Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1843
Vragen van de leden Lucas en Aukje de Vries (beiden VVD) aan de Ministers
van Economische Zaken en van Financiën over crowdfunding (ingezonden
27 februari 2014).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) mede namens de Minister
van Economische Zaken (ontvangen 28 april 2014). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1746.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel waarin nieuwe ontwikkelingen op het gebied
van crowdfunding aan de orde komen?1
Antwoord 1
Ja. De groeiprognose waar in artikel naar verwezen wordt, is ontleend aan
het onderzoek dat in opdracht van de minister van Economische Zaken is
uitgevoerd. De Kamer is per brief van 25 juni 2013 over dit onderzoek
geïnformeerd.2 Het kabinet zet zich in voor verbreding van het financieringsaanbod voor ondernemers. Dat is de reden dat de ontwikkelingen met
betrekking tot crowdfunding op de voet worden gevolgd. Vanaf het begin is
het kabinet betrokken bij ontwikkeling van de crowdfundingmarkt. Door
promotie, inzet van bestaande kennis en instrumenten en het wegnemen van
belemmeringen in de regelgeving stimuleert het kabinet de ontwikkeling van
crowdfunding.
Vraag 2
Hoeveel crowdfunding-platforms hebben inmiddels een vergunning dan wel
ontheffing van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en wat voor type
crowdfunding betreft het?
Antwoord 2
De volgende partijen hebben van de AFM een vergunning dan wel ontheffing
gekregen:

1
2

ah-tk-20132014-1843
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.mt.nl/332/85400/business/5-nieuwe-smaken-voor-crowdfunding.html
Kamerstukken II 2012/13, 32 637 nr. 61.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Naam

Vergunning-/ontheffingtype

Product-dienstcombinaties

Ingangsdatum

Type
crowdfunding

CrowdAboutNow B.V.

Vergunning
beleggingsonderneming
Vergunning
beleggingsonderneming
Ontheffing bemiddelaar in
opvorderbaar geld
Vergunning financiële
dienstverlener

a. Ontvangen en doorgeven orders
f. Plaatsen zonder plaatsingsgarantie
a. Ontvangen en doorgeven orders

20-03-2013
20-03-2013
12-12-2013

equity

Bemiddelen – opvorderbaar geld

09-07-2013

lending (MKB)

Adviseren – betaalrekeningen
Adviseren – consumptief krediet
Adviseren – spaarrekeningen
Bemiddelen – betaalrekeningen
Bemiddelen – consumptief krediet
Bemiddelen – spaarrekeningen
Bemiddelen – opvorderbaar geld

10-10-2012
03-02-2012
10-10-2012
10-10-2012
03-02-2012
10-10-2012
10-10-2012

lending
(consument)

Bemiddelen – opvorderbaar geld

19-12-2013

lending (MKB)

Bemiddelen – opvorderbaar geld

20-12-2013

lending (MKB)

Bemiddelen – opvorderbaar geld

02-01-2014

lending (MKB)

Bemiddelen – consumptief krediet

11-02-2014

lending
(consument

Crowdinvesting B.V.
Fundyd N.V.
Geldvoorelkaar.nl V.O.F.

Geldvoorelkaar.nl V.O.F.
Horeca Crowdfunding
Nederland V.O.F.
Kapitaal Op Maat B.V.
Stichting One Planet
Crowd Nederland
Samenlening.nl

Ontheffing bemiddelaar in
opvorderbaar geld
Ontheffing bemiddelaar in
opvorderbaar geld
Ontheffing bemiddelaar in
opvorderbaar geld
Ontheffing bemiddelaar in
opvorderbaar geld
Vergunning financiële
dienstverlener

equity

lending (MKB)

De AFM zal binnenkort bovenstaande tabel op haar website publiceren.
Vraag 3
Wat is in dezen het verschil tussen een vergunning en een ontheffing voor
het platform en voor de particuliere investeerders?
Antwoord 3
Aangezien de werkzaamheden van een crowdfunding platform bemiddelend
van aard zijn, heeft de AFM aansluiting gezocht bij de bestaande wettelijke
bepalingen uit de Wet op het financieel toezicht (Wft) voor financiële
ondernemingen die een bemiddelende rol hebben op de financiële markt.
Uiteindelijk bepaalt het product waarin wordt bemiddeld of een vergunning
of een ontheffing van de AFM is vereist. Daarbij zijn er drie mogelijkheden:
een crowdfundingplatform kan bemiddelende werkzaamheden verrichten ten
aanzien van 1) obligaties of aandelen, 2) leningen aan particulieren en 3)
leningen aan zakelijke partijen.
Ad 1) Obligaties of aandelen
Obligaties en aandelen zijn financiële instrumenten. Wanneer bemiddelend
wordt opgetreden ten aanzien van deze financiële instrumenten is er sprake
van het verlenen van de beleggingsdienst «in de uitoefening van beroep of
bedrijf ontvangen en doorgeven van orders van cliënten met betrekking tot
financiële instrumenten». Daar is een vergunning als bedoeld in artikel 2:96
Wft voor nodig. De eisen zijn met name gericht op de bescherming van
investeerders.
Ad 2) Leningen aan particulieren
Voor het bemiddelen in consumptief krediet is op grond van artikel 2:80 Wft
een vergunning vereist. De eisen zijn met name gericht op de bescherming
van de kredietnemers.
Ad 3) Leningen aan zakelijke partijen
Een platform dat bemiddelt in leningen aan zakelijke partijen, bemiddelt in
opvorderbare gelden. Een dergelijk platform dient daarvoor op grond van
artikel 4:3, vierde lid, Wft een ontheffing aan te vragen.
Het belangrijkste verschil tussen deze situaties is dat in situatie 1) en 2) naast
vergunningsplicht ook doorlopende eisen uit de Wft gelden, terwijl er in
situatie 3) naast de ontheffing geen doorlopende eisen uit de Wft zijn. Zowel
aan een vergunning als een ontheffing kan de AFM aanvullende voorschriften
en beperkingen verbinden met het oog op de belangen die de Wft beoogt te
beschermen. De AFM maakt van deze mogelijkheid gebruik omdat de
bedrijfsvoering en bedrijfsuitoefening van crowdfundingplatforms in opzet
verschillen van de meer traditionele financiële ondernemingen op de
financiële markt.
De AFM toetst aan de volgende vereisten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vergunning beleggingsonderne-ming
Vergunning financieel dienstverlener
Ontheffing opvorderbare gelden

Betrouwbaarheid
beleidsbepalers

Deskundigheid
bestuurders

Inrichting
bedrijfsvoering

Prudentiële eisen

X
X
X

X
X

X
X
X

X

De belangrijkste zaken die in de voorschriften en vergunningen terug komen
hebben als doel om verantwoorde ontplooiing van crowdfunding-activiteiten
te borgen, met aandacht voor de bescherming van de gebruiker door
risicospreiding, verantwoorde kredietbeoordeling en juiste en duidelijke
informatieverstrekking aan de gebruikers.
Vraag 4
In hoeverre is er op dit moment voldoende zekerheid en duidelijkheid voor
initiatiefnemers van crowdfunding en voor mensen die investeren in
crowdfunding als het gaat om de regelgeving en vergunningverlening, met
name ook als het gaat om een ontheffing?
Antwoord 4
De sector weet de weg naar de toezichthouder te vinden naar aanleiding van
de leidraad die DNB en AFM hebben opgesteld over de vraag of en, indien ja,
welke vergunning of ontheffing vereist is.3 In het geval van eventuele
onduidelijkheid leveren de toezichthouders aanzienlijke inspanningen om met
de platforms te komen tot een bedrijfsvoering die rekening houdt met de
bescherming van de belangen die met de bestaande regelgeving beoogd
wordt. De AFM heeft op haar website ook informatie en tips voor potentiële
investeerders in crowdfunding geplaatst.
Ik ben daarnaast voornemens om, in samenwerking met de AFM, DNB en EZ,
het huidige toezichtkader voor crowdfunding opnieuw onder de loep te
nemen en te onderzoeken of de huidige regelgeving nog beter op crowdfunding kan worden toegesneden. Ik zal daar voor de zomer mee beginnen.
Vraag 5 en 12
Welke belemmeringen zijn er op dit moment als het gaat om het verder van
de grond krijgen van crowdfunding als alternatieve financieringsvorm (ook
als het gaat om de regelgeving)? Om welke belemmeringen en om welke
regelgeving gaat het bij crowdfunding in de passage in het Regeerakkoord
over alternatieve financieringsvormen als gesproken wordt over het
«wegnemen van belemmeringen in de regelgeving» en welke oplossingen
zijn er om deze belemmeringen in de regelgeving weg te nemen? Wat wordt
hier op dit moment concreet aan gedaan?
Op welke wijze zet u zich momenteel in om crowdfunding onder de aandacht
te brengen van bedrijven en van investeerders? In welke mate is er een
stijgende bekendheid onder deze groepen met het fenomeen crowdfunding?
Antwoord 5 en 12
Crowdfunding is een relatief nieuwe vorm van ondernemingsfinanciering
waarbij verschillende vormen van financieringen (eigen vermogen en vreemd
vermogen) door het publiek worden verstrekt, waarbij de leningenvorm
(vreemd vermogen) het grootste aandeel heeft. De bekendheid en de markt
van crowdfunding is de laatste jaren aan het stijgen, maar is nog beperkt qua
omvang. In het onderzoek en de brief van 25 juni 2013 waar hierboven al
naar werd verwezen, is ingegaan op de verschillende belemmeringen die de
groei van crowdfunding als alternatieve financieringsvorm kunnen remmen.
De belemmeringen hebben betrekking op drie thema’s, te weten bekendheid,
vertrouwen en financiële stimulansen voor groei. Om de bekendheid van
crowdfunding te vergroten is, met steun van de minister van Economische
Zaken, een voorlichtingscampagne van de branchevereniging Nederland
Crowdfunding van start gegaan. Daarnaast worden de mogelijkheden van
crowdfunding onder de aandacht van ondernemers gebracht via de Financieringsdesk van de Kamer van Koophandel en de Ondernemerskredietdesk die

3

http://www.afm.nl/nl/professionals/diensten/starters/wet-regelgeving/crowdfunding.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

wordt vernieuwd. Tot slot is crowdfunding een terugkerend onderwerp op
evenementen zoals de Week van de Ondernemer.
De minister van Economische Zaken heeft de crowdfunding platforms
gevraagd om meer transparantie te bieden over de risico’s van investeren via
crowdfunding. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om een eenduidige en heldere
informatievoorziening op de websites van de platforms en eenduidigheid van
financiële transacties. Inmiddels is door de branchevereniging een code of
conduct ontwikkeld met daarin afspraken waar de platforms zich aan willen
houden. De afspraak die de minister van Economische Zaken met de
branchevereniging heeft gemaakt, is dat zij in het kader van de voorlichtingscampagne rapporteren over de voortgang van toepassing van de code of
conduct en externe audit. Het is belangrijk dat de branche deze stappen zelf
zet. Tegelijkertijd zijn deze initiatieven nog in een beginnend stadium en zal
nog duidelijk moeten worden of de branche zelf in de praktijk voldoende
waarborgen tot stand weet te brengen.
Het is de wens van crowdfunding platforms om de grens van de maximumbedragen voor particuliere investeerders in crowdfunding aan te passen (zie
beantwoording vraag 9). Ik ben me er van bewust dat het crowdfunding
landschap snel verandert en groeit. In geen geval mag er een situatie
ontstaan dat regelgeving een belemmering vormt voor het op verantwoorde
wijze vormgeven van alternatieve financieringsvormen die duidelijk in een
behoefte van de consument en het mkb voorzien. Daarbij is het essentieel dat
de mogelijke risico’s die aan crowdfunding verbonden zijn, zoals een gebrek
aan transparantie, misleidende informatie, frauderisico en tegenpartijrisico
adequaat kunnen blijven worden geadresseerd. Samen met de toezichthouders blijf ik het crowdfunding landschap daarom ook nauwlettend monitoren.
Vraag 6
Welke Europees regelgeving is relevant voor crowdfunding?
Antwoord 6
Er is geen Europese regelgeving die zich specifiek richt op crowdfunding. Wel
zijn in algemene zin verschillende richtlijnen en verordeningen relevant voor
verschillende vormen van crowdfunding. In het geval de activiteiten van een
crowdfunding platform zich als beleggingsdienst kwalificeren is bijvoorbeeld
de Richtlijn markten voor financiële instrumenten (MiFID) van belang. In het
geval consumenten via een crowdfundingsplatform een krediet kunnen
krijgen is de Richtlijn consumentenkrediet van toepassing. Niet alle regelgeving geldt hierbij voor iedere vorm van crowdfunding.
Vraag 7
In hoeverre biedt Europese regelgeving voldoende mogelijkheden voor
crowdfunding, ook omdat bij kredietunies daar toch belemmeringen zijn
(bijvoorbeeld via de Capital Requirements Directive IV). Hoe wordt in andere
Europese landen gewerkt aan het verder mogelijk maken van crowdfunding.
Wat leert Nederland daarvan en loopt Nederland voor of achter ten opzichte
van andere Europese landen?
Antwoord 7
Ook in andere Europese landen groeit deze sector en wordt met belangstelling gekeken naar de ontwikkeling van de sector en hoe de crowdfundingactiviteiten op verantwoorde wijze gestimuleerd kunnen worden. Omdat het
een relatief nieuwe activiteit betreft, zijn er nog geen substantiële ervaringen.
Wel worden op verschillende vlakken initiatieven genomen:
– In het najaar van 2013 heeft de Europese Commissie een consultatie
gehouden gericht op alle betrokken partijen bij crowdfunding. De
consultatie had als doel inzicht te krijgen in de risico-inschatting van
crowdfunding door overheden, toezichthouders en belanghebbenden in
de verschillende lidstaten. De toezichthouders en de betrokken ministers
hebben hier gezamenlijk op gereageerd. De consultatiereactie is op
24 februari jl. naar de Tweede Kamer gestuurd.4
– De Europese Commissie heeft op 27 maart een mededeling gepubliceerd
over crowdfunding. Hierin onderstreept de Europese Commissie het
4

Kamerstukken II 2013–2014, 22 112, nr. 1797.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4

–

–

potentieel van crowdfunding als alternatieve financieringsvorm voor het
mkb en signaleert zij bepaalde risicos die de groei van crowdfunding
kunnen afremmen. Binnenkort zal de Tweede Kamer in het BNC-fiche
hierover worden geïnformeerd. De Europese toezichthouders ESMA en
EBA hebben een werkgroep opgericht die zich buigt over de vraagstukken
op het gebied van crowdfunding. Momenteel is het werk van de werkgroep verkennend van aard. Op termijn zal de werkgroep meer gericht zijn
op het formuleren van advies aan de Commissie. De AFM neemt deel aan
deze werkgroep.
De AFM neemt actief deel aan de discussie en heeft regelmatig contact
met collega toezichthouders om ervaringen en zienswijzen uit te wisselen.
Op basis van deze contacten, wordt duidelijk dat de AFM relatief veel
activiteiten heeft ontplooid m.b.t. het toezicht op crowdfunding, bijvoorbeeld op het gebied van vergunningverlening en informatievoorziening
aan zowel potentiële vergunninghouders als potentiële investeerders.
Er zijn drie landen binnen Europa die formeel initiatief hebben genomen
om crowdfunding te regelen. Italië heeft specifieke crowdfunding
regelgeving geïmplementeerd, gericht op equity-based crowdfunding.
Frankrijk en de UK hebben de markt geconsulteerd over voorgestelde
amendementen op de bestaande regelgeving die toepasbaar is op
crowdfunding. In het onderzoek waar ik naar verwijs in antwoord op
vraag 4 zal ook worden gekeken naar de initiatieven die deze landen
hebben opgezet, en welke lessen Nederland hieruit kan trekken.

Vraag 8
Zijn de initiatiefnemers voor crowdfunding op dit moment van mening dat de
regelgeving, de vergunningverlening, het toezicht, etc. op dit moment
toereikend en/of duidelijk genoeg zijn? Zo nee, waarom niet en op welke
punten niet en wat wordt daar aan gedaan? Zo ja, hoe vindt overleg plaats
met de marktpartijen voor crowdfunding over deze aspecten?
Antwoord 8
De AFM heeft in mei 2013 een stappenplan gepubliceerd op haar website
speciaal gericht op crowdfundingplatformen. Aan de hand van dit stappenplan kunnen platformen zelfstandig de vraag beantwoorden of toezicht vanuit
de AFM aan de orde is. De AFM heeft vanuit haar toezichtsrelatie contact met
de platformen onder haar toezicht. Tevens weten potentiële toetreders de
AFM goed te vinden en staat de AFM veel partijen te woord voordat beslist
wordt een aanvraag bij AFM in te dienen. Vooralsnog heeft de AFM geen
signalen ontvangen dat de eisen onduidelijk dan wel te zwaar zouden zijn.
Zoals toegezegd in de hierboven genoemde brief van 25 juni 2013 zal ik met
de minister van Economische Zaken, de AFM, DNB en de crowdfunding
platforms monitoren of de nu gekozen vorm van toezicht passend is.
EZ heeft verder nog regulier overleg met de branchevereniging Nederland
Crowdfunding waarin de crowdfunding platforms die zich richten op
bedrijfsfinanciering hebben georganiseerd. Het overleg is de laatste tijd
vooral toegespitst op voorlichting over crowdfunding.
Vraag 9
Wat is de onderbouwing c.q. reden van de huidige maxima voor investeerders in crowdfunding (zoals 40.000 euro voor lending platforms en 20.000
euro voor equity crowdfunding) en in hoeverre is aanpassing hiervan
wenselijk?
Antwoord 9
Een van de voorschriften die de AFM heeft gesteld ziet op maximumbedragen voor particuliere investeerders in crowdfunding. Dit voorschrift is – in
combinatie met de andere voorschriften – erop gericht om de risico’s van de
particuliere investeerder te spreiden en daarmee het investeringsrisico
enigszins te beperken. Voor een particuliere investeerder is het in de regel
bijzonder lastig om het kredietrisico of investeringsrisico van de individuele
investeringen goed te beoordelen, wat de wenselijkheid van een adequate
risicospreiding onderstreept.
Het verschil in de maxima wordt verklaard door het risico: equity crowdfunding wordt risicovoller geacht dan lending based crowdfunding. In het geval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

5

dat het platform zelf afdoende maatregelen treft om het investeringsrisico te
beperken, kan het betreffende maximum aangepast worden.
Uit de contacten met de platforms die de AFM onder haar toezicht heeft en
enige tijd actief zijn, blijkt overigens dat er de wens bestaat om deze grenzen
aan te passen. De AFM heeft mij te kennen gegeven dat zij bereid is hiernaar
te kijken, maar is wel van mening dat het investeringsrisico op adequate
wijze geadresseerd moet blijven worden.
Vraag 10 en 11
In hoeverre is er de mogelijkheid voor maatwerk als het gaat om crowdfunding en in hoeverre is er voldoende ruimte om in te spelen op nieuwe en/of
andere vormen, zoals equity based crowdfunding?
Welke vormen van crowdfunding zijn op dit moment mogelijk in Nederland
en welke niet?
Antwoord 10 en 11
Alle vormen van crowdfunding zijn op dit moment mogelijk. Een aantal
vormen is vergunningplichtig, omdat deze kwalificeren als een activiteit die
vergunningplichtig is op grond van de Wft. Daar waar bepaalde vereisten
klemmen of, gegeven de aard van crowdfunding, te verstrekkend zouden zijn,
kan een ontheffing uitkomst bieden.
Zoals ik hierboven al aangaf zal ik, in samenwerking met de AFM en DNB,
onderzoeken of het huidige toezichtregime nog beter kan worden toegesneden op de snelle groei van crowdfunding en op welke wijze een verantwoorde groei van de sector kan worden gewaarborgd. Ik kom daar bij u op
terug zodra de resultaten daarvan bekend zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

6