Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

315
Vragen van het lid Kwint (SP) aan de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over de noodkreet dat het lerarentekort niet meer wordt
gemeld (ingezonden 16 september 2020).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 5 oktober 2020).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de noodkreet van de leerkracht die al tijden in zijn vrije
tijd het lerarentekort probeert bij te houden, namelijk dat wegens het gebrek
aan meldingen de site geen beeld geeft van het reële tekort?1
Antwoord 1
Ik heb veel waardering voor de inzet van de leerkracht en vind het jammer
dat het aantal registraties van scholen te beperkt is om een goed beeld van
de tekorten te krijgen. Dat de leerkracht heeft besloten om te stoppen betreur
ik. Ik had graag gezien dat de website in de lucht bleef en we zouden werken
aan het verhogen van het aantal registraties, maar ik respecteer zijn
beslissing. Ik kan mij voorstellen dat de prioriteit van scholen de afgelopen
maanden en nog steeds ligt bij de gevolgen van corona voor het onderwijs.
Het ministerie werkt er, samen met de Inspectie van het Onderwijs en DUO,
hard aan om de gevolgen van corona inzichtelijk te maken. Het streven is om
half oktober een monitor gereed te hebben. Daarnaast wordt in de G5 (G4
plus Almere) op 1 oktober geïnventariseerd wat de stand van de tekorten is.
De eerste stappen zijn gezet om deze inventarisatie te verbeteren zodat deze
ook verbreed kan worden naar de rest van het land. Na de volgende meting
op 1 februari wordt hierover een besluit genomen. Zie ook mijn antwoord op
vraag 4.
Vraag 2
Deelt u de analyse van deze leerkracht dat docenten en schoolleiders niet
langer het tekort melden omdat het voor hen voelt als «water naar de zee
dragen»? Zo nee, hoe verklaart u dan dat er niet of nauwelijks meer gemeld
wordt?

1

ah-tk-20202021-315
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

https://www.lerarentekortisnu.nl/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Nu en in de afgelopen maanden zetten scholen alles op alles om hun
leerlingen in coronatijd onderwijs te geven. Dit heeft meer prioriteit bij de
scholen dan het registreren van de tekorten, is mijn beeld.
Daarnaast is de situatie rondom het lerarentekort ook deels veranderd. Ik heb
in gesprekken met de G5 gehoord dat er aan het begin van het schooljaar
minder openstaande vacatures waren dan vorig jaar. De wethouders van
Amsterdam en Rotterdam hebben dit ook aan hun gemeenteraden gecommuniceerd.2 Leraren zijn in mindere mate van school gewisseld en zzp’ers kiezen
er vaker voor om in loondienst te komen. De situatie blijft wel kwetsbaar. Niet
overal zijn de tekorten opgelost en scholen kampen wel met vervangingsproblematiek als leraren ziek zijn en thuis moeten blijven bij gezondheidsklachten
in afwachting van een coronatest. Om te voorkomen dat leraren langer thuis
zitten dan nodig, geeft het kabinet leraren tijdelijk voorrang bij het testen op
corona.
Vraag 3
Welke acties heeft u ondernomen om het aantal meldingen op deze website
te doen toenemen? Waren dit meer acties dan het bericht meenemen
onderaan een nieuwsbrief? En hoe verklaart u dat vlak na uw uitlatingen over
de inspanningen van het ministerie om deze website onder de aandacht te
brengen, de initiatiefnemer ermee op dreigt te houden omdat hij de
meldingen niet langer representatief vindt?
Antwoord 3
Conform de Kamerbrief die ik u in december jl. heb gestuurd, is in overleg
tussen het ministerie en de leraar de website inhoudelijk verbeterd en heb ik
scholen begin maart via verschillende kanalen opgeroepen om de tekorten te
registeren.3 Naast de OCW-nieuwsbrief primair onderwijs (ruim 14.000
abonnees) stond de oproep ook op LinkedIn (bijna 16.000 views) en de
website www.aanpaklerarentekort.nl (bijna 800 views). Daarnaast heeft de
AVS op verzoek van het ministerie een oproep aan haar leden gedaan.
De verschillende oproepen hebben geen toename in het aantal registraties
opgeleverd, wat deels te verklaren is doordat de scholen kort daarna
dichtgingen in verband met het coronavirus. Ik deel het beeld van de leraar
dat de registraties momenteel geen representatief beeld vormen en had mij
nog graag willen inzetten om het aantal registraties omhoog te brengen.
Afgesproken was om in september opnieuw via verschillende kanalen een
oproep richting scholen te doen. In de OCW-nieuwsbrief primair onderwijs is
dit reeds gedaan en de voorbereiding voor de overige kanalen was bijna
klaar. Doordat de initiatiefnemer van de website nu aangeeft te willen
stoppen, zijn die oproepen niet uitgegaan. Vanuit het ministerie is nog
contact opgenomen met de inzet om de website te continueren, maar dat
heeft niet tot een ander besluit geleid.
Vraag 4
Deelt u de mening dat er nu op geen enkele wijze zicht is op de omvang van
het lerarentekort en vooral de dagelijkse gevolgen hiervan in het klaslokaal?
Antwoord 4
Nee, die mening deel ik niet. Ik betreur dat de leraar heeft besloten om te
stoppen met de website, maar er zijn nog andere manieren om inzicht in de
tekorten te krijgen, zoals de jaarlijkse arbeidsmarktramingen die inzicht geven
in de verwachte tekorten in de toekomst en het vacatureonderzoek dat
jaarlijks inzicht geeft in het aantal vacatures in het voorafgaande jaar.
Daarnaast werk ik samen met een werkgroep met de G5 en de PO-Raad aan
de verdere ontwikkeling van verschillende methodes om ook de actuele
tekorten in beeld te krijgen. Op 30 juni heb ik u hierover in reactie op
Kamervragen (kenmerk 2020Z08868) geïnformeerd. Samen met de gemeenten en schoolbesturen in Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere vindt er

2

https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/onderwijs-leerplicht/nieuwsbrief/lerarentekortafgenomen-kwetsbaar/, https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/9125264/1/
s20bb010825_1_43562_tds
3
Kamerstuk 27 923, nr. 387

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

twee maal per jaar een uitvraag plaats onder alle scholen. Deze systematiek
kent echter ook beperkingen: een dergelijke uitvraag brengt extra administratieve lasten voor scholen met zich mee en kan leiden tot subjectieve
uitkomsten door verschillen in interpretatie. Amsterdam organiseert nog één
keer de uitvraag zelf en doet vanaf het voorjaar mee met de methode die de
andere steden gebruiken.
De uitvraag bij de G5 wordt de komende tijd doorontwikkeld en de inzet is
om komend voorjaar een besluit te kunnen nemen over de verbreding naar
de rest van het land. Daarnaast onderzoek ik samen met de eerdergenoemde
werkgroep of er een methode is om de tekorten beter in beeld te brengen
zonder administratieve last voor besturen en scholen. In december hoop ik
uw Kamer nader te kunnen informeren over deze methodes en de resultaten
van de inventarisatie in de G5 op 1 oktober.
Vraag 5
Bent u het eens dat de eigen berekeningen in Amsterdam en Rotterdam
aantonen dat het lerarentekort groter is dan verwacht?
Antwoord 5
Het is mij niet volledig duidelijk welke berekeningen worden bedoeld. De
onderwijswethouders van beide steden hebben recent in brieven aan hun
gemeenteraad juist aangegeven dat de tekorten aan het begin van dit
schooljaar kleiner zijn dan vorig jaar. Zie mijn antwoord op vraag 2.
In Rotterdam is in mei van dit jaar door de uitvraag, zoals beschreven in het
antwoord op vraag 4, eerder wel een flinke toename in het beeld van de
tekorten geconstateerd. Zoals ik in de antwoorden op Kamervragen in juni
heb aangegeven (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3357)
verklaren de gemeente Rotterdam en de schoolbesturen dit voornamelijk
door het feit dat de tekorten op een andere wijze werden uitgevraagd, het
bereik van de uitvraag en in mindere mate door een werkelijke toename van
de tekorten. Dit najaar zal de uitvraag op dezelfde wijze plaatsvinden, over de
resultaten zal ik uw Kamer in december informeren.
Vraag 6
Deelt u het algemene uitgangspunt dat om een probleem op te lossen, het
wel zo handig is om te weten wat de omvang van dit probleem is?
Antwoord 6
Ja, dat uitgangspunt deel ik. Zie mijn antwoord op vraag 4 over de manieren
waarop ik mij inzet om meer inzicht te krijgen in de tekorten.
Vraag 7
Deelt u in het specifieke geval van het lerarentekort en de lesuitval dan nu
ook de mening dat het melden hiervan niet afhankelijk zou moeten zijn van
de goodwill van scholen, maar een essentieel onderdeel is van de gegevensvergaring van het ministerie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zie mijn antwoord op vraag 4.
Vraag 8
Wanneer gaat u over tot het in eigen hand nemen van zowel het lerarentekort
als het aantal uitgevallen lessen, naar huis gestuurde klassen, samengevoegde klassen, onbevoegd gegeven lessen en andere onderwijsverstoringen
die door het lerarentekort – maar ook door het ziek thuis zitten of het wachten
op een coronatest – ontstaan? En bent u bereid dit inzicht ook te gaan
vergaren in het voortgezet onderwijs? Zo niet, waarom bent u niet bereid om
te investeren in het verkrijgen van deze essentiële informatie?
Antwoord 8
Zie mijn antwoorden op vraag 1 en 4. Wat betreft corona zet OCW samen
met de Inspectie van het Onderwijs en DUO een monitor op om de gevolgen
van corona op de continuïteit van het onderwijs beter in beeld te brengen.
Zodra de uitvraag van het lerarentekort via de G5 is doorontwikkeld wordt
deze verbreed naar andere regio’s en eventuele sectoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3