen, evenementen, restaurants en overige horeca- en doorstroomlocacties is laagdrempelig testen mogelijk gemaakt.
Testen via werkgevers (spoor 2b) (covid-19) (-379,5 miljoen euro)
Dit betreft een bijstelling voor het testen via werkgevers. De uitgaven vallen
lager uit dan eerder verwacht (-379,5 miljoen euro).
Testen voor toegang: middelen spoor 2a fase 1 & 2 (covid-19) (71,4 miljoen
euro)
Voor deelname aan onder meer sport- en jeugdactiviteiten, culturele instel
lingen, evenementen, restaurants en overige horeca- en doorstroomlocaties is laagdrempelig testen mogelijk gemaakt (223 miljoen euro). Dit betreft
fase 1 en 2 van spoor 2a.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

153

Testen voor toegang: spoor 2a (covid-19) (-176,2 miljoen euro)
Dit betreft een bijstelling voor het testen voor toegang. De uitgaven vallen
lager uit dan eerder verwacht (-176,2 miljoen euro) in de periode tot en met
september 2021.
Testen voor toegang: spoor 2a fase 3b en 3c (covid-19) (216,7 miljoen euro)
Voor deelname aan onder meer sport- en jeugdactiviteiten, culturele instel­
lingen, evenementen, restaurants en overige horeca- en doorstroomlo­
caties is laagdrempelig testen mogelijk gemaakt (216,7 miljoen euro). Het
betreft hier fase 3b en 3c van testen spoor 2a.
Testen voor toegang: spoor 2a fase 3d en 3e (covid-19) (200,9 miljoen euro)
Voor deelname aan onder meer sport- en jeugdactiviteiten, culturele instel­
lingen, evenementen, restaurants en overige horeca- en doorstroomlo­
caties is laagdrempelig testen mogelijk gemaakt (118,4 miljoen euro). Dit
betreft de maand september in spoor 2a. In de elfde incidentele suppletoire
begroting van VWS is dit budget opgehoogd (82,5 miljoen euro), omdat
laagdrempelig testenis doorgezet in oktober.
Testen voor toegang: toegangstesten fase 3a (covid-19) (107,8 miljoen euro)
Voor deelname aan onder meer sport- en jeugdactiviteiten, culturele instel­
lingen, evenementen, restaurants en overige horeca- en doorstroomlo­
caties is laagdrempelig testen mogelijk gemaakt. In fase 3a is de capaciteit
opgeschaald (107,8 miljoen euro).
Tijdelijke extra banen ondersteunende functie (covid-19) (80 miljoen euro)
Via een subsidieregeling stelt het kabinet 80 miljoen euro beschikbaar om
werkgevers in de zorg in staat te stellen om boven op de bestaande initia­
tieven ongeveer 5.000 voltijds fte aan extra tijdelijke banen in ondersteu­
nende functies te creëren. In de zorgsector wordt voor de financiering
aangesloten bij door de zorgbranche zelfbepaalde ondersteunende functies
die ontwikkeld zijn vanuit de Nationale Zorgklas, zoals voor de functies van
crisishulp en de functie van gastvrouw/gastheer. De subsidieregeling is
zodanig ingericht dat deze dubbele bekostiging voorkomt en een
doelmatige uitvoering borgt.
Uitbreiding testcapaciteit (covid-19) (264 miljoen euro)
De Stichting Nederland Onderneemt Maatschappelijk is in staat gesteld om
sneltesten aan te schaffen via het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH)
en mensen vervolgens snel te testen. Het gaat om 264 miljoen euro in 2021.
Het betreft hier een raming voor de periode tot en met juni 2021.
Vaccinimplementatie (covid-19) (1 miljard euro)
Er zijn additionele middelen beschikbaar gesteld voor de vaccinimplemen­
tatie-entvergoedingen. De middelen voor entvergoedingen die het
ministerie van VWS uitkeert aan uitvoerders zoals de GGD-GHOR en
huisartsen zijn verhoogd met 184,7 miljoen euro bovenop de 714 miljoen
euro die VWS heeft ontvangen voor de uitvoerders die zorgdragen voor
de vaccinimplementatie. Ook zijn middelen beschikbaar gesteld voor
onderzoeken naar de effectiviteit van vaccins en aanschaf van spuiten en
naalden (59,2 miljoen euro). Tot slot ontving het RIVM middelen voor de
vaccinimplementatie (totaal 103 miljoen euro, waarvan 19,5 miljoen onder
de post Diversen valt). Voor de vaccinimplementatie zijn in de elfde
incidentele suppletoire begroting van VWS extra middelen beschikbaar
gesteld (134 miljoen euro in 2022). Het betreft middelen voor het voortzetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

154

van het huidige vaccinatiebeleid. De kosten van een eventuele derde prik
zijn hierin nog niet meegenomen, maar deze zijn gereserveerd op de
Aanvullende Post van het ministerie van Financiën.
Vaccinontwikkeling (covid-19) (335 miljoen euro)_
De reeds beschikbaar gestelde 700 miljoen euro voor de vaccinontwikkeling
komt grotendeels in 2021 tot besteding. Daarom is in de vierde incidentele
suppletoire begroting 335 miljoen euro van 2020 naar 2021 doorgeschoven.
Het budgetis benut om de financiële verplichtingen na te komen die voort­
vloeien uit de door de EC afgesloten overeenkomsten. Het kan gaan om
zowel de aanschaf- als productie en ontwikkelkosten.
Verlengen steun Caribisch Nederland (covid-19) (33 miljoen euro)
Er is 33 miljoen euro beschikbaar gesteld om zorg in verband met COVID-19
te kunnen verlenen in het Caribisch deel van Nederland.
Diversen (353,8 miljoen euro)
Er zijn diverse bijstellingen geweest op eerder beschikbaar gesteld coronabudget. Onder meer hogere uitgaven voor Covid-zorg in het Caribisch deel
van het Koninkrijk (18,5 miljoen euro). Daarnaast zijn lagere uitgaven op
de regeling SectopPlanplus (-22,5 miljoen euro) en digitale oplossingen
voor Covid-19 (-8,5 miljoen euro).
Zorg
Herschikking subsidies opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
(-60 miljoen euro)
Op artikel 4 is zowel sprake van budgetten vallend onder het plafond Zorg
als budgetten vallend onder het plafond Rijksbegroting. Tussen deze
budgetten vindt een budget-neutrale herschikking plaats (60 miljoen euro).
Diversen - Zorg (21 miljoen euro)
Er zijn diverse bijstellingen geweest. Zoals een neerwaartse bijstelling van
bevolkingsonderzoek in Caribisch Nederland (-2 miljoen euro), het
overboeken van coronabudget naar plafond Rijksbegroting (-12,9 miljoen
euro) in 2021 en 29,9 miljoen euro voor de PGB niet-geleverde zorg en de
loon- en prijsbijstelling.
Rijksbijdrage 18-, Bijdrage Kosten korting (BIKK) Wlz, Rijksbijdrage Wlz,
Zorgtoeslag
De ramingen van de Rijksbijdrage 18-, BIKK Wlz, Rijksbijdrage Wlz en de
Zorgtoeslag zijn aangepast op basis van de MEV-raming van het CPB.
Diversen (25,6 miljoen euro)
Er is een bijstelling geweest op de raming voor de zorgtoeslag als gevolg
van de doorwerking van de verhoging van de zorgsalarissen (5,9 miljoen
euro). De zorgtoeslag van januari 2022 is namelijk uitbetaald in december
2021. Daarnaast bestaat de diversenpost uit 7 miljoen euro hogere uitgaven
aan de zorgtoeslag, in verband met het kwijtschelden van schulden van
gedupeerde ouders en een structurele ophoging van het budget tegemoet
koming specifieke zorgkosten (13,5 miljoen euro).
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

155

Realisatie ontvangsten (36,8 miljoen euro)
Er zijn hogere ontvangsten dan eerder geraamd. Dit betreft onder meer
hogere boeteontvangsten van 12,5 miljoen euro bij de Warenwet en hogere
boetes voor de Tabaks- en Rookwarenwet (o.a. verkoopbonussen en
overtredingen reclameverbod). Ook is 5,2 miljoen euro ontvangen voor de
verkoop van een pand, waarin eerder een jeugdzorginstelling gehuisvest
was.
Beleidsmatige mutaties
Afrekening SPUK (63 miljoen euro)
De SPUK Stimulering Sport uit 2019 is definitief vastgesteld. In 2021 zijn
de terugontvangsten hiervan 63 miljoen euro. Verder is vanaf 2022 een
structurele ramingsbijstelling van 15 miljoen euro op de ontvangsten
verwerkt. De regeling blijft van kracht met behoud van evaluatie van de
uitkeringsvorm na drie vaststellingsjaren.
Bijstellingen VWS-breed (16,9 miljoen euro)
Het ministerie van VWS voert diverse ramingsbijstellingen door op
ontvangsten (17 miljoen euro structureel).
Diversen (16,7 miljoen euro)
Dit betreft onder meer de afroming van het overschot op het eigenvermogen
van CIBG (2,2 miljoen euro) en betreft een terugontvangst van het CIBG
n.a.v. de eindafrekening dienstverleningsovereenkomst (DVO) 2019
(2,2 miljoen euro). Daarnaast zijn er diverse bijstellingen geweest bij NJN.
Zoals hogere ontvangsten bij de subsidieregeling Publieke Gezondheid
(14,8 miljoen euro). Ook zijn er enkele neerwaartse bijstellingen zoals een
correctie op de ontvangsten ontvangstenbudget voor de resterende
middelen van de Transitie-autoriteit Jeugd (TAJ)-regeling (7,1 miljoen euro)
en lagere ontvangsten bij de Zvw wanbetalersregeling (7,1 miljoen euro).
Technische mutaties
Medische noodvoorraden (rescEU) (covid-19) (47 miljoen euro)
Nederland heeft in 2021 een bijdrage van 47 miljoen euro ontvangen van
de Europese Commissie voor een medische noodvoorraad. Daarmee
vergoedt de Europese Commissie de kosten voor de aankoop,opslag en
het beheer van de medische producten.
Ontvangsten bevoorschotting LCH (covid-19) (165 miljoen euro)
Er is in de bevoorschotting en afrekening met het Landelijk Consortium
Hulpmiddelen (LCH) rekening gehouden met de verkoop opbrengsten van
de (snel)testen)aan de Stichting Nederland Onderneemt Maatschappelijk. In
totaal is in 2021 165 miljoen euro geraamd. De realisaties staan onder de
algemene reeks ‘Realisatie ontvangsten (covid-19)’.
Realisatie ontvangsten (covid-19) (-222,5 miljoen euro)
Door vertraging van de EMA registratie kunnen de kosten voor de aanschaf
van de anti-lichamen niet door de zorgverzekeraars worden vergoed. Dit
leidt tot een tegenvaller bij de ontvangsten van 30 miljoen euro. Daarnaast
zijn de lagere ontvangsten veroorzaakt doordat de reguliere leveranciers
van persoonlijke beschermingsmiddelen sneller dan verwacht weer konden
leveren en zorginstellingen daardoor minder dan verwacht gebruik hebben
gemaakt van de centraal ingekochte middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

156

Diversen (12 miljoen euro)
Er zijn diverse bijstellingen geweest. Waaronder een desaldering voor de
afrekening met het RIVM (2,7 miljoen euro) en een desaldering voor rescEU
(-16,6 miljoen euro). Bij een desaldering worden de uitgaven en niet-belas­
tingontvangsten gelijktijdig verhoogd. Ook is de raming voor Remdesivir
naar beneden bijgesteld met 24,5 miljoen naar 9,3 miljoen euro. De
realisaties staan onder de algemene
reeks 'Realisatie ontvangsten (covid-19)'.
Realisatie zorgtoeslag (35 miljoen euro)
Bij de veegbrief is op basis van inschattingen van de Belastingdienst/
Toeslagen zowel de uitgavenraming als de ontvangstenraming van de
zorgtoeslag met 460 miljoen euro verhoogd. Ten opzichte van die ramings­
bijstelling is de uitgavenrealisatie 35 miljoen euro hoger.
Zorgtoeslag (460 miljoen euro)
Om aan te sluiten bij de ramingen van het Centraal Planbureau worden in
de VWS-begroting de netto uitgaven aan zorgtoeslag weergegeven. Dat wil
zeggen de uitgaven aan zorgtoeslag verminderd met de terugvorderingen
en ontvangsten. Bij Slotwet/Jaarverslag worden de uitgaven en de
ontvangsten daarentegen afzonderlijk gepresenteerd. Vooruitlopend op
deze desaldering is een technische bijstelling gedaan aan de uitgaven- en
ontvangstenkant ten aanzien van de zorgtoeslag, zodat de bijstelling bij
Slotwet beperkt kan blijven. De totale netto-uitgaven aan de zorgtoeslag
wijzigen niet. Het betreft een opwaartse bijstelling van 460 miljoen euro ten
opzichte van de tweede suppletoire wet aan de uitgavenkant en een
opwaartse bijstelling van 460 miljoen euro aan de ontvangstenkant. Dit
bedrag is een raming op basis van de gerealiseerde ontvangsten
zorgtoeslag tot en met oktober.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

157

Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
XVII BUITENLANDSE HANDEL & ONTWIKKELINGSSAMENWERKING:
UITGAVEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

3.188,30

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

3.188,30

XVII BUITENLANDSE HANDEL & ONTWIKKELINGSSAMENWERKING:
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

62

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

62

De begroting voor Buitenlandse Handel & Ontwikkelingssamenwerking
bevat enkel HGIS-uitgaven en -ontvangsten. Deze worden toegelicht onder
Homogene Groep Internationale Samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

158

Sociale Verzekeringen
SOCIALE VERZEKERINGEN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

66.590,40

Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Aow
Ctvlao
Iva
Jaarrekening svb; premiedeel
Uitvoeringskosten uwv

‒ 281,2
304
‒ 92,3
40,4
‒ 114,2

Verlofregelingen

157

Wga

43,4

Zw
Diversen

89,3
‒ 69,1
77,3

Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Diversen

‒ 26,2
‒ 26,2

Technische mutaties
Sociale zekerheid
Nominale ontwikkeling
Ww
Diversen

97,7
‒ 2.753,40
‒ 28,2
‒ 2.683,90

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 2.632,70

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

63.957,70

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

63.957,70

SOCIALE VERZEKERINGEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

309,4

Technische mutaties
Sociale zekerheid
Ww
Diversen

‒ 119,7
0,1
‒ 119,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 119,6

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

189,8

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

189,8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

159

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Algemene Ouderdomswet (Aow)
De uitgaven aan de AOW zijn in 2021 lager uitgekomen dan verwacht. Dit
wordt voornamelijk verklaard doordat het aantal AOW-gerechtigden minder
sterk is gestegen dan verwacht door de hogere sterfte vanwege de corona­
pandemie. Hiernaast viel de gemiddelde AOW-uitkering lager uit dan
verwacht doordat het percentage alleenstaanden (die recht hebben op een
hogere AOW-uitkering dan gehuwden) lager uit is gekomen.
Compensatie transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid
(Ctvlao)
De regeling compensatie transitievergoeding bij ontslag vanwege
langdurige arbeidsongeschiktheid is per april 2020 in werking getreden.
De raming is op basis van realisaties bijgesteld. De uitgaven komen hoger
uit dan ten tijde van het opstellen van de begroting verwacht. Zowel het
volume als de gemiddelde compensatie zijn hoger uitgekomen. Het volume
komt deels hoger uit door het doorschuiven van uitbetalingen van 2020 naar
2021. Ook komt het aantal aanvragen hoger uit. De gemiddelde hoogte van
de compensatie komt met name hoger uit door langere dienstverbanden
dan eerder geraamd.
Inkomensvoorziening Volledig duurzaam Arbeidsongeschikten (Iva)
Er was in 2021 een meevaller op de IVA die voornamelijk werd veroorzaakt
doordat het aantal IVA-uitkeringen lager was dan eerder verwacht.
Jaarrekening svb; premiedeel
Het SVB exploitatiesaldo (uitvoeringskosten) bedroeg in 2021 ca. € 5,5 mln.
Dit saldo is toegevoegd aan de egalisatiereserve en het bestemmingsfonds
IT. De premiegefinancierde uitvoeringskosten zijn in 2021 hoger uitgevallen
dan eerder voorzien en de begrotingsgefinancierde lager. Deze boeking
betreft de hogere realisatie van de premiegefinancierde uitvoeringskosten.
Met de afrekening van de begrotingsgefinancierde uitvoeringskosten in
2022 zal SZW het overschot op dat deel terugontvangen.
Uitvoeringskosten UWV
Op basis van de jaarrekening UWV 2021 vindt er een afrekening plaats van
€96 miljoen op de premiegefinancierde uitvoeringskosten 2021. Het verschil
is grotendeels te verklaren doordat de uitvoeringskosten in 2021 lager zijn
uitgevallen dan eerder voorzien, door de lager gerealiseerde volumes
(vooral bij de WW) en daarmee de uitvoeringskosten.
Verlofregelingen
De uitgaven aan de verlofregelingen zijn hoger uitgekomen dan verwacht.
Dit heeft vooral te maken met een hoger aantal geboortes dan waar eerder
vanuit werd gegaan en een hogere gemiddelde uitkering. De verlofrege­
lingen bestaan in 2021 uit de WAZO werknemers (zwangerschaps- en beval­
lingsverlof, adoptieverlof en pleegzorgverlof), de ZEZ (zwangerschaps- en
bevallingsverlof zelfstandigen) en aanvullend geboorteverlof (WIEG).
Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (Wga)
Het aantal uitkeringen in de WGA ligt hoger dan eerder verwacht. Dit komt
door conjuncturele effecten op de instroom. In een aantrekkende
conjunctuur is er minder instroom van zieke werklozen en meer instroom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

160

van zieke werknemers (want er werken meer mensen). Dit laatste effect blijkt
sterker dan tot nu toe verwacht werd. Daarom is de instroom opwaarts
bijgesteld, wat leidt tot een tegenvaller.
Ziektewet (Zw)
Het beroep op de Zw is hoger uitgevallen dan eerder werd verwacht. Dit
komt met name door een groter beroep van vrouwen op een Zw-uitkering
voor ziekte bij zwangerschap in verband met een hoger aantal geboortes,
en een hoger aantal ziektemeldingen door het coronavirus.
Diversen
Dit betreft onder andere meerdere kleine mee- en tegenvallers onder het
plafond Sociale Zekerheid op het gebied van de IOAOW.
Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Diversen
Dit betreft diverse beleidsmatige mutaties onder uitgavenplafond Sociale
Zekerheid. Hieronder vallen onder andere mutaties op het gebied van
crisisdienstverlening, de arbeidsongeschiktheidsregelingen, het re-integra­
tiebudget en de compensatie bedrijfsbeëindiging wegens ziekte werkgever.
Verder vallen onder deze post meerdere schuiven tussen premie- en begro­
tingsgefinancierde budgetten.
Technische mutaties
Sociale zekerheid
Nominale ontwikkeling
Deze mutatie betreft een aanpassing in de geraamde nominale ontwikkeling
(de geraamde aanpassing toekomstige uitkeringshoogten aan verwachte
loon- en prijsontwikkeling) onder het uitgavenplafond Sociale Zekerheid als
gevolg van de ramingen van het CPB van loon- en prijsontwikkeling en als
gevolg van mutaties in uitgavenramingen binnen de Sociale Zekerheid.
Werkeloosheidswet (Ww)
Aan het begin van de coronacrisis is de meerjarige raming van de WW flink
omhoog bijgesteld. Onder andere door de steunpakketten is de
werkloosheid uiteindelijk beperkt gestegen en daarna snel gedaald. De
uitgaven aan de WW zijn verschillende keren gedurende het jaar 2021 naar
beneden bijgesteld, wat in totaal tot een neerwaartse bijstelling van ca.
2,8 miljard euro heeft geleid. Dit is gebeurd op basis van de verschillende
CPB-ramingen van de werkloze beroepsbevolking die meevielen en op basis
van de realisatiecijfers gedurende het jaar. De instroom was lager dan
verwacht en de uitstroom hoger.
Diversen
Deze post omvat meerdere kleine technische mutaties onder het plafond
Sociale Zekerheid. Hieronder vallen bijvoorbeeld een bijstelling van het
financieel kader van het UWV en een kasschuif bij de crisisdienstverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

161

Niet-belastingontvangsten
Technische mutaties
Sociale zekerheid
Ww
De ontvangsten WW hebben betrekking op het verhaal van WW-lasten bij
overheidswerkgevers die eigenrisicodrager zijn. Deze raming is, net zoals
de geraamde uitgaven aan de WW, verscheidene malen gedurende 2021
naar beneden bijgesteld. Er was minder verhaal op overheidswerkgevers
dan eerder verwacht. Door de coronacrisis werd er verwacht dat er meer
ontslagen zouden zijn bij overheidsinstanties. Dit is niet uitgekomen. In 2021
zijn daarom de ontvangsten WW met ca. 120 miljoen euro naar beneden
bijgesteld.
Diversen
Dit is een kleine naar beneden gestelde mutatie op de geraamde nominale
ontwikkeling bij de ontvangsten, onder het plafond Sociale Zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

162

Zorg
ZORG: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021

80.606,50

Mee- en tegenvallers
Zorg
Actualisatie q2 zvw

‒ 124,4

Actualisatie q3 zvw

219,7

Actualisatie q4 zvw

113,6

Actualisatie wlz-uitgaven

‒ 58,7

Beschikbaarheidbijdrage opleidingen zvw
Compensatie flz voor niet geleverde pgb-zorg
Realisatie subsidies
Diversen

50
29,3
‒ 38,3
‒ 7,2
184

Beleidsmatige mutaties
Zorg
Nacalculatie overheveling ggz naar wlz

324

Tegenvaller wlz

157

Diversen

‒ 3,5
477,5

Technische mutaties
Zorg
Herschikking subsidies opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt

‒ 60

Meerkosten wlz

150

Diversen

‒ 3,9
86,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

747,6
81.354,10

ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021

5.282,30

Mee- en tegenvallers
Zorg
Eigen bijdragen wlz

‒ 63,2

Raming eigen risico

‒ 126,3

Diversen

‒ 24
‒ 213,5

Beleidsmatige mutaties
Zorg
Diversen

12
12

Technische mutaties
Zorg
Diversen

‒ 11,4
‒ 11,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 212,9

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

5.069,50

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

163

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Actualisatie q2 zvw
Dit betreft de bijstelling op basis van tweedekwartaalcijfers van zorgverze­
keraars over de verwachte Zvw-uitgaven.
Actualisatie q3 zvw
Dit betreft de bijstelling op basis van derdekwartaalcijfers van zorgverzeke­
raars over de verwachte Zvw-uitgaven. Deze cijfers zijn gebaseerd op de
daadwerkelijke declaraties van de eerste drie kwartalen van 2021,
aangevuld met een raming voor de nog te verwachten lasten van 2021.
Actualisatie q4 zvw
Op basis van actuele ramingen van zorgverzekeraars zijn de Zvw-uitgaven
2021, inclusief de effecten van COVID-19, geactualiseerd.
Actualisatie wlz-uitgaven
Op basis van het februari-advies van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
over de benutting van het Wlz-kader doet zich een incidentele meevaller
voor van 58 miljoen euro in 2021. Daarnaast is in de tandheelkundige zorg
sprake van een meevaller van 5 miljoen euro structureel.
Beschikbaarheidbijdrage opleidingen zvw
De beschikbare opleidingscapaciteit wordt beter benut dan waarmee eerder
in de raming rekening is gehouden. De vermoedelijke oorzaken van de
stijging in instroom zijn betere voorlichting over opleidingsaanvragen en
vereenvoudiging van het aanvraagproces. Als gevolg hiervan wordt de
raming met 50 miljoen euro structureel verhoogd.
Compensatie flz voor niet geleverde pgb-zorg
Het Fonds langdurige zorg wordt voor 29,3 miljoen euro gecompenseerd.
Deze compensatie heeft betrekking op de regeling niet-geleverde zorg Pgb.
Realisatie subsidies
Op diverse subsidieregelingen die vallen onder het uitgavenplafond Zorg
is sprake van onderuitputting, onder meer bij de regelingen voor
Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt (38 miljoen euro).
Diversen
Dit betreft de realisatie op het beleidsartikel Zorgbreed beleid (-1,9 miljoen
euro) en de vrijval op het artikel nominaal en onverdeeld (-5,3 miljoen euro).
Beleidsmatige mutaties
Nacalculatie overheveling ggz naar wlz
Dit betreft een verschuiving van ggz-cliënten van de Wmo naar de Wlz,
waartoe besloten is in het Regeerakkoord 2017-2021. De verrekening met
de Wmo heeft plaatsgevonden bij septembercirculaire. Er is sprake van
een tekort oplopend tot 296,6 miljoen euro vanaf 2026 (waarvan 310 miljoen
euro uitgaven en 13,4 miljoen euro ontvangsten vanwege het effect op de
eigen bijdragen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

164

Tegenvaller wlz
De NZa raamt in haar augustusadvies over de benutting van het budgettair
Wlz-kader extra uitgaven van 157 miljoen euro in 2021 en 478 miljoen euro
vanaf 2022. Het gaat om extra uitgaven in de sectoren Verpleging en
Verzorging en de geestelijke gezondheidszorg (ggz) in de Wlz. De
overschrijding in de ggz wordt veroorzaakt door een fors hogere instroom
- door het openstellen van de Wlz voor mensen met een psychische stoornis
- dan verwacht. Om te waarborgen dat zorgkantoren voldoende zorg kunnen
blijven contracteren voor alle cliënten die daar op grond van de Wlz recht
op hebben is het kader opgehoogd.
Diversen
Dit betreft onder meer een bijstelling bij de ambulancezorg. Uit kostenon­
derzoek van de NZa in verband met de herijking van de loonnormbedragen
in de sector ambulancevervoer komen meerkosten naar voren. Aangezien
de meerkosten niet volledig binnen het beschikbare budget kunnen worden
ingepast, wordt de raming voor deze sector met 12,5 miljoen euro
verhoogd. Daarnaast is er een herverdeling geweest tussen plafond R en Z
(-10,4 miljoen euro) bij de ingeboekte korting op beleidsartikelen uit het
voorjaar van 2021.
Technische mutaties
Herschikking subsidies opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
Op artikel 4 is zowel sprake van budgetten vallend onder het plafond Zorg
als budgetten vallend onder het plafond Rijksbegroting. Tussen deze
budgetten vindt een budget-neutrale herschikking plaats (60 miljoen euro).
Meerkosten wlz
Zorgaanbieders maken extra personele en materiële kosten in verband met
het COVID-19 virus. In de beleidsregel SARS-CoV-2 virus van de NZa is
geregeld dat deze kosten buiten de contracteerruimte vergoed worden. Voor
2021 wordt het financiële effect geraamd op 150 miljoen euro.
Diversen
Dit betreft onder meer de grondslagmutatie voor de loon- en prijsontwik­
keling als gevolg van de verwerking van de grondslagen uit de Miljoe­
nennota 2021. Daarnaast worden de mobiliteitshulpmiddelen overgeheveld
van de Wmo naar de Wlz (15,5 miljoen euro). Per 1 januari 2020 worden
nieuw aan te vragen mobiliteitshulpmiddelen en roerende woonvoorzie­
ningen voor bewoners van Wlz-instellingen niet meer vergoed vanuit de
Wmo. Daarom zijn deze middelen structureel overgeheveld van de Wmo
naar de Wlz.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Eigen bijdragen wlz
Dit betreft de actualisering van de opbrengst eigen bijdragen op basis van
cijfers van het Zorginstituut.
Raming eigen risico
Op basis van de inschatting van zorgverzekeraars van de verwachte
uitgaven inclusief de effecten van COVID-19 zijn de Zvw-uitgaven geactua­
liseerd. Op basis hiervan is ook de raming van het eigen risico aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

165

Diversen
Er is een structurele neerwaartse bijstelling van de verwachte opbrengsten
van het eigen risico. Dit komt grotendeels door de jaarlijkse actualisatie van
het eigen risico op basis van de data van de Erasmus Univer­
siteit Rotterdam. Ook is in de neerwaartse bijstelling de actualisatie van de
opbrengstenraming van het eigen risico door de voorjaarbesluitvorming
meegenomen.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post maakt deel uit van de ‘Nacalculatie overheveling ggz naar Wlz’;
dit betreft het effect op de eigen bijdragen van deze overheveling.
Technische mutaties
Diversen
De ontvangsten uit eigen bijdragen Wlz zullen lager uitvallen dan oorspron­
kelijk geraamd. De inschatting is dat dit voor 11,7 miljoen euro wordt
veroorzaakt door ontwikkelingen die samenhangen met het coronavirus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

166

Gemeentefonds
GEMEENTEFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

32.819,00

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Wijziging betalingsverloop au 2021

‒ 251,1

Diversen

‒ 11,3

Sociale zekerheid
Diversen

0
‒ 262,4

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Jeugd in coronatijd (covid-19)

19

Verdringing + (lichte) jeugdzorgproblematiek

228

Wachtlijsten specialistische jeugdzorg

255

Wijziging betalingsverloop alg. uitk. 2020

136

Diversen

20,1

Sociale zekerheid
Diversen

0

Zorg
Nacalculatie overheveling ggz naar wlz

54
712,1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Additionale impuls re-integratie (covid-19)

48,3

Afekening ruimte onder plafond bcf 2020

96

Bestrijden eenzaamheid ouderen (covid-19)

36,5

Brede aanpak dak- en thuisloosheid

45,5

Compensatie meerkosten jeugd en wmo (covid-19)

128,1

Crisisdienstverlening (covid-19)

48,5

Extra begeleiding kwetsbare groepen (covid-19)
Gemeentelijk schuldenbeleid (covid-19)

37
30

Inkomstenderving gemeenten 2020 (covid-19)

84,4

Lokaal cultuuraanbod (covid-19)

41,6

Lokale culturele infrastructuur (covid-19)

60

Ondersteuning lokale culturele instell. (covid-19)

149,7

Re-integratie (covid-19)

88,4

Tonk regeling (covid-19)

195

Tonk-regeling (covid-19)

65

Versterking dienstverlening gemeenten

124

Voorlopige ruimte onder plafond bcf 2021
Diversen

216
252,5

Sociale zekerheid
Loonbijstelling 2021 participatie
Sociale werkbedrijven (covid-19)
Diversen

39,7
45
‒ 5,3

Zorg
Nacalculatie overheveling ggz naar wlz
Diversen

‒ 127
60,6
1.759,50

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

2.209,10

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

35.028,10

Totaal Internationale samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

167

2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

35.028,10

GEMEENTEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Wijziging betalingsverloop AU 2021
Dit betreft de wijziging van het betalingsverloop voor de algemene uitkering
2021. Een beperkt deel van de uitkeringen kon in 2021 niet meer tot betaling
komen. Omdat gemeenten recht hebben op deze bedragen wordt het
kasbudget 2022 met dit bedrag opgehoogd. Dat maakt het mogelijk om de
uitkeringen in 2022 alsnog tot betaling te laten komen.
Diversen
Dit betreft een som van meerdere mutaties die onder de ondergrens vallen,
waarvan de wijziging betalingsverloop voor de decentralisatie-uitkeringen
2021 met € - 10,4 mln. de belangrijkste is.
Beleidsmatige mutaties
Jeugd in coronatijd (Covid-19)
Dit betreft een ophoging van het gemeentefonds om gemeenten te
compenseren voor de kosten die ze maken voor jeugd in coronatijd.
Verdringing + lichte jeugdzorgproblematiek
Het kabinet is met de VNG overeengekomen om voor 2021 incidenteel extra
middelen voor jeugdzorg beschikbaar te stellen. Dit betreft middelen om
verdringing van andere uitgaven tegen te gaan en een bijdrage voor de
wachtlijstproblematiek (lichte) jeugdzorg.
Wachtlijsten specialistische jeugdzorg
Dit betreft incidentele middelen voor 2021 voor de aanpak van wachttijden
voor regionaal ingekochte specialistische jeugdzorg. Deze zijn via de
algemene uitkering aan gemeenten worden toegekend.
Wijziging betalingsverloop Algemene Uitkering 2020
Dit betreft de wijziging van het betalingsverloop voor de algemene uitkering
2020. Een beperkt deel van de uitkeringen kon in 2020 niet meer tot betaling
komen. Omdat gemeenten recht hebben op deze bedragen wordt het
kasbudget 2021 met dit bedrag opgehoogd. Dat maakt het mogelijk om de
uitkeringen in 2021 alsnog tot betaling te laten komen.
Diversen (Rijksbegroting)
Dit betreft een som van meerdere mutaties die onder de ondergrens vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

168

Nacalculatie overheveling ggz naar wlz (plafond zorg)
Als gevolg van het hogere aantal cliënten dan oorspronkelijk geraamd dat
overgaat van Wmo beschermd wonen naar de Wet langdurige zorg (Wlz),
kende het indicatieproces tijdelijk een langere doorlooptijd. Hierdoor vond
in 2021 de zorg langer plaats onder verantwoordelijkheid van gemeenten.
De uitname Wmo beschermd wonen is hiervoor in 2021 incidenteel gecor­
rigeerd.
Technische mutaties
Additionele impuls re-integratie
Dit betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de extra uitgaven van gemeenten voor de additionele impuls re-integratie
naar aanleiding van de coronacrisis.
Afrekening ruimte onder plafond bcf 2022
Dit betreft de definitieve afrekening van de ruimte onder het plafond van
het BTW-compensatiefonds (BCF) voor 2020.
Bestrijden eenzaamheid ouderen (covid-19)
Het kabinet heeft extra maatregelen genomen ter verbetering van het
sociaal en mentaal welzijn van kwetsbare groepen tijdens de coronacrisis.
Een deel van deze maatregelen wordt uitgevoerd door gemeenten,
waaronder het bestrijden van eenzaamheid bij ouderen.
Brede aanpak dak- en thuisloosheid
Dit betreft een aanvullende overboeking vanuit het ministerie van VWS voor
het programma Brede aanpak dak- en thuisloosheid.
Compensatie meerkosten jeugd en wmo (covid-19)
Dit betreft een bijdrage van het ministerie van VWS om gemeenten te
compenseren voor de meerkosten op het terrein van jeugd en wmo als
gevolg van de coronacrisis.
Crisisdienstverlening (covid-19)
Dit betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft de compensatie van extra uitgaven in het kader van crisis­
dienstverlening.
Extra begeleiding kwetsbare groepen (covid-19)
Het kabinet heeft extra maatregelen genomen ter verbetering van het
sociaal en mentaal welzijn van kwetsbare groepen tijdens de coronacrisis.
Een deel van deze maatregelen wordt uitgevoerd door gemeenten,
waaronder het organiseren van extra begeleiding en ondersteuning van
kwetsbare groepen.
Gemeentelijk schuldenbeleid (covid-19)
Dit betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft het gemeentelijk schuldenbeleid.
Inkomstenderving gemeenten 2020 (covid-19)
Dit betreft de voorlopige afrekening van de inkomstenderving 2020 van de
lokale belastingen en hefﬁngen als gevolg van de corona maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

169

Lokaal cultuuraanbod (covid-19)
Dit betreft middelen die gemeenten ontvangen voor het in stand houden
van het lokale cultuuraanbod voor 2021 i.v.m. corona.
Lokale culturele infrastructuur (covid-19)
Dit betreft een overheveling vanaf de Aanvullende post ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze middelen
zijn bestemd voor de compensatie van de extra uitgaven door gemeenten
aan lokale culturele instellingen en buurt- en dorpshuizen.
Ondersteuning lokale culturele instellingen (covid-19)
Dit betreft een overheveling vanaf de Aanvullende post ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze middelen
zijn bestemd voor ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur.
Re-integratie (covid-19)
Dit betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft de compensatie van extra uitgaven op het vlak van reintegratie.
Tonk regeling (covid-19)
Dit betreft de tweede tranche van de generale financiering van de regeling
Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK).
Tonk-regeling (covid-19)
Deze middelen zijn bestemd als eerste tranche voor het eerste kwartaal 2021
voor de regeling Tegemoetkoming Overbrugging Noodzakelijke Kosten
(TONK) in het kader van de Bijzondere Bijstand. Dit betreft een regeling die
is afgekondigd in het steunpakket maatregelen vanwege de coronacrisis.
De middelen worden overgeboekt vanuit de begroting van het ministerie
van SZW.
Versterking dienstverlenging gemeenten
Het kabinet heeft, naar aanleiding van de problematiek rondom de kinder­
opvangtoeslag, structureel 150 miljoen vrij gemaakt voor versterking van
de dienstverlening door gemeenten. Deze middelen worden voor een groot
deel via het gemeentefonds uitgekeerd aan de gemeenten. Voor 2021 betreft
dit 124 miljoen. De rest van de middelen is uitgekeerd via de begroting van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Voorlopige ruimte onder plafond bcf 2021
Gemeenten kunnen uitgaven aan btw terugvragen via het BTW-compensa­
tiefonds (BCF). Wanneer er ruimte overblijft onder het plafond van het BCF
wordt dit aan het gemeentefonds toegevoegd. Een tekort wordt aan het
gemeentefonds onttrokken. Bij de Miljoenennota heeft er voorlopige
afrekening plaats gevonden tussen BCF en het gemeentefonds voor het
lopende uitvoeringsjaar.
Diversen (plafond Rijksbegroting)
Er zijn diverse bedragen overgeboekt naar het gemeentefonds voor uiteen­
lopende onderwerpen. Deze vallen onder de ondergrens.
Loonbijstelling 2021 participatie (plafond sociale zekerheid)
Dit betreft de toedeling van de loonbijstelling 2021 voor de integratieuitkering Participatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

170

Sociale werkbedrijven (covid-19) (plafond sociale zekerheid)
Dit betreft een bijdrage van het ministerie van SZW om gemeenten te
compenseren voor de exploitatiekosten van de sociale werkbedrijven in
verband met de coronacrisis.
Diversen (plafond sociale zekerheid)
Er zijn diverse bedragen overgeboekt naar het gemeentefonds voor uiteen­
lopende onderwerpen. Deze vallen onder de ondergrens. Dit betreft o.a.
de herijking van de no-risk polis banenafspraak.
Nacalculatie overheveling ggz naar wlz (plafond zorg)
Dit betreft de nacalculatie van de overheveling vanuit Wmo beschermd
wonen naar de Wlz als gevolg van het openstellen van de Wlz voor mensen
met een psychische stoornis per 2021. Omdat er meer cliënten dan
oorspronkelijk geraamd overgaan van Wmo beschermd wonen naar de Wlz
vindt er een aanvullende uitname plaats.
Diversen (plafond zorg)
Er zijn diverse bedragen overgeboekt naar het gemeentefonds voor uiteen­
lopende onderwerpen. Deze vallen onder de ondergrens. Dit betreft o.a.
de loon- en prijsbijstelling 2021 voor beschermd wonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

171

Provinciefonds
PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2.483,40

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Wijziging betalingsverloop au 2021
Diversen

‒ 9,9
‒ 0,2
‒ 10,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0
0

Technische mutaties
Rijksbegroting
Afekening ruimte onder plafond bcf 2020
Au programma natuur
Projecten verkeer en vervoer

11,7
18
‒ 22,8

Voorlopige ruimte onder plafond bcf 2021

27,2

Diversen

34,5
68,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

58,5
2.541,90

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

2.541,90

PROVINCIEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Wijzigingen betalingsverloop AU 2021
Dit betreft de wijziging van het betalingsverloop voor de algemene uitkering
2021. Een beperkt deel van de uitkeringen kon in 2021 niet meer tot betaling
komen. Omdat provincies recht hebben op deze bedragen wordt het
kasbudget 2022 met dit bedrag opgehoogd. Dat maakt het mogelijk om de
uitkeringen in 2022 alsnog tot betaling te laten komen
Beleidsmatige mutaties
Diversen (Rijksbegroting)
Op het budget voor Onderzoeken verdeelsystematiek is een verplichting
vastgelegd die over meerdere jaren tot betaling komt. Daardoor is in 2021
niet het volledige kasbudget uitgegeven.
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

172

Afrekening ruimte over plafond BCF 2020
Dit betreft de definitieve afrekening van de ruimte onder het plafond van
het BTW-compensatiefonds (BCF) over 2020.
AU programma natuur
Dit betreft een overboeking van het ministerie van LNV voor de Algemene
Uitkering Programma Natuur naar het Provinciefonds.
Projecten verkeer en vervoer
Met ingang van 2021 is de decentralisatie-uitkering Projecten verkeer en
vervoer omgezet naar een specifieke uitkering. Dit om de rechtmatigheid
van de uitkering te waarborgen. Met deze mutatie is het bijbehorende
budget overgeboekt naar de begroting van IenW.
Voorlopige ruimte onder plafond BCF 2021
Provincies kunnen uitgaven aan btw terugvragen via het BTW-compensa­
tiefonds (BCF). Wanneer er ruimte overblijft onder het plafond van het BCF
wordt dit aan het provinciefonds toegevoegd. Een tekort wordt aan het
provinciefonds onttrokken. Bij de Miljoenennota heeft een voorlopige
afrekening plaatsgevonden tussen BCF en het provinciefonds voor het
lopende uitvoeringsjaar.
Diversen (Rijksbegroting)
Er zijn diverse bedragen overgeboekt naar het provinciefonds voor uiteen­
lopende onderwerpen. Deze vallen onder de ondergrens. Dit betreft onder
andere middelen ter compensatie van de derving van inkomsten van
toltunnels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

173

Infrastructuurfonds
INFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

13.804,40

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Saldo aanleg spoor

‒ 25,4

Saldo hoofdvaarwegennet beheer en onderhoud

‒ 20,1

Saldo hoofdvaarwegennet geintegreerde contractvormen

‒ 25,1

Saldo hoofdvaarwegennet realisatie

‒ 29,3

Saldo hoofdvaarwegennet vervanging en renovatie

‒ 34,9

Saldo hoofdwegennet geintegreerde contractvormen

‒ 17,5

Saldo megaprojecten verkeer en vervoer zuidasdok

17,1

Saldo reservering hoofdwegennet

‒ 18,7

Saldo reserveringen spoor

‒ 48,7

Saldo 2021 hoofdwegennet ge?ntegreerde contractvormen

‒ 42,8

Saldo 2021 hoofdwegennet realisatie

‒ 40,5

Saldo 2021 hoofdwegennet vervanging en renovatie

‒ 32,8

Saldo 2021 zuidasdok

‒ 25,6

Diversen

‒ 90,7
‒ 435

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Nadelig saldo mf 2020
Saldo 2021 hoofdvaarwegennet beheer en onderhoud
Diversen

‒ 23,4
16,8
3,2
‒ 3,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Actualisaties ontvangsten

‒ 99,6

Afrekening t3 2020 prorail

43,3

Bijdragen derden hoofdwegennet

134,2

Btw afdracht a4-a44 rijnlandroute

‒ 42

Compensatiepakket zeeland

51

Generale kasschuif mf

768

Loon- en prijsbijstelling 2021
Plafondcorrectie mf
Diversen

135,8
‒ 186,7
‒ 99

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Omvorming prorail

‒ 7.147,00
‒ 6.442,00

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 6.880,20
6.924,30

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

6.924,30

INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

13.804,40

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Saldo hoofdwegennet

‒ 106,4

Saldo spoor

‒ 38,3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

174

2021
Saldo 2021 hoofdwegennet ontvangsten
Diversen

‒ 24,1
‒ 4,7
‒ 173,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Nadelig saldo mf 2020

18,6

Diversen

‒ 0,5
18,1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Actualisaties ontvangsten

‒ 99,6

Afrekening t3 2020 prorail

43,3

Bijdragen derden hoofdwegennet

134,2

Btw afdracht a4-a44 rijnlandroute

‒ 42

Compensatiepakket zeeland

51

Generale kasschuif mf

768

Loon- en prijsbijstelling 2021

135,8

Plafondcorrectie mf

51,2

Diversen

‒ 99

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Nadelig saldo mf 2020
Omvorming prorail

‒ 279,9
‒ 7.147,00
‒ 6.484,00

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 6.639,20
7.165,20

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

7.165,20

Uitgaven en niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Saldo aanleg spoor
De voorlopige realisatiecijfers op het spoorartikel laten een per saldo onder­
schrijding zien van circa 25 miljoen euro. Dit wordt voornamelijk
veroorzaakt door een meevaller op de programma’s spoorcapaciteit 2030,
fietsparkeren en grensoverschrijdend spoorvervoer.
Saldo hoofdvaarwegennet beheer en onderhoud
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdvaarwegennet, onderdeel
beheer en onderhoud, laten een per saldo onderschrijding zien van circa
20 miljoen euro. Dit komt voornamelijk doordat een betaling voor het
project overdracht Brokx-nat doorschuift naar 2022.
Saldo hoofdvaarwegennet geïntegreerde contractvormen
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdvaarwegennet, onderdeel
geïntegreerde contractvormen, laten een per saldo onderschrijding zien van
circa 68 miljoen euro. Dit komt voornamelijk doordat een betaling voor
het project Zeetoegang IJmond doorschuift naar 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

175

Saldo hoofdvaarwegennet realisatie
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdvaarwegennet, onderdeel
realisatie, laten een per saldo onderschrijding zien van circa 30 miljoen euro.
Dit komt voornamelijk door vertragingen bij het project Nieuwe Sluis
Terneuzen.
Saldo hoofdvaarwegennet vervanging en renovatie
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdvaarwegennet, onderdeel
vervanging en renovatie, laten een per saldo onderschrijding zien van circa
35 miljoen euro. Dit komt voornamelijk doordat een betaling voor het
project Waalbrug Nijmegen doorschuift naar 2022.
Saldo hoofdwegennet geïntegreerde contractvormen
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdwegennet, onderdeel
geïntegreerde contractvormen, laten een per saldo onderschrijding zien van
circa 18 miljoen euro. Dit komt voornamelijk doordat een betaling voor
het project A15 Maasvlakte-Vaanplein doorschuift naar 2022.
Saldo hoofdwegennet realisatie
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdwegennet, onderdeel
realisatie, laten een per saldo onderschrijding zien van circa 40 miljoen euro.
Dit komt voornamelijk door lagere uitgaven op het programma Geluid
nieuwe uitvoeringsopdrachten (circa 14 miljoen euro).
Saldo hoofdwegennet vervanging en renovatie
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel hoofdwegennet, onderdeel
vervanging en renovatie, laten een per saldo onderschrijding zien van circa
33 miljoen euro. Dit komt voornamelijk door lagere uitgaven op het
programma Intelligent Wegkantsystemen (circa 15 miljoen euro).
Saldo reservering hoofdwegennet
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte, onderdeel hoofdwegennet, laten een per saldo onder­
schrijding zien van circa 19 miljoen euro. Dit komt voornamelijk door lagere
uitgaven op het programma Slimme Duurzame Mobiliteit.
Saldo reserveringen spoor
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte, onderdeel reserveringen spoor, laten een per saldo
onderschrijding zien van circa 49 miljoen euro. Dit komt voornamelijk
doordat de middelen voor het pakket Zeeland vanaf 2022 tot betaling
komen.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.
Beleidsmatige mutaties
Nadelig saldo infrastructuurfonds 2020
Het nadelig saldo Infrastructuurfonds 2020 bedraagt 42 miljoen euro
(waarvan 23,4 miljoen euro hogere uitgaven, 18,6 miljoen euro lagere nietbelastingontvangsten). Dit nadelig saldo bestaat uit de tegenvaller op het
budget voor beheer en onderhoud bij Najaarsnota (103 miljoen euro) en
de onderuitputting die bij Slotwet is gemeld (-61 miljoen euro). Conform
reguliere systematiek op de fondsen wordt het nadelig saldo van het vorige
begrotingsjaar toegevoegd bij de Voorjaarsnota.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

176

Saldo 2021 hoofdvaarwegennet beheer en onderhoud
De overdracht Haven Oudeschild en wegen en paden Texel is in 2021
afgekocht.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse beleidsmatige mutaties die onder de
ondergrens vallen.
Technische mutaties
Actualisaties ontvangsten
Naar aanleiding van de actualisatie van de programmering op het Infra­
structuurfonds worden de geraamde ontvangsten voor diverse projecten
later verwacht. Het betreft per saldo een schuif naar achteren, met name
veroorzaakt door het project Zeetoegang IJmond, Nieuwe Sluis IJmuiden
en de bijdrage van de Provincie Groningen aan de N33.
Afrekening t3 2020 ProRail
Het betreft hier de terugbetaling van de te hoge bevoorschotting aan Prorail
van tertaal 3 in 2020.
Bijdragen derden hoofdwegennet
Dit betreft desalderingen van circa 122 miljoen euro in 2021 en 13 miljoen
euro in 2022 voor bijdragen van derden die worden ontvangen voor diverse
projecten op het hoofdwegennet. De grootste bijdragen zijn die van de
Provincie Groningen (78,1 miljoen euro), de provincie Brabant (38,6 miljoen
euro) en de Nederlandse Aardolie Maatschappij NAM (13,2 miljoen euro).
Btw afdracht A4-A44 Rijnlandroute
Dit betreft de afdracht aan het BTW-compensatiefonds voor het project A4A44 Rijnlandroute.
Compensatiepakket Zeeland
Op 26 juni 2020 is het Bestuursakkoord Compensatiepakket Marinierska­
zerne afgesloten tussen de Staat der Nederlanden, de provincie Zeeland,
gemeente Vlissingen en het waterschap Scheldestromen. Op de
Aanvullende Post is hiervoor in het kader van het pakket Wind in de Zeilen
in totaal 50 miljoen euro geraamd. Hiervan was al 5 miljoen euro
overgeboekt naar de begroting van IenW voor de ontwikkeling van de stati­
onsomgeving Vlissingen. Nu wordt de resterende 46 miljoen euro (inclusief
prijsindexatie 2021 van 1 miljoen euro.) overgeboekt voor infrastructurele
maatregelen die noodzakelijk zijn voor het rijden van de intercityverbinding
Vlissingen-Rotterdam.
Generale kasschuif IF
Als gevolg van het geactualiseerde programma en om een realistische en
gecontroleerde overprogrammering te creëren op het Infrastructuurfonds
is er een kasschuif verwerkt op de begroting van het Infrastructuurfonds.
De kasschuif heeft een meerjarige doorwerking en sluit over de looptijd van
het fonds op nul.
Loon- en prijsbijstelling 2021
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar het
Mobiliteitsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

177

Plafondcorrectie IF
Voor het deel van de overschrijding op het Infrastructuurfonds in 2020 dat
samenhing met versnelde uitgaven is bij Najaarsnota 2020 het uitgaven­
plafond verhoogd. Bij Voorjaarsnota wordt het plafond daarom evenredig
naar beneden bijgesteld met 237,9 miljoen euro (-186,7 miljoen euro
uitgaven en 51,2 miljoen euro niet-belastingontvangsten).
Diversen
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Omvorming ProRail
In 2020 is het wetsvoorstel dat ProRail omvormt tot een zelfstandig
bestuursorgaan (zbo) aangeboden aan de Tweede Kamer. Aangezien de
omvorming controversieel is verklaard is het streven dat de wet in 2022 in
werking treedt. In plaats van in 2021 leidt dit in 2022 incidenteel tot uitgaven
voor de afrekening van de vennootschapsbelasting en de dividendbe­
lasting. Voor alle kostenverhogingen of verlagingen die als gevolg van deze
genoemde fiscale effecten optreden, geldt dat even grote verhogingen of
verlagingen voor de belastingopbrengsten ontstaan, waarmee deze kosten
niet relevant zijn voor het uitgavenplafond. De omvorming zorgt vanaf 2022
voor lagere uitgaven die wel relevant zijn voor het uitgavenplafond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

178

Diergezondheidsfonds
DIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

34,3

Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Verhoging raming uitgaven bestrijding in 2021

10,2

Diversen

3,8
14

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

14
48,3

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

48,3

DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

34

Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Toevoeging eindsaldo dgf 2020 aan 2021
Diversen

49,2
6,3
55,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

55,5

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

89,5

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

89,5

Uitgaven
Technische mutaties
Verhoging raming uitgaven bestrijding in 2021
Dit betreft een verschuiving van de uitgaven 2020 naar 2021 voor onder
andere de afwikkeling ruiming nertsen, uitbraken vogelgriep en calamitei­
tenreserve destructie 2020.
Diversen
Deze diversenpost bevat verschillende bijstellingen. Zo is onder andere de
prognose voor bestrijding van dierziekten naar boven bijgesteld met
2,6 miljoen euro vanwege bestrijding van vogelgriep. Daarnaast is ook de
bijstelling van de uitgaven salmonella vaccinatie naar boven bijgesteld met
2,6 miljoen euro.
Niet-belastingontvangsten
Technische mutaties
Toevoeging eindsaldo dgf 2020 aan 2021
De mutatie van 49,2 miljoen euro betreft de toevoeging van het eindsaldo
van 2020 aan het beginsaldo van 2021. Dit is volgens de reguliere
systematiek van het diergezondheidsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

179

Diversen
Deze post bevat verschillende bijstellingen. Zo is de prognose voor
ontvangsten van de sector naar boven bijgesteld met 3,7 miljoen euro
vanwege een ontvangst uit de rundersector als gevolg van afronding van
de vorige convenantperiode. Daarnaast is de prognose voor ontvangsten
uit de EU naar beneden bijgesteld met 2,3 miljoen euro vanwege een sanctie
opgelegd door de EU. Ook is de realisatie van LNV-ontvangsten met
2,3 miljoen euro verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

180

Accres Gemeentefonds
ACCRES GEMEENTEFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

209,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Afrekening bcf
Diversen

76,5
1,9
78,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Afrekening bcf
Diversen

‒ 312
24,1
‒ 287,9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 209,5
0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

ACCRES GEMEENTEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Accres tranche 2018 & accres tranche 2019
De indexatie van het gemeentefonds ademt mee met de Rijksbegroting. Op
basis van de gerealiseerde begroting van het Rijk voor 2018 en de geactua­
liseerde begroting voor 2019 wijzigde de accrestranche 2018 respectievelijk
2019 voor het gemeentefonds.
Accres gemeentefonds
Het bijgestelde accres wordt bij Voorjaarsnota en Miljoenennota
overgeboekt aan het gemeentefonds.
Bijstelling BCF
Het plafond van het BCF is gekoppeld aan de accrespercentages zoals die
volgen uit de normeringssystematiek voor het gemeentefonds en provin­
ciefonds. Het plafond wordt aangepast voor taakmutaties (zoals decentra­
lisaties) die gepaard gaan met onttrekkingen of toevoegingen aan het BCF.
Als het plafond overschreden wordt, komt het verschil ten laste van het
gemeentefonds en provinciefonds. Bij een realisatie later dan het plafond,
komt het verschil ten gunste van het gemeentefonds en provinciefonds.
De toevoeging of uitname wordt over het gemeentefonds en provinciefonds
verdeeld conform de aandelen van de gezamenlijke gemeenten en
provincies in het BCF in het gerealiseerde jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

181

In 2019 is het aandeel van de gemeenten 112,4 miljoen euro in de geraamde
ruimte onder het plafond voor 2019 bestemd voor het Gemeentefonds. De
definitieve berekening van het plafond en de bijbehorende afrekening van
het BCF voor 2019 vindt plaats bij Voorjaarsnota 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

182

Accres Provinciefonds
ACCRES PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

31,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Afrekening bcf
Diversen

31,2
0,2
31,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

‒ 63
‒ 63

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 31,5
0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

ACCRES PROVINCIEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Accres tranche 2018 & accres tranche 2019
De indexatie van het provinciefonds ademt mee met de Rijksbegroting. Op
basis van de gerealiseerde begroting van het Rijk voor 2018 en de geactua­
liseerde begroting voor 2019 wijzigde de accrestranche 2018 respectievelijk
2019 voor het provinciefonds. De wijziging in de tranche 2019 valt onder
de post diversen.
Accres provinciefonds
Het bijgestelde accres wordt bij Voorjaarsnota en Miljoenennota
overgeboekt aan het gemeentefonds. Deze overboeking valt onder de post
diversen.
Bijstelling BCF
Het plafond van het BCF is gekoppeld aan de accrespercentages zoals die
volgen uit de normeringssystematiek voor het provinciefonds en provin­
ciefonds. Het plafond wordt aangepast voor taakmutaties (zoals decentra­
lisaties) die gepaard gaan met onttrekkingen of toevoegingen aan het BCF.
Als het plafond overschreden wordt, komt het verschil ten laste van het
gemeentefonds en provinciefonds. Bij een realisatie later dan het plafond,
komt het verschil ten gunste van het gemeentefonds en provinciefonds.
De toevoeging of uitname wordt over het gemeentefonds en provinciefonds
verdeeld conform de aandelen van de gezamenlijke gemeenten en
provincies in het BCF in het gerealiseerde jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

183

In 2019 is het aandeel van de provincies 17,7 miljoen euro in de geraamde
ruimte onder het plafond voor 2019 bestemd voor het Provinciefonds. De
definitieve berekening van het plafond en de bijbehorende afrekening van
het BCF voor 2019 vindt plaats bij Voorjaarsnota 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

184

BES-fonds
BES-FONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

47,4

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

0,3
0,3

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

4
4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

4,3

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

51,7

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

51,7

BES-FONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Technische mutaties
Diversen
De tijdelijke verlaging van de prijzen voor de nutsvoorzieningen in Caribisch
Nederland leidt tot een negatieve prijsindexatie. Er zijn extra middelen
beschikbaar gesteld om een negatieve prijsindexatie te voorkomen.
Diversen
Dit betreft verschillende mutaties. Zo is de tranche 2021 van de loon- en
prijsbijstelling overgemaakt naar het BES-fonds. In het kader van de
Coronacrisis zijn door het Kabinet extra middelen beschikbaar gesteld aan
de Openbare Lichamen voor eilandelijk beleid. Hiernaast hebben de
lichamen compensatie ontvangen voor de inkomstenderving en extra
kosten over 2021. Vanuit de begroting van Koninkrijksrelaties (IV) zijn
middelen gerealloceerd naar het BES-fonds voor de verhoging van de vrije
uitkering aan Saba. Ook zijn middelen beschikbaar gesteld om de openbare
lichamen in staat te stellen de lokale culturele instellingen en voorzieningen
te ondersteunen. Tot slot, zijn de wisselkoerseffecten op het BES-fonds in
2021 verrekend met de wisselkoersreserve op de begroting van Konink­
rijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

185

Deltafonds
DELTAFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

1.218,70

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Saldo ijsseldelta fase 2

41,4

Saldo investeren in waterkwaliteit

‒ 17,6

Saldo investeren in waterveiligheid

‒ 135,5

Saldo 2021: experimenteren cf art iii deltawet

‒ 42

Saldo 2021: investeren in waterveiligheid

‒ 67,5

Diversen

‒ 58,3
‒ 279,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Voordelig saldo 2020 df
Diversen

41
‒ 0,6
40,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Generale kasschuif df

169

Plafondcorrectie df

‒ 51,9

Diversen

39,9
157

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 82,1
1.136,60

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

1.136,60

DELTAFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

1.218,70

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

6,5
6,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

‒ 7,7
‒ 7,7

Technische mutaties
Rijksbegroting
Generale kasschuif df

169

Diversen

41,4

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

‒ 5,2
205,2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

203,9
1.422,60

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

1.422,60

186

Uitgaven en niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Saldo experimenteren cf art III Deltawet
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel experimenteren conform artikel
III van de Deltawet laten een per saldo onderuitputting zien van circa
42 miljoen euro. Dit komt doordat bij het DBFM-project Afsluitdijk de
afhandeling van het dossier hydraulische randvoorwaarden niet heeft
geleid tot een overeenkomst met de opdrachtnemer.
Saldo ijsseldelta fase 2
De voorlopige realisatiecijfers op het project IJsseldelta fase 2 laten een per
saldo overschrijding zien van circa 42 miljoen euro doordat uitgaven uit
2022 in 2021 zijn gedaan.
Saldo investeren in waterkwaliteit
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel investeren in waterkwaliteit
laten een per saldo onderuitputting zien van circa 18 miljoen euro. Dit komt
voornamelijk door vertraging als gevolg van PFAS en Covid-19.
Saldo investeren in waterveiligheid
De voorlopige realisatiecijfers op het artikel investeren in waterveiligheid
laten een per saldo onderuitputting zien van circa 203 miljoen euro. Dit komt
voornamelijk doordat er vertragingen optreden bij de uitvoering van het
Hoogwaterbeschermingsprogramma.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.
Beleidsmatige mutaties
Voordelig saldo 2020 deltafonds
Het voordelig saldo 2020 Deltafonds (DF) bedraagt 48,2 miljoen euro
(waarvan 41 miljoen euro lagere uitgaven, 7,2 miljoen euro hogere nietbelastingontvangsten). Conform reguliere systematiek op de fondsen wordt
het (voordelig) saldo van het vorige begrotingsjaar toegevoegd bij
Voorjaarsnota.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse beleidsmatige mutaties die onder de
ondergrens vallen.
Technische mutaties
Generale kasschuif DF
Als gevolg van het geactualiseerde programma is een kasschuif met het
generale beeld verwerkt op de begroting van het Deltafonds, hoofdzakelijk
voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en project
Afsluitdijk. De kasschuif heeft een meerjarige doorwerking en sluit over de
looptijd van het fonds op nul.
Plafondcorrectie DF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

187

Voor het deel van de overschrijding op het Deltafonds in 2020 dat
samenhing met versnelde uitgaven is bij Najaarsnota 2020 het uitgaven­
plafond verhoogd. Bij Voorjaarsnota wordt het plafond daarom verlaagd
met 53,4 miljoen euro (waarvan 51,9 miljoen euro lagere uitgaven,
1,5 miljoen euro hogere niet-belastingontvangsten).
Diversen
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.
Defensiematerieelbegrotingsfonds
DEFENSIEMATERIEELBEGROTINGSFONDS: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

4.610,30

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Bijstellen uitgaven en verplichtingen voorlopige rekening
Diversen

‒ 272,6
6,9
‒ 265,7

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen instandhouding

‒ 61

Bijstellen investeringen

‒ 295,5

Bijstellen uitgaven en verplichtingen luchtmacht

50

Eindejaarsmarge dmf

‒ 166,5

Eindejaarsmarge dmf

166,5

Diversen

15,6
‒ 290,9

Technische mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen valuta in dollars
Budget t.b.v. munitie, opleiding en training
Digitale veiligheid
Eindejaarsmarge dmf
Eindejaarsmarge dmf (herverdeling)

‒ 44,4
60
45
166,5
62,4

Kasschuiven verwerking toeslagen tijdelijk loongebouw

‒ 36,1

Prijsbijstelling defensiematerieelbegrotingsfonds

104,9

Diversen

195,1
553,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 3,3
4.607,00

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

4.607,00

DEFENSIEMATERIEELBEGROTINGSFONDS: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

4.610,30

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

5,2
5,2

Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

188

2021
Rijksbegroting
Diversen

15,6
15,6

Technische mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen valuta in dollars

‒ 44,4

Budget t.b.v. munitie, opleiding en training

60

Digitale veiligheid
Eindejaarsmarge dmf
Eindejaarsmarge dmf (herverdeling)

45
166,5
62,4

Kasschuiven verwerking toeslagen tijdelijk loongebouw

‒ 36,1

Prijsbijstelling defensiematerieelbegrotingsfonds

104,9

Diversen

195,1

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Eindejaarsmarge dmf
Eindejaarsmarge dmf

‒ 166,5
166,5
553,4

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

574,1
5.184,40

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

5.184,40

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Bijstellen uitgaven en verplichtingen voorlopige rekening
Dit betreft o.a. de realisaties van investeringen in Defensiebreed materieel
(78 mln.) wegens vertragingen bij o.a. Defensiebrede Vervanging Operati­
onele Wielvoertuigen (17 miljoen) en Verbeterd Operationeel Soldaat
Systeem (16 miljoen). Ook betreft het een onderrealisatie op munitie als
gevolg van een relatief lange besteltermijn, vertragingen bij enkele
projecten zoals GrIT (25 miljoen), Combat Support Ship (12,2 miljoen),
Combat Vehicle 90 (10,4 miljoen) en vele kleine afwijkingen bij diverse
budgetten. De vertragingen worden veroorzaakt door o.a. vertraging in
productie en leveringen, en vertragingen in het aangaan van verplichtingen.
Diversen
Dit betreft o.a. 5,1 miljoen aan hogere uitgaven voor inhuur van tenten voor
COVID gerelateerde activiteiten. Daarnaast betreft het 1,5 miljoen hogere
uitgaven voor valuta als gevolg van verschillen in dagkoersen ten opzichte
van de raming van de euro/dollarkoers uit het CEP van het Centraal
Planbureau (CEP 2021).
Beleidsmatige mutaties
Bijstellen instandhouding
Dit betreft o.a. het bijstellen van de middelen voor munitie, opleiding en
training van militairen. Het kabinet heeft hiervoor extra middelen
beschikbaar gesteld. Een groot deel van dit budget is in 2021 niet tot
realisatie gekomen en wordt doorgeschoven naar latere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

189

Bijstellen investeringen
Er is sprake van vertragingen bij de investeringen in o.a.. conventionele
munitie (45 miljoen), de Defensie Bewakings- en Beveiligingssysteem
(DBBS) (35 miljoen), de verwerving van de F35 (83 miljoen) en de Chinook
(107 miljoen).
Bijstellen uitgaven en verplichtingen luchtmacht
De uitgaven voor de luchtmacht zijn hoger uitgevallen als gevolg van het
eerder binnenkomen van facturen voor Foreign Military Sales voor o.a. de
Chinook, de Apache en de BTW voor de F35.
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft een correctie op de eindejaarsmarge (EJM) van het Defensiema­
terieelbegrotingsfonds. De initiële boeking is met de Voorjaarsnota alleen
geboekt in het DMF. Deze boeking had via het voedingsartikel van de Defen­
siebegroting moeten lopen. De EJM is alsnog opgeboekt in H10, en overge­
heveld naar het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft het opboeken van de eindejaarsmarge van het DMF. De boeking
had via het voedingsartikel van de Defensiebegroting moeten lopen, en is
daarom gecorrigeerd.
Diversen
Deze post betreft o.a. de toevoeging aan het DMF van de middelen voor
incidentele nood- en steunmaatregelen als gevolg van COVID-19
(6,7 miljoen). Het gaat hier o.a. om de verwerving van beschermingsmid­
delen. Daarnaast betreft dit een bijdrage vanuit de Landmacht voor kleine
herstelwerkzaamheden aan vastgoed (5 miljoen) en het toevoegen van
budgetten vanuit de reguliere Defensiebegroting voor de gereedschapsuit­
rusting en werkplekinrichting en voor de verwerving van dieplaadwagons
(2,5 miljoen).
Technische mutaties
Bijstellen valuta in dollars
De meevaller vanwege een gunstiger wisselkoers is verwerkt in het DMF.
Conform kabinetsafspraak komen mee- en tegenvallers als gevolg van
valutaschommelingen direct ten gunste of ten laste van het generale beeld.
Alvorens de doorverdeling kan plaatsvinden op het DMF wordt deze
geboekt op het ontvangstenartikel van het DMF om het voedingsartikel op
de reguliere Defensiebegroting en het ontvangstenartikel van het DMF in
balans te houden.
Budget t.b.v. munitie, opleiding en training
Er zijn extra middelen beschikbaar voor munitie, opleiding en training van
militairen beschikbaar gesteld. Dit leidt tot een toename van de gereedheid
van Defensie.
Digitale veiligheid
Aan de Defensiebegroting is 45 miljoen toegevoegd om de betrouw­
baarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te waarborgen. De
middelen worden via het voedingsartikel toegevoegd aan het DMF.
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft de eindejaarsmarge van het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
De EJM is in H10 opgeboekt, en vervolgens overgeheveld naar het DMF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

190

Eindejaarsmarge DMF (herverdeling)
De eindejaarsmarge is doorverdeeld binnen het Defensiematerieelbegro­
tingsfonds (DMF). In het DMF zitten naast de investeringen (voorheen artikel
6 in de reguliere Defensiebegroting) ook de instandhoudingskosten
waardoor de eindejaarsmarge in het DMF hoger uitvalt dan die van het
voormalige artikel 6. Middels deze mutatie wordt het resterende deel van
de eindejaarsmarge aan het DMF toegevoegd.
Kasschuiven verwerking toeslagen tijdelijk loongebouw
De Tijdelijke Toelage Loongebouw (TTL) is verlengd tot eind 2021. Daarmee
is voorkomen dat militairen er op 1 april 2021 financieel op achteruit zouden
gaan, doordat de Tijdelijke Toelage Loongebouw anders op die datum zou
zijn geëindigd. Het kasritme van het beschikbare budget en de uitgaven voor
de verlenging van de TTL lopen niet synchroon. Dit is ingepast door middel
van een kasschuif op het DMF met doorwerking op de reguliere Defensie­
begroting.
Prijsbijstelling Defensiematerieelbegrotingsfonds
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgemaakt naar de fondsbe­
groting.
Diversen
Deze post is het saldo van verschillende mutaties waaronder:
• Een tegenvaller op de uitgaven als gevolg van duurdere Zweedse
Kronen (13,5 miljoen).
• Het toekennen van het budget voor de Very Joint Task Force (VJTF)
(8,6 miljoen) voor de benodigde reservedelen en multicam-gevechts­
kleding
• Het herschikken van een meevaller op het brandstofbudget t.b.v.
tekorten bij munitie (19,2 miljoen).
• Een verhoging van het budget voor het Nationaal Fonds Ereschuld
(16,6 miljoen) vanuit een meevaller bij de personele kosten van het
Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO). De uitgaven voor het
Nationaal Fonds Ereschuld zijn hoger uitgevallen wegens o.a. een herbe­
rekening van de uitkeringen.
• Een meevaller bij brandstof. Deze is overgeheveld naar het DMF t.b.v.
tekorten op het instandhoudingsbudget.
• Het overhevelen van een meevaller van 15 miljoen bij de personele
kosten van de Landmacht naar knelpunten bij de instandhouding.
• Hogere uitgaven voor valuta als gevolg van verschillen in de dagkoersen
ten opzichte van de euro/dollarkoers uit het CEP van het Centraal
Planbureau (4,9 miljoen).
• Een bijdrage aan het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) om de kosten te
compenseren van de voorbereidingen van het project om de AIVD en
MIVD gezamenlijk te huisvesten (11,4 miljoen).
• Het niet tot besteding gekomen van exploitatiebudgetten. Deze zijn terug
in het fonds geplaatst (6,2 miljoen).
• Een herschikking binnen het DMO van de budgetten voor gereedstelling
en personele uitgaven naar instandhouding materieel (12,4 miljoen).
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Bijstellen ontvangsten
Dit betreft o.a. hogere ontvangsten vanuit Belgie voor de ontwikkeling van
het Above Water Warfare Suite (AWWS)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

191

Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post betreft o.a. de toevoeging aan het DMF van middelen voor de
incidentele nood- en steunmaatregelen als gevolg van COVID-19
(6,7 miljoen). Het gaat hier o.a. verwerving van beschermingsmiddelen.
Daarnaast betreft dit een bijdrage vanuit de Landmacht voor kleine herstel­
werkzaamheden aan vastgoed (5 miljoen) en het toevoegen van budgetten
vanuit de reguliere Defensiebegroting voor de gereedschapsuitrusting en
werkplekinrichting, en voor de verwerving van dieplaadwagons
(2,5 miljoen). Deze middelen worden geboekt op het ontvangstenartikel in
het fonds waarna ze verdeeld worden naar de uitgavenartikelen.
Technische mutaties
Bijstellen valuta in dollars
De meevaller als gevolg van valutaontwikkelingen wordt verwerkt op het
ontvangstenartikel van het DMF om deze gelijk te laten lopen met het
voedingsartikel op de reguliere Defensiebegroting. Zie hiervoor ook de post
bijstellen valuta op de reguliere begroting en bij uitgaven DMF.
Budget t.b.v. munitie, opleiding en training
Er zijn extra middelen beschikbaar voor munitie, opleiding en training van
militairen beschikbaar gesteld. Dit leidt tot een toename van de gereedheid
van Defensie.
Digitale veiligheid
Aan de Defensiebegroting is 45 miljoen toegevoegd om de betrouw­
baarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te waarborgen. De
middelen worden via het voedingsartikel toegevoegd aan het DMF.
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft de eindejaarsmarge van het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
De EJM is in H10 opgeboekt, en vervolgens overgeheveld naar het DMF.
Eindejaarsmarge DMF (herverdeling)
Deze post betreft de doorverdeling van de eindejaarsmarge voor het Defen­
siematerieelbegrotingsfonds (DMF) naar de artikelen waar de uitgaven op
plaats vinden. In het DMF zitten naast de investeringen (voorheen artikel 6 in
de reguliere Defensiebegroting) ook de instandhoudingskosten waardoor
de eindejaarsmarge in het DMF hoger uitvalt dan het voormalige artikel 6.
Middels deze mutatie wordt het resterende deel van de eindejaarsmarge
aan het DMF toegevoegd.
Kasschuiven verwerking toeslagen tijdelijk loongebouw
De Tijdelijke Toelage Loongebouw (TTL) is verlengd tot eind 2021. Daarmee
is voorkomen dat militairen er op 1 april 2021 financieel op achteruit zouden
gaan, doordat de Tijdelijke Toelage Loongebouw anders op die datum zou
zijn geëindigd. Het kasritme van het beschikbare budget en de uitgaven voor
de verlenging van de TTL lopen niet synchroon. Dit is ingepast door middel
van een kasschuif op het DMF met doorwerking op de reguliere Defensie­
begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

192

Prijsbijstelling Defensiematerieelbegrotingsfonds
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting. Deze middelen zijn geboekt op het ontvangstenartikel
in het fonds waarna ze verdeeld zijn naar de uitgavenartikelen.
Diversen
Deze post is het saldo van verschillende mutaties waaronder:
• Een tegenvaller op de uitgaven als gevolg van duurdere Zweedse
Kronen (13,5 miljoen).
• Het toekennen van het budget voor de Very Joint Task Force (VJTF)
(8,6 miljoen) voor de benodigde reservedelen en multicam-gevechts­
kleding
• Het herschikken van een meevaller op het brandstofbudget t.b.v.
tekorten bij munitie (19,2 miljoen).
• Een verhoging van het budget voor het Nationaal Fonds Ereschuld
(16,6 miljoen) vanuit een meevaller bij de personele kosten van het
Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO). De uitgaven voor het
Nationaal Fonds Ereschuld zijn hoger uitgevallen wegens o.a. een herbe­
rekening van de uitkeringen.
• Een meevaller bij brandstof. Deze is overgeheveld naar het DMF t.b.v.
tekorten op het instandhoudingsbudget.
• Het overhevelen van een meevaller van 15 miljoen bij de personele
kosten van de Landmacht naar knelpunten bij de instandhouding.
• Hogere uitgaven voor valuta als gevolg van verschillen in de dagkoersen
ten opzichte van de euro/dollarkoers uit het CEP van het Centraal
Planbureau (4,9 miljoen).
• Een bijdrage aan het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) om de kosten te
compenseren van de voorbereidingen van het project om de AIVD en
MIVD gezamenlijk te huisvesten (11,4 miljoen).
• Het niet tot besteding gekomen van exploitatiebudgetten. Deze zijn terug
in het fonds geplaatst (6,2 miljoen).
• Een herschikking binnen het DMO van de budgetten voor gereedstelling
en personele uitgaven naar instandhouding materieel (12,4 miljoen).
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft een correctie op de eindejaarsmarge van het Defensiematerieel­
begrotingsfonds. De initiële boeking is met de Voorjaarsnota alleen geboekt
in het DMF. Deze boeking had via het voedingsartikel van de Defensiebe­
groting moeten lopen. De EJM is alsnog opgeboekt in H10, en overgeheveld
naar het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
Eindejaarsmarge DMF
Dit betreft de eindejaarsmarge van het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
De EJM is in H10 opgeboekt, en vervolgens overgeheveld naar het DMF.
Deze middelen worden geboekt op het ontvangstenartikel in het fonds
waarna ze verdeeld worden naar de uitgavenartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

193

Prijsbijstelling
PRIJSBIJSTELLING. : UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

549,3

Technische mutaties
Rijksbegroting
Grondslagmutatie

108,9

Prijsontwikkeling

129,5

Uitkeren prijsbijstelling
Diversen

‒ 716,2
0

Sociale zekerheid
Diversen

‒ 3,8

Zorg
Diversen

‒ 1,8

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Uitkeren prijsbijstelling
Diversen

‒ 61,2
‒ 4,7
‒ 549,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 549,3
0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

PRIJSBIJSTELLING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Prijsontwikkeling
De prijsbijstelling wordt berekend door de grondslag (de prijsgevoelige
gedeelten van de departementale begrotingen) te vermenigvuldigen met
de betreffende prijsontwikkeling. De prijsontwikkeling wordt geactualiseerd
op basis van de ramingen van het Centraal Planbureau. Het uitgavenplafond
wordt aangepast voor loon- en prijsontwikkelingen. Prijsontwikkelingen
staan daarom onder de (post diversen van) technische mutaties.
Uitkeren prijsbijstelling
De prijsbijstelling tranche 2021 is uitgekeerd aan de departementen.
Diversen
De post diversen bevat de ontwikkeling van de prijsbijstelling voor de
verschillende uitgavenplafonds. Daarnaast bevat de post diversen de
uitkering van de prijsbijstelling tranche 2021 op de deelplafonds Sociale
zekerheid en Zorg. Vanwege de kleine omvang van de betreffende mutaties
vallen deze onder de post diversen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

194

Arbeidsvoorwaarden
ARBEIDSVOORWAARDEN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

1.169,80

Technische mutaties
Rijksbegroting
Grondslagmutatie

54,6

Loon- en prijsontwikkeling

157,4

Loonbijstelling tranche 2021

‒ 1.324,10

Diversen

‒ 6,3

Sociale zekerheid
Loonbijstelling tranche 2021

‒ 49,5

Diversen

5,3

Zorg
Diversen

‒ 7,2

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

0
‒ 1.169,80

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 1.169,80

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

ARBEIDSVOORWAARDEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

Totaal Internationale samenwerking

Uitgaven
Technische mutaties
Rijksbegroting
Grondslagmutatie
Als gevolg van de nieuwe begrotingsgrondslagen zoals vastgesteld in
Miljoenennota 2021, zijn de loongrondslagen aangepast.
Loon- en prijsontwikkeling
De uitgaven voor de loonbijstelling zijn hoger uitgevallen dan begroot als
gevolg van inzichten op basis van de MEV 2021 van het Centraal Planbureau
in de ontwikkeling van de lonen en sociale werkgeverslasten.
Loonbijstelling tranche 2021
De loonbijstelling tranche 2021 is overgemaakt naar de departementale
begrotingen.
Diversen
De post Diversen bestaat uit meerdere mutaties, waaronder een correctie
voor het Nationaal Groeifonds van plafond Rijksbegroting naar plafond Niet
relevant voor het uitgavenplafond. Daarnaast zijn bij Najaarsnota extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

195

incidentele arbeidsvoorwaardemiddelen aan de publieke sectoren
beschikbaar gesteld vanuit de aanvullende post. De middelen hiervan die
voor CAO Rijk bestemd waren, zijn via H81 arbeidsvoorwaarden
overgeboekt naar de departementale begrotingen.
Sociale zekerheid
Loonbijstelling tranche 2021
De loonbijstelling tranche 2021 is overgemaakt naar de departementale
begrotingen.
Diversen
De post Diversen bestaat uit de grondslagmutatie en de mutatie voor loonen prijsontwikkeling voor plafond Sociale Zekerheid.
Zorg
Diversen
De post Diversen bestaat uit de grondslagmutatie, de mutatie voor loon- en
prijsontwikkeling en de loonbijstelling tranche 2021 voor plafond Zorg.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen
De post Diversen bestaat uit meerdere mutaties, waaronder een correctie
voor het Nationaal Groeifonds van plafond Rijksbegroting naar plafond Niet
relevant voor het uitgavenplafond. Daarnaast bestaat de post uit de grond­
slagmutatie, de mutatie voor loon- en prijsontwikkeling en de loonbij­
stelling tranche 2021 voor plafond Niet relevant voor het uitgavenplafond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

196

Koppeling Uitkeringen
KOPPELING UITKERINGEN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

384,5

Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Akw verdelen nominaal

‒ 51,6

Kot verdelen nominaal

‒ 124,5

Participatiewet verdelen nominaal

‒ 85,5

Wajong verdelen nominaal

‒ 51,4

Wkb verdelen nominaal

‒ 57,8

Diversen

‒ 16,7
‒ 387,5

Technische mutaties
Sociale zekerheid
Diversen

3
3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 384,5
0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

KOPPELING UITKERINGEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

59,6

Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Nominale ontwikkeling

‒ 59,6
‒ 59,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 59,6
0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Uitdelen nominale ontwikkeling (Kinderbijslag (AKW),
Kinderopvangtoeslag (KOT), Participatiewet, Wajong, Wet kindgebonden
budget (WKB))
Dit betreft de mutaties waarmee de toegekende nominale ontwikkeling
(loon- en prijsindexaties) van de begrotingsgefinancierde uitkeringsrege­
lingen onder uitgavenplafond Sociale Zekerheid worden overgeheveld naar
de betreffende artikelen op hoofdstuk 15 (SZW begrotingsgefinancierd).
Hiermee zijn deze uitkeringsregelingen op prijspeil van 2021 gebracht.
Onder diversen valt bijvoorbeeld het uitdelen van nominale ontwikkeling
ten behoeve van de Toeslagenwet (TW) en de Aanvullende Inkomensvoor­
ziening Ouderen (AIO).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

197

Technische mutaties
Diversen
Hieronder vallen de aanpassingen in de geraamde nominale ontwikkeling
(loon- en prijsindexaties) van de begrotingsgefinancierde uitkeringsrege­
lingen onder uitgavenplafond Sociale Zekerheid. Deze ramingen worden
gedurende het jaar bijgesteld op basis van CPB-cijfers. Daarnaast leiden
mutaties in de ramingen van de onderliggende regelingen tot mutaties in
de nominale ontwikkeling van die regelingen (grondslagmutaties).
Koppeling uitkeringen: niet-belastingontvangsten
Technische mutaties
Nominale ontwikkeling
Dit betreft een correctieboeking op de geraamde nominale ontwikkeling van
de werkgeversbijdrage Kinderopvangtoeslag (KOT). Middels deze correc­
tieboeking is deze post in zijn geheel op nul gezet. Dit betekent dat er vanaf
dit moment geen nominale ontwikkeling meer wordt geraamd voor de
terugontvangsten KOT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

198

Algemeen
ALGEMEEN: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

1.861,80

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Afboeken regeerakkoord middelen
Reservering regionale knelpunten
Gasfonds Groningen

‒ 18,9
‒ 40
‒ 71,6

Maatregelenpakket aanpak stikstofproblematiek

‒ 23

Onderuitputting loon- en prijs Aanvullende Post

‒ 58,4

Pok - overige verbeteringen dienstverlening rijk/zbo's

‒ 30,2

Reservering compensatie zeeland

‒ 54,1

Reservering digitale veiligheid
Reservering digitale veiligheid

‒ 65
‒ 18

Reservering groningen

‒ 32,8

Reservering Toeslagen: actualisatie raming

‒ 315

Diversen

‒ 6,3
‒ 733,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bestuurlijke afspraken versterking Groningen

67

Bestuursakkoord kasschuif

318,6

Eindejaarsmarge compensatie Zeeland

70,9

Eindejaarsmarge digitale veiligheid

201

Eindejaarsmarge ap groningen

19

Eindejaarsmarge Regionale knelpunten

20

Eindejaarsmarge Gasfonds Groningen

55,6

Eindejaarsmarge Sint Maarten

101,1

Eindejaarsmarge Urgenda middelen

30

In=uit 2021

‒ 956,2

Invullen in=uit taakstelling

1.923,20

Kasschuif herstructurering winkelgebieden en binnenstedendelen

‒ 91

Kasschuif reservering transitie werkgevers zorg en overheid

‒ 80

Kasschuif digitale veiligheid

‒ 105

Kasschuif groningen actualisatie reservering Aanvullende Post

120,3

Kasschuif klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten

35

Kasschuif kwijtschelden private schulden

‒ 49

Kasschuif stikstof bouw

‒ 75

Kasschuif stikstof lbv

‒ 75

Kasschuif stikstof maatwerk piekbelasters

‒ 15

Kasschuif stikstof omschakelfonds

‒ 60

Pok - dienstverlening Belastingdienst

42

Pok - dienstverlening één overheid

150

Pok - informatiehuishouding Belastingdienst

52

Pok - informatiehuishouding en actieve openbaarmaking

104

Pok - overige verbeteringen dienstverlening rijk/zbo's

42

Reservering kwijtschelding private schulden toeslagengedupeerden

185

Reservering toeslagen: actualisatie raming
Diversen

315
‒ 21,9

Sociale zekerheid
Diversen

0
2.323,60

Technische mutaties
Rijksbegroting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

199

2021
Aanvullende tegemoetkoming evenementen

‒ 120

Klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten

‒ 35

Compensatiepakket Zeeland

‒ 45

Crisisdienstverlening via regionale mobilitietsteams

75

Crisisdienstverlening via regionale mobilitietsteams

‒ 75

Dierentuinen

‒ 65

Eindejaarsmarge reservering tegemoetkoming dierentuinen
Groeifaciliteit

39
‒ 50

Inkomstenderving gemeenten 2020

‒ 312,5

Inkomstenderving gemeenten 2021

‒ 200

Kasschuif toa-krediet

‒ 180

Kasschuif ventilatie scholen
Kwijtschelding private schulden toeslagengedupeerden
Lokale culturele infrastructuur (covid-19)

85
‒ 136,4
‒ 60

Nationaal programma onderwijsachterstanden (NPO)

1.538,50

Overboeken beschikbaarheidsvergoeding OV

‒ 1.110,00

Overboeken bzk POK - dienstverlening gemeenten

‒ 145,5

Overboeken cultuur medeoverheden gemeentefonds

‒ 41,6

Overboeken garantiefonds evenementen ezk
Overboeken middelen Nationaal Programma Onderwijsachterstanden (NPO)
Overboeken middelen steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
Overboeken nationaal programma groningen
Overboeken onderwijs reservering transitie werkgevers

‒ 300
‒ 1.546,60
‒ 195
‒ 34
‒ 39,2

Overboeken ventilatie scholen naar bzk

‒ 85

Overboeken wederopbouw Sint Maarten

‒ 88,3

Overboeking bestuursakkoord

‒ 385,6

Overboeking dierentuinen reservering
Overboeking digitale veiligheid

‒ 39
‒ 45

Overboeking inkomstenderving gemeenten 2020

‒ 84,4

Overboeking lokale cultuur

‒ 149,7

Overboeking middelen actieplan energiebesparing

‒ 50

Overboeking ondersteuning start- en scale-ups

‒ 225

Overboeking pok - dienstverlening vergroten menselijke maat

‒ 42

Overboeking Qredits budgetverhoging en ROM's col
Overboeking stoppersregeling nertsen
Overboeking voucherbank ezk

‒ 70
‒ 122,5
‒ 400

Pok: informatiehuishouding Belastingdienst

‒ 52

Pok informatiehuishouding middelen actieve openbaarmaking

‒ 104

Reservering aanvullende tegemoetkoming evenementen

120

Reservering steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl

200

Reservering beschikbaarheidsvergoeding OV

370

Reservering garantieregeling evenementen

300

Reservering inkomstenderving gemeenten 2020

400

Reservering inkomstenderving gemeenten 2021

200

Reservering medeoverheden weggevallen huur lokale cultuur, buurt en
dorpshuizen

60

Reservering medeoverheden weggevallen huur lokale cultuur q3
Reservering rom's coronaoverbruggingslening ezk
Reservering sneltesten ocw
Reservering solvabiliteitsfonds

51,5
50
63,5
50

Reservering tegemoetkoming dierentuinen

72,5

Reservering voor toa-krediet

200

Reservering voucherbanklening

440

Sneltesten OCW

‒ 63,5

Solvabiliteitsfonds

‒ 250

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

200

2021
Tweede coronasteunpakket cultuur

‒ 249

Versterkingsoperatie groningen batch 1588 tweede tranche

‒ 44

Voucherbanklening

‒ 40

Waardevermeerderingsregeling
Diversen

‒ 58
‒ 429,5
‒ 3.452,30

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 1.861,80

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

0

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

0

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Afboeken regeerakkoordmiddelen transitie werkgevers zorg en overheid
De regeerakkoordmiddelen die gereserveerd waren voor de transitie
werkgevers zorg en overheid zijn niet volledig tot besteding gekomen in
2021 en afgeboekt in 2021.
Reservering regionale knelpunten
De regeerakkoordmiddelen voor regionale knelpunten zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de Aanvullende Post
voor 2021.
Reservering Gasfonds Groningen
De regeerakkoordmiddelen voor Gasfonds Groningen zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de aanvullende post
voor 2021.
Maatregelenpakket aanpak stikstofproblematiek
De middelen die voor het maatregelenpakket aanpak stikstofproblematiek
zijn gereserveerd in 2021, zijn voor een deel niet uitgegeven en worden nu
geboekt als onderuitputting. Deze zijn middels de Startnota opgeboekt in
2022.
Onderuitputting loon- en prijs Aanvullende Post
Dit betreft de vrijval van de reservering loon- en prijsbijstelling voor 2021.
Ieder jaar wordt er een tranche loon- en prijsbijstelling op de Aanvullende
Post gereserveerd, gebaseerd op een gewogen gemiddelde.
POK - overige verbeteringen dienstverlening rijk/zbo's
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor maatregelen om getroffen
ouders te compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatie­
huishouding en dienstverlening. De middelen voor dienstverlening zijn
gereserveerd op de Aanvullende Post van het ministerie van Financiën en
worden vrijgegeven op basis van bestedingsplannen. Dit betreft een
gedeelte van de middelen voor verbetering van de dienstverlening in 2021
die niet tot besteding zijn gekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

201

Reservering compensatie Zeeland
De gereserveerde middelen in 2021 voor het compensatiepakket Zeeland
zijn maar gedeeltelijk tot besteding gekomen. Deze middelen worden
afgeboekt (54 miljoen euro) en aan 2022 toegevoegd.
Reservering digitale veiligheid
Op de gereserveerde middelen voor digitale veiligheid is slecht gedeeltelijk
een beroep gedaan in 2021. Einde van het jaar resteerde nog 83 miljoen
euro.
Reservering Groningen
De gereserveerde middelen voor Groningen zijn deels uitgegeven in 2021.
Het resterende bedrag (32,8 miljoen euro) is afgeboekt en wordt doorge­
schoven naar 2022.
Reservering Toeslagen: actualisatie raming
De budgetten voor de herstelorganisatie zijn herijkt op basis van de recente
instroomcijfers en toekenningspercentages. Dit werkt door in het budget
voor de Catshuisregeling en de integrale beoordelingen voor 2021. Dit
betreft de overboeking vanaf de Aanvullende Post naar de Financiënbegroting.
Diversen
Dit betreft onder andere onderuitputting op middelen voor klimaat en
stikstof.
Beleidsmatige mutaties
Bestuurlijke afspraken versterking Groningen
Dit betreft de middelen voor het Bestuursakkoord Groningen in het originele
ritme. De middelen voor 2021 zijn in een aangepast ritme op de begroting
van BZK gezet.
Bestuursakkoord kasschuif
Om de middelen voor het Bestuursakkoord Groningen in het juiste ritme te
plaatsen heeft er een kasschuif plaatsgevonden.
Eindejaarsmarge compensatie Zeeland
In 2020 zijn er middelen op de Aanvullende Post geplaatst voor de
compensatie Zeeland. Deze middelen zijn niet volledig tot besteding
gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt
en zijn nu weer toegevoegd aan de begroting van de Aanvullende Post voor
2021
Eindejaarsmarge digitale veiligheid
De middelen voor digitale veiligheid zijn in 2020 niet volledig tot besteding
gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt
en zijn nu weer toegevoegd aan de Aanvullende Post voor 2021.
Eindejaarsmarge Groningen
In 2020 zijn er middelen op de Aanvullende Post geplaatst voor de
Groningen. Deze middelen zijn niet volledig tot besteding gekomen. De
middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer
toegevoegd aan de Aanvullende Post voor 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

202

Eindejaarsmarge regionale knelpunten
De regeerakkoordmiddelen voor regionale knelpunten zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de Aanvullende Post
voor 2021.
Eindejaarsmarge Gasfonds Groningen
De regeerakkoordmiddelen voor Gasfonds Groningen zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de Aanvullende Post
voor 2021.
Eindejaarsmarge Sint Maarten
De middelen voor de wederopbouw van Sint Maarten zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn bij 1e suppletoire begroting 2021 weer
toegevoegd aan de Aanvullende Post voor 2021.
Eindejaarsmarge Urgenda middelen
De middelen voor Urgenda zijn in 2020 niet volledig tot besteding gekomen.
De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu
weer toegevoegd aan de Aanvullende Post voor 2021.
In=uit 2021
Als tegenhanger van de eindejaarsmarge wordt een in=uittaakstelling
geboekt op de Aanvullende Post. De gedachte achter de in=uittaakstelling
is dat er aan het einde van dit jaar weer in dezelfde mate als in 2021 sprake
zal zijn van onderbesteding op de begrotingen. Door hiervoor alvast een
taakstelling in te boeken zorgt het uitkeren van de eindejaarsmarge 2021
niet voor een belasting van het uitgavenplafond.
Invullen in=uit taakstelling
De in=uit taakstelling is met 1,9 miljard euro ingevuld.
Kasschuif herstructurering winkelgebieden en binnenstedendelen
Voor 2021 is 300 miljoen euro gereserveerd voor de herstructurering van
winkelgebieden en bedrijventerreinen. Op basis van de nadere uitwerking
zijn de middelen via een kasschuif in een ritme gezet wat aansluit op het
verwachte ritme van uitgaven.
Kasschuif reservering transitie werkgevers zorg en overheid
De op de Aanvullende Post gereserveerde regeerakkoordmiddelen voor
de transitie werkgevers zorg en overheid in 2021 à 80 miljoen euro worden
doorgeschoven naar 2022.
Kasschuif digitale veiligheid
Dit betreft een kasschuif om de middelen voor digitale veiligheid in een
passender kasritme te zetten.
Kasschuif Groningen actualisatie reservering Aanvullende Post
Dit betreft een kasschuif om de Groningenmiddelen op de Aanvullende Post
in het actuele ritme te zetten.
Kasschuif klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten
Voor warmtenetten is geld beschikbaar op de Aanvullende Post in de
periode 2026 tot en met 2030. EZK heeft in totaal 75 miljoen euro
opgevraagd voor 2021 en 2022 ter stimulering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

203

warmtetransportnetwerk van Rotterdam naar Den Haag, genaamd
WarmteLinQ. Hiervoor zijn middelen vanuit de periode 2026 tot en met 2030
naar voren geschoven.
Kasschuif kwijtschelden private schulden
De middelen voor de reservering voor de kwijtschelding van private
schulden worden middels deze kasschuif in het juiste ritme verwerkt.
Kasschuif stikstof bouw
Kasschuif van 75 miljoen euro naar 2022 omdat nog wordt gewerkt aan de
vormgeving van de maatregelen in de bouw. Deze reeks is onderdeel van
de reservering voor de structurele stikstofaanpak.
Kasschuif stikstof lbv
Voor de landelijke beëindigingsregeling veehouderijen (lbv), die op dit
moment door LNV wordt uitgewerkt, is een kasschuif doorgevoerd om
ervoor te zorgen dat het kasritme beter aansluit bij het verwachte beste­
dingsritme. Deze reeks is onderdeel van de reservering voor de structurele
stikstofaanpak
Kasschuif stikstof maatwerk piekbelasters
Voor maatwerk piekbelasters was 20 miljoen euro begroot voor 2021. Dit
wordt doorgeschoven naar 2022 en 2023 omdat er nog wordt gewerkt aan
de vormgeving van de maatregel. Deze reeks is onderdeel van de
reservering voor de structurele stikstofaanpak.
Kasschuif stikstof omschakelfonds
Er was 65 miljoen euro begroot voor 2021. Hiervan wordt 60 miljoen euro
doorgeschoven naar 2022 omdat in 2021 eerst wordt gestart met een pilot.
Deze reeks is onderdeel van de reservering voor de structurele stikstof­
aanpak.
Pok - dienstverlening Belastingdienst
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag
(POK), structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor Rijksbrede
maatregelen om de menselijke maat te verhogen en verbeteringen door te
voeren in de informatiehuishouding en dienstverlening. Hiervoor is in 2021
42 miljoen euro gereserveerd voor de Belastingdienst.
Pok - dienstverlening één overheid
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders
te compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuis­
houding en dienstverlening. De middelen voor dienstverlening zijn gereser­
veerd op de Aanvullende Post van het ministerie van Financiën en zijn
vrijgegeven op basis van bestedingsplannen. Voor dienstverlening gaat
het in totaal om 0,5 miljard euro structureel en om 150 miljoen euro in 2021
en verder voor de verbetering van de dienstverlening als één overheid
richting de burger.
Pok - informatiehuishouding Belastingdienst
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor Rijksbrede maatregelen om
de menselijke maat te verhogen en verbeteringen door te voeren in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

204

informatiehuishouding en dienstverlening. Voor informatiehuishouding
gaat het om 0,3 miljard euro structureel, waarvan in 2022 52 miljoen euro
voor de Belastingdienst.
Pok - informatiehuishouding en actieve openbaarmaking
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor maatregelen om getroffen
ouders te compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatie­
huishouding en dienstverlening. Voor informatiehuishouding en actieve
openbaarmaking, inclusief invoering van de Wet open overheid, gaat het
om 0,3 miljard euro structureel. De middelen voor de Wet open overheid
zijn rechtstreeks overgeheveld naar andere ministeries, het gemeentefonds
en het provinciefonds. De overige middelen voor informatiehuishouding en
actieve openbaarmaking, in 2021 104 miljoen euro, zijn overgemaakt naar
BZK. BZK heeft dit op basis van bestedingsplannen doorverdeeld naar alle
ministeries.
Pok - overige verbeteringen dienstverlening rijk/zbo's
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor maatregelen om getroffen
ouders te compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatie­
huishouding en dienstverlening. Voor deze reeks was 42 miljoen euro
beschikbaar in 2021.
Reservering kwijtschelding private schulden toeslagengedupeerden
Ten behoeve van de voorgenomen kwijtschelding van private schulden van
Toeslagengedupeerden is meerjarig 313,6 miljoen euro beschikbaar gesteld
bij de vierde incidentele suppletoire begroting inzake Kwijtschelding private
schulden Toeslagengedupeerden. Bij de derde incidentele suppletoire
begroting is voor de compensatie van WSNP- en MSNP-schulden (Wet
Schuldsanering Natuurlijke Personen/Minnelijke Schuldsanering
Natuurlijke Personen) en de uitvoering reeds 56,4 miljoen euro beschikbaar
gesteld. In totaal is voor de compensatie en uitvoering van private schulden
cumulatief 370 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Reservering toeslagen: actualisatie raming
De budgetten voor de herstelorganisatie zijn geactualiseerd op basis van
de recente instroomcijfers en toekenningspercentages. Dit werkt door in
het budget voor de Catshuisregeling en de integrale beoordelingen voor
2021. Hiervoor zijn middelen gereserveerd op de Aanvullende Post.
Diversen
Dit betreft onder andere de overheveling van corona gereserveerde posten
naar begrotingen, bijvoorbeeld voor provincies ten aanzien van cultuur,
inkomstenderving voor toltunnels, en middelen voor de bruine vloot.
Sociale Zekerheid
Diversen
Dit betreft het invullen van de in=uit taakstelling voor het plafond Sociale
Zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

205

Technische mutaties
Rijksbegroting
Aanvullende tegemoetkoming evenementen
Voor evenementen die geen gebruik kunnen maken van de ‘Tijdelijke
regeling subsidie evenementen COVID-19' is de aanvullende tegemoet­
koming evenementen ingericht. Hiervoor is door het kabinet 120 miljoen
euro gereserveerd. De middelen zijn na nadere uitwerking van de regeling
overgeheveld naar EZK.
Klimaatakoord - bovenregionale warmtenetten
Voor warmtenetten is geld beschikbaar op de Aanvullende Post in de
periode 2026 tot en met 2030. EZK heeft in totaal 75 miljoen euro
opgevraagd voor 2021 en 2022 ter stimulering van het warmtetransport­
netwerk van Rotterdam naar Den Haag, genaamd WarmteLinQ. Hiervoor
zijn middelen vanuit de periode 2026 tot en met 2030 naar voren geschoven
en overgeheveld naar de EZK-begroting.
Compensatiepakket Zeeland
Op 26 juni 2020 is het Bestuursakkoord Compensatiepakket Marinierska­
zerne afgesloten tussen de Staat der Nederlanden, de provincie Zeeland,
gemeente Vlissingen en het waterschap Scheldestromen. Op de
Aanvullende Post was hiervoor in het kader van het pakket Wind in de Zeilen
in totaal 50 miljoen euro geraamd. Hiervan was al eerder 5 miljoen euro
overgeboekt naar de begroting van IenW voor de ontwikkeling van de stati­
onsomgeving Vlissingen. Nu is de resterende 46 miljoen euro (inclusief
prijsindexatie 2021 ad 1 miljoen euro) overgeboekt voor infrastructurele
maatregelen die noodzakelijk zijn voor het rijden van de intercityverbinding
Vlissingen-Rotterdam.
Crisisdienstverlening via regionale mobilitietsteams
Als onderdeel van het aanvullend sociaal pakket omtrent corona is er
75 miljoen euro gereserveerd op de Aanvullende Post, welke vervolgens is
overgeboekt naar SZW om in te zetten voor crisisdienstverlening
Dierentuinen
In het steun- en herstelpakket in verband met corona zijn middelen
beschikbaar gesteld voor dierentuinen. De tweede openstelling van deze
regeling vindt binnenkort plaats maar leidt niet tot uitgaven in 2021, vandaar
dat de beschikbare middelen in 2021 (65 miljoen euro) zijn afgeboekt bij
de Najaarsnota en middels een Nota van Wijziging weer beschikbaar komen
in 2022.
Eindejaarsmarge reservering tegemoetkoming dierentuinen
Dit betreft de onderuitputting op de reservering voor de tegemoetkoming
voor dierentuinen in 2020. Deze middelen zijn in 2020 afgeboekt en worden
nu weer opgeboekt. Deze middelen zijn inmiddels ook overgeheveld naar
de begroting van LNV.
Groeifaciliteit
In de Kamerbrief van 28 augustus 2020 (CE-AEP / 20223516) heeft het
kabinet 300 miljoen euro gereserveerd ten behoeve van een herkapitalisa­
tiefonds. Hiervan is 50 miljoen euro ter beschikking gesteld voor de
kasbuffer voor de Groeifaciliteit. Dit is in het kader van het initiatief van de
banken voor het oprichten van een Dutch Post-Covid Growth Fund, om de
financiëlebalans van ondernemingen te versterken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

206

Inkomstenderving gemeenten 2020
De middelen die waren gereserveerd voor de inkomstenderving voor
gemeenten in 2020 in het kader van de coronacrisis, zijn ook in 2021 nog
niet volledig uitgeput. De nog resterende middelen zijn overgeheveld naar
2022.
Inkomstenderving gemeenten 2021
Pas na het verschijnen van de jaarverslagen 2021 van gemeenten in de
zomer van 2022, wordt de inkomstenderving naar aanleiding van de corona­
crisis in 2021 inzichtelijk. Daarom worden deze middelen overgeheveld naar
2022.
Kasschuif toa-krediet
Het time-out-arrangement (TOA) ondersteunt ondernemers bij het
afwenden van een faillissement. Voor 2021 is 200 miljoen euro gereserveerd
op de
Aanvullende Post voor het TOA-krediet. Deze middelen zijn middels een
kasschuif in het juiste ritme gezet en overgeheveld naar de EZK-begroting.
Kasschuif ventilatie scholen
In augustus 2020 is in totaal op de Aanvullende Post 260 miljoen euro
(130 miljoen in 2022 en 2023) gereserveerd voor ventilatie in schoolge­
bouwen. Naar aanleiding van de motie Westerveld/Kuiken wordt
100 miljoen euro van 2023 naar 2021 en 2022 geschoven. Na deze schuif
resteert er nog een bedrag van 130 miljoen euro in 2022 en 30 miljoen euro
in 2023 op de Aanvullende Post.
Kwijtschelding private schulden toeslagengedupeerden
Ten behoeve van de voorgenomen kwijtschelding van private schulden van
Toeslagengedupeerden is meerjarig 313,6 miljoen euro beschikbaar gesteld
bij de vierde incidentele suppletoire begroting inzake Kwijtschelding private
schulden Toeslagengedupeerden. Bij de derde incidentele suppletoire
begroting is voor de compensatie van WSNP- en MSNP-schulden (Wet
Schuldsanering Natuurlijke Personen/Minnelijke Schuldsanering
Natuurlijke Personen) en de uitvoering reeds 56,4 miljoen euro beschikbaar
gesteld. In totaal is voor de compensatie en uitvoering van private schulden
cumulatief 370 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit betreft de overboeking
vanaf de Aanvullende Post naar de Financiën-begroting.
Lokale culturele infrastructuur (covid-19)
Dit betreft compensatie van de financiële gevolgen van de coronacrisis voor
gemeenten. Deze middelen zijn bestemd voor de compensatie van de extra
uitgaven door gemeenten aan lokale culturele instellingen en buurt- en
dorpshuizen.
Nationaal programma onderwijsachterstanden (NPO)
Een deel van de middelen is in de 1e suppletoire begroting 2021 van OCW
verwerkt. Het overige budget blijft gereserveerd op de Aanvullende Post.
Begin 2022 is op basis van actuele inzichten over de voortgang van het NPO
besloten over de inzet van de middelen voor het schooljaar 2022/2023.
Overboeken beschikbaarheidsvergoeding OV
Dit betreft een overboeking van de aanvullende post voor verlenging van
de beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer (ov) tot en met het derde
kwartaal van 2021. De vergoeding is bestemd voor al het openbaar vervoer
onder een concessie in Nederland. Deze verlenging is verwerkt in de tweede
incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting Hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

207

Overboeken bzk POK dienstverlening gemeenten
Vanuit de enveloppe POK dienstverlening zijn de middelen voor verbetering
van dienstverlening bij gemeenten naar de begroting overgeboekt. In 2021
bedroeg deze overboeking 145 miljoen euro.
Overboeken cultuur medeoverheden gemeentefonds
Dit betreft een overboeking naar het gemeentefonds van middelen die
gemeenten ontvangen voor het in stand houden van het lokale cultuur­
aanbod voor 2021 i.v.m. corona
Overboeken garantiefonds evenementen ezk
Wanneer evenementen vanwege de epidemiologische situatie worden
verboden, kunnen organisatoren een vergoeding voor de gemaakte kosten
ontvangen. Hiervoor is de tijdelijke regeling subsidie evenementen
COVID-19 (TRSEC) vormgegeven. De hiervoor gereserveerde middelen zijn
vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de EZK-begroting.
Overboeken middelen Nationaal Programma Onderwijsachterstanden
(NPO)
Het grootste deel van de middelen is in de begroting van OCW verwerkt.
Het overige budget, 40% voor de intensivering voor scholen in het po & vo
voor schooljaar 2022/2023, blijft gereserveerd op de Aanvullende Post. In
2022 wordt op basis van actuele inzichten over de voortgang van het NPO
besloten over de verdeling en inzet van de middelen voor de resterende
looptijd van het programma.
Overboeken middelen steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
Het kabinet heeft 200 miljoen euro in 2021 extra beschikbaar gesteld voor
het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl in coronatijd. Hiervan
loopt 63 miljoen euro via de VWS begroting, 117 miljoen euro via het
Gemeentefonds, 10 miljoen euro via de OCW begroting, 5 miljoen euro via
de SZW begroting en 5 miljoen euro is gereserveerd voor EZK.
Overboeken nationaal programma Groningen
Dit betreft een overboeking naar de begroting van BZK ten behoeve van
diverse projecten die samen met de regio zijn geselecteerd als onderdeel
van het Nationaal Programma Groningen.
Overboeken onderwijs reservering transitie werkgevers
Incidenteel is in 2021 aanvullende incidentele loonruimte beschikbaar. Er is
200 miljoen euro per jaar gereserveerd voor overheids- en zorgwerkgevers
ter compensatie voor het afschaffen van de doorsneesystematiek. Omdat
de nieuwe Pensioenwet in 2021 nog niet ingaat, is besloten deze middelen
voor 2021 geoormerkt ten goede van de loonruimte te laten komen. Dit
levert uitgedrukt in de loonsom 0,16% incidente loonruimte op. Dit bedrag
is overgeboekt naar de OCW-begroting.
Overboeken ventilatie scholen naar bzk
Naar aanleiding van de motie Westerveld/Kuiken wordt 85 miljoen euro in
2021 en 15 miljoen euro in 2022 vanaf de Aanvullende Post overgeboekt
naar de begroting van BZK t.b.v. de aanpak van ventilatie in schoolge­
bouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

208

Overboeken wederopbouw Sint Maarten
Dit betreft overboeking van de vierde tranche wederopbouwmiddelen voor
Sint Maarten. Deze middelen zijn bestemd voor het herstel van de schade
van orkaan Irma in 2017. Deze laatste tranche voor de Wereldbank bedroeg
86 miljoen euro. Het gehele beschikbare budget van de wederopbouwmid­
delen Sint Maarten is daarmee overgeboekt naar de Wereldbank.
Overboeking bestuursakkoord
Voor de uitvoering van het Bestuursakkoord Groningen in 2021 zijn
middelen overgeheveld naar de begroting van BZK.
Overboeking dierentuinen reservering
In het derde steun- en herstelpakket in verband met Corona is 39 miljoen
euro beschikbaar gesteld voor dierentuinen. De steun is bedoeld ter
voorkoming van dierenwelzijnsproblemen, vanwege een periode van
sluiting en beperkte openstelling van dierentuinen. Deze middelen zijn
overgeheveld van de Aanvullende Post naar de LNV-begroting.
Overboeking digitale veiligheid
Dit betreft een overheveling van middelen voor de digitale veiligheid van
de Aanvullende Post. Aan de Defensiebegroting is 45 mln. toegevoegd om
de betrouwbaarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te
waarborgen.
Overboeking inkomstenderving gemeenten 2020
Dit betreft een overboeking naar het gemeentefonds voor de middelen van
de inkomstenderving 2020 van de lokale belastingen en heffingen als gevolg
van de corona maatregelen voor een groot deel van de gemeenten.
Overboeking lokale cultuur
Deze middelen zijn beschikbaar gesteld om gemeenten in staat te stellen
om de cruciale lokale culturele infrastructuur te ondersteunen.
Overboeking middelen actieplan energiebesparing
In het kader van Urgenda 2.0 zijn middelen toegekend voor het ‘actieplan
energiebesparing industrie’ met als doel het versnellen van energiebe­
sparing door het voorfinancierenvan investeringen. EZK heeft de
beschikbare 50 miljoen euro opgevraagd en overgeboekt gekregen vanuit
de Aanvullende Post.
Overboeking ondersteuning start- en scale-ups
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet een pakket
van 250 miljoen euro aan maatregelen aangekondigd voor de verdere
ondersteuning van Start- en Scale-ups. Hieraan is invulling gegeven
middels een bijdrage van 50 miljoen euro aan het Fonds Alternatieve Finan­
ciering (AltFin) wordt ingezet voor het verbreden van het financieringsland­
schapvoor het MKB, een bijdrage van 175 miljoen euro aan het Deep Tech
Fund (DTF) en een bijdrage van 25 miljoen euro aan het Dutch Future Fund
(DFD).
Overboeking POK - dienstverlening vergroten menselijke maat
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor Rijksbrede maatregelen om
de menselijke maat te verhogen en verbeteringen door te voeren in de
informatiehuishouding en dienstverlening. Hiervoor is in 2021 42 miljoen
euro overgeboekt naar de Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

209

Overboeking Qredits budgetverhoging en ROM's col
Aan Qredits zijn in het kader van een startersregeling middelen beschikbaar
gesteld om het buffervermogen van startende bedrijven te versterken
(40 miljoen euro), en om overbruggingskredieten voor ondernemers in
getroffen sectoren te verstrekken (30 miljoen euro).
Overboeking stoppersregeling nertsen
Voor het vervroegd verbod pelsdierhouderij is in totaal 140 miljoen euro
gereserveerd op de Aanvullende Post. Hiervan is 122,5 miljoen euro met
de eerste incidentele suppletoire begroting 2021 overgeheveld naar de LNVbegroting voor de nadeelcompensatie. De resterende 17,5 miljoen euro
dient als reservering voor de nadeelcompensatie (7,5 miljoen euro) en de
uitvoering (10 miljoen euro).
Overboeking voucherbank
Het kabinet stelt een faciliteit van maximaal 400 miljoen euro aan het garan­
tiefonds SGR beschikbaar voor de verstrekking van liquiditeitsleningen
(voucherkredieten) aan reisorganisaties, die tijdelijk onvoldoende middelen
hebben om vouchers terug te betalen aan consumenten.
Pok: informatiehuishouding Belastingdienst
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor Rijksbrede maatregelen om
de menselijke maat te verhogen en verbeteringen door te voeren in de
informatiehuishouding en dienstverlening. Voor informatiehuishouding
gaat het om 0,3 miljard euro structureel, waarvan in 2022 52 miljoen euro
voor de Belastingdienst. Dit betreft de overboeking vanaf de aanvullende
post naar de Financiën-begroting.
Pok informatiehuishouding middelen actieve openbaarmaking
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard euro gereserveerd voor maatregelen om getroffen
ouders te compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatie­
huishouding en dienstverlening. Voor informatiehuishouding en actieve
openbaarmaking, inclusief invoering van de Wet open overheid, gaat het
om 0,3 miljard euro structureel. De middelen voor de Wet open overheid
zijn rechtstreeks overgeheveld naar andere ministeries, het gemeentefonds
en het provinciefonds. De overige middelen voor informatiehuishouding en
actieve openbaarmaking, in 2021 104 miljoen euro, zijn overgemaakt naar
BZK. BZK heeft dit op basis van bestedingsplannen doorverdeeld naar alle
ministeries.
Re-integratiebudget bijstand gemeenten
Het kabinet heeft in het kader van het aanvullend sociaal pakket in 2021
middelen beschikbaar voor dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Dit
is gereserveerd op de Aanvullende Post en vervolgens overgeheveld naar
het Gemeentefonds. Er kwam 15 miljoen euro beschikbaar om de hogere
instroom in de bijstand op te vangen en additioneel 45 miljoen euro om
de dienstverlening te intensiveren. De middelen zijn, na afdracht aan het
Btw-compensatiefonds à circa 1,8 miljoen euro, toegevoegd aan het
Gemeentefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

210

Reservering aanvullende tegemoetkoming evenementen
Voor evenementen die geen gebruik kunnen maken van de ‘Tijdelijke
regeling subsidie evenementen COVID-19' is het kabinet voornemens een
aanvullende tegemoetkoming evenementen in te richten. Het kabinet
beoogt hiermee organisatoren van (veelal kleinere) evenementen in de
periode tussen 10 juli en 13 augustus tegemoet te komen. Vooruitlopend op
verdere uitwerking van de regeling is het beoogde budget van 80 miljoen
euro gereserveerd op de AP. Op 14 juli is de Kamer hierover geïnformeerd.
De regeling is vanwege aanhoudende contact beperkende maatregelen
verlengd. De Kamer is bij brief op 28 juli jl. geïnformeerd dat het budget
vanwege deze verlenging met 40 miljoen euro is opgehoogd.
Reservering steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
Het kabinet heeft 200 miljoen euro in 2021 extra beschikbaar gesteld voor
het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl in coronatijd. Hiervan
loopt 63 miljoen euro via de VWS begroting, 117 miljoen euro via het
Gemeentefonds, 10 miljoen euro via de OCW begroting, 5 miljoen euro via
de SZW begroting en 5 miljoen euro is gereserveerd voor EZK.
Reservering garantieregeling evenementen
Wanneer evenementen vanwege de epidemiologische situatie worden
verboden, kunnen organisatoren een vergoeding voor de gemaakte kosten
ontvangen. Hiervoor is de tijdelijke regeling subsidie evenementen
COVID-19 (TRSEC) vormgegeven
Reservering inkomstenderving gemeenten 2020
Dit betreft de oorspronkelijke reservering met betrekking tot de reële
compensatie van de inkomstenderving met betrekking tot corona voor 2020.
Reservering inkomstenderving gemeenten 2021
Dit betreft de oorspronkelijke reservering met betrekking tot de reële
compensatie van de inkomstenderving met betrekking tot corona voor 2021.
Reservering medeoverheden weggevallen huur lokale cultuur, buurt en
dorpshuizen
Dit betreft een reservering met als oogmerk de borging van de lokale en
regionale culturele infrastructuur in coronatijd.
Reservering medeoverheden weggevallen huur lokale cultuur q3
Dit betreft een reservering met als oogmerk de compensatie van het kwijt­
schelden van huren door decentrale overheden aan lokale en regionale
culturele instellingen.
Reservering beschikbaarheidsvergoeding OV
Dit betreft de middelen die beschikbaar worden gesteld voor het
ongewijzigd doortrekken van de beschikbaarheidsvergoeding openbaar
vervoer (ov) naar het vierde kwartaal van 2021. Deze verlenging is verwerkt
in de vierde incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting
Hoofdstuk XII.
Reservering ROM's coronaoverbruggingslening
Ten behoeve van verstrekking van Coronaoverbruggingsleningen (COL)
door de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen is 50 miljoen euro gereser­
veerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

211

Reservering sneltesten OCW
Het kabinet heeft begin 2021 ten behoeve van de distributie van de zelftesten
en daaraan gelieerde activiteiten zoals communicatie middelen toegekend.
Op basis van de meest actuele gegevens is destijds de inschatting dat de
benodigde inzet voor het mbo en ho 71,5 miljoen euro bedraagt. De overige
63,5 miljoen euro is gereserveerd op de Aanvullende Post.
Reservering solvabiliteitsfonds
In augustus 2020 is 250 miljoen euro gereserveerd voor een solvabiliteits­
fonds om (middel)grote bedrijven te herkapitaliseren. Het kabinet heeft
afgezien van oprichting van dit fonds en via verruiming van de Groeifaciliteit
een alternatieve oplossing geboden. Onlangs heeft het comité voor onder­
nemerschap (CvO) een advies uitgebracht voor de oprichting van een fonds
ter versterking van het eigen vermogen van mkb-ondernemingen.
Reservering tegemoetkoming dierentuinen
Het kabinet verlengt de steunmaatregel voor dierentuinen en trekt daarvoor
additioneel maximaal 55,5 miljoen euro uit voor Q1 en Q2 2021. Dieren­
tuinen zijn sinds 15 december jl. wederom gesloten. Om deze reden treft
het Kabinet aanvullend op de eerdere steunmaatregelen, een reservering
op de Aanvullende Post om dierenwelzijn te waarborgen. De meeste dieren­
tuinen mogen vanaf 19 mei weer (gedeeltelijk) open. Het bedrag dat
daadwerkelijk beschikbaar komt in 2021 voor de steunmaatregel wordt op
deze openstelling aangepast.
Reservering voor toa-krediet
Het time-out-arrangement (TOA) ondersteunt ondernemers bij het
afwenden van een faillissement. Voor 2021 is 200 miljoen euro gereserveerd
op de aanvullende post voor het TOA-krediet.
Reservering voucherbanklening
Ten behoeve van de voucherkredietfaciliteit is 440 miljoen euro gereser­
veerd. Voor het voucherkrediet is naar verwachting 400 miljoen euro nodig
ten behoeve van een lening aan SGR en aanvullend 40 miljoen euro voor
leningen aan kleinere fondsen.
Sneltesten OCW
Aan het einde van 2021 zijn de middelen bedoeld voor sneltesten, gereser­
veerd op de Aanvullende Post, die niet zijn uitgeput vrijgevallen.
Solvabiliteitsfonds
In augustus 2020 is 250 miljoen euro gereserveerd voor een solvabiliteits­
fonds om (middel)grote bedrijven te herkapitaliseren. Het kabinet heeft
afgezien van oprichting van dit fonds en via verruiming van de Groeifaciliteit
een alternatieve oplossing geboden. De reservering voor het solvabiliteits­
fonds wordt afgeboekt.
Tweede coronasteunpakket cultuur
In het tweede steunpakket worden middelen beschikbaar gesteld. Hiermee
wordt een aanvullende subsidie onder de BIS instellingen (basisinfra­
structuur) verdeeld, een aanvullende subsidie onder Cultuurfondsen
verdeeld, de open monumentenlening bij het NRF verlengd, een
aanvullende subsidie onder de instellingen die onder de erfgoedwet vallen
verdeeld en er is een deel bestemd voor projectsubsidies aan enkele instel­
lingen buiten de BIS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

212

Versterkingsoperatie groningen batch 1588 tweede tranche
Er zijn middelen naar de begroting van BZK overgeboekt voor de tweede
tranche van de versterking van 1588 adressen in Groningen.
Voucherbanklening
Ten behoeve van de voucherkredietfaciliteit is 440 miljoen euro gereser­
veerd. Hiervan is 400 miljoen euro overgeboekt naar EZK ten behoeve van
een lening aan SGR. De aanvullende 40 miljoen euro voor leningen aan
kleinere fondsen is niet meer nodig en wordt afgeboekt
Waardevermeerderingsregeling
Het demissionaire kabinet heeft besloten om het budget van de waardever­
meerderingsregeling met 60 miljoen euro te verhogen zodat de verlenging
van de regeling naar verwachting gefinancierd tot 1 april 2022, de juridische
looptijd van de regeling. Het volledige bedrag wordt in 2021 bevoorschot
aan de uitvoerder Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN). Deze
verlenging is aangekondigd in de brief Nieuwe verlenging waardevermeer­
deringsregeling van 8 oktober 2021. Deze verhoging wordt voor 58 miljoen
euro gedekt uit de risicoreservering Groningen op de Aanvullende post. De
resterende 2 miljoen euro wordt binnen de begroting van EZK gedekt.
Diversen
Dit gaat onder andere om overboekingen naar departemetnen voor de Wet
open overheid (Woo) in het kader van de POK, overboekingen t.a.v. stikstof,
overboekingen naar SZW voor het waarborgfonds en overboekingen in
het kader van de POK voor multiproblematiek en ambtelijk vakmanschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

213

Consolidatie
CONSOLIDATIE: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

‒ 7.062,00

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Consolidatie
Consolidatie fjr

‒ 6.022,10
‒ 185,4
‒ 6.207,50

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 6.207,50
‒ 13.269,50

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

‒ 13.269,50

CONSOLIDATIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

‒ 7.062,00

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Consolidatie
Consolidatie fjr

‒ 6.022,10
‒ 185,4
‒ 6.207,50

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021 (subtotaal)

‒ 6.207,50
‒ 13.269,50

Totaal Internationale samenwerking
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

‒ 13.269,50

De post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de Rijksbe­
groting voor dubbeltellingen die ontstaan door het bruto-boeken van
bijdragen. Het bruto-boeken houdt in dat zowel het departement dat
bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn begroting
opneemt. Het ontvangende departement raamt daarnaast de te ontvangen
bijdragen ook aan de ontvangstenkant van de begroting. Hierdoor wordt
het rekenkundig niveau van de totale rijksuitgaven en de rijksontvangsten
hoger dan het feitelijk niveau. Op de post Consolidatie wordt hiervoor
gecorrigeerd. De hoogte van de post wordt in belangrijke mate bepaald
door de bijdragen van de begroting van Infrastructuur & Waterstaat aan
het Infrastructuurfonds en het Deltafonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

214

Homogene Groep Internationale Samenwerking
HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN
2021
Stand Miljoenennota 2021

5.113,00

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Bijstellen budget internationale veiligheid

‒ 64

Drinkwater en sanitatie

24,9

Kennis en capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid
Personeel

21,1
‒ 18,7

Voedselzekerheid

‒ 27,4

Waterbeheer

‒ 26,9

2e deel middelenafspraak

‒ 16,7

Diversen

‒ 14,8
‒ 122,5

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Apparaat eindejaarsmarge non-oda
Bsb beveiliging hoog-risico posten (naar def)

26,1
‒ 25,2

Eindejaarsmarge

175,2

Eindejaarsmarge bz

‒ 40,4

Functionerende rechtsorde

‒ 47,7

Hgis-bijstelling a.g.v. bni-volume t/m 2021
Infrastructuurontwikkeling
Intensivering covid-19

74,1
‒ 18,9
72

Intensivering covid-19: dekking

‒ 48,5

(jeugd)werkgelegenheid

‒ 16,9

Kasschuif oda

‒ 272

Klimaat algemeen

17,1

Marktontwikkeling en markttoegang

26,5

Materiële uitgaven
Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis
Nog te verdelen
Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen bni en/of toerekeningen
Noodhulpprogramma's
Oda toerekening

‒ 43,6
41,2
71,8
‒ 76,1
40,5
463

Onderuitputting hgis non-oda

‒ 81,1

Tegenvaller njn: opvang coa oda (buffer)

‒ 38,2

Tegenvaller njn: opvang coa (1e jaars)/ oda

38,2

Versterking maatschappelijk middenveld

‒ 52,5

Diversen

5,9
290,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Hgis-bijstelling a.g.v. bni-prijs

88,7

Materiële uitgaven (desaldering)

42,4

Diversen

‒ 7,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

291,4

123,4
Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

5.404,50

215

HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIETBELASTINGONTVANGSTEN
2021
Stand Miljoenennota 2021

164,6

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

24,8
24,8

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen
Diversen

‒ 41,9
2,4
‒ 39,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diverse ontvangsten (desaldering)
Diversen

42,4
‒ 33,4

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

‒ 4,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 10,4

Stand Financieel Jaarverslag van het Rijk 2021

154,2

4,3

Uitgaven
Mee en tegenvallers
Bijstellen budget internationale veiligheid
Dit betreft de onderuitputting van het Budget Internationale Veiligheid (BIV).
Drinkwater en sanitatie
De per saldo hogere uitgaven drinkwater & sanitatie zijn toe te schrijven aan
subsidies voor activiteiten gefinancierd vanuit het centrale budget alsmede
aan bijdragen vanuit decentrale budgetten waaronder in Benin en Jemen.
Kennis en capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid
De per saldo hogere uitgaven aan kennis en capaciteitsopbouw zijn onder
andere het gevolg van een bijdrage aan de Consultative Group for Interna­
tional Agricultural Research (CGIAR) in het kader van kennis en capaciteits­
opbouw over voedselzekerheid.
Personeel
De personele uitgaven vallen lager uit. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste
is er een desaldering verwerkt op de personele uitgaven vanwege de tegen­
vallende consulaire ontvangsten. Daarnaast zijn de uitgaven nog niet op
het normale niveau uitgekomen vanwege de coronapandemie.
Voedselzekerheid
De per saldo lagere uitgaven op het instrument voedselzekerheid is onder
andere het gevolg van het aanhouden van een aanzienlijke bijdrage aan
het Productive Safety Net Program (PSNP) van de Wereldbank in Ethiopië
in afwachting van de politieke ontwikkelingen in dat land die eind 2021 voor
veel onrust zorgden. Tevens zijn wat vertragingen opgetreden in de
uitvoering van de landenprogramma’s op het gebied van voedselzekerheid
in Rwanda, Soedan en Zuid-Soedan. In Soedan hield dit verband met de
instabiele politieke situatie in het laatste kwartaal van 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

216

Waterbeheer
Lagere uitgaven waterbeheer dan voorzien zijn met name het gevolg van
lagere uitgaven voor activiteiten in het kader van de landenprogramma’s
door vertragingen op het gebied van uitgaven voor integraal waterbeheer.
In Ethiopië is dit toe te schrijven aan de politieke instabiele situatie eind
2021, waardoor betalingen zijn aangehouden. In andere landen waaronder
Bangladesh, Mali, Mozambique, Rwanda en Zuid-Soedan spelen met name
lagere financieringsbehoeftes een rol.
2e deel middelenafspraak
Budget voor investeringsprojecten in het vastgoed wordt via de middele­
nafspraak doorgeschoven naar latere jaren.
Beleidsmatige mutaties
Apparaat eindejaarsmarge non-ODA
Deze eindejaarsmarge betreft voornamelijk uitgaven aan de veiligheid van
hoogrisicoposten, het regulier onderhoud huisvesting buitenland en
uitgaven met betrekking tot MH17. Dit budget is bij Voorjaarsnota
toegevoegd na HGIS-besluitvorming.
Bsb beveiliging hoogrisicoposten (naar def)
Defensie voert in opdracht van BZ de beveiliging van diplomaten en een
aantal hoogrisicoposten uit. Vanuit het Budget Internationale Veiligheid
(BIV) worden middelen voor de financiering van de beveiligingswerkzaam­
heden door de Brigade Speciale Beveiliging (BSB) van hoogrisicoposten in
het buitenland overgeheveld naar de begroting van Defensie.
Eindejaarsmarge
De HGIS-eindejaarsmarge over 2020 wordt in de jaren 2021, 2022 en 2023
toegevoegd aan de begroting van Buitenlandse Zaken en conform HGISbesluitvorming doorverdeeld naar de betreffende departementen. Conform
de middelenafspraak huisvesting wordt aanvullend op de reguliere einde­
jaarsmarge in totaal 14 miljoen euro aan onderuitputting vanuit 2020
toegevoegd aan de begroting in 2021.
Eindejaarsmarge BZ
De eindejaarsmarge over 2020 is aan de HGIS (2021 t/m 2023) toegevoegd
en is doorverdeeld naar de HGIS-departementen. De eindejaarsmarge
Buitenlandse Zaken wordt onder meer ingezet ten behoeve van de
beveiliging van hoogrisicoposten, regulier onderhoud van de buitenlandse
huisvesting, uitgaven ten behoeve van MH17 en enkele uitgestelde
betalingen op programmabudgetten.
Functionerende rechtsorde
De door de situatie in Afghanistan niet meer inzetbare middelen van post
Kaboel (eur 23,5 miljoen) zijn overgeheveld naar artikel 4.1 Humanitaire
hulp. Hiernaast wordt door een aantal van de posten per saldo budget
teruggegeven. Dit gaat om Juba, vanwege vertragingen door COVID, en
Kampala en Tunis die programma’s opschorten vanwege lokale politieke
ontwikkelingen en geweld. Tenslotte is een deel van de verlaging toe te
schrijven aan het verwerken van het saldo «nog te verdelen» als toegelicht
in de Miljoenennota 2021 in de instrumenten voor functionerende
rechtsorde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

217

Hgis-bijstelling a.g.v. bni-volume t/m 2021
Naar aanleiding van de CEP- en MEV-ramingen van het Centraal Planbureau
wordt het ODA-budget bijgesteld op basis van de verhoogde groeiver­
wachting van het bni.
Infrastructuurontwikkeling
De uitgaven voor Infrastructuurontwikkeling zijn lager uitgevallen dan
begroot, doordat de uitgaven voor de programma’s DRIVE en Develop to
Build (D2B) achter zijn gebleven ten opzichte van de verwachting.
Intensivering covid-19
Deze post bevat enkele extra bijdragen ter bestrijding van de impact van
COVID-19 in ontwikkelingslanden. Dit betreffen bijdragen aan verschillende
organisaties.In het kader van The Access to COVID-19 Tools Accelerator
(ACT-A) is in 2021 52 miljoen euro bijgedragen aan COVAX en 5 miljoen euro
aan het Global Fund to Fight AIDS, TB en Malaria (GFATM). Een bedrag van
20 miljoen euro is bijgedragen aan het Poverty Reduction Growth and
Trustfund (PRGT) van het IMF.
Intensivering covid-19: dekking
De bijdragen ter bestrijding van de impact van COVID-19 in ontwikkelings­
landen zijn gedekt binnen de BHOS-begroting. De dekking is gevonden op
verdeelartikel 5.4 als gevolg van de bijstelling van de BNI-ontwikkeling (CEP
2021) waarmee het ODA-budget naar boven is bijgesteld.
(Jeugd)werkgelegenheid
De uitgaven voor (jeugd)werkgelegenheid zijn lager uitgevallen van
begroot, door een onderuitputting van het Challenge Fund.
Kasschuif ODA
Het Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB laat ten opzichte van
eerdere ramingen een positieve macro-economische ontwikkeling zien.
De verhoging van het ODA-budget die hieruit volgt, maakt het mogelijk om
bij Miljoenennota 2021 doorgevoerde kasschuif terug te draaien in de jaren
2021 tot en met 2025.
Klimaat algemeen
Met een extra bijdrage aan het Central-African Forest Initiative (10 miljoen
euro), een bijdrage aan de herkapitalisatie van het Climate Investment Fund
(23 miljoen euro), en extra middelen voor het Least-Developed Countries
Fund (25 miljoen euro) zet Nederland in op ondersteuning in de aanpak van
klimaatcrises in ontwikkelingslanden.
Marktontwikkeling en markttoegang
De uitgaven voor marktontwikkeling en markttoegang zijn toegenomen ,
doordat een extra bijdrage beschikbaar werd gesteld voor het programma
van Trade Mark East Africa om de gevolgen van de COVID-19 pandemie op
te vangen. Tevens is een betaling aan Agriterra voor 2022 in 2021 betaald.
Materiële uitgaven
Vanwege de tegenvallende consulaire ontvangsten als gevolg van COVID-19
neemt de kostendekkendheid van de consulaire dienstverlening af. Het
kabinet compenseert in 2021 de tegenvaller deels door incidenteel middelen
beschikbaar te stellen. Daarnaast wordt verwacht dat overige materiële
kosten, zoals representatiekosten en reiskosten, lager zullen uitvallen
vanwege COVID-19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

218

Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis
Er is sprake van een technische aanpassing waardoor ODA-middelen op
de OCW-begroting voortaan direct zichtbaar zijn binnen de HGIS. Het betreft
onderwijskosten voor asielzoekers uit DAC-landen.
Nog te verdelen
Het ODA-budget wordt gecorrigeerd voor ontwikkelingen van het bni. Om
de stabiliteit van de algehele BHOS-begroting te versterken worden aanpas­
singen naar aanleiding van bijgestelde bni-ramingen op dit artikel
opgevangen. Daarnaast worden binnen dit artikel de wijzigingen in de
toerekeningen aan ODA, zoals eerstejaars opvang asielzoekers in
Nederland, verwerkt.
Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen bni en/of toerekeningen
Het ODA-budget wordt gecorrigeerd voor ontwikkelingen van het bni. Om
de stabiliteit van de algehele BHOS-begroting te versterken worden aanpas­
singen naar aanleiding van bijgestelde bni-ramingen op dit artikel
opgevangen. Daarnaast worden binnen dit artikel de wijzigingen in de
toerekeningen aan ODA, zoals eerstejaars opvang asielzoekers in
Nederland, verwerkt. Als gevolg van ramingen van het Centraal Planbureau
(CEP 2021) is de ontwikkeling van het bni, en daarmee het ODA-budget,
meerjarig naar boven bijgesteld. Daarnaast is, op basis van bijgestelde inen uitstroomramingen, de toerekening voor eerstejaarsopvang van asiel­
zoekers uit DAC-landen lager geworden. Deze meevallers hebben het
mogelijk gemaakt om enerzijds de in 2020 doorgevoerde kasschuif op ODA
terug te draaien voor de jaren 2021-2025, en anderzijds te werken aan
herstel van een oplopende buffercapaciteit op artikel 5.4. Ook is extra
ingezet op de bestrijding van de impact van COVID-19 in de armste landen
door in 2021 72 miljoen euro vrij te maken. Verder was er sprake van een
extra tegenvaller in de raming van de ODA-toerekening van eerstejaars­
opvang van asielzoekers uit DAC-landen (38,2 miljoen euro). Hiertegenover
stond een overheveling vanuit artikel 5.2 vanwege de Verdragsmiddelen
voor Suriname waardoor aan het eind van het jaar de stand op artikel 5.4
naar nul kon worden teruggebracht.
Noodhulpprogramma's
Een deel van de positieve ODA-bijstelling door een hoger bni a.g.v. MEV
wordt ingezet voor noodhulp. De bijdragen zijn voor het het centraal VNfonds voor humanitaire hulp (CERF ‒ 9 miljoen euro), het regionaal fonds
voor humanitaire hulp in de Sahel van OCHA (5 miljoen euro - Country
Based Pooled Fund) en voor een extra bijdrag (3 miljoen euro) aan de Dutch
Relief Allience. Dit is een Nederlandse alliantie van veertien noodhulporga­
nisaties. Deze extra bijdrage was geoormerkt voor inzet ter bestrijding van
de humanitaire crisis in Ethiopië. Daarnaast zijn de vanwege de crisis in
Afghanistan niet meer inzetbare gedelegeerde middelen (23,5 miljoen euro)
van post Kaboel overgeheveld naar het beleidsartikel voor noodhulp. Deze
middelen zijn ingezet ten behoeve van het Afghanistan Humanitarian Fund
en het Regional Refugee Prepearedness and Response Plan van de VNvluchtelingenorganisatie UNHCR.
ODA-toerekening
Een deel van de kosten van de opvang van eerstejaars asielzoekers uit
ontwikkelingslanden wordt toegerekend aan ODA. Er is sprake van een
technische aanpassing, waardoor de toerekening aan ODA voortaan direct
zichtbaar wordt binnen de HGIS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

219

Onderuitputting HGIS non-ODA
Vanwege de ontwikkelingen in Kaboel is een project gericht op de veiligheid
van hoogrisicoposten tot nader order gepauzeerd (24 miljoen euro).
Hiernaast valt een contributie aan het crisisbeheersingsprogramma van
de VN lager uit (15,7 miljoen euro). Ook de uitkeringsregeling Dutchbat III
en Srebrenica komt in 2021 niet volledig tot realisatie (12,7 miljoen euro).
Verder blijft een saldo op het bufferartikel onbenut (met name bni-mutaties
en onderuitputting op LNV-middelen à 11,8 miljoen euro) en is er nog geen
overeenstemming omtrent de renovatie van het Vredespaleis, waardoor
de hiervoor gereserveerde middelen niet aangewend zijn (6,6 miljoen euro).
Als laatste is er in het kader van de middelenafspraak huisvesting sprake
van in totaal 17 miljoen euro aan onderuitputting op het apparaat,
voortkomend uit de verkoop van vastgoed. De overige onderuitputting komt
voort uit enkele kleinere posten
Tegenvaller njn: opvang coa oda (buffer)
De raming voor de asieltoerekening eerstejaarsopvang van asielzoekers is
in het najaar van 2021 verlaagd. De toegenomen asieltoerekening die hieruit
volgde is vanaf verdeelartikel 5.4 op de BHOS-begroting overgeboekt naar
de begroting van JenV (38,2 miljoen euro).
Tegenvaller njn: opvang coa (1e jaars)/ oda
De raming voor de asieltoerekening eerstejaarsopvang is in het najaar van
2021 verlaagd. De toegenomen asieltoerekening die hieruit volgde is vanaf
verdeelartikel 5.4 op de BHOS-begroting overgeboekt naar de begroting van
JenV (38,2 miljoen euro).
Versterking maatschappelijk middenveld
Binnen artikel 3 vinden enkele overhevelingen plaats. De belangrijkste
hiervan zijn 20 miljoen euro jaarlijks voor nieuwe SRGR-partnerschappen
en 25 miljoen euro eenmalig voor een extra bijdrage aan COVAX.
Technische mutaties
HGIS-bijstelling a.g.v. bni-prijs
Naar aanleiding van de CEP- en MEV-ramingen van het Centraal Planbureau
wordt het ODA-budget bijgesteld op basis van de verhoogde groeiver­
wachting van het bni.
Materiële uitgaven (desaldering)
Conform de middelenafspraak huisvesting zijn enkele panden verkocht en
blijven de middelen beschikbaar om in de toekomst nieuwe panden aan te
kunnen schaffen.
Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties
Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen
Als gevolg van COVID-19 is het aantal reisbewegingen en daarmee de
consulaire ontvangsten gedaald. Door de reisbeperkingen vinden minder
reisbewegingen plaats, waardoor er ook minder visa en andere consulaire
documenten worden afgenomen.
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

220

Diverse ontvangsten (desaldering)
Er worden ontvangsten verwacht door de verkoop van vastgoed. Een deel
van deze extra ontvangsten kunnen in hetzelfde jaar opnieuw worden
ingezet om investeringen te doen binnen de kaders van de huisvestings­
strategie. Deze ontvangsten zijn onderdeel van de middelenafspraak
huisvesting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

221

12 CORONAGERELATEERDE UITGAVENMAATREGELEN
Het kabinet heeft in 2020 besloten tot noodmaatregelen om de economische
gevolgen van het coronavirus het hoofd te bieden. Gegeven deze uitzon­
derlijke situatie is daarbij besloten dat het reguliere uitgavenplafond niet
gold voor de uitgaven uit de noodpakketten. Dit betekent dat de extra
uitgaven niet ten koste zijn gegaan van andere uitgaven, maar dat ze
zorgden voor een verslechtering van het EMU-saldo en een verhoging van
de EMU-schuld. Dit geldt ook voor 2021.
Onderstaande tabel 12.1 toont de realisaties van de coronagerelateerde
uitgavenmaatregelen per begrotingshoofdstuk die relevant zijn voor het
EMU-saldo. In totaal blijkt dat in 2021 de uitgaven als gevolg van corona­
gerelateerde maatregelen zijn gestegen met 31,1 miljard euro.
De coronagerelateerde uitgaven worden nader toegelicht in de departe­
mentale jaarverslagen. Een uitgebreid overzicht van de overheidsfinanciën
in coronatijd is ook terug te vinden op https://www.rijksfinancien.nl/
overheidsfinancien­coronatijd.
Tabel 12.1 Coronagerelateerde uitgaven 2021 relevant voor EMU-saldo
(in miljoenen euro)
Begroting
Koninkrijksrelaties en BES fonds

2021
40

Buitenlandse Zaken

14

Justitie en Veiligheid

239

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

143

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

3.984

Nationaal Programma Onderwijs

3.026

Diversen

959

Financiën en Nationale Schuld

540

Defensie

30

Infrastructuur en Waterstaat

1.334

Beschikbaarheidsvergoeding OV

1.120

Diversen

214

Economische Zaken en Klimaat

5.496

TVL

5.366

Diversen

129

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

204

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

9.380

NOW

8.744

TOZO

864

Diversen

483

TOZO afrekening 2020

‒ 710

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

8.440

GGD'en en veiligheidsregio's

2.862

Testcapaciteit RIVM en GGD

2.260

Diversen Zorg

1.712

Vaccin ontwikkeling en medicatie
Zorgbonus
Gemeentefonds
Provinciefonds
Totaal EMU-relevante uitgaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

830
777
1.205
13
31.062

222

Onderstaande tabel 12.2 toont de realisaties van coronagerelateerde
uitgaven die niet relevant zijn voor het EMU-saldo. Dit betreft uitgaven aan
leningen die naar verwachting in latere jaren worden terugontvangen, om
deze reden zijn deze uitgaven aangemerkt als niet relevant voor het EMUsaldo. In totaal betrof dit in 2021 0,7 miljard euro.
Tabel 12.2 Coronagerelateerde uitgaven 2021 niet relevant voor EMUsaldo (in miljoenen euro)
Begroting

2021

Koninkrijksrelaties en BES fonds

417

Liquiditeitssteun Aruba, Curaçao, Sint Maarten

417

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

25

Nationaal Programma Onderwijs

25

Economische Zaken en Klimaat

168

Leningen

140

Voucherkredietfaciliteit reissector

28

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

50

Leningen TOZO

50

Totaal niet EMU-relevante uitgaven

660

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

223

13 OVERZICHT INCIDENTELE BEGROTINGEN EN BEROEP OP CW 2.27
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de incidentele suppletoire
begrotingen (ISB's) met betrekking tot het begrotingsjaar 2021. Ook is
aangegeven of bij het moment van indienen een beroep is gedaan op artikel
2.27 van de Comptabiliteitswet 2016
Tabel 13.1 Overzicht incidentele suppletoire begrotingen 2021
ISB

Onderwerp

Beroep art.
2.27, tweede
lid, CW

1e ISB SZW

Coronamaatregelen steun- en herstelpakket

Ja

Ja

10-12-2020

6-4-2021

1e ISB EZK

Coronamaatregelen

Ja

Ja

14-12-2020

22-6-2021

1e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

15-12-2020

9-3-2021

1e ISB GF

Coronamaatregelen jeugdpakket

Ja

Ja

15-12-2020

13-7-2021

1e ISB OCW

Coronamaatregelen steun- en herstelpakket

Ja

Ja

17-12-2021

13-7-2021

2e ISB EZK

Coronamaatregelen steun- en herstelpakket

Ja

Ja

18-12-2020

22-6-2021

2e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

18-12-2020

25-5-2021

1e ISB JenV

Coronamaatregelen

Ja

Nee

21-12-2020

2-3-2021

2e ISB OCW

Coronamaatregelen steun- en herstelpakket

Ja

Ja

7-1-2021

29-6-2021

1e ISB FIN

Toeslagen

Ja

Ja

15-1-2021

2-3-2021

1e ISB IenW

Coronamaatregelen WinAir

Ja

Ja

15-1-2021

25-5-2021

3e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

15-1-2021

25-5-2021

1e ISB KR

Coronamaatregelen vierde tranche liquiditeitssteun aan Sint Maarten en
Aruba, afwikkeling Girobank op Curaçao en de hypothecaire lening aan
Winair

Ja

Ja

25-1-2021

2-3-2021

3e ISB OCW

Coronamaatregelen sneltesten en steun lokale media

Ja

Ja

27-1-2021

13-7-2021

NvW

1e ISB SZW

nvt

nvt

2-2-2021

6-4-2021

3e ISB EZK

Coronamaatregelen uitbreiding steunpakket

Ja

Ja

3-2-2021

22-6-2021

1e ISB LNV

Coronamaatregelen

Ja

Ja

12-2-2021

15-6-2021

2e ISB GF

Coronamaatregelen

Ja

Ja

15-2-2021

13-7-2021

4e ISB OCW

Coronamaatregelen voor makers in culturele en creatieve sector vanwege Ja
de lockdown

Ja

18-2-2021

2-11-2021

5e ISB OCW

Coronamaatregelen extra middelen eindexamens vo en pilots sneltesten in Ja
het po

Ja

23-2-2021

13-7-2021

6e ISB OCW

Nationaal Programma Onderwijs: steunprogramma voor herstel en
perspectief

Ja

Ja

23-2-2021

29-6-2021

2e ISB IenW

Coronamaatregelen Beschikbaarheidsvergoeding OV

Ja

Ja

2-3-2021

22-6-2021

4e ISB EZK

Coronamaatregelen TVL BES

Ja

Nee

2-3-2021

13-7-2021

4e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

12-3-2021

29-6-2021

3e ISB GF

Coronamaatregelen steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl

Ja

Ja

15-3-2021

6-7-2021

7e ISB OCW

Coronamaatregelen opschalen initiatieven kunst en cultuur voor kerstbare Ja
groepen

Ja

23-3-2021

2-11-2021

5e ISB EZK

Coronamaatregelen aanvullingen op het economisch steun- en
herstelpakket en tijdelijke regeling subsidie evenementen COVID-19 +
ondersteuning start-ups en scale-ups

Ja

Nee

25-3-2021

13-7-2021

3e ISB IenW

Coronamaatregelen tegemoetkoming vuurwerksector

Nee

Ja

29-3-2021

22-6-2021

6e ISB EZK

Coronamatregelen voucherkrediet reissector en TOGS

Ja

Nee

6-4-2021

13-7-2021

2e ISB KR

Coronamaatregelen voedselhulp, vijfde tranche liquiditeitssteun Aruba en Ja
steunmaatregelen Caribisch Nederland

Ja

7-4-2021

1-6-2021

2e ISB JenV

Coronarellen

Ja

Nee

8-4-2021

13-7-2021

3e ISB JenV

Toeslagen kwijtschelding publieke schulden

Ja

Nee

8-4-2021

13-7-2021

1e ISB BZK

Toeslagen kwijtschelding publieke schulden

Ja

Ja

8-4-2021

13-7-2021

8e ISB OCW

Toeslagen kwijtschelding schulden en studiefinancieringraming

Ja

Ja

8-4-2021

13-7-2021

2e ISB FIN

Toeslagen kwijtschelding schulden

Ja

Ja

8-4-2021

13-7-2021

2e ISB SZW

Toeslagen kwijtschelding schulden

Ja

Ja

8-4-2021

13-7-2021

5e ISB VWS

Toeslagen kwijtschelding schulden

Ja

Ja

8-4-2021

13-7-2021

4e ISB IenW

Coronamaatregelen beschikbaarheidsvergoeding OV

Ja

Nee

12-4-2021

22-6-2021

Uitgaven voor Indienings­ Aangenomen
autorisatie
datum
door EK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

224

Beroep art.
2.27, tweede
lid, CW

Uitgaven voor Indienings­ Aangenomen
autorisatie
datum
door EK

ISB

Onderwerp

9e ISB OCW

Coronamaatregelen middelen zelftesten mbo en ho in verband met
COVID-19

Ja

Ja

7e ISB EZK

Coronamaatregelen fieldlab

Ja

3e ISB FIN

Toeslagen kwijtschelding schulden

Ja

6e ISB VWS

Coronamaatregelen

2e ISB BZK

13-4-2021

13-7-2021

Nee

13-4-2021

13-7-2021

Ja

20-4-2021

13-7-2021

Ja

Ja

23-4-2021

13-7-2021

Coronamaatregelen grenstesten

Ja

Ja

29-4-2021

12-10-2021

7e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

25-5-2021

12-10-2021

8e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

4-6-2021

12-10-2021

5e ISB IenW

Coronamaatregelen testen reizen

Ja

Nee

21-6-2021

13-7-2021

4e ISB FIN

Toeslagen kwijtschelding schulden

Ja

Nee

22-6-2021

13-7-2021

10e ISB OCW

Plafondcorrectie middelen Nationaal Programma Onderwijs en extra
middelen boekenvak

Ja

Ja

29-6-2021

12-10-2021

9e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

9-7-2021

7-12-2021

8e ISB EZK

Coronamaatregelen inzake evenementen en mentale steun

Ja

Ja

19-7-2021

14-12-2021

10e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

26-7-2021

7-12-2021

3e ISB BZK

Coronamaatregelen lokale en regionale culturele voorzieningen,
stikstofreductie en ventilatie in scholen

Nee

Ja

31-8-2021

21-12-2021

3e ISB SZW

Coronamaatregelen

Ja

Ja

31-8-2021

30-11-2021

11e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

8-9-2021

21-12-2021

NvW

3e ISB BZK

nvt

nvt

20-9-2021

21-12-2021

5e ISB JenV

Naleving controle coronatoegangsbewijzen

Ja

Ja

30-9-2021

21-12-2021

4e ISB JenV

Tegemoetkoming schade overstroming Limburg

Ja

Nee

30-9-2021

21-12-2021

9e ISB EZK

Coronamaatregelen o.a. nachtsluiting + TVL

Ja

Nee

11-10-2021

25-1-2022

11e ISB OCW

Coronamaatregelen tegemoetkoming ongeplaceerde (culturele) activiteiten Ja

Ja

13-10-2021

21-12-2021

12e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

15-10-2021

15-2-2022

12e ISB OCW

Coronamaatregelen verlenging tegemoetkoming ongeplaceerde (culturele) Ja
activiteiten

Ja

15-11-2021

21-12-2021

13e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

19-11-2021

15-2-2022

14e ISB VWS

Coronamaatregelen

Ja

Ja

10-12-2021

22-3-2022

1e ISB DEF

Aanpassing verplichtingen taakuitvoering landstrijdkrachten en
kerndepartement

Nee

Nee

21-12-2021

In
behandeling
TK

1e ISB DMF

Aanpassing verplichtingen infra en vastgoed en IT

Nee

Nee

21-12-2021

In
behandeling
TK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100, nr. 2

225