Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 XV

Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 2023

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

5

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

6

1.

Leeswijzer

6

2.
2.1
2.2

9
9

2.3
2.4
2.5
2.6

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Budgettaire ontwikkeling uitgavenplafond Sociale
Zekerheid
Openbaarheidsparagraaf
Strategische Evaluatie Agenda
Overzicht risicoregelingen
Overzicht coronamaatregelen

22
27
29
43
44

3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9
3.10
3.11
3.12
3.13

Beleidsartikelen
Artikel 1 Arbeidsmarkt
Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid
Artikel 4 Jonggehandicapten
Artikel 5 Werkloosheid
Artikel 6 Ziekte en verlofregelingen
Artikel 7 Kinderopvang
Artikel 8 Oudedagsvoorziening
Artikel 9 Nabestaanden
Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
Artikel 11 Uitvoering
Artikel 12 Rijksbijdragen
Artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang

47
47
66
87
97
102
111
121
130
140
145
151
159
162

4.
4.1
4.2
4.3

Niet-beleidsartikelen
Artikel 96 Apparaat Kerndepartement
Artikel 98 Algemeen
Artikel 99 Nog onverdeeld

172
172
175
176

5.
5.1
5.2
5.3

Departementspecifieke informatie
Sociale fondsen SZW
Koopkracht en specifieke inkomensaspecten
Horizontale overzichtconstructie integratiebeleid
etnische minderheden

177
177
181

6.

Bijlagen
Bijlage 1: Rechtspersonen met een wettelijke taak en
zelfstandige bestuursorganen
Bijlage 2: Specifieke uitkeringen
Bijlage 3: Verdiepingshoofdstuk
Bijlage 4: Moties en toezeggingen
Bijlage 5: Subsidieoverzicht
Bijlage 6: Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda
Bijlage 7: Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Bijlage 8: NGF-bijlage
Bijlage 9: Lijst van afkortingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

203
204
204
205
207
231
274
276
289
294
295

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde begrotingsgefinancierde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1 mln.). Totaal € 50.350.804.000,1. Arbeidsmarkt
2. Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet
3. Arbeidsongeschiktheid

1.505,6
6.855,7
9,9

4. Jonggehandicapten

3.763,5

5. Werkloosheid

237,6

6. Ziekte en verlofregelingen

57,6

7. Kinderopvang

4.317,2

8. Oudedagsvoorziening

36,8

9. Nabestaanden

1,7

10. Tegemoetkoming ouders

7.662,3

11. Uitvoering

657,8

12. Rijksbijdragen
13. Integratie en maatschappelijke
samenhang
96. Apparaat kerndepartement

389,9

99. Nog onverdeeld

252,8

24.100,9

501,6

0

5.000

10.000

15.000

20.000

25.000

30.000

Figuur 2 Geraamde begrotingsgefinancierde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1 mln.). Totaal € 2.300.813.000,1. Arbeidsmarkt
2. Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet
3. Arbeidsongeschiktheid

0,0

4. Jonggehandicapten

0,0

5. Werkloosheid

0,0

6. Ziekte en verlofregelingen

0,0

206,5
18,2

7. Kinderopvang

1.765,8

8. Oudedagsvoorziening

0,0

9. Nabestaanden

0,0

10. Tegemoetkoming ouders

225,7

11. Uitvoering

0,0

12. Rijksbijdragen
13. Integratie en maatschappelijke
samenhang
96. Apparaat kerndepartement

0,0

99. Nog onverdeeld

0,0

1,0
83,6

0

250

500

750

1.000

1.250

1.500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

1.750

2.000

3

Figuur 3 Geraamde premiegefinancierde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1mln.) Totaal € 72.409.828.000,1. Arbeidsmarkt

392,1

3. Arbeidsongeschiktheid

13.164,4

5. Werkloosheid

3.339,0

6. Ziekte en verlofregelingen

4.761,6

8. Oudedagsvoorziening

48.200,7

9. Nabestaanden

326,4

11. Uitvoering

2.225,6

0

10.000

20.000

30.000

40.000

50.000

60.000

Figuur 4 Geraamde premiegefinancierde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1 mln.). Totaal € 233.665.000,1. Arbeidsmarkt

0,0

3. Arbeidsongeschiktheid

0,0

5. Werkloosheid

233,7

6. Ziekte en verlofregelingen

0,0

8. Oudedagsvoorziening

0,0

9. Nabestaanden

0,0

11. Uitvoering

0,0

0

50

100

150

200

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

250

4

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het
aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begro­
tingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

C.E.G. Van Gennip
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen

C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

5

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Opbouw begroting
De begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) is vormgegeven conform de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV), die
zijn gestoeld op de Comptabiliteitswet 2016. Na deze leeswijzer volgen
hoofdstukken met de beleidsagenda, de beleidsartikelen en de niet-beleids­
artikelen. Hoofdstuk 5 bevat paragrafen met departementspecifieke
informatie, hoofdstuk 6 de bijlagen.
Beleidsagenda
In de paragraaf beleidsprioriteiten van de beleidsagenda worden de
hoofdlijnen van het beleid van SZW voor het komende jaar beschreven. In
de daarop volgende paragrafen wordt ingegaan op de budgettaire ontwik­
kelingen van de uitgaven die onder het Uitgavenplafond Sociale Zekerheid
vallen en zijn enkele ingevolge de RBV verplichte tabellen opgenomen en
toegelicht.
Beleidsartikelen
De beleidsdoelstellingen van SZW zijn in afzonderlijke beleidsartikelen
opgenomen. De begroting van SZW bestaat uit 13 beleidsartikelen. Alle
beleidsartikelen hebben dezelfde opbouw. Allereerst wordt de algemene
doelstelling en de rol en verantwoordelijkheid van de Minister toegelicht.
Daarna komen de beleidswijzigingen 2023 aan de orde. Vervolgens worden
de budgettaire gevolgen van beleid in tabelvorm vermeld. In zeven van de
dertien artikelen is naast begrotingsuitgaven sprake van premiegefinan­
cierde uitgaven, welke eveneens in tabelvorm worden weergegeven. Ten
slotte wordt in elk artikel een toelichting gegeven op de financiële instru­
menten. Hierbij wordt gefocust op:
– het doel van het financiële instrument;
– wie er voor in aanmerking komen;
– de financiële regeling;
– de budgettaire ontwikkeling;
– de beleidsrelevante kerncijfers.
De begrotingsuitgaven en premiegefinancierde uitgaven luiden in
constante prijzen. In de Miljoenennota 2023 is een voorziening gecreëerd
voor de loon- en prijsbijstellingen op alle begrotingshoofdstukken. De
hiervoor gereserveerde middelen worden via de eerste suppletoire wetten
2023 naar de departementale begrotingen overgeboekt. Bij de premiegefi­
nancierde uitgaven wordt het effect van deze loon- en prijsstijging op een
afzonderlijke regel «nominaal» in de tabellen van deze begroting
opgenomen. In het onderdeel nominaal wordt de geraamde ontwikkeling
van de prijzen per jaar gereserveerd.
Niet-beleidsartikelen
De begroting van SZW bevat twee niet-beleidsartikelen. Deze artikelen
bevatten de apparaatsuitgaven voor het kerndepartement en de nog niet
verdeelde reserveringen.
Departementspecifieke informatie
Voor de paragrafen «Sociale fondsen SZW» en «Koopkracht en specifieke
inkomensaspecten» zijn geen RBV-modellen voorgeschreven. De
horizontale overzichtsconstructie integratiebeleid etnische minderheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

6

bevat een interdepartementaal overzicht van doelstellingen op dit beleids­
terrein en is op de RBV gebaseerd, hoewel voor deze bijlage geen model is
voorgeschreven.
Bijlagen
De begroting van SZW bevat negen bijlagen. De eerste acht van deze
bijlagen zijn op basis van de RBV verplicht. Deze bijlagen betreffen de bijlage
Rechtspersonen met een wettelijke taak en zelfstandige bestuursorganen,
de bijlage Specifieke uitkeringen, het Verdiepingshoofdstuk, de bijlage
Moties en toezeggingen, het Subsidieoverzicht, de Uitwerking Strategische
Evaluatieagenda, de bijlage Rijksuitgaven Caribisch Nederland en de NGFbijlage. De lijst van afkortingen is niet verplicht.
Begrotingsgefinancierde en premiegefinancierde regelingen en
Uitgavenplafond Sociale Zekerheid
De Minister van SZW is beleidsverantwoordelijk voor de begrotingsgefi­
nancierde regelingen zoals opgenomen in deze begroting. Zij is daarnaast
ook beleidsverantwoordelijk voor een aantal regelingen die niet begrotingsmaar (grotendeels) premiegefinancierd zijn. In de begrotingen en de
jaarverslagen van het Ministerie van SZW wordt daarom gerapporteerd
over zowel begrotingsgefinancierde als premiegefinancierde regelingen. In
de beleidsartikelen waar premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten
voorkomen zijn deze opgenomen in een afzonderlijke budgettaire tabel. In
de beleidsagenda (in de paragraaf Uitgavenplafond Sociale Zekerheid) en
in de verdiepingsbijlage wordt gedetailleerd ingegaan op de ontwikkeling
van het totaal van deze uitgaven. De analyse in de paragraaf Uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid komt inhoudelijk in belangrijke mate overeen
met de in de RBV voor de beleidsagenda voorgeschreven overzichtstabel
van belangrijke beleidsmutaties. Laatstgenoemde tabel is daarom niet in
de begroting 2023 van SZW opgenomen.
Rol en verantwoordelijkheid: taakverdeling Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en Minister voor Armoedebeleid, Participatie en
Pensioenen
De politieke leiding van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgele­
genheid bestaat uit de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
de Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen. De verdeling
van de beleidsterreinen is vastgelegd in de portefeuilleverdeling van het
kabinet Rutte IV. Waar in deze begroting gesproken wordt van 'de Minister',
wordt bedoeld de Minister in wier portefeuille betreffend beleidsterrein valt.
Bronvermelding tabellen met kerncijfers
In tabellen waarin realisatiegegevens van kerncijfers zijn opgenomen wordt
in noten onder de tabel verwezen naar de bron van deze gegevens. Hierbij
wordt uitgegaan van de meest recente informatie. Dit betekent dat deze
cijfers kunnen afwijken van gegevens die in vorige publicaties werden
gepresenteerd. Ramingen van de kerncijfers komen – tenzij anders vermeld
– voor rekening van het Ministerie van SZW.
Motie Schouw
In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt
er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond van
de nationale hervormingsprogramma's een eigenstandige plaats krijgen in
de departementale begrotingen. In de beleidsagenda wordt ingegaan op
de uitwerking van de aanbevelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

7

Groeiparagraaf
Conform de RBV 2022 is aan de begroting SZW 2023 een bijlage specifieke
uitkeringen toegevoegd, waarin voor het Ministerie van SZW wordt
aangegeven welke specifieke uitkeringen er uitgekeerd worden en welke
voornemens er zijn voor specifieke uitkeringen. Tevens is een NGF-bijlage
toegevoegd met daarin een overzicht van de projecten uit het Nationaal
Groeifonds die door het Ministerie van SZW worden uitgevoerd. Aan de
beleidsagenda is op grond van de RBV 2022 een openbaarheidsparagraaf
toegevoegd (paragraaf 2.3 van het Beleidsverslag). In de openbaarheids­
paragraaf wordt aandacht besteed aan de beleidsvoornemens inzake de
uitvoering van de Wet open overheid (Woo).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

8

2. Beleidsagenda
2.1 Beleidsprioriteiten
Inleiding
De coronacrisis was ingrijpend, maar de samenleving en de economie
hebben een enorme veerkracht getoond. De steunmaatregelen, om de
banen van mensen te behouden en bedrijven door de moeilijke periode
heen te helpen, hebben succes gehad. De Nederlandse economie herstelde
zich snel na het opheffen van de contactbeperkende maatregelen. Hierdoor
was noodsteun steeds minder nodig en konden de meeste steunmaatre­
gelen per 1 april 2022 worden stopgezet.
Ondertussen staat Nederland voor een aantal nieuwe uitdagingen
waardoor opnieuw een beroep wordt gedaan op de veerkracht van onze
samenleving en economie. Denk daarbij aan de oorlog in Oekraïne, de hoge
inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt. Dit zijn grote uitdagingen die ook
nog eens tegelijkertijd plaatsvinden. Het is belangrijk dat we in deze zware
tijden oog voor elkaar blijven houden.
De oorlog in Oekraïne leidt tot een toestroom van ontheemden uit Oekraïne
naar Nederland. Het kabinet wil hen ruimhartig opvangen met leefgeld,
recht op opvang, toegang tot de arbeidsmarkt en bemiddeling naar werk,
als zij dit nodig hebben. Steeds meer Oekraïners zijn aan het werk.
Werkende ontheemden kunnen ook kinderopvangtoeslag krijgen.
Grote groepen huishoudens hebben moeite om rond te komen door de
hoge inflatie en maken zich steeds meer zorgen. Het kabinet zal niet elke
tegenslag kunnen compenseren, maar heeft wel maatregelen genomen.
Naast de energietoeslag en accijnsverlaging in 2022 zullen we in 2023
huishoudens met een lager- en middeninkomen extra ondersteunen met
een zeer omvangrijk pakket aan maatregelen. Dit doen we op het terrein van
Sociale Zaken en Werkgelegeheid door het minimumloon versneld en meer
te verhogen, het kindgebonden budget te verhogen, ook in 2023 een
energietoeslag uit te keren en door geld te reserveren voor huishoudens die
extra ondersteuning nodig hebben. Ondanks het forse maatregelenpakket,
staat Nederland voor een grote maatschappelijke opgave, waarbij
overheidsbeleid alleen niet genoeg is. Zo heeft het kabinet ook een oproep
gedaan aan werkgevers om de lonen te verhogen.
Werkgevers hebben moeite om personeel te vinden. De aanhoudende
personeelstekorten leiden tot zorgen over de kwaliteit en beschikbaarheid
van bijvoorbeeld het onderwijs, de zorg en de techniek. Daardoor komt
het verdienvermogen van Nederland onder druk te staan, evenals het
aanpakken van maatschappelijke opgaven zoals de klimaat- en energietran­
sitie. Tegelijkertijd biedt de krapte op de arbeidsmarkt ook kansen voor
mensen die aan de kant staan of een minder sterke positie op de arbeids­
markt hebben. En het biedt de kans voor werkgevers om te laten zien dat
goed werkgeverschap loont.
De plannen voor 2023 zijn een uitwerking van het coalitieakkoord «Omzien
naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst». Het akkoord heeft de ambitie
om de bestaanszekerheid te verbeteren met gelijkwaardige kansen voor
iedereen. We richten ons op onevenwichtigheden op de arbeidsmarkt en
armoede en schulden. Deze ambities willen we verwezenlijken door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

9

wetswijzigingen, actieprogramma’s en pilots. En we werken aan grote
stelselwijzigingen, zoals de kinderopvang, pensioenen en de certificering
van de uitzendsector. Deze ingrijpende wijzigingen leiden tot een structureel
sterker Nederland. De mensen staan daarbij centraal en niet het systeem.
De dienstverlening van de overheid is vaak te ingewikkeld. De mensen
moeten ervan uit kunnen gaan dat de overheid hen vertrouwt en hen met
vertrouwen tegemoet treedt.
Op zeven thema’s gaat het kabinet aan de slag met de uitdagingen van
vandaag en morgen: het mogelijk maken van werk en het bieden van kansen
(arbeidsmarkt, participatie en kinderopvang), het bieden van een fatsoenlijk
inkomen nu en straks (inkomen en pensioenen), tot het helpen wanneer
het even tegenzit (armoede & schulden). Daarbij is het van belang dat dit
beleid de burger op de juiste manier bereikt (uitvoering).
1. Arbeidsmarkt in beweging
Aanpak krapte

De huidige en structurele tekorten op de arbeidsmarkt vormen een
uitdaging voor het kabinet om de ambities in het coalitieakkoord waar te
maken. Het aantal mensen dat kan en wil werken stijgt nauwelijks, terwijl
het aantal vacatures blijft stijgen. Onder meer demografische ontwikke­
lingen liggen hieraan ten grondslag. De arbeidsmarkt past zich nog niet
voldoende aan. Om die redenen ziet het kabinet een duidelijke rol voor de
overheid in het aanpakken van krapte, zowel in haar rol als werkgever in
sectoren als de zorg en het onderwijs, als door overkoepelend beleid om
krapte tegen te gaan. Dit kan de overheid niet alleen. Daarom is ook de rol
van werkgevers en werkenden essentieel.
Om krapte aan te pakken zet het kabinet in op het verminderen van de vraag
naar arbeid, het vergroten van het arbeidsaanbod en het verbeteren van
de match tussen vraag en aanbod. Het kabinet heeft een oproep gedaan aan
werkgevers om bijvoorbeeld betere arbeidsvoorwaarden te bieden, anders
te werven en te kijken naar onderbenutte deeltijders. Voor het kabinet is er
ook werk aan de winkel. Zo gaan we bijvoorbeeld innovatie meer
stimuleren, evenals meer uren werken. Ook zal het kabinet inzetten op
Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en de aansluiting verbeteren tussen initieel
onderwijs en arbeidsmarkt. Samen met tal van partners verbeteren we de
match tussen werkgevers en werknemers. Het kabinet onderzoekt, in
aanvulling op bovenstaande acties, onorthodoxe maatregelen om perso­
neelstekorten terug te dringen.

Naar een arbeidsmarkt die werkt
voor iedereen

Het kabinet werkt aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Het goed
functioneren van de arbeidsmarkt is belangrijk voor mensen individueel én
voor de samenleving als geheel. Een arbeidsmarkt die een positieve
bijdrage aan de samenleving levert en mensen kansen biedt, is echter geen
vanzelfsprekendheid meer. Te veel mensen komen in de knel, zijn onzeker
over hun inkomen of dragen individueel hoge risico’s, bijvoorbeeld als ze
niet verzekerd zijn voor ziekte. Naast trends als vergrijzing en globalisering,
zijn beleidskeuzes en regels uit het verleden een brede oorzaak van de
problemen op de arbeidsmarkt. Samen met werkenden, werkgevers en
ondernemers werkt het kabinet daarom aan een toekomstbestendige
arbeidsmarkt.
Het kabinet wil het aangaan van duurzame arbeidsrelaties stimuleren zodat
werkenden meer werk- en inkomenszekerheid ervaren. Arbeidsovereen­
komsten voor onbepaalde tijd vormen de basis voor het organiseren van
structureel werk. Een vaste baan heeft zowel voor de werknemer als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

10

werkgever voordelen. Het loont voor hen in elkaar te investeren. Andere
contractvormen worden waar dat nodig is beter gereguleerd, zodat ze niet
meer gebruikt kunnen worden om te concurreren op arbeidsvoorwaarden.
Daarbij dient werkgeverschap aantrekkelijk te zijn en behouden onderne­
mingen wendbaarheid om te anticiperen op veranderende omstandig­
heden. Het kabinet werkt aan maatregelen die bijdragen aan die ambitie.
Het kabinet wil echte zelfstandigen de ruimte geven en ondersteunen en
schijnzelfstandigheid tegengaan. Zelfstandig ondernemerschap levert een
belangrijke bijdrage aan de economie maar kent ook keerzijden. De
kwetsbare positie van zelfstandigen is tijdens de coronacrisis extra zichtbaar
geworden. Daarnaast is de bestrijding van schijnzelfstandigheid van belang
vanuit het oogpunt van een houdbaar solidair stelsel. De fiscale regels en
sociale zekerheid hebben prikkels die zelfstandig werken op opdrachtbasis
nu aantrekkelijker maken dan arbeidsovereenkomsten. Het kabinet gaat dit
aanpassen. Meer duidelijkheid rondom de beoordeling van arbeidsrelaties
en maatregelen die het effectief opeisen van de rechtspositie vergemakke­
lijken, dragen eveneens bij aan het tegengaan van schijnzelfstandigheid.
Ook het intensiveren van de handhaving speelt bij de naleving van het
wettelijk kader een belangrijke rol. Samen met sociale partners en
uitvoerders werkt het kabinet aan een verplichte arbeidsongeschiktheids­
verzekering voor zelfstandigen, die zo wordt vormgegeven dat oneerlijke
concurrentie en te grote inkomensrisico’s voor zelfstandigen worden
voorkomen.
Het kabinet werkt aan een certificeringsstelsel voor uitzendbureaus
en beoogt met deze stelselwijziging misstanden in de uitzendsector aan te
pakken. Om een certificaat te verkrijgen en behouden, moeten uitleners
aantonen dat zij voldoen aan de Certificaatnormen. Inleners moeten
aantonen dat zij met gecertificeerde bedrijven werken.
Om misstanden bij arbeidsmigratie tegen te gaan, voert het kabinet de
aanbevelingen uit van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten.
Het eerdergenoemde certificeringsstelsel voor uitzendbureaus is één van
deze aanbevelingen. Verder wordt de handhaving versterkt en verbeteren
we de informatievoorziening aan arbeidsmigranten. Daarnaast zal arbeids­
uitbuiting en ernstige benadeling van onder andere arbeidsmigranten beter
worden aangepakt door modernisering van het Strafrecht.
Verbeterde regulering van flexibele arbeid werkt alleen als het ook in de
praktijk tot uiting komt. Vooral kwetsbare groepen, zoals flexibele
werknemers en arbeidsmigranten, hebben moeite met toegang tot recht.
Arbeidsrecht is grotendeels civielrechtelijk, waardoor werknemers zelf in
actie moeten komen bij rechtsproblemen. Het aanjaagteam bescherming
arbeidsmigranten heeft gepleit voor een arbeidscommissie. Een arbeids­
commissie biedt laagdrempelige ondersteuning aan kwetsbare
werknemers waardoor ze gemakkelijker hun recht kunnen halen.
Momenteel vindt er onderzoek plaats hoe de arbeidscommissie het beste
ingezet kan worden.
Leven Lang Ontwikkelen

Om een toekomstbestendige arbeidsmarkt te realiseren, zet het kabinet in
op Leven Lang Ontwikkelen (LLO). We willen dat mensen nieuwe kennis en
vaardigheden opdoen, zodat ze kunnen bijdragen aan de grote opgaven van
onze maatschappij, zoals de energie- en klimaattransitie. Door mensen uit
te dagen zich te blijven ontwikkelen, verhogen we hun kans op het behoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

11

of krijgen van werk. Een sterke ontwikkelcultuur binnen bedrijven en organi­
saties is daarvoor cruciaal. Dit vraagt gezamenlijke inzet vanuit de overheid,
sociale partners, opleiders, intermediairs, uitvoeringsorganisaties en
regionale arbeidsmarktpartijen.
Extra inzet op leerrechten via het STAP-budget en aanvullend beleid
stimuleert deelname aan leven lang ontwikkelen. Niet alle groepen in de
samenleving nemen even veel deel aan scholing. Het kabinet stelt daarom
meer scholingsbudget beschikbaar voor mensen die minder initieel
onderwijs hebben gevolgd en daardoor een kwetsbaarder positie op de
arbeidsmarkt hebben. Vanuit het coalitieakkoord is er 4 x € 125 miljoen (voor
2023 t/m 2026) extra beschikbaar voor het bevorderen van permanente
scholing. Dit wordt toegevoegd aan de STAP-regeling. Per 2023 zal het
eerste deel van de aanvullende middelen beschikbaar komen voor mensen
die maximaal een mbo-diploma hebben op niveau 4. Naast extra middelen
zal er ook aanvullend beleid ingezet worden om deze groep extra onder­
steuning te bieden.
Gezond en veilig werken

Het kabinet zorgt ervoor dat gezond en veilig werken de norm blijft, juist
op een veranderende arbeidsmarkt. Met de Arbovisie 2040 zetten we onder
meer in op preventie, eigen regie, en gezondheid. De Risico Inventarisatie
& Evaluatie (RI&E) speelt een belangrijke rol. Daarom blijven we inzetten op
de kwaliteit en naleving hiervan. Veilig werken met gevaarlijke stoffen blijft
een speerpunt. De Regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroeps­
ziekten (TSB) treedt in 2023 gefaseerd in werking. Met deze regeling krijgen
(ex-) werknemers die door hun werk met gevaarlijke stoffen een ernstige
beroepsziekte hebben opgelopen een eenmalige tegemoetkoming, wat
een erkenning is van hun beroepsziekte. Ook blijft het kabinet zich inzetten
om in Europees verband afspraken te maken over grenswaarden voor
gevaarlijke stoffen. Daarnaast werkt het kabinet samen met diverse partners
aan een Brede Maatschappelijke Samenwerking Burn-outklachten (BMS).
De ambitie van de BMS is om de opwaartse trend van het aantal werkenden
met burn-outklachten te keren.
Om seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld tegen te
gaan, werkt het kabinet aan een nationaal actieplan. Hierbij is het
voornaamste doel om een fundamentele cultuurverandering in gang te
zetten. Dit vraagt om een overheid die bewustwording creëert, faciliteert,
normeert, handvatten biedt en waar nodig handhaaft. Het kabinet doet dit
in nauwe samenwerking met regeringscommissaris, Mariëtte Hamer, en
met maatschappelijke organisaties, sociale partners, wetenschappers en
ervaringsdeskundigen. Op die manier werken we aan een samenleving
waarin geen plek is voor seksuele intimidatie en geweld.
Het kabinet denkt na over de toekomst van het hybride werken. Het kabinet
zal in 2023 een beleidsagenda uitwerken met als doel de voor- en nadelen
van thuiswerken te balanceren. Denk daarbij aan thema’s als eerlijk werk,
economische groei en duurzaamheid. Hybride werken heeft ook
raakvlakken met grotere transities in de samenleving, zoals digitalisering,
globalisering en verduurzaming. Het hybride werken kan aan deze transities
bijdragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

12

Demografie

Het kabinet heeft een Staatscommissie Demografische ontwikkelingen
2050 ingesteld. Deze commissie brengt advies uit over wat het kabinet kan
doen aan de maatschappelijke gevolgen van de demografische ontwikke­
lingen tot 2050 tegen de achtergrond van de brede welvaartsbenadering.
De staatscommissie is verzocht om het advies in het vierde kwartaal van
2023 op te leveren.
Senioren zijn van grote meerwaarde voor onze samenleving en arbeids­
markt. Die meerwaarde kan zitten in werk, in mantelzorg en in bijvoorbeeld
vrijwilligerswerk. Om de positie van senioren op de arbeidsmarkt te
verbeteren, werken we aan een seniorenkansenvisie. Senioren hebben
namelijk een kleinere kans op werkhervatting na baanverlies dan andere
leeftijdsgroepen.
2. Participatie en inclusie

Iedereen doet mee

Iedereen in Nederland verdient een goed bestaan en moet mee kunnen
doen. Dat is één van onze drijfveren. Werk is de sleutel tot een inkomen,
maatschappelijke participatie en integratie. De sociale zekerheid is van
waarde voor zowel het individu als de samenleving als geheel. Niet iedereen
heeft gelijke kansen op de arbeidsmarkt. Voor bepaalde groepen mensen is
het lastiger om een baan te vinden, zoals mensen met een arbeidsbeperking
of mensen met een migratieachtergrond. Daarom werkt het kabinet aan
een inclusieve arbeidsmarkt waar mensen kunnen meedoen. Dit doet het
kabinet onder meer via het programma ‘Verdere integratie op de Arbeids­
markt’. Hierin is ook specifiek aandacht voor verbetering van de arbeids­
marktpositie van statushouders.
Als mensen langs de kant staan, kunnen problemen zich snel opstapelen.
Naast stress en zorgen op persoonlijk vlak, is er kans op toenemende
maatschappelijke kosten op het gebied van zorg en huisvesting. Daarom
onderschrijft het kabinet het belang van een goede samenwerking tussen
de departementen en met gemeenten en uitvoeringsorganisaties. Het
belang van samenwerking tussen sociale zekerheid en andere terreinen
komt bijvoorbeeld terug bij de kostendelersnorm. We wijzigen de kosten­
delersnorm, zodat ouders met een bijstandsuitkering geen inkomensonze­
kerheid ervaren wanneer hun inwonende kinderen 21 jaar worden. De
beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2023. Het doel van het kabinet is
hiermee bij te dragen aan het verminderen van dak- en thuisloosheid onder
jongeren.
Mensen die aan het werk willen, of hun huidige baan dreigen te verliezen,
kunnen naar een regionaal mobiliteitsteam. Daar krijgen ze advisering,
scholing en banen aangeboden die bij hen passen. Deze teams zijn
opgericht tijdens de pandemie en willen we in 2023 behouden. Het is een
regionale voordeur, waarachter tal van partijen (publiek en privaat)
samenwerken. De teams zijn er voor alle burgers, dus ook voor mensen die
voorheen niet of nauwelijks recht hadden op begeleiding, zoals niet-uitke­
ringsgerechtigden en zelfstandig ondernemers.
We willen de komende jaren meer mensen met een afstand tot de arbeids­
markt naar werk begeleiden. Daarom willen we de Participatiewet wijzigen,
zodat deze meer aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van de mensen
om wie het gaat. Daarnaast maakt het wetsvoorstel het voor werkgevers
eenvoudiger om deze mensen in dienst te nemen en te houden. De beoogde
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel (breed offensief) is 1 januari 2023.
Daarbij is de banenafspraak een belangrijk instrument om mensen een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

13

steuntje in de rug te geven om aan de slag te gaan bij een reguliere
werkgever. Ook stimuleert het kabinet de inzet van beschut werk, voor
mensen die veel begeleiding of aanpassing van de werkplek nodig hebben.
Mensen zoeken makkelijker werk als ze zich veilig voelen om die stap te
zetten. Zoals mensen die een arbeidsbeperking hebben en bijvoorbeeld van
beschut werk naar gewoon werk willen overstappen. Om die overgangen te
vergemakkelijken continueert het kabinet het project ‘simpel switchen’.
De Participatiewet draagt bij aan de ondersteuning van veel mensen, maar
in de praktijk knelt de wet voor een deel van de mensen. Het gevoel
overheerst dan dat de overheid met de wet vooral op de regels let en weinig
oog heeft voor de menselijke maat en de problemen waarmee zij kampen.
Het kabinet wil toewerken naar een Participatiewet die eenvoudiger is,
een toereikend bestaansminimum biedt en mensen passende onder­
steuning biedt om mee te doen in de samenleving. Een wet met rechten en
verplichtingen die zinvol en begrijpelijk zijn.
Inburgering en inclusief
samenleven

Het nieuwe inburgeringsstelsel is ingegaan op 1 januari 2022. Met de
invoering van deze wet start de inburgering sneller, wordt een hoger
taalniveau gevraagd en wordt maatwerk en begeleiding geboden door
gemeenten. Het kabinet houdt goed in de gaten of het nieuwe stelsel werkt
zoals het moet werken en heeft daarbij ook volop aandacht voor de onder­
steuning van inburgeraars die vallen onder de oude Wet inburgering.
We willen dat iedereen in Nederland vrij kan zijn om eigen keuzes te maken
binnen de grenzen van de rechtsstaat. Dit vraagt om een weerbare en
veerkrachtige samenleving. Het kabinet is voornemens de werking te
versterken van de taskforce Problematisch gedrag en ongewenste buiten­
landse financiering. Daarnaast werken we aan een brede aanpak van discri­
minatie en institutioneel racisme. Deze aanpak krijgt een plek in het
Nationaal Programma tegen Discriminatie en Racisme.
Het kabinet zet in op gendergelijkheid op de arbeidsmarkt. We willen
zwangerschapsdiscriminatie tegengaan en beloningsverschillen tussen
mannen en vrouwen aanpakken door de controle op loonverschillen te
verbeteren. Op dit moment wordt in de Europese Unie onderhandeld over
de richtlijn loontransparantie. Vooruitlopend hierop gaan we de
Nederlandse uitwerking van dit voorstel voorbereiden, want loontranspa­
rantie levert een belangrijke bijdrage aan de aanpak van beloningsver­
schillen. Naast loonverschillen spelen sociale normen een belangrijke rol.
Het kabinet gaat hierover een maatschappelijke dialoog starten met
burgers. Denk bijvoorbeeld aan de keuzes die mensen maken rond werk en
gezin, en de vraag of en in hoeverre zij daarbij gesteund worden thuis, op
het werk en door het overheidsbeleid. Het is hierbij van belang dat arbeid
en zorg goed te combineren zijn. Daarom wordt bijvoorbeeld fors geïnves­
teerd in kinderopvang (zie hoofdstuk 6).
3. Inkomen dat zekerheid geeft

Verhoging minimumloon

Het kabinet wil werken lonender maken en het bestaansminimum
verstevigen. Qua minimumloon behoort Nederland al tot de Europese top.
Een verhoging van het minimumloon past bij de oproep van het kabinet aan
werkgevers om waar die ruimte bestaat, de lonen te laten stijgen. Dat is,
zeker nu de inflatie uitzonderlijk hoog is, van belang voor de koopkracht van
werknemers. Daar komt bij dat verhoging van het minimumloon de
inkomensongelijkheid verkleint. Ook structureel draagt een passende
beloning voor arbeid bij aan de welvaart van Nederland. Primair zijn sociale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

14

partners hier aan zet, de verhoging van het minimumloon is een stap vanuit
de overheid die hierbij past. Zo zijn vakbonden en de Rijksoverheid als
werkgever overeengekomen dat binnen de CAO Rijk per 1 juli een minimu­
muurloon van 14 euro geldt. Daarnaast is in de huidige markt reeds een
stijging van de lonen waarneembaar. In de cao’s die in de eerste helft van
2022 werden afgesloten is een gemiddelde stijging van 3% opgenomen.
Tegen deze achtergrond heeft het kabinet besloten om het minimumloon
te verhogen. De verhoging van het minimumloon is een unieke stap: voor
het eerst sinds de invoering van het minimumloon in 1969 voert het kabinet
een bijzondere verhoging door. Het minimumloon stijgt per 2023 met ruim
10%. De verhoging van het minimumloon komt eerder en gaat verder dan
aangekondigd in het coalitieakkoord. Het kabinet vindt de versnelling en
verhoging nu passend vanwege de hoge inflatie. Daarnaast omarmt het
kabinet het initiatiefwetsvoorstel van de leden Kathmann (PvdA) en
Maatoug (GroenLinks) voor een wettelijk minimumuurloon op basis van
een 36-urige werkweek. Hierdoor verdient elke minimumloonverdiener
straks hetzelfde uurloon, waar het feitelijke uurloon nu nog afhankelijk is
van de lengte van de werkweek. Na de verwachte invoering per 2024 leidt
dit tot een hoger loon voor werknemers die meer dan 36 uur werken.
De verhoging van het minimumloon werkt direct door op een groot aantal
regelingen. De meeste regelingen waar het minimumloon automatisch op
doorwerkt, zijn onderdeel van de sociale zekerheid. Dit betekent dat met
de verhoging van het minimumloon niet alleen de basis van het
loongebouw wordt verstevigd. Ook het bestaansminimum, waar elke
Nederlander bij tegenspoed op kan terugvallen, wordt op deze manier
verhoogd. Ook de AOW stijgt mee met de verhoging van het minimumloon.
Op die manier wordt de basis van AOW-gerechtigden versneld verstevigd.
Het kabinet is van mening dat met het stijgen van de AOW-uitkering de
noodzaak tot een aanvullende Inkomensondersteuning IOAOW vervalt.
Daarom verlagen we de IOAOW in 2023 en schaffen we deze af in 2025. Per
saldo leidt dit tot een hoger inkomen bij AOW-gerechtigden, waarmee het
kabinet gehoor geeft aan de diverse moties uit zowel Eerste- als Tweede
Kamer. Hierdoor zijn met name gepensioneerden zonder of met een laag
aanvullend pensioen beter in staat om de stijgende kosten voor levenson­
derhoud te dragen.
Overige koopkrachtmaatregelen

Verder neemt het kabinet aanvullende koopkrachtmaatregelen. In 2023
voeren we een pakket van ruim € 15 miljard door om huishoudens te onder­
steunen bij de gestegen prijzen. Op het terrein van SZW verlengen we de
energietoeslag voor gezinnen met de laagste inkomens en verhogen we
het kindgebonden budget in 2023 met ruim € 730 miljoen. In de jaren daarna
bouwen we de verhoging van het kindgebonden budget in stappen af,
waarna structureel (vanaf 2028) nog een verhoging van € 100 miljoen
resteert. Met deze maatregel worden gezinnen met kinderen extra
ondersteund. Ook is geld gereserveerd voor huishoudens die extra onder­
steuning nodig hebben.

WIA

Daarnaast willen we zo geheten hardheden wegnemen in de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Dit onderzoeken we in overleg met
de sociale partners en met oog voor uitvoerbaarheid, betaalbaarheid en
uitlegbaarheid. Het wegnemen van hardheden betreft in sommige gevallen
relatief kleine ingrepen, die passen binnen het stelsel en binnen de wet.
Echter, andere zaken die als hardheid benoemd worden, vloeien voort uit
de fundamentele uitgangspunten waarvoor bij invoering van de WIA is
gekozen. Het wegnemen daarvan vergt dan ook fundamenteel ingrijpen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

15

het stelsel. Dit soort hervormingen zal moeten landen in een stelsel dat op
dit moment onder grote druk staat door de mismatch in sociaal medische
beoordelingen.
Tegelijkertijd werkt het kabinet aan de aanpak van de mismatch in sociaal
medische beoordelingen. We hebben te maken met een mismatch tussen
de vraag naar en het aanbod van sociaal-medische beoordelingen. Mensen
moeten hierdoor lang wachten op hun beoordeling, wat onzekerheid geeft
over het recht op (en de hoogte van) een uitkering. Het kabinet wil de
mismatch verminderen en komen tot structurele verbeteringen in het
stelsel. Dit betreft enerzijds acties van UWV om de uitvoering te verbeteren
en anderzijds het tijdelijk toestaan om bepaalde sociaal-medische beoorde­
lingen vereenvoudigd of niet uit te voeren. Voor de lange termijn wil het
kabinet een integrale verkenning van het stelsel laten doen door een
onafhankelijke onderzoekscommissie. Dit is nodig om te komen tot een
houdbaar stelsel, waar de mismatch is opgelost en ruimte is voor nieuwe
beleidsinitiatieven, bijvoorbeeld voor het wegnemen van meer funda­
mentele hardheden.
4. Armoede en schulden voorkomen
Aanpak armoede

Het bestrijden van armoede en het bevorderen van bestaanszekerheid zijn
belangrijke en grote opgaven, die het kabinet aanpakt vanuit verschillende
departementen (onderwijs, wonen en energiebeleid). De coördinatie
hiervan is in handen van de minister voor Armoedebeleid, Participatie en
Pensioenen. Werken of meer uren werk is en blijft de belangrijkste weg om
uit armoede te komen. Daarnaast heeft de overheid een taak om te
voorkomen dat mensen terecht komen in de armoede. En mensen te onder­
steunen om uit de armoede te komen.
Om de bestaanszekerheid van mensen te vergroten willen we regelingen
vereenvoudigen, het niet-gebruik verlagen en de armoedeval tegengaan.
Het versterken van de bestaanszekerheid vereist een samenhangende
aanpak, daarom sluiten we aan bij programma's over zorg, onderwijs en
leefbaarheid. Ook het verhogen van het minimumloon is een belangrijke
pijler om bestaanszekerheid te vergroten.
Het kabinet wil voorkomen dat armoede overgaat van generatie op
generatie. Een kind dat opgroeit in armoede krijgt niet alleen te maken met
financiële tekorten, maar staat op tal van momenten in het leven op
achterstand. Ook hebben we aandacht voor het bereiken van mensen met
een laag inkomen en de sociale componenten van armoede. Te veel mensen
in Nederland kampen met ernstige geldzorgen, problematische schulden of
leven rondom de armoedegrens. Daar gaat enorm veel leed en verdriet
achter schuil. De stress, eenzaamheid en uitsluiting die geldzorgen met zich
meebrengen, beperken mensen om volwaardig deel te nemen aan de
samenleving.
Het kabinet heeft kwantitatieve doelstellingen voor de aanpak geldzorgen,
armoede en schulden. Met deze ambities sluiten we aan bij de Duurzame
Ontwikkelingsdoelstelling (SDG) van de VN om armoede te beëindigen.
Voor gezinnen met kinderen scherpen we de ambitie aan, zoals ook
aangegeven in het coalitieakkoord. De doelstellingen zijn:
• Een halvering van het aantal kinderen dat in armoede opgroeit in 2025
ten opzichte van 2015;
• Een halvering van het aantal mensen in armoede in 2030 ten opzichte
van 2015;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

16

•

Een halvering van het aantal huishoudens met problematische schulden
in 2030 ten opzichte van 2015.

Het kabinet is zich ervan bewust dat het een zware opgave zal zijn de doelen
te realiseren en dat de haalbaarheid van deze ambities betwist kan worden.
De middelen zijn niet onuitputtelijk en de werkelijkheid is weerbarstig. Dat
laat onverlet dat de ambities een aanmoediging zijn voor het kabinet en
de partners om alle zeilen bij te zetten om de realisatie van deze doelen
dichterbij te brengen.
Schuldenaanpak

Het kabinet continueert de schuldenaanpak en zet in op: 1) een overheid
die werkt voor de burger, 2) preventie van geldzorgen en 3) sneller
perspectief op een zorgeloze toekomst. We willen grotere problemen
voorkomen door mensen snel ondersteuning te bieden bij het ontstaan van
geldzorgen. Daarom streven wij ernaar om in 2023 zoveel mogelijk mensen
de weg naar passende ondersteuning te laten vinden. Het is een verant­
woordelijkheid van alle schuldeisers om oog te hebben voor de menselijke
maat, waarbij de overheid het goede voorbeeld geeft. De afgelopen periode
zijn stappen gezet, maar dit moet nog beter. Mensen moeten kunnen
rekenen op een solide beslagvrije voet, bij samenloop van incasso- en
beslagactiviteiten moeten partijen beter samenwerken om schulden te
signaleren en verergering te voorkomen. Met de Rijksorganisaties streven
wij er naar om in 2023 tot één gezamenlijke betalingsregeling te komen als
er schulden bij meerdere organisaties zijn. In 2023 zetten we stappen om
schuldhulpverleningstrajecten te verkorten en de doorstroming naar de
wettelijke schuldsanering te verbeteren. Het kabinet wil daarnaast de
opstapeling van schulden tegengaan door een maximum te stellen aan
verhogingen en rente en incassokosten.

Sociaal minimum

Een volgende pijler voor het waarborgen van bestaanszekerheid is het
sociaal minimum. Het kabinet wil het sociaal minimum elke vier jaar
herijken. We willen vaststellen of dit toereikend is om van te leven en mee
te doen in de samenleving. Daarom gaat een onafhankelijke commissie
onderzoek doen naar het sociaal minimum, en hoe de systematiek beter kan
aansluiten op de normen voor het bestaansminimum. De commissie brengt
haar eindrapport voor de zomer van 2023 uit. Deze informatie over de
toereikendheid van het sociaal minimum is van belang voor het beoordelen
van de hoogte van minimumuitkeringen en de manier waarop die wordt
vastgesteld.

Caribisch Nederland

Inwoners van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES) moeten, net zoals in
Europees Nederland, kunnen voorzien in de noodzakelijke kosten voor
levensonderhoud. Hiervoor moeten de inkomens worden verhoogd en de
kosten van levensonderhoud worden verlaagd. Om toe te werken naar het
sociaal minimum zet het kabinet in 2023 een volgende stap door het
wettelijk minimumloon en de minimumuitkering (AOV, AWW en
onderstand) verder te verhogen. Daarnaast verhoogt het kabinet de kinder­
bijslag per 1 januari en wordt beoogd per 1 juli 2023 een verdubbeling van
de kinderbijslag in te voeren, voor ouders met een kind dat intensieve zorg
nodig heeft. Vooruitlopend op de invoering van de dubbele kinderbijslag
intensieve zorg werken we aan een tijdelijk maatregel om deze ouders te
ondersteunen in de tussenliggende periode. Daarnaast verlengen we ook
op Caribisch Nederland de energietoeslag in 2023, verlagen we de eigen
bijdrage voor de kinderopvang en verhogen we de kinderbijslag extra om
de koopkracht op Caribisch Nederland te verstevigen. Verder versterken we
de arbeidsmarkt met daarin speciale aandacht voor de positie van jongeren
en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

17

Met het wetsvoorstel Kinderopvang BES draagt het kabinet bij aan het
verlagen van de kosten voor levensonderhoud. Het wetsvoorstel heeft als
doel het verbeteren van de kwaliteit en het verhogen van de financiële
toegankelijkheid van de kinderopvang in Caribisch Nederland. Het streven
is dat het wetsvoorstel in de loop van juli 2023 gefaseerd in werking treedt.
Tot die tijd kunnen ouders en kinderopvanginstellingen gebruik blijven
maken van de tijdelijke subsidieregeling KO BES.
5. Een pensioen voor iedereen
Nieuw pensioenstelsel

Het kabinet werkt aan een toekomstbestendig pensioenstelsel voor huidige
en toekomstige generaties. Het pensioenstelsel kent nu een aantal kwets­
baarheden. Zo moeten pensioenuitvoerders hoge reserves aanhouden. In
combinatie met een langdurige periode van lage rente zorgde dit ervoor dat
veel aanvullende pensioenen de afgelopen jaren niet zijn verhoogd
(indexatie). Daarnaast betaalt iedereen op dit moment dezelfde premie en
krijgt daarvoor dezelfde opbouw (los van de leeftijd). Deze zogenaamde
doorsneesytematiek sluit onvoldoende aan bij de veranderende arbeids­
markt, waarop werknemers vaker van baan wisselen of aan het werk gaan
als zelfstandige. Het wetsvoorstel toekomst pensioenen (Wtp) pakt deze
kwetsbaarheden aan met behoud van de sterke elementen van het
Nederlandse pensioenstelsel, zoals een collectieve uitvoering en het
gezamenlijk delen van risico’s.
Het wetsvoorstel maakt het pensioenstelsel transparanter, persoonlijker en
sluit beter aan bij de ontwikkelingen in de maatschappij en op de arbeids­
markt. In het nieuwe stelsel zullen pensioenen meer meebewegen met de
economische ontwikkelingen. Gaat het goed met de economie dan zullen
de pensioenen eerder stijgen en als het tegenzit ook eerder dalen. Pensi­
oenfondsen hoeven daardoor minder hoge reserves aan te houden. Het
streven is om het wetsvoorstel toekomst pensioenen op 1 januari 2023 in
werking te laten treden. Vervolgens krijgen pensioenuitvoerders en sociale
partners tot en met 2026 de tijd om de overstap naar het nieuwe stelsel te
maken. In het pensioenakkoord zijn ook nog andere afspraken gemaakt.
Bijvoorbeeld over een minder snelle stijging van de AOW-leeftijd, de
mogelijkheid om bij de start van het pensioen maximaal 10% van het
pensioen ineens op te nemen, en een mogelijkheid voor werknemers om
een aantal jaar voor hun AOW-leeftijd te stoppen met werken. Ook investeert
het kabinet fors in duurzame inzetbaarheid via een tijdelijke subsidiere­
geling (MDIEU) die loopt van 2021 tot en met 2025.

Meer mensen met pensioen­
opbouw

We nemen een aantal maatregelen waardoor zoveel mogelijk mensen
pensioen opbouwen, ongeacht de arbeidsvorm. We bieden experimenteer­
ruimte voor zelfstandigen om makkelijker zelf pensioen op te bouwen. Ook
introduceren we een pensioenkader waarbij we de fiscale ruimte voor
pensioensparen voor werknemers en zelfstandigen zo veel mogelijk gelijk
willen trekken. Daarnaast treffen we maatregelen zodat het aantal
werknemers zonder pensioenregeling afneemt. Ook is de periode waarin
uitzendkrachten geen pensioen opbouwen verkort van 26 tot 8 weken. Deze
maatregel maakt deel uit van het aanvalsplan Witte Vlek dat we uitvoeren
samen met sociale partners en de pensioenkoepels. Eind 2023 worden de
acties van het aanvalsplan afgerond.

Nabestaandenpensioen

De wet toekomst pensioenen geeft ook aandacht aan het nabestaanden­
pensioen. De huidige variëteit binnen het nabestaandenpensioen leidt tot
onduidelijkheden bij deelnemers en hun partners met onbedoelde
financiële risico’s tot gevolg. De wijzigingen in het nabestaandenpensioen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

18

zorgen ervoor dat het nabestaandenpensioen meer wordt gestandaardi­
seerd, adequater en begrijpelijker wordt, zodat de risico’s voor
nabestaanden verkleinen.
6. Een toegankelijke kinderopvang
Stelselherziening Kinderopvang

Het kinderopvangstelsel staat aan de vooravond van een grote herziening.
Tienduizenden ouders en kinderen zijn groot onrecht aangedaan met
ernstige gevolgen voor alle facetten van hun leven. Het is voor het kabinet
duidelijk dat de geconstateerde problemen van het toeslagenstelsel niet
binnen het huidige stelsel kunnen worden opgelost. We hebben de ambitie
de toeslagen af te schaffen, zodat mensen niet meer verdwalen in de
ingewikkelde regelingen of te maken krijgen met hoge terugvorderingen.
Het kabinet investeert daarom fors in een stelselwijziging van de kinder­
opvang. We kiezen voor een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding van
96% voor alle werkende ouders en de toeslag wordt direct uitgekeerd aan
kinderopvanginstellingen. Ouders betalen alleen nog een beperkte eigen
bijdrage.
Met deze investeringen is het voor ouders makkelijker om arbeid en zorg
te combineren. Hiermee bevorderen we de arbeidsparticipatie en
economische zelfstandigheid van ouders. Dit vergroot de bestaansze­
kerheid van gezinnen. Daarnaast draagt een toegankelijke kinderopvang bij
aan de ontwikkeling van het jonge kind en vergroot daarmee de kansenge­
lijkheid voor kinderen. De krapte op de arbeidsmarkt onderstreept het
belang van goede kinderopvang, omdat het ouders in staat stelt te werken.
Tegelijkertijd heeft de kinderopvangsector zelf ook last van de krapte. De
krappe arbeidsmarkt is daarom ook een aandachtspunt bij deze stelselher­
ziening. Om op dit moment verlichting te bieden aan de krapte verlengen
we bijvoorbeeld de maatregel dat beroepskrachten in opleiding ruimer
ingezet kunnen worden, met twee jaar.
Een dergelijke stelselherziening kost tijd. Het is een omvangrijk traject en
vraagt om zowel snelheid als zorgvuldigheid. In 2023 zullen we de eerste
concrete stap zetten door de koppeling gewerkte uren los te laten, waarmee
we het stelsel vereenvoudigen en (hoge) terugvorderingen voorkomen.
Vooral voor ouders met onregelmatige werktijden, zoals ondernemers,
waarvoor het lastig is in te schatten hoeveel uren per maand diegene
werken, hebben hier baat bij. Daarnaast geven we het nieuwe stelsel vorm
in nauwe samenwerking met de beoogde uitvoerder.

Maatregelen binnen huidige
stelsel

In de tussentijd werken we aan verbetering van het huidige stelsel. In 2023
geven we een vervolg aan het verbetertraject kinderopvangtoeslag (KOT)
om ouders meer zekerheid over de toeslag te geven en de dienstverlening
te verbeteren. Ook breiden we het recht op KOT uit voor ouders met een
tijdelijke indicatie voor langdurige zorg (Wlz) en ouders met een partner die
buiten de EU verblijft. Daarnaast is het kabinet voornemens om mensen die
gehuwd zijn en vanwege huiselijk geweld opgevangen worden in een
noodopvang zelfstandig aanspraak te geven op toeslagen. Hiermee lossen
we een aantal belangrijke knelpunten op die zijn uitgewerkt naar aanleiding
van de motie Lodders/Van Weyenberg.

Herstel gedupeerden toeslagen­
affaire

Ook het herstel voor gedupeerden van de toeslagenaffaire verdient onver­
minderd onze aandacht. Ook in 2023 wordt, in nauwe samenwerking met
de betrokken departementen gewerkt aan de realisatie van de benodigde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

19

schone lei en compensatie voor getroffen ouders en hun kinderen. Daarbij
ondersteunen we gemeenten en onze uitvoeringsorganisaties bij het kwijt­
schelden van schulden van gedupeerde ouders.
7. Uitvoering
Burger en overheid

In de afgelopen jaren is veel aandacht gegaan naar de relatie tussen burger
en overheid. De uitvoering is waar de burger de overheid ervaart. Het
kabinet wil de gesignaleerde problemen aanpakken, zoals harde
regelgeving, vooringenomen handelen, het ontbreken van de menselijke
maat en het geen gehoor geven aan noodsignalen. Het kabinet werkt aan
het herstel van vertrouwen van burgers in de overheid. Enerzijds door de
hersteloperatie Toeslagen, onder leiding van de staatssecretaris van
Financiën – Toeslagen en Douane. Anderzijds door bij alle departementen
kritisch te kijken naar de regels en procedures waar burgers en bedrijven
mee te maken hebben. Dit doen we in het volle besef dat vertrouwen te voet
komt, en te paard gaat.
Bij het verbeteren van de relatie tussen burger en overheid, is het belangrijk
om zowel ambitieus als realistisch te zijn in onze verwachtingen. We
werken vanuit het besef dat niet alles tegelijk kan. We benadrukken het
belang van een zorgvuldige uitwerking, met oog voor de uitvoering,
gemeenten, de praktijk en de samenwerking met sociale en maatschappe­
lijke partners. We werken aan onderling vertrouwen en weten wat er speelt
in onze samenleving. Mensen willen gehoord worden, en door te luisteren
kan de overheid betere dienstverlening bieden. Daarom investeren we meer
tijd in het ophalen van signalen uit de praktijk. Zo krijgen dienstverleners
als UWV en de SVB steun om mensen en bedrijven beter te kunnen helpen.
Het kabinet heeft hiervoor extra middelen gereserveerd. Hiermee
investeren we in vakmanschap van de medewerkers.
Om het vertrouwen van de burger terug te winnen, zijn niet alleen investe­
ringen nodig in dienstverlening, maar moeten we ook beter nagaan of
burgers zich voldoende geholpen voelen en of de overheid zorgvuldig heeft
gehandeld. Momenteel hebben we een top-down relatie met onze
uitvoerders, we sturen voornamelijk op meetbare cijfers en prestaties. In
plaats daarvan maken we samenwerkingsafspraken. Waarbij we de
publieke waarde van de sociale zekerheid centraal stellen, dat is het bieden
van werk en bestaanszekerheid voor iedereen. Dit biedt ruimte aan profes­
sionals om te doen wat nodig is. De verantwoording wordt, met een beperkt
aantal kerncijfers, merkbaar in plaats van meetbaar. Daarnaast betrekken
we uitvoerders eerder bij het opstellen van wet- en regelgeving.

Menselijke maat

We gaan wetten beoordelen op eenvoud, menselijke maat en uitvoer­
baarheid en daarmee willen we de bestaanszekerheid vergroten. Het mag
bijvoorbeeld niet zo zijn dat mensen die onbedoeld een fout maken, direct
als fraudeur worden bestempeld. Professionals dienen waar mogelijk meer
beslisruimte te krijgen in de uitvoering. Maar gemeenten en uitvoeringsor­
ganisaties hebben te maken met grote hoeveelheden complexe wetten.
De regels zijn vaak zo ingewikkeld dat burgers de gevolgen van verande­
ringen in hun situatie niet kunnen voorspellen, of afzien van het indienen
van een aanvraag omdat het te ingewikkeld is. We bekijken waar we
hardvochtige effecten van wetgeving kunnen oplossen. We vereenvoudigen
waar nodig de regels, waarbij we uitgaan van vertrouwen en oog hebben
voor ieders talent en beperkingen. Dit doen we samen met de mensen om
wie het gaat. Ook zijn we gestart met het herijken van het handhavingsin­
strumentarium van de uitkeringswetten, ook wel bekend als de Fraudewet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

20

Enerzijds worden mensen beter geïnformeerd, zodat we overtredingen
voorkomen. Anderzijds passen we het wettelijk kader aan waardoor recht
wordt gedaan aan individuele situaties. Dit leidt naar verwachting in 2023
tot een wetsvoorstel.
Naast vereenvoudigingen, is het ook belangrijk om in te kunnen spelen op
bijzondere individuele situaties. De uitvoerders hebben grootschalige
processen en aanvullende persoonlijke dienstverlening. Dat gaat meestal
goed, maar soms niet. Enerzijds moeten we individuele situaties oplossen
met maatwerk. Daarom zorgen we voor ruimte in de wetten en regels daar
waar nodig. We verduidelijken voor de uitvoering wanneer er ruimte is om
maatwerk te leveren. Anderzijds moeten we van die individuele situaties
leren. Dat gaat via de maatwerkplaatsen van SVB, UWV en SZW en het
Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens. Zo werken we aan
een lerende overheid.
Kerncijfers
Fraude en handhaving UWV, SVB en gemeenten
Bij het ontvangen van een uitkering gelden diverse verplichtingen, zoals
het tijdig verstrekken van gegevens over het inkomen en het melden van
samenwonen. De naleving van deze verplichtingen is een belangrijke
voorwaarde voor een goed werkend stelsel van sociale zekerheid. UWV,
de SVB en de gemeenten zetten diverse instrumenten in om de naleving en
handhaving van wet- en regelgeving te bevorderen. Het gaat zowel om
voorkomen (bijvoorbeeld door gedragsbeïnvloeding en voorlichting) als om
controleren en sanctioneren (bijvoorbeeld opleggen van boetes). Van de
handhavingskengetallen is in de begroting geen raming opgenomen,
omdat SZW uitvoeringsorganisaties niet aanstuurt op het aantal geconsta­
teerde fraudegevallen. In het jaarverslag van SZW worden eventuele
ontwikkelingen in kengetallen geduid. De ontwikkeling van de kengetallen
voor 2021 is toegelicht in het jaarverslag over 2021. Voor het jaarverslag
waren cijfers van gemeenten over het laatste kwartaal van 2021 nog niet
beschikbaar. Deze cijfers zijn nu toegevoegd.
Tabel 1 Kerncijfers opsporing UWV, SVB en gemeenten
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

2019

2020

2021

2019

2020

UWV1

9,0

6,7

4,9

25

23

2021
18

SVB2

10,5

3,9

2,7

10,6

6,0

5,0

Gemeenten3

31

25

26

67

59

60

Totaal

‒4

‒4

‒4

103

88

83

1 Bron: UWV, Jaarverslag.
2 Bron: SVB, Jaarverslag.
3 Bron: CBS, Bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.
4 Dit kerncijfer betreft het aantal vorderingen wegens overtreding van de inlichtingenplicht. Eén overtreding kan meerdere vorderingen tot gevolg hebben. Het aantal
overtredingen ligt dus lager. Om die reden toont deze kolom geen totaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

21

Tabel 2 Kerncijfers sanctionering UWV, SVB en gemeenten
Totaal opgelegd boetebedrag (x € 1
mln)

Aantal boetes (x 1.000)

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

2019

2020

2021

2019

2020

2021

2019

2020

2021

UWV1

4,8

3,7

2,1

4,3

3,7

2,5

6,6

4,9

6,5

SVB2

2,3

1,1

0,9

1,4

0,9

0,8

9,6

4,6

3,2

Gemeenten3

11,8

9,2

7,5

7,9

5,6

4,6

9,9

7,3

6,8

19

14

11

14

10

8

26

17

17

Totaal

1 Bron: UWV, jaarverslag.
2 Bron: SVB, jaarverslag.
3 Bron: CBS, Bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.

Tabel 3 Kerncijfers incassoratio UWV, SVB en gemeenten
Incassoratio benadelingsbedrag + boetevordering
ultimo 2021 (%)

2017

2018

2019

2020

2021

UWV1

70

56

51

37

22

SVB2

61

47

37

31

24

Gemeenten3

41

34

27

21

12

1 Bron: UWV, Jaarverslag.
2 Bron: SVB, Jaarverslag.
3 Bron: CBS, Bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.

Re-integratie
Tabel 4 geeft weer hoeveel mensen met een beperking door UWV aan het
werk zijn geholpen.
Tabel 4 Aantal door UWV aan het werk geholpen mensen met een beperking1
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Mensen met recht op WAO-/WAZ-uitkering

250

150

150

‒2

Mensen met recht op Ziektewetuitkering

750

400

450

‒2

3.500

3.000

3.000

‒3

Mensen met recht op WIA-uitkering

Realisatie 2021 Streefwaarde 2023

Mensen met recht op Wajong

8.600

6.700

7.100

8.000

Totaal

13.100

10.250

10.650

‒

1 De aantallen zijn op verschillende manieren berekend. Bij de Wajong worden alleen de mensen die een arbeidsovereenkomst van minimaal zes maanden voor minimaal
twaalf uur per week hebben aanvaard geteld. Bij de WIA, WAO en WAZ worden de mensen van wie het re-integratiedienstverleningstraject is beëindigd omdat ze voor
hun resterende verdiencapaciteit werk hebben aanvaard geteld. Voor de Ziektewet worden uitsluitend de mensen die na een re-integratietraject aan het werk zijn gekomen
geteld.
2 Door de aard van deze regelingen kan geen streefwaarde worden opgesteld.
3 Bij het ontwikkelen van de persoonlijke dienstverlening met de extra middelen van het kabinet wordt tevens ingezet op een verbetering van het inzicht in de resultaten van
deze dienstverlening. Hierdoor kunnen naar verwachting in de toekomst ook voor de WIA streefwaarden worden opgesteld.

Bron: UWV, jaarverslag.
2.2 Budgettaire ontwikkeling uitgavenplafond Sociale Zekerheid
De Minister van SZW is binnen het kabinet verantwoordelijk voor het uitga­
venplafond Sociale Zekerheid. In deze paragraaf wordt een beeld gegeven
van de ontwikkelingen binnen deze sector. In de begrotingsregels van dit
kabinet is afgesproken dat voor mutaties van de werkloosheidsuitgaven
(WW en bijstand) die niet het gevolg zijn van beleidsmatige keuzes het
uitgavenplafond wordt aangepast. Dit bevordert de automatische stabili­
satie van de overheidsfinanciën. Voor beleidsmatige mutaties van
werkloosheidsuitgaven en bijstand wordt het plafond niet aangepast.
Daarnaast wordt het plafond aangepast voor de loon- en prijsontwikkeling.
Het uitgavenplafond Sociale Zekerheid wordt ook aangepast voor de
maatregelen die zijn genomen in antwoord op de coronacrisis, omdat het
kabinet het niet wenselijk acht hiervoor andere uitgaven te verminderen.
Daarnaast wordt het plafond aangepast voor bepaalde uitgaven die te
maken hebben met de noodopvang van Oekraïense ontheemden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

22

2.2.1 Opbouw uitgavenplafond Sociale Zekerheid
Het uitgavenplafond Sociale Zekerheid bevat zowel uitgaven van regelingen
die begrotingsgefinancierd zijn als uitgaven van regelingen die premiege­
financierd zijn. De begrotingsgefinancierde uitgaven worden gefinancierd
uit belastingopbrengsten. De premiegefinancierde uitgaven komen ten
laste van de sociale fondsen: deze uitgaven worden gedaan door UWV en
SVB. Tabel 5 bevat een toelichting op de opbouw van de uitgaven die tot
het uitgavenplafond Sociale Zekerheid worden gerekend.
Tabel 5 Opbouw SZ-uitgaven (bedragen x € 1 miljard)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal uitgaven begrotingsgefinancierd

46,3

50,3

50,6

52,7

53,8

54,8

-/- Dubbeltelling rijksbijdragen

20,3

24,1

24,5

25,2

26,2

27,2

-/- Uitgaven plafond Rijksbegroting

1,2

1,7

1,7

1,6

1,6

1,4

-/- Correctie ontvangsten begrotingsgefinancierd

4,8

0,7

0,5

0,5

0,4

0,3

+ Loon- en prijsbijstelling

0,0

2,2

3,1

4,3

5,3

6,4

+ Overig

0,0

0,0

0,3

0,6

0,7

0,7

A. SZ-uitgaven begroting

20,0

26,0

27,3

30,2

31,5

33,1

Totaal uitgaven premiegefinancierd

64,8

72,4

76,3

80,2

84,5

88,8

-/- Correctie ontvangsten premiegefinancierd

0,2

0,2

0,2

0,3

0,3

0,3

B. SZ-uitgaven premie

64,6

72,2

76,1

80,0

84,2

88,6

C. Integratie-uitkering sociaal domein

2,0

1,8

1,7

1,7

1,6

1,6

Totale SZ-uitgaven (lopende prijzen) (A+B+C)

86,6

99,9

105,1

111,9

117,4

123,2

Allereerst wordt voor een dubbeltelling gecorrigeerd omdat sociale fondsen
voor een deel worden gefinancierd uit begrotingsmiddelen, dit is de
correctie voor rijksbijdragen. Dit betreft hoofdzakelijk een bijdrage aan het
Ouderdomsfonds, die nodig is om de AOW-uitgaven te kunnen dekken.
De opbrengsten van de AOW-premie zijn namelijk onvoldoende toereikend
voor de AOW-uitgaven. In 2023 worden de uitgaven onder het uitgaven­
plafond hierdoor met € 24,1 miljard gecorrigeerd.
Ook zijn er uitgaven op de SZW-begroting die onder het uitgavenplafond
Rijksbegroting vallen, waarvoor met € 1,7 miljard wordt gecorrigeerd. Dit
betreft onder meer verschillende subsidies en opdrachten en de apparaats­
uitgaven van SZW.
Voor het gedeelte van de ontvangsten dat tot de niet-belastingontvangsten
wordt gerekend wordt eveneens gecorrigeerd: € 0,7 miljard (terugont­
vangsten Kinderopvang en terugontvangsten Tegemoetkoming ouders).
Het uitgavenplafond Sociale Zekerheid wordt in lopende prijzen uitgedrukt,
wat betekent dat rekening wordt gehouden met toekomstige loon- en prijs­
ontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor de uitgaven. Voor de begro­
tingsgefinancierde regelingen zijn hiervoor middelen gereserveerd
(€ 2,2 miljard in 2023). Deze middelen staan niet op de SZW-begroting, maar
op een afzonderlijke begrotingspost die door de Minister van Financiën
wordt beheerd.
De post overig bestaat uit middelen die op de aanvullende post bij Financiën
staan. Hierin is de in=uittaakstelling ook verwerkt, dit is de tegenhanger van
de eindejaarsmarge. Met de eindejaarsmarge worden middelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

23

toegevoegd aan het volgende jaar, wat leidt tot uitgaven bovenop het
afgesproken plafond. De in=uittaakstelling wordt geboekt om te voorkomen
dat het plafond door het toevoegen van de eindejaarsmarge wordt
overschreden.
De premiegefinancierde uitgaven zijn uitgedrukt in lopende prijzen. De post
wordt gecorrigeerd voor de premiegefinancierde ontvangsten. Het gaat hier
om de ontvangsten uit het Ufo (Uitvoeringsfonds voor de overheid), die
overheidswerkgevers betalen ten behoeve van de WW.
De middelen voor de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) en het participa­
tiebudget maken onderdeel uit van de integratie-uitkering sociaal domein
(IUSD) en staan daarom niet op de SZW-begroting. Deze uitgaven
(€ 1,8 miljard in 2023) zijn wel onderdeel van het uitgavenplafond Sociale
Zekerheid en worden bijgeteld.
In lopende prijzen bedragen de uitgaven onder het uitgavenplafond Sociale
Zekerheid € 99,9 miljard in 2023.
2.2.2 Uitgaven uitgavenplafond Sociale Zekerheid 2022-2027
In tabel 6 wordt de opbouw van het uitgavenplafond Sociale Zekerheid per
cluster van regelingen getoond. De uitgaven zijn gesaldeerd met de
ontvangsten. In 2023 bedragen de totale uitgaven € 99,9 miljard. Hieronder
vallen ook de uitgaven uit de noodpakketten gerelateerd aan de coronacrisis
en de uitgaven voor Oekraïne. In de jaren van 2023 tot 2027 stijgen de
verwachte uitgaven van € 99,9 miljard naar € 123,2 miljard. De stijging is
voor een groot deel toe te wijzen aan de nominale ontwikkeling (aanpassing
aan de loon- en prijsontwikkeling). Deze post bedraagt € 8,7 miljard in 2023
en stijgt naar € 23,1 miljard in 2027. Gecorrigeerd voor de nominale ontwik­
keling blijven de uitgaven onder uitgavenplafond Sociale Zekerheid min of
meer gelijk. Een overzicht van het verloop van de uitgaven over de jaren
2022 t/m 2027 is te vinden in de horizontale toelichting in de bijlagen bij
de Miljoenennota.
De grootste uitgavenpost onder uitgavenplafond Sociale Zekerheid voor
2023 is de AOW (€ 43,51 miljard). Resterende grote uitgavenposten zijn de
arbeidsongeschiktheidsregelingen (€ 15,2 miljard), de WW en bijstand
(tezamen € 8,8 miljard) en de kindregelingen (€ 11,4 miljard). De verwachte
uitgaven aan de AOW lopen op als gevolg van een toenemend aantal AOWgerechtigden. De WW- en bijstandsuitgaven lopen naar verwachting de
komende jaren op als gevolg van een stijging van de werkloosheid tot aan
het evenwichtsniveau. De uitgaven die samenhangen met de crisispaketten
vallen in de categorie ‘overig’ en zorgen in het jaar 2022 en in mindere mate
2023 voor hogere uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

24

Tabel 6 SZ-uitgaven per cluster van regelingen 2022-2027 (bedragen x € 1 miljard)
2022

2023

2024

2025

2026

2027

LIV/jeugd-LIV/LKV

0,5

0,5

0,7

0,5

0,3

0,3

Transitievergoeding/Compensatieregeling TV
MKB

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

WW-uitgaven (werkloosheid)

2,6

2,8

3,3

3,6

3,8

4,0

Macrobudget participatiewetuitkeringen (bijstand)

6,0

6,0

6,3

6,4

6,5

6,7

Arbeidsmarkt

Werkloosheid/Bijstand

Ziekte/arbeidsongeschiktheid/verlofregelingen
ZW-uitgaven

2,0

2,0

2,1

2,1

2,1

2,1

WIA/WAO/WAZ/Wajong

14,8

15,2

15,6

15,7

15,9

16,0

WAZO/geboorteverlof/ouderschapsverlof

1,9

2,4

2,5

2,5

2,6

2,6

AOW

43,1

43,5

43,9

44,9

46,0

47,1

Inkomensondersteuning AOW

1,0

0,2

0,2

0,0

0,0

0,0

Anw

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

KOT

3,9

4,0

4,1

5,9

6,2

6,5

AKW/WKB

6,6

7,4

7,2

7,0

6,8

6,8

Re-integratieuitgaven arbeidsongeschiktheid

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

Integratie-uitkeringen sociaal domein

2,0

1,8

1,7

1,7

1,6

1,6

Ouderdom/Nabestaanden

Kinderopvang en kindregelingen

Re-integratie/Participatie

Uitvoeringskosten en overige uitgaven
Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)

2,8

2,8

2,7

2,7

2,8

2,8

‒ 1,6

1,5

1,7

2,3

2,6

2,9

Nominale ontwikkeling

0,0

8,7

12,1

15,6

19,3

23,1

Totaal SZ-uitgaven

86,6

99,9

105,1

111,9

117,4

123,2

Overige uitgaven

2.2.3 Mutaties uitgaven uitgavenplafond Sociale Zekerheid 2022-2027
Tabel 7 geeft de mutaties weer tussen ontwerpbegroting 2022 en de
ontwerpbegroting 2023. Grootste mutaties zijn de neerwaartse bijstellingen
in de WW- en bijstandsuitgaven als gevolg van het lagere werkloosheids­
niveau in 2022 en 2023. De uitgaven aan de maatregelen uit de NOW zijn
neerwaarts bijgesteld in 2022, door lager gerealiseerde uitgaven en hogere
ontvangsten uit terugvorderingen. De uitgaven aan kinderopvang en
andere kindregelingen zijn naar boven bijgesteld. Dit komt door de overhe­
veling van middelen voor CA-maatregelen en door de verwachte toename
van het aantal kinderen dat gebruik maakt van kinderopvang. De verwachte
nominale ontwikkeling (indexatie van de uitkeringsregelingen aan loon- en
prijsontwikkelingen) is meerjarig naar boven bijgesteld op basis van CPBcijfers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

25

Tabel 7 Mutaties SZ-uitgaven sinds vorige ontwerpbegroting (bedragen x € 1 miljard)
SZ-uitgaven ontwerpbegroting 2022
Arbeidsmarkt
Werkloosheid/Bijstand

2022

2023

2024

2025

2026

93,3

93,6

96,7

100,8

104,6

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

‒ 2,1

‒ 2,0

‒ 1,9

‒ 1,9

‒ 1,7

Arbeidsongeschiktheid/Ziekte en zwangerschap

0,1

0,3

0,4

0,3

0,4

Ouderdom/Nabestaanden

0,0

‒ 0,8

‒ 0,8

‒ 1,0

‒ 1,1

Kinderopvang en kindregelingen

0,4

1,2

1,2

2,6

2,7

Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)

‒ 0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,2

0,4

0,4

0,4

0,5

NOW (inclusief uitvoeringskosten)

‒ 5,3

0,0

0,1

0,0

0,0

Tozo (inclusief uitvoeringskosten)

0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

Compensatie eigen bijdrage kinderopvang

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

‒ 0,5

‒ 0,3

0,0

0,5

0,6

Nominale ontwikkeling

0,5

7,3

8,6

9,6

10,8

SZ-uitgaven ontwerpbegroting 2023

86,6

99,9

105,1

111,9

117,4

EU-ouderschapsverlof

Overige uitgaven

2027

123,2

2.2.4 Uitgaven uitgavenplafond Sociale Zekerheid en toetsing aan ijklijn
Het uitgavenplafond Sociale Zekerheid wordt jaarlijks conform de begro­
tingsregels bijgesteld voor loon- en prijsontwikkelingen, niet-beleidsmatige
mutaties van de werkloosheidsuitgaven (onder andere de WW en bijstand),
overboekingen met andere uitgavenplafonds en statistische correcties. Als
gevolg hiervan is het uitgavenplafond Sociale Zekerheid in 2023 met
€ 0,4 miljard verhoogd.
Tabel 8 Mutaties uitgavenplafond SZ sinds vaststellen uitgavenplafonds
(bedragen x € 1 miljard)
2022

2023

Uitgavenplafond SZ voorjaarsnota 2022

89,8

96,1

Correcties

‒ 3,1

0,4

Uitgavenplafond SZ ontwerpbegroting 2023

86,7

96,5

De actuele uitgavenramingen onder het uitgavenplafond Sociale Zekerheid,
zoals deze zijn weergegeven in tabel 6, dienen volgens de regels budget­
discipline voor 2023 te worden getoetst aan het actuele uitgavenplafond
Sociale Zekerheid zoals weergegeven in tabel 8. Deze plafondtoetsing wordt
weergegeven in tabel 9. De uitgaven onder het uitgavenplafond Sociale
Zekerheid zijn in 2023 bijgesteld naar € 99,9 miljard, terwijl het uitgaven­
plafond uitkomt op € 96,5 miljard. Hiermee wordt het uitgavenplafond in
2023 overschreden met afgerond € 3,4 miljard. Deze overschrijding komt
grotendeels door het koopkrachtpakket uit de zomer van 2022, waarbij de
dekking wordt gevonden buiten het deelplafond Sociale Zekerheid.
Tabel 9 Toetsing uitgaven aan het uitgavenplafond SZ (bedragen x
€ 1 miljard)
2022

2023

Totale SZ-uitgaven

86,6

99,9

Uitgavenplafond SZ

86,7

96,5

Over-/onderschrijding uitgavenplafond SZ

‒ 0,1

3,4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

26

2.3 Openbaarheidsparagraaf
In deze paragraaf wordt toegelicht hoe SZW middelen zal inzetten om in
het kader van Open op Orde de informatiehuishouding van SZW op orde te
brengen om te kunnen voldoen aan de eisen van een transparante
organisatie en de Wet open overheid.
SZW heeft de verbetering van haar informatiehuishouding en de imple­
mentatie van de Wet open overheid belegd in het meerjarige programma
ENIGMA Informatiehuishouding Open op Orde SZW 2021-2016. Het doel is
om het informatiebeheer van SZW te verbeteren, transparanter te maken
en om het bewustzijn van de omgang met openbaarheid van informatie in
het DNA van medewerkers en in het werk van SZW te verankeren.
Voor de gehele opgave geldt het als een grote uitdaging dit te realiseren
gezien de afhankelijkheid en huidige schaarste op de arbeidsmarkt wat
rijksbreed geldt. Er wordt continue naar mogelijke alternatieven gekeken.
Actief openbaar maken nota’s onder Kamerstukken
Met ingang van 20 september 2022 (Prinsjesdag) worden bij alle
categorieën Kamerstukken de onderliggende beslisnota’s openbaar
gemaakt. Daarmee voldoet SZW in 2023 volledig aan het actief openbaar
maken van nota’s onder Kamerstukken.
Actieve openbaarmaking naar de samenleving
De Wet open overheid (Woo) heeft per 1 mei 2021 de Wet openbaarheid van
bestuur (Wob) vervangen. Dit betekent dat de overheid (nog) transparanter
moet worden, dus ook SZW zal een deel van haar informatie (documenten)
tijdig actief openbaar moeten maken naar de burger toe, daar waar de
burger dat nu nog vaak via een Woo-verzoek moet opvragen.
In de Woo staat beschreven welke 11 informatiecategorieën verplicht
openbaar moeten worden gemaakt onder artikel 3.3. Daarnaast is er een
inspanningsverplichting voor overige informatie.
Voor de gehele overheid (centraal en decentraal) is besloten om de
volgende categorieën als eerste actief openbaar te maken via PLOOI
(Platform Open Overheidsinformatie): (1) Wetten en algemeen verbindende
voorschriften, (2) overige besluiten van algemene strekking, (7) Vergader­
stukken Staten-Generaal, (5) Organisatie en bereikbaarheidsgegevens, (8)
Vergaderstukken vertegenwoordigende lichamen van decentrale
overheden en (11) Convenanten. Een ingangsdatum voor die verplicht­
stelling(en) wordt in overleg met alle partijen nog vastgesteld. De 3 eerst­
genoemde categorieën worden momenteel al openbaar gemaakt via
bestaande collecties van KOOP (Kennis- en exploitatiecentrum Officiële
Overheidspublicaties) en zullen door KOOP ook via PLOOI toegankelijk
worden gemaakt. Daar hoeft SZW niets voor te doen. Categorie (5) betreft
een aanpassing van het register overheidsorganisaties (BZK) en categorie
(8) is niet van toepassing voor SZW. Resteert categorie (11) convenanten.
Dit betreft voor SZW 3 à 4 documenten per jaar, waarvoor het PLOOI aanle­
verloket gebruikt kan worden, zodra dat beschikbaar komt. SZW zal dus
zonder veel inspanning aan het verplicht actief openbaar maken van deze
categorieën kunnen voldoen.
De mogelijkheid tot aansluiting op PLOOI wordt vanaf het eerste kwartaal
2023 verwacht. Er moeten echter nog veel onderzoeken worden uitgevoerd
en besluiten worden genomen ten aanzien van onder andere de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

27

interoperabiliteit en aansluitvoorwaarden van PLOOI. Deze zijn voorwaar­
delijk voor de realisatie van PLOOI en de PLOOI aansluitingen API’s
(Application Programming Interface). Maar ook voor de realisatie van de
koppeling(en) aan de kant van SZW. Besluitvorming hierover wordt kort na
de zomer (derde kwartaal 2022) verwacht.
Passieve openbaarmaking (Woo-verzoeken)
Het is van groot belang om burgers, wetenschappers en journalisten tijdig
van informatie te kunnen voorzien ingeval zij een Woo- of informatieverzoek
indienen.
Hiervoor is het noodzakelijk om binnen SZW een goed ingericht werkproces
te hebben, mede omdat de afhandelingstermijn van een Woo verzoek is
aangescherpt wat extra druk zet op een tijdige afhandeling. Het is daarom
noodzakelijk het afhandelingsproces van de Woo-verzoeken efficiënter in te
richten teneinde een tijdige afhandeling mogelijk te maken.
Het eigenaarschap van het Woo-proces is belegd bij de directie WBJA. De
werkprocessen binnen WBJA zijn in kaart gebracht, als ook die bij de NLA
waar 80% van de Woo-verzoeken landen. Adequate laktooling is onont­
beerlijk bij de afhandeling van Woo-verzoeken. Deze is in 2023 geïmple­
menteerd. Daarnaast wordt de procesketen met afhandelingstermijnen in
kaart gebracht waardoor de randvoorwaarden voor tijdige afhandeling van
Woo-verzoeken in beeld zijn.
Verbetering van de informatiehuishouding (highlights)
Informatieprofessionals
In 2023 wordt verder ingezet op de bewustwording en het vergroten van
de kennis van de SZW-medewerkers op het gebied van informatiebeheer.
Er volgt een nieuwe meting van het medewerkers onderzoek Omgaan met
overheidsinformatie.
Voor 1 juli 2023 dient conform de Kaderbrief de implementatie van het
Kwaliteitsraamwerk Informatievoorziening (KWIV) geïmplementeerd te zijn.
Het KWIV geeft aan welke eisen en competenties noodzakelijk zijn voor
het informatieprofessional profiel. Het KWIV moet onderdeel gaan
uitmaken van het (strategisch) personeelsbeleid -en planning van de
organisatie.
Medio 2023 is de behoefte in kaart gebracht aan deskundige informatiepro­
fessionals in de organisatie voor de uitvoering van de opgaven in de infor­
matiehuishouding (IHH) op basis van het KWIV profiel.
Ook de kosten voor het aantrekken van extra informatieprofessionals
worden hierbij in kaart gebracht en vervolgens dient hiervoor financiële
dekking te worden gezocht. Dit is vooraf nog niet te begroten omdat de
omvang van deze behoefte nog niet duidelijk is en hiervoor dus ook op
voorhand geen budget kan worden geclaimd. Dit geldt ook voor de overige
departementen.
De werving van informatieprofessionals is een grote uitdaging gezien de
afhankelijkheid en huidige schaarste op de arbeidsmarkt. Er dient veel
aandacht te zijn voor tijdige werving, bij- en omscholing en daar waar
mogelijk aansluiten op interdepartementale wervingsinitiatieven vanuit
BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

28

Informatiesystemen
In 2022 zijn de processen en systemen binnen SZW per werkveld in kaart
gebracht. Er is nog geen zicht op input vanuit CIO-Rijk (‘Werkwijze om te
komen tot concrete eisen voor Informatiesystemen’) voor de volgende stap:
analyseren. Vooruitlopend daarop worden de bestaande regelgeving,
kaders en richtlijnen voor de IHH geïnventariseerd om daaruit concrete
operationele eisen voor informatiesystemen te destilleren. Daarmee wordt
overzicht en inzicht in de huidige situatie (IST-situatie) gecreëerd. Hierna
volgt besluitvorming over de SOLL situatie en wordt het verbeterplan en
een roadmap voor het doorvoeren van de verbeteringen opgesteld.
Een goed werkend Document Management Systeem (DMS) is randvoor­
waardelijk voor het op orde brengen van de informatiehuishouding (goed
kunnen opslaan, archiveren en eenvoudig/snel/goed terug kunnen vinden
van informatie). Er wordt in 2022 een visie opgesteld voor de korte-,
middellange- en lange termijn en de mogelijke (door)ontwikkeling van
Digidoc.
Parallel daaraan wordt in 2022 een marktverkenning uitgevoerd door BZK,
FIN, I&W, SZW, VWS, samen met Doc-Direkt. De vijf departementen zijn
allen in een fase beland waarin hun huidige DMS vervangen dient te
worden. Er is behoefte aan een duurzaam, werkbaar systeem en aan tooling.
Naast ‘Zoek en Vind’ functionaliteit en laktooling wordt in 2022 een ‘knop’
voor emailarchivering geïmplementeerd (naast een instructie) zodat in 2023
elke medewerker hiermee eenvoudig emails kan archiveren.
Bestuur/naleving
Vanaf 2022 worden jaarlijks metingen – zo ook in 2023 - gehouden binnen
SZW (als ook bij de overige departementen) om het volwassenheidsniveau
op het gebied van informatiehuishouding te kunnen bepalen en te kunnen
monitoren.
De actualisering kader selectielijst Archiefwet is eind 2023 gereed en
afgestemd met het Nationaal Archief.
Financiering programma ENIGMA
Het programma ENIGMA kent in 2023 drie financieringsstromen: het
programmabudget uit eigen middelen (€ 1 miljoen), het door BZK
toegekende startbudget uit POK-IHH-gelden ten behoeve van Open op Orde
(€ 6 miljoen), het aanvullend BZK-budget IHH-POK-gelden (€ 377.000) en
de Woo gelden uitvoeringstoets FIN (€ 207.000).
2.4 Strategische Evaluatie Agenda
In de begroting 2023 is de tweede versie van de Strategische Evaluatie
Agenda (SEA) opgenomen. Deze SEA draagt bij aan inzicht in de werking
van beleid, om daarmee nieuw en lopend beleid waar mogelijk te
verbeteren.
De thema’s van de SEA sluiten aan bij het strategisch kader van SZW. Vanuit
de behoefte om meer structuur aan te brengen onder de verschillende
strategische trajecten van SZW, om zo met focus en meer synergie te
werken aan SZW brede kennisopbouw, is er gewerkt aan een gezamenlijk
inhoudelijk kader van de missie en visie en beleidsdoelen van SZW. Dit
strategisch kader is opgebouwd vanuit onze maatschappelijke opgaven
(top-down) én vanuit onze kennis van hoe ons beleid werkt (bottom-up).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

29

Vanuit het strategisch kader, geeft de SEA een integraal overzicht van de
geplande evaluaties voor de beleidsthema's bij SZW. Per thema is (voor
de periode van de komende 4-7 jaar) inzichtelijk gemaakt:
– welke doelen het beleid op dat thema heeft;
– welke vastgestelde kennis er op dit thema al is;
– welke kennis er nog niet is en wat de inzichtbehoeften zijn;
– hoe evaluatieplanning daaruit volgt;
– waar een eventuele overlap met andere thema’s van de SEA bestaat.
In deze SEA maakt SZW onderscheid tussen evaluaties en overig onderzoek.
De evaluaties zijn als volgt getypeerd: ex-ante evaluaties (zoals pilots,
nulmetingen en experimenten), ex-durante evaluaties (zoals monitoring en
tussenevaluaties), ex-post evaluaties (zoals wets- en effectevaluaties en
periodieke rapportages). Bijlage 6 bij deze begroting biedt een beschrijving
per individuele evaluatie van elk thema op de SEA.
De evaluaties op deze SEA dienen niet alleen ter verantwoording van
gevoerd beleid, maar zijn ook gericht op verbetering van bestaand beleid
en het voorbereiden van nieuw beleid. Met de evaluaties kan op langere
termijn worden beoordeeld hoe het beleid werkt en hoe we het beleid
kunnen verbeteren. Het doel is om de SEA komende jaren verder te
ontwikkelen tot een evaluatieplanning met onderwerpen die van belang zijn
voor het SZW-veld: onderwerpen die budgettaire, politiek-bestuurlijke
en/of maatschappelijke impact hebben. Hierbij hebben we aandacht voor
de publieke waarde van ons beleid; ofwel de impact van beleid op de
maatschappij.
Thema 1: Gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
Het beleid omtrent gezond en veilig werken (G&VW) heeft tot doel dat
werkenden in Nederland hun werk op een gezonde en veilige manier
kunnen doen, zodat zij gezond blijven en werkend de pensioenleeftijd
kunnen halen. Fundament van de beleidsinzet wordt gevormd door de
Arbeidsomstandighedenwet, het Arbeidsomstandighedenbesluit, en de
Arbeidstijdenwet. Een belangrijk deel van het beleid bestaat uit stimule­
ringsprogramma’s en- projecten gericht op werkgevers en werknemers,
communicatie via het Arboportaal, en de dialoog met sociale partners en
andere stakeholders.
SZW heeft in september 2020 een uitgebreide beleidsdoorlichting
uitgevoerd, inclusief het beleidsterrein van G&VW. Op basis van deze
beleidsdoorlichting, input opgehaald bij stakeholders, evenals het lopende
onderzoek toekomstverkenning arbeid & gezondheid, zal de Arbovisie 2040
ontwikkeld worden. In 2023 zal vervolgens, op basis van de Arbovisie 2040,
ook een beleidsagenda voor de komende 5 jaar volgen. Zowel de Arbovisie
2040 als de daaruit voortvloeiende beleidsagenda bepalen de focus en
prioriteiten van de beleidsinzet de komende jaren en bieden hiermee ook
een handvat om in de toekomst terug te blikken en evalueren. Een volgende
periodieke evaluatie zal daarom vanaf 2028 gepland worden.
Naast genoemde trajecten, volgt G&VW de ontwikkelingen op de arbeids­
markt ten aanzien van de gezondheid en veiligheid van werkenden, door
middel van een meerjarig monitoring programma. Het monitoring
programma biedt input voor beleidsontwikkeling, en materiaal voor
beleidsevaluaties in de toekomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

30

Thema 1: Gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage gezonde en veilige
arbeidsomstandigheden

Ex-post evaluatie

2028

1

Evaluatie programma preventie beroepsziekten

Ex-post evaluatie

2023

1

Evaluatie beleidsmaatregel asbeststelsel

Ex-post evaluatie

2024

1

Toekomstverkenning arbeid & gezondheid

Ex-ante evaluatie

2024

1

Arbobalans

Ex-durante monitoring

2024

1

Thema 2: Leven lang ontwikkelen
De beleidsinstrumenten onder het thema leven lang ontwikkelen (LLO)
stimuleren en faciliteren mensen om zichzelf verder te ontwikkelen en
duurzaam inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. Met name op een
arbeidsmarkt die steeds in beweging is, wordt het belang van LLO steeds
groter. LLO helpt werkloosheid voorkomen door kennis en vaardigheden
actueel te houden, het stimuleert doorgroeien in de loopbaan, het geeft
meer voldoening en werkplezier en meer inkomen. LLO draagt daarmee bij
aan het goed functioneren van de arbeidsmarkt, het beter matchen van
vraag en aanbod en het kunnen realiseren van ambities op het gebied van
de klimaat- en energietransities, innovatie en groei. Een sterke ontwikkel­
cultuur is daarvoor cruciaal, waarin het voor mensen en voor bedrijven
vanzelfsprekend is om zich te blijven ontwikkelen. Daarnaast wordt er
steeds meer toegewerkt naar een op skills-gerichte arbeidsmarkt. Daarin
zijn niet alleen diploma’s van belang, maar ook vaardigheden, compe­
tenties, kennis en bekwaamheid. De doelen van dit thema sluiten aan bij
het SZW-doel ‘mensen ontwikkelen zich en kunnen zich ontwikkelen’.
Op dit moment lopen er diverse subsidieregelingen die gericht zijn op
werkenden of werkgevers: zoals de SLIM-regeling, het STAP-budget, NL
leert door en de expeditie-regeling. Voor deze subsidieregelingen zijn al
evaluatieplanningen opgesteld en opgenomen in de SEA 2023. Deze
evaluaties geven inzicht in de vraag of de instrumenten doeltreffend en
doelmatig zijn. Met deze evaluaties werken we toe naar een periodieke
rapportage waarin we kijken naar de samenhang tussen de instrumenten.
Wens is om hiermee inzicht te krijgen in de toegankelijkheid en het gebruik
van de regelingen voor de verschillende groepen werkenden. In het
bijzonder gaat het om de groepen flexwerkers en lager opgeleiden. Zij
maken over het algemeen namelijk weinig gebruik van scholing. Daarnaast
is er behoefte aan inzicht in de mate waarin scholing aansluit op de arbeids­
markt. Met de huidige arbeidsmarktkrapte is intersectorale mobiliteit steeds
belangrijker. Echter mensen blijven doorgaans hun gehele loopbaan in
dezelfde sector werken. Er is daarom behoefte om de onderliggende
motivatie en mechanisme voor intersectorale mobiliteit te onderzoeken en
hoe daar binnen het LLO beleid beter op ingezet kan worden. Tot slot wordt
gekeken of het mogelijk is om in deze rapportage te kijken naar de
samenhang tussen instrumenten op het thema LLO en verwante instru­
menten van andere thema’s, zoals van werk naar werk, scholingsbudgetten
in de WW en leerwerkloketten.
Thema 2: Leven lang ontwikkelen
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage leven lang ontwikkelen

Ex-post evaluatie

2027

1

Evaluatie NL leert door

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2024

1

Evaluatie expeditie-regeling

Ex-post evaluatie

2025

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

31

Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Evaluatie SLIM-regeling

Ex-ante, ex-durante en expost evaluatie

2025

1

Evaluatie subsidieregeling STAP-budget

Ex-ante, ex-durante en expost evaluatie

2027

1

Thema 3: Arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden
De beleidsinstrumenten onder het thema Arbeidsverhoudingen en voorwaarden beschermen en versterken de positie van werkenden en
bevorderen op die manier het functioneren van de arbeidsmarkt (evenwicht
tussen werkgevers en werknemers). De beleidsinstrumenten onder dit
thema zijn divers: van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
die ervoor zorgt dat iedere werknemer een minimum loon ontvangt, tot
de Wet arbeidsvoorwaarden voor gedetacheerde werknemers in de EU, tot
beleid rondom gelijke behandeling op de werkvloer.
In 2020 is de beleidsdoorlichting naar artikel 1 Arbeidsmarkt van de SZWbegroting afgerond. De belangrijkste conclusie van de beleidsdoorlichting
was dat niet of nauwelijks te beoordelen was in hoeverre de doelen van
artikel 1 worden bereikt, omdat de instrumenten moeilijk te koppelen zijn
aan de doelen van artikel 1 en omdat weinig voor de beleidsdoorlichting
bruikbare evaluaties van de instrumenten zijn uitgevoerd.
Om te zorgen dat er bij de volgende periodieke rapportage wel uitspraken
gedaan kunnen worden over onder andere de bijdrage van beleid aan het
bereiken van de doelen is artikel 1 opgesplitst in een aantal thema’s,
waaronder arbeidsverhoudingen en -voorwaarden. Komend jaar wordt de
beleidstheorie van het thema uitgewerkt en worden instrumenten
gekoppeld aan de overkoepelende doelen van het gehele thema. Om te
voorkomen dat er net als bij de vorige doorlichting onvoldoende bruikbaar
evaluatiemateriaal beschikbaar is wordt komende jaren gekeken welke
inzichtbehoeften er zijn en welke onderzoeken uitgevoerd dienen te worden.
Inzichtbehoeften komen voort uit veranderingen in de instrumenten en/of
veranderingen in de maatschappij. Voor de inzichtbehoeften die
voortkomen uit instrumentwijzigingen staan verschillende evaluaties
gepland, zoals de Wet arbeidsmarkt in Balans, de Implementatiewet
herziene detacheringsrichtlijn en de Meldingsplicht Wet Arbeidsvoor­
waarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie. Ook op handen
zijnde wijzigingen vormen aanleiding om onderzoek te plannen, zoals het
onderzoek ‘Inventariseren onderliggende problemen bij niet effectueren
arbeidsrechten door werknemers’. Betere gegevens over de omvang en
de aard van dit probleem zijn noodzakelijk voor de inrichting van mogelijke
maatregelen en het beoordelen van de effectiviteit en efficiëntie van beleid.
Thema 3: Arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage arbeidsverhoudingen en
arbeidsvoorwaarden

Ex-post evaluatie

2027

1

Nulmeting compensatie transitievergoeding bij
bedrijfsbeëindiging

Ex-ante evaluatie

2022

1

Evaluatie meldingsplicht Wet arbeidsvoorwaarden
Ex-post evaluatie
gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU)

2022

1

Inventariseren onderliggende problemen bij niet
effectueren arbeidsrechten door werknemers

Overig onderzoek

2022

1

Monitoring en evaluatie Implementatiewet herziene
detacheringsrichtlijn

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2023

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

32

Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Evaluatie Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
(WML)

Ex-post evaluatie

2023

1

Ex-ante onderzoek EU-richtlijn platformwerk

Ex-ante evaluatie

2023

1

Nulmeting regulering uitzendsector

Ex-ante evaluatie

2023

1

Onderzoek belemmering toegang tot de arbeidsmarkt
asielzoekers

Overig onderzoek

2023

1

Positie van kinderen van arbeidsmigranten

Overig onderzoek

2023

1

Quickscan naar instrumenten en methodieken voor
waardebepaling

Overig onderzoek

2023

1

Nulmeting evaluatie Wet toezicht gelijke kansen bij werving Ex-ante evaluatie
en selectie

2024

1

Evaluatie Wet arbeid vreemdelingen

Ex-post evaluatie

2025

1

Evaluatie Wet arbeidsmarkt in balans (WAB)

Ex-post evaluatie

2025

1

Thema 4: Arbeid, zorg en de ontwikkeling van het kind
Het beleid van SZW op het gebied van arbeid en zorg en de ontwikkeling
van het kind valt uiteen in de onderwerpen kinderopvang, kinderbijslag en
het kindgebonden budget (tegemoetkoming ouders) alsook arbeid en zorg
(onder andere zwangerschaps- , bevallings-, geboorte- en ouderschaps­
verlof).
Dit thema in de SEA maakt inzichtelijk dat het beleid enerzijds ziet op het
bevorderen van arbeidsparticipatie en anderzijds op het bieden van
inkomensondersteuning aan ouders. Het biedt mensen controle op hun
werk en leven en tegelijk de mogelijkheid zich te kunnen ontwikkelen. De
regelingen voortvloeiend uit dit beleid hebben ten slotte het streven een
bijdrage aan de ontwikkeling van het kind en het bestrijden van armoede
onder kinderen te leveren. De komende 4 jaren zal middels evaluaties in en
van dit thema als geheel het beleid van SZW (op onderwerpen die raken
aan arbeid en zorg en de ontwikkeling van het kind) nader worden bezien.
Wat zijn de doelen van dit SZW beleid, welke inzichtbehoefte bestaat er op
dit vlak maar vooral ook waar is overlap en waar ontbreekt kennis of een
eventuele hogere doelomschrijving en link met ander (SZW of rijks-)beleid.
De driesplitsing in onderwerpen kinderopvang, tegemoetkoming ouders,
geboorteverlof (in relatie tot ander verlofregelingen) kent nu een evaluatie­
planning per onderwerp maar zal uiterlijk in 2026 middels een overkoepe­
lende analyse nader worden bekeken op samenhang en onderbouwing van
beleid.
Kinderopvang
Het coalitieakkoord ‘omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ van
het kabinet Rutte IV bevat het voornemen voor een grote herziening van
het kinderopvangstelsel. Het kinderopvangbeleid kent twee hoofddoelen:
de arbeidsparticipatie van ouders bevorderen en de ontwikkeling van het
kind stimuleren. Kinderopvang moet daarom kwalitatief goed zijn, toegan­
kelijk en betaalbaar.
Betaalbare kinderopvang is nodig om ouders te ondersteunen in hun
mogelijkheid om werk en zorg te combineren. Het kabinet wil het door
een inkomensonafhankelijke vergoeding voor ouders aantrekkelijk maken
om arbeid en zorg voor kinderen te combineren, waardoor de arbeidspar­
ticipatie van ouders, met name vrouwen, wordt bevorderd. Het eerste
periodieke onderzoek beslaat de periode 2015-2022, waar ingezoomd zal
worden op het ene doel van kinderopvang waar nu in toenemende mate
belangstelling voor is en waar we op het moment de minste kennis over
bezitten, namelijk over het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen. We

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

33

zoeken de relatie tussen het beleid om te komen tot kwalitatief goede,
toegankelijk en betaalbare kinderopvang én de ontwikkeling van kinderen.
Voorts onderzoeken we aan de hand van een nulmeting van het beleid van
het huidige coalitieakkoord juist het andere doel van de kinderopvang; de
arbeidsparticipatie waar nu nieuwe maatregelen voor worden ontwikkeld.
Voor de bevordering van de arbeidsparticipatie is het belangrijk dat ouders
van jonge kinderen actief blijven op de arbeidsmarkt. Bovendien zorgt
goede kinderopvang er ook voor dat kinderen worden gestimuleerd in hun
ontwikkeling. De inzichten van onderzoek naar de huidige kennisbehoefte
over de ontwikkeling van kinderen en het te volgen nieuwe beleid op
arbeidsparticipatie van ouders zal tezamen een reflectie kunnen bieden op
het totaal beleid kinderopvang in Nederland.
Gezien de planning van de in het coalitieakkoord aangekondigde stelsel­
wijziging kan de volgende evaluatie, en ook de overkoepelende analyse,
(gedeeltelijk) samenvallen met invoering van het nieuwe stelsel. Het
stimuleren van de arbeidsparticipatie is een van de doelen van de stelsel­
herziening en de invoering van het nieuwe stelsel kan worden gebruikt als
startpunt ten behoeve van het onderzoeken van de doelmatigheid en
doeltreffendheid van de stelselherziening, voorafgegaan door een
nulmeting. Hierbij zal gebruik worden gemaakt van opgedane kennis sinds
de vorige beleidsdoorlichting op dit doel.
Thema 4: Arbeid, zorg en de ontwikkeling van het kind - Kinderopvang
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage kinderopvang

Ex-post evaluatie

2023

7

Effectonderzoek toezicht en handhaving kinderopvang

Ex-post evaluatie

2022

7

Evaluatie Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang (IKK)

Ex-post evaluatie

2023

7

Tegemoetkomingsregelingen kinderopvang

Ex-post evaluatie

2023

7

Landelijke kwaliteitsmonitor kinderopvang

Ex-durante evaluatie

2025

7

Tegemoetkoming ouders
Het huidige kabinet gaat verder met het verbeteren van het huidige toesla­
genstelsel. Daarnaast heeft het kabinet de ambitie om op termijn de
toeslagen af te schaffen. Het huidige stelsel is complex en moet eenvoudiger
worden. Ook moet ouders meer zekerheid gegeven worden. Gelet op deze
breed gedragen wens om het toeslagenstelsel op termijn te laten
verdwijnen en het gegeven dat het kindgebonden budget hier onderdeel
van uitmaakt, zal deze kabinetsperiode onderzoek worden gedaan naar
een alternatief voor het kindgebonden budget, zodat deze gereed is ten
behoeve van een volgende formatie. Een ambtelijke werkgroep heeft reeds
onderzoek gedaan naar hoe de inkomensondersteuning verbeterd kan
worden. Van de uitkomsten is in twee deelrapporten verslag gedaan. Het
eerste deelrapport van Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO)
Toeslagen betreft de uitkomsten gericht op de verbetermogelijkheden
binnen het bestaande stelsel, het tweede deelrapport onderzoekt ook opties
daarbuiten. Beide rapporten gaan in op de beleidskeuzes die aan het toesla­
genstelsel ten grondslag liggen. Verder wordt momenteel het IBO-vereen­
voudiging uitgevoerd, dat ook waardevolle uitkomsten zal bieden voor de
kindregelingen.
Om aan de ambitie van het kabinet te voldoen, is het van belang dat alle
voor de kindregelingen onderdelen volledig in kaart zijn gebracht. Ten
aanzien van de kinderbijslag zijn er naar aanleiding van de vorige beleids­
doorlichting van artikel 10 twee vervolgonderzoeken gedaan: het onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

34

naar de dubbele kinderbijslag intensieve zorg en onderzoek naar dubbele
kinderbijslag om onderwijsredenen. Deze onderzoeken bieden een gedegen
inzicht in de verschillende kanten van de kinderbijslag.
Met deze evaluatieplanning wordt ingegaan op een drietal vragen die nog
open staan om te kunnen komen tot een gedegen voorstel voor een
mogelijk nieuw stelsel aan kindregelingen en hiermee ook tot een gedegen
syntheseonderzoek tegemoetkoming ouders in 2025.
In de uit te voeren onderzoeken is het van belang dat er voldoende aandacht
is voor het burgerperspectief en denk- en doenvermogen van de burger. In
de nieuw voor te stellen regeling is het zodoende van belang dat er breed
wordt gekeken: is de sociale zekerheid de plek voor de nieuwe regeling, of
zijn er mogelijkheden in de fiscaliteit waarmee je het onderdeel van de
kindregelingen kunt inregelen? De onderzoeken kunnen gezamenlijk de
voorbereiding voor een volgende formatie vormen.
Thema 4: Arbeid, zorg en de ontwikkeling van het kind - Tegemoetkoming ouders
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage tegemoetkoming ouders

Ex-post evaluatie

2025

10

Onderzoek alleenstaande ouders

Overig onderzoek

2023

10

Onderzoek nieuwe regeling voor kinderen

Ex-ante evaluatie

2024

10

Potentiële nieuwe kindregeling en de uitvoerder

Ex-post evaluatie

2024

10

Arbeid en zorg
De kern van de Wet Arbeid en Zorg (Wazo) is betere mogelijkheden te
creëren voor de combinatie van arbeid en zorg. In de Wet Arbeid en Zorg
zijn alle wettelijke verlofvormen opgenomen zoals calamiteiten- en ander
kort verzuimverlof; zwangerschaps- en bevallingsverlof, kortdurend en
langdurend zorgverlof. Recent zijn daar geboorteverlof en betaald ouder­
schapsverlof bijgekomen. Beide wijzigingen (inclusief evaluaties van de
wijzigingen) worden hieronder toegelicht.
Op 1 januari 2019 is de Wet invoering extra geboorteverlof (WIEG) in werking
getreden. Sindsdien hebben partners in loondienst na de geboorte van hun
kind recht op eenmaal het aantal werkuren per week aan geboorteverlof,
met loondoorbetaling door de werkgever. Per 1 juli 2020 is het geboorte­
verlof uitgebreid en hebben partners in loondienst daarnaast recht op vijf
keer het aantal werkuren per week aan aanvullend geboorteverlof. Met de
WIEG is beoogd een positieve bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van
de band tussen de partner en het kind. Ook is beoogd de kansen van
vrouwen op de arbeidsmarkt te vergroten, omdat met de invoering van de
WIEG minder verschil kwam in de duur van het verlof voor moeders en dat
voor partners. In februari jl. is een rapport met de eerste evaluatie van de
WIEG opgeleverd aan de Tweede Kamer. De evaluatie was primair gericht
op het aanvullend geboorteverlof en gaf geen aanleiding tot wijziging van
de WIEG. Er wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd naar de samenstelling
van de groep en de achterliggende beweegredenen om geen of minder
verlof op te nemen.
Met de inwerkingtreding van de Wet betaald ouderschapsverlof vanaf
2 augustus 2022 komen werknemers ook in aanmerking voor een uitkering
wegens ouderschapsverlof. In de evaluatie van de Wet betaald ouder­
schapsverlof wordt naast het gebruik en de effecten van de invoering van
het betaald ouderschapsverlof, ook opnieuw aandacht besteed aan het
gebruik, de effecten en de doelmatigheid van het geboorteverlof. Zodoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

35

kan ook het gezamenlijke effect van het geboorteverlof en het betaald
ouderschapsverlof op de arbeidsparticipatie, de verdeling van zorgtaken
tussen partners en de gezondheid van het kind worden onderzocht. Een jaar
na inwerkingtreding, dus in de tweede helft van 2023, vindt de invoeringstoets van de Wet betaald ouderschapsverlof plaats en wordt verder invulling
gegeven aan de evaluatieplanning rond betaald ouderschaps- en geboor­
teverlof.
Thema 4: Arbeid, zorg en de ontwikkeling van het kind - Arbeid en zorg
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage verlofregelingen

Ex-post evaluatie

2024

6

Verdiepend onderzoek niet-gebruik geboorteverlof

Overig onderzoek

2023

6

Evaluatie Wet betaald ouderschapsverlof

Ex-post evaluatie

2027

6

Thema 5: Pensioen en oudedag
Ten behoeve van een toekomstbestendig pensioenstelsel is samen met
sociale partners in 2019 het pensioenakkoord gesloten. De maatregelen die
voortvloeien uit het pensioenakkoord zijn bedoeld voor de verbetering van
de oudedagsvoorziening en moeten perspectief bieden op een koopkrachtig
pensioen. Dit sluit aan bij het SZW doel ‘mensen hebben een vangnet bij
ouderdom’. Daarnaast bevat het pensioenakkoord tijdelijke maatregelen
met betrekking tot duurzame inzetbaarheid en eerder stoppen met werken.
Dit sluit aan bij het SZW doel ‘mensen hebben (duurzaam) gezond en veilig
werk’.
De maatregelen met betrekking tot de oudedagsvoorziening en een
koopkrachtig pensioen zijn uitgewerkt in het wetsvoorstel Toekomst
Pensioenen (WTP). Daarnaast wordt via de Wet bedrag ineens, RVU en
verlofsparen meer keuzevrijheid geïntroduceerd bij de start van de uitke­
ringsfase van het ouderdomspensioen. Deze wetten zijn nog niet van kracht,
maar vooruitlopend hierop worden de evaluaties (deels) al geagendeerd in
de SEA. Daarnaast wordt gedurende de implementatiefase van de WTP
(2023-2027) de voortgang van het transitieproces gemonitord. In 2027 is
de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel afgerond. De effecten van deze
transitie worden in de jaren daarna zichtbaar. De periodieke rapportage voor
‘oudedagsvoorziening’ is daarom voorzien voor 2028/2029.
De tijdelijke maatregelen met betrekking tot duurzame inzetbaarheid en
eerder stoppen met werken zijn onder andere uitgewerkt in de subsidiere­
geling Maatwerk duurzame inzetbaarheid en Eerder Uittreden (MDIEU), de
Regeling voor vervroegde uittreding (RVU) en de uitbreiding van verlof­
sparen. Deze regelingen worden gemonitord en geëvalueerd. Een
periodieke rapportage op dit onderwerp is vooralsnog voorzien voor 2026.
Naast opgedane ervaringen met de MDIEU en RVU, wordt bekeken of er
verbinding gelegd kan worden met het thema ‘leven lang ontwikkelen’ en
met gezondheidsthema’s rondom ouder worden.
Thema 5: Pensioen en oudedag
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage oudedagsvoorziening

Ex-post evaluatie

2028/2029

8

Witte vlekken op pensioengebied

Ex-durante evaluatie

2023

8

Onderzoek niet-gebruik AIO

Overig onderzoek

2023

8

Onderzoek life event AOW-leeftijd

Overig onderzoek

2023

8

Evaluatieonderzoek automatische waardeoverdracht kleine Ex-post evaluatie
pensioenen

2023

8

Oudedagsvoorziening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

36

Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Experimenten pensioenopbouw onder zelfstandigen

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2027

8

Evaluatie Wet bedrag ineens

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2028

8

Periodieke rapportage gezond naar pensioen

Ex-post evaluatie

2026

1 en 8

Monitoring Regeling vervroegd uittreden (RVU)

Ex-durante evaluatie

2025

8

Monitoring en evaluatie maatwerkregeling duurzame
inzetbaarheid en eerder uittreden

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2026

1

Monitor voortgang transitieproces Wet toekomst
pensioenen

Ex-ante monitoring

2027

8

Monitoring en evaluatie van de Wet toekomst pensioenen Ex-durante en ex-post
evaluatie

2038

8

Monitor AOW-leeftijdsverhoging

Jaarlijks

8

Gezond naar pensioen

Ex-durante evaluatie

Thema 6: Armoede en schulden
Om mensen in de problemen een vangnet te bieden en te helpen om uit
de problemen te komen, is er beleid vanuit de rijksoverheid op het gebied
van armoede en schulden. Met de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en
schulden’ wordt aan de slag gegaan met acties die bijdragen aan het op orde
krijgen van bestaanszekerheid voor meer, en zo mogelijk, alle mensen. Dit
gebeurt langs drie lijnen: geldzorgen, armoede en schulden. Het doel is om
het aantal kinderen dat in armoede opgroeit, het aantal mensen dat in
armoede leeft, en het aantal huishoudens met problematische schulden te
verminderen.
Om de voortgang van de ambities op deze terreinen inzichtelijk te maken,
wordt in samenspraak met betrokken partijen een brede monitor opgesteld,
waarin alle deelonderwerpen van de aanpak terugkomen en de doorver­
taling naar concrete doelstellingen voor de korte, middellange en lange
termijn gemaakt wordt. Voor het meten van de kwantitatieve voortgang
wordt gebruik gemaakt van de niet-veel-maar-toereikend norm van het SCP.
In samenspraak met de planbureaus en betrokken partijen zal worden
gekeken naar een brede set aanvullende kwantitatieve en kwalitatieve
indicatoren. In het project ‘Datadelen armoede en schulden’ worden
afspraken gemaakt om hulpverlening bij armoede en schulden op uniforme
wijze en met minimale administratieve lasten te registreren. Voor de
monitoring en evaluatie zullen beschikbare statistieken gebruikt worden, en
worden in samenspraak met betrokken partijen aanvullende indicatoren
uitgewerkt. In 2025 wordt de aanpak geldzorgen, armoede en schulden
geëvalueerd.
Thema 6: Armoede en schulden
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage armoede en schulden

Ex-post evaluatie

2026

2

Evaluatie besluit breed moratorium Wet gemeentelijke
schuldhulpverlening

Ex-post evaluatie

2022

2

Evaluatie intensivering armoede- en schuldenaanpak

Ex-post evaluatie

2022

2

Schuldenproblematiek in beeld

Ex-durante monitoring

2024

2

Thema 7: Bijstand en participatie
In Nederland bestaat een vangnet voor wie (tijdelijk) niet zelf in de noodza­
kelijke kosten van het bestaan kan voorzien. Sinds 2015 wordt een deel van
dat vangnet geregeld met de Participatiewet. Deze wet is net als zijn
voorgangers bedoeld om mensen die het tegenzit inkomensondersteuning
te bieden via de bijstand en weer (gedeeltelijk) aan het werk te helpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

37

Samenhangend met de Participatiewet stimuleert de Wet banenafspraak en
quotum arbeidsbeperkten werkgevers om mensen met een arbeidsbe­
perking in dienst te nemen. Deze wetten dragen bij aan de visie van SZW
dat iedereen de kans moet krijgen om mee te doen en zich te ontwikkelen,
en dat we tegelijkertijd zorgen voor een vangnet als het tegenzit.
Op 13 maart 2020 is de Beleidsdoorlichting artikel 2 over de Bijstand, Parti­
cipatiewet en Toeslagenwet gepubliceerd, waarin de eindevaluatie van de
Participatiewet door het SCP van 19 november 2019 meegenomen is. De
conclusie was dat de Participatiewet ondanks enkele positieve resultaten
de komende jaren nog flink wat werk behoeft om succesvol te kunnen zijn.
Die conclusie is relevant voor een grote groep mensen in de bijstand.
Sindsdien zijn er samen met gemeenten en andere partijen meerdere
beleidsinitiatieven gestart om de Participatiewet te verbeteren. De Partici­
patiewet wordt uitgebreid gemonitord, zo verschijnt jaarlijks een monito­
ringsbrief Participatiewet en twee keer per jaar een factsheet Participatiewet
met de belangrijkste cijfermatige ontwikkelingen. In de monitoring en
evaluatie van de Participatiewet wordt ook nadrukkelijk aansluiting gezocht
bij ontwikkelingen in het sociaal domein.
Een van de doelstellingen van de Participatiewet is een integrale dienstver­
lening. Op dit moment bestaat er al specifieke aandacht voor het
onderzoeken van potentiële brede baten (bijvoorbeeld op het gebied van
zorggebruik) die kunnen ontstaan bij dienstverlening aan bijstandsgerech­
tigden. Daarnaast is er ook aandacht voor de oorzaken en gevolgen van nietgebruik van bijstandsregelingen. Deze onderwerpen zullen de komende
jaren prominent aan de orde komen bij onderzoek naar de werking van de
Participatiewet. Een periodieke rapportage van de effecten van het huidige
beleid zal in 2026/2027 verschijnen.
Thema 7: Bijstand en participatie
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage bijstand en participatie

Ex-post evaluatie

2026/2027

2

Brede baten-onderzoek van re-integratie

Ex-post evaluatie

2022

2

Meerjarig tekorten en overschotten gebundelde uitkering
(BUIG)

Ex-post evaluatie

2022

2 en 13

Verdiepend onderzoek naar de financiering van beschut
werk

Overig onderzoek

2022

2

Prestaties overheidswerkgevers en inkoop van diensten

Overig onderzoek

2022

2

Verdiepend onderzoek niet-gebruik bijstand

Overig onderzoek

2023

2

Monitoring actieplan dichterbij dan je denkt

Ex-durante monitoring

2023

2

Evaluatie REACT-EU

Ex-post evaluatie

2024

meerdere

Monitor uitvoering uniforme loonwaardebepaling

Ex-durante monitoring

Jaarlijks

2

Thema 8: Jonggehandicapten
Het thema jonggehandicapten omvat de doelstelling om jonggehandi­
capten de kans te bieden zich te ontwikkelen zodat ze zelf kunnen bijdragen
aan hun toekomst in de vorm van betaald werk en hen een financieel
vangnet te bieden als zij niet zelf kunnen voorzien in een inkomen.
Op basis van de bevindingen uit de beleidsdoorlichting Wajong in 2017 is
de Wajong aangepast. Met de Wet vereenvoudiging Wajong zijn diverse
maatregelen in de Wajong verwerkt die er onder meer voor zorgen dat meer
(gaan) werken loont, dat Wajongers altijd terug kunnen vallen op de Wajong
en dat Wajongers hun uitkering behouden als zij onderwijs (gaan) volgen.
Daarnaast is UWV in 2017 gestart met een nieuw dienstverleningsmodel
voor het activeren van jonggehandicapten met arbeidsvermogen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

38

onderzoekplanning staat daarom de komende periode in het teken van
het afronden van een periodieke rapportage naar de effectiviteit van deze
dienstverlening en het voorbereiden op een wetsevaluatie in 2025. Met deze
wetsevaluatie geven we gelijktijdig invulling aan de periodieke rapportage
jonggehandicapten.
Thema 8: Jonggehandicapten
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage jonggehandicapten

Ex-post evaluatie

2025

4

Effectevaluatie Wajong-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2023

4 en 11

Willen, kunnen en doen. Gedrag en gedragsbeïnvloeding
van mensen met een AG-uitkering

Ex-durante evaluatie

2023

3, 4 en 6

Kwalitatief onderzoek vereenvoudiging Wajong

Ex-durante evaluatie

2023

4

Monitor effect wetsvoorstel Wajong maatregelen

Ex-durante monitoring

2024

4

Evaluatie Wet vereenvoudiging Wajong

Ex-post evaluatie

2025

4

Evaluatie pilot generieke werkgeversvoorziening

Ex-post evaluatie

2026

3 en 4

Thema 9: Werkloosheid werknemers
Het thema ‘werkloosheid bij werknemers’ omvat de doelstelling om
werknemers te beschermen tegen de financiële gevolgen van werkloosheid
en hen te stimuleren het werk te hervatten. Voor dit thema wordt op dit
moment een periodieke rapportage opgesteld die naar verwachting begin
2023 naar de Tweede Kamer zal worden gestuurd. Het plan van aanpak voor
deze rapportage en ook de inzichtbehoefte die eraan ten grondslag ligt zijn
uitgebreid beschreven in een Kamerbrief.
De onderzoeksplanning voor de komende jaren zal in grote mate worden
bepaald door de conclusies die worden getrokken in de periodieke
rapportage. Die rapportage zal inzichtelijk maken welke aspecten binnen dit
thema nader onderzoek vergen om in de toekomst nog betere conclusies te
kunnen trekken over de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het
gevoerde beleid. Los van deze rapportage lopen op dit moment twee
onderzoeken binnen dit thema. Dit zijn een onderzoek naar knelpunten in
de WW in het kader van het traject om te komen tot vereenvoudiging en
een onderzoek naar de werking van de sollicitatieplicht in de WW.
Thema 9: Werkloosheid werknemers
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage werkloosheid werknemers

Ex-post evaluatie

2023

5

Effectiviteit WW-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2022

5 en 11

Analyse vereenvoudiging WW vanuit perspectieven
burgers, uitvoering en werkgevers

Ex-durante evaluatie

2023

5

Onderzoek sollicitatieplicht

Ex-post evaluatie

2026

5

Thema 10: Ziekte en arbeidsongeschiktheid werknemers
Het thema ‘ziekte en arbeidsongeschiktheid’ omvat de doelstelling om
werknemers te beschermen tegen de financiële gevolgen van ziekte en
arbeidsongeschiktheid en hen te stimuleren het werk te hervatten.
De mid-term review die in 2022 aan de Tweede Kamer is gestuurd geeft
inzicht in de doorontwikkeling van de WGA dienstverlening in de periode
2017-2021 en geeft een eerste beeld van de samenstelling van het dienst­
verleningsbestand, de opzet van de dienstverlening en de eerste resultaten.
Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereidingen voor een richting­
gevend traject binnen dit thema. Onderdeel van de aanpak waarmee
invulling wordt gegeven aan één van de ambities uit het coalitieakkoord,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

39

namelijk het wegnemen van ‘hardheden’ uit de WIA, is het aankondigen van
een commissie die de opdracht krijgt om integraal te bezien of, en zo ja
welke, fundamentele hervormingen er nodig zijn om het stelsel van ziekte
en arbeidsongeschiktheid op de lange termijn menselijk, eerlijk, uitvoerbaar
en betaalbaar te houden. De commissie en de opdracht die zij krijgt moet
nog vorm krijgen. Het idee is dat de commissie een aantal toekomstscena­
rio’s presenteert, waarin in ieder geval rekening gehouden wordt met de
benodigde ruimte voor de aanvullende ambities voor het stelsel, zoals een
arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen, en waarin ook een
duurzame oplossing voor de huidige mismatch op het terrein van sociaalmedisch beoordelingen wordt gepresenteerd. De verwachting is dat de
commissie ook kan aangeven welke aspecten binnen dit thema nader
onderzoek vergen in de toekomst.
De huidige onderzoeken uit de onderzoeksplanning vormen waardevolle
input voor de commissie en vormen de bouwstenen voor een overkoepe­
lende periodieke evaluatie op dit thema gepland voor 2025.
Thema 10: Ziekte en arbeidsongeschiktheid werknemers
Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage ziekte en arbeidsongeschiktheid voor Ex-post evaluatie
werknemers

Thema

Type onderzoek

2025

3 en 6

Willen, kunnen en doen. Gedragsbeïnvloeding van mensen Overig onderzoek
met een AG-uitkering

2023

3, 4 en 6

Toekomstgericht onderzoek hardheden in stelsel ziekte en Overig onderzoek
arbeidsongeschiktheid

2023

3

ZW/WIA 35-min: de doelgroep in beeld

Overig onderzoek

2023

3

Onderzoek effectiviteit hybride markt werkhervatting
gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA)

Ex-post evaluatie

2023

3

Onderzoek effectiviteit hybride markt Ziektewet

Ex-post evaluatie

2024

6

Effectiviteit werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten
(WGA)-dienstverlening

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2025

3 en 11

Evaluatie scholingsexperiment

Ex-ante evaluatie

2025

3

Thema 11: Inkomensondersteuning nabestaanden en wezen
Het beleid omtrent nabestaanden en wezen beschermt deze groepen tegen
financiële gevolgen van het verlies van partner of ouder(s). Op basis van
de Algemene nabestaandenwet (Anw) biedt de overheid met de nabestaan­
denuitkering en wezenuitkering een vangnet om bestaanszekerheid te
garanderen voor deze groepen.
In 2019 is er in de beleidsdoorlichting geconcludeerd dat de nabestaanden­
uitkering doeltreffend is geweest. Doordat de maatregel erg generiek is zijn
er aanknopingspunten om het beleid doelmatiger te maken. Op verzoek van
SZW is er in navolging van dit onderzoek een verkennend kwalitatief
onderzoek uitgevoerd naar de wezenuitkering. Uit dit onderzoek blijkt dat
zowel de doeltreffendheid als doelmatigheid van de wezenuitkering te
verbeteren zijn. Budgettaire effecten en de potentiële impact op de
uitvoering zijn nog niet meegenomen bij deze vervolgonderzoeken. De
hieronder genoemde evaluatie agendering sluit hierop aan door beter te
kijken naar de specifieke behoeften en situatie van de wees door middel van
onderzoek naar mogelijk niet-gebruik van de wezenuitkering, onderzoek
naar kostenbehoefte van wezen, onderzoek naar de situatie van oudere
wezen en een verkennend onderzoek naar de afbakening van de doelgroep,
en werkt hiermee toe naar de volgende periodieke evaluatie op dit thema
in 2026.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

40

Thema 11: Inkomensondersteuning nabestaanden en wezen
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage nabestaanden en wezen

Ex-post evaluatie

2026/2028

9

Onderzoek naar mogelijk niet-gebruik van de
wezenuitkering

Overig onderzoek

2024

9

Onderzoek van de kostenbehoefte van wezen

Overig onderzoek

2024

9

Onderzoek naar de situatie van oudere wezen

Ex-ante evaluatie

2024

9

Onderzoek naar het verkennen van de afbakening van de
doelgroep

Ex-ante evaluatie

2024

9

Thema 12: Integratie en maatschappelijke samenhang
SZW wil bijdragen aan een inclusieve en sociaal stabiele samenleving
waarin mensen in alle verscheidenheid met elkaar samen leven en zonder
belemmeringen kunnen participeren in de maatschappij. Het beleid van
Integratie en maatschappelijke samenhang richt zich op het bevorderen van
gelijkwaardige kansen en posities op de arbeidsmarkt, een snelle en goede
inburgering van nieuwkomers, het stimuleren van samenleven in verschei­
denheid, het weerbaar maken tegen ongewenste beïnvloeding en het
versterken van de sociale stabiliteit.
In 2016 is een integrale en samenhangende evaluatie uitgevoerd van het
integratiebeleid, die uitmondde in de synthesestudie beleidsdoorlichting
integratiebeleid. Er werd geconcludeerd dat er voortgang zichtbaar was in
termen van doelbereik, maar dat dit niet gold voor de arbeidsmarkt. Deze
conclusie vormde de aanleiding voor het ontwikkelen van het beleidspro­
gramma Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA), en is vervolgens
vormgegeven met pilot studies en bijbehorende evaluaties waarvan de
inzichten via de Werkagenda VIA breder uitgerold worden. Voor de
komende periode wordt inzicht in werking van het beleid verder vergroot
door een periodieke rapportage in 2023, en in de jaren na 2023 aangevuld
met monitoring en evaluatie van de Werkagenda VIA en de nieuwe Inbur­
geringswet en evaluaties van een aantal acties gericht op het bevorderen
van samen leven.
Beleidsonderwerpen rondom Samenleven en Weerbare Samenleving
bevinden zich veelal in de beleidsontwikkelingsfase en zijn daarom niet
evenredig vertegenwoordigd in de evaluatieplanning. Het onderzoek voor
deze beleidsonderwerpen is de eerstkomende jaren met name gericht op
vorming en onderbouwing van het beleid.
Thema 12: Integratie en maatschappelijke samenhang
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage integratie

Ex-post evaluatie

2023

13

Synthese monitoringsrapporten en evaluatie VIA

Ex-post evaluatie

2025

13

Longitudinaal onderzoek cohort statushouders

Ex-durante monitoring

2022

13

Ontwikkelingen in evenredigheid

Ex-durante monitoring

2022

13

Evaluatie projecten vergroten sociaal netwerk gesloten
gemeenschappen

Ex-post evaluatie

2022

13

Evaluatie project rond ondersteuning geloofsverlaters

Ex-post evaluatie

2022

13

Evaluatie voorlichting recht op zelfbeschikking

Ex-post evaluatie

2022

13

Evaluatie decentrale uitkeringen 7 Roma pilots

Ex-post evaluatie

2022

13

Evaluatie fondsen op naam en ondersteuningsfunctie

Ex-post evaluatie

2022

13

Monitoring actieplan ons voetbal is van iedereen

Ex-durante monitoring

2023

13

Evaluatie vervolgtraject preventieve aanpak anti-zwart
racisme

Ex-post evaluatie

2023

13

Derde evaluatie kennisplatform integratie & samenleving
(KIS)

Ex-ante evaluatie

2025

13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

41

Afronding

Begrotingsartikel

Evaluatie United Nations (UN) decade for people of African Ex-post evaluatie
descent

Thema

Type onderzoek

2025

13

Monitoring VIA

Ex-durante monitoring

2025

13

Monitor integratie en samenleven

Ex-durante monitoring

2026

13

Monitor marktwerking Wet inburgering 2021

Ex-durante monitoring

2027

13

Monitoring en evaluatie Wet inburgering 2021

Ex-durante monitoring

2027

13

Onderzoek perspectief inburgeraar

Overig onderzoek

2028

13

Jaarlijkse monitor Wet inburgering 2021

Ex-durante monitoring

2028

13

Thema 13: Uitvoering SUWI stelsel
De Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (de Wet SUWI)
regelt de structuur voor de uitvoering van taken met betrekking tot de
arbeidsvoorziening en sociale verzekeringswetten. Deze structuur moet
bijdragen aan twee hoofddoelen: het bieden van bestaanszekerheid en
het bevorderen van arbeidsparticipatie.
In 2021 is de beleidsdoorlichting naar de uitvoering van het SUWI-stelsel in
de periode 2015-2020 afgerond waarbij de focus lag op de doeltreffendheid
en doelmatigheid van het SUWI-stelsel en de betrokken uitvoeringsorgani­
saties. Het oordeel van de onderzoekers was over het algemeen positief,
maar het ontbrak de onderzoekers soms aan informatie om harde
conclusies te kunnen trekken op basis van het synthese-onderzoek. Om te
voorkomen dat er bij een volgende periodieke rapportage te weinig onder­
zoeksmateriaal voorhanden is om de uitvoering binnen het SUWI-stelsel
goed te kunnen evalueren en waar mogelijk de uitvoering van het SUWIstelsel te kunnen verbeteren, is er zoals aan de Tweede Kamer gecommu­
niceerd een onderzoeksprogrammering opgesteld. Deze moet als basis
gaan dienen voor de periodieke rapportage die (vermoedelijk) in 2025 plaats
zal vinden. Geplande onderzoeken naar het niet-gebruik van sociale
regelingen, de governance van het BKWI en Inlichtingenbureau en de
functie en het doel van cliëntenparticipatie binnen het SZI domein zijn
opgenomen in de SEA 2023 en beogen de randvoorwaarden voor een goede
uitvoering in kaart te brengen. Onderzoeken reeds opgenomen in de SEA
2022 dragen bij aan het vergroten van inzichten in de effectiviteit van de
regionale samenwerking, de effectiviteit van de dienstverlening en de
werking van het handhavingsbeleid. Andere onderzoeksthema's zijn onder
andere wendbaarheid en doelmatigheid.
Thema 13: Uitvoering SUWI-stelsel
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage uitvoering SUWI-stelsel

Ex-post evaluatie

2026

11

Synthese-onderzoek niet-gebruik

Ex-post evaluatie

2023

11

Effectiviteit WW-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2022

5 en 11

Effectevaluatie Wajong-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2022

4 en 11

Internationale verkenning handhavings- en sanctiebeleid

Overig onderzoek

2023

meerdere

Governance BKWI en IB

Overig onderzoek

2022

11

Evaluatie regionale mobiliteitsteams

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2023

5 en 11

Cliëntenparticipatie domein SZI

Overig onderzoek

2023

11

Monitoring actieplan dichterbij dan je denkt

Ex-durante monitoring

2023

2

Effectiviteit werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten
(WGA)-dienstverlening

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2025

3 en 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

42

Thema 14: Corona
De overheid heeft meer dan 200 financiële steunmaatregelen getroffen om
werkenden en bedrijven door de coronacrisis te helpen. Eind 2020
verstuurden de ministers van Financiën (FIN), Economische Zaken en
Klimaat (EZK) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een Kamerbrief
met daarin een eerste uitwerking van de evaluatieplanning (Kamerstukken
II 2020/21, 35 420, nr. 227). Het gaat daarbij vooralsnog om de budgettair
meest omvangrijke maatregelen op het terrein van SZW, EZK en FIN die zich
primair richten op baanbehoud en het steunen van ondernemers die geraakt
zijn door de coronacrisis, zoals de NOW, Tozo en TVL/TOGS. Ook bevat de
brief een overzicht van de monitoringsactiviteiten.
De ministeries werken de evaluatie-aanpak verder uit met behulp van enkele
onafhankelijke deskundigen vanuit de wetenschap en de planbureaus.
Hiernaast heeft het CPB in 2021 een eerste analyse van macro-economische
effecten opgeleverd (Kamerstukken II 2021/22, 35 420, nr. 453) en voert het
CPB in 2022 een vervolgonderzoek uit.
Naast de meer omvangrijkere maatregelen die onderdeel uitmaken van
bovengenoemde Kamerbrief, worden ook de andere steunpakketten van
SZW geëvalueerd, zowel voor Europees- als Caribisch Nederland. Voor de
meeste steunmaatregelen wordt 2023 voorzien als evaluatiemoment voor
doeltreffendheid en doelmatigheid. In de tussentijd worden maatregelen
gemonitord en vinden er tussentijdse evaluaties plaats.
Thema 14: Corona
Thema

Type onderzoek

Afronding

Begrotingsartikel

Evaluatie intensivering armoede- en schuldenaanpak

Ex-post evaluatie

2022

2

Economische analyses steunpakketten en corona door het Ex-post evaluatie
CPB

2022

meerdere

Tegemoetkomingsregelingen kinderopvang

Ex-post evaluatie

2023

7

Evaluatie van de tijdelijke subsidieregeling loonkosten en
inkomensverlies Caribisch Nederland

Ex-post evaluatie

2023

2

Evaluatie regionale mobiliteitsteams

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2023

5 en 11

Evaluatie van de NOW op doeltreffendheid en
doelmatigheid

Ex-post evaluatie

2023

1

Evaluatie van de Tozo op doeltreffendheid en doelmatigheid Ex-post evaluatie

2023

2

Procesevaluatie van het aanvullend sociaal pakket

Ex-durante evaluatie

2023

meerdere

Kennistraject sociale impact corona

Ex-durante evaluatie

n.t.b

2 en 13

Praktijkgericht onderzoek naar aanpak jeugdwerkloosheid Overig onderzoek

2023

2

Evaluatie NL leert door

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2024

1

Schuldenproblematiek in beeld

Ex-durante monitoring

2024

2

Voor een interactieve versie van de Strategische Evaluatie Agenda en het
meest recente overzicht van de realisatie van beleidsdoorlichtingen, klik op
deze link. Voor een verdere onderbouwing van de Strategische Evaluatie
Agenda, zie «Bijlage 6: Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda».
2.5 Overzicht risicoregelingen
Voor de begroting 2023 zijn er geen risicoregelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

43

Tot en met de begroting 2022 stonden de leningen die het Ministerie van
SZW verleent aan asielstatushouders die vallen onder de Wet inburgering
2013 onder de risicoregelingen. Deze leningen vallen echter niet onder de
rijksbreed gehanteerde definitie van risicoregelingen.
2.6 Overzicht coronamaatregelen
Het kabinet heeft diverse (nood)maatregelen genomen om de coronacrisis
het hoofd te bieden. Deze paragraaf geeft een overzicht van de corona
gerelateerde maatregelen op de begroting van SZW. Een uitgebreid
overzicht is te vinden op https://www.rijksfinancien.nl/overheidsfinancien­
coronatijd.
In augustus 2022 heeft de minister het Maatschappelijk Impact Team (MIT)
ingesteld. Het MIT zal adviseren over de sociaalmaatschappelijke en
economische gevolgen van het coronabeleid en eventueel ander beleid ter
bestrijding van infectieziekten met pandemisch potentieel.
Tabel 10 Coronamaatregelen op de SZW-begroting (bedragen x € 1 miljoen)
Art

Omschrijving maatregel

2021

2022

2023

1

Tijdelijke noodmaatregel
overbrugging voor
werkgelegenheid (NOW)1

9.669

1.208

405

2024

2025

2026

2027

Vindplaats
Kamerstuk 35 420, nr. M

Kamerstuk 35 420, nr. V
Kamerstuk 35 420, nr. 217
Kamerstuk 35 420, nr. AW
Kamerstuk 35 420, nr. 365
Kamerstuk 35 420, nr. 458
Kamerstuk 35 420, nr. 462
Kamerstuk 35 420, nr. 466
Kamerstuk 35 420, nr. 478
2

Tijdelijke overbruggingsregeling
zelfstandig ondernemers (Tozo)1

1.133

294

Kamerstuk 35 420, nr. M
Kamerstuk 35 420, nr. 217
Kamerstuk 35 420, nr. AW
Kamerstuk 35 420, nr. 365
Kamerstuk 35 420, nr. 458
Kamerstuk 35 420, nr. 462
Kamerstuk 35 420, nr. 466
Kamerstuk 35 420, nr. 478

2

Tegemoetkoming eigen bijdrage
kinderopvang

276

72

1

Kamerstuk 35 420, nr. 22
Kamerstuk 31322, nr. 425
Kamerstuk 31 322, nr. 432
Kamerstuk 35 420, nr. 462
Kamerstuk 35 420, nr. 466

11, 98

Arbeidsbemiddeling Caribisch
Nederland

0,7

0,7

Kamerstuk 35 420, nr. M
Kamerstuk 35 420, nr. 134
Kamerstuk 35 420, nr. 365
Kamerstuk 35 420, nr. 478

1

NL leert door

95

34

38

Kamerstuk 35 420, nr. M
Kamerstuk 35 420, nr. 134
Kamerstuk 35 420, nr. 228
Kamerstuk 35 420, nr. 458

5, 11, Crisisdienstverlening (regionale
96, 99 mobiliteitsteams)2

40

145

29

5

Kamerstuk 35 420, nr. M

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

44

Art

Omschrijving maatregel

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Vindplaats
Kamerstuk 35 420, nr. 134
Kamerstuk 35 420, nr. 228
Kamerstuk 35420, nr. BE
Kamerstuk 35 420, nr. 365
Kamerstuk 35 420, nr. 458

2,99

Waarborgfonds

6

6

6

6

6

Kamerstuk 35 420, nr. M
Kamerstuk 35 420, nr. 134
Kamerstuk 35 420, nr. 228

2

Versnellen brede schuldenaanpak

5

3

2

1

0,1

0,1

Kamerstuk 35 420, nr. M
Kamerstuk 35 420, nr. 134
Kamerstuk 35 420, nr. 228
Kamerstuk 35 420, nr. 365
Kamerstuk 35 420, nr. 458

Totaal

11.225

1.763

481

12

6

0,1

1 Betreft enkel de verwachte uitgaven, niet de ontvangsten.
2 Betreft het deel van de uitgaven / reserveringen dat betrekking heeft op de SZW-begroting.

Toelichting op de coronamaatregelen
Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkgelegenheid (NOW)
De Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkbehoud (NOW) is ingezet
om werkgevers die door de coronacrisis met omzetverlies te maken hadden
te compenseren. Met de tegemoetkoming NOW werden werkgevers
ondersteund in de loonkosten, waardoor banen behouden konden blijven.
Werkgevers die te maken hadden met minstens 20% omzetverlies kwamen
in aanmerking voor de regeling. Om werkgevers snel van dienst te kunnen
zijn, hebben zij een voorschot ontvangen op basis van het verwachte omzet­
verlies. In totaal zijn er 8 NOW-tranches ingezet, waarvan de laatste afliep
op 1 april 2022. Achteraf vindt de subsidievaststelling plaats op basis van
het daadwerkelijke omzetverlies. Ook wordt gekeken of werkgevers de
loonkosten daadwerkelijk hebben doorbetaald. De subsidievaststellingen
voor de meeste NOW-tranches vinden nog plaats.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) heeft
als doel ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling
is voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers. Ondersteuning kon tot
1 oktober 2021 worden aangevraagd in de vorm van een aanvullende
uitkering voor levensonderhoud en/of een lening voor bedrijfskapitaal.
Tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang
Vanwege de kabinetsmaatregelen rondom COVID-19 is de kinderopvangsector gedurende enkele periodes gesloten geweest. Ouders met kinder­
opvangtoeslag, ouders met gemeentelijke subsidiëring en personen zonder
overheidsvergoeding die de factuur hebben doorbetaald tijdens de
periode(s) dat de kinderopvang gesloten was, konden voor een tegemoet­
koming van de eigen bijdrage in aanmerking komen. Daarnaast kunnen
ouders die in de eerste sluitingsperiodes (voorjaar 2020 en winter 2020/21)
te weinig TTKO hadden ontvangen op basis van de op dat moment bekende
kinderopvanggegevens, een additionele tegemoetkoming op basis van de
kinderopvanggegevens zoals die op 1 mei 2022 bekend waren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

45

Arbeidsbemiddeling Caribisch Nederland
Betreft extra inzet op arbeidsbemiddeling in Caribisch Nederland. Dit om te
voorkomen dat als gevolg van de coronacrisis werkloos geworden lokale
arbeidskrachten onnodig (lang) aan de kant blijven staan en een (steeds)
grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt krijgen.
NL leert door
Deze maatregel bestaat uit het aanbieden van online scholing en
ontwikkel‐adviezen en een ondersteunende campagne om de kansen van
scholing onder de aandacht te brengen. Dit helpt mensen die door de crisis
hun baan zijn verloren of dreigen te verliezen zich te (her)oriënteren op
baankansen en daarvoor zo nodig (online) scholing te volgen.
Crisisdienstverlening (regionale mobiliteitsteams)
Een deel van de mensen die hun baan verliezen of met werkloosheid
worden bedreigd, is gebaat bij extra ondersteuning om snel en gericht de
weg te vinden naar ander werk. Specifiek voor deze mensen is een nieuwe
aanpak van aanvullende (crisis)dienstverlening ontwikkeld, waarin werkge­
versorganisaties, vakbonden, gemeenten en UWV samenwerken in
regionale mobiliteitsteams om mensen naar werk te begeleiden. De
regeling loopt tot eind 2022. Daarnaast is een tijdelijke impuls beschikbaar
om mensen uit de doelgroep banenafspraak betrokken te houden bij de
arbeidsmarkt en hun vaardigheden en competenties te behouden. En er is
een regeling om praktijkleren in het MBO te stimuleren. De bedragen uit
de tabel betreffen alleen de middelen die op de begroting SZW staan. Er zijn
ook middelen overgeboekt naar andere departementen.
Waarborgfonds
De motie Segers c.s. (Kamerstukken II 2020/21, 35 570, nr. 24) verzoekt het
kabinet om te komen tot een Waarborgfonds dat garant staat voor
saneringskredieten. Het kabinet heeft hiervoor € 30 miljoen euro
beschikbaar gesteld. Voor een periode van vijf jaar wordt er via een subsidie
een bodemstorting van maximaal € 6 miljoen per jaar gedaan aan de
Stichting Toegang Bemiddeling Beheer Gelden van de NVVK. Deze stichting
beheert het Waarborgfonds. De eerste bodemstorting heeft reeds plaats
gevonden. Eind 2021 is het Waarborgfonds van start gegaan. Er zijn reeds
verscheidene kredietbanken aangesloten op het Waarborgfonds. Naar
verwachting sluiten zich komend jaar meer kredietbanken aan.
Versnellen brede schuldenaanpak
Met de middelen voor de versnelling en intensivering worden initiatieven
uitgevoerd die voortvloeien uit diverse rondetafelgesprekken die zijn
gevoerd in het kader van de armoede- en schuldenaanpak. De reeks in de
tabel betreft het kasritme, alle verplichtingen zijn inmiddels aangegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

46

3. Beleidsartikelen
3.1 Artikel 1 Arbeidsmarkt
A. Algemene doelstelling
De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen en voorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe te zien op
de naleving daarvan. De overheid bevordert en stimuleert een inclusieve
arbeidsmarkt en gezonde en veilige arbeidsomstandigheden.
De overheid bevordert het functioneren van de arbeidsmarkt door
bescherming te bieden en de belangen van werknemers te waarborgen in
evenwicht met de belangen van de onderneming. De overheid voorziet
hierbij in een minimumniveau van arbeidsrechtelijke bescherming, onder
andere ten aanzien van de arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen
en arbeidsvoorwaarden, met inachtneming van de eigen verantwoorde­
lijkheid van werkgevers en werknemers. Daarnaast draagt zij zorg voor
een op de arbeidsmarkt toegesneden arbeidsmigratiebeleid.
De overheid vindt het belangrijk dat werknemers en zelfstandigen hun werk
onder goede condities kunnen verrichten. Dit is ook van belang voor het
vergroten van de arbeidsparticipatie en de arbeidsproductiviteit, het
beperken van uitval door ziekte en arbeidsongeschiktheid, en het
bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van werknemers.
De overheid geeft invulling aan bovenstaand beleid door de vormgeving
van een stelsel van wet- en regelgeving. Ook ziet de overheid toe op de
naleving daarvan. Concreet gaat het daarbij om:
– gezond en veilig werken, waaronder de Arbeidsomstandighedenwet
(Arbowet) en de Arbeidstijdenwet (ATW);
– arbeidsverhoudingen, waaronder de Wet op de collectieve arbeidsover­
eenkomst (cao), de Wet op het algemeen verbindend en het onver­
bindend verklaren van bepalingen van collectieve
arbeidsovereenkomsten (avv) en de Wet op de ondernemingsraden
(WOR);
– arbeidsrechtelijke bescherming, waaronder de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag (Wml), wet- en regelgeving met betrekking tot
gelijke behandeling en de Wet allocatie arbeidskrachten door interme­
diairs (Waadi);
– toelating van arbeidsmigranten, waaronder de Wet arbeid vreemde­
lingen (Wav);
– de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese
Unie (WagwEU);
– maatregelen tegen schijnconstructies van werkgevers, waaronder de
Ketenaansprakelijkheid voor loon;
– de Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl);
– de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab).
Bij het realiseren van deze doelstelling is een belangrijke taak weggelegd
voor sociale partners. Zij zijn verantwoordelijk voor het maken van
onderlinge afspraken over arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen en
het bieden van veilige en gezonde werkomstandigheden. De overheid
bevordert dat sociale partners hier vorm en uitvoering aan geven en voert
hiertoe overleg met hen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

47

B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met financiële instrumenten het in dienst nemen van
mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, initiatieven die
bijdragen aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en aan goede
arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. De Minister regisseert met
wet- en regelgeving het stelsel van minimumeisen. Zij is in deze rollen
verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van dit stelsel;
– de vaststelling van de hoogte van het wettelijk minimumloon (Wml) en
het maximumdagloon;
– het bevorderen van goede arbeidsverhoudingen, onder andere door
het recht op onderhandeling door sociale partners te waarborgen en
het in stand houden van een adequate overlegstructuur met de sociale
partners;
– het bevorderen dat werkgevers en werknemers gezonde en veilige
arbeidsomstandigheden en een goed werktijden- en verzuimbeleid
realiseren;
– het bevorderen dat werkenden gezond en vitaal kunnen doorwerken tot
de pensioengerechtigde leeftijd;
– het zorgdragen voor gelijke kansen voor en tijdens arbeidsdeelname;
– het stimuleren en faciliteren van postinitiële scholing ten behoeve van
het optimaal functioneren van de arbeidsmarkt;
– de handhaving van de wet- en regelgeving door de Nederlandse
Arbeidsinspectie.
De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale weten regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om doelstel­
lingen in het kader van het arbeidsmarktbeleid te realiseren, is de Minister
van SZW hiervoor medeverantwoordelijk.
C. Beleidswijzigingen
Leven lang ontwikkelen
Stimulans arbeidsmarktpositie (STAP)
Met het STAP-budget kan iedereen, die 18 jaar of ouder is en een band heeft
met de Nederlandse arbeidsmarkt, vanaf begin 2022 subsidie aanvragen
waarmee scholing, gericht op eigen ontwikkeling en duurzame inzet­
baarheid, ingekocht kan worden. Het STAP-budget bedraagt per individu
maximaal € 1.000 per jaar en vormt een aanvulling op alle individuele
budgetten die door private partijen zoals werkgevers, sociale partners en
O&O-fondsen ter beschikking worden gesteld.
In het coalitieakkoord is afgesproken permanente scholing via leerrechten
te bevorderen. Volgens het principe van leerrechten heeft elke Nederlander,
vanuit het algemene belang dat met onderwijs wordt gediend, een basaal
recht op publiek bekostigd onderwijs in zijn leven. In de huidige context van
publiek gefinancierd onderwijs is daarom het doel van deze afspraak uit
het coalitieakkoord om mensen met minder genoten opleidingsjaren meer
toegang tot postinitiële scholing te bieden.
Voor de uitvoering van de afspraak uit het coalititieakkoord wordt de STAPregeling benut. Vanaf 2023 worden de additionele middelen uit het coali­
tieakkoord binnen de STAP-regeling ingezet als compartiment voor de
doelgroep praktisch geschoolden (tot en met mbo4). Hierdoor kunnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

48

middelen op korte termijn - en toch haalbaar voor de uitvoering - voor deze
groep worden gereserveerd. Daardoor wordt het STAP-budget voor deze
groep beter toegankelijk en kunnen meer maximaal mbo-4 opgeleiden extra
scholing volgen.
Stimuleringsregeling LLO in MKB
Het kabinet heeft besloten om het budget voor stimulering van LLO in het
MKB vanaf 2025 met € 10 miljoen te verlagen en deze middelen in te zetten
als dekking voor uitvoeringstegenvallers. Met deze ombuiging blijft het
jaarlijkse budget even hoog als het budget voor de SLIM-regeling vóór 2025.
Dat komt doordat het budget voor de SLIM tot 2025 € 10 miljoen lager was
vanwege een driejarige overboeking van jaarlijks € 10 miljoen naar OCW.
De besparing van € 10 miljoen na 2025 betekent dus in de praktijk geen
versobering van de regeling.
Inclusieve arbeidsmarkt
Wet tegemoetkomingen loondomein
Het kabinet heeft een wetsvoorstel in voorbereiding waarin enkele
wijzigingen in de systematiek van de loonkostenvoordelen (LKV’s) worden
voorgesteld per 1 januari 2025:
• Voor het LKV Ouderen, het LKV Arbeidsgehandicapten en het LKV
herplaatsen arbeidsgehandicapte werknemer wordt mogelijk gemaakt
dat een nieuwe werkgever LKV kan ontvangen voor een werkgever die
eerder een doelgroepverklaring heeft ontvangen waarvan de looptijd
nog niet is verstreken.
• De voorwaarden van het LKV herplaatsen arbeidsgehandicapte
werknemer worden gewijzigd, waardoor werkgevers vaker aanspraak
kunnen gaan maken op dit LKV.
• Daarnaast regelt het wetsvoorstel ook de in het coalitieakkoord
voorgenomen afschaffing van het Lage-inkomensvoordeel (LIV) per
1 januari 2025.
Arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden
Transitievergoeding MKB
Kleine werkgevers die de activiteiten van hun onderneming beëindigen
vanwege pensionering of overlijden hebben, onder voorwaarden, recht op
compensatie van de transitievergoeding. Het onderdeel compensatie
transitievergoeding bij bedrijfsbeëindiging vanwege ziekte van de
werkgever is nog niet in werking getreden. Op dit moment is nog niet
duidelijk of, en zo ja wanneer, er tot een werkbaar sociaal-medisch beoor­
delingskader voor ziekte van de werkgever kan worden gekomen. Het
opstellen van een dergelijk kader is buitengewoon complex gebleken. De
mogelijke invoeringsdatum van het betreffende onderdeel is daarom tegen
het licht gehouden. Besloten is dit onderdeel van de regeling niet eerder in
werking te laten treden dan per 1 januari 2024. De beleidsmatige middelen
die hierdoor vrijvallen in 2023 worden ingezet als dekking voor uitvoering­
stegenvallers. De komende periode wordt verder onderzocht of inwerking­
treding op 1 januari 2024 mogelijk is.
Beter beschermen van flexibele werknemers
Het kabinet wil de positie van flexibele werknemers in tijdelijke contracten,
oproepcontracten en uitzendcontracten verbeteren, in lijn met de adviezen
van de SER op dit punt. Flexibele arbeidsrelaties moeten niet gebruikt
worden om te concurreren op arbeidsvoorwaarden en de inkomensze­
kerheid van mensen moet verbeterd worden. Over deze onderwerpen is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

49

het kabinet in gesprek met sociale partners. De voorstellen van het kabinet
zijn opgenomen in de hoofdlijnenbrief over de arbeidsmarkt die medio 2022
naar de Tweede Kamer is gestuurd (Kamerstukken II 2021/22,
29 544, nr. 1112).
Verduidelijking en opeisbaarheid regels rondom beoordeling
arbeidsrelaties
Het kabinet wil de regels rondom de beoordeling van arbeidsrelaties verdui­
delijken om het huidige «grijze gebied» tussen werknemerschap en het
werken buiten dienstbetrekking als zelfstandige te verkleinen. In de hoofd­
lijnenbrief arbeidsmarkt die medio dit jaar naar de Tweede Kamer is
gestuurd is deze ambitie kenbaar gemaakt (Kamerstukken II
2021/22, 29 544, nr. 1112). In 2023 wordt gewerkt aan de uitwerking van de
in die hoofdlijnenbrief aangekondigde ambities. Het is ongewenst dat
onduidelijkheid over de beoordeling van de arbeidsrelatie werkgevenden,
werkenden en toezichthouders in de weg zit. Ook al zijn er de afgelopen
jaren al stappen gezet rondom de verduidelijking van de grenslijn tussen
werknemer en zelfstandige (aanpassing Handboek Loonheffingen, pilot
webmodule beoordeling arbeidsrelaties), het verduidelijken van wet- en
regelgeving rondom de gezagsverhouding kan helpen hier verdere stappen
te zetten. Parallel hieraan zal de (pilotversie) webmodule beoordeling
arbeidsrelaties doorontwikkeld worden om werkenden en werkgevende te
ondersteunen bij het verkrijgen van zoveel mogelijk duidelijkheid over de
juridische kwalificatie van (voorgenomen) arbeidsrelaties.
Naast bovenstaande verduidelijking van regels rondom de beoordeling van
arbeidsrelaties is het van belang om met name werkenden met beperkte
onderhandelingsmacht te helpen om hun rechtspositie (als werknemer) op
te kunnen eisen. Ook deze ambitie is in de hoofdlijnenbrief arbeidsmarkt
aangekondigd (Kamerstukken II 2021/22, 29 544, nr. 1112). Allereerst zet
het kabinet in Europees verband in op het verder effectief uitwerken van
een rechtsvermoeden bij platformwerk. De Europese Commissie heeft
specifiek voor platformwerk een richtlijnvoorstel gedaan betreffende de
verbetering van arbeidsvoorwaarden bij platformwerk. Een weerlegbaar
rechtsvermoeden is een belangrijk onderdeel van dat voorstel. Het kabinet
wil daarnaast inzetten op een breder rechtsvermoeden om schijnzelfstan­
digheid ook op andere plekken dan binnen de platformsector tegen te gaan.
De problematiek van kwetsbare werkenden die hun rechtspositie niet
effectief op kunnen eisen speelt immers niet alleen in de platformsector.
Implementatie nieuwe Europese regels voor grensoverschrijdende
detachering in het wegvervoer
De Mobiliteitsrichtlijn is een onderdeel van het eerste EU-mobiliteitspakket
voor de wegvervoersector. Andere onderdelen van dit pakket worden door
het Ministerie van Infrastructuur en Water geïmplementeerd. De Mobili­
teitsrichtlijn bevat regels voor het grensoverschrijdend detacheren van
buitenlandse chauffeurs naar Nederland. Deze regels zijn aangepast aan
de specifieke aard van de wegvervoersector. Het wetsvoorstel ter imple­
mentatie van de Mobiliteitsrichtlijn is deze zomer bij de Tweede Kamer
ingediend met het oog op een zo spoedig mogelijke inwerkingtreding.
Concurrentiebeding
Zeker in tijden van krapte is een goede werking van de arbeidsmarkt
noodzakelijk. Vorig jaar is een duidelijk probleem gesignaleerd met de
werking van het concurrentiebeding (Kamerstukken II 2021/22,
29 544, nr. 1089). Het gebruik van het concurrentiebeding blijkt zodanig
breed dat het tot een ongerechtvaardigde beperking van de noodzakelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

50

arbeidsmobiliteit kan leiden. Met het oog op de problematiek en de door
sociale partners gedeelde noodzaak om het concurrentiebeding te
hervormen, is het voornemen een aanpassing van het concurrentiebeding
nader uit te werken en vervolgens een voorstel tot aanpassing te doen.
Het streven is om de Tweede Kamer hierover in 2023 te informeren.
Implementatie herziening Europese Blauwe Kaart
De Blauwe Kaart is de Europese kennismigrantenregeling en regelt de
voorwaarden voor toegang en verblijf van kennismigranten in de Europese
Unie. Op 27 november 2021 is een herziening van de Blauwe Kaart-richtlijn
in werking getreden. De richtlijn kent minder strenge toegangscriteria dan
zijn voorganger en meer flexibele opties om gebruik te maken van intra-EUmobiliteit. Samen met het Ministerie van Justitie en Veiligheid wordt
gewerkt aan de implementatie van de richtlijn, die uiterlijk in november 2023
in Nederlandse wet- en regelgeving moet zijn omgezet.
Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
Het kabinet wil werken lonender maken en het bestaansminimum
verstevigen. In het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar
de toekomst’ heeft het kabinet zich daarom voorgenomen het wettelijk
minimumloon stapsgewijs te verhogen. Bij Voorjaarsnota 2022 en Miljoe­
nennota 2023 heeft het kabinet besloten om de in het coalitieakkoord
voorgenomen bijzondere verhoging van het minimumloon – met in totaal
7,5 procent – al per 1 januari 2023 door te voeren en deze verder te verhogen
naar 8,05 procent. Inclusief de reguliere indexatie stijgt het minimumloon
per 1 januari 2023 dan in totaal met 10,15 procent. Op de verdere beleids­
matige ontwikkelingen ten aanzien van het wettelijk minimumloon is verder
uitgebreid ingegaan in hoofdstuk 2 van deze begroting (paragraaf 2.1
Beleidsprioriteiten).
Actieplan grensoverschrijdend gedrag
Het kabinet werkt met veldpartijen aan een nationaal actieplan om seksueel
grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld tegen te gaan. Het betreft
hier een meerjarige inzet die is gericht op het creëren van een duurzame
verandering waarin het kabinet in samenwerking met alle belangheb­
benden tot een cultuurverandering wil komen door zich uit te spreken en te
faciliteren, normeren, handvatten te bieden en waar nodig te sanctioneren
om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen.
Bescherming Arbeidsmigranten
Arbeidscommissie
In het rapport van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten is
aanbevolen om een arbeidscommissie in het leven te roepen om de toegang
tot het recht te verbeteren. Het SER-advies adviseert om de aanbevelingen
van het Aanjaagteam onverkort uit te voeren. Politieke besluitvorming tot
oprichting van de arbeidscommissie vindt dit najaar plaats, waarbij ook
alternatieven gewogen zullen worden. In het coalitieakkoord zijn structurele
middelen gereserveerd voor de uitwerking van de aanbevelingen van het
Aanjaagteam, waaronder de arbeidscommissie.
Certificering
Het kabinet werkt toe naar een certificeringsstelsel voor terbeschikking­
stelling op de arbeidsmarkt. Het Aanjaagteam bescherming arbeidsmi­
granten en de SER hebben geconcludeerd dat dit bij ter beschikking
gestelde arbeidskrachten te vaak misgaat en heeft aanbevolen hier een
stelsel van verplichte certificering voor in te richten. Het kabinet is, met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

51

brede steun van de Tweede Kamer en in nauwe samenwerking met sociale
partners, al ver gevorderd in de uitwerking daarvan. De Tweede Kamer heeft
medio dit jaar een brief ontvangen over de hoofdlijnen van de concrete
uitwerking van dat stelsel (Kamerstukken II 2021/22, 29 861, nr. 92).
Modernisering artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht
In het coalitieakkoord is afgesproken dat artikel 273f van het Wetboek van
Strafrecht (Sr) wordt gemoderniseerd, om zo de vervolging van daders van
arbeidsuitbuiting te verbeteren. Een effectieve strafrechtelijke aanpak van
arbeidsuitbuiting, een van de verschijningsvormen van mensenhandel,
blijkt in de praktijk veelal lastig vanwege de vele eisen van artikel 273f Sr en
bijkomende aansprakelijkheidsvoorwaarden die in de jurisprudentie tot
stand zijn gekomen. Een wetswijziging zal naar alle waarschijnlijkheid
leiden tot een beter instrumentarium om arbeidsuitbuiting te bestrijden
waardoor daders van mensenhandel in meer gevallen strafrechtelijk kunnen
worden aangepakt. In 2023 zal het wetsvoorstel naar verwachting bij de
Tweede Kamer worden ingediend.
Aanpassing lagere regelgeving Wet arbeid vreemdelingen
Op 1 januari 2022 is het wetsvoorstel voor aanpassing van de Wet arbeid
vreemdelingen in werking getreden (onder andere maximale duur tewerk­
stellingsvergunningen van 1 naar 3 jaar). Tijdens de behandeling van dit
wetsvoorstel in de Tweede Kamer is een amendement ingediend dat ziet op
een verplichting voor werkgevers om arbeidsmigranten scholing op het
gebied van de Nederlandse taal aan te bieden. Dit amendement dient nader
uitgewerkt te worden in lagere regelgeving. De streefdatum voor imple­
mentatie is 1 januari 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

52

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

10.544.115

2.215.240

1.718.614

1.462.277

958.591

688.711

568.089

Uitgaven

10.377.403

2.069.473

1.505.632

1.343.300

1.165.714

977.792

714.350

Lage-inkomensvoordeel

388.259

361.846

361.266

530.587

359.906

0

0

Minimumjeugdloonvoordeel

19.688

18.909

18.909

27.909

0

0

0

Loonkostenvoordelen

129.905

137.983

140.238

142.718

146.094

252.851

257.325

2.566

3.234

3.301

3.232

2.795

2.795

2.795

0

6.141

5.435

10.750

13.161

27.219

10.409

Inkomensoverdrachten

Subsidies (regelingen)
Overige subsidies algemeen
Duurzame inzetbaarheid en leven lang
ontwikkelen
Stimuleringregeling LLO in MKB

2.514

23.535

57.165

51.211

140.932

75.985

52.045

Stimulans Arbeidsmarktpositie

0

178.168

305.601

306.051

305.775

320.700

195.700

9.669.471

1.208.260

404.746

0

0

0

0

Compensatie loonkosten en
inkomstenverlies CN

15.580

0

0

0

0

0

0

Nederland leert door

95.335

34.284

38.261

0

0

0

0

0

7

0

0

0

0

0

27.270

50.572

127.386

228.803

155.006

251.208

149.095

0

6.550

0

0

0

0

0

21.405

34.032

37.948

36.663

36.669

37.236

37.183

550

550

100

100

100

100

100

Ministerie van VWS

94

284

56

56

56

706

706

Ministerie van EZK

0

158

260

260

260

4.032

4.032

Agentschap RIVM

4.713

4.783

4.783

4.783

4.783

4.783

4.783

Agentschap CJIB

53

177

177

177

177

177

177

995.736

3.963.226

206.505

13.880

13.880

13.880

13.880

Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging
Werkgelegenheid

TOFA
Maatwerkregeling Duurzame Inzetbaarheid
en Eerder Uittreden
Stimulans Arbeidsmarktpositie
ontwikkeladvies
Opdrachten
Opdrachten
Bekostiging
Bekostiging
Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

Bijdrage aan agentschappen

Ontvangsten
Ontvangsten
Algemeen

3.546

4.165

1.180

1.180

1.180

1.180

1.180

Boeten

9.023

9.000

12.700

12.700

12.700

12.700

12.700

983.167

3.950.061

192.625

0

0

0

0

Terug ontvangsten NOW

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 12 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 1 (%)
2023
juridisch verplicht

74%

bestuurlijk gebonden

5%

beleidsmatig gereserveerd

22%

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

53

De uitgaven op artikel 1 Arbeidsmarkt zijn voor 74% juridisch verplicht voor
het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft de uitgaven aan de
regelingen Lage-inkomensvoordeel (LIV), Loonkostenvoordelen (LKV’s) en
Minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd-LIV).
Subsidies
Van het overige subsidiebudget algemeen is naar schatting 48% juridisch
verplicht en 52% beleidsmatig gereserveerd. Deze inschatting is gemaakt op
basis van de kasrealisaties van vorig jaar.
Van het programmabudget van MDIEU van in totaal € 127,4 miljoen in 2023
is € 67 miljoen bedoeld om te voldoen aan openstaande verplichtingen en
daarmee juridisch verplicht. Het overige deel van het beschikbare budget is
gereserveerd voor aan te gane verplichtingen in 2023. Omdat dit onderdeel
is van de afspraken in het Pensioenakkoord is de overige € 60,4 miljoen
bestuurlijk gebonden. In 2023 is 53% van het programmabudget van de
MDIEU juridisch verplicht en 47% bestuurlijk gebonden.
Van het programmabudget van Nederland leert door van in totaal
€ 38 miljoen in 2023 is € 36,6 miljoen juridisch verplicht en € 1,7 miljoen
beleidsmatig gereserveerd.
Van het programmabudget van Stimuleringsregeling LLO in MKB van in
totaal € 57,2 miljoen in 2023 is € 56,5 miljoen juridisch verplicht en
€ 0,7 miljoen beleidsmatig gereserveerd.
Van het programmabudget van de Stimulans Arbeidsmarktpositie (STAP) is
in 2023 € 285,6 miljoen bestemd voor de uitbetaling van subsidies, waarvan
100% beleidsmatig gereserveerd is. € 19 miljoen is bestemd voor uitvoe­
ringskosten, waarvan 63% bestuurlijk gebonden is en 37% beleidsmatig
gereserveerd. € 1 miljoen is bestemd voor het Programma Leercultuur dat
beleidsmatig gereserveerd is.
Van het programmabudget van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging
Werkgelegenheid (NOW) is 100% juridisch verplicht (€ 404,8 miljoen).
Van het programmabudget van het Meerjarig Investeringsprogramma
Duurzame Inzetbaarheid en Leven Lang Ontwikkelen (MIP DI&LLO) is in
2023 € 3 miljoen juridisch verplicht en € 2,5 miljoen beleidsmatig gereser­
veerd.
Opdrachten
Van het opdrachtenbudget op artikel 1 is naar schatting 35% juridisch
verplicht en 65% beleidsmatig gereserveerd. Deze inschatting is gemaakt op
basis van de kasrealisaties van vorig jaar.
Bekostiging
De jaarlijkse bijdrage aan de SER Commissie Klachtenbehandeling Aanstel­
lingskeuringen en de bijdrage aan Netspar zijn 100% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

54

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
De bijdragen aan andere begrotingen zijn voor 100% juridisch verplicht. Dit
betreft de jaarlijkse bijdrage aan onder meer de Gezondheidsraad en het
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden
(Ctgb).
Bijdrage aan agentschappen
De bijdragen aan agentschappen zijn voor 100% juridisch verplicht. Dit is
de jaarlijkse kennisvraag aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) en de bijdrage aan het Centraal Justitieel Incassobureau
(CJIB).
Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 13 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 1 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

724.102

401.601

392.080

420.265

433.466

446.772

460.109

Uitgaven

724.102

401.601

392.080

420.265

433.466

446.772

460.109

717.885

392.396

367.683

368.389

367.101

365.937

364.657

6.217

9.205

10.103

22.441

22.441

22.441

22.441

Transitievergoeding na 2 jaar ziekte
nominaal

0

0

13.911

27.745

41.394

55.020

68.778

Compensatieregeling Transitievergoeding
MKB nominaal

0

0

383

1.690

2.530

3.374

4.233

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten
Transitievergoeding na 2 jaar ziekte
Compensatieregeling Transitievergoeding
MKB

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten in dit artikel vallen onder de Wet tegemoetko­
mingen loondomein (Wtl). Onder de Wtl vallen het Lage-inkomensvoordeel,
het Minimumjeugdloonvoordeel en de Loonkostenvoordelen. Alle
regelingen zijn tegemoetkomingen in de loonkosten aan werkgevers voor
het in dienst nemen van specifieke doelgroepen. De tegemoetkomingen
worden na afloop van het kalenderjaar uitbetaald. Werkgevers krijgen
bijvoorbeeld in 2023 de tegemoetkoming uitbetaald voor werknemers die
in 2022 in dienst zijn. De Wtl-tegemoetkomingen gelden niet voor
werknemers boven de AOW-gerechtigde leeftijd.
Lage inkomensvoordeel
Het Lage-inkomensvoordeel (LIV) bestaat sinds 2017. Het LIV is een
tegemoetkoming in de loonkosten aan werkgevers met als doel banen te
creëren en te behouden voor werknemers aan de basis van de arbeidsmarkt.
Met ingang van 2021 is de tegemoetkoming voor werkgevers per
werknemer met een uurloon tussen de 100 en 125% van het minimumloon
€ 0,49 per uur en maximaal € 960 per kalenderjaar. Omdat het LIV bedoeld
is om substantiële banen te creëren, behoren werknemers alleen tot de LIVdoelgroep als zij minimaal 1.248 uur per jaar gewerkt hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

55

Budgettaire ontwikkelingen
De begrote uitgaven aan het LIV dalen vanaf 2022 omdat de hoogte van
de tegemoetkoming per 2021 (uitbetaling in 2022) is verlaagd van € 0,51
naar € 0,49 per uur. Door de verhoging van het wettelijk minimumloon
(WML) per 1 januari 2023, nemen de uitgaven aan het LIV in 2024 (vanwege
uitbetaling in jaar t+1) naar schatting toe met € 170,0 miljoen. In 2024
(uitbetaling in 2025) wordt de verhoging van het wettelijk minimumloon
budgettair neutraal opgevangen binnen het LIV. Vanaf 2025 (uitbetaling in
2026) wordt het LIV afgeschaft.
Minimumjeugdloonvoordeel
Het minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd-LIV) bestaat sinds 2018. Het is
geïntroduceerd ter compensatie van de verhoging van het minimum­
jeugdloon per 1 juli 2017 en per 1 juli 2019. Het Jeugd-LIV compenseert
werkgevers tijdelijk voor deze loonkostenstijgingen.
Budgettaire ontwikkelingen
Per 1 januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon (WML) verhoogd. Dit
leidt in 2024 (vanwege uitbetaling in jaar t+1) tot een stijging van de uitgaven
van naar schatting € 9,0 miljoen. Met ingang van 2024 (uitbetaling 2025)
wordt het Jeugd-LIV afgeschaft ter dekking van de temporisering van de
verhoging van de AOW-leeftijd.
Loonkostenvoordelen
De Loonkostenvoordelen (LKV’s) bestaan sinds 2018. Er zijn vier typen LKV:
LKV Ouderen, LKV Arbeidsgehandicapten, LKV Herplaatsen Arbeidsgehan­
dicapten en LKV Doelgroep Banenafspraak en scholingsbelemmerden. De
LKV’s zijn tegemoetkomingen in de loonkosten voor werkgevers met als
doel werkgevers te stimuleren om specifieke groepen met een kwetsbare
positie op de arbeidsmarkt in dienst te nemen.
LKV Ouderen, LKV Arbeidsgehandicapten en LKV Herplaatsen
Arbeidsgehandicapten
– Als een werkgever een uitkeringsgerechtigde aanneemt van 56 jaar of
ouder, geeft dat recht op het LKV Ouderen.
– Als een werkgever een werknemer aanneemt met een WIA-uitkering,
geeft dat recht op het LKV Arbeidsgehandicapten. Werknemers vallen
onder voorwaarden ook onder deze LKV-doelgroep als zij na afloop van
de WIA-wachttijd minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn, of als zij een
WAO- of WAZ-uitkering hebben.
– Als een werknemer met een WIA-uitkering de werkzaamheden bij zijn
huidige werkgever hervat, geeft dat recht op het LKV Herplaatsen
Arbeidsgehandicapten. Werknemers vallen onder voorwaarden ook
onder deze doelgroep als zij een WAO-uitkering hebben en de
werkzaamheden bij de oude werkgever hervatten.
De tegemoetkoming voor het LKV Ouderen, het LKV Arbeidsgehandicapten
en het LKV Herplaatsing Arbeidsgehandicapten is € 3,05 per uur en
maximaal € 6.000 per jaar. De maximale duur van deze tegemoetkomingen
is 3 jaar minus de eventuele tijd dat de werkgever voor de betreffende
werknemer een premiekorting ontving. Uitzondering hierop is de LKV
Herplaatsen Arbeidsgehandicapten, die voor maximaal een jaar wordt
toegekend.
Het kabinet heeft een wetsvoorstel in voorbereiding waarin enkele
wijzigingen in de systematiek van de loonkostenvoordelen worden
voorgesteld:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

56

•

•

Voor bovenstaande loonkostenvoordelen wordt mogelijk gemaakt dat
een nieuwe werkgever loonkostenvoordeel kan ontvangen voor een
werkgever die eerder een doelgroepverklaring heeft ontvangen waarvan
de looptijd nog niet is verstreken.
De voorwaarden van het LKV Herplaatsen Arbeidsgehandicapten
worden gewijzigd, waardoor werkgevers vaker aanspraak kunnen gaan
maken op dit loonkostenvoordeel.

Budgettaire ontwikkelingen
De voorgestelde nieuwe systematiek voor bovenstaande loonkostenvoor­
delen leidt tot extra uitgaven van structureel € 25 miljoen, die worden gedekt
binnen de loonkostenvoordelen. De verandering in de voorwaarden van
het LKV Herplaatsen Arbeidsgehandicapten werknemer leidt ook tot een
stijging van de uitgaven van naar schatting € 0,6 miljoen structureel.
Daarnaast nemen de uitgaven vanaf 2026 voor bovenstaande loonkosten­
voordelen met circa € 28 miljoen af doordat per 2025 (uitbetaling in 2026)
de hoogte van de tegemoetkoming van het LKV Ouderen, LKV Arbeidsge­
handicapten en LKV Herplaatsen Arbeidsgehandicapten wordt verlaagd.
Deze maatregel wordt genomen ter dekking van een per saldo tegenvaller
bij uitkeringsregelingen die ontstond na verwerking van uitvoeringsinfor­
matie en de meest recente raming van het CPB. In het voorjaar wordt de
precieze invulling bekeken.
LKV Banenafspraak en scholingsbelemmerden
Als een werkgever een werknemer uit de doelgroep Banenafspraak in dienst
neemt, is er recht op het LKV Banenafspraak en scholingsbelemmerden. Dit
betreft bijvoorbeeld mensen die onder de Participatiewet vallen en geen
wettelijk minimumloon kunnen verdienen, mensen die op een reguliere
werkplek werken met een Wsw-indicatie en Wajongers met arbeidsver­
mogen. Hetzelfde geldt voor zogenoemde scholingsbelemmerden, die de
afgelopen 5 jaar door ziekte of gebrek belemmering hebben ondervonden
bij het volgen van onderwijs. De tegemoetkoming is € 1,01 per uur en
maximaal € 2.000 per jaar.
Om de duurzaamheid van de banen voor mensen uit de doelgroep banenaf­
spraak te vergroten, worden twee wijzigingen beoogd in het LKV banenaf­
spraak. Het LKV banenafspraak wordt structureel beschikbaar in plaats van
maximaal drie jaar na in dienst treden. Daarnaast kunnen werkgevers het
LKV banenafspraak toepassen voor alle werknemers die ze in dienst hebben
en niet alleen voor de werknemers die onlangs in dienst zijn getreden. Ook
wordt de doelgroepverklaring afgeschaft. Deze maatregelen vergen
wetswijziging en zijn beoogd per 2025.
Budgettaire ontwikkelingen
Naar verwachting stijgen de uitgaven aan het LKV door de groeiende
doelgroep van het LKV Banenafspraak. Daarnaast zijn er vanaf 2026
middelen gereserveerd voor het structureel beschikbaar maken van het LKV
Banenafspraak voor iedereen uit de doelgroep.
Transitievergoeding na 2 jaar ziekte
Vanaf 1 april 2020 worden werkgevers gecompenseerd voor de transitie­
vergoeding die zij moeten betalen bij ontslag van een twee jaar zieke
werknemer. De compensatie is afhankelijk van de hoogte van de bij ontslag
betaalde transitievergoeding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

57

Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven liggen in 2022 naar verwachting hoger dan in latere jaren, onder
meer omdat er nog uitgaven met terugwerkende kracht plaatsvinden.
Daarnaast komen de uitgaven op korte termijn hoger uit door de hogere
uitval van werknemers wegens long-Covid. In latere jaren neemt dit effect
naar verwachting af en dalen de uitgaven naar verwachting licht.
Compensatieregeling Transitievergoeding MKB
Op 1 januari 2021 is de compensatieregeling Transitievergoeding MKB bij
bedrijfsbeëindiging vanwege pensionering of overlijden van de werkgever
in werking getreden. De compensatiemogelijkheid bij bedrijfsbeëindiging
vanwege ziekte van de werkgever treedt niet eerder in werking dan in 2024.
De compensatie is afhankelijk van de hoogte van de bij ontslag aan de
werknemer betaalde transitievergoeding.
Budgettaire ontwikkelingen
Er is in 2023 nog beperkt sprake van verdere ingroei voor de reeds in
werking getreden onderdelen van de regeling. Daarnaast liggen de uitgaven
vanaf 2024 naar verwachting hoger in verband met het in werking treden
van de compensatiemogelijkheid bij bedrijfsbeëindiging vanwege ziekte
van de werkgever.
Subsidies
Maatwerkregeling Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden
Een van de maatregelen uit het pensioenakkoord betreft een tijdelijke subsi­
dieregeling die ziet op het faciliteren van sectorale maatwerkafspraken
rondom duurzame inzetbaarheid, langer doorwerken en eerder uittreden.
Sociale partners in sectoren kunnen in gezamenlijk overleg subsidieaan­
vragen indienen met als doel het duurzaam inzetbaar houden van
werkenden, het faciliteren van langer doorwerken en het wegnemen van
knelpunten bij het realiseren van regelingen die tijdelijk zijn vrijgesteld van
de heffing voor regelingen voor vervroegd uittreden (RVU­heffing). Binnen
de MDIEU is in de periode 2021-2025 subsidie beschikbaar voor sectorana­
lyses en activiteitenplannen. Uitbetaling van subsidie vindt gefaseerd plaats
in de jaren na subsidietoekenning. Hierdoor is het totale budget van
€ 1 miljard uitgesmeerd over de jaren 2021 tot en met 2027.
Overige subsidies
Dit betreft verschillende subsidies op het beleidsterrein van arbeidsverhou­
dingen en gezond en veilig werken. Onder andere wordt subsidie verleend
aan de SER ten behoeve van het programma Diversiteit in bedrijf, aan
Fairwork voor ondersteuning aan (potentiële) slachtoffers arbeidsuit­
buiting, aan stichting De letselschade Raad en aan de Long Alliantie
Nederland ter preventie van werkgerelateerde longziekten.
Stimulans arbeidsmarktpositie (STAP)
Het STAP-budget is een uitgavenregeling waarmee het individu in staat
wordt gesteld om scholing in te zetten voor de eigen ontwikkeling en
duurzame inzetbaarheid. In het kader van STAP is ook een regeling
scholingsadviezen opgezet (bekostigd uit de beschikbare middelen voor
het STAP-budget). Vanaf 2023 worden additionele middelen uit het coalitie­
akkoord (€ 125 miljoen per jaar tot en met 2026) binnen de STAP-regeling
ingezet als compartiment voor de doelgroep praktisch geschoolden (tot en
met mbo4).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

58

Meerjarig investeringsprogramma / Duurzame Inzetbaarheid (DI) en Leven
Lang Ontwikkelen (LLO)
In 2020 is het meerjarige investeringsprogramma duurzame inzetbaarheid
en leven lang ontwikkelen (MIP) opgezet. Met dit programma is structureel
€ 10 miljoen beschikbaar. In 2023 lopen de activiteiten van het MIP door, met
als doel om bewustwording te creëren en kennis (door) te ontwikkelen.
Naast communicatieactiviteiten en het verbinden van wetenschap en
praktijk, is in 2022 de Expeditieregeling gestart om een maatschappelijke
beweging te stimuleren waarin interventies, werkwijzen en methodieken op
het gebied van DI en LLO vaker, beter en sneller worden toegepast. Het kasen verplichtingenritme van de Expeditieregeling is aanzienlijk aangepast,
enerzijds omdat de tijdvakken van de Expeditieregeling in 2022 en 2024
openen, anderzijds omdat nabetalingen voor de vaak langdurige projecten
in latere jaren plaatsvinden.
Stimuleringsregeling LLO in MKB
In 2020 is de Stimuleringsregeling leven lang ontwikkelen voor mkbbedrijven (SLIM) samenwerkingsverbanden en grootbedrijven in de
sectoren landbouw, horeca en recreatie gestart. Vanwege de lange
doorlooptijd van de projecten financiert het kasbudget in een gegeven
begrotingsjaar zowel de openstaande verplichtingen als bevoorschotting
van nieuwe projecten. Hierdoor komt het kasbudget niet altijd overeen met
het subsidieplafond van de regeling.
NL leert door
Het NL leert door programma is opgezet in het kader van crisis- en herstel­
maatregelen waar door middel van leren en ontwikkelen wordt ingezet op
het behoud van werk of de overgang naar nieuw werk voor mensen die als
gevolg van de coronacrisis in de problemen zijn gekomen. Het programma
bestaat uit drie subsidieregelingen: NL leert door met inzet van ontwikkel­
advies, NL leert door met inzet van scholing en NL leert door met inzet van
sectoraal maatwerk. In 2023 staat budget gereserveerd voor de afronding
van het laatste tijdvak van de regeling NL leert door met inzet van scholing
en voor de nabetalingen voor de regeling NL leert door met inzet van
sectoraal maatwerk.
Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW)
De NOW is ingezet om bedrijven te ondersteunen in de loonkosten tijdens
de coronapandemie en daarmee banen te behouden. In totaal zijn er 8 NOWtranches ingezet, waarvan de laatste afliep op 1 april 2022. Na afloop van
de subsidieperiode wordt de definitieve subsidie vastgesteld op basis van
het daadwerkelijke omzetverlies en de loonsom. Momenteel vinden de
definitieve subsidievaststellingen plaats door UWV. Deze leiden tot eindaf­
rekeningen tussen werkgevers en UWV (nabetalingen en terugvorde­
ringen).
Ieder jaar vindt een afrekening per NOW-tranche plaats, waarbij het door
SZW aan UWV beschikbaar gestelde bedrag voor de uitbetaling van NOWsubsidies wordt vergeleken met wat op dat moment de inschatting is van
de totale NOW-uitgaven per tranche (dat wil zeggen nadat alle vaststellingen
hebben plaatsgevonden). Deze afrekening is wat in de begroting van SZW
landt als uitgave dan wel ontvangst.
In 2023 dienen veel werkgevers een definitieve vaststellingsaanvraag in te
dienen. De huidige verwachting is dat SZW in 2023 een bedrag van
€ 405 miljoen dient na te betalen aan UWV voor de uitbetaling van de NOW
4 tot en met 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

59

Opdrachten
Het opdrachtenbudget wordt divers ingezet voor het stimuleren van gezond
en veilig werken en evenwichtige arbeidsverhoudingen. Een deel van het
opdrachtenbudget heeft betrekking op het wagenpark van de Nederlandse
Arbeidsinspectie. Daarnaast zijn er middelen gereserveerd voor onderzoek
en voorlichtingscampagnes.
Bekostiging
Het bedrag voor bekostiging betreft de jaarlijkse bijdrage aan de SER
Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen en de bijdrage aan
Netspar.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Dit betreft de jaarlijkse bijdrage aan het College voor de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).
Bijdrage aan agentschappen
Ten behoeve van de jaarlijkse kennisvraag aan het Rijksinstituut voor Volks­
gezondheid en Milieu (RIVM) is ruim € 4 miljoen gereserveerd.
Ontvangsten
De algemene ontvangsten betreffen een verscheidenheid aan ontvangsten.
Dit betreft onder andere de eigen bijdragen van medewerkers van de
Nederlandse Arbeidsinspectie ten behoeve van een andere dienstauto dan
het standaardaanbod. Er kunnen tevens terugontvangsten zijn van
voorschotten bij subsidieregelingen.
De boeteontvangsten betreffen ontvangsten uit boetes opgelegd door de
Nederlandse Arbeidsinspectie. De raming van de boeteontvangsten is met
onzekerheid omgeven. Boeteontvangsten hangen onder andere af van het
aantal bedrijven dat wordt bezocht, op welke punten wordt geïnspecteerd
en wat bij deze inspecties wordt geconstateerd. Boeteontvangsten zijn niet
taakstellend. De Arbeidinspectie stuurt niet op het behalen van de geraamde
boeteontvangsten. Zij stuurt uiteraard wel op het innen van de opgelegde
boetes.
Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW)
De NOW is ingezet om bedrijven te ondersteunen in de loonkosten tijdens
de coronapandemie en daarmee banen te behouden. In totaal zijn er 8 NOWtranches ingezet, waarvan de laatste afliep op 1 april 2022. Na afloop van
de subsidieperiode wordt de definitieve subsidie vastgesteld op basis van
het daadwerkelijke omzetverlies en de loonsom. Momenteel vinden de
definitieve subsidievaststellingen plaats door UWV. Deze leiden tot eindaf­
rekeningen tussen werkgevers en UWV (nabetalingen en terugvorde­
ringen).
Ieder jaar vindt een afrekening per NOW-tranche plaats, waarbij het door
SZW aan UWV beschikbaar gestelde bedrag voor de uitbetaling van NOWsubsidies wordt vergeleken met wat op dat moment de inschatting is van
de totale NOW-uitgaven per tranche (dat wil zeggen nadat alle vaststellingen
hebben plaatsgevonden). Deze afrekening is wat in de begroting van SZW
landt als uitgave dan wel ontvangst.
In 2023 dienen veel werkgevers een definitieve vaststellingsaanvraag in te
dienen. De huidige verwachting is dat SZW in 2023 € 193 miljoen terugont­
vangt van UWV met betrekking tot de afwikkeling van de NOW 1 tot en met
3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

60

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. Naast de fiscale regelingen die in onderstaande tabel zijn
opgenomen, heeft ook de Levensloopverlofkorting betrekking op dit
beleidsartikel. Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de
ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het
beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 14 Fiscale regelingen 2021-2023, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
2021

2022

2023

Arbeidskorting

24.743

26.007

31.760

Inkomensafhankelijke combinatiekorting

1.803

1.806

1.868

894

932

971

BTW Verlaagd tarief arbeidsintensieve diensten

Kerncijfers
Arbeidsmarkt
Na de coronacrisis en het aflopen van de steunpakketten heeft de economie
weer bijna de normale dynamiek hervonden, wat zorgt voor meer mobiliteit
op de arbeidsmarkt. De werkloosheid is historisch laag, het aantal
werkenden hoog en er zijn meer vacatures dan werklozen. Dit biedt kansen
voor mensen die nu aan de kant staan, waardoor de arbeidsparticipatie kan
toenemen.
Het aantal werkenden is in 2021 toegenomen in vergelijking met 2020: zie
de onderstaande tabel. Het aantal werklozen en inactieven (de niet-beroeps­
bevolking) is afgenomen. In totaal waren er 408.000 mensen werkloos en
3,5 miljoen mensen inactief. Het werkloosheidspercentage was in 2021
lager dan de jaren ervoor (4,2%) en is afgenomen voor elke leeftijdsgroep.
Op regionaal niveau geeft het vernieuwde arbeidsmarktdashboard van
UWV inzicht in verschillende arbeidsmarktindicatoren.
Tabel 15 Kerncijfers arbeidsmarkt1
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Beroepsbevolking (x 1.000)

9.540

9.581

9.663

Niet-beroepsbevolking (x 1.000)

3.749

3.786

3.483

Werkzame beroepsbevolking (x 1.000)

9.117

9.116

9.255

Werkloze beroepsbevolking (x 1.000)

423

465

408

Werkloosheidspercentage

4,4

4,8

4,2

15 tot 25 jaar (jeugdwerkloosheid)

8,5

10,6

9,3

25 tot 45 jaar

3,5

3,9

3,3

45 tot 75 jaar

3,7

3,4

3,0

1 Vanwege wijzigingen in het onderzoeksdesign en de vragenlijst van de Enquête Beroepsbevolking (EBB) is er een revisie van de cijfers doorgevoerd voor de verslagjaren
2003 tot en met 2021. Dat betekent dat de realisatiecijfers van voorgaande jaren in deze tabel afwijken van de realisatiecijfers opgenomen in eerdere begrotingen en
jaarverslagen. Hierbij een link naar meer informatie over het herontwerp van de EBB: https://www.cbs.nl/nl-nl/corporate/2021/48/nieuwe-meetmethode-van-invloed-opberoepsbevolkingscijfers.

Bron: CBS, Statline.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

61

Het aantal flexibele contracten is na de afname in 2020 weer toegenomen
in 2021. Verder steeg het aantal mensen met een vast contract en het aantal
zelfstandigen verder. Het aandeel vaste contracten binnen de totale
populatie is stabiel gebleven op 57%. Naarmate mensen een hoger oplei­
dingsniveau hebben, hebben ze vaker een vast contract en minder vaak
een flexibel contract.
Tabel 16 Kerncijfers werkzame beroepsbevolking: aandeel contractvorm1
vaste
flexibele
arbeidsrelatie arbeidsrelatie zelfstandigen

Aantal (x 1.000)

totaal

2019

4.996

2.765

1.356

2020

5.158

2.545

1.413

9.117
9.116

2021

5.230

2.580

1.445

9.255

1 Vanwege wijzigingen in het onderzoeksdesign en de vragenlijst van de Enquête Beroepsbevolking (EBB) is er
een revisie van de cijfers doorgevoerd voor de verslagjaren 2013 tot en met 2021. Dat betekent dat de
realisatiecijfers in deze tabel afwijken van de realisatiecijfers opgenomen in de begrotingen en jaarverslagen
van voorgaande jaren. Hierbij een link naar meer informatie over het herontwerp van de EBB: https://www.cbs.nl/
nl-nl/corporate/2021/48/nieuwe-meetmethode-van-invloed-op-beroepsbevolkingscijfers.

Bron: CBS, Arbeidsdeelname, kerncijfers.
Tabel 17 Kerncijfers werkzame beroepsbevolking, aandeel contractvorm
naar opleidingsniveau1
vaste
flexibele
arbeidsrelatie arbeidsrelatie zelfstandigen

totaal

Laag (x 1.000)

2021

848

714

231

1.792

Midden (x 1.000)

2021

2.058

1.020

552

3.631

Hoog (x 1.000)

2021

2.296

831

653

3.779

Totaal (x 1.000)2

2021

5.202

2.565

1.436

9.202

1 Vanwege wijzigingen in het onderzoeksdesign en de vragenlijst van de Enquête Beroepsbevolking (EBB) zijn
cijfers van voorgaande jaren niet vergelijkbaar met de cijfers van 2021. Daarom zijn alleen de realisatiecijfers
voor 2021 opgenomen in deze tabel. Hierbij een link naar meer informatie over het herontwerp van de EBB:
https://www.cbs.nl/nl-nl/corporate/2021/48/nieuwe-meetmethode-van-invloed-op-beroepsbevolkingscijfers.
2 Deze totaaltelling is exclusief het aantal werknemers waarvan het opleidingsniveau onbekend is.

Bron: CBS, Statline.
Gezond en veilig werken
Het ziekteverzuim is licht gestegen (van 4,7% naar 4,9%). Het aandeel
werknemers met een arbeidsongeval met ten minste één dag verzuim ligt
sinds 2020 op een iets lager niveau ten opzichte van de jaren daarvoor.
Het beeld voor 2021 is daarmee in lijn. Het aantal incidenten met gevaarlijke
stoffen ligt de laatste jaren op 0 tot 3 incidenten op jaarbasis. In 2021 zijn
2 incidenten met gevaarlijke stoffen gemeld.
Tabel 18 Kerncijfers gezond en veilig werken
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Werknemers met een arbeidsongeval met ten minste een dag verzuim (%)1

1,5

1,2

1,3

Zelfstandigen met een arbeidsongeval met ten minste een dag verzuim (%)2

‒

1,1

‒

4,4

4,7

4,9

Ziekteverzuim (%)3
Aantal incidenten met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen4

3

0

2

Werknemers met een volgens henzelf door een arts vastgestelde beroepsziekte (%)5

‒

3,2

‒

Zelfstandigen met een volgens henzelf door een arts vastgestelde beroepsziekte (%)2

‒

1,8

‒

1 Bron: CBS/TNO, Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden.
2 Bron: CBS/TNO, Zelfstandigen Enquête Arbeid. Deze enquête wordt tweejaarlijks uitgevoerd.
3 Bron: CBS, kwartaalenquête ziekteverzuim.
4 Bron: Nederlandse Arbeidsinspectie, administratie.
5 Bron: CBS/TNO, Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden. In deze enquête wordt tweejaarlijks gevraagd naar beroepsziekten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

62

Arbeidsverhoudingen en -voorwaarden
De ontwikkeling van het aantal werknemers dat onder een cao valt hangt
samen met het aantal bij SZW aangemelde cao’s in het betreffende onder­
zoeksjaar. Dit is afhankelijk van de looptijd van cao’s en kan per jaar
verschillen, evenals het aantal werknemers dat onder de aangemelde,
lopende cao’s valt.
Tussen 2020 en 2021 was er sprake van een toename van het aantal
afgegeven tewerkstellingsvergunningen. Dit komt onder meer doordat er
door het vervallen van de coronamaatregelen waaronder het opheffen van
reisbeperkingen meer aanvragen zijn gedaan. De stijging wordt voor een
belangrijk deel veroorzaakt door een toename van het aantal verleende
tewerkstellingsvergunningen ten behoeve van buitenlandse studenten die
bijkomende werkzaamheden verrichten (van 4.215 in 2020 naar 6.115 in
2021). Daarnaast is de stijging veroorzaakt door 555 tewerkstellingsvergun­
ningen dan wel gecombineerde vergunningen die voor het eerst in 2021 zijn
verleend aan werkgevers voor Britten als gevolg van Brexit.
Tabel 19 Kerncijfers arbeidsverhoudingen en -voorwaarden
Aantal werknemers onder cao (x 1.000, ultimo)1
bij direct aan bedrijfstak- en ondernemingscao's gebonden werkgevers
bij door algemeen verbindendverklaring gebonden werkgevers
Aantal verleende tewerkstellingsvergunningen (x 1.000, ultimo)2

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

5.654

5.764

5.679

4.813

4.873

4.799

841

891

880

13,3

9,2

11,6

1 Bron: SZW, administratie. Realisatie 2021 betreft voorlopige cijfers.
2 Bron: UWV, jaarverslag. Het gaat hierbij om verleende tewerkstellingsvergunningen en positieve adviezen ten aanzien van een gecombineerde vergunning voor verblijf
en arbeid.

Handhaving
De Nederlandse Arbeidsinspectie is toezichthouder en opsporingsinstantie
van het Ministerie van SZW op de terreinen gezond, veilig en eerlijk werk
en bestaanszekerheid voor iedereen. Ook voert de Arbeidsinspectie op het
gebied van pgb- en declaratiefraude opsporingstaken uit voor het Ministerie
van VWS. Net als de strafrechtelijke opsporing op het terrein van SZW
vinden deze onderzoeken plaats onder gezag van het Openbaar Ministerie.
Het kabinet Rutte III heeft in 2018 structureel extra middelen vrijgemaakt
voor de handhavingsketen van de Arbeidsinspectie (oplopend tot
€ 50 miljoen in 2022). Eind 2018 is dat bedrag aangevuld met een extra
€ 0,5 miljoen voor de aanpak van arbeids(markt)discriminatie bij werving
en selectie (Kamerstukken II 2018/19, 29 544, nr. 846). In de SZW Begroting
2018 en 2019 en in diverse Kamerbrieven zijn de met deze extra middelen
te behalen doelen verwoord (Kamerstukken II 2017/18, 34 775 XV, nr. 1,
Kamerstukken II 2017/18, 34 775 XV, nr. 74, Kamerstukken II 2018/19, 35 000
XV, nr. 1, Kamerstukken II 2018/19, 29 544, nr. 846). Ook in 2023 stuurt de
Arbeidsinspectie aan de hand van kerncijfers «Inspectie Control Framework
(ICF)» op het behalen van deze doelen.
Het kabinet Rutte IV maakt met zijn coalitieakkoord structureel middelen vrij
voor onder andere arbeidsmarkt, arbeidsmigratie, mensenhandel/arbeids­
uitbuiting en discriminatie. Als gevolg van de daarbij aangekondigde
maatregelen zal de toezichtstaak van de Arbeidsinspectie de komende jaren
naar verwachting groter worden. Haar formatie wordt daartoe vanaf 2022
in drie jaar structureel uitgebreid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

63

De Arbeidsinspectie blijft investeren in de verdere ontwikkeling van haar
werkwijze. Naast de door het kabinet Rutte III gewenste versterking van de
inspectieketen betreft dit de verdere verankering binnen de organisatie van
het programmatisch werken en de beweging van outputsturing naar sturing
op maatschappelijk effect (‘van streepjes naar effect’). Dat uit zich onder
meer in de opname van hieraan gerelateerde kerncijfers in de SZW
Begroting sinds 2018.
De Arbeidsinspectie heeft een nieuw Meerjarenplan 2023-2026. De hiertoe
opnieuw uitgevoerde risico- en omgevingsanalyses laten zien dat de risico’s
die in de vorige meerjarenperiode prioritair van aard waren, dat in de
komende periode in belangrijke mate blijven. De Arbeidsinspectie werkt in
haar actieve programmering op basis van deze geprioriteerde risico’s. Via
de afhandeling van meldingen van burgers, organisaties en partners zal zij
waar nodig ook op niet-geprioriteerde risico’s acteren. Meldingen en de
opvolging daarvan vormen ook de komende jaren een substantieel
aandachtsgebied van de Arbeidsinspectie. Ruwweg de helft van al haar
inspanningen richt zich op dit gebied.
De Arbeidsinspectie komt in de praktijk regelmatig onwenselijke of
schadelijke situaties tegen waarbij zij niet bevoegd is om op te treden. De
Arbeidsinspectie wil de komende jaren over dergelijke situaties een
duidelijk signaal afgeven, zodat andere partijen daarop wel actie kunnen
ondernemen. Hierin past ook dat zij vroegtijdig waarschuwt voor situaties
of constructies die weliswaar legaal zijn, maar toch een schadelijke
uitwerking hebben op gezond, veilig en eerlijk werk.
De Arbeidsinspectie werkt ook in de periode 2023-2026 programmatisch om
complexe vraagstukken effectief aan te pakken en om zich snel aan te
kunnen passen als zich veranderingen in de maatschappelijke omgeving
voordoen. Dit actieve toezicht vindt in de komende meerjarenperiode plaats
vanuit elf programma’s gericht op herkenbare maatschappelijke risico’s.
Met deze programma’s moeten de effecten van deze risico’s verminderd
worden en bouwt de Arbeidsinspectie in belangrijke mate voort op de
programmering van de afgelopen jaren.
Hardnekkige maatschappelijke problemen op het inspectiedomein zijn
vervlochten met andere beleidsterreinen en raken het werk op interna­
tionaal, nationaal, regionaal en gemeentelijk niveau. Voor een effectieve
aanpak in het programmatisch georganiseerd toezicht wil de Arbeidsin­
spectie samenwerken met internationale, nationale en regionale toezicht­
houders.
De in tabel 20 getoonde kerncijfers geven op hoofdlijnen de ontwikkelingen
weer in haar speerpunten en haar bijdrage aan de realisatie van maatschap­
pelijk effect.
Kerncijfers
De Arbeidsinspectie houdt vast aan de doelen die naar aanleiding van de
eerdergenoemde extra middelen uit het regeerakkoord Rutte III zijn gefor­
muleerd. Dat zijn een herstel van de balans tussen reactieve inspecties en
actieve op preventie gerichte inspecties op het terrein van Gezond en Veilig
en een verhoging van het aandeel gezamenlijke inspecties bij Brzobedrijven (Besluit risico's zware ongevallen) naar tenminste 90%. Daarnaast
wil de Arbeidsinspectie haar niveau van informatiegestuurd werken in 2023
verhogen. Bovendien streeft de Nederlandse Arbeidsinspectie naar een
verdubbeling van haar interventiedekking eerlijk werk in 2023 naar 2%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

64

De kerncijfers «Capaciteitsinzet» geven weer hoe de beschikbare capaciteit
is verdeeld over de diverse domeinen. Er is een wervingsmodel opgesteld
waardoor de capaciteitsinzet de komende jaren groeit naar de gewenste
inzet op de verschillende domeinen in 2023.
Handhavingspercentages geven een indicatie van de bijdrage van de
Arbeidsinspectie aan het beoogde maatschappelijk effect. Het handhavings­
percentage bij eerste inspectie biedt inzicht in de mate waarin zij erin slaagt
om risicogericht te inspecteren, dus om werkgevers te bezoeken die de
regels overtreden. Dit is voldoende het geval als daarvan bij meer dan de
helft van de bezochte bedrijven sprake is. Het handhavingspercentage bij
herinspectie zegt iets over de mate waarin de Arbeidsinspectie erin slaagt
om een gedragsverandering te realiseren bij werkgevers die de regels niet
naleefden. Als de Nederlandse Arbeidsinspectie daarin voldoende slaagt,
ligt het handhavingspercentage bij herinspectie onder de 50%.
Tabel 20 Nederlandse Arbeidsinspectie: Inspectie Control Framework, capaciteitsinzet en effect
Realisatie 2021

Raming 2022

Raming 2023

Inspectie Control Framework
Verhouding actief/reactief in Gezond en Veilig (excl. Brzo; %)1

45:55

50:50

50:50

Deelname Nederlandse Arbeidsinspectie aan gezamenlijke Brzo-inspecties (%)

97

>90

>90

Niveau informatiegestuurd werken (schaal 0-5)2

‒

‒3

3

Interventiedekking Eerlijk werk (%)4

‒

‒3

2

37

‒3

34

Gevaarlijke Stoffen

13

‒3

13

Arbeidsdiscriminatie

3

‒3

2

Eerlijk

46

‒3

50

Werk en Inkomen

1

‒3

1

Handhavingspercentage eerste inspectie Gezond en Veilig (excl. Brzo)

37

>50

>50

Handhavingspercentage herinspectie Gezond en Veilig (excl. Brzo)

23

<50

<50

Handhavingspercentage Brzo7

44

40

<40

Handhavingspercentage eerste inspectie Eerlijk

47

>50

>50

Handhavingspercentage herinspectie Eerlijk

29

<50

<50

Capaciteitsinzet (%)5
Gezond en Veilig
6

Effect

1 In 2021 is dit realisatiecijfer eind 2021. Hierin zijn coronameldingen als «actief» meegenomen.
2 Definitie niveau 2: «Interne informatie wordt gestructureerd verzameld in de eigen organisatie en informatie geeft antwoord op wat het probleem is». Definitie niveau 3:
«Interne en externe informatie wordt gestructureerd verzameld en geanalyseerd. Informatie heeft een sturende rol».
3 De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft voor de tussenliggende jaren geen doelen geformuleerd. De uitbreiding richt zich op doelen in 2020 of 2023. Voor de tussenliggende
jaren zijn geen betekenisvolle doelen mogelijk.
4 Dit betreft het aandeel van alle bedrijven waar oneerlijk werk een potentieel risico is en waar de Nederlandse Arbeidsinspectie toezicht heeft gehouden. Doel is verdubbeling
van 1% in 2017 tot 2% eind 2023. Voorheen werd deze indicator inspectiedekking genoemd. Aangezien naast inspecties ook het bereik van andere interventies wordt
meegenomen, dekt de term interventiedekking de lading beter.
5 Betreft alleen de capaciteitsinzet in de programma's.
6 Dit realisatiecijfer betreft zowel de inzet op Brzo-bedrijven als de inzet op gevaarlijke stoffen. Beide onderwerpen worden opgepakt in het programma Bedrijven met
Gevaarlijke Stoffen (BmGS).
7 Bij het inspecteren van bedrijven op grond van het Brzo wordt geen onderscheid gemaakt tussen eerste inspecties en herinspecties. De Nederlandse Arbeidsinspectie blijft
inspecteren totdat een onvolkomenheid of overtreding is opgeheven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

65

3.2 Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
A. Algemene doelstelling
De overheid ondersteunt bij het vinden van werk en biedt inkomensonder­
steuning en aangepaste arbeid aan hen die dat nodig hebben.
Wie kan werken, moet dat ook doen. Dit is in de eerste plaats in het belang
van de betrokkene zelf: werk zorgt voor economische en financiële zelfstan­
digheid, draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde en biedt kansen om
volop mee te doen in de samenleving. De overheid streeft naar een
transparant en activerend sociaal zekerheidsstelsel dat mensen enerzijds
ondersteunt en prikkelt om (weer) aan het werk te gaan als dat kan en dat
hen anderzijds de zekerheid biedt van een adequaat vangnet als dat echt
nodig is.
Mensen hebben de verantwoordelijkheid om in het eigen inkomen te
voorzien en nemen daartoe zelf het initiatief. Alleen als het vinden van werk
op eigen kracht niet lukt, helpt de overheid hierbij door ondersteuning bij
re-integratie of beschut werk aan te bieden. Aan mensen die (tijdelijk) niet
in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien biedt de overheid een
sociaal vangnet in de vorm van bijstand. Daarbij streeft de overheid ernaar
om het aantal loketten waar uitkeringsgerechtigden mee te maken hebben
te beperken.
De overheid biedt inwoners van Caribisch Nederland waar nodig re-integra­
tieondersteuning en inkomensondersteuning op grond van de Onder­
standsregeling.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister heeft een systeemverantwoordelijkheid. In dit kader stimuleert
de Minister het vinden van werk door middelen beschikbaar te stellen aan
gemeenten ten behoeve van re-integratie-inspanningen, sociale werkvoor­
ziening en loonkostensubsidies, en financiert zij de inkomensondersteuning
en de loonkostensubsidies.
De Minister is verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van de hoogte van de algemene bijstandsniveaus;
– het ter beschikking stellen aan en verdelen van middelen onder
gemeenten voor de inkomensvoorziening en de loonkostensubsidies
vanuit de Participatiewet, waarin begrepen zijn de IOAW, IOAZ en
algemene bijstand voor zelfstandigen;
– het ter beschikking stellen aan en verdelen van middelen onder
gemeenten voor de uitvoering van het Besluit bijstandverlening zelfstan­
digen 2004;
– het houden van systeemtoezicht; het toepassen van interbestuurlijke
toezichtinstrumenten indien de medeoverheden op ernstige wijze
onrechtmatig handelen of nalaten rechtmatig te handelen. Het
verzamelen van informatie om op landelijk geaggregeerd niveau te
kunnen beoordelen of het systeem werkt, en zo niet, wanneer en in welke
vorm aanpassingen van dat systeem wenselijk zijn;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

66

–

–

–

de budgetmutaties en de extrapolatie van de meerjarenraming van het
in de integratie-uitkering sociaal domein opgenomen SZW-aandeel en
de verdeling daarvan die aansluit bij de gedecentraliseerde taak;
de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB (AIO, bijstand buitenland) en UWV
(TW);
de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Het Rijk verschaft gemeenten middelen voor de uitvoering en geeft de weten regelgeving vorm waarbinnen deze uitvoering plaatsvindt. Binnen deze
wettelijke kaders hebben gemeenten beleidsvrijheid om maatwerk te
bieden waarmee participatie zo optimaal mogelijk wordt ondersteund. Het
Rijk stelt een toereikend macrobudget aan de gemeenten beschikbaar om
loonkostensubsidies en bijstandsuitkeringen te betalen. Het macrobudget
wordt zoveel mogelijk op basis van objectieve factoren onder de gemeenten
verdeeld, vanaf 2022 wordt het deelbudget voor loonkostensubsidies op
basis van historische uitgaven over gemeenten verdeeld. Gemeenten zijn
verantwoordelijk voor de rechtmatige en doeltreffende uitvoering van de
Participatiewet en aan genoemde wet verwante wetten en voorzieningen.
Gemeenten zijn hiermee onder meer verantwoordelijk voor de handhaving
van de naleving van verplichtingen door personen die een beroep doen op
deze wetten. Bij ernstig onrechtmatig handelen of nalaten rechtmatig te
handelen in de gemeentelijke uitvoering van de Participatiewet kan de
Minister een aanwijzing geven aan een college, overgaan tot het optreden
namens een nalatige gemeente dan wel een besluit tot vernietiging door
de Kroon voordragen. De interbestuurlijke interventie heeft geen betrekking
op de doelmatigheid en de doeltreffendheid van de uitvoering, welke een
louter gemeentelijke aangelegenheid zijn.
C. Beleidswijzigingen
Participatiewet in balans
In de uitvoering van de Participatiewet worden door burgers en professi­
onals hardheden ervaren. Strikte eisen en verantwoordelijkheden leiden
soms tot onbedoelde en ongewenste effecten, waarbij men in de uitvoering
weinig tot geen ruimte voelt om in specifieke situaties het benodigde
maatwerk te bieden.
In 2021 is een traject gestart om de Participatiewet te verbeteren. Als
onderdeel van dit traject is de Participatiewet in lijn met het coalitieakkoord
gewogen op eenvoud, menselijke maat en uitvoering. Het traject is
opgepakt als een brede maatschappelijke opgave. Samen met bijstandsge­
rechtigden, gemeenten, de SVB en andere partijen zijn ervaren hardheden
en knelpunten geïnventariseerd, achterliggende oorzaken geanalyseerd en
oplossingsrichtingen geformuleerd.
Verschillende verbeteringen aan de Participatiewet zijn in voorbereiding
(Kamerstukken II 2021/22, 34 352, nr. 253). Het wetstraject om de kostende­
lersnorm te wijzigen in de Participatiewet is inmiddels in gang gezet, dit
loopt mee in het wetsvoorstel Breed Offensief. Op 5 juli 2022 heeft de
Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Breed Offensief. Inwerking­
treding van dit wetsvoorstel is, na behandeling en goedkeuring door de
Eerste Kamer, per 1 januari 2023 voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

67

De overige verbeteringen worden de komende periode nader uitgewerkt in
twee sporen. Doel van het eerste spoor is om ruimte te genereren om in
de uitvoering de ondersteuning vanuit de wet meer toe te kunnen spitsen
op de situatie van de bijstandsgerechtigde. Waar nodig zal hiervoor
wetgeving worden aangepast, maar gelijktijdig zullen verbeteringen in de
praktijk en uitvoering aangebracht worden. In het tweede spoor, dat gelijk­
tijdig wordt opgepakt met andere departementen, gemeenten, de SVB, de
sociaal ontwikkelbedrijven en andere betrokkenen, ligt de focus op
versterken van bestaanszekerheid in brede zin, perspectief/integraliteit met
aanpalende wetgeving in het sociaal domein, en handhaving.
Het jaar 2023 zal het zwaartepunt zijn van het voorbereiden en doorvoeren
van de verbeteringen. Streven is om deze verbeteringen waar wetgeving
voor nodig is per 1 januari 2024 in te voeren.
Aanpak geldzorgen, armoede en schulden
Met de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden’ gaat het kabinet aan de
slag met een meerjarige aanpak met als doel een halvering van het aantal
kinderen dat opgroeit in armoede in 2025 (ten opzichte van 2015), en een
halvering van armoede en problematische schulden in het algemeen in 2030
(ten opzichte van 2015). Het kabinet start een interdepartementaal en inter­
bestuurlijk programma, waarbij de behoeften van mensen centraal worden
gesteld. De aanpak bestaat uit een groot aantal acties, initiatieven en
maatregelen op diverse terreinen. Hierbij wordt ook aangesloten bij andere
kabinetsprogramma’s, zoals het Nationaal programma Leefbaarheid en
Veiligheid en de Gelijke Kansen Alliantie. Het programma zorgt voor een
samenhangend pakket maatregelen van de rijksoverheid, gemeenten,
uitvoeringsorganisaties en maatschappelijke partijen. Voor het behalen van
de geformuleerde doelstellingen wil het kabinet:
1. Een betere borging van bestaans- en inkomenszekerheid: een voldoende
en stabiel inkomen is de basis;
2. Preventie van geldzorgen: goede voorlichting van jongs af aan, in alle
levensfases en dichtbij om de juiste financiële keuzes te kunnen maken;
3. Een overheid die werkt voor mensen en voorziet in laagdrempelige,
eenvoudige, mensgerichte financiële hulp en sociale incasso;
4. Maatregelen nemen om (generatie)armoede te doorbreken zodat
iedereen meedoet en vooruitkomt;
5. Realiseren dat meer mensen eerder en betere schuldhulpverlening
ontvangen en sneller perspectief hebben op een financieel zorgeloze
toekomst.
Voor de aanpak stelt het kabinet in 2023 € 118 miljoen, in 2024 € 102 miljoen,
in 2025 € 95 miljoen en vanaf 2026 structureel € 73 miljoen beschikbaar.
Daarnaast is het kabinet voornemens om daar bovenop vanaf 2026
structureel € 27 miljoen uit de enveloppe arbeidsmarkt, armoede en
schulden in te zetten voor dit doel. Deze toevoeging is afhankelijk van de
uitkomsten van monitoring en evaluatie. Daarmee zou het totale structurele
budget voor de aanpak op € 100 miljoen komen.
De uitzonderlijk hoge inflatie vraagt daarnaast om aanvullende, incidentele
inzet. Om stapeling van sociale en maatschappelijke problemen te
voorkomen wordt daarom door het kabinet incidenteel € 200 miljoen extra
beschikbaar gesteld. De middelen zijn bestemd voor enerzijds gerichte
tegemoetkomingen (zoals bijzondere bijstand, voedselbanken, initiatieven
die deelname van kinderen aan school en samenleving financieel borgen)
en anderzijds voor extra capaciteit, snelheid en effectiviteit in de schuld­
hulpverlening. De precieze inzet van de middelen wordt nader uitgewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

68

Ook in 2023 stelt het Rijk € 1,4 miljard beschikbaar zodat gemeenten
huishoudens tot 120 procent van het sociaal minimum een energietoeslag
van 1300 euro uit kunnen keren. Hiermee worden deze huishoudens
ondersteund bij het opvangen van de hogere energieprijzen. De energie­
toeslag is onderdeel van het grotere pakket om de koopkracht van lagere
inkomens te ondersteunen.
Preventie van geldzorgen
Het kabinet wil geldzorgen vóór zijn. We willen voorkomen dat geldzorgen
ontstaan, willen geldzorgen snel in beeld krijgen en willen voorkomen dat
beginnende problemen verergeren. Naast het versterken van financiële
educatie en het beperken van financiële risico’s (van bijvoorbeeld achteraf
betalen) investeert het kabinet in het in kaart brengen en opschalen van
effectieve aanpakken gericht op de preventie van geldzorgen. Het kabinet
zet in op het faciliteren van lokale coalities van partijen dicht om mensen
heen, die dreigende of beginnende geldzorgen kunnen signaleren, het
gesprek hierover aangaan en ondersteuning bieden of doorverwijzen naar
de juiste hulp.
Laaggeletterdheid is een van de oorzaken voor geldzorgen. Er zijn in
Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden, dit zijn mensen met weinig basis­
vaardigheden. Zij hebben vaak moeite met het regelen van geldzaken. Naar
schatting heeft ongeveer de helft van de mensen met betalingsachter­
standen moeite met lezen en schrijven. Met het interdepartementale
programma Tel mee met Taal, via de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB)
gelden, wordt met extra middelen geïnvesteerd in het versterken van basis­
vaardigheden van jong en oud. Deze inzet draagt eraan bij dat de stap van
werk(loosheid) naar werk kleiner wordt en dat mensen meer grip op hun
geldzaken kunnen krijgen. De uitbreiding van de WEB-gelden vraagt vanuit
de envelop arbeidsmarkt, re-integratie, armoede en schulden (SZW) een
bedrag van structureel € 5 miljoen per jaar vanaf 2023 en wordt uitgekeerd
via de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Armoede
Het kabinet zet erop in om de bestaanszekerheid te versterken door het
voorkomen en aanpakken van armoede- en schuldenproblematiek. Het
kabinet is gestart met een ambitieus interdepartementaal en interbestuurlijk
programma aanpak preventie van geldzorgen, armoede en schulden. In
2022 zal het kabinet stappen zetten in de uitvoering van dit programma en
daarbij de behoeften van mensen centraal zetten. Bij de aanpak van
armoede zal bijzondere aandacht zijn voor de aanpak van kinderarmoede.
Een kind dat opgroeit in een gezin met armoede krijgt niet alleen te maken
met financiële tekorten, maar staat ook op achterstand op andere punten in
het leven. Wij zetten ons in om deze kansenongelijkheid aan te pakken. De
ambitie is daarom om het aantal kinderen dat opgroeit in armoede in vier
jaar tijd te halveren. Ook zal er aandacht zijn voor de sociale componenten
van armoede (zoals het risico van sociale uitsluiting) en de verbinding met
werk worden gelegd: werken of meer uren werk is een belangrijke weg om
uit armoede te komen. Verder neemt het kabinet maatregelen om bestaans­
zekerheid beter te borgen: zo gaat het wettelijk minimumloon omhoog en
daarmee ook het sociaal minimum.
Om de bestaanszekerheid te versterken, wil het kabinet het sociaal
minimum elke vier jaar herijken om vast te stellen of dit toereikend is om
van te leven en mee te doen in de samenleving. De eerste stap is dat, naar
aanleiding van de motie Omtzigt, een onafhankelijke commissie sociaal
minimum aan de slag is. Deze commissie gaat, in lijn met de motie Omtzigt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

69

onderzoek doen naar het sociaal minimum voor verschillende huishoud­
typen; de systematiek van het sociaal minimum en scenario’s hoe de
systematiek beter kan aansluiten op de normen voor het bestaansmi­
nimum. De taakopdracht is op 8 juli 2022 aan de Tweede Kamer verstuurd.
De commissie presenteert binnen een jaar haar eindrapport.
Schulden
De afgelopen jaren zijn goede resultaten bereikt met de brede schuldenaanpak. Het kabinet bouwt hierop met deze aanpak voort met als doel om
een nog grotere beweging in gang te zetten. Het kabinet kijkt daarbij ook
nadrukkelijk naar het inzetten op bewezen effectieve interventies en
bestedingen van wat er al is en werkt. Het kabinet geeft hierbij prioriteit aan:
1) preventie en vroegsignalering, 2) versnelling van schuldhulpverlening en
betere toegang tot de wettelijke schuldsanering (Wsnp) en 3) verdere
verbetering van de (rijks)incasso met oog voor de menselijke maat.
Uitgangspunt is een sneller perspectief op een financieel zorgeloze
toekomst: het kabinet schaalt effectieve hulpverleningspakketten op en
borgt de kwaliteit van de schuldhulpverlening en bewindvoering. Het
kabinet zet in op het verbeteren van de samenwerking tussen schulden­
bewind, schuldhulpverlening en wettelijke schuldsanering vanuit burger
perspectief.
Ondersteuning van kwetsbare jongeren naar werk
Gemeenten krijgen € 8 miljoen in 2023 voor het ondersteunen naar werk
van schoolverlaters met een structurele achterstand op de arbeidsmarkt.
Het gaat om jongeren zonder startkwalificatie uit het praktijkonderwijs of
voortgezet speciaal onderwijs of door voortijdige schooluitval en jongeren
uit het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) met nadruk op niveau 1/entree
en 2 in de beroepsopleidende leerweg. Doel is in onderlinge samenwerking
met de school en de regionale meld- en coördinatiefunctie te zorgen voor
een sluitende, integrale aanpak van school naar vervolgonderwijs of werk
en bij uitval weer terug naar school of werk. Bij transities is immers het risico
groter dat kwetsbare jongeren tussen wal en schip belanden, niet partici­
peren en buiten beeld raken met alle problemen van dien.
Breed Offensief
Om de arbeidskansen van mensen met een beperking te vergroten heeft
het kabinet een breed offensief gelanceerd (Kamerstukken II 2018/19,
34 352, nr. 115, nr. 138, nr. 163). Het Breed Offensief bevat verschillende
maatregelen die ervoor moeten zorgen dat meer mensen met een beperking
aan het werk komen en blijven. Diverse maatregelen zijn reeds in uitvoering
en bij lagere regelgeving doorgevoerd. Zo is een gestroomlijnd werkproces
loonkostensubsidie (LKS) ontworpen, is een uniforme loonwaardemethode
Participatiewet per 1 juli 2021 in werking getreden (Stb. 2021, 113) en wordt
het budget voor LKS met ingang van 2022 op basis van realisatie over
gemeenten verdeeld (Stb. 2021, 442). Dit stimuleert gemeenten om LKS in
te zetten en daarmee de arbeidskansen te vergroten van mensen die niet
zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen.
Voor een aantal van de voorstellen is wetswijziging noodzakelijk.
Belangrijke onderdelen uit het wetsvoorstel zijn het vereenvoudigen van
de inzet van het instrument loonkostensubsidie (LKS), het bevorderen van
ondersteuning op maat, het werken lonender maken voor mensen met
een beperking en het maken van een uitzondering op de vierwekenzoek­
termijn voor mensen met een evidente beperking. Bovendien is de wijziging
van de kostendelersnorm uit het coalitieakkoord aan het wetsvoorstel
toegevoegd. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel op 5 juli 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

70

aanvaard. Het streven is dat het wetsvoorstel, onder het voorbehoud van
behandeling door de Eerste Kamer, op 1 januari 2023 wordt ingevoerd. Twee
wijzigingen (wijziging van de no-riskpolis en herziening van de studie­
toeslag) uit het wetsvoorstel Breed Offensief zijn via de Verzamelwet 2022
al in werking getreden.
Het macrobudget voor participatiewetuitkeringen is structureel met
€ 40 miljoen verhoogd zodat mensen die in deeltijd met loonkostensubsidie
werken een groter gedeelte van hun inkomen kunnen behouden. Voor de
overige voorstellen uit het Breed Offensief is incidenteel € 53 miljoen
beschikbaar gesteld. Hiervan is na overleg met gemeenten reeds
€ 42 miljoen ingezet. Over de resterende middelen vindt nog overleg plaats
met gemeenten om tot een doelmatige besteding te komen.
Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten
De banenafspraak uit het Sociaal Akkoord van 2013 heeft tot doel om meer
mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen bij reguliere
werkgevers. Met de sociale partners is afgesproken 125.000 banen voor
deze doelgroep te creëren. De opgave voor markt en overheid tot en met
2021 was om 80.000 extra banen te realiseren ten opzichte van de
nulmeting. In 2021 is de landelijke doelstelling van 80.000 extra banen
(sector en markt samen) met 72.809 banen net niet gehaald. De coronacrisis
zal hieraan hebben bijgedragen, hoewel de mate van invloed hiervan op
het realiseren van banen voor de doelgroep niet duidelijk is.
Met 60.966 extra banen heeft de sector markt de doelstelling van 60.000
banen weer gehaald. De overheidswerkgevers hebben de doelstelling ook
in 2021 niet gehaald. Ten opzichte van de nulmeting heeft de sector overheid
11.842 extra van de afgesproken 20.000 extra banen gerealiseerd. Het
resultaat van de sector overheid over 2021 geeft dus geen aanleiding om
de quotumregeling te deactiveren.
De minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen heeft de
Tweede Kamer op 7 juli 2022 (Kamerstukken II 2021/22, 34 352, nr. 255)
geïnformeerd over de resultaten banenafspraak 2021 en de gesprekken over
de toekomst van de banenafspraak. Daarin zijn enkele vervolgstappen
aangekondigd om de banenafspraak te verbeteren en de inzet van
overheidswerkgevers te verstevigen. Het wetsvoorstel vereenvoudigde
banenafspraak gaat naar UWV en Belastingdienst voor het actualiseren van
de uitvoeringstoetsen. Op basis van onder andere de uitvoeringstoetsen zal
de minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen een definitief
besluit nemen over het al dan niet indienen van het wetsvoorstel bij de
Tweede Kamer.
Tabel 21 Indicatoren banenafspraak
Realisatie 20211

Streefwaarde
20212

Streefwaarde
20222

Streefwaarde
20232

Cumulatief aantal extra banen arbeidsbeperkten marktsector t.o.v. nulmeting
op 1-1-2013

60.966

60.000

70.000

80.000

Cumulatief aantal extra banen arbeidsbeperkten overheidssector t.o.v.
nulmeting op 1-1-2013

11.842

20.000

22.500

25.000

1 Berekening SZW op basis van metingen UWV.
2 Streefwaarden afkomstig uit memorie van toelichting bij de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten. Kamerstukken II 2013/14, 33 981, nr. 3, blz. 6, tabel «Aantal
te realiseren banen voor beoordeling activering quotumheffing».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

71

Verhoging Onderstand Caribisch Nederland
Om toe te werken naar het ijkpunt sociaal minimum op Caribisch Nederland
moeten de inkomens worden verhoogd en de kosten van levensonderhoud
worden verlaagd. Het kabinet zet in 2023 een volgende stap door onder
andere de Onderstand Caribisch Nederland te verhogen. De exacte
verhoging is mede afhankelijk van de beleidsmatige stijging van het
minimumloon. Dit is nog onderwerp van gesprek met de openbare
lichamen en de sociale partners op de eilanden.
Energietoeslag Caribisch Nederland
Vanwege de gestegen prijzen voor energie zal, in navolging van 2022, ook
in 2023 een energietoeslag van € 1.300 worden uitgekeerd op Caribisch
Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

72

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 22 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

8.469.221

7.222.075

6.850.529

7.113.836

7.266.418

7.434.795

7.626.728

Uitgaven

8.458.560

7.229.314

6.855.655

7.114.522

7.266.482

7.433.756

7.630.851

Macrobudget participatiewetuitkering en
intertemporele tegemoetkoming

6.436.262

6.021.599

6.014.903

6.250.628

6.382.611

6.536.527

6.694.285

Tozo en Bijstand zelfstandigen
bedrijfskrediet (Bbz 2004)

1.136.165

306.180

8.292

7.588

7.588

7.588

7.588

AIO

352.009

365.933

384.231

399.611

422.763

449.378

480.832

TW

461.000

433.129

327.760

351.300

355.212

355.825

357.194

900

780

750

710

670

630

600

4.347

12.536

14.532

8.507

9.153

9.254

9.298

Inkomensoverdrachten

Bijstand overig
Onderstand (Caribisch Nederland)
Subsidies (regelingen)
Europees fonds meestbehoeftigen
SBCM
NIBUD
Overige subsidies algemeen

98

63

0

0

0

0

0

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

275

385

320

379

314

314

314

22.622

30.693

12.315

6.764

4.808

1.856

1.856

Armoede en schulden

1.044

618

0

0

0

0

0

Alle kinderen doen mee

9.694

12.725

12.070

10.000

10.000

10.000

10.000

Regionale kansen kinderen
Waarborgfonds sanering

83

36

0

0

0

0

0

6.000

0

0

0

0

0

0

12.827

28.900

64.045

62.598

56.420

45.441

51.941

1.155

1.297

1.297

1.297

1.297

1.297

1.297

172

182

182

182

182

182

182

0

1.100

1.800

1.800

2.200

2.200

2.200

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

0

349

349

349

455

455

455

1.100

0

0

0

0

0

0

7

9

9

9

9

9

9

958.115

263.611

18.232

40.416

63.215

62.148

61.807

Opdrachten
Opdrachten algemeen
Bekostiging
ZonMw
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
ZonMw
Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken
Financien
Bijdrage aan sociale fondsen
Pensioenfonds Wsw
Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Bijdrage aan medeoverheden
SPUK preventie ondermijning
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Contributie CASS
Ontvangsten
Ontvangsten
Algemeen

28.422

46.856

18.232

16.466

15.465

14.348

14.007

Tozo retour kapitaal verstrekkingen

929.693

216.755

0

23.950

47.750

47.800

47.800

Geschatte budgetflexibiliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

73

Tabel 23 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 2 (%)
2023
juridisch verplicht

98,9

bestuurlijk gebonden

0,2

beleidsmatig gereserveerd

1,0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

-

De uitgaven op artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet zijn voor
98,9% juridisch verplicht voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt
dit onderstaand toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn voor 100% juridisch verplicht. In algemene
zin geldt dat inkomensoverdrachten die gebaseerd zijn op wet- en
regelgeving voor 100% juridisch verplicht zijn. De inkomensoverdrachten
worden gefinancierd door rijksbijdragen aan uitvoerende instellingen, zoals
gemeenten (Macrobudget participatiewetuitkeringen, dat vóór oktober
2022 wordt toegekend/verplicht en betrekking heeft op 2023), UWV (Toesla­
genwet € 0,4 miljard) en de SVB (AIO € 0,4 miljard).
Subsidies
De subsidies zijn voor 49% juridisch verplicht. De circa 51% (€ 13,5 miljoen)
kasmiddelen waarvoor nog ruimte is om verplichtingen aan te gaan, hebben
betrekking op geplande subsidies voor armoede onder kinderen
(€ 10 miljoen) en bestaan uit overige (incidentele) algemene subsidies
(€ 4 miljoen).
Opdrachten
De opdrachten zijn voor 1,6% juridisch verplicht. Het gaat om circa
€ 1,0 miljoen. Verder zijn er veel projecten waarbij al bestuurlijk is toegezegd
dat deze in volgende jaren kunnen doorlopen, deze zijn als bestuurlijk
gebonden aangemerkt. Ook zijn er nieuwe reserveringen voor volgende
jaren die als beleidsmatig gereserveerd zijn aangemerkt.
Bekostiging
Met de goedkeuring in 2015 van het meerjarige kennisprogramma, zoals dat
door ZonMw wordt uitgevoerd, is het budget 100% juridisch verplicht.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Net zoals het instrument bekostiging is de bijdrage voor de uitvoerings­
kosten van ZonMw ook voor 100% verplicht.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
De bijdrage aan Financiën is 100% juridisch verplicht en vormt een
compensatie voor de auditwerkzaamheden in het kader van de uitvoering
van het Europees Sociaal Fonds (ESF).
Bijdrage aan sociale fondsen
De bijdrage aan sociale fondsen is 100% juridisch verplicht en vormt
compensatie van gestegen werkgeverslasten, onder de voorwaarde dat
de werkgevers (de gemeenten) en werknemers die verantwoordelijk zijn
voor de pensioenen van de Wsw een akkoord bereiken over een structurele
oplossing voor het pensioenfonds PWRI. De financiële compensatie wordt
jaarlijks gegeven tot uiterlijk 2057.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

74

Bijdrage aan agentschappen
Net zoals het instrument bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken is
ook de bijdrage aan de Rijksdienst Voor Ondernemen Nederland (RVO)
100% juridisch verplicht. Dit vormt een compensatie voor de auditwerk­
zaamheden in het kader van de uitvoering van het Europees Sociaal Fonds
(ESF).
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
De bijdrage aan het Administratief Centrum voor de sociale zekerheid van
Rijnvarenden (CASS) is 100% verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Macrobudget participatiewetuitkeringen
Het Macrobudget participatiewetuitkeringen voorziet in de middelen voor
bijstandsuitkeringen, loonkostensubsidies, IOAW, IOAZ en bijstand voor
levensonderhoud van ondernemers. Voor alle gemeenten tezamen wordt
het macrobudget voor 2023 geraamd op € 6,0 miljard. In 2023 wordt hiervan
een bedrag van € 1,2 miljoen gereserveerd voor de vangnetregeling 2021.
Bij de verdeling van het voorlopig macrobudget wordt hiermee rekening
gehouden. De vangnetuitkering is bedoeld voor gemeenten waarvan het
tekort op het budget op grond van artikel 69 Participatiewet de geldende
eigenrisicodrempel overstijgt. Alle gemeenten met een tekort, dat over 2021
meer bedraagt dan 7,5% en over 2019, 2020 en 2021 samen ook meer
bedraagt dan 7,5% van het budget 2021, kunnen een beroep doen op de
vangnetregeling 2021, gefinancierd uit het macrobudget 2023. In tabel
24 wordt de opbouw van het budget gespecificeerd.
Tabel 24 Extracomptabel overzicht Macrobudget participatiewetuitkeringen (bedragen x € 1.000)
Macrobudget participatiewetuitkeringen en
intertemporele tegemoetkoming

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

6.436.262

6.021.599

6.014.903

6.250.628

6.382.611

6.536.527

6.694.285

5.930.527

5.348.765

5.320.707

5.489.951

5.587.595

5.721.052

5.855.357

319.391

377.191

457.345

518.116

550.880

583.552
177.853

Macrobudget participatiewetuitkeringen
Algemene bijstand en loonkostensubsidies
Loonkostensubsidie
IOAW

295.515

261.529

241.276

226.370

199.377

187.072

IOAZ

29.148

27.798

29.585

30.826

31.387

31.387

31.387

BBZ

130.157

64.116

46.136

46.136

46.136

46.136

46.136

Correctie verdeelmodel

50.915

Algemene bijstand
De algemene bijstand op grond van de Participatiewet voorziet in een
sociaal vangnet voor personen die niet zelfstandig in hun bestaan kunnen
voorzien.
Wie komt er voor in aanmerking?
Iedereen die rechtmatig in Nederland verblijft en woont en die hier te lande
in zodanige omstandigheden verkeert of dreigt te geraken dat hij niet over
de middelen beschikt om in de noodzakelijke kosten van bestaan te
voorzien, kan in aanmerking komen voor bijstand. Dat houdt in dat iedereen
met een inkomen onder het sociaal minimum en onvoldoende eigen
vermogen recht heeft op bijstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

75

Hoe hoog is de bijstand?
De hoogte van de bijstandsuitkering is afhankelijk van leeftijd en leefsi­
tuatie. In tabel 25 zijn de bijstandsnormen opgenomen voor gehuwden/
samenwonenden en alleenstaanden/alleenstaande ouders van 21 jaar tot
de AOW-gerechtigde leeftijd die niet samenwonen met meerderjarige
medebewoners. Voor gehuwden en alleenstaanden van 21 jaar of ouder die
samenwonen met één of meer meerderjarige personen waarmee kosten
kunnen worden gedeeld, geldt op grond van de kostendelersnorm een lager
bedrag. Bijstandsgerechtigden van 18 tot 21 jaar ontvangen een lagere
uitkering.
Tabel 25 Netto bijstandsnormen van 21 jaar tot de AOW-gerechtigde
leeftijd, inclusief vakantietoeslag (in €)
1 juli 2022
Gehuwd / samenwonend

€ 1.574,031

Alleenstaande (ouder)

€ 1.101,821

1 Normenbrief 1 juli 2022 - informatie voor gemeenten | Publicatie | Rijksoverheid.nl

Budgettaire ontwikkelingen
Op basis van de CPB-raming van de werkloosheid wordt vanaf 2023 een
oplopend bijstandsbestand verwacht. De invoering van een aantal wetswij­
zigingen leidt ook tot een oploop in de raming van de bijstandsuitgaven.
Door een inperking van andere regelingen doen komende jaren naar
verwachting meer personen een beroep op de bijstand. Dit zijn onder
andere de invoering van de Participatiewet (per 2015) en de invoering van
het onderdeel WW-duurverkorting in de Wet werk en zekerheid, die
inmiddels is vervangen door de Wet arbeidsmarkt in balans. Ook zorgt de
aanpassing van de kostendelersnorm voor hogere bijstandsuitgaven vanaf
2023 (Kamerstukken II 2021/22, 35 394, nr. 22).
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 26 toont de geraliseerde en geraamde omvang van het aantal
bijstandsuitkeringen. De Factsheet Participatiewet bevat meer informatie
over de ontwikkeling en samenstelling van het bijstandsvolume.
Tabel 26 Kerncijfers volume Participatiewet
Volume Participatiewetuitkering (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

359

343

338

1 Bron: CBS, Bijstandsuitkeringenstatistiek.

Tabel 27 Kerncijfers re-integratie door gemeenten
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Aantal voorzieningen Participatiewet (x 1.000, ultimo)1

231

223

225

Aantal personen met een voorziening Participatiewet (x 1.000, ultimo)1

175

171

173

Aantal gestarte banen na re-integratievoorziening door gemeenten (x 1.000, ultimo)2

49

32

41

Werkenden met een voorziening Participatiewet (x 1.000, ultimo)1

49

48

55

waarvan personen met een loonkostensubsidie Participatiewet

18

21

25

Werknemersbestand Wsw (x 1.000, ultimo)3

78

72

68

Aantal detacheringen als percentage van het totaal aantal arbeidsplaatsen3

37

37

36

Aantal gerealiseerde plaatsen in begeleid werken als percentage van het totaal aantal
arbeidsplaatsen3

6,7

6,8

6,9

1 Bron: CBS, Statistiek re-integratie gemeenten.
2 Bron: CBS, Uitstroom na re-integratie.
3 Bron: Panteia, WSW-rapportage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

76

Tabel 28 Kerncijfers werk voor mensen met een arbeidsbeperking
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

167

165

173

waarvan werkend binnen de Banenafspraak (x 1.000, ultimo)1

120

119

128

waarvan werkend op een interne plaatsing Wsw (x 1.000, ultimo)2

43

41

38

waarvan werkend met positief advies beschut werk (x 1.000, ultimo)3

4,0

5,2

6,8

Totaal werkend met een arbeidsbeperking (x 1.000, ultimo)

1 Bron: UWV, Factsheet banenafspraak.
2 Bron: Panteia, Jaarrapportage Wsw-statistiek. Onder «interne» plaatsing valt ook «werken op locatie» (WOL), waarbij begeleiding plaatsvindt vanuit het Sw-bedrijf.
3 Bron: UWV, Rapportage beschut werk.

Loonkostensubsidie (LKS)
Het instrument LKS voorziet werkgevers van een compensatie voor de
lagere loonwaarde van een werknemer op basis van de Participatiewet.
Wie komt er voor in aanmerking?
Gemeenten kunnen LKS inzetten voor mensen die niet het Wettelijk
minimumloon (WML) kunnen verdienen. Het gaat om mensen voor wie
de gemeente verantwoordelijk is om hen te ondersteunen bij het vinden van
werk. Dat kan dus gaan om mensen die bijstand ontvangen, mensen die
een IOAW- of IOAZ-uitkering ontvangen, mensen die met behulp van een
andere voorziening van de gemeente al aan het werk zijn, maar ook om
mensen zonder uitkering.
Hoe hoog is de loonkostensubsidie?
De hoogte van de LKS is gelijk aan het verschil tussen het bruto WML en
de vastgestelde loonwaarde. De LKS bedraagt maximaal 70% WML
(inclusief vakantietoeslag), vermeerderd met een vergoeding voor de
werkgeverslasten. De vergoeding bedraagt per 1 januari 2022 23,5%.
Gedurende het eerste halfjaar van een dienstbetrekking kan ook forfaitaire
LKS worden ingezet. Deze bedraagt 50% van het wettelijk minimumloon,
wederom vermeerderd met een vergoeding voor werkgeverslasten. Tijdens
dat halfjaar wordt de loonwaarde van de werknemer bepaald.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven voor LKS worden voor 2023 geraamd op € 377 miljoen. De
uitgaven aan loonkostensubsidie nemen jaarlijks toe doordat de doelgroep
van LKS sinds invoering van de Participatiewet ingroeit.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 29 Kerncijfers volume loonkostensubsidie
Volume Loonkostensubsidie (x 1.000 personen, jaargemiddelde)1

Realisatie 2021

Raming 2022

Raming 2023

‒

34

40

1 Vanaf 2022 wordt de raming voor het volume loonkostensubsidie weergegeven in deze tabel. Eerder werd er alleen over de realisaties gerapporteerd. Zie hiervoor
«werkenden waarvan personen met een loonkostensubsidie Participatiewet» in tabel 26.

Wetten inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers (IOAW) en gewezen zelfstandigen (IOAZ)
De IOAW-uitkering is een aanvulling op het (gezins)inkomen tot bijstands­
niveau voor oudere werkloze werknemers. Anders dan bij de Participatiewet
hoeven werkloze ouderen, die vaak vermogen in spaargeld of eigen huis
hebben, in de IOAW hun vermogen niet aan te spreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

77

De IOAZ is een uitkering voor ouderen die noodgedwongen zijn gestopt met
hun werk als zelfstandige, omdat de inkomsten daaruit onvoldoende waren.
De IOAZ-uitkering vult het (gezins)inkomen aan tot het bijstandsniveau. In
de IOAZ wordt rekening gehouden met de bijzondere positie van
zelfstandigen en hun (bedrijfs)vermogen.
Wie komt er voor in aanmerking?
De belangrijkste doelgroepen van de IOAW-regeling zijn:
– Werkloze werknemers die op het moment dat zij werkloos worden ten
minste 50 jaar zijn en geboren zijn voor 1 januari 1965, die recht hebben
op een uitkering op grond van de WW van meer dan drie maanden en
die de volledige uitkeringsduur daarvan hebben doorlopen;
– Werknemers die geboren zijn voor 1 januari 1965, na hun 50e verjaardag
recht hebben gekregen op een loongerelateerde WGA-uitkering en van
wie de WGA-uitkering is beëindigd, omdat zij niet langer ten minste 35%
arbeidsongeschikt zijn.
De IOAZ is bedoeld voor oudere zelfstandigen tussen de 55 jaar en de AOWgerechtigde leeftijd, die hun bedrijf of zelfstandig beroep na hun 55e
verjaardag hebben beëindigd. Om in aanmerking te komen voor een
uitkering moet de gewezen zelfstandige onder andere voldoen aan
voorwaarden betreffende het gemiddeld jaarinkomen in de drie jaar
voorafgaand aan de aanvraag, het verwachte inkomen uit beroep of bedrijf
bij voortzetting van het bedrijf en het aantal uren en de duur van de
werkzaamheden als zelfstandige.
Hoe hoog is de IOAW/IOAZ?
De hoogte van de IOAW/IOAZ uitkering is afhankelijk van de leefsituatie.
Een overzicht van de bruto bedragen staat in tabel 30. In de IOAW en IOAZ
geldt sinds 2015 de kostendelersnorm voor alleenstaande kostendelers.
Voor alleenstaanden en alleenstaande ouders is de norm 50% van de
gehuwdennorm, indien zij samenwonen met één of meer meerderjarige
personen.
Tabel 30 Bruto bedragen IOAW/IOAZ per maand, inclusief vakantietoeslag
(in €)
1 juli 2022
Gehuwd / samenwonend

1.734,161

Alleenstaande (ouder) zonder meerderjarige medebewoners

1.365,651

Alleenstaande (ouder) met een of meer meerderjarige medebewoners

867,081

1 Uitkeringsbedragen per 1 juli 2022 | Publicatie | Rijksoverheid.nl

Budgettaire ontwikkelingen
De IOAW-uitgaven dalen vanaf 2023 door de beperkende voorwaarde dat
het IOAW-recht alleen geldt voor personen geboren voor 1965. Dit leidt ertoe
dat in 2023 minder mensen een beroep kunnen doen op de IOAW. In de
meerjarenraming wordt rekening gehouden met een opwaarts effect als
gevolg van de verhoging van de AOW-leeftijd en de doorstroom vanuit de
WW. Doordat mensen later de AOW-leeftijd bereiken, blijven ze langer in
de IOAW. Door de verwachte oplopende werkloosheid stromen er meer
personen uit de WW naar de IOAW. De uitgaven aan de IOAZ nemen beperkt
toe door de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

78

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 31 Kerncijfers IOAW en IOAZ
Realisatie 20211

Raming 2022

Volume IOAW (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)

19

17

Raming 2023
15

Volume IOAZ (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)

1,6

1,7

1,8

1 Bron: CBS, Bijstandsuitkeringenstatistiek.

Bijstand zelfstandigen levensonderhoud (Bbz 2004)
De toelichting op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 staat later
in het artikel. Alleen het deel dat onderdeel is van het Macrobudget partici­
patiewetuitkeringen wordt hier toegelicht. Dit is het onderdeel bijstand dat
kan worden verstrekt om te voorzien in de kosten van levensonderhoud
voor zelfstandigen.
Wie komt er voor in aanmerking?
Startende ondernemers vanuit een uitkering en gevestigde zelfstandigen
die aan de voorwaarden van het Bbz voldoen, zoals wanneer hulp via een
andere weg niet meer mogelijk is en het inkomen onvoldoende is.
Hoe hoog is de Bbz-uitkering?
De uitkering voor levensonderhoud is gelijk aan die van de algemene
bijstand (zie tabel 25) als aanvulling voor levensonderhoud.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven voor Bbz levensonderhoud in 2023 worden geraamd op
€ 46 miljoen. Na afloop van de Tozo per 1 oktober 2021 is een deel van de
Tozo-gerechtigden doorgetroomd naar het Bbz. Naar verwachting is deze
groep vanaf 2023 uitgestroomd.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 32 Kerncijfers Bbz
Volume Bbz (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

3,8

3,6

2,8

1 Bron: CBS, Bijstandsuitkeringenstatistiek.

Handhaving
Sinds het tweede kwartaal van 2020 maakt de Tijdelijke overbruggingsre­
geling zelfstandig ondernemers (Tozo) onderdeel uit van de Bijstandsdebi­
teuren en -fraudestatistiek van het CBS. De kerncijfers handhaving
Participatiewet laten de afgelopen jaren een stabiel beeld zien. In 2021 is
de ultimo stand van de cijfers redelijk gelijk aan 2020 en iets lager dan in
2019, mogelijk te verklaren door de coronacrisis.
Het is primair de bevoegdheid en verantwoordelijkheid van het lokale
betuur om een goede invulling te geven aan de handhaving. Waar nodig en
mogelijk faciliteert het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
daarbij, veelal in samenwerking met de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG) en Divosa. Dit doet zich onder andere voor bij de aanpak
van complexe misbruikrisico's of wijzigingen in wet- en regelgeving. VNG
en Divosa zijn in dit verband ook nauw betrokken bij het in in 2021 gestarte
onderzoek naar het Handhavingsinstrumentarium binnen de (bredere)
sociale zekerheid. Het onderzoek kijkt naar mogelijke aanpassingen in het
beschikbare handhavingsinstrumentarium zowel om beter maatwerk te
kunnen leveren als om effectiever te kunnen handhaven in gevallen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

79

opzet of grove schuld. De VNG rapporteert ten slotte in de signaleringsbrief
jaarlijks over de signalen op het gebied van fraude en doet beleidsaanbe­
velingen.
Tabel 33 Kerncijfers Participatiewet (fraude en handhaving algemene bijstand)

Preventie
Opsporing4

Sanctionering4

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

731

662

573

Kennis van de verplichtingen (%)

861

802

873

Aantal vorderingen in verband met geconstateerde
overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)5

31

25

26

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln.)

67

59

60

Aantal boetes (x 1.000)

12

9,2

7,5

7,9

5,6

4,6

Totaal boetebedrag (x € 1 mln.)

Ontstaansjaar vordering
Terugvordering6

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

27

21

12

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen in de coronacrisis». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met 2019 en eerder.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans».
4 Bron: CBS, Bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.
5 Dit kerncijfer betreft het aantal vorderingen wegens overtreding van de inlichtingenplicht. Eén overtreding kan meerdere vorderingen tot gevolg hebben. Het aantal
overtredingen ligt dus lager.
6 Bron: CBS, bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.

Bijstand zelfstandigen bedrijfskrediet (Bbz 2004)
Startende, gevestigde en beëindigende zelfstandigen kunnen voor
financiële ondersteuning onder voorwaarden een beroep doen op het
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004. Met dit besluit wordt beoogd
kansrijke vanuit een uitkering startende ondernemers een steuntje in de rug
te geven en zelfstandigen met tijdelijke financiële moeilijkheden in staat te
stellen hun werkzaamheden voort te zetten. De bijstand kan worden
verstrekt in de vorm van een uitkering om te voorzien in de kosten van
levensonderhoud en in de vorm van bedrijfskredieten.
Wie komt er voor in aanmerking?
Startende ondernemers vanuit een uitkering en gevestigde zelfstandigen
die aan de voorwaarden van het Bbz voldoen, zoals wanneer hulp via een
andere weg niet meer mogelijk is en het inkomen onvoldoende is.
Hoe hoog is de Bbz-uitkering en het bedrijfskapitaal?
De maximale hoogte van de bijstand voor bedrijfskapitaal wordt in onder­
staande tabel vermeld. De bedragen worden jaarlijks aangepast voor
gestegen prijzen.
Tabel 34 Bbz-normen kredietverlening (maxima) (in €)
1 januari 2022
Startende zelfstandige

39.057

Gevestigde zelfstandige

212.147

Budgettaire ontwikkelingen
Hier wordt het onderdeel van het Bbz over bedrijfskredieten toegelicht.
Het bijstandsonderdeel van het Bbz om te voorzien in de kosten van levens­
onderhoud is onderdeel van het macrobudget en wordt toegelicht onder
Macrobudget participatiewetuitkeringen. De uitgaven in 2023 bestaan
voornamelijk uit vergoedingen aan gemeenten van kapitaalverstrekkingen
die zij in 2021 hebben uitgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

80

Tijdelijke overbruggingsgeregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
Gemeenten geven uitvoering aan een extra tijdelijke voorziening voor
zelfstandigen, de Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandige
ondernemers (Tozo). De Tozo betreft een tijdelijke regeling en vanaf
1 oktober 2021 is het niet langer mogelijk een aanvraag voor levenson­
derhoud of bedrijfskapitaal op grond van de Tozo in te dienen. Uitkeringen
ten behoeve van levensonderhoud zijn per 1 oktober 2021 afgelopen.
Wie komt er voor in aanmerking?
Zelfstandigen van wie het (huishoud)inkomen als gevolg van de corona­
crisis onder het sociaal minimum is geraakt en die aan de overige
voorwaarden voldoen, ontvangen aanvullende bijstand. Ondernemers die
als gevolg van de coronacrisis liquiditeitsproblemen ervaren, kunnen
gedurende de hele looptijd van de Tozo een lening voor bedrijfskapitaal
aanvragen.
Hoe hoog is de Tozo-uitkering en het krediet?
De maximale hoogte van de aanvullende bijstand was gelijk aan de
bijstandsnormen voor algemene bijstand (tabel 25). Voor bedrijfskredieten
gold dat er een lening van maximaal € 10.271,- werd verstrekt.
Budgettaire ontwikkelingen
De Tozo is een tijdelijke regeling in 2020 en 2021. Gemeenten geven
uitvoering aan de Tozo en ontvangen daarvoor voorschotten. Op basis van
declaratie worden de werkelijke uitgaven van gemeenten vergoed. De
uitvoeringskosten worden vergoed op basis van een vast bedrag per besluit
op aanvraag. In 2023 vindt definitieve verrekening plaats over de uitgaven
in 2021. Vanaf 2024 vindt de afwikkeling met gemeenten plaats met
betrekking tot terugbetalingen van kapitaalverstrekkingen. Deze worden
onder de ontvangsten verantwoord.
Aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO)
Ouderen met geen of een onvolledig opgebouwd AOW-pensioen, of
ouderen met een volledig opgebouwd AOW-pensioen en een partner jonger
dan de AOW-gerechtigde leeftijd kunnen recht hebben op algemene
bijstand. Deze bijstand kan worden aangevraagd bij de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Personen die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben, rechtmatig in Nederland
wonen en niet genoeg inkomen of vermogen hebben om in hun levenson­
derhoud te voorzien.
Hoe hoog is de AIO?
De AIO is een uitkering op huishoudenniveau en vult aan tot bijstands­
niveau. De hoogte van de AIO-uitkering hangt af van het inkomen en de
leefsituatie. In onderstaande tabel zijn de normen opgenomen voor
gehuwden/samenwonenden en alleenstaanden zonder meerderjarige
medebewoners. Voor AIO-gerechtigden die samenwonen met één of meer
meerderjarige personen waarmee kosten kunnen worden gedeeld, geldt op
grond van de kostendelersnorm een lager bedrag.
Tabel 35 AIO netto maandbedragen (maximaal), inclusief vakantietoeslag
(in €)
1 juli 2022
Gehuwd / samenwonend

1.660,36

Alleenstaande (ouder)

1.225,67

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

81

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten van de AIO nemen de komende jaren toe. Deze
budgettaire ontwikkeling houdt verband met de verwachte stijging van
het aantal AIO-gerechtigden vanwege vergrijzing en doorwerking van de
afschaffing van de partnertoeslag in de AOW vanaf 2015. Vanaf 2025 wordt
een grotere groei in de uitkeringslasten verwacht ten opzichte van eerdere
jaren. In het Pensioenakkoord is een 2/3-koppeling van de AOW-leeftijd
vanaf 2025 afgesproken. Hierdoor wordt de AOW-leeftijd in 2025 tot en met
2027 niet verhoogd. In de jaren dat de AOW-leeftijd niet stijgt bereiken
relatief veel mensen de AOW-leeftijd, dit heeft een opwaarts effect op de
instroom in de AIO.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 36 Kerncijfers AIO
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

51

52

55

Aantal huishoudens AIO (x 1.000, jaargemiddelde)
1 Bron: CBS, Bijstandsuitkeringenstatistiek.

Handhaving
De SVB draagt zorg voor de handhaving van aan de AIO verbonden verplich­
tingen. Daarbij geeft de SVB prioriteit aan preventie met daarnaast de
nodige aandacht voor controle- en opsporingsonderzoek en de afdoening
van overtredingen. De SVB rapporteert in de signaleringsbrief jaarlijks over
signalen en fenomenen op het gebied van fraude. Vanwege corona waren
mogelijkheden in de afgelopen jaren beperkt om in het kader van preventie,
controle en opsporing in contact met betrokken burgers en derden te
treden. Naar verwachting kunnen die contacten de komende jaren weer
toenemen en kan ook het aantal onderzoeken weer toenemen.
Tabel 37 Kerncijfers AIO (fraude en handhaving)

Preventie
Opsporing4

Sanctionering4

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

671

‒2

563

Kennis van de verplichtingen (%)

851

‒2

953

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

0,6

0,5

0,5

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)5

0,8

0,4

0,4

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln.)

1,7

1,3

1,1

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

1,0

0,3

0,3

Aantal boetes (x 1.000)

0,3

0,2

0,2

Totaal boetebedrag (x € 1 mln.)

0,2

0,2

0,2

Ontstaansjaar vordering
Terugvordering4

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

27

26

21

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Door een gewijzigde onderzoeksopzet is het cijfer over 2020 niet beschikbaar.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
4 Bron: SVB, Jaarverslag.
5 Cijfers betreffen alle verwijtbare overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Toeslagenwet (TW)
De TW vult uitkeringen op grond van de werknemersverzekeringen aan tot
het normbedrag voor het relevante sociaal minimum als het totale inkomen
(exclusief TW-uitkering) van de uitkeringsgerechtigde en diens eventuele
partner daaronder ligt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

82

Wie komt er voor in aanmerking?
Uitkeringsgerechtigden komen in aanmerking voor een toeslag als zij een
uitkering ontvangen op grond van één van de zogenoemde moederwetten.
Dit zijn de WIA, WAO, WAZ, Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
militairen (Wamil), Wajong, IOW, WW, ZW en WAZO. Ook als een werkgever
in het tweede ziektejaar minder loon doorbetaalt dan het voor de
werknemer geldende sociaal minimum, komt de betrokkene in aanmerking
voor een toeslag. De volgende personen kunnen recht hebben op een
toeslag:
– Een gehuwde/samenwonende met een gezamenlijk inkomen dat lager
is dan het bruto minimumloon;
– Een alleenstaande met een inkomen dat lager is dan 70% van het netto
minimumloon;
– Een alleenstaande van 21 jaar of ouder, die samenwoont met één of
meer meerderjarige personen die ouder zijn dan 27 jaar waarmee kosten
kunnen worden gedeeld, met een inkomen dat lager is dan 50% van
het netto minimumloon.
Hoe hoog is de toeslag?
De toeslag vult de uitkering in beginsel aan tot het TW-normbedrag dat op
de uitkeringsgerechtigde van toepassing is. Indien het dagloon lager is dan
het TW-normbedrag, dan vult de toeslag aan tot dit lagere dagloon.
Tabel 38 Normbedragen TW bruto per dag, inclusief vakantietoeslag (in
€)
1 juli 2022
Gehuwd / samenwonend

87,20

Alleenstaande van 21 jaar en ouder

62,88

Alleenstaande van 21 jaar en ouder met een of meer meerderjarige
medebewoners

39,87

Budgettaire ontwikkelingen
De TW-uitgaven nemen in 2023 per saldo af. De voornaamste oorzaak
hiervoor is de stijging van het wettelijk minimumloon (WML) met 8,05%.
Deze stijging van het WML zorgt voor een besparing op de TW, omdat de
uitkeringen bij de moederwetten stijgen en er hierdoor minder TW-aanvul­
lingen nodig zijn. Aan de andere kant stijgen de volumes in 2023 ten opzichte
van 2022. Dat komt vooral omdat het aantal uitkeringen in de WW en WIA
toeneemt in 2023. Daarentegen verwachten we juist minder uitgaven aan
TW-aanvullingen op de WAO. Het aantal WAO-uitkeringen daalt elk jaar,
omdat de er geen nieuwe instroom meer mogelijk is in deze aflopende
regeling.
Beleidsrelevante kerncijfers
Naar verwachting neemt het aantal TW-uitkeringen in 2023 toe met circa
4.000 uitkeringen ten opzichte van 2022. Daarnaast valt de gemiddelde
uitkeringshoogte iets lager uit in 2023.
Tabel 39 Kerncijfers TW
Gemiddeld jaarvolume TW (x 1.000 uitkeringsjaren)
Gemiddelde toeslag per jaar (x € 1)

Realisatie 20211

Raming 2022

109

105

Raming 2023
109

3.419

4.141

4.117

1 Bron: UWV, Juninota.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

83

Handhaving
Sinds 2019 worden door middel van een extern onderzoek de misbruikri­
sico's van regelingen die UWV uitvoert in kaart gebracht. De risico’s worden
via het ontwikkelde afwegingskader gewogen en geprioriteerd. Op basis
hiervan stelt UWV indien nodig aanvullende beheersmaatregelen voor,
waarover gezamenlijke besluitvorming plaatsvindt tussen UWV en SZW.
Voor de Toeslagenwet is het extern onderzoek naar misbruikrisico’s begin
2022 afgerond en is de fase van weging van de risico’s in 2022 van start
gegaan. Besluitvorming over eventuele aanvullende beheersmaatregelen
wordt in 2023 verwacht.
De TW kerncijfers fraude en handhaving over 2021 vertonen een lichte
daling ten opzichte van 2020. UWV maakt sinds 2021 efficiënter gebruik van
reeds beschikbare gegevens van uitkeringsgerechtigden, hetgeen tot
minder meldingen van overtredingen leidt. De incassoratio geeft weer in
hoeverre fraudevorderingen ontstaan in een bepaald jaar ultimo 2021 zijn
geïncasseerd. Dit percentage ligt hoger naarmate het ontstaansjaar van
de vordering langer geleden is, omdat voor fraudevorderingen uit eerdere
jaren al langer inspanningen worden verricht om deze te incasseren.
Tabel 40 Kerncijfers TW (fraude en handhaving)

Opsporing1

Sanctionering1

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

2,0

2,1

1,5

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)2

1,4

1,5

1

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln.)

4,7

5,9

4,2

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

0,5

0,4

0,3

Aantal boetes (x 1.000)

0,8

0,9

0,6

Totaal boetebedrag (x € 1 mln.)

0,6

0,7

0,6

Ontstaansjaar vordering
Terugvordering1

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

40

28

16

1 Bron: UWV, jaarverslag.
2 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Bijstand overig
Onder bijstand overig vallen de bijstand buitenland- en de repatriëringsre­
geling. Verlening van bijstand aan een in het buitenland gevestigde
Nederlander wordt alleen nog voortgezet ingeval het recht op uitkering vóór
1 januari 1996 is vastgesteld. Sinds 1996 zijn er dus geen nieuwe gerech­
tigden meer toegelaten.
Budgettaire ontwikkelingen
De verwachte uitkeringslasten voor de bijstand buitenland nemen de
komende jaren af, omdat het aantal gerechtigden verder afneemt. Voor de
repatriëringsregeling zijn geen uitgaven voorzien.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal personen dat in het buitenland een bijstandsuitkering ontvangt,
daalt de komende jaren naar verwachting licht.
Tabel 41 Kerncijfers bijstand buitenland
Volume bijstand buitenland (x 1.000 gerechtigden, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

0,1

0,1

0,1

1 Bron: SVB, Jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

84

Onderstand Caribisch Nederland
De Rijksoverheid biedt aan inwoners van Caribisch Nederland inkomens­
ondersteuning in de vorm van Onderstand. Het betreft zowel algemene als
bijzondere onderstand. Laatstgenoemde component heeft betrekking op uit
bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten die de
belanghebbende zelf niet kan voldoen.
Budgettaire ontwikkelingen
Het kabinet werkt de komende jaren in stappen toe naar het ijkpunt sociaal
minimum door onder andere de minimumuitkeringen te verhogen.
Hierdoor stijgen de uitgaven voor de onderstand. In 2022 en 2023 zijn de
uitgaven eenmalig hoger vanwege de uitkering van de incidentele energie­
toeslag (€ 7 miljoen per jaar), die tevens op dit artikel wordt verantwoord.
Huishoudens tot 130% sociaal minimum ontvangen deze om tegemoet te
komen in de gestegen energieprijzen.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 42 Kerncijfers Onderstand (Caribisch Nederland)
Volume Onderstand Caribisch Nederland (x 1.000 huishoudens, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

0,8

0,8

0,8

1 Bron: RCN-unit SZW.

Subsidies
In totaal is in 2023 € 27,5 miljoen voor subsidies beschikbaar. € 12,1 miljoen
is beschikbaar voor het armoedebeleid specifiek voor kinderen. Daarnaast
is € 12,3 miljoen beschikbaar voor overige (incidentele) subsidies, zoals
subsidies voor armoede en schulden in het algemeen, verbetering van de
uitwisseling van matchingsgegevens (VUM), vakmanschap en Simpel
Switchen. Ook is € 2,8 miljoen beschikbaar voor subsidie aan de Stichting
Beheer Collectieve Middelen. Verder is nog € 0,3 miljoen beschikbaar voor
NIBUD.
Opdrachten
De € 64 miljoen beschikbare middelen voor opdrachten in 2023 zijn met
name bestemd voor activiteiten op de terreinen van bevordering arbeids­
participatie (€ 12,5 miljoen), armoedebestrijding en schuldhulpverlening
(€ 41,1 miljoen), bevordering ondernemerschap (€ 0,5 miljoen), opdrachten
gerelateerd aan de Europese fondsen (€ 0,3 miljoen), onderzoek en beleids­
informatie (respectievelijk € 2,7 en 3,9 miljoen) en voorlichting
(€ 1,2 miljoen).
Bekostiging
Voor de bekostiging van het meerjarig Kennisprogramma vakkundig aan
het werk, dat wordt uitgevoerd door ZonMw, is in 2022 € 1,3 miljoen
beschikbaar.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Voor de uitvoering van het meerjarig Kennisprogramma vakkundig aan
het werk is voor uitvoeringskosten voor ZonMw bijna € 0,2 miljoen
beschikbaar in 2023.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Dit budget van € 1,8 miljoen is beschikbaar ten behoeve van controlewerk­
zaamheden voor het ESF-programma 2014-2020 en 2021-2027 die
uitgevoerd worden door het Ministerie van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

85

Bijdrage aan sociale fondsen
Met ingang van 2018 wordt een financiële tegemoetkoming van € 10 miljoen
beschikbaar gesteld aan het Wsw-programma Pensioenfonds Werk en
(re)Integratie (PWRI) onder voorwaarde dat de werkgevers (de gemeenten)
en werknemers die verantwoordelijk zijn voor de pensioenen van de Wsw
zelf tot een structurele oplossing komen voor het fonds. De financiële
compensatie wordt jaarlijks gegeven tot uiterlijk 2057.
Bijdrage aan agentschappen
Jaarlijks is er € 0,3 miljoen beschikbaar voor de controle van de betaalaan­
vragen uit het Europees Sociaal Fonds, het Europees Globaliseringsfonds
en de ESF-programma's uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO).
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Vanaf 2020 is de financiering van de contributie van het Administratief
Centrum voor de sociale zekerheid van de Rijnvarenden (CASS) overgegaan
van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat naar het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, hiervoor is € 9.000 gereserveerd in
2023.
Ontvangsten
In het Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom is een intertemporele
tegemoetkoming afgesproken voor bijstandsuitgaven aan statushouders.
De terugbetaling van de intertemporele tegemoetkoming van 2016 en 2017
vindt in 8 jaar plaats vanaf respectievelijk 2018 en 2019, waarvoor in 2023
€ 3,8 miljoen ontvangsten zijn geraamd. Verder worden als gevolg van de
gewijzigde financieringssystematiek van het Besluit bijstandsverlening
zelfstandigen de terugontvangsten van gemeenten op verleende kredieten
vanaf 2022 niet meer gesaldeerd, maar onder de ontvangsten verantwoord.
Ook worden de terugontvangsten van oude jaren geraamd. In 2023 worden
de ontvangsten geraamd op € 14,4 miljoen aan terugbetalingen van
kapitaalverstrekkingen.
In 2020 en 2021 zijn door gemeenten leningen voor bedrijfskapitaal
uitgegeven vanuit de Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandige
ondernemers. Zelfstandigen zullen deze leningen vanaf 2022 aan
gemeenten terugbetalen. Gemeenten dragen deze terugontvangsten met
een vertraging af aan SZW, in 2024 worden de eerste ontvangsten verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

86

3.3 Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid
A. Algemene doelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de inkomensgevolgen van
arbeidsongeschiktheid en stimuleert hen te blijven werken of het werk te
hervatten.
De overheid vindt dat werknemers die loon derven als gevolg van arbeids­
ongeschiktheid verzekerd moeten zijn van een redelijk inkomen. Daarom
zijn werknemers verplicht verzekerd op grond van de Wet werk en inkomen
naar arbeidsvermogen (WIA). De WIA omvat twee uitkeringsregimes: de
Inkomensvoorziening voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA)
en de Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA). De
Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) is bij de introductie
van de WIA ingetrokken, maar geldt nog wel voor mensen die vóór 1 januari
2004 door ziekte of gebrek arbeidsongeschikt zijn geworden. Op grond van
de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ)
waren ondernemers verplicht verzekerd tegen de inkomensgevolgen van
arbeidsongeschiktheid. De WAZ is per 1 augustus 2004 ingetrokken, maar
geldt nog wel voor zelfstandigen die op dat moment een uitkering
ontvingen.
Als het totale inkomen van de uitkeringsgerechtigde WIA, WAO of WAZ en
diens eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkerings­
gerechtigde een toeslag ontvangen tot het sociaal minimum op grond van
de Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
De overheid stimuleert met behulp van financiële prikkels voor zowel uitke­
ringsgerechtigden als werkgevers dat uitkeringsgerechtigden aan het werk
blijven of (op termijn) weer aan het werk gaan. Daarnaast biedt de overheid
gerichte re-integratieondersteuning aan uitkeringsgerechtigden die onder­
steuning nodig hebben. De overheid kent daarbij een groot belang toe aan
de eigen verantwoordelijkheid en het meewerken aan re-integratie door
de uitkeringsgerechtigde.
Aan werknemers in Caribisch Nederland wordt met de Ongevallenverze­
kering (OV) een inkomensvoorziening geboden in geval van arbeidsonge­
schiktheid door een bedrijfsongeval.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister stimuleert aan het werk blijven of het werk hervatten met een
bijdrage voor re-integratieinspanningen aan UWV. De Minister financiert
de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsrege­
lingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert de
Minister. Zij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden
regelingen;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door UWV;
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

87

C. Beleidswijzigingen
Medisch advies van de bedrijfsarts leidend bij de toets op re-integratieinspanningen
Op 1 oktober 2020 is het wetsvoorstel waarmee het medisch advies van
de bedrijfsarts leidend wordt bij de toets op de re-integratie-inspanningen
door UWV, aangeboden aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2020/21,
35 589, nr. 2). Dit wetsvoorstel was op 2 februari 2021 controversieel
verklaard. Invoering is afhankelijk van parlementaire behandeling en is op
zijn vroegst mogelijk in 2023.
WIA-criterium voor werknemers met loonkostensubsidie
Op korte termijn wordt geen aangepast WIA-criterium ingevoerd voor
werknemers in de Participatiewet die met loonkostensubsidie werken. De
Kamer is na de zomer geïnformeerd (26 augustus 20221) over een voorstel
voor het hervormen van hardheden in de WIA op de korte, middellange en
lange termijn naar aanleiding van het coalitieakkoord. Onderdeel van de
langetermijnaanpak is om met een integrale blik naar het stelsel voor ziekte
en arbeidsongeschiktheid te kijken en te bezien welke verbeteringen er
mogelijk zijn. In dat traject wordt ook de invoering van een alternatief
arbeidsongeschiktheidscriterium voor personen die in de Participatiewet
met loonkostensubsidie werken meegenomen. Daarom is er op korte
termijn geen voorstel voor een alternatief criterium. Voorlopig zijn de
instroomcijfers vanuit de Participatiewet nog beperkt omdat maar een klein
aantal van de werknemers met loonkostensubsidie sinds de invoering van
die wet langer dan twee jaar ziek is. SZW is met UWV in gesprek om die
instroom te monitoren.
Verlenging van de tijdelijke buitenwettelijke maatregel omtrent
kwijtschelding van voorschotten
Een gevolg van de opgelopen wachttijd voor een WIA-claimbeoordeling, is
dat het aantal voorschotten is toegenomen. Werknemers kunnen in
financiële problemen komen als de, soms hoog opgelopen, voorschotten
terugbetaald moesten worden. Om die reden geldt er een tijdelijk maatregel
ten aanzien van het voorschot- en kwijtscheldingsbeleid. Dit betekent dat
tijdelijk (van 1 januari 2020 tot en met 31 december 2022) deze voorschotten
niet teruggevorderd worden (en reeds terugbetaalde voorschotten geresti­
tueerd), wanneer blijkt dat werknemers bij de claimbeoordeling geen recht
op een WIA-uitkering hebben en dit niet verrekend kan worden met een
andere uitkering. Het kwijtschelden van de terugvorderingen betreft buiten­
wettelijk begunstigend beleid. Deze tijdelijke terugvorderingsregeling van
voorschotten is verlengd tot en met 31 december 20231. Doordat in bepaalde
gevallen voorschotten tijdelijk niet worden teruggevorderd, gaat de
maatregel gepaard met extra uitgaven in 2023. De extra kosten bedragen
€ 6,7 miljoen.

1

Zie Kamerbrief aanpak WIA-hardheden en mismatch sociaal-medisch beoordelen | Kamerstuk |
Rijksoverheid.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

88

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 43 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

668

7.028

9.893

6.156

2.407

803

808

Uitgaven

668

7.028

9.893

6.156

2.407

803

808

668

753

756

781

794

803

808

Uitvoering individuele plaatsing & steun

0

6.275

9.137

5.375

1.613

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten
Ongevallenverzekering (Caribisch
Nederland)
Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 44 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 3 (%)
2023
juridisch verplicht

6,6

bestuurlijk gebonden

93,4

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

De uitgaven op artikel 3 Arbeidsongeschiktheid zijn voor 6,6% juridisch
verplicht voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten van de
Ongevallenverzekering Caribisch Nederland
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
De bijdrage aan ZBO's/RWT's is 100% bestuurlijk gebonden. Het betreft de
uitvoering van de individuele plaatsing en steun door UWV in plaats van
door gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

89

Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 45 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 3 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

10.685.608

11.292.858

13.164.401

13.878.484

14.421.922

14.955.976

15.484.399

Uitgaven

10.685.608

11.292.858

13.164.401

13.878.484

14.421.922

14.955.976

15.484.399

Inkomensoverdrachten
WAO

3.374.283

3.221.084

2.958.672

2.713.197

2.449.081

2.190.244

1.951.115

IVA

3.463.953

3.850.775

4.165.946

4.433.735

4.638.639

4.833.075

5.026.217

WGA

3.301.225

3.629.280

3.948.906

4.182.393

4.348.139

4.498.210

4.607.503

WAZ

88.349

81.213

72.450

63.645

54.639

46.973

40.330

WGA eigenrisicodragers

357.707

391.860

418.400

444.631

463.224

481.815

500.406

WAO nominaal

0

0

361.103

440.901

496.923

532.956

554.251

IVA nominaal

0

0

508.584

670.761

844.166

1.031.568

1.237.321

WGA nominaal

0

0

573.779

740.295

915.490

1.102.585

1.299.988

WAZ nominaal

0

0

10.844

11.790

12.546

12.332

11.640

WGA eigenrisicodragers nominaal

0

0

17.623

36.287

56.349

78.053

101.888
130.910

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW/WW

100.001

117.966

121.734

130.773

128.482

129.696

Scholingsexperiment WGA

90

680

680

0

0

0

0

Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW/WW
nominaal

0

0

5.680

10.076

14.244

18.469

22.830

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Ongevallenverzekering (Caribisch Nederland)
Werknemers in de private sector van Caribisch Nederland die door een
bedrijfsongeval geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn geraakt,
krijgen op basis van de Ongevallenverzekering een uitkering (ongeval­
lengeld). De uitkering is gekoppeld aan het laatstverdiende loon van de
werknemer.
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van demografische ontwikkelingen stijgen de uitgaven voor de
Ongevallenverzekering in 2023 en latere jaren in lichte mate.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het volume in de Ongevallenverzekering blijft naar verwachting constant
de komende jaren.
Tabel 46 Kerncijfers Ongevallenverzekering (Caribisch Nederland)
Volume uitkeringen Ongevallenverzekering (x 1.000, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

0,2

0,2

0,2

1 Bron: RCN-unit SZW.

Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
De WIA geeft werknemers die na een wachttijd van twee jaar ten minste 35%
arbeidsongeschikt zijn recht op een uitkering, mits aan de voorwaarden
daarvoor voldaan is. In de WIA staat werk voorop. Het accent ligt op wat
mensen wel kunnen. Tegelijkertijd is er sprake van inkomensbescherming.
De WIA bestaat uit twee uitkeringsregimes. De IVA verstrekt een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

90

loondervingsuitkering aan werknemers die duurzaam en volledig arbeids­
ongeschikt zijn. Wie nog gedeeltelijk kan werken of bij wie herstel op termijn
nog mogelijk is, krijgt een uitkering op basis van de WGA. De WIA wordt
uitgevoerd door UWV. Werkgevers kunnen daarbij eigenrisicodrager
worden voor de WGA-lasten van hun (ex-)werknemers. Dit betekent dat ze
een lagere premie aan UWV betalen, omdat zij het gros van de verplich­
tingen van UWV met betrekking tot re-integratie en uitkeringsbetaling
overnemen.
Wie komt er voor in aanmerking?
Werknemers die op of na 29 december 2005, na een wachttijd van twee jaar,
35% of meer arbeidsongeschikt zijn als gevolg van ziekte.
Hoe hoog is de IVA-uitkering en wat is de duur?
Iemand die ten minste 80% arbeidsongeschikt is en niet meer kan herstellen
of een geringe kans op herstel heeft, komt op basis van de IVA in
aanmerking voor een uitkering van 75% van het laatstverdiende loon, met
een maximum van 75% van het maximumdagloon. Het maximumdagloon
bedraagt per 1 juli 2022 € 232,90, dat is afgerond € 5.065,58 per maand.
De IVA-uitkering bedraagt maximaal € 3.799,18 bruto per maand (inclusief
vakantiegeld). Daarnaast ontvangen IVA-gerechtigden jaarlijks een
tegemoetkoming (in 2022 netto € 186,00) mits zij op 1 juli van het kalen­
derjaar recht hebben op een IVA-uitkering. Deze tegemoetkoming arbeids­
ongeschikten is bedoeld om een arbeidsongeschikte tegemoet te komen in
de kosten die hij/zij moet maken door zijn/haar handicap. Het recht op
uitkering wordt beëindigd bij het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd.
Hoe hoog is de WGA-uitkering en wat is de duur?
– Iemand die ten minste 35% arbeidsongeschikt is komt in aanmerking
voor een uitkering op basis van de WGA. De eerste twee maanden
bedraagt de uitkering 75%, daarna 70% van het loonverlies (oude
maandloon minus eventueel inkomen). Het totale inkomen neemt toe
naarmate de betrokkene meer werkt.
– Indien het loonverlies meer dan 35% maar minder dan 80% bedraagt, is
er sprake van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid. Afhankelijk van het
arbeidsverleden heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte minimaal 3 tot
maximaal 24 maanden recht op een loongerelateerde uitkering.
– De gedeeltelijk arbeidsgeschikte wordt geacht te gaan of te blijven
werken. Om dit te stimuleren wordt de uitkering na de loongerelateerde
fase afhankelijk van het verdiende inkomen. Is dat inkomen ten minste
50% van de resterende verdiencapaciteit, dan wordt het loon aangevuld
met 70% van het loonverlies. Als de betrokkene na afloop van de loonge­
relateerde uitkering geen werk heeft of minder verdient dan 50% van
de resterende verdiencapaciteit, dan wordt een uitkering verstrekt die
gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en het
wettelijk minimumloon.
– Indien het loonverlies ten minste 80% bedraagt en herstel op termijn nog
mogelijk is, is er sprake van volledige arbeidsongeschiktheid. De
volledig arbeidsongeschikte houdt ook na de loongerelateerde fase recht
op een uitkering van 70% van het loonverlies.
– WGA-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op
een WGA-uitkering ontvangen evenals IVA-gerechtigden een tegemoet­
koming arbeidsongeschikten van (in 2022) netto € 186,00.
– Evenals bij de IVA-uitkering geldt ook bij de WGA-uitkering het
maximumdagloon.
– Het recht op uitkering kan doorlopen tot de AOW-gerechtigde leeftijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

91

Budgettaire onwikkelingen
In 2023 stijgen de uitkeringslasten WIA (IVA en WGA) inclusief de lasten
voor eigenrisicodragers met circa € 660 miljoen ten opzichte van 2022. De
WIA is een ingroeiende regeling die nog niet het structurele niveau heeft
bereikt. Mensen stromen ook door van de WGA naar de IVA. Hierdoor
stijgen de IVA-uitgaven relatief harder dan de WGA-uitgaven.
Beleidsrelevante kerncijfers
De kerncijfers WIA zijn gecombineerd met de kerncijfers WAO in tabel 47.
Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
De WAO is per 29 december 2005 vervangen door de WIA. De WAO blijft
gelden voor werknemers die op 1 januari 2004 een WAO-uitkering
ontvingen. De WAO verstrekt uitkeringen tot aan de AOW-gerechtigde
leeftijd. Daarom zullen er nog decennia lang mensen zijn die een beroep
blijven doen op de WAO. De WAO wordt uitgevoerd door UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
De werknemer die op 1 januari 2004 al een WAO-uitkering ontving, behoudt
deze zolang aan de uitkeringsvoorwaarden wordt voldaan:
– Hij is 15% of meer arbeidsongeschikt;
– Hij heeft de AOW-gerechtigde leeftijd nog niet bereikt.
De WAO blijft ook gelden voor werknemers die hun eerste ziektedag hadden
vóór 1 januari 2004 of van wie het recht op WAO-uitkering is geëindigd,
indien zij binnen vijf jaar (opnieuw) arbeidsongeschikt worden door
dezelfde oorzaak. Hierdoor worden alleen nog nieuwe WAO-uitkeringen
toegekend bij herleving van een oud recht.
Hoe hoog is de WAO-uitkering?
De WAO-uitkering bestaat uit twee fasen.
– In de eerste fase ontvangt een WAO-gerechtigde een loondervingsuit­
kering die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en
het dagloon. De uitkering bedraagt maximaal 75% van het maximum­
dagloon. Dat is per 1 juli 2022 maximaal € 3.799,18 bruto per maand
(inclusief vakantiegeld). De duur van de loondervingsuitkering is
afhankelijk van de leeftijd op de ingangsdatum van de WAO-uitkering.
– In de tweede fase ontvangt de WAO-gerechtigde een vervolguitkering
die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en het
vervolgdagloon. De hoogte van het vervolgdagloon is onder andere
afhankelijk van de leeftijd die iemand heeft op de ingangsdatum van
de WAO-uitkering. De vervolguitkering kan in principe doorlopen tot
de AOW-gerechtigde leeftijd.
– WAO-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op
een WAO-uitkering en ten minste 35% arbeidsongeschikt zijn ontvangen
daarnaast een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van (in 2022) netto
€ 186,00.
Budgettaire ontwikkelingen
Er is alleen nog instroom in de WAO door herleving van uitkeringen. Er
worden dan ook nauwelijks nog nieuwe WAO-uitkeringen toegekend.
Tegelijkertijd worden er in 2023 naar verwachting ruim 13.000 uitkeringen
beëindigd. De uitkeringslasten WAO dalen in 2023 met ongeveer
€ 260 miljoen ten opzichte van 2022. Het WAO-bestand en de uitkerings­
lasten nemen de komende jaren af, met name door het bereiken van de
AOW-gerechtigde leeftijd van het zittend bestand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

92

Beleidsrelevante kerncijfers
De instroom in de WGA blijft hoog in 2022 en 2023. Dit wordt veroorzaakt
door extra instroom met als oorzaak covid en ook door administratieve
effecten. In 2020 en 2021 zijn veel voorschotten verstrekt doordat wegens
de coronamaatregelen een beoordeling veelal niet op tijd kon plaatsvinden.
Deze worden geregistreerd als instroom in de WGA. Door een tekort aan
verzekeringsartsen duurt het enige tijd tot eenmaal opgebouwde achter­
standen ingelopen zijn. De voorschotproblematiek houdt daarom naar
verwachting ook in 2022 en 2023 aan. Bij een deel van deze voorschotten
blijkt na de beoordeling geen recht op WIA te bestaan. Hierdoor komt de
instroom hoger uit dan wanneer iedereen wel binnen de wettelijke termijn
beoordeeld zou zijn. Ook de uitstroom en de doorstroom naar de IVA komen
hierdoor hoger te liggen.
De uitstroomkans WAO en WIA ligt in 2022 en 2023 lager dan in 2021. Dit
komt omdat in 2022 en 2023 de AOW-leeftijd weer stijgt, waardoor er minder
uitstroom door pensionering zal zijn dan in 2021 waar de AOW-leeftijd
bevroren was.
Tabel 47 Kerncijfers IVA, WGA en WAO
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023
598

IVA, WGA en WAO
Bestand in uitkeringen (x 1.000, ultimo)

568

583

waarvan IVA

146

158

170

waarvan WGA

227

245

261

waarvan WAO

194

180

167

7,4

7,6

7,8
54,9

Bestand als percentage van de verzekerde populatie (%)
Instroom in uitkeringen (x 1.000)

56,1

57,1

waarvan IVA

11,6

11,8

12,6

waarvan WGA

43,8

45,3

42,3

waarvan WAO

0,7

0,6

0,5

Instroomkans (%)

0,7

0,8

0,7

Uitstroom uit uitkeringen (x 1.000)

49,7

42,5

40,2

waarvan IVA

14,5

12,7

12,8

waarvan WGA

14,5

14,6

13,8

waarvan WAO

20,7

15,2

13,6

Doorstroom van WGA naar IVA (x 1.000)

12,4

13,0

12,2

Uitstroomkans WAO + WIA (%)

8,0

6,8

6,3

Aandeel werkend WGA (%, ultimo)

20

‒2

‒2

Aandeel werkende WGA'ers met resterende verdiencapaciteit (%, ultimo)

49

‒

‒2

WGA
2

1 Bron: UWV, jaarverslag.
2 Dit aandeel wordt niet geraamd.

Handhaving
De afgelopen jaren zijn voor diverse door UWV uitgevoerde regelingen de
misbruikrisico’s in kaart gebracht door een extern onderzoeksbureau. De
uitkomst van dit onderzoek voor de WIA is eerder aan de Tweede Kamer
toegezonden. De vastgestelde risico’s worden via het ontwikkelde
afwegingskader gewogen en geprioriteerd. Op basis hiervan stelt UWV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

93

indien nodig aanvullende beheersmaatregelen voor, waarover gezamen­
lijke besluitvorming plaatsvindt tussen UWV en SZW. Momenteel worden
voorstellen voor eventuele aanvullende beheersmaatregelen door UWV
ontwikkeld.
Tabel 48 Kerncijfers IVA, WGA en WAO (fraude en handhaving)

Preventie1
Opsporing

5

Sanctionering5

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

712

‒3

564

Kennis van de verplichtingen (%)

902

‒3

934

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

4,6

3,4

3,4

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)6

1,7

1,1

0,5

Totaal benadelingsbedrag

7,0

6,2

5,1

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

1,8

1,2

0,9

Aantal boetes (x 1.000)

1,0

0,7

0,4

Totaal boetebedrag (x € 1 mln.)

1,1

0,9

0,5

Ontstaansjaar vordering
Terugvordering5

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

49

38

24

1 Kerncijfers preventie hebben alleen betrekking op WGA en WAO. De IVA is bij het onderzoek «Kennis der verplichtingen en detectiekans» buiten beschouwing gebleven.
2 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
3 Door een gewijzigde onderzoeksopzet is het cijfer over 2020 niet beschikbaar.
4 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
5 Bron: UWV, Jaarverslag.
6 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ)
De WAZ is een verplichte verzekering voor zelfstandigen, beroepsbeoefe­
naren, directeuren-grootaandeelhouders en meewerkende echtgenoten
tegen de inkomensgevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid. De
WAZ is op 1 augustus 2004 ingetrokken. Sindsdien kunnen ondernemers
zelf bepalen of zij de inkomensrisico’s al dan niet willen afdekken, bijvoor­
beeld via een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering. De WAZ blijft
gelden voor zelfstandigen die op 1 augustus 2004 een uitkering ontvingen.
De WAZ wordt uitgevoerd door UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
De zelfstandige die op 1 augustus 2004 al een WAZ-uitkering ontving,
behoudt deze zolang aan de uitkeringsvoorwaarden wordt voldaan:
– Hij is 25% of meer arbeidsongeschikt;
– Hij heeft de AOW-gerechtigde leeftijd nog niet bereikt.
Hoe hoog is de WAZ-uitkering?
De hoogte van de WAZ-uitkering hangt af van de mate van arbeidsonge­
schiktheid en het feitelijk gederfde inkomen per dag, mits dat niet hoger is
dan het wettelijk minimumloon (de maximale grondslag). De uitkering voor
volledig arbeidsongeschikten is 75% van de grondslag en bedraagt per 1 juli
2022 maximaal € 1.317,15 bruto per maand (exclusief vakantiegeld). Heeft
de betrokkene voortdurend oppas en verzorging nodig, dan kan de uitkering
worden verhoogd tot maximaal 100% van de grondslag. WAZ-gerechtigden
die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op een WAZ-uitkering en ten
minste 35% arbeidsongeschikt zijn ontvangen daarnaast een tegemoet­
koming arbeidsongeschikten van (in 2022) netto € 186,00.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

94

Budgettaire ontwikkelingen
De toegang voor zelfstandigen tot de WAZ is per 1 augustus 2004 beëindigd.
In de WAZ is nog slechts in beperkte mate sprake van nieuwe instroom, die
bestaat uit herleving van uitkeringen. Het WAZ-bestand en de uitkerings­
lasten nemen de komende jaren af, met name door het bereiken van de
AOW-gerechtigde leeftijd van het zittend bestand. In 2023 bedraagt de
afname van de uitkeringslasten ten opzichte van 2022 circa € 9 miljoen.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 49 Kerncijfers WAZ
Bestand in aantal uitkeringen (x 1.000, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

7,3

6,5

5,8

1 Bron: UWV, jaarverslag.

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Individuele plaatsing & steun
UWV heeft met een subsidieregeling onderzocht of Individuele Plaatsing en
Steun (IPS) een aanvulling kan zijn op de bestaande re-integratie instru­
menten. IPS blijkt een waardevol re-integratie instrument voor mensen met
ernstige psychische aandoeningen (EPA). IPS is voor de EPA-groep
effectiever dan reguliere re-integratie. UWV koopt vanuit het re-integratie­
budget daarom ook IPS in voor haar klanten met EPA.
Tegelijkertijd heeft er een subsidieregeling gelopen waarbij UWV subsidie
kan verstrekken voor IPS aan zowel gemeente- als UWV-klanten met
Common Mental Disorders (CMD). Het onderscheid tussen CMD en EPA zit
hem in de ernst en de duur van de klachten. Aan deze subsidieregeling is
ook onderzoek gekoppeld om te kijken of deze aanpak voor mensen met
CMD waardevol is.
Er is een budget beschikbaar voor de IPS regeling van € 21,5 miljoen voor
een tijdelijke impuls van IPS-trajecten in 2022 en 2023. Hiermee kunnen er
meer trajecten gestart worden voor zowel de EPA- als de CMD-groepen en
voor zowel gemeente- als UWV-klanten. Wajongers (begrotingsartikel 4)
vallen hier ook onder. In tabel 43 is het bedrag te zien dat voor de gemeen­
telijke doelgroep beschikbaar is gesteld.
Scholingsexperiment WGA
Het recent gestarte scholingsexperiment in vier verschillende regio's moet
inzicht opleveren in de mogelijkheden van scholing voor WGA-gerechtigden
en de bijdrage die dit levert aan de kans op werkhervatting. Met een imple­
mentatiestudie, die gelijk meeloopt met de start van de pilots, evalueert
UWV hoe taaltrainingen en leerwerktrajecten voor mensen die gedeeltelijk
kunnen werken vorm krijgen en brengt UWV in beeld in hoeverre mensen
na afronding van het leerwerktraject het werk behouden of ander werk
vinden.
Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW/WW
Voor de re-integratie van uitkeringsgerechtigden in de WIA, WAO, WAZ, ZW
en WW zet UWV middelen in om hen zo nodig te begeleiden op weg naar
werk en te ondersteunen zodra zij werk hebben. UWV zet deze middelen in
voor de inkoop van trajecten en diensten gericht op het vinden van werk.
Daarnaast koopt UWV voorzieningen (waaronder jobcoaching en vervoers­
voorzieningen) in voor het ondersteunen van werkenden met een
structurele functionele beperking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

95

UWV beschikt vanaf 2015 over een geïntegreerd taakstellend re-integratie­
budget voor de inzet van trajecten en van voorzieningen voor de re-integra­
tieondersteuning van gedeeltelijk arbeidsgeschikten (inclusief Wajongers).
Dit budget wordt jaarlijks aan UWV beschikbaar gesteld en door UWV
verantwoord via de reguliere rapportages. Het begrotingsgefinancierde
gedeelte van het re-integratiebudget wordt verantwoord in beleidsartikel 4.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor het premiegefinancierde gedeelte van het re-integratiebudget is in
2023 € 122 miljoen beschikbaar.
Extracomptabel overzicht re-integratiebudget
In tabel 50 is het totale budget dat voor UWV beschikbaar is voor de inkoop
van re-integratietrajecten en werkvoorzieningen te zien, voor zowel
WIA/WAO/WAZ/ZW/WW als Wajong. Aandachtspunt is dat een deel van
het begrotingsgefinancierde budget gericht is op de subsidieregeling voor
scholing en re-integratie van personen met arbeidsbeperkingen en ernstige
scholingsbelemmeringen (ESB-regeling). Het overige begrotingsgefinan­
cierde deel is samen met het premiegefinancierde deel beschikbaar voor
inkoop van trajecten en diensten.
Tabel 50 Extracomptabel overzicht totaal re-integratiebudget (bedragen x € 1.000)
Premiegefinancierd
(WIA/WAO/WAZ/ZW/WW)
Begrotingsgefinancierd (Wajong)
waarvan ESB
Totaal beschikbaar budget voor inkoop

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

100.001

117.966

121.734

130.773

128.482

129.696

130.910

67.100

77.463

81.019

84.446

79.506

76.536

73.502

13.000

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

154.101

181.429

188.753

201.219

193.988

192.232

190.412

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. Naast de fiscale regelingen die in onderstaande tabel zijn
opgenomen, heeft ook de Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid
betrekking op dit beleidsartikel. Voor een beschrijving van de regelingen,
de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde
evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie,
wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de
fiscale regelingen’.
Tabel 51 Fiscale regelingen 2021-2023, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
Arbeidsongeschiktheidsverzekering premieaftrek
Arbeidsongeschiktheidsverzekering belaste uitkering

2021

2022

558

586

611

‒ 417

‒ 438

‒ 458

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

2023

96

3.4 Artikel 4 Jonggehandicapten
A. Algemene doelstelling
De overheid biedt jonggehandicapten arbeids- en inkomensondersteuning.
De Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong)
bestaat met ingang van 2021 uit twee groepen jonggehandicapten:
personen met mogelijkheden tot arbeidsparticipatie en personen die
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben.
De groep met mogelijkheden tot arbeidsparticipatie bestaat uit jonggehan­
dicapten die zijn ingestroomd vanuit de «oude Wajong» (tot 2010) en de
«Wajong2010» (2010 tot 2015). Voor deze groep staat arbeidsparticipatie
centraal. De overheid zet in op het vergroten van de arbeidsparticipatie van
deze groep via arbeidsondersteuning. Daarnaast zet de overheid in op
inkomensondersteuning, waarbij (meer) gaan werken moet lonen. Sinds
2015 is er geen nieuwe instroom meer van jonggehandicapten met
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie in de Wajong. Deze groep komt nu
doorgaans in aanmerking voor de Participatiewet.
De tweede groep heeft duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidspartici­
patie. Deze groep bestaat uit mensen die vanuit de «oude Wajong»,
«Wajong2010» en de «Wajong2015» (sinds 2015) zijn ingestroomd. De
overheid heeft voor deze groep als doel te voorzien in een inkomensvoor­
ziening. Zij hebben geen recht op arbeidsondersteuning.
Als het totale inkomen van een persoon met een Wajong-uitkering en diens
eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerech­
tigde een toeslag ontvangen tot het sociaal minimum op grond van de
Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister stimuleert het vinden van werk met een bijdrage voor reintegratieinspanningen aan UWV en een subsidieregeling voor scholing aan
jongeren met arbeidsbeperkingen en ernstige scholingsbelemmeringen.
De Minister financiert de inkomensondersteuning via het verstrekken van
uitkeringen. Zij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de uitkeringen uit hoofde van de
Wajong;
– het ter beschikking stellen van middelen voor het aan het werk helpen
van mensen die arbeidsmogelijkheden hebben;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door UWV.
De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale wet- en
regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om doelstel­
lingen in het kader van het jonggehandicaptenbeleid te realiseren, zoals
bijvoorbeeld de jonggehandicaptenkorting, is de Minister van SZW hiervoor
medeverantwoordelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

97

C. Beleidswijzigingen
Er zijn geen nieuwe beleidswijzigingen voor 2023.
Eind 2021 heeft de Staatssecretaris van SZW de Eerste en Tweede Kamer
geïnformeerd over het besluit de termijn waarbinnen het garantiebedrag
kan herleven te verlengen met één jaar naar twee jaar voor heel 2022
(Kamerstukken I 2021/22, 35 213, nr. W). Uit verzamelde gegevens van het
UWV in opdracht van SZW bleek dat de baanvindkans van alle Wajongge­
rechtigden door de coronacrisis lager lag. Personen met een garantiebedrag
lopen met een lagere baanvindkans echter ook een groter risico hun garan­
tiebedrag kwijt te raken. De regering heeft dit grotere risico willen
compenseren. De verlenging is in lijn met de motie Schalk (Kamerstukken I
2019/20, 35 213, nr. M) die de regering opriep de termijn te verlengen tot
2 jaar voor de fase waarin de coronacrisis voor deze doelgroep doorwerkt
op de arbeidsmarkt. Met ingang van 2023 is de termijn waarbinnen het
garantiebedrag kan herleven weer één jaar.
Begin 2023 komt er een syntheseraport beschikbaar van de effectmeting
Wajong-dienstverlening. De synthese beschouwt de bevindingen en aanbe­
velingen uit verschillende deelonderzoeken in samenhang zodat er integraal
naar de dienstverlening gekeken kan worden.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 52 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

3.567.679

3.734.918

3.763.461

3.799.311

3.859.507

3.887.937

3.918.221

Uitgaven

3.567.679

3.734.918

3.763.461

3.799.311

3.859.507

3.887.937

3.918.221

3.500.579

3.657.455

3.682.442

3.714.865

3.780.001

3.811.401

3.844.719

Re-integratie Wajong

67.100

77.463

81.019

84.446

79.506

76.536

73.502

Ontvangsten

28.494

4.900

0

0

0

0

0

28.494

4.900

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten
Wajong
Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Ontvangsten
Restituties

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 53 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 4 (%)
2023
juridisch verplicht

100

bestuurlijk gebonden

0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij besteedbaar

0

De uitgaven op artikel 4 Jonggehandicapten zijn voor 100% juridisch
verplicht voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

98

Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en zijn
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten Wajong.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
De bijdragen aan ZBO’s en RWT’s zijn 100% juridisch verplicht. Het betreft
een re-integratiebudget voor Wajong-gerechtigden.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong)
De Wajong biedt inkomensondersteuning aan mensen die voor het bereiken
van de 18-jarige leeftijd arbeidsgehandicapt zijn geworden en geen arbeids­
verleden hebben en aan hen die tijdens hun studie voor het bereiken van
de 30-jarige leeftijd arbeidsgehandicapt zijn geworden. Sinds 2015 is de
Wajong alleen nog voor mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie hebben. De Wajong wordt uitgevoerd door UWV.
Hoe hoog is de Wajong-uitkering?
Met ingang van januari 2021 geldt de geharmoniseerde inkomensregeling
in de Wajong. Voor personen met een Wajong-uitkering die duurzaam geen
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben is de uitkering 75% van het
wettelijk minimumloon. Per 1 juli 2022 is dit € 1.317,15 bruto per maand
(exclusief vakantiegeld) voor mensen van 21 jaar en ouder. Voor jongeren
is de uitkering 75% van het wettelijk minimumjeugdloon. Op het moment
dat deze personen toch gaan werken en een inkomen ontvangen, wordt 75%
van dit inkomen verrekend met de uitkering. Voor Wajong-gerechtigden die
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie (arbeidsvermogen) hebben is de
uitkering 70% van het wettelijk minimumloon. Per 1 juli 2022 is dit € 1.229,34
bruto per maand (exclusief vakantiegeld) voor mensen van 21 jaar en ouder.
Op het moment dat een persoon met arbeidsvermogen gaat werken en
een inkomen ontvangt, wordt maximaal 70% van dit inkomen verrekend
met de uitkering. Voor personen die werken met loondispensatie wordt
afhankelijk van de loonwaarde een kleiner deel van het inkomen verrekend.
Daarnaast wordt het inkomen van deze personen tenminste aangevuld tot
het inkomen dat zij zouden hebben verdiend wanneer zij zonder loondis­
pensatie aan het werk zouden zijn. Naast de uitkering ontvangen alle
Wajong-gerechtigden in 2022 een tegemoetkoming van netto € 186,00 mits
zij op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op een Wajong-uitkering. Deze
tegemoetkoming arbeidsongeschikten is bedoeld om een arbeidsonge­
schikte tegemoet te komen in de kosten die hij/zij moet maken door zijn/haar
handicap. Het recht op uitkering wordt beëindigd bij het bereiken van de
AOW-gerechtigde leeftijd.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten Wajong stijgen met circa € 25 miljoen in 2023. Dit komt
door een stijging van het aantal personen met een Wajong2015 uitkering.
Dit zorgt zowel voor een stijging in het totale volume van de Wajong als voor
een stijging in de gemiddelde jaaruitkering. Deze personen ontvangen
immers een uitkering ter hoogte van 75% WML.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het totale volume in de Wajong blijft de komende jaren stijgen door de
instroom in de Wajong2015. De stijging wordt gedempt door de afname van
het volume in de oude Wajongregelingen. De instroom en uitstroom was in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

99

2021 eenmalig een stuk hoger, doordat er veel overstappers waren van de
oWajong naar de Wajong2010. Naar verwachting neemt het aandeel van
personen met arbeidsvermogen dat werkt in 2023 beperkt toe.
Tabel 54 Kerncijfers Wajong
Realisatie 2021

Raming 2022

Raming 2023

2431

245

247

2232

220

216

1093

107

105

212

25

30

Instroom Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen)

9,21

6,5

6,8

Uitstroom Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen)

8,71

5,3

5,1

53,8%4

53,8%

54,2%

Volume Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen, ultimo)
waarvan oude Wajongregelingen
waarvan met arbeidsvermogen (%)
waarvan Wajong2015

Aandeel personen met arbeidsvermogen dat werkt (%)
1 Bron: UWV, Juninota 2022.
2 Bron: UWV, intern document.
3 Bron: SZW, berekening obv informatie UWV.
4 Bron: UWV, kwantitatieve informatie 2021.

Handhaving
Het aantal onderzochte en geconstateerde overtredingen is in 2021 fors
gedaald ten opzichte van eerdere jaren. Het totale benadelingsbedrag is
daarom tevens lager. Een verklaring hiervoor is dat UWV gestart is om de
benodigde gegevens voor een Wajong-uitkering die UWV al eerder van
een persoon heeft geregistreerd automatisch in te vullen. Hierdoor kan
een uitkeringsgerechtigde minder fouten maken. UWV kan zich nu richten
op de grotere overtredingen, omdat kleine fouten niet meer worden
gemaakt. Hierdoor komt ook het gemiddelde benadelingsbedrag per
overtreding hoger uit. Naar verwachting is dit effect in 2022 en 2023 ook
zichtbaar.
Tabel 55 Kerncijfers Wajong (fraude en handhaving)
Realisatie
2019
Preventie
Opsporing

4

Sanctionering4

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

721

‒2

553

Kennis van de verplichtingen (%)

85

‒

883

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

3,6

2,3

0,5

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)5

2,3

1,4

0,1

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

5,6

4,4

1,8

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

0,7

0,5

0,1

Aantal boetes (x 1.000)

1,0

0,7

0,1

Totaal boetebedrag (x € 1 mln)

0,7

0,6

0,2

1

2

Ontstaansjaar vordering

Terugvordering4

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

38

24

16

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Door een gewijzigde onderzoeksopzet is het cijfer over 2020 niet beschikbaar.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
4 Bron: UWV, jaarverslag.
5 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

100

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Re-integratie Wajong
Voor jonggehandicapten is een re-integratiebudget beschikbaar om hen te
begeleiden op weg naar werk en te ondersteunen zodra zij werk hebben. Dit
budget is bestemd voor de inzet van trajecten gericht op het vinden van
werk, voorzieningen na werkaanvaarding (waaronder jobcoaching) en voor
de financiering van de subsidieregeling voor scholing aan jongeren met
arbeidsbeperkingen en ernstige scholingsbelemmeringen. Jonggehandi­
capten met arbeidsvermogen zijn verplicht om mee te werken aan reintegratie. UWV beschikt vanaf 2015 over een geïntegreerd taakstellend reintegratiebudget voor de inzet van trajecten en voorzieningen voor de
ondersteuning van gedeeltelijk arbeidsgeschikten (Wajong, WIA, WAO,
WAZ, ZW en WW). Het premiegefinancierde deel van het re-integratie­
budget heeft betrekking op de WIA, WAO, WAZ, ZW en WW en wordt
verantwoord in artikel 3. In tabel 50 is het totale budget dat voor UWV
beschikbaar is voor de inkoop van re-integratietrajecten en werkvoorzie­
ningen te zien, voor zowel WIA/WAO/WAZ/ZW/WW als Wajong.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor het jaar 2023 is voor het begrotingsgefinancierde gedeelte van het reintegratiebudget € 81 miljoen beschikbaar. Meerjarig neemt het begrotings­
gefinancierde gedeelte van het re-integratiebudget geleidelijk af. Dit hangt
samen met de Participatiewet, waarin geregeld is dat de instroom in de
Wajong2015 wordt beperkt tot mensen die duurzaam geen arbeidsmoge­
lijkheden hebben. De afname in het re-integratiebudget Wajong voor deze
groep wordt gecompenseerd door een toename in het re-integratiebudget
Participatiewet.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, is er een fiscale
regeling die betrekking heeft op dit beleidsterrein. De Minister van Financiën
is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van deze
regeling en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is ter
informatie het budgettaire belang van deze regeling vermeld. De cijfers zijn
ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in de Miljoe­
nennota. Voor een beschrijving van de regeling, de doelstelling, de ramings­
grond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde
jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de
bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 56 Fiscale regelingen 2021-2023, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € mln)
Jonggehandicaptenkorting

2021

2022

2023

185

187

198

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

101

3.5 Artikel 5 Werkloosheid
A. Algemene doelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van
werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten.
De overheid biedt werknemers die hun baan verliezen en geheel of gedeel­
telijk werkloos worden, bescherming tegen het verlies aan loon als gevolg
van werkloosheid. Zij kunnen een beroep doen op een uitkering die voorziet
in een tijdelijk inkomen om de periode van werkloosheid te overbruggen.
Hiervoor zijn werknemers verplicht verzekerd op grond van de Werkloos­
heidswet (WW). Door middel van instrumenten als bijvoorbeeld de sollici­
tatieplicht, het besluit passende arbeid en inkomstenverrekening stimuleert
de overheid een terugkeer naar werk.
Werklozen die bij instroom in de WW ouder zijn dan 60 jaar en 4 maanden,
komen na afloop van hun WW-recht in aanmerking voor een uitkering op
minimumniveau op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere
werklozen (IOW).
Als het totale inkomen van de uitkeringsgerechtigde WW of IOW en diens
eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerech­
tigde een toeslag ontvangen tot het sociaal minimum op grond van de
Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
Werknemers in Caribisch Nederland ontvangen bij beëindiging van de
dienstbetrekking anders dan door de schuld van de werknemer op grond
van de Cessantiawet een eenmalige uitkering, te betalen door de werkgever.
Als de werkgever wegens faillissement of surseance van betaling niet in
staat is om de uitkering (tijdig) te betalen, neemt de overheid deze
verplichting over.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinan­
cierde uitkeringsregelingen. Daarnaast stimuleert de Minister met
financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de
arbeidsmarkt. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert
de Minister. Zij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden
regelingen;
– het borgen van het activerend karakter van de regelingen en van hun
bijdrage aan de werking van de arbeidsmarkt;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door UWV;
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
C. Beleidswijzigingen
Als onderdeel van het sociaal aanvullend pakket ten tijde van de corona­
crisis heeft het kabinet samen met werkgevers, werknemers, gemeenten en
UWV een nieuwe aanpak ontwikkeld (publiek-private samenwerking) voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

102

de inzet van aanvullende arbeidsmarktdienstverlening voor werkzoekenden
en werkgevers. Vanuit deze aanpak kunnen werkzoekenden vroegtijdig
geholpen worden met ontschotte dienstverlening die aansluit op wat nodig
is. Sinds september 2021 zijn in alle 35 arbeidsmarktregio's regionale
mobiliteitsteams actief, waarin de genoemde partijen samenwerken. De
aanpak wordt ondersteund met tijdelijke middelen en een tijdelijke minis­
teriële regeling. Het kabinet wil de regionale arbeidsmarktinfrastructuur
uitbreiden om de overgang van werk-naar-werk en van uitkering-naar-werk
verder te stimuleren. Opgedane ervaringen met de regionale mobiliteits­
teams worden hierbij betrokken. De uitbreiding vraagt om een nadere
uitwerking van diverse vraagstukken, waarbij de uitvoering en uitvoer­
baarheid een belangrijke rol spelen. Samen met belanghebbende partijen
worden de contouren verder uitgewerkt. Om de periode tot inwerking­
treding van de toekomstige arbeidsmarktdienstverlening te overbruggen
wordt in 2023 een vervolg gegeven aan de tijdelijke aanpak van de regionale
mobiliteitsteams.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 57 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

174.212

252.215

234.511

139.721

123.067

94.085

62.059

Uitgaven

163.923

257.724

237.578

140.321

123.067

94.085

62.059

115.352

115.981

125.469

121.560

109.858

80.875

48.848

Inkomensoverdrachten
Wet inkomensvoorziening oudere werklozen
(IOW)
Cessantiawet (Caribisch Nederland)

294

111

111

109

109

110

111

Tijdelijke Regeling Tegemoetkoming
Westhaven

71

266

250

102

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Overige subsidies algemeen
Coordinatie arbeidsmarktdienstverlening
Werkgeverssubsidie praktijkleren

754

785

505

600

0

0

0

6.565

6.486

8.189

0

0

0

0

0

12.000

16.500

4.500

0

0

0

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Scholing WW

21.122

13.100

13.100

13.100

13.100

13.100

13.100

Arbeidsmarktdienstverlening

19.460

107.945

71.479

0

0

0

0

305

1.050

1.975

350

0

0

0

1

10.425

0

0

0

0

0

1

10.425

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Ontvangsten
Ontvangsten
Restituties

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 58 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 5 (%)
2023
juridisch verplicht

64,0

bestuurlijk gebonden

36,0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

103

De uitgaven op artikel 5 Werkloosheid zijn voor 64% juridisch verplicht voor
het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten voor
de IOW, de Cessantiawet (Caribisch Nederland) en de Tijdelijke regeling
tegemoetkoming Westhaven.
Subsidies
De subsidieuitgaven zijn voor 50% juridisch verplicht. De overige subsidies
algemeen zijn voor 100% juridisch verplicht. Het betreft budget voor een
centraal aanspreekpunt voor werkgevers en de Ambachtsacademie. De
projectsubsidies in het kader van de coördinatie Arbeidsmarktdienstver­
lening (RMT's) zijn 39% juridisch verplicht. Deze subsidies zijn bedoeld om
het organiserend vermogen van werkgevers- en werknemersorganisaties
te versterken om mee te kunnen doen met de aanpak voor de aanvullende
arbeidsmarktdienstverlening door regionale mobiliteitsteams. De subsidie
praktijkleren is voor 55% juridisch verplicht.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
De bijdragen aan ZBO’s en RWT’s zijn 15% juridisch verplicht. Het scholings­
budget WW is bestuurlijk gebonden, maar nog niet juridisch verplicht. Het
betreft een budget voor het inkopen van scholingstrajecten voor werklozen
met een kwetsbare arbeidsmarktpositie. Arbeidsmarktdienstverlening
(RMT's) betreft middelen voor de personeelskosten van de regionale mobili­
teitsteams en de dienstverleningsbudgetten. Hiervan is 18% juridisch
verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
De bijdrage aan agentschappen is 50% juridisch verplicht. Het betreft uitvoe­
ringskosten RVO voor de Subsidieregeling Praktijkleren in de derde
leerweg.
Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 59 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 5 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

3.786.240

2.779.193

3.339.009

3.857.929

4.306.571

4.694.821

5.076.582

Uitgaven

3.786.240

2.779.193

3.339.009

3.857.929

4.306.571

4.694.821

5.076.582

Inkomensoverdrachten
WW

3.786.240

2.779.193

3.073.114

3.527.994

3.820.282

4.017.571

4.190.785

WW nominaal

0

0

265.895

329.935

486.289

677.250

885.797

Ontvangsten

189.830

205.511

233.665

242.766

251.981

254.988

255.296

189.830

205.511

223.370

223.370

223.370

217.980

210.467

0

0

10.295

19.396

28.611

37.008

44.829

Ontvangsten
Ufo
Ufo nominaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

104

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW)
De IOW geeft werklozen die bij aanvang van de WW-uitkering 60 jaar en vier
maanden of ouder zijn, na afloop van hun WW-uitkering recht op een
vervolguitkering. Ook gedeeltelijk arbeidsgeschikten die bij aanvang van
de loongerelateerde WGA-uitkering 60 jaar en vier maanden of ouder zijn,
kunnen na afloop van hun loongerelateerde uitkering recht hebben op IOW.
De IOW is een tijdelijke regeling. Oudere WW’ers en WGA’ers kunnen in
aanmerking komen voor een IOW-uitkering als zij vóór 1 januari 2024
werkloos of gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden. De IOW wordt
uitgevoerd door UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
– Werklozen die bij aanvang van de WW-uitkering 60 jaar en vier maanden
of ouder zijn en die recht hebben op meer dan drie maanden WWuitkering, komen bij beëindiging van hun WW-uitkering wegens het
bereiken van de maximale duur in aanmerking voor een IOW-uitkering.
– Gedeeltelijk arbeidsgeschikte ouderen hebben na hun loongerelateerde
WGA-uitkering recht op IOW als de loongerelateerde WGA is toegekend
op of na het bereiken van de leeftijd van 60 jaar en vier maanden.
Hoe hoog is de IOW-uitkering?
Deze uitkering is maximaal 70% van het netto minimumloon. Dit is op 1 juli
2022 € 1.266,29 bruto per maand (exclusief vakantietoeslag). De uitkering
kan lager zijn dan 70% van het netto minimumloon als:
– De WW- of loongerelateerde WGA-uitkering lager was dan 70% van
het minimumloon;
– De betrokkene tijdens de IOW-uitkering andere inkomsten heeft, bijvoor­
beeld loon of een andere uitkering.
Budgettaire ontwikkelingen
De stijging van de AOW-leeftijd werkt door in de uitgaven. Als de AOWleeftijd hoger ligt, is de IOW-duur langer. Een andere factor die bijdraagt aan
de oplopende uitkeringslasten, is de verkorting van de maximale WW-duur
van 38 naar 24 maanden tussen 2016 en 2019. Dit leidt ertoe dat mensen
eerder doorstromen van de WW naar de IOW, met als gevolg een hogere
IOW instroom en een langer verblijf in de IOW.
De IOW loopt af per 1 januari 2024. Vanaf 2026 is er hierdoor geen instroom
meer in de IOW. Dit verklaart de daling van de uitgaven in 2026.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 60 Kerncijfers IOW
Volume IOW (x 1.000 uitkeringsjaren)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

8,0

8,3

9,2

1 Bron: UWV, jaarverslag.

Cessantiawet (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland die werkzaam zijn in de private sector
ontvangen bij beëindiging van de dienstbetrekking anders dan door de
schuld van de werknemer op grond van de Cessantiawet een eenmalige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

105

uitkering, te betalen door de werkgever. Als de werkgever wegens faillis­
sement of surseance van betaling niet in staat is om de uitkering (tijdig) te
betalen, neemt SZW deze verplichting over.
Budgettaire ontwikkelingen
Er wordt een in de tijd nagenoeg constant uitgavenpatroon verondersteld.
In de praktijk kunnen uitgaven echter van jaar tot jaar sterk fluctueren,
afhankelijk van het aantal bedrijven dat failliet is gegaan en het aantal
betrokken werknemers.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 61 Kerncijfers Cessantiawet (Caribisch Nederland)
Volume Cessantiawet (x 1.000 uitkeringen)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

<0,1

<0,1

<0,1

1 Bron: RCN-unit SZW.

Tijdelijke regeling tegemoetkoming Westhaven
De Minister van SZW heeft een tijdelijke tegemoetkoming beschikbaar
gesteld voor werknemers in de Westhaven. Deze tegemoetkoming is voor
werknemers die als gevolg van de sluiting van de Hemwegcentrale hun
baan zijn kwijtgeraakt en daardoor inkomensverlies lijden. De subsidiere­
geling is op 20 mei 2020 in werking getreden.
Wie komt er voor in aanmerking?
De werknemer die aan alle volgende eisen voldoet komt in aanmerking:
1. De werknemer had een vaste dienstbetrekking;
2. De werknemer was werkzaam bij de Hemwegcentrale of een daarmee
nauw verbonden bedrijf in de kolenoverslag of afvoer van bijproducten
in het Westhavengebied;
3. De werknemer heeft de pensioengerechtigde leeftijd nog niet bereikt;
4. De werknemer heeft zich voor dienstverlening gemeld bij het Mobili­
teitscentrum Kolenketen Westhaven (MCKW) voor 1 september 2020;
5. De werknemer is ontslagen of herplaatst tussen 1 oktober 2019 en 1 juli
2021; het ontslag of herplaatsing was het gevolg van de sluiting van de
Hemwegcentrale; en
6. De werknemer lijdt door het ontslag of herplaatsing inkomensverlies.
Hoe hoog is de uitkering?
De hoogte van de totale tegemoetkoming bedraagt maximaal 35% van
het referentie jaarinkomen. De aanvraagperiode van de regeling liep tot
augustus 2020 en de financiële tegemoetkoming wordt uitgekeerd
gedurende drie jaar.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor deze regeling is cumulatief zo'n € 0,7 miljoen beschikbaar gesteld van
2021 tot en met 2024. Voor 2023 gaat het om een bedrag van € 250.000.
Werkloosheidswet
De WW verzekert werknemers tegen de financiële gevolgen van
werkloosheid. Het verlies aan inkomen kan voor een bepaalde periode
gedeeltelijk opgevangen worden met een uitkering. Het recht op een WWuitkering duurt minimaal 3 maanden. De maximale duur is afhankelijk van
het aantal jaren dat iemand heeft gewerkt voordat hij werkloos werd. De
maximale duur is vanaf 2016 stapsgewijs – met één maand per kwartaal –
teruggebracht van 38 maanden naar 24 maanden per 1 april 2019. Per jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

106

arbeidsverleden bouwt een werknemer de eerste tien jaar één maand recht
op een WW-uitkering op. Vanaf tien jaar arbeidsverleden bouwt een
werknemer met elk extra gewerkt jaar een halve maand recht op WWuitkering op. Voor gewerkte jaren vóór 2016 geldt een overgangsrecht. De
WW wordt uitgevoerd door UWV. Hoofdstuk 5.1 Sociale fondsen SZW, gaat
nader in op de financiering van de uitgaven aan de WW.
Wie komt er voor in aanmerking?
Om voor een WW-uitkering in aanmerking te komen moet een werknemer
in ieder geval:
– De AOW-gerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt;
– Verzekerd zijn voor de WW;
– Minimaal vijf arbeidsuren per week kwijtraken (of voor wie minder dan
tien uur per week werkte, minimaal de helft van de arbeidsuren);
– Geen recht meer hebben op loon over die verloren arbeidsuren;
– Beschikbaar zijn om te gaan werken;
– Voldoen aan de wekeneis: in de 36 weken voor de eerste werkloos­
heidsdag in minimaal 26 weken in loondienst hebben gewerkt;
– Geen ZW-uitkering, WAO-uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid
of IVA-uitkering ontvangen;
– Geen WGA-uitkering ontvangen (tenzij men naast de WGA-uitkering
werkte, en die baan is kwijtgeraakt);
– Zich tijdig registreren als werkzoekende bij het UWV WERKbedrijf;
– Niet verwijtbaar werkloos zijn. Verwijtbaar werkloos is iemand die zelf
ontslag heeft genomen of om een dringende reden is ontslagen. In dat
geval krijgt de werknemer geen uitkering of een korting op de uitkering.
Hoe hoog is de WW-uitkering?
De eerste twee maanden bedraagt de uitkering 75%, daarna 70% van het
WW-maandloon (dat maandloon wordt gebaseerd op het loon van de
periode van 12 maanden voordat iemand werkloos werd). Inkomsten uit
arbeid worden gedeeltelijk verrekend, zodat het totale inkomen toeneemt
naarmate de WW-gerechtigde meer werkt. De hoogte van het maandloon
is gemaximeerd, waardoor de 75%-uitkering per 1 juli 2022 maximaal
€ 3.799,19 bruto per maand bedraagt en de 70%-uitkering maximaal
€ 3.545,91 (beide bedragen inclusief vakantietoeslag).
Budgettaire ontwikkelingen
De WW-uitgaven ademen met de werkloosheid mee. Naar verwachting
vindt komende jaren een geleidelijke toename van de werkloosheid richting
het einde van de begrotingshorizon plaats. Hierdoor lopen de WW-uitgaven
de komende jaren op.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het WW-volume in 2023 zal naar verwachting hoger liggen dan in 2022
(tabel 59). Er wordt een stijging van de WW-instroom verwacht, hetgeen
resulteert in een oplopende instroom in 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

107

Tabel 62 Kerncijfers WW
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

Volume WW (x 1.000 uitkeringsjaren)

196

139

153

Aantal lopende WW-uitkeringen (x 1.000, ultimo)

192

169

197

Aantal WW-instromers (x 1.000)

292

244

289

waarvan nieuwe uitkeringen (x 1.000)

262

‒2

‒2

waarvan herleefde uitkeringen (x 1.000)3

30

‒2

‒2

Aantal beëindigde WW-uitkeringen (x 1.000)

386

266

263

1 Bron: UWV, jaarverslag.
2 Dit getal wordt niet geraamd.
3 Wie na afloop van een WW-uitkering binnen 26 weken weer werkloos wordt, kan de oude WW-uitkering weer terugkrijgen. Dit wordt «herleving» genoemd.

Tabel 63 Kerncijfers werkhervatting uit de WW
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Aandeel werkhervatting binnen 12 maanden na instroom

30

26

22

waarvan leeftijd bij instroom jonger dan 55 jaar

32

27

22

waarvan leeftijd bij instroom 55 jaar en ouder

24

20

19

13

11

10

Aandeel werkhervatting binnen 3 maanden na instroom

Bron: UWV, jaarverslag.
Handhaving
Handhaving in de WW blijft ook de komende jaren een belangrijk thema.
Naar aanleiding van de doorlichting van de WW op misbruikrisico’s zet UWV
in op de aanpak van een aantal prioritaire risico’s, zoals gefingeerde dienst­
verbanden. Maatregelen op een aantal andere prioritaire risico’s, zoals de
aanpak van verwijtbare werkloosheid en verblijf buiten Nederland waren in
de afgelopen jaren al in gang gezet. Risicoscans vormen daarbij een
belangrijk instrument.
Begin maart jl. heeft de Minister van SZW formeel opdracht verleend aan
UWV om de risicoscan verwijtbare werkloosheid (hiervoor: risicomodel
verwijtbare werkloosheid) en de risicoscan verblijf buiten Nederland
(hiervoor: risicomodel verblijf buiten Nederland) te implementeren. De
Minister van SZW heeft de Tweede Kamer hierover geïnformeerd in de
Stand van de uitvoering van juni 2022 (Kamerstukken II 2021/2022,
26 448, nr. 682). Naar verwachting zullen beide modellen eind 2022 geïmple­
menteerd zijn binnen UWV. Vervolgens zal blijken, aan de hand van het
vervolgonderzoek intensivering controle verwijtbare werkloosheid, of de
risicogerichte controle op het gebied van verwijtbare werkloosheid
daadwerkelijk efficiënter is ten opzichte van de andere in het onderzoek
betrokken wijzen van controle op verwijtbare werkloosheid. Deze resultaten
worden verwacht in 2023. Naderhand zal in samenspraak met UWV besloten
worden of de huidige wijze van controle via de risicoscan verwijtbare
werkloosheid voortgezet zal worden. Daarnaast werkt SZW, in afstemming
met UWV, op dit moment aan het vormen van de opdracht tot structurele
implementatie van de risicoscan sollicitatieactiviteiten. Het implementeren
zal van start gaan in 2022.
De kengetallen op het gebied van handhaving tonen in 2021 over het
algemeen een vergelijkbaar beeld als in eerdere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

108

Tabel 64 Kerncijfers WW (fraude en handhaving)

Preventie
Opsporing

4

Sanctionering4

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

771

612

793

Kennis van de verplichtingen (%)

961

912

933

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

3,4

2,8

4,5

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)5

1,0

0,8

0,8

Totaal benadelingsbedrag (x 1 mln)

4,5

3,6

3,7

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

1,4

1

1,6

Aantal boetes (x 1.000)

0,8

0,6

0,7

Totaal boetebedrag ( x 1 mln)

1,1

0,8

1

Ontstaansjaar vordering
Terugvordering4

Incassoratio boete + benadelingsbedrag ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

45

38

24

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen in de coronacrisis». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met 2019 en eerder.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
4 Bron: UWV, jaarverslag.
5 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Subsidies
Overige subsidies algemeen
In 2023 staat subsidie voor de Ambachtsacademie (€ 505.260). Deze
middelen zijn afkomstig uit het amendement uit 2018 van leden Wiersma
en Heerma (Kamerstukken II 2018/19, 35 000 XV, nr. 28) voor het verlengen
van de ambachtsacademie.
Coördinatie arbeidsmarktdienstverlening (RMT's)
De projectsubsidies zijn opgezet om het organiserend vermogen van
werkgevers- en werknemersorganisaties te versterken om zo mee te doen
met de aanpak voor de aanvullende arbeidsmarktdienstverlening door
regionale mobiliteitsteams. Deze subsidies hebben werknemers en werkge­
versorganisaties in staat gesteld een landelijke structuur in te richten voor
de aansturing en het bieden van ondersteuning aan de desbetreffende
organisaties die deelnemen aan de regionale mobiliteitsteams in de regio’s.
Voor 2023 is in totaal € 8,2 miljoen beschikbaar voor de afronding van
aflopende projectsubsidies over 2021 en 2022 en voor nieuwe subsidieaan­
vragen.
Werkgeverssubsidie praktijkleren
Werkzoekenden en werkenden kunnen via praktijkleren in het mbo bij- of
omgeschoold worden ter verbetering van hun directe en duurzame inzet­
baarheid op de arbeidsmarkt. Bij praktijkleren in het mbo wordt werken
gecombineerd met het doen van (een deel van) een mbo-opleiding
resulterend in een praktijkverklaring, mbo­certificaat of mbo-diploma. Op
grond van de Subsidieregeling praktijkleren in de derde leerweg kunnen
werkgevers een vergoeding krijgen voor het realiseren van de benodigde
leerbaan. Deze onderwijsprogramma’s kunnen meer flexibel worden
ingericht ten opzichte van reguliere onderwijsprogramma's, wat juist voor
werkzoekenden en werkenden waardevol is. Voor 2023 was reeds
€ 9 miljoen beschikbaar om werkgevers achteraf voor deze kosten te
vergoeden. Hieraan is nog € 7,5 miljoen toegevoegd naar aanleiding van
de verlengde aanpak in 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

109

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Scholing WW
Vanaf 2023 is het scholingsbudget WW structureel beschikbaar voor UWV
om scholingstrajecten in te kopen. Er is jaarlijks € 13,1 miljoen beschikbaar
voor het financieren van scholing voor WW-gerechtigden richting een
krapteberoep. Deze scholingstrajecten worden ingezet voor werklozen met
een kwetsbare arbeidsmarktpositie.
Arbeidsmarktdienstverlening (RMT's)
Om de periode tot inwerkingtreding van de toekomstige arbeidsmarkt­
dienstverlening te overbruggen wordt een vervolg gegeven aan de tijdelijke
aanpak van de regionale mobiliteitsteams. Vanuit dit budget worden de
personele inzet in de regionale mobiliteitsteams en de dienstverlenings­
budgetten gefinancieerd. Voor de afronding van crisisdienstverlening en
het doen van nabetalingen voor 2021 en 2022 was reeds € 13,1 miljoen
beschikbaar in 2023. Hier is € 58,4 miljoen aan toegevoegd ter financiering
van de kosten van de verlengde aanpak in 2023.
Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voert de werkgeverssubsidie
Praktijkleren in de derde leerweg uit. Hiervoor ontvangt deze partij reeds
€ 0,98 miljoen in 2023 en hier wordt € 1 miljoen aan toegevoegd.
Ontvangsten
Uitvoeringsfonds voor de overheid (Ufo)
De overheid is eigenrisicodrager voor de WW. UWV verstrekt WW
uitkeringen aan voormalige overheidswerknemers en verhaalt deze
uitkeringen vervolgens op de betrokken overheidswerkgever. Dit wordt als
ontvangsten Uitvoeringsfonds voor de overheid (Ufo) op dit beleidsartikel
van de begroting opgenomen. Voor 2023 verwachten we dat deze uitgaven
met enkele tientallen miljoenen toenemen ten opzichte van 2022, naar
€ 223 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

110

3.6 Artikel 6 Ziekte en verlofregelingen
A. Algemene doelstelling
De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van ziekte
en stimuleert hen het werk te hervatten. De overheid beschermt
werknemers tegen de financiële gevolgen van zwangerschap en bevalling
en komt tegemoet bij verlofopname wegens geboorte van een kind, adoptie
of opname van een pleegkind en vanaf 2 augstus 2022 ook wegens verlof­
opname voor verzorging en opvoeding van het kind.
De overheid vindt dat mensen die ziek worden en waarbij de loonbetalings­
verplichting bij ziekte voor de werkgever niet van toepassing is, ook
verzekerd moeten zijn van een tijdelijk loonvervangend inkomen. Zij kunnen
het verlies aan inkomen daarom voor een periode van twee jaar, gelijk aan
de periode van de loonbetalingsverplichting, opvangen met een uitkering
op grond van de Ziektewet (ZW). Door middel van verzuimbegeleiding en
re-integratie stimuleert de overheid deze (gewezen) werknemers om zo snel
mogelijk weer aan het werk te gaan.
Ook tijdens de periode van zwangerschaps- en bevallingsverlof voorziet
de overheid in een tijdelijk loonvervangend inkomen. Op grond van de Wet
arbeid en zorg (WAZO) komen zwangere werknemers en zelfstandigen in
aanmerking voor een uitkering. Ook andere verlofvormen geven recht op
een uitkering, namelijk: adoptie- en pleegzorgverlof en aanvullend geboor­
teverlof. Vanaf 2 augustus 2022 komen werknemers ook in aanmerking voor
een uitkering wegens ouderschapsverlof.
Mensen die lijden aan de ziekte maligne mesothelioom of asbestose door
blootstelling aan asbest, kunnen van de overheid een tegemoetkoming of
een voorschot op een schadevergoeding ontvangen op grond van de
Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS).
Slachtoffers van het organo psycho syndroom (OPS), ook wel «schilders­
ziekte» genoemd, kunnen in aanmerking komen voor een eenmalige
financiële tegemoetkoming.
Werknemers in Caribisch Nederland die door ziekte of zwangerschap met
loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een uitkering op grond van
de Ziekteverzekering (ZV).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinan­
cierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsrege­
lingen regisseert de Minister. Zij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden
regelingen;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door UWV en de SVB;
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

111

C. Beleidswijzigingen
Tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten (TSB)
De commissie Heerts heeft geadviseerd een tegemoetkomingsregeling
voor slachtoffers van ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten in het
leven te roepen. Deze regeling zal op 1 januari 2023 in werking treden (in
plaats van zoals eerder beoogd op 1 juli 2022) voor slachtoffers van de eerste
drie ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten: 1. longkanker door asbest;
2. allergisch astma door allergenen; en 3. CSE (OPS) (Kamerstukken II
2021/22, 25 883, nr. 442). Het doel van de regeling is een maatschappelijke
erkenning van (ex-)werkenden die ziek zijn geworden door hun werk als
gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen.
Wijzigingen verlofregelingen Caribisch Nederland
Als onderdeel van de verzamelwet Caribisch Nederland is het kabinet
voornemens om een aantal maatregelen per 1 juli 2023 in te voeren om
een gezond werkklimaat te bevorderen, waarbij de werk-privé balans meer
in evenwicht is. Na de geboorte van een kind krijgt een partner recht op
geboorteverlof. Voor de verzorging van een naast familielid wegens ziekte
wordt kortdurend zorgverlof ingevoerd. Het calamiteitenverlof, bedoeld
voor onverwachte gebeurtenissen die een onmiddellijke onderbreking van
het werk vergen, wordt uitgebreid. En het kabinet introduceert een uitkering
voor zwangere zelfstandigen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 65 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

14.105

10.635

57.606

64.233

64.041

63.853

63.754

Uitgaven

14.105

10.635

57.606

64.233

64.041

63.853

63.754

TAS

6.198

5.265

5.265

5.265

5.265

5.265

5.265

Ziekteverzekering (Caribisch Nederland)

4.958

4.331

3.098

3.079

3.123

3.162

3.186

CSE

2.949

1.039

812

586

350

123

0

TSB

0

0

48.431

55.303

55.303

55.303

55.303

Ontvangsten

0

1.080

0

0

0

0

0

0

1.080

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten

Ontvangsten
Restituties

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 66 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 6 (%)
2023
Juridisch verplicht

100

bestuuurlijk gebonden

0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

De uitgaven op artikel 6 Ziekte en verlofregelingen zijn voor 100% juridisch
verplicht voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

112

Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten Regeling
Tegemoetkoming Asbestslachtoffers (TAS), Ziekteverzekering Caribisch
Nederland, CSE (OPS-voorzieningenfonds) en Tegemoetkomingsregeling
stoffengerelateerde beroepsziekten (TSB).
Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 67 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 6 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

3.643.640

3.935.953

4.761.646

4.988.984

5.249.799

5.521.863

5.733.332

Uitgaven

3.643.640

3.935.953

4.761.646

4.988.984

5.249.799

5.521.863

5.733.332

ZW

1.978.911

1.990.858

2.020.965

2.067.733

2.105.328

2.118.894

2.106.273

WAZO

1.452.050

1.497.738

1.577.900

1.614.734

1.641.268

1.674.237

1.689.658

212.679

221.424

234.247

239.078

242.844

248.576

250.877

Uitkeringslasten ouderschapsverlof

0

225.933

633.737

649.766

661.788

676.312

677.461

ZW nominaal

0

0

177.102

195.225

267.419

357.520

446.485

WAZO nominaal

0

0

78.636

146.225

216.251

290.284

365.811

WAZO aanvullend geboorteverlof partners
nominaal

0

0

10.541

20.502

30.845

41.938

53.175

Uitkeringslasten ouderschapsverlof
nominaal

0

0

28.518

55.721

84.056

114.102

143.592

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten

WAZO aanvullend geboorteverlof partners

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS)
Mensen die lijden aan de ziekte maligne mesothelioom of asbestose als
gevolg van arbeidsgerelateerde blootstelling aan asbest kunnen een
tegemoetkoming ontvangen op grond van de TAS. Indien zij de ziekte
maligne mesothelioom of asbestose hebben gekregen door te werken met
asbest (in dienst van een werkgever) of maligne mesothelioom hebben
opgelopen via werkkleding van een huisgenoot, dan is de (voormalige)
werkgever hiervoor aansprakelijk en kunnen zij een schadevergoeding bij
de werkgever eisen. Dit kan echter lang duren. Tegelijkertijd is de levens­
verwachting van mensen met de ziekte maligne mesothelioom vaak erg
kort. De TAS heeft tot doel asbestslachtoffers bij leven maatschappelijke
erkenning te bieden in de vorm van een tegemoetkoming. Deze wordt
uitgekeerd in de vorm van een voorschot op de schadevergoeding van de
werkgever. Als de (voormalige) werkgever later alsnog een schadever­
goeding betaalt, wordt het voorschot hiermee verrekend. Indien de
werknemer geen schadevergoeding ontvangt, wordt het voorschot omgezet
in een tegemoetkoming. De TAS wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Mensen die ziek zijn geworden door het werken met asbest, krijgen een
voorschot als:
– Bij hen maligne mesothelioom of asbestose is vastgesteld;
– Zij, of in het geval van maligne mesothelioom ook een huisgenoot, in
loondienst bij een werkgever in Nederland werkten;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

113

–
–

Zij, of in het geval van maligne mesothelioom ook een huisgenoot, op
het werk zijn blootgesteld aan asbest;
Zij nog geen schadevergoeding hebben gekregen of een schadever­
goeding hebben ontvangen die lager is dan € 22.121 (prijspeil 2022, dit
bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd).

Hoe hoog is de TAS?
Zowel het voorschot als de tegemoetkoming is in 2022 € 22.121, waarop
reeds van de werkgever ontvangen bedragen in mindering worden
gebracht. Dit is een eenmalige uitkering. De hoogte van de TAS volgt de
ontwikkeling van het wettelijk minimumloon.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten van de TAS worden vanaf 2023 geraamd op circa
€ 5,3 miljoen per jaar. Het is de verwachting dat de hoeveelheid succesvol
afgeronde bemiddelingen tussen werkgevers en asbestslachtoffers de
komende jaren gelijk blijft.
Beleidsrelevante kerncijfers
Naar verwachting blijft het aantal TAS aanvragen de komende jaren stabiel,
ondanks dat het werken met asbest al in 1993 is verboden. Dit wordt
veroorzaakt doordat mensen tot tientallen jaren na blootstelling aan asbest
ziek kunnen worden.
Tabel 68 Kerncijfers TAS
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

0,4

0,4

0,4

waarvan toekenning in verband met maligne mesothelioom

0,3

0,3

0,3

waarvan toekenning in verband met asbestose

<0,1

<0,1

<0,1

Aantal terugontvangen voorschotten TAS (x 1.000 uitkeringen)

0,1

0,1

0,1

Aantal toekenningen maligne mesothelioom bij leven ten opzichte van totaal aantal
toekenningen (%)

82

‒2

‒2

Aantal toekenningen voorschot TAS (x 1.000 uitkeringen)

1 Bron: SVB, jaarverslag.
2 Dit cijfer wordt niet geraamd.

Ziekteverzekering (Caribisch Nederland)
Werknemers in de private sector van Caribisch Nederland die door ziekte of
zwangerschap met loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een
uitkering (ziekengeld) op grond van de Ziekteverzekering. De uitkering is
gerelateerd aan het laatstverdiende loon van de werknemer.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven voor de Ziekteverzekering (ZV) dalen in 2023 ten opzichte van
eerdere jaren omdat er een minder groot corona-effect wordt verwacht. Als
gevolg van demografische ontwikkelingen stijgen de uitgaven voor de ZV
vanaf 2025 in lichte mate.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 69 Kerncijfers Ziekteverzekering Caribisch Nederland
Volume Ziekteverzekering CN (x 1.000 uitbetaalde ziektedagen)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

114

100

78

1 Bron: RCN-unit SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

114

OPS-fonds
De OPS problematiek is het gevolg van blootstellingen aan vluchtige oplos­
middelen in het werk die hoger waren dan volgens de destijds geldende
wettelijke voorschriften waren toegestaan. De regeling is in maart 2020 in
werking getreden. Bij de opzet van de regeling is zoveel mogelijk
aangesloten bij regelingen voor asbestslachtoffers. De regeling wordt
uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
De tijdelijke en eenmalige regeling voor een financiële tegemoetkoming aan
OPS-slachtoffers is toegankelijk voor personen die aan drie voorwaarden
voldoen:
– Het slachtoffer beschikt over een officiële diagnose Chronische Toxische
Encephalopathie (CTE) van een van de Solvent Teams aan de universi­
teiten van Amsterdam en Twente. Slachtoffers die bij inwerkingtreding
van de regeling nog niet beschikken over zo’n diagnose kunnen deze tot
een half jaar na de inwerkingtreding van de regeling alsnog aanvragen
bij het Solvent Team van de universiteit van Amsterdam. De diagnose
levert een bevestiging van zowel de gezondheidsschade als van het feit
dat deze arbeidsgerelateerd is;
– Het slachtoffer heeft geen enkele vorm van een financiële tegemoet­
koming gehad voor de schade als gevolg van zijn OPS aandoening, of
een bedrag dat lager is dan het normbedrag voor de financiële
tegemoetkoming;
– Er moet sprake zijn van een blootstelling die in Nederland in loondienst
heeft plaatsgevonden.
Hoe hoog is de tegemoetkoming?
Zowel het voorschot als de tegemoetkoming is gelijk aan de tegemoet­
koming bij de TAS (in 2022 bedraagt deze € 22.121). Dit is een eenmalige
uitkering.
Budgettaire ontwikkelingen
De CSE-regeling is een tijdelijke regeling voor OPS-slachtoffers. Naar
verwachting liggen de meeste aanvragen in de jaren 2020 en 2021. Daarom
nemen de geraamde uitgaven vanaf 2022 gestaag af naar 0 in 2027.
Tegemoetkomingsregeling stoffengerelateerde beroepsziekten (TSB)
Doordat de juridische afwikkeling van een schadeclaim bij stoffengerela­
teerde beroepsziekten vaak leidt tot jarenlange en kostbare procedures,
krijgen veel slachtoffers hiervoor geen financiële compensatie en daarmee
ook geen erkenning van hun leed. De commissie Vergemakkelijking Schade­
afhandeling Beroepsziekten (commissie-Heerts) is gevraagd aanbevelingen
op te stellen voor een betere organisatie van het proces van werkgerela­
teerde schadeafhandeling. Omdat binnen het huidige aansprakelijkheids­
recht geen mogelijkheid werd gevonden voor aanpassingen van de
verhaalsprocedure bij schadeclaims voor beroepsziekten, heeft het kabinet
besloten tot de introductie van een tegemoetkomingsregeling. Deze
regeling maakt het mogelijk om (ex-)werkenden met een ernstige stoffen­
gerelateerde beroepsziekte een algemene financiële tegemoetkoming toe
te kennen. De tegemoetkoming is geen schadevergoeding maar vormt
een erkenning van het feit dat men door participatie aan het arbeidsproces
ziek is geworden.
Wie komt er voor in aanmerking?
De doelgroep betreft (ex-)werkenden met ernstige beroepsziekten door
blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

115

Hoe hoog is de tegemoetkoming?
Het betreft een eenmalige tegemoetkoming van € 22.121 (prijsniveau 2022).
Indien de (ex-)werkende naast de tegemoetkoming ook een schadever­
goeding van de ex-werkgever/opdrachtgever (heeft) ontvang(t)(en), moet
bij een gehonoreerde schadeclaim de tegemoetkoming worden terugbe­
taald tot het bedrag van de gehonoreerde schadeclaim.2
Budgettaire ontwikkelingen
De TSB gaat van start per 1 januari 2023. Het aantal aanvragen wordt door
de tijd constant verondersteld.
Ziektewet (ZW)
De ZW geeft zieke werknemers het recht op een uitkering als zij geen
werkgever meer hebben die in geval van ziekte loon moet doorbetalen.
De ZW bevat minimumnormen voor re-integratie. De ZW geldt ook voor
een beperkte groep werknemers die wel in dienst zijn van een werkgever,
namelijk werknemers die tijdelijk ongeschikt zijn voor het verrichten van hun
werk wegens arbeidsongeschiktheid als gevolg van zwangerschap en
orgaandonatie en werknemers met een zogenaamde no-riskpolis. De
werkgever mag de ZW-uitkering dan verrekenen met het loon dat hij moet
doorbetalen. De ZW wordt uitgevoerd door UWV of door werkgevers zelf
wanneer zij ervoor gekozen hebben om eigenrisicodrager te zijn voor de
ZW-uitkeringslasten.
Wie komt er voor in aanmerking?
In aanmerking voor een ZW-uitkering komen:
– Uitzendkrachten (zonder vast contract met het uitzendbureau);
– Oproepkrachten (afhankelijk van het soort oproepcontract);
– Personen met een arbeidscontract dat afloopt tijdens de ziekte;
– Personen die een WW-uitkering ontvangen en langer dan dertien weken
ziek zijn;
– Vrouwen die ziek worden als gevolg van zwangerschap of bevalling.
Wanneer vrouwen in loondienst werken hebben zij tijdens hun zwanger­
schapsverlof recht op een uitkering op grond van de Wet arbeid en zorg.
Als deze vrouwen door de zwangerschap vóór of na de bevalling ziek
worden, ontvangen zij een ZW-uitkering;
– Orgaandonoren die door hun donatie tijdelijk niet kunnen werken;
– Personen met een no-riskpolis die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn en
die binnen vijf jaar nadat ze in dienst zijn gekomen van een werkgever
ziek worden;
– Ondernemers en directeuren-grootaandeelhouders kunnen alleen een
beroep doen op de ZW als zij hiervoor een vrijwillige verzekering
hebben.
Hoe hoog is de ZW-uitkering?
De ZW-uitkering bedraagt meestal 70% van het loon dat de betrokkene
gemiddeld per dag verdiende in het jaar voordat hij ziek werd. De hoogte
van het dagloon is per 1 januari 2022 gemaximeerd op € 228,76 bruto per
dag. Hierdoor bedraagt de uitkering maximaal € 3.482,87 bruto per maand
inclusief vakantiegeld. De uitkering duurt maximaal twee jaar. Er zijn enkele
uitzonderingen. Orgaandonoren en werkneemsters die arbeidsongeschikt
zijn als gevolg van de zwangerschap of bevalling hebben recht op een ZWuitkering van 100% van het dagloon, wat neerkomt op een uitkering van

2

Deze bepaling is ook opgenomen in de OPS-regeling (zie artikel 3, lid 1, d, e, f, g en h, artikel 5,
artikel 6, lid 2 en artikel 11, 1a).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

116

maximaal € 4.975,53 bruto per maand inclusief vakantiegeld. Op verzoek
van de werkgever kan UWV de ZW-uitkering van personen die onder de noriskpolis vallen het eerste jaar op 100% van het dagloon vaststellen.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten ZW nemen in 2023 met circa € 30 miljoen toe ten
opzichte van 2022, vanwege een stijging van het aantal ZW-uitkeringen. Dit
komt vooral door de verwachting dat de doelgroep van de ZW toeneemt,
als gevolg van een stijging van het aantal werkenden. Vanaf 2024 nemen
de uitkeringslasten verder toe. Enerzijds komt dit doordat verwacht wordt
dat het aantal zieke werklozen zal toenemen als gevolg van een oplopende
werkloosheid. Anderzijds wordt rekening gehouden met een stijging van
het aantal zieke zwangeren, als gevolg van een verwachte toename van
het aantal geboorten en de werkzame beroepsbevolking. Daarnaast zal,
doordat steeds meer mensen werken vanuit de Banenafspraak en Beschut
Werk, het beroep op de no-riskpolis toenemen.
Beleidsrelevante kerncijfers
Naar verwachting neemt het aantal uitkeringensjaren in 2023 licht toe met
ongeveer 1.000.
Tabel 70 Kerncijfers ZW
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

Volume ZW (x 1.000 uitkeringen, gemiddelde)

107

106

107

Instroom ZW (x 1.000 uitkeringen)

346

‒2

‒2

Uitstroom ZW (x 1.000 uitkeringen)

414

‒

‒2

2

1 Bron: UWV, jaarverslag.
2 In- en uitstroom worden niet geraamd.

Handhaving
De kerncijfers op het gebied van fraude en handhaving tonen in 2020 een
wisselend beeld ten opzichte van de voorgaande jaren. In 2021 zijn de cijfers
grotendeels terug op het oude niveau. Opvallend is dat het aantal
onderzochte fraudesignalen in 2021 hoger ligt dan in de voorgaande jaren.
Ook opvallend is dat het aantal waarschuwingen sterk is toegenomen en
dat het aantal boetes juist sterk is afgenomen.
In 2020 heeft onderzoek plaatsgevonden door KPMG naar misbruikrisico’s
in de ZW. Op basis hiervan wordt door UWV, met betrokkenheid van SZW,
een nadere analyse naar deze misbruikrisico’s gedaan, waarbij ook wordt
ingegaan op de beheersmaatregelen die door UWV worden ingezet.
Wanneer besluitvorming daarover heeft plaatsgevonden wordt de Tweede
Kamer nader geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

117

Tabel 71 Kerncijfers ZW (fraude en handhaving)

Preventie
Opsporing

4

Sanctionering4

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

771

572

783

Kennis van de verplichtingen (%)

931

872

933

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

3,9

3,3

4,8

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)5

2,6

2,0

2,4

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

3,5

2,9

2,9

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

2,1

1,9

3,6

Aantal boetes (x 1.000)

1,1

0,8

0,3

Totaal boetebedrag (x € 1 mln)

0,7

0,6

0,3

Ontstaansjaar vordering

Terugvordering4

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

55

35

16

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen in de coronacrisis». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met 2019 en eerder.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
4 Bron: UWV, jaarverslag.
5 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Wet arbeid en zorg (WAZO)
De WAZO bundelt een aantal wettelijke verlofvormen, zoals het zwanger­
schaps- en bevallingsverlof, (aanvullend) geboorteverlof, adoptie- en pleeg­
zorgverlof, ouderschapsverlof en kort- en langdurend zorgverlof. Vaak
bestaat er recht op (gedeeltelijke) loondoorbetaling of op een uitkering:
zwangerschaps- en bevallingsuitkering, adoptie- en pleegzorguitkering,
geboorteverlofuitkering en vanaf 2 augustus 2022 ook een ouderschapsver­
lofuitkering. Deze uitkeringen op grond van de WAZO worden uitgevoerd
door UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
In aanmerking voor een zwangerschaps- en bevallingsuitkering komen:
– Vrouwelijke werknemers;
– Andere vrouwelijke verzekerden voor de ZW (onder andere thuiswerk­
sters en vrouwen die een ZW-, WW- of loongerelateerde WGA-uitkering
ontvangen);
– Vrouwelijke vrijwillig verzekerden voor de ZW;
– Vrouwen van wie de vermoedelijke bevallingsdatum binnen 10 weken
na het einde van de verplichte ZW-verzekering ligt, evenals vrouwen die
later uitgerekend zijn, maar die toch binnen 10 weken na het einde van
de verplichte verzekering bevallen.
In aanmerking voor adoptie- en pleegzorgverlof komt de werknemer die
een kind heeft geadopteerd dan wel als pleegkind in zijn gezin heeft
opgenomen. Er is een afzonderlijke uitkeringsregeling voor zwangere
zelfstandigen, de regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ). Vrouwelijke
zelfstandigen, directeuren-grootaandeelhouders, meewerkende
echtgenoten en beroepsbeoefenaars op arbeidsovereenkomst (hulpen in
de huishouding voor minder dan vier dagen per week) hebben gedurende
ten minste 16 weken recht op een uitkering. Zie ook beleidsartikel 12.
Hoe hoog is de WAZO-uitkering?
De zwangerschaps- en bevallingsuitkering en de adoptie- en pleegzorguit­
kering bedraagt 100% van het laatstverdiende loon, tot een maximum van
100% van het maximumdagloon. Dit is per 1 juli 2022 gelijk aan € 5.065,58

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

118

bruto per maand inclusief vakantiegeld. De hoogte van de uitkering voor
zelfstandigen is maximaal het wettelijk minimumloon (per 1 juli 2022
€ 1.756,20 bruto per maand exclusief vakantiegeld).
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van een verwachte toename van het aantal geboorten en de
stijging van het wettelijk minimumloon nemen de uitgaven voor zwanger­
schaps- en bevallingsverlof de komende jaren toe.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 72 laat zien dat het verwachte aantal toekenningen in de WAZO in 2022
licht daalt ten opzichte van 2021, en in 2023 weer stijgt. Dit hangt samen met
de verwachte geboorteontwikkeling.
Tabel 72 Kerncijfers WAZO
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

Totaal aantal toekenningen zwangerschaps- en bevallingsverlofuitkering (x 1.000
uitkeringen)

153

150

154

Aantal toekenningen werknemers (x 1.000 uitkeringen)

140

137

141

Aantal toekenningen zelfstandigen (x 1.000 uitkeringen)

12,9

12,7

13,1

1 Bron: SZW, berekening.

WAZO aanvullend geboorteverlof partners
Het aanvullend geboorteverlof duurt maximaal 5 weken. Het verlof dient
binnen 6 maanden na de geboorte te worden opgenomen. Ook deze
regeling wordt door UWV uitgevoerd.
Wie komt er voor in aanmerking?
In aanmerking voor een aanvullend geboorteverlof uitkering komt de
werknemer die echtgeno(o)t(e) of geregistreerde partner van de moeder van
het kind is, met de moeder ongehuwd samenwoont of haar kind erkent.
Hoe hoog is de uitkering?
De hoogte van de uitkering voor aanvullend geboorteverlof bedraagt 70%
van het laatstverdiende loon, tot een maximum van 70% van het maximum­
dagloon.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven stijgen de komende jaren als gevolg van een verwachte
toename van het aantal geboorten en het gebruik van de regeling.
Daarnaast leidt de stijging van het wettelijk minimumloon naar verwachting
ook tot hogere uitgaven.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal toekenningen neemt de komende jaren toe als gevolg van een
verwachte toename in het aantal geboorten en het gebruik van de regeling.
Tabel 73 Kerncijfers aanvullend geboorteverlof
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

Totaal aantal toekenningen aanvullend geboorteverlof (x 1.000 uitkeringen)

81

82

84

Gemiddeld aantal opgenomen dagen

22

22

22

1 Bron: SZW, berekening op basis van UWV Juninota.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

119

WAZO betaald ouderschapsverlof
Vanaf 2 augustus 2022 wordt een uitkering verstrekt aan werknemers bij
opname van ouderschapsverlof. De uitkeringsduur is maximaal 9 weken.
De uitkering wordt alleen verstrekt indien het verlof in het eerste levensjaar
van het kind wordt opgenomen. Bij adoptie of pleegzorg kan het verlof
worden opgenomen gedurende het eerste jaar na opname van het kind in
het gezin.
Wie komt er voor in aanmerking?
Rechthebbend is de werknemer die als ouder in familierechtelijke betrekking
staat tot het kind.
Hoe hoog is de uitkering?
De uitkering bedraagt 70% van het dagloon, met als maximum 70% van
het maximum dagloon.
Budgettaire ontwikkelingen
Doordat de regeling gaandeweg 2022 ingaat (2 augustus) zijn de uitgaven
in 2022 incidenteel lager dan in de daarop volgende jaren. De uitgaven
nemen in latere jaren toe vanwege de verwachte toename van het aantal
geboorten. Daarnaast leidt de stijging van het wettelijk minimumloon naar
verwachting ook tot hogere uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

120

3.7 Artikel 7 Kinderopvang
A. Algemene doelstelling
De overheid biedt financiële ondersteuning aan werkende ouders voor
kinderopvang en bevordert de kwaliteit van kinderopvang.
De overheid hecht aan goede, veilige en financieel toegankelijke kinder­
opvang, zodat ouders arbeid en zorg kunnen combineren. Voor de
bevordering van de arbeidsparticipatie is het belangrijk dat ouders van
jonge kinderen actief blijven op de arbeidsmarkt. Bovendien zorgt goede
kinderopvang er ook voor dat kinderen worden gestimuleerd in hun ontwik­
keling. De kinderopvangtoeslag houdt formele kinderopvang betaalbaar
voor ouders. Om de kwaliteit van kinderopvang te bevorderen heeft de
overheid in de Wet kinderopvang (Wko) vastgesteld aan welke eisen de
kinderopvangvoorzieningen moeten voldoen. De GGD houdt hier, in
opdracht van gemeenten, toezicht op. Daarnaast steunt de Minister via
subsidies projecten die de (informatie)positie van ouders versterken. Dit om
te zorgen dat ouders hun kind naar een kinderopvangvoorziening kunnen
brengen die veilig en van goede kwaliteit is. De kinderopvangondernemers
zijn verantwoordelijk voor het goed functioneren van de kinderopvang.
Gastouderbureaus en gastouders zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit
van gastouderopvang. Ouders hebben een eigen verantwoordelijkheid bij
de keuze voor een kinderopvangvoorziening en kunnen hun invloed onder
andere via de oudercommissies uitoefenen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel, financiert met
de kinderopvangtoeslag (KOT) het gebruik van kinderopvang en stimuleert
met subsidies de (informatie)positie van ouders. Zij is in deze rollen verant­
woordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– het vaststellen van de hoogte van de kinderopvangtoeslag en de
voorwaarden waaronder deze wordt toegekend;
– het ter beschikking stellen van middelen aan gemeenten via het
Gemeentefonds ter financiering van toezicht en handhaving op de
kinderopvang;
– het borgen van de kwaliteit van toezicht en handhaving;
– het verstrekken van middelen ten behoeve van de kinderopvang en vooren naschoolse voorzieningen in Caribisch Nederland in het kader van
het programma BES(t) 4 kids;
– het bevorderen van de kwaliteit en veiligheid van de kinderopvang.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de rechtmatige, doeltref­
fende en doelmatige uitvoering van de KOT door het directoraat-generaal
Toeslagen.
C. Beleidswijzigingen
Verbetering stelsel kinderopvangtoeslag
Het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV bevat het voornemen voor
een grote hervorming van het kinderopvangstelsel. Het doel van de
hervorming is een financieel toegankelijker stelsel met minder complexiteit
voor ouders en minder kans op terugvorderingen. De invoering van dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

121

nieuwe stelsel vergt een verscheidenheid aan beleidskeuzes, een uitgebreid
wetgevingstraject en de selectie van een uitvoeringsorganisatie. Voor dit
laatste punt heeft SZW ABDTOPConsult de opdracht gegeven onafhankelijk
onderzoek te verrichten en een advies uit te brengen. De verwachting is dat
dit onderzoek in het najaar van 2022 afgerond zal worden. Zodra over de
nieuwe uitvoerder besloten wordt, zal het nieuwe stelsel in co-creatie tussen
beleid en uitvoerder verder vormgegeven worden.
Aanspraak kinderopvangtoeslag ouders met tijdelijke Wlz-indicatie
Per 2023 zal een uitzondering op de arbeidseis voor het recht op kinderop­
vangtoeslag in werking treden (Stb. 2020, 518). Vanaf volgend jaar krijgen
gezinnen waarvan een ouder werkt of een traject naar werk volgt en de
andere ouder een tijdelijke indicatie heeft op basis van de Wet langdurige
zorg (Wlz-indicatie) aanspraak op kinderopvangtoeslag (Kamerstukken II
2020/21, 35 598, nr. 2). Voor ouders met een permanente Wlz-indicatie was
de aanspraak op kinderopvangtoeslag reeds op 1 januari 2021 geregeld.
Oplossing noodopvang knelpunt toeslagen
Het kabinet is voornemens om per 1 januari 2023 een knelpunt in het toesla­
gensysteem op te lossen. In bepaalde situaties waar een persoon gehuwd
is en vanwege huiselijk geweld opgevangen wordt in een noodopvang,
bestaat geen (zelfstandige) aanspraak op toeslagen. Het kabinet vindt dit
een onwenselijke situatie (zie ook Kamerstukken II 2022/23, 31 066, nr. 1053).
Daarom wordt dit knelpunt door middel van een wijziging in de Algemene
wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) opgelost. Zo kan deze groep
vanaf 2023 zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag
ontvangen die passend is bij hun feitelijke situatie.
Loslaten koppeling gewerkte uren per 2023
Het loslaten van de koppeling gewerkte uren (KGU) is afgesproken in het
coalitieakkoord en beoogt een vereenvoudiging van het stelsel en een
vermindering van de onzekerheid over het recht op en de hoogte van de
kinderopvangtoeslag. Indien een ouder en diens eventuele partner werken,
is er recht op kinderopvangtoeslag, onafhankelijk van hoeveel uren er per
maand gewerkt wordt. Met name voor ouders met onregelmatige
werktijden, zoals ondernemers, is het lastig in te schatten hoeveel uren per
maand diegene werkt. De KGU kon leiden tot (hoge) terugvorderingen en
daarom voor een belemmering in de arbeidsparticipatie van deze ouders
zorgen. Met het loslaten van de KGU wordt tevens een knelpunt opgelost
dat is geïnventariseerd in de uitwerking van de motie Lodders-Van
Weyenberg.
Gedeeltelijke indexering maximum uurprijs gastouderopvang
In de begroting 2022 is aangekondigd dat de intensivering vanaf 2022 van
toezicht en handhaving in de gastouderopvang per 2023 van dekking zal
worden voorzien via een maatregel in de kinderopvangtoeslag. In het
Besluit Kinderopvangtoeslag 2023 is daartoe een gedeeltelijke indexering
van de maximum uurprijs in de gastouderopvang opgenomen (€ 0,15 lagere
indexering). Met deze maatregel wordt de intensivering van toezicht en
handhaving gedekt uit de kinderopvangtoeslag voor ouders die gastouder­
opvang afnemen: zij hebben immers baat bij borging van goede kwaliteit.
Kinderopvang in Caribisch Nederland
In 2019 is gestart met het wetsvoorstel Kinderopvang BES. Het doel van
het wetsvoorstel is het verbeteren van de kwaliteit en het verhogen van
de financiële toegankelijkheid van de kinderopvang in Caribisch Nederland.
Met het wetsvoorstel leggen we de kwaliteitseisen en het toezicht daarop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

122

integraal vast en regelen we duurzaam de financiering van het kinderop­
vangstelsel in Caribisch Nederland. Het wetsvoorstel Kinderopvang BES
treedt naar verwachting vanaf 2023 gefaseerd in werking. Dat betekent dat
kwaliteits- en toezichtseisen vanaf dat moment in werking treden.
Kinderopvang is een belangrijke pijler in de kabinetsbrede aanpak gericht
op het verminderen van de kosten van levensonderhoud in Caribisch
Nederland. De maatregelen op het terrein van kinderopvang zijn van belang
in het kader van het toewerken naar het realiseren van het ijkpunt sociaal
minimum Caribisch Nederland (Kamerstukken II 2021/22, 31 322, nr. 436).
Om de koopkracht voor gezinnen te verstevigen als gevolg van de hoge
inflatie wordt in het kader van de Tijdelijke subsidieregeling Financiering
Kinderopvang Caribisch Nederland de eigen bijdrage voor de kinderopvang
verlaagd met $25 per maand voor de dagopvang en $10 per maand voor
de buitenschoolse opvang.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 74 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

4.115.024

4.273.782

4.314.657

4.469.891

6.176.221

6.433.385

6.603.981

Uitgaven

4.108.446

4.266.000

4.317.157

4.473.173

6.178.221

6.433.385

6.603.981

3.813.334

4.160.026

4.254.924

4.419.462

6.138.361

6.397.449

6.572.195

275.578

73.002

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten
Kinderopvangtoeslag
Tegemoetkomingsregeling Eigen Bijdrage
Subsidies (regelingen)
Kinderopvang

1.411

1.300

1.300

2.050

2.050

2.050

2.050

Subsidies Caribisch Nederland

5.221

8.952

10.597

12.341

12.666

13.295

13.395

1.524

5.269

2.973

2.973

3.076

3.502

3.502

73

1.548

4.406

4.921

1.234

2.505

2.505

1.394

1.561

1.593

1.593

1.593

1.593

1.593

7.275

8.864

8.864

8.833

7.741

7.741

7.741

2.636

5.478

8.500

7.000

3.000

1.000

1.000

0

0

24.000

14.000

8.500

4.250

0

1.498.566

1.680.911

1.765.766

1.760.939

1.718.997

1.642.948

1.568.937

Opdrachten
Overige Opdrachten
Opdrachten Caribisch Nederland
Bekostiging
Projectbureau PGV
Bijdrage aan agentschappen
Agentschap DUO
Bijdrage aan medeoverheden
Versterking Kinderopvang Samenwerking
BES(t) 4 kids CN
SPUK kwijtschelden schulden Kinderopvang
Ontvangsten
Ontvangsten
Algemeen

433

480

480

480

480

480

480

Terugontvangsten kinderopvangtoeslag

176.917

238.409

288.362

283.535

241.593

165.544

91.533

Werkgeversbijdrage Kinderopvang

1.321.216

1.442.022

1.476.924

1.476.924

1.476.924

1.476.924

1.476.924

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

123

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 75 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 7 (%)
2023
juridisch verplicht

99,8%

bestuurlijk gebonden

0,2%

beleidsmatig gereserveerd

0%

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0%

De uitgaven op artikel 7 Kinderopvang zijn voor 99,8% juridisch verplicht
voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
daarom voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten kinder­
opvangtoeslag.
Subsidies
Het budget voor subsidies is voor 95% juridisch verplicht. Het betreft voor
€ 10,6 miljoen de subsidieregeling voor Caribisch Nederland, die gericht is
op het verbeteren van de kwaliteit en financiële toegankelijkheid van kinder­
opvang en buitenschoolse opvang in Caribisch Nederland, door het gebruik
daarvan te subsidiëren. Daarnaast is er nog circa € 0,7 miljoen juridisch
verplicht voor lopende subsidieprojecten die gericht zijn op de kinder­
opvang in Nederland.
Opdrachten
Van het budget voor Opdrachten is 28% juridisch verplicht. Daarnaast is 60%
bestuurlijk gebonden. Dit betreft onderzoek en opdrachten voor de kinder­
opvang in Nederland en Caribisch Nederland.
Bekostiging
De bekostiging is voor 97% juridisch verplicht. Het betreft uitgaven aan
Stichting Projectenbureau Publieke Gezondheid van de Vereniging van
Publieke Gezondheid en Veiligheid Nederland (PGV) voor de coördinatie op
het toezicht op de kinderopvang. PGV is wettelijk aangewezen voor deze
taak.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage Agentschappen is voor 89% juridisch verplicht,
het wordt ingezet voor de uitvoering door DUO van het Landelijk Register
Kinderopvang en het Personenregister Kinderopvang.
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor bijdrage medeoverheden is bestemd voor de compensatie
aan gemeenten voor het kwijtschelden van publieke schulden in het kader
van de hersteloperatie Kinderopvangtoeslag (€ 24 miljoen) en voor
versterking van de kinderopvang in Caribisch Nederland (€ 8,5 miljoen).
Het budget is voor 89% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

124

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Kinderopvangtoeslag (KOT)
Ouders die betaalde arbeid verrichten en ouders die tot een doelgroep
behoren zoals omschreven in de Wko, ontvangen een inkomensafhankelijke
bijdrage in de kosten van kinderopvang: de kinderopvangtoeslag. Hierbij
geldt de voorwaarde dat zij hun kinderen naar een kinderopvanginstelling
of gastouder brengen die voldoet aan de eisen van de Wko en daarom
geregistreerd is in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). De KOT wordt
uitgevoerd door het directoraat-generaal Toeslagen van het Ministerie van
Financiën. DUO verzorgt de inschrijving in het register buitenlandse kinder­
opvang en de SVB is verantwoordelijk voor de uitbetaling van de aanvulling
op de KOT in het buitenland.
Wie komt er voor in aanmerking?
– Ouders die arbeid en zorg voor kinderen combineren en beiden werken
(werknemers en zelfstandigen);
– Alleenstaande ouders die arbeid en zorg voor kinderen combineren
(werknemers en zelfstandigen);
– Doelgroepouders, bijvoorbeeld ouders die studeren of deelnemen aan
een traject om weer aan het werk te komen.
Hoe hoog is de kinderopvangtoeslag?
De hoogte van de kinderopvangtoeslag is van een aantal aspecten
afhankelijk:
– Hoogte van het toetsingsinkomen van de ouder(s);
– Hoogte van de betaalde uurprijs, tot aan de maximum uurprijs;
– De opvangsoort: dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouder­
opvang kennen een verschillende maximum uurprijs waarvoor ouders
een toeslag kunnen ontvangen;
– Het kind waar de opvang betrekking op heeft: voor het eerste kind geldt
een andere toeslag dan voor tweede en volgende kinderen;
– Het aantal gewerkte uren door de ouder die de minste uren per jaar werkt
dan wel de periode waarin een traject naar werk gevolgd wordt. Per 2023
wordt beoogd om de koppeling met het aantal gewerkte uren los te laten;
– Het aantal uren dat gebruik wordt gemaakt van een kinderopvangvoor­
ziening.
Budgettaire ontwikkelingen
In 2023 stijgen de uitgaven voor de kinderopvangtoeslag naar verwachting
met circa € 95 miljoen ten opzichte van 2022. De uitgaven nemen vooral toe
doordat kinderen in 2023 gemiddeld meer uren naar de opvang gaan, onder
meer als gevolg van het loslaten van de koppeling gewerkte uren. In latere
jaren lopen de uitgaven aan kinderopvangtoeslag verder op. Dit houdt met
name verband met de intensiveringen uit het coalitieakkoord, waarbij onder
meer de vergoeding van de kinderopvang voor alle werkende ouders vanaf
2025 naar 96% gaat.
Beleidsrelevante kerncijfers
In 2022 komt het aantal kinderen dat naar de kinderopvang gaat (met kinder­
opvangtoeslag) naar verwachting sterk hoger uit dan in 2021. Dit is onder
meer omdat het gebruik in 2021 vanwege de coronacrisis tijdelijk lager
uitviel en omdat er in 2022 naar verwachting meer werkende ouders zijn. In
2023 blijft het aantal kinderen naar verwachting vrij stabiel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

125

Het gemiddelde aantal uren per kind neemt in 2022 naar verwachting sterk
toe en loopt in 2023 verder op. De voorziene stijging in 2023 houdt deels
verband met het loslaten van de koppeling gewerkte uren.
Tabel 76 Kerncijfers gebruik kinderopvang (jaargemiddelden)
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

557

582

584

0-12 jaar

834

871

874

0-4 jaar (dagopvang)

400

416

418

4-12 jaar (buitenschoolse opvang)

434

456

455

0-12 jaar

39

41

41

0-4 jaar (dagopvang)

58

60

59

4-12 jaar (buitenschoolse opvang)

30

32

32

0-12 jaar

62,9

64,5

65,7

0-4 jaar (dagopvang)

87,6

89,9

91,1

4-12 jaar (buitenschoolse opvang)

40,1

41,3

42,3

Aantal huishoudens dat gebruik maakt van kinderopvangtoeslag (x 1.000)
Aantal kinderen met kinderopvangtoeslag (x 1.000)

Deelname kinderen met kinderopvangtoeslag (%)

Aantal uren per kind per maand

Gebruik kinderopvangtoeslag naar verzamelinkomen (aantal kinderen met
kinderopvangtoeslag x 1.000)
Tot 130% Wml

71

74

74

130% Wml tot 1 1/2 x modaal

166

168

168

1 1/2 x modaal tot 3 x modaal

459

482

483

3 x modaal en hoger

137

148

148

Tot 130% Wml

80

83

85

130% Wml tot 1 1/2 x modaal

61

64

65

1 1/2 x modaal tot 3 x modaal

59

60

61

3 x modaal en hoger

69

70

71

Aantal uren per kind met kinderopvangtoeslag

1 De realisatiecijfers van 2021 zijn gebaseerd op de opgaven van aanvragers die nog kunnen wijzigen als gevolg van het definitief vaststellen van inkomen en gebruik.

Bron: SZW-berekeningen op basis van informatie van CBS (bevolkingsprognose voor berekening deelname) en
Toeslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

126

Tabel 77 Kerncijfers kinderopvang bijdragen sectoren en ouders
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

Bijdragen sectoren (in %)
Collectief

71

71

71

waarvan Overheid

45

45

45

waarvan Werkgevers

26

26

26

29

29

29

Dagopvang

8,46

8,50

8,97

Buitenschoolse opvang

7,27

7,31

7,72

Gastouderopvang

6,49

6,52

6,73

Dagopvang

8,61

8,81

9,30

Buitenschoolse opvang

7,74

7,90

8,34

Gastouderopvang

6,45

6,57

6,94

130% Wml

0,37

0,38

0,40

1 1/2 x modaal

1,68

1,72

1,81

3 x modaal

4,96

5,06

5,34

130% Wml

0,36

0,37

0,39

1 1/2 x modaal

0,49

0,50

0,53

3 x modaal

1,26

1,28

1,35

Ouders
Wettelijke maximum uurprijs (in €)2

Gemiddelde tarieven van kinderopvanginstellingen (in €)3

Ouderbijdrage eerste kind in € per uur voor gezinsinkomen4

Ouderbijdrage volgend kind in € per uur voor gezinsinkomen4

1 De realisatiecijfers van 2021 zijn gebaseerd op de opgaven van aanvragers die nog kunnen wijzigen als gevolg van het definitief vaststellen van inkomen en gebruik.
2 De maximum uurprijzen betreffen de vastgestelde maximum uurprijzen (en niet een raming).
3 De raming is opgesteld in prijzen 2022. Echter, het geraamde gemiddelde tarief 2023 is, evenals de wettelijke maximumuurprijs 2023, weergegeven op prijsniveau 2023.
De cijfers over de gemiddelde uurprijs zijn gebaseerd op de uurprijzen die de ouders aan Toeslagen doorgeven. Het betreft de gemiddelde uurprijzen, waarbij gewogen is
naar gebruik. Ter illustratie: de uurprijs van gebruikers die 60 opvanguren afnemen weegt drie keer zo zwaar mee bij bepaling van het gemiddelde als de uurprijs van
gebruikers die 20 opvanguren afnemen.
4 Kosten van kinderopvang per uur voor ouders, gebaseerd op de maximum uurprijzen en de toeslag die ouders ontvangen.

Bron: SZW-berekeningen op basis van informatie van Toeslagen.
Tegemoetkomingsregeling Eigen Bijdrage
Vanwege de kabinetsmaatregelen rondom COVID-19 is de kinderopvangsector gedurende enkele periodes gesloten geweest. Ouders met kinder­
opvangtoeslag, ouders met gemeentelijke subsidiëring en personen zonder
overheidsvergoeding die de factuur hebben doorbetaald tijdens de
periode(s) dat de kinderopvang gesloten was, konden voor een tegemoet­
koming van de eigen bijdrage in aanmerking komen.
Daarnaast kunnen ouders die in de eerste sluitingsperiodes (voorjaar 2020
en winter 2020/21) te weinig TTKO hadden ontvangen op basis van de op
dat moment bekende kinderopvanggegevens, in aanmerking komen voor
een additionele tegemoetkoming op basis van de kinderopvanggegevens
zoals die op 1 mei 2022 bekend waren.
Budgettaire ontwikkelingen
De tijdelijke regeling gaat in 2022 naar verwachting gepaard met
€ 73 miljoen aan uitgaven.
Subsidies
Voor 2023 is € 11,9 miljoen beschikbaar voor subsidies. Daarvan is
€ 10,6 miljoen bestemd voor de subsidieregeling voor Caribisch Nederland,
die gericht is op het verbeteren van de financiële toegankelijkheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

127

kinderopvang en buitenschoolse opvang in Caribisch Nederland, door het
gebruik daarvan te subsidiëren. Daarnaast zijn er subsidies gericht op
bevordering van de kwaliteit van de kinderopvang (onder andere door
middel van een Kennisbank), versterking van de positie van ouders en
bevordering van de financiële stabiliteit van de sector kinderopvang in
Nederland.
Opdrachten
Voor 2023 is in totaal € 7,4 miljoen beschikbaar voor opdrachten, waarvan
het grootste deel (€ 4,4 miljoen) voor de uitvoering van het programma
BES(t) 4 Kids in Caribisch Nederland. Daarnaast is er nog circa € 3,0 miljoen
bestemd voor onderzoek en opdrachten voor kinderopvang in Nederland.
Bekostiging
Voor 2023 is € 1,6 miljoen beschikbaar voor bekostiging. Het betreft uitgaven
aan Stichting Projectenbureau Publieke Gezondheid van de Vereniging van
Publieke Gezondheid en Veiligheid Nederland (PGV) voor de coördinatie op
het toezicht op de kinderopvang. PGV is wettelijk aangewezen voor deze
taak.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage aan agentschappen (€ 8,9 miljoen in 2023) is
bedoeld voor de uitvoering door DUO van het beheer, onderhoud en
ontwikkeling van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK), het Personen­
register Kinderopvang (PRK) en het Register Buitenlandse Kinderopvang
(RBK).
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor bijdrage medeoverheden betreft voor € 24 miljoen de
compensatie aan gemeenten voor het kwijtschelden van publieke schulden
in het kader van de hersteloperatie Kinderopvangtoeslag.
Daarnaast is er een budget van € 8,5 miljoen voor de versterking van de
kinderopvang in Caribisch Nederland. In het kader van artikel 92 lid 2 sub c
Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden
middelen aan de openbare lichamen verstrekt. Het betreffen twee
bijzondere uitkeringen per eiland om de activiteiten van het programma
BES(t) 4 kids te financieren en om huisvestingsprojecten kinderopvang op
de eilanden mogelijk te maken. Voor het programma BES(t) 4 kids ontvangt
Bonaire in 2023 maximaal € 2,29 miljoen, Sint Eustatius maximaal
€ 0,93 miljoen en Saba maximaal € 0,78 miljoen. Voor bouwprojecten
kinderopvang ontvangt in 2023 Bonaire maximaal € 1,5 miljoen, Sint
Eustatius maximaal € 2,5 miljoen en Saba maximaal € 0,5 miljoen.
Ontvangsten
De ontvangsten zijn opgebouwd uit drie componenten: de ontvangsten
algemeen, de terugontvangsten kinderopvangtoeslag en de werkgeversbij­
drage kinderopvang.
De ontvangsten algemeen betreft de eigen bijdrage die deelnemers betalen
voor inschrijving in het Personenregister Kinderopvang.
De terugontvangsten kinderopvangtoeslag bestaan uit de ontvangsten uit
terugvorderingen van kinderopvangtoeslag over eerdere jaren. De
pauzering van de invorderingen (coronamaatregel) heeft tijdelijk geleid tot
lagere ontvangsten. Vanaf april 2022 zijn de vorderingen weer gefaseerd
opgestart. Dit leidt naar verwachting tot een stijging van de ontvangsten in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

128

2022 en 2023 als gevolg van een inhaaleffect. Vanaf 2025 wordt rekening
gehouden met een sterke afname van het aantal terugvorderingen als
gevolg van directe financiering. Daardoor nemen ook de terugontvangsten
kinderopvangtoeslag vanaf dat jaar af.
De werkgeversbijdrage kinderopvang betreft een vast percentage (0,5%)
van de geraamde totale loonsom. De totale loonsom en de werkgeversbij­
drage kinderopvang neemt in 2023 licht toe en blijft in latere jaren naar
verwachting stabiel.
Kerncijfers
Onder vrouwen is het aantal gewerkte uren per week in de eerste helft van
2021 stabiel gebleven ten opzichte van 2020. Mannen zijn gemiddeld iets
minder uren gaan werken.
Moeders met jonge kinderen zijn in de eerste helft van 2021 gemiddeld iets
meer uren gaan werken dan in 2020. Bij vaders met jonge kinderen nam
het aantal gewerkte uren juist licht af.
Tabel 78 Ontwikkeling in gewerkte uren (gemiddelde binnen de groep mensen met een baan van meer dan 1 uur,
jaarcijfers)
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 20211

Vrouwen 15 tot 75 jaar

26,3

26,2

26,2

Mannen 15 tot 75 jaar

35,6

35,4

34,9

Moeders met jonge kinderen (0-11 jaar)

26,8

26,9

27,1

Vaders met jonge kinderen (0-11 jaar)

39,6

39,4

39,1

1 Vanwege het herontwerp van de Enquête Beroepsbevolking (EBB) zijn er geen volledige jaarcijfers van 2021 beschikbaar. De realisatie 2021 is daarom een gemiddelde van
Q1 en Q2. Voor meer informatie over het herontwerp zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/corporate/2021/48/nieuwe-meetmethode-van-invloed-op-beroepsbevolkingscijfers.

Bron: CBS, Enquête Beroepsbevolking.
De netto arbeidsparticipatie van ouders is in de eerste helft van 2021 in alle
categorieën gestegen ten opzichte van 2020. De toename was het sterkst
onder alleenstaande moeders.
Tabel 79 Netto arbeidsparticipatie (%)
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 20211

Totaal mannen en vrouwen 15 tot 75 jaar

68,8

68,4

68,6

Moeders (lid van ouderpaar)

80,4

80,5

81,2

Vaders (lid van ouderpaar)

92,1

91,7

92,3

Alleenstaande moeders

66,2

68,5

72,0

Alleenstaande vaders

80,4

79,8

80,0

Moeders met jonge kinderen (0-11)

79,4

80,1

81,6

Vaders met jonge kinderen (0-11)

94,2

93,9

94,6

1 Vanwege het herontwerp van de Enquête Beroepsbevolking (EBB) zijn er geen volledige jaarcijfers van 2021 beschikbaar. De realisatie 2021 is daarom een gemiddelde van
Q1 en Q2. Voor meer informatie over het herontwerp zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/corporate/2021/48/nieuwe-meetmethode-van-invloed-op-beroepsbevolkingscijfers.

Bron: CBS, Enquête Beroepsbevolking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

129

3.8 Artikel 8 Oudedagsvoorziening
A. Algemene doelstelling
De overheid biedt een basispensioen aan personen die de pensioengerech­
tigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de opbouw van en stelt
kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en
draagt zorg voor toezicht op de naleving daarvan.
Het kabinet vindt dat iedere gepensioneerde een basispensioen dient te
hebben. Daarom verschaft zij een basispensioen (AOW) aan diegenen die
de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt. Dit is de eerste pijler van het
Nederlandse pensioenstelsel. Daarnaast bevordert de overheid het
opbouwen van toekomstbestendige aanvullende pensioenen, zodat
werknemers na hun pensionering niet te maken krijgen met een grote
inkomensachteruitgang. Momenteel bouwt ruim 87% van de werknemers
een aanvullend arbeidspensioen op door verplichte deelname aan pensioenregelingen die vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers
meestal beheren. Dit betreft de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Met regelgeving en toezicht waarborgt de overheid een
zorgvuldig beheer van de ingelegde pensioengelden. In de derde pijler van
het pensioenstelsel kunnen mensen facultatief op eigen initiatief
individuele pensioenproducten afsluiten.
De overheid biedt inkomensondersteuning aan AOW-gerechtigden
(IOAOW) en biedt een overbruggingsuitkering aan mensen die per 1 januari
2013 reeds deelnemen aan een vut- of prepensioenregeling of een daarmee
vergelijkbare regeling en die zich niet hebben kunnen voorbereiden op de
verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd (OBR).
Inwoners van Caribisch Nederland die de AOV-gerechtigde leeftijd hebben
bereikt, ontvangen een basispensioen op grond van de Algemene Ouder­
domsverzekering (AOV).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinan­
cierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsrege­
lingen en de aanvullende arbeidspensioenen regisseert de Minister. Zij is in
deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden
regelingen voor zover de overheid hier zelf verantwoordelijkheid voor
draagt;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB;
– de vormgeving van het toezicht met betrekking tot de arbeidspensioenen
door De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten
(AFM);
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

130

De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale wet- en
regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om doelstel­
lingen in het kader van het pensioenbeleid te realiseren, is de Minister van
SZW hiervoor medeverantwoordelijk.
C. Beleidswijzigingen
Verhoging AOW met stijging WML en verlaging IOAOW
Het kabinet wil werken lonender maken en het bestaansminimum
verstevigen. In het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar
de toekomst’ heeft het kabinet zich daarom voorgenomen het wettelijk
minimumloon stapsgewijs te verhogen. Bij Voorjaarsnota 2022 en Miljoe­
nennota 2023 heeft het kabinet besloten om de in het coalitieakkoord
voorgenomen bijzondere verhoging van het minimumloon – met in totaal
7,5 procent – al per 1 januari 2023 door te voeren en deze verder te verhogen
naar 8,05 procent. Inclusief de reguliere indexatie stijgt het minimumloon
per 1 januari 2023 dan in totaal met 10,15 procent. De bijzondere minimum­
loonsverhoging werkt door op de AOW. Op die manier wordt de basis van
het inkomensgebouw en het inkomen van AOW-gerechtigden (vooral die
zonder of met een klein aanvullend pensioen) versneld verstevigd.
Het kabinet is van mening dat met het stijgen van de AOW-uitkering de
noodzaak tot een aanvullende Inkomensondersteuning AOW (IOAOW, extra
kop bovenop de AOW-uitkering) vervalt. De IOAOW wordt daarom eerst
verlaagd naar 5 euro per maand in 2023, en vervolgens afgeschaft per 2025.
Per saldo neemt het inkomen van AOW-gerechtigden toe: de AOW stijgt
meer als gevolg van de bijzondere minimumloonsverhoging dan de IOAOW
daalt doordat deze wordt afgeschaft.
Data initiatief SVB
In het kader van het verbeteren van dienstverlening zet de SVB in op
datagedreven uitvoering en het verbeteren van datakwaliteit door het
opsporen van onregelmatigheden in data met nieuwe technieken. Daarbij
is gebleken dat bij sommige AOW-gerechtigden de hoogte van de AOWuitkering onjuist is vastgesteld. In 2022 start de SVB met herstel.
Schuldig Nalatig
In 2022 zijn voorbereidingen voor een wetsvoorstel getroffen om de korting
op de AOW-uitkering vanwege schuldige nalatigheid af te schaffen. Het doel
van het wetsvoorstel is om te voorkomen dat burgers disproportioneel
kunnen worden geraakt door het niet (volledig) voldoen aan de premie­
plicht. Daarnaast beoogt het kabinet met het wetsvoorstel de premieinvordering van de AOW en de vaststelling van het AOW-recht voor de
Belastingdienst en de SVB te vereenvoudigen. De AOW-opbouw
systematiek blijft hiermee ongewijzigd en de plicht tot betaling van de
premie blijft. De Belastingdienst zal in de nieuwe situatie trachten de
premievordering als onderdeel van de belastingaanslag in te blijven
vorderen zolang dit mogelijk is. Het wetsvoorstel wordt in 2023 naar de
Tweede Kamer verstuurd.
AOW-leeftijd
In 2023 ligt de AOW-leeftijd op 66 jaar en 10 maanden en vloeit voort uit
de Wet temporisering stijging AOW-leeftijd waarin de AOW-leeftijd vanaf
2020 tot en met 2024 is vastgelegd. Met de Wet verandering koppeling AOWleeftijd is geregeld dat de stijging van de AOW- en pensioenrichtleeftijd met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

131

ingang van 2025 voor 2/3 gekoppeld wordt aan de stijging van de resterende
levensverwachting op 65 jaar. Voor de jaren 2025 tot en met 2027 is de AOWleeftijd inmiddels vastgesteld op 67 jaar.
Verhoging Algemene Ouderdomsverzekering (AOV) Caribisch Nederland
Om toe te werken naar het ijkpunt sociaal minimum op Caribisch Nederland
moeten de inkomens worden verhoogd en de kosten van levensonderhoud
worden verlaagd. Het kabinet zet in 2023 een volgende stap door de AOV
Caribisch Nederland te verhogen tot het ijkpunt sociaal minimum.
Wetsvoorstel toekomst pensioenen
Op 29 maart 2022 is het wetsvoorstel toekomst pensioenen bij de Tweede
Kamer ingediend. Het wetsvoorstel is de nadere uitwerking van het pensioenakkoord, waarover de Tweede Kamer op 22 juni 2020 is geïnformeerd
in de vorm van de Hoofdlijnennotitie uitwerking pensioenakkoord (Kamer­
stukken II 2019/20, 32 043, nr. 519). Het wetsvoorstel beoogt de kwetsbaar­
heden van het huidige stelstel aan te pakken, met behoud van wat nu goed
is. Door eerder perspectief te bieden op koopkrachtige pensioenen, het
stelsel transparanter en persoonlijk te maken én de nieuwe contracten beter
aan te laten sluiten bij de arbeidsmarkt van nu, draagt deze hervorming bij
aan de toekomstbestendigheid van ons pensioenstelsel. In het nieuwe
pensioenstelsel staat de premie centraal en bewegen de uitkeringen sneller
mee met de economie, waardoor er meer perspectief op indexatie ontstaat.
Het wetsvoorstel beschrijft daarnaast de kaders die moeten zorgen voor
een evenwichtige transitie voor alle deelnemers naar het nieuwe stelsel.
Tevens bevat het wetsvoorstel een voorstel voor een hervorming van het
nabestaandenpensioen. Het kabinet streeft ernaar om de nieuwe wetgeving
uiterlijk op 1 januari 2023 in werking te laten treden.
Vanwege de samenhang met de Wet toekomst pensioenen, is het kabinet
voornemens om de inwerkingtreding van het Wetvoorstel pensioenver­
deling bij scheiding (Wps) op te schuiven naar 1 januari 2027. Het kabinet is
voornemens om enkele elementen van deze wet wel al eerder te introdu­
ceren via overbruggingsmaatregelen bij nota van wijziging op de Wps.
Implementatietraject wetsvoorstel toekomst pensioenen
Nadat de wetgeving omtrent het pensioenakkoord definitief is zullen sociale
partners en pensioenuitvoerders op een zelf gekozen moment de overstap
maken naar het nieuwe pensioenstelsel. Dit is een majeure operatie die
de bestaanszekerheid en inkomen van miljoenen Nederlanders raakt en die
enkel kan slagen als partijen vroegtijdig met elkaar samenwerken. Daarom
is parallel aan het wetgevingstraject gestart met een meerjarig implemen­
tatietraject. Het hoofddoel van dit traject is dat samen met de betrokken
partijen uit de sector de stelselherziening de komende jaren goed wordt
geïmplementeerd met vertrouwen bij professionals in de sector als bij het
algemene publiek. Voor professionals is er met ‘werkenaanonspen­
sioen.nl’ een platform ‘voor en door de sector’ opgezet met praktische
hulpmiddelen, nieuws en achtergrondinformatie. Dit platform zal het
komende jaar worden uitgebreid zodat het de plek nummer één wordt voor
het vergaren van objectieve informatie, tips en stappenplannen. Daarnaast
zal er na ingang van de wet ook richting het algemene publiek worden
gecommuniceerd via een publieksplatform en een informatiecampagne.
Ten slotte is een belangrijk onderdeel van het implementatietraject het
signaleren van knelpunten, het monitoren van de voortgang van de imple­
mentatie en het doen van onderzoek (onder meer naar vertrouwen in het
stelsel) om daar zo nodig actie op te kunnen ondernemen. Ook dit gebeurt
in samenwerking met partijen uit de sector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

132

Wetsvoorstel Herziening bedrag ineens
Op 12 januari 2021 is de wet Bedrag ineens, RVU en verlofsparen
aangenomen. Het zogenaamde ‘bedrag ineens’ is een maximum van 10%
van de totale pensioenaanspraken dat op pensioendatum mag worden
opgenomen. Wegens technische uitvoeringsproblemen is de ingang van
het onderdeel ‘bedrag ineens’ van de wet uitgesteld. In overleg met de
sector zijn in het wetsvoorstel Herziening bedrag ineens deze problemen
ondervangen. In dit wetsvoorstel wordt onder andere de doelgroep voor
een uitgesteld uitbetalingsmoment voor bedrag ineens beperkt. Ook wordt
de uitkeringsstroom vereenvoudigd. Het kabinet is voornemens om dit
wetsvoorstel, het oorspronkelijke wetsvoorstel en de bijbehorende
Algemene Maatregel van Bestuur op 1 juli 2023 in werking te laten treden.
Uitbreiding waardeoverdracht kleine pensioenen
Sinds 1 januari 2019 heeft de pensioenuitvoerder het recht om de waarde
van een klein pensioen (lager dan de wettelijke afkoopgrens) over te dragen
naar de uitvoerder waar de gewezen deelnemer inmiddels pensioen
opbouwt. Dit recht is beperkt tot kleine ouderdomspensioenen ontstaan
door baanwisseling. Het streven is om het voor pensioenuitvoerders vanaf
1 januari 2023 mogelijk te maken om alle kleine ouderdomspensioenen over
te mogen dragen ongeacht de reden waarom dit kleine pensioen is
ontstaan, met uitzondering van kleine vastgestelde pensioenaanspraken die
bij een verzekeraar zijn ondergebracht en die niet zijn ontstaan door
individuele baanwisseling. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan wordt het onder
voorwaarden mogelijk om een klein pensioen af te kopen. Tevens mogen
dan kleine nettopensioenen en kleine nettolijfrentes worden afgekocht.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 80 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

23.302

27.964

36.835

38.853

41.106

43.645

46.256

Uitgaven

23.302

27.964

36.835

38.853

41.106

43.645

46.256

AOV inclusief tegemoetkoming (Caribisch
Nederland)

22.009

26.962

36.077

38.399

40.745

43.298

45.909

Overbruggingsregeling AOW

1.293

819

397

93

0

0

0

Opdrachten

0

183

361

361

361

347

347

Ontvangsten

50

165

0

0

0

0

0

50

165

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten

Opdrachten

Ontvangsten
Restituties

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 81 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 8 (%)
2023
juridisch verplicht

99

bestuurlijk gebonden

0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld/ vrij te besteden

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

133

De begrotingsgefinancierde uitgaven op artikel 8 Oudedagsvoorziening zijn
voor 99% juridisch verplicht voor het jaar 2023. Per financieel instrument
wordt dit onderstaand toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
Overbruggingsregeling AOW (OBR) en AOV.
Opdrachten
De middelen onder opdrachten zijn voor 25% juridisch verplicht. De juridisch
verplichte uitgaven betreffen gereserveerde middelen voor onderzoek naar
het effect van de AOW-leeftijdsverhoging.
Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 82 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 8 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

42.956.000

44.117.895

48.200.725

50.551.906

53.095.022

56.061.502

59.139.199

Uitgaven

42.956.000

44.117.895

48.200.725

50.551.906

53.095.022

56.061.502

59.139.199

AOW

41.944.000

43.085.330

43.460.327

43.927.285

44.919.563

45.976.422

47.053.544

Inkomensondersteuning AOW

1.012.000

1.032.565

197.234

199.560

0

0

0

AOW nominaal

0

0

4.543.164

6.417.877

8.175.459

10.085.080

12.085.655

Inkomensoudersteuning AOW nominaal

0

0

0

7.184

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Algemene Ouderdomsverzekering (AOV) (Caribisch Nederland)
Personen die in Caribisch Nederland verzekerde jaren hebben opgebouwd
voor de AOV en die de AOV-gerechtigde leeftijd hebben bereikt, ontvangen
een aan de verzekerde jaren gerelateerd ouderdomspensioen op grond van
de AOV. Naast het ouderdomspensioen wordt op Sint Eustatius en Saba
een tegemoetkoming verstrekt die gebaseerd is op de prijsverschillen
tussen de eilanden. Tevens kent de AOV een partnertoeslag.
Budgettaire ontwikkelingen
Het kabinet verhoogt de AOV per 2023 naar het ijkpunt sociaal minimum
Hierdoor stijgen de uitgaven voor de AOV.
Beleidsrelevante kerncijfers
Als gevolg van demografische ontwikkeling neemt het aantal AOV gerech­
tigden toe.
Tabel 83 Kerncijfers AOV
Volume AOV (x 1.000 personen, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

4,5

4,8

5,1

1 Bron: RCN-unit SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

134

Overbruggingsregeling AOW (OBR)
De OBR geldt voor mensen die per 1 januari 2013 reeds deelnemen aan
een vut- of prepensioenregeling of een daarmee vergelijkbare regeling en
die zich niet hebben kunnen voorbereiden op de verhoging van de AOWgerechtigde leeftijd. De regeling is per 1 oktober 2013 in werking getreden,
werkt terug tot 1 januari 2013 en sluit voor nieuwe instroom per 1 januari
2023. Vanaf 2016 is de OBR uitgebreid voor mensen die tussen 1 januari 2013
en 1 juli 2015 met vroegpensioen zijn gegaan. De OBR overbrugt voor deze
groep het AOW-gat voor zover dat het gevolg is van de versnelde verhoging
van de AOW-gerechtigde leeftijd, omdat deze groep zich niet op die
versnelling heeft kunnen voorbereiden. Sinds 1 oktober 2016 kan een OBRuitkering tot maximaal 1 jaar met terugwerkende kracht worden
aangevraagd (de aanvraag moet wel worden gedaan vóór dat de AOWgerechtigde leeftijd is bereikt). De OBR kent een inkomenseis en een partneren vermogenstoets (exclusief eigen woning en pensioenvermogen). De
OBR wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Het inkomen waarbij er toegang ontstaat tot de OBR bedraagt voor alleen­
staanden maximaal 200% van het wettelijk minimumloon en voor paren
300% van het wettelijk minimumloon. Dit is in de tweede helft van 2022
gelijk aan een bruto bedrag van € 3.512 per maand (exclusief vakantie­
toeslag) voor een alleenstaande en € 5.268 per maand (exclusief vakantie­
toeslag) voor een paar. Voor de vermogenstoets wordt aangesloten bij de
grens van het box 3-vermogen uit de Wet Inkomstenbelasting 2001. Het
heffingsvrije vermogen uit box 3 bedraagt in 2022 € 50.650 per persoon. Dit
betekent voor een (volwassen) eenpersoonshuishouden dat er tot een
vermogen van € 50.650 recht bestaat op een overbruggingsuitkering en
voor een (volwassen) tweepersoonshuishouden tot een vermogen van
€ 101.300.
Hoe hoog is de OBR?
De maximale uitkeringshoogte van de overbruggingsregeling is afgeleid
van het wettelijk minimumloon en komt netto overeen met de hoogte van
het sociaal minimum onder de AOW-gerechtigde leeftijd. Inkomen uit arbeid
wordt gedeeltelijk en inkomen uit uitkeringen wordt volledig in mindering
gebracht op de overbruggingsuitkering. De hoogte is voorts afhankelijk van
het aantal verzekerde jaren in de opbouwperiode overeenkomstig de
systematiek van de AOW, en begrensd tot de hoogte van het inkomen uit
vut- of prepensioen of het daarmee vergelijkbaar inkomen dat aan de OBR
voorafging.
Budgettaire ontwikkelingen
De OBR heeft het laatste budgettaire beslag in 2024. De instroom in de OBR
was in 2021 lager dan verwacht. Dit effect werkt door in de jaren die daarop
volgen en leidt derhalve tot een kleiner budgettair beslag. Tevens is hierdoor
de verwachting voor de instroom 2022 lager. Hiertegenover staat de
verwachting dat de gemiddelde uitkering in 2023 hoger uitvalt.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 84 Kerncijfers OBR
Instroom OBR (x 1.000 uitkeringen)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

0,1

0,04

0

1 Bron: SVB, Jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

135

Algemene Ouderdomswet (AOW)
De AOW is een volksverzekering en heeft als doel het verschaffen van een
basispensioen aan degenen die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben
bereikt. De AOW wordt uitgevoerd door de SVB. Hoofdstuk 5.1 Sociale
fondsen SZW, gaat nader in op de financiering van de uitgaven aan de AOW.
Wie komt er voor in aanmerking?
Iedereen die rechtmatig in Nederland woont tussen de aanvangsleeftijd (in
2023 16 jaar en 10 maanden) en de AOW-gerechtigde leeftijd (in 2023 66 jaar
en 10 maanden) is verplicht verzekerd voor de AOW. Ook als een persoon
niet in Nederland woont maar hier wel werkt en op grond daarvan onder
de loonbelasting valt, is hij of zij verzekerd.
De AOW-gerechtigde leeftijd neemt de komende jaren stapsgewijs toe,
conform het leeftijdspad dat in het pensioenakkoord is afgesproken. In 2023
zal de AOW-gerechtigde leeftijd 66 jaar en 10 maanden bedragen. Dat is
een toename met 3 maanden ten opzichte van 2022. Na 2023 wordt de AOWgerechtigde leeftijd verhoogd naar 67 jaar in 2024. Tussen 2024 en 2027 stijgt
de AOW-leeftijd niet. Met ingang van 2025 stijgt de AOW-leeftijd conform
een 2/3-koppeling aan de levensverwachting. De AOW-leeftijd wordt vijf jaar
van tevoren vastgesteld op basis van de formule die in de wet is vastgelegd.
AOW’ers die vóór 1 april 2015 de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt,
kunnen in aanmerking komen voor de partnertoeslag als de jongere partner
nog niet AOW-gerechtigd is. Die toeslag wordt alleen uitgekeerd als de
jongste partner geen of weinig eigen inkomen heeft. De toeslag stopt zodra
de partner een eigen AOW-pensioen ontvangt of wanneer de oudere partner
overlijdt. Per 1 april 2015 is de partnertoeslag gesloten voor nieuwe
instroom.
Hoe hoog is de AOW?
De hoogte van het AOW-basispensioen is gekoppeld aan het wettelijk
minimumloon. Alleenstaanden ontvangen 70% van het AOW-normbedrag
dat is afgeleid van het wettelijk minimumloon en gehuwden of samenwo­
nenden elk 50%.
Het kabinet heeft besloten om per 1 januari 2023 met een bijzondere
verhoging van het minimumloondoor te voeren van 8,05%, bovenenop de
reguliere indexatie met de contractloonontwikkeling. Deze minimumloon­
verhoging wordt geregeld per AmvB, en werkt door in alle regelingen die
zijn gekoppeld aan het minimumloon. De exacte bedragen voor 1 januari
2023 worden eind 2022 bekend gemaakt.
Tabel 85 AOW bruto maandbedragen, exclusief vakantietoeslag en
exclusief inkomensondersteuning AOW (in €)
1 juli 2022
Gehuwd / samenwonend
Alleenstaande

887,77
1308,56

De bedragen in bovenstaande tabel zijn volledige AOW-pensioenen. Wie
pas later in Nederland is komen wonen of een aantal jaren in het buitenland
heeft gewoond en daarom niet de volledige opbouw heeft gehad, krijgt
een lagere uitkering: voor ieder gemist jaar 2% minder AOW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

136

Budgettaire ontwikkelingen
De begrote uitgaven aan uitkeringslasten AOW bedragen in 2023 circa
€ 43,460 miljard. Inclusief de verwachte nominale ontwikkeling bedragen
de geraamde uitgaven aan de AOW in 2023 circa € 48,003 miljard. De
uitgaven nemen in 2023 relatief sterk toe vanwege het besluit van het
kabinet om de AOW-uitkering mee te laten stijgen met bijzondere verhoging
van het minimumloon. Vanwege de vergrijzende bevolking nemen de uitke­
ringslasten de komende jaren toe. De toename van de uitkeringslasten
tussen 2023 en 2024 wordt vertraagd door de stapsgewijze verhoging van
de AOW-gerechtigde leeftijd. Tussen 2024 en 2027 stijgen de uitkerings­
lasten relatief sneller doordat de AOW-leeftijd in deze jaren constant blijft.
In de jaren dat de AOW-leeftijd niet stijgt bereiken relatief veel mensen de
AOW-leeftijd.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 86 Kerncijfers AOW
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

3.546

3.561

3.586

19

19,1

19,1

Volume AOW (x 1.000 personen, jaargemiddelde)
Personen met een onvolledige AOW-uitkering (% van totaal, ultimo)
1 Bron: SVB, jaarverslag.

Handhaving
De onderstaande tabel geeft de resultaten weer in 2021 op basis van een
nieuwe onderzoeksopzet met betrekking tot de kennis der verplichtingen en
de gepercipieerde detectiekans. Uit onderstaande tabel blijkt dat de cijfers
ten opzichte van 2019 verschillen. Tegenover een stijging van de kennis der
verplichtingen staat een verlaging van de gepercipieerde detectiekans. Dit
wordt onder andere veroorzaakt door de nieuwe onderzoeksopzet.
Daarnaast hebben de beperkte interventiemogelijkheden door de corona­
maatregelen in 2021 invloed gehad op de handhavingsactiviteiten van de
SVB.
Tabel 87 Kerncijfers AOW (fraude en handhaving)
Realisatie
2019
Preventie
Opsporing

4

Sanctionering4

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

571

‒2

383

Kennis van de verplichtingen (%)

67

‒

923

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

9,4

5,8

5,8

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)5

0,6

0,4

0,4

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

3,0

2,0

2,0

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

0,6

0,3

0,4

Aantal boetes (x 1.000)

0,4

0,3

0,3

Totaal boetebedrag (x € 1 mln)

0,7

0,4

0,4

1

2

Ontstaansjaar vordering

Terugvordering4

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

39

35

22

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Door een gewijzigde onderzoeksopzet is het cijfer over 2020 niet beschikbaar.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
4 Bron: SVB, Jaarverslag.
5 Cijfers betreffen alle verwijtbare overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

137

Inkomensondersteuning AOW
In 2015 is een inkomensondersteuning voor AOW-gerechtigden geïntrodu­
ceerd die afhankelijk is van de opbouwjaren op grond van de AOW. De
regeling wordt uitgevoerd door de SVB en gefinancierd uit het Ouderdoms­
fonds.
Wie komt er voor in aanmerking?
De inkomensondersteuning AOW-gerechtigden (IOAOW) wordt verstrekt
aan iedereen die in aanmerking komt voor een AOW-uitkering en
woonachtig is in de EU/EER/Zwitserland, verdragslanden of Caribisch
Nederland. Hierdoor krijgen alleen personen die woonachtig zijn in een nietverdragsland geen inkomensondersteuning AOW (0,1% van de AOWgerechtigden).
Hoe hoog is de inkomensondersteuning AOW?
De hoogte van de IOAOW is afhankelijk van het aantal AOW-opbouwjaren
en bedraagt in 2022 € 26,38 bruto per maand. Per 1 januari 2023 wordt de
IOAOW verlaagd naar € 5 per maand. Per 1 januari 2025 wordt de IOAOW
afgeschaft.
Budgettaire ontwikkelingen
De begrote uitgaven aan uitkeringlasten IOAOW bedragen in 2023 circa
€ 197 miljoen. De IOAOW wordt per 1 januari 2025 afgeschaft.
Opdrachten
De gebudgetteerde middelen voor opdrachten bedragen in 2023 € 361.000
en nemen naar de toekomst toe iets af. De middelen onder opdrachten
worden hoofdzakelijk ingezet voor onderzoek op het terrein van oudedags­
voorziening.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling,
de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en
het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 88 Fiscale regelingen 2021-2023, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)
2021

2022

2023

Pensioen niet-belaste premie

21.731

23.476

24.769

Pensioen belaste uitkering

‒ 13.078

‒ 13.511

‒ 14.176

Pensioen vrijstelling box 3

8.898

9.672

10.634

589

627

792

Lijfrente belaste uitkering

‒ 361

‒ 367

‒ 389

Lijfrente vrijstelling box 3

246

263

291

8

9

10

Lijfrente premieaftrek

Nettopensioen en nettolijfrente

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

138

Aanvullende arbeidspensioenen
Aanvullend pensioen is een arbeidsvoorwaarde. Sociale partners zijn
verantwoordelijk voor de inhoud en de reikwijdte van pensioenregelingen.
De overheid stelt regels om te bevorderen dat toezeggingen ook daadwer­
kelijk worden nagekomen en draagt zorg voor toezicht op de naleving
daarvan.
Beleidsrelevante kerncijfers
Als kerncijfers zijn het totaal aantal pensioenfondsen opgenomen en het
aantal pensioenfondsen met een dekkingsgraad onder de 130%, alsook de
daarbij betrokken deelnemers en gepensioneerden. De maatstaf van 130%
is gekozen omdat een dergelijke dekkingsgraad met de wettelijk vastge­
stelde mate van zekerheid toereikend is om de pensioenverplichtingen met
een grote mate van zekerheid na te komen.
De afname van het aantal pensioenfondsen in 2021 past bij de dalende trend
van de afgelopen jaren. Het gaat hierbij vooral om een afname van de
pensioenfondsen met een geringe omvang. Door schaalvergroting met
andere pensioenfondsen kan beter worden voldaan aan de eisen die
worden gesteld aan een verantwoord beheer.
Het aandeel pensioenfondsen met een dekkingsgraad lager dan 130% is
gedaald in 2021, evenals het aantal bij die fondsen betrokken deelnemers
en gepensioneerden. Door de stijgende rente en goede economische
situatie op het meetmoment, zijn de dekkingsgraden flink gestegen. Sinds
1 juli 2022 kunnen fondsen die voornemens zijn de pensioenen in te varen
naar het nieuwe pensioenstelsel gebruik maken van aangepaste
regelgeving. Middels die aangepaste regelgeving wordt een voorschot
genomen op het nieuwe pensioenstelsel en kunnen pensioenfondsen al
indexeren vanaf een beleidsdekkingsgraad van 105%. Door de gestegen
dekkingsgraden kunnen meer fondsen daar gebruik van maken.
Tabel 89 Kerncijfers aanvullende pensioenen
Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

203

196

187

193

192

170

Aantal bij deze fondsen betrokken deelnemers (x 1.000)

5.705

5.844

5.741

Aantal bij deze fondsen betrokken gepensioneerden (x 1.000)

3.389

3.418

3.452

Totaal aantal pensioenfondsen1
Aantal pensioenfondsen met dekkingsgraad ≤130%2

1 Pensioenfondsen zonder eigen verplichtingen, bijvoorbeeld de volledig herverzekerde fondsen, kennen geen dekkingsgraad en zijn daarom niet opgenomen in de tabel.
2 Beleidsdekkingsgraad

Bron: DNB, Statistiek toezicht pensioenfondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

139

3.9 Artikel 9 Nabestaanden
A. Algemene doelstelling
De overheid beschermt nabestaande partners en wezen voor zover nodig
tegen de financiële gevolgen van het verlies van partner of ouders.
De overheid vindt dat mensen die geconfronteerd zijn met het overlijden
van hun partner of ouder(s) en die vanwege de zorg voor een kind of
arbeidsongeschiktheid niet (volledig) in een eigen inkomen kunnen
voorzien, verzekerd moeten zijn van financiële ondersteuning. Daarom
regelt zij in deze gevallen op grond van de Algemene nabestaandenwet
(Anw) een nabestaandenuitkering voor de overblijvende partner en een
wezenuitkering voor kinderen die beide ouders hebben verloren.
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de Algemene
weduwen- en wezenverzekering (AWW) recht op een uitkering.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinan­
cierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsrege­
lingen regisseert de Minister. Zij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden
regelingen;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB;
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
C. Beleidswijzigingen
Verhoging Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW) Caribisch
Nederland
Om toe te werken naar het ijkpunt sociaal minimum op Caribisch Nederland
moeten de inkomens worden verhoogd en de kosten van levensonderhoud
worden verlaagd. Het kabinet zet in 2023 een volgende stap door onder
andere de AWW Caribisch Nederland te verhogen. De exacte verhoging is
mede afhankelijk van de beleidsmatige stijging van het minimumloon. Dit
is nog onderwerp van gesprek met de openbare lichamen en de sociale
partners op de eilanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

140

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 90 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

1.209

1.515

1.714

1.910

2.030

2.048

2.059

Uitgaven

1.209

1.515

1.714

1.910

2.030

2.048

2.059

1.209

1.515

1.714

1.910

2.030

2.048

2.059

0

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten
AWW (Caribisch Nederland)
Ontvangsten

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 91 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 9 (%)
2023
juridisch verplicht

100

bestuurlijk gebonden

0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

De uitgaven op artikel 9 Nabestaanden zijn voor 100% juridisch verplicht
voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten AWW
Caribisch Nederland.
Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 92 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 9 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

316.766

301.871

326.383

323.673

315.737

311.447

309.710

Uitgaven

316.766

301.871

326.383

323.673

315.737

311.447

309.710

311.233

296.564

290.764

282.327

271.029

261.622

254.189

5.533

5.307

5.110

4.956

4.754

4.586

4.454

ANW nominaal

0

0

30.187

35.888

39.363

44.545

50.280

Tegemoetkoming ANW nominaal

0

0

322

502

591

694

787

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Inkomensoverdrachten
ANW
Tegemoetkoming ANW

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW) (Caribisch Nederland)
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de AWW recht
op een uitkering. De hoogte van de uitkering is leeftijd gerelateerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

141

Budgettaire ontwikkelingen
Het kabinet werkt de komende jaren in stappen toe naar het ijkpunt sociaal
minimum door onder andere de minimumuitkeringen te verhogen.
Hierdoor stijgen de uitgaven voor de AWW.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 93 Kerncijfers AWW (Caribisch Nederland)
Volume AWW (x 1.000 personen, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

0,3

0,3

0,3

1 Bron: RCN-unit SZW.

Algemene nabestaandenwet (Anw)
De Anw is een volksverzekering en regelt, onder voorwaarden, bij overlijden
een uitkering voor de partner en een wezenuitkering voor kinderen die beide
ouders hebben verloren. Daarnaast ontvangt iedere Anw-gerechtigde
maandelijks de Anw-tegemoetkoming. De Anw wordt door de SVB
uitgevoerd.
Wie komt er voor in aanmerking?
Nabestaande partners komen in aanmerking voor een nabestaandenuit­
kering als zij jonger zijn dan de AOW-gerechtigde leeftijd, de partner op de
datum van overlijden verzekerd was voor de Anw en de nabestaande:
– Eén of meer kinderen onder de 18 jaar verzorgt, of;
– Voor minstens 45% arbeidsongeschikt is.
Een kind heeft recht op een wezenuitkering indien beide ouders zijn
overleden. Wezen tot 16 jaar hebben altijd recht op een uitkering. De
uitkering kan worden verlengd tot 18 jaar wanneer het kind bezig is een
startkwalificatie te behalen of daarvan is vrijgesteld of volledig dagon­
derwijs volgt na het behalen van een startkwalificatie. De wezenuitkering
kan eventueel tot 21 jaar worden verstrekt wanneer de wees volledig
dagonderwijs volgt of wanneer een ongehuwde wees de tijd grotendeels
besteedt aan een gezamenlijke huishouding met een andere wees of voor
een hulpbehoevende zorgt.
De Anw maakt geen onderscheid tussen gehuwden en mensen die
ongehuwd zijn en samen een huishouden vormen. Daarom wordt
gesproken van «partner». Nabestaanden die vóór 1 juli 1996 recht hadden
op de voorganger van de Anw, de Algemene Weduwen- en Wezenwet,
vallen onder een overgangsregeling.
Hoe hoog is de Anw?
De nabestaandenuitkering bedraagt 70% van het referentieminimumloon.
Voor kostendelers geldt een lager normbedrag ter hoogte van 50% van
het referentieminimumloon. Op de nabestaandenuitkering vindt inkom­
stenverrekening plaats. Daarbij kent de nabestaandenuitkering een
vrijlating voor inkomen uit arbeid. Deze bedraagt 50% van het wettelijk
minimumloon, plus een derde deel van het meerdere inkomen. Inkomen in
verband met arbeidsgerelateerde uitkeringen (bijvoorbeeld WIA- of WWuitkering) wordt geheel verrekend. Eigen vermogen, de inkomsten uit dit
vermogen en particuliere aanvullende nabestaandenpensioenen worden
niet in mindering gebracht op de nabestaandenuitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

142

De wezenuitkering bedraagt een percentage van het referentiemini­
mumloon, afhankelijk van de leeftijd van de wees. De hoogte van de wezen­
uitkering is niet afhankelijk van het inkomen. Nabestaanden of wezen
ontvangen naast hun Anw-uitkering ook een tegemoetkoming Anw.
Tabel 94 Anw bruto maandbedragen (maxima), exclusief vakantietoeslag
en exclusief tegemoetkoming Anw (in €)
1 juli 2022
Nabestaandenuitkering

1.281

Nabestaandenuitkering met een of meer meerderjarige medebewoners
(kostendelersnorm: 50% referentieminimumloon)

805

Wezenuitkering (wezen tot 10 jaar)

410

Wezenuitkering (wezen van 10 tot 16 jaar

615

Wezenuitkering (wezen van 16 tot 21 jaar)

820

Tegemoetkoming Anw

18

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten van de Anw nemen de komende jaren af, omdat het
aantal nabestaanden dat recht heeft op een Anw-uitkering naar verwachting
afneemt. De Anw is een inkomensaanvulling en in die hoedanigheid
inkomensafhankelijk. Door toegenome arbeidsparticipatie van vrouwen
sinds de invoering van de Anw komt een kleinere doelgroep in aanmerking
voor de uitkering.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 95 Kerncijfers Anw
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

Volume Anw nabestaande partners (x 1.000 personen, ultimo)

23

21

21

Volume nabestaandenuitkering (x 1.000 personen, ultimo), ingang recht voor 1 juli 1996

4

3

3

Volume nabestaandenuitkering (x 1.000 personen, ultimo), ingang recht na 1 juli 1996

18

18

18

waarvan met kind

7

7

7

waarvan op grond van arbeidsongeschiktheid

11

11

11

Volume wezenuitkering (x 1.000 personen, ultimo)

1

1

1

1 Bron: SVB, jaarverslag.

Handhaving
Van de handhavingskengetallen is in de begroting geen raming
opgenomen, omdat SZW uitvoeringsorganisaties niet aanstuurt op het
aantal geconstateerde fraudegevallen. In het jaarverslag van SZW worden
eventuele ontwikkelingen in kengetallen geduid. De ontwikkeling van de
kengetallen voor 2021 is toegelicht in het jaarverslag over 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

143

Tabel 96 Kerncijfers Anw (fraude en handhaving)

Preventie
Opsporing

4

Sanctionering4

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Realisatie
2021

Gepercipieerde detectiekans (%)

771

‒2

583

Kennis van de verplichtingen (%)

831

‒2

873

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

0,8

0,2

0,3

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)5

0,1

<0,1

<0,1

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

0,9

0,3

0,3

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

<0,1

<0,1

<0,1

Aantal boetes (x 1.000)

<0,1

<0,1

<0,1

Totaal boetebedrag (x € 1 mln)

0,1

0,1

<0,1

Ontstaansjaar vordering
Terugvordering4

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

14

8

7

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Door een gewijzigde onderzoeksopzet is het cijfer over 2020 niet beschikbaar.
3 Bron: I&O Research «Kennis der verplichtingen en gepercipieerde detectiekans». Als gevolg van een andere insteek van het onderzoek is sprake van een trendbreuk met
2019 en eerder.
4 Bron: SVB, jaarverslag.
5 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

144

3.10 Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
A. Algemene doelstelling
De overheid biedt een financiële tegemoetkoming aan ouders of verzorgers
voor de kosten van kinderen.
De overheid biedt ouders of verzorgers een financiële tegemoetkoming
voor de kosten voor verzorging en opvoeding van kinderen op grond van
de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de kinderbijslagvoorziening BES
(Caribisch Nederland). Gezinnen met een laag of middeninkomen komen
daarnaast in aanmerking voor een tegemoetkoming op grond van de Wet
op het kindgebonden budget (WKB).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister financiert de tegemoetkoming met uitkeringsregelingen. Zij is
in deze rol verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
– de vaststelling van het niveau van de tegemoetkoming op grond van
de AKW, de WKB en de kinderbijslagvoorziening BES;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige en doeltref­
fende uitvoering van de AKW door de SVB;
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de rechtmatige,
doelmatige en doeltreffende uitvoering van de WKB door het directoraatgeneraal Toeslagen.
C. Beleidswijzigingen
Verhoging kindgebonden budget
Om de koopkracht voor gezinnen te verstevigen wordt per 2023 het kindge­
bonden budget geïntensiveerd. Het maximale bedrag dat ouders
ontvangen voor een eerste kind, tweede kind of als alleenstaande (alleen­
staande ouder-kop) wordt met ingang van 2023 verhoogd met € 356 (na
reguliere indexatie). Het maximale bedrag dat ouders ontvangen voor een
derde kind of verder wordt verhoogd met € 468. Hiermee wordt dit bedrag
gelijk aan het bedrag voor een tweede kind. In de jaren 2024 t/m 2028
worden de bedragen stapsgewijs verlaagd met in totaal € 317. Structureel
resteert daardoor een verhoging (€ 39 en € 151 respectievelijk).
Oplossing noodopvang knelpunt toeslagen
Het kabinet is voornemens om per 1 januari 2023 een knelpunt in het toesla­
gensysteem op te lossen. In bepaalde situaties waar een persoon gehuwd
is en vanwege huiselijk geweld opgevangen wordt in een noodopvang
bestaat er geen (zelfstandige) aanspraak op toeslagen. Het kabinet vindt dit
een onwenselijke situatie (zie ook Kamerstukken II 2021/22, 31 066, nr. 1053).
Daarom wordt dit knelpunt door middel van een wijziging in de Algemene
Wet Inkomensafhankelijke Regelingen (Awir) opgelost. Zo kan deze groep
vanaf 2023 zelfstandig zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvang­
toeslag ontvangen die passend is bij hun feitelijke situatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

145

Verhoging Kinderbijslagvoorziening BES
Om toe te werken naar bestaanszekerheid Caribisch Nederland moeten de
inkomens worden verhoogd en de kosten van levensonderhoud worden
verlaagd. Het kabinet zet in 2023 een volgende stap door onder andere de
kinderbijslagvoorziening BES te verhogen met $10 per kind per maand.
Daarnaast wordt de kinderbijslag met nog eens $10 per kind per maand
verhoogd om de koopkracht voor gezinnen te verstevigen als gevolg van
de hoge inflatie. Hiermee wordt het bedrag aan kinderbijslag $119 per
maand.
Invoering Dubbele Kinderbijslag Intensieve Zorg op Caribisch Nederland
Het kabinet is voornemens om ouders met een kind dat intensieve zorg
behoeft per 1 juli 2023 recht te geven op dubbele kinderbijslag intensieve
zorg. Hiermee wordt het bedrag dat deze ouders ontvangen voor de kinder­
bijslagvoorziening BES verdubbeld.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 97 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 10 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

6.525.745

6.817.663

7.662.279

7.425.834

7.165.473

7.037.133

7.024.456

Uitgaven

6.525.745

6.817.663

7.662.279

7.425.834

7.165.473

7.037.133

7.024.456

Inkomensoverdrachten
AKW

3.678.956

3.931.444

4.074.505

4.069.128

4.075.529

4.084.295

4.092.452

WKB

2.842.356

2.880.929

3.581.065

3.349.850

3.083.041

2.945.907

2.925.041

4.433

5.290

6.709

6.856

6.903

6.931

6.963

163.076

205.980

225.743

209.496

199.656

196.111

195.416

163.076

205.980

225.743

209.496

199.656

196.111

195.416

Kinderbijslagvoorziening BES
Ontvangsten
Ontvangsten
Terugontvangsten

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 98 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 10 (%)
2023
juridisch verplicht

100

bestuurlijk gebonden

0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

De uitgaven op artikel 10 Tegemoetkoming ouders zijn voor 100% juridisch
verplicht voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.
Inkomensoverdrachten
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op huidige wet- en regelgeving
en derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten AKW,
WKB en kinderbijslagvoorziening BES.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

146

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Algemene Kinderbijslagwet (AKW)
De AKW biedt ouders of verzorgers een tegemoetkoming in de kosten die
het opvoeden en verzorgen van kinderen onder de 18 jaar met zich mee
brengt. De AKW wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Ouders van kinderen tot 18 jaar hebben recht op kinderbijslag. Het recht op
kinderbijslag vervalt indien ouders valt te verwijten dat hun kind niet
voldoet aan de Leerplichtwet.
Hoe hoog is de kinderbijslag?
De hoogte van de kinderbijslag hangt af van de leeftijd van het kind. De
kinderbijslagbedragen worden doorgaans per 1 januari en 1 juli
geïndexeerd. Bij ziekte of handicap, of omdat het kind niet thuis woont om
onderwijsredenen, kan onder nadere voorwaarden sprake zijn van dubbele
kinderbijslag. Alleenstaande en alleenverdienende ouders van thuiswo­
nende kinderen met ziekte of handicap kunnen onder voorwaarden in
aanmerking komen voor een extra tegemoetkoming.
Tabel 99 AKW, netto bedragen per kwartaal (in €)
1 juli 2022
Voor kinderen van:
0 t/m 5 jaar

249,31

6 t/m 11 jaar

302,74

12 t/m 17 jaar

356,16

Extra tegemoetkoming AKW (jaarbedrag 2022)

2298,28

Budgettaire ontwikkelingen
Het meerjarige verloop van de uitgaven AKW wordt verklaard door prijs-,
kwantiteits- en samenstellingseffecten. Het aantal kinderen neemt vanaf
2023 licht toe. Daarnaast neemt naar verhouding het aandeel jonge kinderen
toe, waardoor het gemiddelde AKW bedrag daalt. Tot slot heeft de inflatie
in 2022 tot een substantiële indexatie van de kinderbijslagbedragen geleid.
Door de combinatie van deze effecten nemen de uitgaven meerjarig toe.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal kinderen neemt af in 2022, maar begint aan een meerjarige
toename in 2023 als gevolg van demografische ontwikkelingen. Daarnaast
is de verwachting dat het aantal kinderen met dubbele AKW op basis van
een intensieve zorg kwalificatie, dat de afgelopen jaren sterk gestegen is,
vanaf 2022 zal stabiliseren. Het aantal kinderen met dubbele AKW vanwege
onderwijsredenen neemt daarentegen juist af.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

147

Tabel 100 Kerncijfers AKW
Realisatie 20211

Raming 2022

Aantal gezinnen AKW (x 1.000, jaargemiddelde)

1.874

1.868

Raming 2023
1.869

Aantal kinderen AKW (x 1.000, jaargemiddelde)

3.285

3.279

3.279

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Aantal dubbele AKW uitkeringen ( x 1.000, ultimo jaar):
Kind uitwonend vanwege onderwijsredenen

1,1

1,0

0,9

Kind thuiswonend met intensieve zorg

31,0

32,2

32,0

Kind uitwonend vanwege ziekte of handicap

1,1

1,0

1,1

Extra tegemoetkoming AKW (x 1.000)

8,8

9,6

10,5

1 Bron: SVB, administratie.

Handhaving
Van de handhavingskengetallen is in de begroting geen raming
opgenomen, omdat SZW-uitvoeringsorganisaties niet aanstuurt op het
aantal geconstateerde fraudegevallen. In het jaarverslag van SZW worden
eventuele ontwikkelingen in kengetallen geduid. De ontwikkeling van de
kengetallen voor 2021 is toegelicht in het jaarverslag over 2021.
Tabel 101 Kerncijfers AKW (fraude en handhaving)

Preventie1
Opsporing3

Realisatie
2019

Realisatie
2020

Gepercipieerde detectiekans (%)

67

‒2

Kennis van de verplichtingen (%)

72

‒

Aantal onderzochte fraudesignalen (x 1.000)

0,4

0,3

0,2

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële
benadeling (x 1.000)4
Sanctionering3

Realisatie
2021
2

‒2
‒2

9

3,0

1,9

Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

4,9

2,3

1,7

Aantal waarschuwingen (x 1.000)

8,6

3,9

2,5

Aantal boetes (x 1.000)

1,6

0,6

0,4

Totaal boetebedrag (x € 1 mln)

0,4

0,2

0,1

Ontstaansjaar vordering

Terugvordering3

Incassoratio fraudevorderingen (boete +
benadelingsbedrag) ultimo 2021 (%)

2019

2020

2021

54

43

38

1 Bron: Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans».
2 Dit cijfer is niet langer beschikbaar. De AKW zal niet langer deel uitmaken van het onderzoek kennis der verplichtingen omdat de wet na afschaffing van de bijverdiengrens
voor 16/17 jarige te weinig verplichtingen kent om zinvol onderzoek naar te verrichten.
3 Bron: SVB, jaarverslag.
4 Cijfers betreffen alle overtredingen van de inlichtingenplicht met financiële benadeling.

Wet op het Kindgebonden Budget (WKB)
Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
van de overheid in de kosten van kinderen voor gezinnen tot een bepaald
inkomen en vermogen. De WKB wordt uitgevoerd door het directoraatgeneraal Toeslagen van het Ministerie van Financiën. Indien sprake is van
een aanvulling op buitenlandse gezinstoeslagen, is de SVB verantwoor­
delijk voor de uitbetaling van de WKB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Ouders of verzorgers van kinderen tot 18 jaar, die in aanmerking komen voor
kinderbijslag, kunnen het kindgebonden budget krijgen, afhankelijk van
de hoogte van het inkomen en vermogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

148

Hoe hoog is het kindgebonden budget?
De hoogte van het kindgebonden budget hangt af van het aantal kinderen,
de leeftijd van de kinderen, het (gezamenlijke) inkomen en vermogen van
de ouders en de leefvorm van de ouder die het kindgebonden budget
ontvangt. Als het (gezamenlijke) inkomen hoger is dan € 22.356 (alleen­
staande) of € 39.596 (aanvrager met toeslagpartner) (bedragen 2022) wordt
het kindgebonden budget geleidelijk minder. Voor iedere € 100 boven dit
inkomen, wordt het kindgebonden budget € 6,75 lager. Indien het
(gezamenlijk) vermogen op de peildatum 1 januari 2022 hoger is dan
€ 120.020 (alleenstaande) of € 151.768 (aanvrager met toeslagpartner),
vervalt het recht op kindgebonden budget voor 2022. De bedragen van
het kindgebonden budget worden per 1 januari aangepast aan de prijsont­
wikkelingen.
Tabel 102 WKB, netto maximum bedragen per jaar (in €)
1 januari 2022
Een gezin met:
1 kind

1.220

Verhoging 2e kind (extra bedrag per jaar)

1.106

Verhoging 3e kind (extra bedrag per jaar)

1.001

Verhoging ieder volgend kind (extra bedrag per jaar)

1.001

Extra verhoging 12-15-jarigen1

251

Extra verhoging 16-17-jarigen1

447

Extra verhoging alleenstaande ouder

3.285

1 Ten opzichte van bovengenoemde bedragen

Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven kindgebonden budget stijgen in 2023 ten opzichte van 2022
vanwege de intensivering van ruim € 730 miljoen om de koopkracht van
gezinnen te verstevigen. In de periode 2024-2028 wordt deze intensivering
stapsgewijs afgebouwd zodat een structurele intensivering van
€ 100 miljoen resteert. Hierdoor nemen de uitgaven vanaf 2024 in stappen
af.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 103 Kerncijfers WKB
Aantal huishoudens WKB (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal kinderen WKB (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal alleenstaande ouders WKB (x 1.000, jaargemiddelde)

Realisatie 20211

Raming 2022

944

912

Raming 2023
1.012

1.753

1.708

1.874

341

339

343

1 Bron: Ministerie van Financiën, Toeslagen. Het betreft gegevens voor (verwachte) toegekende toeslagen per berekeningsjaar. De realisatiecijfers van 2021 zijn gebaseerd
op de opgaven van aanvragers die nog kunnen wijzigen bij het definitief vaststellen van het recht op toeslag.

Wet kinderbijslagvoorziening (KBV) BES
De kinderbijslagvoorziening BES biedt ouders of verzorgers die op Bonaire,
Sint Eustatius en Saba wonen een tegemoetkoming voor de kosten van
opvoeding en verzorging van kinderen die nog geen 18 jaar zijn.
Wie komt er voor in aanmerking?
Ouders of verzorgers van kinderen tot 18 jaar die ingezetene zijn van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

149

Hoe hoog is de kinderbijslagvoorziening (KBV) BES?
De hoogte van het bedrag bedraagt in 2022 $89 per kind per maand in de
eerste helft van het jaar en $99 in de tweede helft van het jaar (beleidsin­
tensivering). Per 1 januari 2023 verhogen we het bedrag beleidsmatig met
nog eens $20 per kind per maand. Daarnaast wordt de definitieve hoogte
van de kinderbijslagvoorziening voor 2023 aan de hand van de ontwikkeling
van het consumentenprijs-indexcijfer bepaald.
Budgettaire ontwikkelingen
Het kabinet werkt de komende jaren in stappen toe naar bestaanszekerheid
op Caribisch Nederland. Door de beleidsmatige verhoging van $20 per
1 januari 2023 nemen de uitgaven voor de KBV BES toe. Daarnaast nemen
de uitgaven per 2023 toe vanwege de invoering van de dubbele kinder­
bijslag intensieve zorg.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 104 Kerncijfers Wet kinderbijslagvoorziening BES
Aantal kinderen kinderbijslagvoorziening BES (x 1.000, ultimo)

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

4,5

4,6

4,7

1 Bron: RCN-unit SZW.

Ontvangsten
De ontvangsten betreffen grotendeels de ontvangsten ten gevolge van
terugvorderingen van het kindgebonden budget. Nadat de toeslagen
definitief zijn toegekend worden terugvorderingen ingesteld bij de
huishoudens die meer hebben ontvangen dan waar ze recht op hadden op
basis van hun vastgestelde inkomen. Omdat de definitieve afrekening
achteraf plaatsvindt, zijn de ontvangsten in een bepaald jaar veelal
gebaseerd op definitieve afrekeningen van eerdere jaren. De pauzering van
de invorderingen (coronamaatregel) heeft tijdelijk geleid tot lagere
ontvangsten. Vanaf april 2022 zijn de vorderingen weer gefaseerd opgestart.
Dit leidt naar verwachting tot een stijging van de ontvangsten in 2023 als
gevolg van een inhaaleffect. In 2024 zijn de ontvangsten weer op niveau van
2022. In 2025 dalen de ontvangsten licht, waarna deze naar verwachting op
een stabiel niveau blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

150

3.11 Artikel 11 Uitvoering
A. Algemene doelstelling
De overheid voorziet de uitvoeringsorganisaties van financiële middelen
voor een rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte
uitvoering van socialezekerheidsregelingen, binnen de kaders die de
overheid stelt.
De uitvoering van de socialezekerheidswetten vindt mede plaats door ZBO’s
en RWT’s. De Minister van SZW bepaalt de kaders waarbinnen de uitvoering
tot stand komt en stelt uitvoeringsbudget ter beschikking aan Uitvoerings­
instituut Werknemersverzekeringen (UWV) inclusief het Bureau Keteninfor­
matisering Werk en Inkomen (BKWI), de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en
het Inlichtingenbureau (IB). Zij maakt daarbij prestatieafspraken en stuurt
op rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering.
Hiertoe is een planning- en controlcyclus ingericht tussen de uitvoeringsor­
ganen en het ministerie.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het doen uitvoeren van de sociale‐
zekerheidswetgeving door de uitvoeringsorganen en draagt zorg voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving (wet SUWI) waarbinnen de uitvoeringsorganen
opereren;
– de vormgeving van het stelsel van socialezekerheidswetten die UWV en
de SVB uitvoeren;
– de vaststelling van de budgetten die aan UWV, de SVB en het IB
beschikbaar worden gesteld met daarbij passende prestatieafspraken;
– de sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige, doeltref­
fende en klantgerichte uitvoering door UWV, de SVB en het IB en de
verantwoording daarover;
– de vaststelling van de omvang van de middelen die aan de Landelijke
Cliëntenraad (LCR) beschikbaar worden gesteld.
– de organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
Prestatie-indicatoren UWV en SVB
In onderstaande tabellen zijn indicatoren voor UWV en de SVB
weergegeven die de doelmatigheid, rechtmatigheid en klantgerichtheid van
de uitvoering weergeven.
Herijkingen KPI-sets UWV en SVB
Bij zowel UWV als de SVB vinden er, in gezamenlijkheid met SZW, trajecten
plaats om de KPI-sets voor de externe verantwoording te herijken. Bij de
SVB is voor het jaarplan 2022 al een eerste herijking gedaan. Bij UWV
worden de bestaande KPI's aangevuld met sturingsafspraken die invulling
geven aan de publieke waarden die UWV wil realiseren. De resultaten zullen
gaan landen in het jaarplan voor 2023. Deze trajecten zullen ook de komende
jaren aandacht blijven vergen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

151

Tabel 105 Indicatoren uitvoering UWV
Realisatie 20211 Streefwaarde 20222 Streefwaarde 20233
Doelmatigheid: Percentage realisatie uitvoeringskosten binnen budget
Rechtmatigheid: Percentage rechtmatigheid
Klantgerichtheid: Cijfer klanttevredenheid uitkeringsgerechtigden

95

100

100

99,24

99

99

7,5

7

7

1 Bron: UWV, jaarverslag 2021.
2 Bron: UWV, jaarplan 2022.
3 Deze streefcijfers worden opgenomen in het jaarplan 2023 van UWV.
4 In dit cijfer is niet de rechtmatigheid van de NOW-subsidieverstrekking meegenomen. In het jaarverslag van het UWV wordt dit nader toegelicht.

Tabel 106 Indicatoren uitvoering SVB
Realisatie 20211 Streefwaarde 20222 Streefwaarde 20233
Doelmatigheid: Reële efficiëntiegroei

‒ 3,0

‒4

‒4

Rechtmatigheid: Percentage rechtmatigheid

100

99

99

‒5

8

8

Klantgerichtheid: Cijfer klanten

1 Bron: SVB, Jaarverslag 2021.
2 Bron: SVB, jaarplan 2022.
3 Deze streefcijfers worden opgenomen in het jaarplan 2023 van de SVB.
4 Norm was 1,5% efficiency­groei (kostenbesparing los van volume- en beleidswijzigingen) voor de grote wetten. Er wordt gewerkt aan een nieuwe indicator voor
doelmatigheid. Voorlopig is afgesproken dat de SVB nog wel rapporteert over efficiency, maar er is geen norm afgesproken.
5 Het klanttevredenheidsonderzoek vindt tweejaarlijks plaats.

C. Beleidswijzigingen
Werk aan Uitvoering
Het kabinet zet het programma Werk aan Uitvoering voort. Dit is een
overheidsbreed programma ter verbetering van de publieke dienstver­
lening, met als doel beter aan te sluiten op de verwachtingen en behoeften
van burgers en ondernemers. In het coalitieakkoord zijn hiervoor middelen
gereserveerd. Voor UWV en SVB komt hiervan € 46 miljoen per jaar
beschikbaar tot 2030 (met aanloop in 2023/2024 en afbouw in 2030/31). Deze
middelen worden ingezet voor de digitale agenda en dienstverlening en
het versterken van het vakmanschap van medewerkers. Naar aanleiding
van de parlementaire ondervragingscommissie naar de kinderopvang­
toeslag is eerder structureel € 150 miljoen beschikbaar gesteld voor de
verbetering van de dienstverlening en informatiehuishouding bij UWV en
SVB. Deze middelen worden ook gebruikt om concrete knelpunten op te
lossen, bijvoorbeeld voor mensen die werken naast een uitkering en te
maken hebben met een ingewikkelde verrekeningssystematiek.
Dienstverlening SVB
De SVB is in nauwe samenwerking met UWV gestart met een pilot omtrent
een ‘doenvermogenstoets’ om zo bij voorgenomen wet- en regelgeving en
relevante beleidsvoornemens rekening te houden met het doenvermogen
van burgers. Daarnaast is de SVB in gezamenlijkheid met SZW bezig om
het onbewust niet-gebruik van de AIO te verminderen. Hiertoe wordt een
pilot voorbereid waarbij gebruik wordt gemaakt van inkomensgegevens
van UWV. Ook loopt in 2023 bij de SVB de «Operatie Gezonde Dienstver­
lening» door. Hiermee worden extra medewerkers opgeleid om de
tijdigheid te verbeteren en passende dienstverlening te organiseren.
Sociaal-medische beoordelingen
Als gevolg van de mismatch tussen vraag naar en aanbod van sociaalmedische boordelingen, lopen de achterstanden bij de (her)beoordelingen
al enige jaren op. Het kabinet wil de mismatch verminderen en komen tot
structurele verbeteringen in het stelsel. Dit betreft enerzijds acties van UWV
om de uitvoering te verbeteren en anderzijds het tijdelijk toestaan om
bepaalde sociaal-medische beoordelingen vereenvoudigd of niet uit te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

152

voeren. Voor de lange termijn wil het kabinet een integrale verkenning van
het stelsel laten doen door een onafhankelijke onderzoekscommissie. Dit is
nodig om te komen tot een houdbaar stelsel, waar de mismatch is opgelost
en ruimte is voor nieuwe beleidsinitiatieven, bijvoorbeeld voor het
wegnemen van meer fundamentele hardheden.
WW-dienstverlening
In mei 2022 is de effectmeting naar de inzet van persoonlijke dienstverlening
aan WW-gerechtigden afgerond. Naar aanleiding van deze effect­
meting wordt bezien hoe deze inzichten in de komende jaren kunnen
worden meegenomen in de doorontwikkeling van de WW-dienstverlening.
WGA-dienstverlening
UWV en SZW werken aan de doorontwikkeling van de WGA-dienstver­
lening en hiervoor loopt een onderzoeksprogramma over de periode
2017-2025. UWV heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het
versterken en verbeteren van de WGA-dienstverlening en geeft conform
afspraak uitvoering aan de basale dienstverlening. Hierover is recent een
Kamerbrief verstuurd.3 De midterm review en de tussenrapportage van de
effectevaluatie laten zien dat UWV goed op weg is om in 2025 bij afronding
van de effectevaluatie inzicht te kunnen verschaffen in de doelmatigheid en
doeltreffendheid van de WGA-dienstverlening.
Handhaving UWV/SVB
Wij zijn voornemens het handhavingsbeleid te herijken om zowel bij fouten
als bij moedwillig misbruik passend te kunnen reageren. Hiervoor zal een
conceptwetsontwerp en bijbehorend uitvoeringstoetsverzoek worden
voorgelegd aan de SVB en UWV. De versterkte focus op dienstverlening
komt ook tot uiting middels het Team Preventie waarin onder meer UWV,
SVB en VNG participeren. Daarnaast worden de wetten die UWV uitvoert
extern doorgelicht op misbruikrisico’s. Voor de WW is dit - op het interna­
tionale aspect na - reeds gedaan. Het proces voor de WIA, ZW en overige
wetten loopt en zal in 2023 voortgezet worden.
Verhoging uitvoeringskosten RCN-unit SZW
Het uitvoeringsbudget voor de Rijksdienst Caribisch Nederland SZW wordt
structureel verhoogd met € 0,8 miljoen om de kosten te kunnen dekken voor
de toegenomen taken en volumes. Daarnaast is er voor de jaren 2022 tot en
met 2025 additioneel budget vrijgemaakt (waarvan € 3,6 miljoen in 2023)
ten behoeve van de ontwikkeling van de ICT-applicaties voor de uitvoering
van de socialezekerheidsregelingen. Dit draagt bij aan het verbeteren van
het financieel beheer.

3

Midterm review effectiviteit activerende dienstverlening aan mensen in de WIA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

153

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 107 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

654.624

697.737

657.751

625.080

615.365

612.106

612.825

Uitgaven

654.624

697.737

657.751

625.080

615.365

612.106

612.825

0

2.152

3.106

2.967

2.811

2.970

3.320

0

9.232

10.018

10.137

9.437

7.237

7.237

Uitvoeringskosten UWV

487.173

498.166

450.257

410.455

405.207

402.513

401.778

Uitvoeringskosten SVB

149.116

172.510

179.875

187.026

183.415

184.891

185.995

Uitvoeringskosten IB

17.500

14.837

13.655

13.655

13.655

13.655

13.655

835

840

840

840

840

840

840

88.058

81.872

0

0

0

0

0

88.058

81.872

0

0

0

0

0

Opdrachten
Handhaving smal
Bekostiging
Uitvoeringskosten CN
Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Landelijk Clientenraad
Ontvangsten
Ontvangsten
Algemeen

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 108 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 11 (%)
2023
juridisch verplicht

96

bestuurlijk gebonden

3

beleidsmatig gereserveerd

1

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

De uitgaven op artikel 11 Uitvoering zijn voor 96% juridisch verplicht voor
het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand toegelicht.
Opdrachten
De uitgaven onder handhaving smal zijn voor 7,4% juridisch verplicht voor
het jaar 2023. Het betreft de aanbesteding van het onderzoek kennis der
verplichtingen. Voor de overige 92,6% zijn de uitgaven aan handhaving smal
voor 2023 beleidsmatig gereserveerd. In 2023 worden er vanuit dit budget
dus uitgaven voorzien waar nog een verplichting voor moet worden
aangegaan.
Bekostiging
Het budget voor bekostiging is voor 70% juridisch verplicht en voor 30%
bestuurlijk gebonden. Het betreft het uitvoeringsbudget voor de RCN-unit
SZW en gereserveerde middelen voor ICT-ontwikkeling.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
De bijdragen aan ZBO’s zijn voor 96% verplicht, 3% bestuurlijk gebonden en
1% beleidsmatig gereserveerd. Deze budgetten worden bij de goedkeuring
van de jaarplannen vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

154

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
De bijdrage aan nationale organisaties is 100% juridisch verplicht. Het
betreft een bijdrage aan de LCR. Het budget wordt bij goedkeuring van
het jaarplan vastgesteld.
Budgettaire gevolgen van beleid premiegefinancierd
Tabel 109 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 11 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

1.845.340

1.992.315

2.225.584

2.295.554

2.387.482

2.496.223

2.610.916

Uitgaven

1.845.340

1.992.315

2.225.584

2.295.554

2.387.482

2.496.223

2.610.916

Uitvoeringskosten UWV

1.670.751

1.838.951

1.970.787

1.965.148

1.975.434

1.999.249

2.027.173

Uitvoeringskosten SVB

174.589

153.364

153.999

158.283

158.095

159.209

158.681

Uitvoeringskosten UWV nominaal

0

0

93.452

159.281

235.167

312.942

394.354

Uitvoeringskosten SVB nominaal

0

0

7.346

12.842

18.786

24.823

30.708

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Opdrachten
Handhaving smal
Het handhavingsbudget smal betreft beleidsondersteunend budget dat
wordt ingezet voor de ontwikkeling van beleid met betrekking tot
handhaving in de sociale zekerheid. Hieronder valt onder andere het laten
uitvoeren van beleidsinhoudelijk onderzoek. Handhaving van de plichten in
de materiewetten wordt bekostigd via de uitvoeringskosten aan de uitvoe­
ringsorganisaties en wordt per materiewet verantwoord. Het handhavings­
budget smal is daarmee geen indicatie van de totale inzet die wordt
gepleegd op handhaving in de sociale zekerheid.
Bekostiging
Uitvoeringskosten CN
De RCN-unit SZW is een bij de Rijksdienst Caribisch Nederland gepositio­
neerd onderdeel van het departement dat namens de minister is belast met
uitkeringsverstrekking, vergunningverlening en arbeidsinspectie in
Caribisch Nederland. Het uitvoeringsbudget voor de Rijksdienst Caribisch
Nederland SZW vanaf 2023 ligt hoger om de kosten te kunnen dekken voor
de toegenomen taken en volumes. Vanaf 2025 worden lagere kosten
voorzien, vanwege de afronding van het ICT-ontwikkelingstraject.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
De Minister van SZW stelt de financiële kaders vast voor het UWV, de SVB
en het Inlichtingenbureau, waarbinnen deze organisaties hun jaarplannen
dienen op te stellen. Deze financiële kaders hebben alleen betrekking op
de uitvoering van SZW-taken door genoemde ZBO’s. In de jaarplannen
nemen het UWV en de SVB een verdeling van de uitvoeringskosten naar
wet en/of fonds op. De Minister stuurt in eerste aanleg op het totaalbudget
per organisatie. Uitgangspunt daarbij is dat de organisaties zelfstandig de
uitvoering organiseren en over de realisatie via het jaarverslag verant­
woording afleggen aan de Minister van SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

155

Budgettaire ontwikkelingen
De uitvoeringskosten van UWV en de SVB wijzigen gedurende de jaren als
gevolg van beleidswijzigingen en volumeontwikkelingen in de onder­
scheiden wetten en regelingen.
Per saldo stijgen de uitvoeringskosten (begrotings- en premiegefinancierd)
van UWV in 2023 met circa € 84 miljoen. Deze toename is grotendeels het
gevolg van de bijgestelde volumeontwikkelingen op de WW, ZW en WIA
(WGA en IVA). Daarnaast wordt de dienstverlening versterkt in het kader
van Werk aan Uitvoering en de parlementaire ondervragingscommissie
naar de kinderopvangtoeslag.
Per saldo stijgen de uitvoeringskosten (begrotings- en premiegefinancierd)
van de SVB in 2023 met circa € 8 miljoen ten opzichte van 2022. De stijging
vloeit grotendeels voort uit het versterken van de dienstverlening in het
kader van Werk aan Uitvoering en de parlementaire ondervragingscom­
missie naar de kinderopvangtoeslag.
In de tabellen 110 en 111 zijn de uitvoeringskosten van UWV en de SVB
toegedeeld aan de onderscheiden wetten en regelingen. Dit is een ex-ante
raming op basis waarvan de bekostiging van ZBO’s plaatsvindt. De
toedeling is extracomptabel. Hier is de loon- en prijsbijstelling nog niet aan
toebedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

156

Tabel 110 Extracomptabel overzicht begrotingsgefinancierde en premiegefinancierde uitvoeringskosten UWV
(bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2.157.924

2.337.117

2.421.044

2.375.603

2.380.641

2.401.762

2.428.951

487.173

498.166

450.257

410.455

405.207

402.513

401.778

2.580

2.576

2.312

2.196

2.229

1.354

884

Wajong

189.080

199.558

161.430

157.429

152.530

150.715

150.469

Re-integratie Wajong1

95.777

102.652

103.145

103.660

103.890

103.905

103.923

Basisdienstverlening

91.932

88.157

93.946

87.656

87.711

87.722

87.714

Beoordeling gemeentelijke doelgroep

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

Wsw indicatiestelling

1.329

1.385

1.106

1.072

1.037

1.007

978

Scholingsbudget WW

5.500

900

900

900

900

900

900

NOW 1

20.600

7.700

5.000

0

0

0

0

NOW 2

10.000

3.900

5.000

0

0

0

0

NOW 3

16.000

19.400

5.000

0

0

0

0

NOW 4

4.000

1.400

5.000

0

0

0

0

NOW 5

0

5.700

5.000

0

0

0

0

NOW 6

0

2.000

3.900

0

0

0

0

TOFA

2.591

100

0

0

0

0

0

MCKW

337

291

209

132

0

0

0

Uitvoering kassierstaak

3.300

3.300

1.400

500

0

0

0

Centrale uitvoering landelijke ondersteuning

3.000

3.100

0

0

0

0

0

Skills en mogelijkheden

1.498

938

0

0

0

0

0

Inzet doelgroep banenafspraak

3.100

4.000

0

0

0

0

0

STAP

0

15.700

21.500

21.500

21.500

21.500

21.500

BKWI

16.550

15.410

15.410

15.410

15.410

15.410

15.410

UWV (incl. BKWI)
Begrotingsgefinancierd
IOW

Premiegefinancierd

1.670.751

1.838.951

1.970.787

1.965.148

1.975.434

1.999.249

2.027.173

WW

622.234

816.830

825.893

840.845

860.070

873.710

890.751

ZW

391.344

352.215

383.148

370.149

373.677

375.916

378.401

WAZO

12.874

8.147

8.147

8.147

8.147

8.147

8.147

WAO

72.036

55.609

53.628

51.962

49.483

47.662

45.587

Re-integratie WAZ/WAO/WIA/ZW1

131.981

134.372

137.847

141.164

144.210

146.680

148.733

WGA

382.235

390.820

436.453

424.099

410.790

415.710

421.945

IVA

75.563

78.201

123.129

126.389

126.818

129.316

131.612

WAZ

2.944

2.756

2.541

2.392

2.239

2.108

1.998

Toevoeging aan bestemmingsfonds/
egalisatiereserve

‒ 20.460

1 Dit zijn uitvoeringskosten. Re-integratie in de vorm van voorzieningen en/of trajecten staan weergegeven op beleidsartikel 3. De uitvoeringskosten re-integratie hebben
betrekking op de werkzaamheden die UWV verricht ten behoeve van de inkoop van externe re-integratiediensten en de re-integratiedienstverlening voor werkzoekenden
in de WIA, WAO en Wajong die UWV zelf aanbiedt.

Bron: SZW-administratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

157

Tabel 111 Extracomptabel overzicht begrotingsgefinancierde en premiegefinancierde uitvoeringskosten SVB
(bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

SVB

323.705

325.874

333.874

345.309

341.510

344.100

344.676

Begrotingsgefinancierd

149.116

172.510

179.875

187.026

183.415

184.891

185.995

AKW

101.565

119.888

123.344

133.274

128.752

129.002

128.760

TAS

2.349

1.635

1.562

1.535

1.533

1.533

1.533

3.015

7.872

4.000

4.000

4.000

4.000

TSB1
KOT/WKB

9.081

7.347

10.034

10.034

10.034

10.034

10.034

AIO

33.600

38.625

35.079

36.215

37.146

38.398

39.853

Bijstand buitenland

224

224

224

223

224

223

223

OBR

489

0

0

0

0

0

1.808

1.776

1.760

1.745

1.726

1.701

1.592

Premiegefinancierd

174.589

153.364

153.999

158.283

158.095

159.209

158.681

AOW

165.055

144.579

143.396

147.574

147.452

148.713

148.261

Anw

9.534

8.785

10.603

10.709

10.643

10.496

10.420

Remigratiewet

1 incl. middelen ISBG

Bron: SZW-administratie.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
De Landelijke Cliëntenraad (LCR) is een overlegorgaan ingesteld bij Wet
SUWI, waarin landelijke cliëntenorganisaties, vertegenwoordigers van
gemeentelijke cliëntenraden en vertegenwoordigers van de centrale cliën­
tenraden van de SVB en UWV zitting hebben. De LCR heeft tot taak periodiek
te overleggen met UWV, de SVB, de gemeenten en de Minister van SZW
over onderwerpen op het terrein van werk en inkomen. De Minister van SZW
stelt de financiële kaders vast voor de LCR, waarbinnen de LCR een jaarplan
dient op te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

158

3.12 Artikel 12 Rijksbijdragen
A. Algemene doelstelling
De overheid borgt voldoende dekking in sociale fondsen.
De financiering van de sociale fondsen loopt hoofdzakelijk via premieinning. In een aantal gevallen acht de overheid premieheffing niet wenselijk,
bijvoorbeeld om te voorkomen dat premiepercentages blijvend toenemen
en daarmee een evenwichtige koopkrachtontwikkeling in de weg staan. In
andere gevallen acht de overheid financiering van een regeling via de
algemene middelen passender, maar wordt wel gekozen voor uitvoering via
de sociale fondsen. De sociale fondsen worden in dat geval via rijksbij­
dragen voorzien van voldoende financiering.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister financiert de sociale fondsen uit de rijksbegroting, al dan niet
in aanvulling op premieheffing. Zij is in deze rol verantwoordelijk voor:
– de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdragen aan de desbetref­
fende sociale fondsen;
– het betalen van de rijksbijdragen aan de sociale fondsen.
C. Beleidswijzigingen
In 2023 zijn er geen beleidswijzigingen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 112 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

23.151.182

20.293.478

24.100.898

24.528.194

25.230.366

26.204.589

27.197.575

Uitgaven

23.173.152

20.293.478

24.100.898

24.528.194

25.230.366

26.204.589

27.197.575

Bijdrage aan sociale fondsen
Kosten heffingskortingen AOW

2.337.200

2.420.700

2.836.500

2.992.700

3.052.200

3.147.000

3.245.000

Vermogenstekort Ouderdomsfonds

20.561.200

17.612.000

20.995.800

21.258.000

21.895.200

22.771.700

23.671.200

Tegemoetkoming arbeidsongeschikten

160.349

165.895

171.141

174.991

176.874

177.876

172.521

Zwangere zelfstandigen

92.433

94.883

97.457

102.503

106.092

108.013

108.854

Transitievergoeding

21.970

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

2.085

823

0

0

0

0

0

2.085

823

0

0

0

0

0

Ontvangsten
Algemeen

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 113 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 12 (%)
2023
juridisch verplicht

100

bestuurlijk gebonden

0

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

159

De uitgaven op artikel 12 Rijksbijdragen zijn voor 100% juridisch verplicht
voor het jaar 2023. Per financieel instrument wordt dit onderstaand
toegelicht.
Bijdrage aan sociale fondsen
De bijdragen aan sociale fondsen zijn 100% juridisch verplicht. De rijksbij­
drage in de kosten van heffingskortingen AOW en het vermogenstekort
Ouderdomsfonds zijn juridisch verplicht volgens de Wet financiering sociale
verzekeringen. De rijksbijdrage tegemoetkoming arbeidsongeschikten is
juridisch verplicht volgens de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
(WIA), de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) en
de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). De rijksbijdrage
zwangere zelfstandigen is juridisch verplicht volgens de Wet arbeid en zorg.
Hoofdstuk 5.1 Sociale fondsen SZW, gaat nader in op de financiering van
de sociale fondsen.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bijdrage aan sociale fondsen
Rijksbijdrage in de kosten van heffingskortingen AOW
Deze rijksbijdrage compenseert de gewijzigde premieopbrengst die het
gevolg is van de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001. De hoogte
van deze rijksbijdrage wordt jaarlijks aangepast aan de geraamde kosten
van de heffingskortingen en eventuele wijzigingen van de belasting- en
premietarieven in de eerste schijf.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven aan de BIKK AOW nemen in 2023 toe. Dat komt doordat de
omvang van de heffingskortingen in de inkomstenbelasting stijgt, bijvoor­
beeld vanwege indexatie of omdat heffingskortingen worden verhoogd.
De rijksbijdrage in de kosten van heffingskortingen stijgt dan mee.
Rijksbijdrage vermogenstekort Ouderdomsfonds
De uitgaven uit het Ouderdomsfonds worden grotendeels gedekt door de
premie-inkomsten. De hoogte van de AOW-premie is echter wettelijk
gemaximeerd om te voorkomen dat de groeiende AOW-uitgaven leiden tot
een alsmaar stijgende AOW-premie en een onevenwichtige koopkrachtont­
wikkeling. Dit leidt tot een jaarlijks exploitatietekort in het Ouderdomsfonds.
De rijksbijdrage Ouderdomsfonds is bedoeld om het exploitatietekort in
het Ouderdomsfonds aan te vullen zodat dat fonds gemiddeld genomen
een neutrale vermogenspositie heeft.
Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage aan het Ouderdomsfonds neemt in 2023 toe. Dat komt
enerzijds doordat de bijdrage in 2022 lager is omdat in dat jaar het
exploitatie-overschot van 2021 wordt verrekend. Anderzijds nemen de
uitkeringslasten in 2023 toe vanwege de koppeling van de AOW aan de
stijging van het minimumloon. Hierdoor is een hogere rijksbijdrage nodig
om het verwachte tekort van het fonds aan te vullen.
Rijksbijdrage tegemoetkoming arbeidsongeschikten
De tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten is onderdeel van de WIA,
de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong),
de WAZ en WAO. De tegemoetkomingen voor de categorieën WAO, WAZ,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

160

IVA en WGA worden gefinancierd uit een rijksbijdrage die in het Toeslagen­
fonds wordt gestort. Daarnaast financiert deze rijksbijdrage de uitvoerings­
kosten van UWV aan de tegemoetkoming. De tegemoetkomingen voor
arbeidsongeschikten worden verantwoord op de beleidsartikelen 3 en 4.
Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage stijgt mee met het aantal ontvangers van de betreffende
uitkeringen. Daarnaast stijgt de rijksbijdrage vanwege de jaarlijkse
indexatie.
Rijksbijdrage zwangere zelfstandigen
De regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) voorziet in een uitkering aan
zelfstandigen voorafgaand aan en volgend op de bevalling (zie ook beleids­
artikel 6). Deze regeling wordt gefinancierd via een rijksbijdrage aan het
Arbeidsongeschiktheidsfonds. Ook de uitkeringen voor zwangere
alfahulpen worden via deze rijksbijdrage gefinancierd. In deze rijksbijdrage
zijn daarnaast de uitvoeringskosten van UWV opgenomen.
Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage ZEZ stijgt licht omdat de uitgaven aan de regeling ZEZ in
2023 licht hoger worden geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

161

3.13 Artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang
A. Algemene doelstelling
De overheid bevordert de maatschappelijke samenhang en sociale
stabiliteit door participatie en inburgering van iedereen met een migratie­
achtergrond. Daarnaast bevordert de overheid de acceptatie van culturele
diversiteit in de samenleving.
In het integratiebeleid ligt de nadruk op het creëren van sociale stabiliteit in
een samenleving die in cultureel opzicht steeds meer divers wordt. Een
sociaal stabiele samenleving houdt in dat:
– mensen zelfredzaam zijn en zonder belemmeringen kunnen meedoen;
– zij in al hun verscheidenheid met elkaar samenleven;
– iedereen zich thuisvoelt ongeacht herkomst, religie of levensovertuiging.
Dit wordt gerealiseerd door:
– het bevorderen van samenhang en het voorkomen van maatschappe­
lijke spanningen;
– het werken aan een evenredige positie en participatie in de Nederlandse
samenleving en aan een evenredig bereik en effectiviteit van voorzie­
ningen voor alle burgers in Nederland;
– het faciliteren dat nieuwkomers snel de Nederlandse taal machtig zijn en
kennis hebben van de Nederlandse samenleving.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister stimuleert met behulp van onder andere financiële instru­
menten de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van
migranten, en het samenleven met elkaar in de diverse samenleving. De
samenlevingsvraagstukken verschillen per gemeente of regio. De rol van
de Minister bij het oplossen hiervan is een faciliterende. Zij financiert
gemeenten voor het invullen van de regierol bij inburgering voor asielsta­
tushouders, het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor het
programma Voorbereiding op de Inburgering, een leenstelsel voor inbur­
geringsplichtige gezins- en overige migranten en een uitkeringsregeling aan
remigranten op grond van de Remigratiewet alsmede de hiermee samen­
hangende uitvoeringskosten. Zij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
– de vormgeving, het onderhoud en de werking van het inburgerings­
stelsel;
– de visie en samenhang van het integratiebeleid en de daarvoor
benodigde kennis;
– het aanspreken van de vakdepartementen op hun verantwoordelijkheid
ervoor te zorgen dat reguliere voorzieningen toegankelijk en effectief zijn
voor alle burgers;
– de uitvoering van de Remigratiewet, de Wet inburgering en de Wet
inburgering buitenland.
Voor personen die vóór 1 januari 2022 inburgeringsplichtig werden (Wet
inburgering 2013), ligt de uitvoering van het inburgeringsstelsel (onder
meer examens en leenstelsel) bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en
de uitvoering van de voorinburgering bij het COA. Voor personen die vanaf
1 januari 2022 inburgeringsplichtig zijn geworden (Wi 2021) krijgen
gemeenten de regierol over de uitvoering van inburgering. DUO blijft ook
in het nieuwe stelsel een belangrijke ketenpartner en is verantwoordelijk
voor onder andere het vaststellen van de inburgeringsplicht, het vaststellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

162

van de inburgeringstermijnen, de verlenging daarvan, het laten afnemen
van examens en de handhaving van de inburgeringsplicht aan het einde van
het inburgeringstraject. Het COA biedt voorinburgering aan in nauw contact
met gemeenten. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is
eigenaar van DUO en de Minister van Justitie en Veiligheid is eigenaar van
COA. Vanuit deze rol zijn laatstgenoemde ministers verantwoordelijk voor
de kwaliteit en continuïteit van de uitvoering en daaronder valt de dienst­
verlening van DUO respectievelijk COA aan het Ministerie van SZW.
Gemeenten krijgen middelen voor uitvoeringskosten via het Gemeente­
fonds en middelen voor inburgeringsvoorzieningen via een specifieke
uitkering.
C. Beleidswijzigingen
In 2021 is er een verkenning uitgevoerd naar verbetermogelijkheden binnen
de Wi 2013, waarbij ook is gekeken naar het wegnemen van een aantal
hardheden in wet- en regelgeving. Een deel van de aanpassingen
voortkomend uit het verbeterplan Wi 2013 zal naar verwachting op 1 januari
2023 in werking treden. Het gaat daarbij onder meer om een versoepeling
van de ontheffingsmogelijkheden voor moeilijk lerende jongeren. De extra
kosten voor DUO worden gefinancierd vanuit de reeds beschikbare
middelen voor het verbeterplan Wi 2013.
Voor de onderwijsroute worden opties verkend voor een structurele
inbedding binnen het inburgeringsstelsel. Tot en met 2025 wordt aan
gemeenten gevraagd conform de huidige regelgeving de onderwijsroute
aan te bieden. Hiervoor wordt vanaf 2023 tot en met 2025 cumulatief
€ 35 miljoen extra beschikbaar gesteld.
In het kader van de Verkenning bevolking 2050 is een Staatscommissie
Demografie ingesteld. De commissie heeft als taak advies uit te brengen
over handelingsperspectieven van de regering in relatie tot de maatschap­
pelijke gevolgen van de demografische ontwikkelingen tegen de
achtergrond van de brede welvaartsbenadering. De Staatscommissie
Demografie wordt ingesteld voor de (beoogde) duur van een jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

163

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 114 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

203.252

378.454

387.946

351.774

322.165

300.264

297.333

Uitgaven

190.131

378.454

389.946

352.774

323.165

301.264

298.333

40.492

39.741

38.924

37.978

36.866

35.775

34.254

Opbouw kennisfunctie integratie

2.882

2.936

2.367

2.367

2.367

2.367

2.367

Vluchtelingenwerk Nederland

1.070

1.151

1.086

1.086

1.086

1.086

1.086

Overige subsidies algemeen

10.531

6.138

3.993

1.987

1.500

1.500

1.500

Vroege Integratie en Participatie

3.484

3.955

2.655

2.655

2.655

2.655

2.655

Inburgering en Integratie

7.221

11.557

12.065

12.862

11.123

11.863

11.163

Remigratie

1.537

1.600

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

26.231

47.571

30.923

30.283

30.283

30.283

30.283

26.321

29.268

23.930

22.161

22.160

22.160

22.575

Inkomensoverdrachten
Remigratiewet
Subsidies (regelingen)

Opdrachten

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
COA
Bijdrage aan agentschappen
Agentschap DUO
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten maatschappelijke begeleiding

0

658

6.662

0

0

0

0

Gemeenten inburgeringsvoorzieningen

0

118.906

184.122

194.457

185.060

181.036

180.636

Specifieke uitkering onderwijsroute

0

15.000

15.000

15.000

14.000

0

0

DUO

70.362

99.973

66.519

30.238

14.365

10.839

10.114

Ontvangsten

4.956

1.383

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Leningen

Ontvangsten
Algemeen

740

383

0

0

0

0

0

Leningen

4.216

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 115 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 13 (%)
2023
juridisch verplicht

98

bestuurlijk gebonden

2

beleidsmatig gereserveerd

0

nog niet ingevuld / vrij te besteden

0

De uitgaven op artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang zijn
voor 98% juridisch verplicht voor het jaar 2023. Hieronder volgt een
toelichting per financieel instrument.
Inkomensoverdrachten
De Inkomensoverdrachten volgen uit wet- en regelgeving op het terrein van
de Remigratiewet en zijn daarmee voor 100% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

164

Subsidies
De subsidies zijn voor 42% juridisch verplicht. Daarnaast zijn de subsidies
voor opbouw kennisfunctie integratie, Vroege Integratie en Participatie
(VrIP) en Vluchtelingenwerk Nederland bestuurlijk gebonden vanwege
meerjarige afspraken met de ontvangende organisaties. Iedere vijf jaar
wordt opnieuw bezien of de subsidies worden voortgezet. De post overige
subsidies is voor 40% verplicht en is bestemd voor de afrekening van
lopende verplichtingen en geplande subsidies voor inburgering in 2023.
Opdrachten
De opdrachtenbudgetten zijn voor 50% verplicht. De middelen voor
opdrachten zijn voor het onderdeel Remigratie geheel juridisch verplicht.
De overige middelen zijn voor een groot deel benodigd om noodzakelijke
uitgaven te doen in het kader van de inburgeringsexamens, het beheer van
het examen- en leenstelsel en de informatievoorziening inburgering.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
De bijdrage aan ZBO’s is bedoeld voor de uitvoering van de voorinburgering
door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en is daarmee 100%
juridisch verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
De bijdrage aan de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) ten behoeve van
het beheer van het examenstelsel en de uitvoering van het leenstelsel is
gebaseerd op gemaakte afspraken en daarmee 100% juridisch verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden
De taken en verantwoordelijkheden door gemeenten zijn vastgelegd in de
inburgeringswet. De specifieke uitkering aan gemeenten ten behoeve van
inburgeringsvoorzieningen in het nieuwe stelsel is onderdeel van de nieuwe
Wet inburgering. Daarmee zijn deze uitgaven 100% juridisch verplicht.
Leningen
Dit budget vloeit voort uit de Wet inburgering 2013 en is daarmee 100%
juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Het integratiebeleid bevordert de maatschappelijke samenhang en sociale
stabiliteit en heeft als einddoel dat groepen met een migratieachtergrond
dezelfde maatschappelijke positie innemen als groepen zonder migratie­
achtergrond. Dit doel komt dichterbij als de verschillen tussen de groepen
afnemen. Drie belangrijke indicatoren hiervoor zijn de arbeidsparticipatie,
de werkloosheid en het aandeel leerlingen dat in het voortgezet onderwijs
de hogere vormen (havo en vwo) volgt.
De figuren 5, 6 en 7 presenteren de ontwikkeling in deze indicatoren: de
aandelen van de bevolking met betaald werk, het werkloosheidspercentage
en het aandeel leerlingen in de derde klas van het voortgezet onderwijs dat
havo of vwo volgt naar achtergrond, generatie en (school-) jaar. De figuren
laten verschillen zien zowel tussen de uiteenlopende herkomstgroepen als
tussen de generaties binnen dezelfde herkomstgroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

165

Figuur 5 Kerncijfers integratie: netto arbeidsparticipatie4 (%)

Bron: CBS, Kernindicatoren integratie.

4

Het aandeel van de bevolking van 15 tot 75 jaar met betaald werk voor ten minste een uur per
week.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

166

Figuur 6 Kerncijfers integratie: werkloze beroepsbevolking5 (%)

Bron: CBS, Kernindicatoren Integratie.

5

Het aandeel van de bevolking van 15 tot 75 jaar zonder betaald werk, die recent naar werk hebben
gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn. Bij betaald werk gaat het om werkzaamheden
ongeacht de arbeidsduur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

167

Figuur 7 Kerncijfers integratie: Aandeel havo/vwo-leerlingen in het 3e
leerjaar van het voortgezet onderwijs (%)

Bron: CBS, Kernindicatoren Integratie.
Inkomensoverdrachten
Een remigratievoorziening is een maandelijkse uitkering op grond van de
Remigratiewet met eventueel een tegemoetkoming in de kosten van een
ziektekostenverzekering. Deze uitkering geldt voor personen die naar
Nederland kwamen voor arbeid en vestiging, maar nu een dringende wens
tot terugkeer hebben omdat zij in een uitzichtloze en afhankelijke situatie
(uitkering) verkeren en zelf hun remigratie niet kunnen bekostigen. Om voor
een dergelijke uitkering in aanmerking te komen gelden criteria zoals
leeftijd, verblijfsduur in Nederland, doelgroep en herkomstland. Met de
wijziging van de Remigratiewet per 1 juli 2014 zijn de criteria om in
aanmerking te komen voor een remigratievoorziening aangescherpt. Per
1 januari 2025 vervalt de mogelijkheid om een beroep te doen op een
remigratievoorziening.
Budgettaire ontwikkelingen
De budgettaire ontwikkeling is gebaseerd op ramingen van de Sociale
Verzekeringsbank.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

168

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 116 Kerncijfers Remigratie
Aantal remigranten met een periodieke uitkering ( x 1.000 personen, ultimo)

2

Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

13

13

13

1 Bron: SVB, jaarverslag.
2 Inclusief nihil-uitkeringen: de remigrant heeft recht op een remigratie-uitkering, maar na verrekening van andere, exporteerbare uitkeringsgelden wordt het bedrag op nihil
vastgesteld.

Subsidies
De post subsidies bestaat uit de jaarlijkse subsidies voor het Kennisplatform
Integratie en Samenleving, de steunfunctie helpdesk Vluchtelingenwerk en
activiteiten in het kader van de vroege integratie en participatie van status­
houders en kansrijke asielzoekers. In 2023 is de post «Overige subsidies
algemeen» lager dan in 2022. Dit houdt verband met een aantal incidentele
subsidies dat in 2022 is toegekend in verband met de implementatie van
het nieuwe inburgeringsstelsel.
Opdrachten
Uit het reguliere budget worden aanbestedingen bekostigd op het terrein
van inburgering en integratie. Voorbeelden zijn ontwikkeling, onderhoud en
vernieuwing van inburgeringsexamens, onderzoek en
methodiekontwikkeling in het kader van de werkagenda Verdere Integratie
Arbeidsmarkt (VIA). Daarnaast training en voorlichting op het terrein van
integratieonderwerpen (zoals weerbare samenleving en sociale stabiliteit,
tegengaan van sociale spanningen binnen een sociaal diverse
samenleving).
Tabel 117 Kerncijfers inburgering (x 1.000 personen, ultimo)
Realisatie 2021

Raming 2022

Raming 2023

Inburgeringsplichtige nieuwkomers die een kennisgeving van DUO ontvangen

261

26

35

- WI2013

26

22

0

- WI2021

nvt

24

35

Asielgerechtigde nieuwkomers die deelnemen aan de voorbereiding op inburgering in de
opvang van COA

83

14

10

Inburgeraars die een inburgeringsdiploma of inburgeringscertificaat behalen

245

14

18

Afgesloten Plannen Inburgering en Participatie (PIP)6

nvt

107

35

Asielgerechtigde nieuwkomers die deelnemen aan de maatschappelijke begeleiding door
gemeenten

151

2

1

4

1 Bron: DUO, informatiesysteem Inburgering.
2 Deze raming is gebaseerd op de maandelijkse beleidsinformatie van DUO t/m juni 2022.
3 Bron: COA, voortgangsrapportages.
4 Dit kan zowel op A2 niveau zijn als op niveau Staatsexamen B1 of B2. Realisatie 2021 is inclusief vrijwillige inburgeraars. Ramingen 2022 en 2023 zijn exclusief vrijwillige
inburgeraars. Onder de Wi2021 kan aan de inburgeringsplicht voldaan worden door het behalen van het inburgeringsexamen, maar ook door het behalen van een
inburgeringscertificaat na afronding van de Z-route.
5 Bron: DUO, informatiesysteem Inburgering. Het gaat hier alleen om diploma's.
6 Dit gaat alleen over de Wi2021.
7 Deze raming is gebaseerd op het aantal inburgeringsplichtige nieuwkomers die een kennisgeving van DUO ontvangen, rekening houdend met termijn tussen ingaan
inburgeringsplicht en vestiging in de gemeente.

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Het Ministerie van SZW verstrekt het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
(COA) jaarlijks een bijdrage voor de voorinburgering van asielmigranten in
de AZC's. De budgettaire reeks is gebaseerd op de Meerjarige Productie­
prognose van het Ministerie van J&V.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

169

Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voert het examen- en leenstelsel
inburgering uit. Ook vervult dit agentschap taken op het vlak van de
handhaving inburgeringsplicht. DUO voert deze taken uit op grond van de
Wi 2013 als ook op grond van de Wi 2021. DUO ontvangt hiervoor een
bijdrage van het Ministerie van SZW. Op basis van de uitvoeringstoets van
DUO zijn voor bovengenoemde taken extra middelen toegekend voor het
jaar 2022. Dat verklaart het lagere budget in 2023.
Om meer maatwerk mogelijk te maken in de dienstverlening van DUO is in
2023 circa € 2 miljoen aan het budget toegevoegd vanuit de middelen Werk
aan Uitvoering.
Bijdrage aan medeoverheden
Het Ministerie van SZW verstrekt gemeenten via een Decentralisatie
Uitkering (DU) financiële middelen voor het verlenen van maatschappelijke
begeleiding aan inburgeringsplichtige vergunninghouders die zich in een
gemeente vestigen. Voor vergunninghouders die na inwerkingtreding van
de nieuwe Wet inburgering de inburgeringsplicht krijgen opgelegd, is de
financiële bijdrage voor maatschappelijke begeleiding onderdeel van de
specifieke uitkering (SPUK) voor inburgeringsvoorzieningen. Op basis van
de huidige inzichten wordt voor 2023 voor maatschappelijke begeleiding
een benodigd budget van € 6,7 miljoen voorzien.
De SPUK voor inburgeringsvoorzieningen wordt aan gemeenten verstrekt
ter financiering van voorzieningen die bijdragen aan het behalen van de
inburgeringsplicht. De raming van dit budget is gebaseerd op de Meerjaren
Productie Prognose van het Ministerie van J&V en een inschatting van het
aantal gezins- en overige migranten op basis van realisaties.
De SPUK onderwijsroute is bedoeld als tijdelijke aanvulling op de reguliere
SPUK voor inburgeringsvoorzieningen. Hiermee kunnen gemeenten de
komende jaren de onderwijsroute aanbieden, terwijl parallel wordt gewerkt
aan een structureel voorstel. In 2023 gaat het om € 15 miljoen.
Leningen
Het Ministerie van SZW verleent op grond van de Wet inburgering 2021 via
DUO leningen aan gezins- en overige migranten met inburgeringsplicht.
Deze leenmogelijkheid geldt voor overige migranten indien zij of hun
partner niet over voldoende financiële middelen beschikken. Daarnaast is
de leenfaciliteit beschikbaar voor asielstatushouders die vallen onder de
Wet inburgering 2013. Asielstatushouders die met succes en tijdig hun
inburgering afronden hoeven de lening niet terug te betalen.
Het leenstelsel hanteert het draagkrachtbeginsel. Terugbetaling vindt in
beginsel plaats in termijnen voor de duur van 10 jaar. Ook inburgeraars die
eerst gealfabetiseerd moeten worden, kunnen van het leenstelsel gebruik
maken. Vanwege het uitfaseren van het huidige inburgeringsstelsel is de
budgettaire reeks voor leningen aflopend en resteren structureel enkel de
leningen aan gezins- en overige migranten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

170

Tabel 118 Kerncijfers leningen
Realisatie 20211

Raming 2022

Raming 2023

17

14

8

10

11

12

Toegekende leningen
Aantal aan inburgeraars toegekende leningen (x 1.000 personen, ultimo)
Terugbetaalde leningen
Aantal terugbetalende inburgeraars die in het betreffende jaar een terugbetaling op hun
lening doen (x 1.000 personen, ultimo)
Kwijtgescholden leningen
Aantal inburgeraars met kwijtgescholden lening (x 1.000 personen, ultimo)

12

10

9

Totaalbedrag kwijtgescholden leningen inclusief rente (x € 1 mln)

91

75

70

1 Bron: DUO, informatiesysteem Inburgering.

Ontvangsten
De ontvangsten op dit artikel bestaan uit terugbetalingen van leningen naar
aanleiding van Wi 2013 en Wi 2021. Op de leningen die terugbetaald moeten
worden is het draagkrachtbeginsel van toepassing. De verwachting is
daarom dat de ontvangsten beperkt zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

171

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 96 Apparaat Kerndepartement
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 119 Budgettaire gevolgen artikel 96 Apparaat Kerndepartement (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

452.010

504.206

498.365

489.411

481.487

477.800

476.804

Uitgaven

423.274

508.290

501.604

495.405

482.122

478.077

476.563

eigen personeel

318.847

385.571

403.449

397.035

385.760

380.735

378.037

externe inhuur

21.768

19.026

4.822

4.618

4.569

4.569

4.569

overige personele uitgaven

1.348

1.920

2.135

2.585

2.685

2.685

2.685

Personele uitgaven

Materiële uitgaven
overige materiële uitgaven

13.381

21.179

15.795

15.578

16.111

16.161

16.395

ICT

16.430

23.180

21.709

24.374

21.903

22.607

23.680

bijdrage aan SSO's

51.500

57.414

53.694

51.215

51.094

51.320

51.197

Ontvangsten

64.920

75.649

83.567

84.216

84.916

83.716

83.916

64.920

75.649

83.567

84.216

84.916

83.716

83.916

Ontvangsten
Algemeen

B. Toelichting op de financiële instrumenten
Personele en materiële uitgaven
De totale begrote apparaatsuitgaven voor het kerndepartement bedragen
in 2023 € 501,6 miljoen. Hiervan heeft € 410,4 miljoen betrekking op
personele uitgaven en € 91,2 miljoen op materiële uitgaven.
Vanaf 2023 zijn er middelen beschikbaar gekomen voor de uitwerking van
het coalitieakkoord.
In het verloop van de uitgaven voor eigen personeel zijn de uitvoerings­
kosten van SZW zichtbaar voor de subsidieregelingen. In de loop van de
jaren nemen deze werkzaamheden af.
Het verloop van het budget externe inhuur wordt verklaard door uitgaven
ten behoeve van het noodpakket in 2021 en 2022.
Ontvangsten
De ontvangsten hebben voor het grootste deel betrekking op de facturering
door Rijksschoonmaakorganisatie (RSO) van schoonmaakkosten aan de
afnemers. Daarnaast zijn er ontvangsten ten behoeve van werkzaamheden
van de directie Uitvoering Van Beleid voor de uitvoering van subsidierege­
lingen.
Rijksschoonmaakorganisatie
De RSO is in 2016 gestart met het uitvoeren van de schoonmaakactiviteiten.
Vanaf 2021 zijn alle beoogde departementen aangesloten. De schoon­
makers zijn in dienst van het Rijk en zijn per 2022 ondergebracht in de CAO
Rijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

172

De ontvangsten van de RSO zijn gebaseerd op de meerjarige dienstverle­
ningsafspraken met opdrachtgevers. Met ingang van 2022 wordt de
vergoeding voor locatie- en contractmanagement via facturering verrekend
in plaats van budgetoverheveling.
De nieuwe CAO per 1 april 2022 leidt voor de RSO met veel medewerkers
in de lage lonen tot een stijging van de loonkosten. Deze stijging zal zeer
waarschijnlijk leiden tot een stijging van het tarief waardoor de ontvangsten
ook zullen stijgen en in overeenstemming zullen zijn met de uitgaven.
Tabel 120 geeft een splitsing van de totale apparaatsbedragen in RSO en
kerndepartement exclusief RSO.
Tabel 120 Apparaatsuitgaven en -ontvangsten kerndepartement (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

364.375

436.444

425.204

417.805

404.522

400.477

398.963

4.513

7.778

7.167

6.616

7.316

6.116

6.316

Uitgaven

58.899

71.846

76.400

77.600

77.600

77.600

77.600

Ontvangsten

60.407

67.871

76.400

77.600

77.600

77.600

77.600

Kerndepartement exclusief RSO
Uitgaven
Ontvangsten
Rijksschoonmaakorganisatie

Naar aanleiding van een toezegging in het wetgevingsoverleg over het
jaarverslag 2018 is een indicator opgenomen met betrekking tot de
medewerkerstevredenheid van de schoonmakers in dienst van de RSO. Dit
onderzoek wordt tweejaarlijks gehouden.
Tabel 121 Medewerkerstevredenheid RSO
Realisatie
2017

Realisatie
2019

Realisatie
2021

8,5

8,6

9,0

Tevredenheid medewerkers RSO

C. Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten
Tabel 122 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief zbo's/rwt's (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal apparaatsuitgaven ministerie

423.274

508.290

501.604

495.405

482.122

478.077

476.563

Totaal apparaatskosten ZBO’s/RWT’s1

2.411.149

2.595.956

2.869.371

2.906.690

2.989.759

3.097.282

3.212.344

UWV (inclusief BKWI)

2.110.758

2.292.126

2.514.496

2.534.884

2.615.808

2.714.704

2.823.305

SVB

283.868

288.993

341.220

358.151

360.296

368.923

375.384

IB

16.523

14.837

13.655

13.655

13.655

13.655

13.655

1 Dit betreft apparaatskosten samenhangend met zowel begrotingsgefinancierde als premiegefinancierde artikelen binnen de SZW-begroting. De ontvangsten zijn in
mindering gebracht op de uitgaven.

In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven van het departement
onderverdeeld naar de verschillende organisatieonderdelen. De uitgaven
voor de SSO's (onder andere huisvesting en ICT van het gehele kerndepar­
tement) vallen onder de plaatsvervangend SG (pSG).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

173

Tabel 123 Apparaatsuitgaven kerndepartement 2023 naar
organisatieonderdeel (bedragen x € 1.000)
SG

43.494

pSG

139.838

RSO

76.400

SZI

38.287

Werk

34.528

Nederlandse Arbeidsinspectie

169.057

Totaal

501.604

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

174

4.2 Artikel 98 Algemeen
A. Budgettaire gevolgen
Met ingang van de begroting van 2022 zijn de uitgaven van artikel 98
toebedeeld aan afzonderlijke beleidsartikelen. Hierdoor kunnen de uitgaven
nauwkeuriger verantwoord worden en is dit artikel opgeheven.
Tabel 124 Budgettaire gevolgen artikel 98 Algemeen (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

18.403

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

20.633

0

0

0

0

0

0

2.764

0

0

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Overige subsidies algemeen
Opdrachten
Handhaving

922

0

0

0

0

0

0

9.199

0

0

0

0

0

0

7.056

0

0

0

0

0

0

Ministerie van Financiën

692

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

305

0

0

0

0

0

0

305

0

0

0

0

0

0

Opdrachten overig
Bekostiging
Uitvoeringskosten Caribisch Nederland
Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

Ontvangsten
Algemeen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

175

4.3 Artikel 99 Nog onverdeeld
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 125 Budgettaire gevolgen artikel 99 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Verplichtingen

0

48.920

252.795

240.789

160.278

201.351

189.749

Uitgaven

0

46.401

252.795

240.789

160.278

201.351

189.749

waarvan apparaat

0

14.616

13.108

14.756

8.145

8.049

8.047

waarvan programma

0

31.785

239.687

226.033

152.133

193.302

181.702

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

B. Toelichting op de financiële instrumenten
Op dit artikel staan diverse nog niet verdeelde reserveringen. De grondslag
van dit artikel ligt in de Comptabiliteitswet, waarin de mogelijkheid bestaat
een artikel voor onvoorziene uitgaven op te nemen. Op dit artikel staan
middelen gereserveerd die op een later moment nog uitgedeeld moeten
worden als de precieze invulling en voorwaarden bekend zijn. Dit betreft
onder andere middelen voor ondersteuning van huishoudens die extra
ondersteuning nodig hebben (flankerend beleid bij het koopkrachtpakket),
coalitieakkoordmiddelen voor aanvullend beleid op het gebied van
armoede en schulden, middelen voor Werken aan Uitvoering (WaU) en
middelen voor het uitvoeren van de aanbevelingen uit het rapport van het
Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (cie. Roemer).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

176

5. Departementspecifieke informatie
5.1 Sociale fondsen SZW
Deze paragraaf beschrijft de financiering van de premie-uitgaven onder
het uitgavenplafond Sociale Zekerheid. Onderdeel daarvan zijn de door de
Minister van SZW vast te stellen premiepercentages voor de volks- en
werknemersverzekeringen. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van
de exploitatiesaldi en vermogensposities van de sociale fondsen van UWV
en SVB.
5.1.1 Premiepercentages 2023
Premievaststelling

De voorgenomen premiepercentages voor 2023 zijn opgenomen in tabel
126. Deze premiestelling heeft het kabinet beoordeeld binnen het
lastenkader voor huishoudens en bedrijven en de koopkrachtontwikkeling.
Het saldo van de premie-inkomsten en de premiegefinancierde uitgaven
(het exploitatiesaldo van de fondsen) is onderdeel van het EMU-saldo van
de overheid als geheel.
AOW
Het premiepercentage voor de Algemene ouderdomswet (AOW) wordt op
hetzelfde niveau vastgesteld als in 2022. Bij het Ouderdomsfonds zijn de
premieopbrengsten niet voldoende om de uitgaven te dekken. De
inkomsten van het Ouderdomsfonds worden daarom aangevuld door
middel van rijksbijdragen (zie ook artikel 12). De AOW-premie wordt gecom­
bineerd geheven met de loon- en inkomstenbelasting. Uit het Ouderdoms­
fonds worden de uitgaven op grond van de AOW betaald. Die uitgaven
bestaan zowel uit het ouderdomspensioen (de AOW-uitkering) als de
inkomensondersteuning in aanvulling op het ouderdomspensioen (de
IOAOW).
Anw
Het premiepercentage voor de Algemene Nabestaandenwet (Anw) wordt
op hetzelfde niveau vastgesteld als in 2022.
AWf
Het Algemeen Werkloosheidsfonds (AWf) financiert de WW-uitkeringen van
marktwerkgevers. Als gevolg van de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) zijn
er vanaf 2020 twee premietarieven binnen het AWf: een laag tarief voor
vaste dienstverbanden en een hoog tarief voor flexibele dienstverbanden.
Het lage tarief wordt voor 2023 geraamd op 2,64 procent en het hoge tarief
op 7,64 procent. Het (gewogen) gemiddelde van de AWf-werkgeverspremie
bedraagt dan 3,89 procent.
Ufo
Alleen overheidswerkgevers betalen de Ufo-premie. De Ufo-premie wordt
voor 2023 gelijk gehouden op 0,68 procent.
Uniforme opslag kinderopvang
De premieopslag kinderopvang voor 2023 blijft met 0,5 procent gelijk aan
die in 2022. De premieopslag kinderopvang wordt door werkgevers betaald
door middel van een opslag op de Aof-premie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

177

Aof
De Aof-premie bedraagt gemiddeld 6,80 procent. Vanaf 2022 kent de Aofpremie twee verschillende tarieven: een tarief voor kleine werkgevers (tot
25 maal de gemiddelde premieplichtige loonsom) en een tarief voor grotere
werkgevers. In 2023 betalen kleine werkgevers een premie van 5,46 procent
en grote werkgevers een premie van 7,11 procent.
Whk
De gemiddelde premie voor de Werkhervattingskas (Whk), waaruit de
uitkeringen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA) en uitkeringen op
grond van de Ziektewet worden betaald, is door UWV voor 2023 vastgesteld
op 1,53 procent.
Tabel 126 Premiepercentages sociale verzekeringen (%)
Premie

Fonds

Uitgaven

Betaald door

2022

2023

AOW

Ouderdomsfonds

AOW

Werknemer

17,90

17,90

Anw

Nabestaandenfonds

Anw

Werknemer

0,10

0,10

Awf-laag

Algemeen Werkloosheidsfonds

WW, ZW

Werkgever

2,70

2,64

Awf-hoog

Algemeen Werkloosheidsfonds

WW, ZW

Werkgever

7,70

7,64

Ufo

Uitvoeringsfonds voor de overheid

WW, ZW, WGA overheid

Werkgever

0,68

0,68

Aof-laag

Arbeidsongeschiktheidsfonds

WGA, IVA, WAO, WAZ, WAZO, ZW

Werkgever

5,49

5,46

Aof-hoog

Arbeidsongeschiktheidsfonds

WGA, IVA, WAO, WAZ, WAZO, ZW

Werkgever

7,05

7,11

Aof

Uniforme opslag kinderopvang

Kinderopvang

Werkgever

0,50

0,50

Whk

Werkhervattingskas (rekenpremie)

WGA, ZW

Werkgever

1,52

1,53

5.1.2 Sociale fondsen
Exploitatiesaldi

De premiegefinancierde uitgaven worden uit de sociale fondsen betaald. Op
basis van de eerdergenoemde premiepercentages voor 2022 en 2023, de
verwachte ontwikkeling van de premiegrondslagen en de uitkeringslasten
zijn de uitgaven en ontvangsten van de sociale fondsen geraamd in tabel
127 en 128. Hierbij is rekening gehouden met de bijdragen aan de fondsen
vanuit het Rijk en de onderlinge betalingen van de fondsen. Het saldo tussen
betaalde en ontvangen onderlinge betalingen is voor de sociale verzeke­
ringen negatief, omdat uit enkele van deze fondsen ook premies voor de
zorgverzekering worden betaald. Tegenover deze negatieve saldi staan dus
positieve saldi bij de zorgfondsen.
In de onderstaande tabellen worden de arbeidsongeschiktheidsfondsen
(het Aof en de Whk) samen weergegeven.
Het exploitatiesaldo van de fondsen is het verschil tussen de inkomsten en
de uitgaven. Voor 2023 bedraagt dit saldo naar verwachting bijna € 8 miljard
voor alle fondsen samen. Het positieve saldo wordt met name veroorzaakt
door de arbeidsongeschiktheidsfondsen en het werkloosheidsfonds. Het
exploitatiesaldo van de fondsen maakt onderdeel uit van het totale EMUsaldo.
Het exploitatiesaldo van het Anw-fonds is negatief doordat de rijksbijdrage
op nul is vastgesteld. Hierdoor wordt het vermogensoverschot in het Anwfonds langzaam teruggebracht (zie ook tabel 129).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

178

Tabel 127 Overzicht sociale verzekeringen 2022 (bedragen x € 1 mln)
AOW

Anw

AO

WW

Totaal

Premies

24.358

165

20.727

8.784

54.035

Bijdragen van het Rijk

20.033

0

256

99

20.388

0

0

1.344

423

1.767

‒ 26

‒2

53

27

52

Totaal Ontvangsten

44.365

163

22.380

9.333

76.242

Uitkeringen/ Verstrekkingen

61.917

Ontvangen onderlinge betalingen
Saldo Interest

44.118

302

14.125

3.372

Uitvoeringskosten

148

9

870

547

1.573

Betaalde onderlinge betalingen

552

18

2.280

839

3.690

Totaal Uitgaven

44.818

329

17.275

4.758

67.180

Exploitatiesaldo

‒ 453

‒ 166

5.105

4.575

9.062

Bron: SZW en CPB (MEV 2023).
Tabel 128 Overzicht sociale verzekeringen 2023 (bedragen x € 1 mln)
AOW

Anw

AO

WW

Totaal

Premies

25.162

171

22.211

9.175

56.718

Bijdragen van het Rijk

23.832

0

261

83

24.176

0

0

1.596

488

2.084

‒ 40

‒4

97

70

124

Totaal Ontvangsten

48.954

167

24.164

9.816

83.102

Uitkeringen/ Verstrekkingen

69.228

Ontvangen onderlinge betalingen
Saldo Interest

48.201

326

16.626

4.075

Uitvoeringskosten

150

11

918

686

1.765

Betaalde onderlinge betalingen

603

21

2.666

891

4.182

Totaal Uitgaven

48.954

358

20.210

5.653

75.175

Exploitatiesaldo

0

‒ 191

3.954

4.164

7.927

Bron: SZW en CPB (MEV 2023).
In tabel 129 wordt voor de jaren 2022 en 2023 de verwachte vermogenspo­
sitie van de verschillende fondsen weergegeven. De vermogens van de
fondsen worden vergeleken met de normen. Een vermogen gelijk aan de
norm geeft aan dat het fonds gemiddeld genomen over het jaar over
voldoende liquiditeiten beschikt om de uitkeringen te financieren. De
middelen van de fondsen worden aangehouden op een rekening-courant
bij het Rijk. Indien er sprake is van een vermogenstekort zal het Rijk niet
alleen tijdelijk gedurende het jaar maar ook langduriger deze tekorten
moeten aanvullen via de rekening-courant.
Het vermogensoverschot van de fondsen stijgt naar verwachting in 2023
naar bijna € 32 miljard. Dat opgebouwde vermogen komt vooral door de
exploitatieoverschotten in de arbeidsongeschiktheidsfondsen. Bij het
werkloosheidsfonds is voor het eerst sinds 2010 weer sprake van een
vermogensoverschot, de tekorten uit het verleden zijn dan weer ingelopen.
Zoals hierboven beschreven daalt het vermogen in het Anw-fonds doordat
de rijksbijdrage op nul is gesteld. Dankzij de jaarlijkse rijksbijdrage aan het
tekort van het Ouderdomsfonds blijft de vermogenspositie van het Ouder­
domsfonds door de jaren heen neutraal, al kunnen er in individuele jaren
relatief beperkte tekorten of overschotten zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

179

Tabel 129 Vermogenspositie sociale fondsen (bedagen x € 1 mln)
ultimo 2022

ultimo 2023

Feitelijk vermogen Normvermogen

Vermogensoverschot

Feitelijk vermogen Normvermogen

Vermogensoverschot

Ouderdomsfonds

1.171

1.171

‒0

1.171

1.277

‒ 106

Anw-fonds

2.798

42

2.755

2.607

47

2.560
28.121

Arbeidsongeschiktheidsfondsen

24.994

724

24.270

28.948

827

WW-fondsen

‒ 1.666

1.879

‒ 3.545

2.498

1.879

619

Totaal sociale fondsen

27.297

3.816

23.481

35.224

4.031

31.193

Bron: CPB (MEV 2023).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

180

5.2 Koopkracht en specifieke inkomensaspecten
5.2.1 Inleiding
In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de koopkracht zich naar
verwachting ontwikkelt in 2023 en welke beleidsmatige veranderingen
daarop van invloed zijn.
Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maakt koopkrachtra­
mingen om de effecten van voorgenomen beleid in beeld te brengen (met
inbegrip van de algemene economische ontwikkeling, zoals lonen, prijzen,
et cetera). Koopkracht geeft in algemene zin aan hoe het besteedbaar
inkomen van huishoudens zich ontwikkelt. Dat is het inkomen dat
huishoudens nog kunnen uitgeven na het betalen van belastingen en
premies en het ontvangen van toeslagen. De plaatjes zeggen iets over de
verandering van de koopkracht ten opzichte van vorig jaar, gecorrigeerd
voor verandering in het prijsniveau. Als de koopkracht gedurende een jaar
niet verandert, betekent het dat een huishouden in staat is het bestedings­
patroon van het voorgaande jaar te handhaven.
De ramingen geven uitsluitend een beeld van de koopkracht wanneer er
niets verandert in de persoonlijke omstandigheden van huishoudens (ook
wel statische koopkracht genoemd). Hierdoor worden de verdelingseffecten
van beleid zichtbaar. Statische koopkrachtplaatjes zijn dan ook primair
bedoeld om de effecten van overheidsbeleid op het inkomen van verschil­
lende groepen in beeld te brengen, bij een gegeven macro-economische
ontwikkeling. Koopkrachtplaatjes zijn minder geschikt om de daadwerke­
lijke veranderingen in de portemonnee van individuele huishoudens te
voorspellen. Ze onderschatten de verschillen tussen huishoudens flink,
omdat veranderingen in het persoonlijk leven niet worden meegenomen.
In werkelijkheid kan iemand echter werkloos worden of meer geld gaan
verdienen, gaan samenwonen of scheiden of ineens voor een eenmalige
uitgave staan: allemaal factoren die voor een huishouden vaak een stuk
meer invloed hebben op het feitelijke niveau van het besteedbaar inkomen
dan het beleid van het kabinet.
Door de uitzonderlijk hoge prijsstijgingen - vooral op de energiemarkt - waar
we op dit moment mee te maken hebben, is een breder blikveld nodig om
de voorgenomen koopkrachtmaatregelen voor 2023 op waarde te kunnen
schatten. Ten eerste moet het koopkrachtbeeld voor 2023 in samenhang
worden bezien met het beeld van 2022. Een bescheiden koopkrachtplus in
2023 is immers niet genoeg om het historische verlies van 2022 goed te
maken. Ook is er door de gestegen energierekening sprake van inflatie­
ongelijkheid. Huishoudens met een lager inkomen besteden een relatief
groot aandeel van hun inkomen aan energie, waardoor stijgende energie­
prijzen deze groep relatief hard raken. De inflatie verschilt daardoor
aanzienlijk tussen huishoudens en inkomensgroepen, terwijl dit verschil in
normale omstandigheden beperkt is6. Het inflatiecijfer wordt voor lagere
inkomensgroepen onderschat en voor hogere inkomensgroepen
overschat.7 Dit betekent dat de koopkrachtontwikkeling voor lagere
inkomensgroepen wordt overschat en voor hogere inkomensgroepen
onderschat in de reguliere koopkrachtplaatjes. Het koopkrachtplaatje toont
daarom een sterkere positieve koopkrachtontwikkeling voor lagere
inkomensgroepen. Een analyse waarin de inflatie­ongelijkheid van de

6
7

Schulenberg, R. (2021) Inflatie verschilt weinig tussen inkomensgroepen. ESB Kort, 3 november.
CPB (2022) Centraal Economisch Plan, p. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

181

hogere energieprijzen wordt meegenomen via inkomenseffecten laat een
gelijkmatige verdeling over inkomensgroepen zien. Deze analyse komt
terug in de brief over koopkracht. Naast de inflatie­ongelijkheid door de
hogere energieprijzen is ook de Stresstest kosten van levensonderhoud van
het CPB en het effect op de armoedeontwikkeling inzichtelijk gemaakt.
In dit hoofdstuk wordt de verwachte koopkrachtontwikkeling voor 2023
toegelicht. De externe factoren die het koopkrachtbeeld beïnvloeden
(conjunctuur) worden beschreven in paragraaf 5.2.2. Vervolgens wordt in
paragraaf 5.2.3 ingegaan op de belangrijkste beleidswijzigingen die het
koopkrachtbeeld beïnvloeden. In paragraaf 5.2.4 worden de koopkrachtont­
wikkelingen voor 2023 weergegeven voor verschillende uitsplitsingen van
huishoudens (naar inkomen, inkomensbron, huishoudtype en gezinssa­
menstelling). In paragraaf 5.2.5 wordt de koopkrachtontwikkeling van
oudsher ook weergegeven voor een aantal gestileerde voorbeeldhuis­
houdens.
Verder presenteert paragraaf 5.2.6 de armoedecijfers en wordt in paragraaf
5.2.7 ingegaan op de ontwikkeling van financiële prikkels bij werkaan­
vaarding. Ook wordt er stilgestaan bij de veranderingen in marginale en
gemiddelde druk als gevolg van kabinetsmaatregelen.
Een uitgebreidere lijst met maatregelen die de koopkracht van verschillende
huishoudens raken en een nadere toelichting, is te vinden in paragraaf 5.2.8.
De hier gepresenteerde effecten en maatregelen hebben alleen betrekking
op Europees Nederland. Paragraaf 5.2.9 bevat een overzicht van de
maatregelen die de inkomens op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (Caribisch
Nederland) raken.
5.2.2 Externe factoren die het koopkrachtbeeld beïnvloeden
De belangrijke algemene ontwikkelingen die leiden tot het koopkrachtbeeld
in 2023 zijn:
– Een gemiddelde contractloonstijging van 3,7% in de markt;
– Per 1 januari 2023 wordt een bijzondere verhoging van het bruto wettelijk
minimumloon met 8,05% doorgevoerd. Inclusief de reguliere indexatie
voor de gemiddelde cao-loonstijging neemt het minimumloon tussen
juli 2022 en januari 2023 toe met 10,15%. Over het hele jaar 2023 is de
verwachte stijging van het brutominimumloon 12,1% ten opzichte van
2022. Door de koppeling werkt dit ook door naar uitkeringen;
– Stijging van de consumentenprijzen met 2,6%;
– Een tabelcorrectiefactor van 6,3%;
– De stijgende gemiddelde pensioenpremie voor werknemers van 7,6%
naar 7,9%;
– De aanvullende pensioenen worden gemiddeld genomen met 2,5%
geïndexeerd;
– Een toename van de gemiddelde nominale zorgpremie van € 1.514 naar
€ 1.6498.
5.2.3 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
De torenhoge inflatie vraagt om stevige maatregelen. Het kabinet heeft
daarom bovenop de aangekondigde maatregelen uit de Voorjaarsnota
een historisch groot pakket samengesteld. Het pakket bevat een incidenteel

8

In de begroting is gerekend met de raming van de nominale zorgpremie van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze raming valt in 2023 € 79 hoger uit dan de raming van
het CPB. Een onderbouwing van de raming van het Ministerie van VWS is opgenomen in de
begroting van het Ministerie van VWS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

182

deel waarmee in 2023 de kwetsbare groepen worden beschermd en de
middengroep perspectief wordt geboden. Het structurele deel van het
pakket heeft als uitgangspunt dat werken moet lonen. Het pakket bevat niet
alleen maatregelen die het inkomen raken, maar ook maatregelen die direct
aangrijpen op de kosten van energieverbruik. Naast de externe factoren en
los van reguliere indexaties zijn de belangrijkste beleidsmatige wijzigingen
die het totale koopkrachtbeeld van 2023 beïnvloeden:
Incidenteel pakket 2023
– De verlaging van de energiebelasting uit 2022 wordt in 2023 doorgezet
en geïntensiveerd. De energiebelasting op gas daalt met 6,31 cent/m3 en
op elektriciteit met 7,06 cent/kWh. De vermindering energiebelasting
stijgt met € 284,39 tot € 777,66;
– Een energietoeslag van € 1.300 voor huishoudens tot 120% van het
sociaal minimum;
– De maximale zorgtoeslag wordt in 2023 verhoogd met € 432 voor alleen­
staanden en € 463 voor paren tot respectievelijk € 1.850 en
€ 3.165;
– Het vervroegen van de inkomensafhankelijke huurverlaging naar 1 juli
2023. Dit verlaagt de huren voor de huurders met een inkomen onder
120% van het sociaal minimum wonend in een sociale huurwoning die
wordt verhuurd door een woningcorporatie. Gemiddeld wordt hun huur
verlaagd met € 57 per maand;
– Het verlengen van de verlaging van de accijns op brandstof. De verlaging
bedraagt per liter voor ongelode benzine 22,46 cent, diesel 15,48 cent en
voor LPG 5,31 cent en geldt in de periode januari tot en met juni 2023.
In de tweede helft van het jaar wordt de verlaging van de accijnzen
afgebouwd.
Structureel pakket
– Per 1 januari 2023 wordt een bijzondere verhoging van het bruto wettelijk
minimumloon met 8,05% doorgevoerd. Inclusief de reguliere indexatie
voor de gemiddelde cao-loonstijging neemt het minimumloon tussen
juli 2022 en januari 2023 toe met 10,15%. De koppeling met de AOW blijft
behouden en de afbouw van de IOAOW wordt versneld. De IOAOW
wordt per 1 januari 2023 verlaagd naar € 5 bruto per maand en per
1 januari 2025 afgeschaft. Net als in het coalitieakkoord wordt de
doorwerking op de grenzen van de arbeidskorting teruggedraaid;
– Een structurele verhoging van de huurtoeslag met € 16,94 per maand;
– Het maximale bedrag dat ouders ontvangen aan kindgebonden budget
(WKB) voor hun eerste kind, tweede kind en het extra bedrag voor
alleenstaande ouders (alleenstaande ouderkop) worden in 2023
verhoogd met € 356. Het maximale WKB bedrag dat ouders ontvangen
voor een derde kind of verder wordt verhoogd met € 468. Hiermee wordt
dit bedrag gelijk aan het bedrag voor een tweede kind. Deze verhogingen
worden na 2023 afgebouwd, totdat een verhoging van € 39 (eerste kind,
tweede kind en alleenstaande ouderkop) en € 151 (vanaf het derde kind)
resteert vanaf 2028;
– In het coalitieakkoord is besloten om de arbeidskorting met € 384 op
knikpunten 1 en 2, en met € 434 op knikpunt 3 te verhogen. Aanvullend
op de verhogingen uit het coalitieakkoord worden het tweede en derde
knikpunt verhoogd met € 89. De maximale arbeidskorting bedraagt in
2023 € 5.052. Het afbouwpercentage wordt verhoogd naar 6,51%;
– In 2023 wordt het tarief in de eerste schijf met 0,14%-punt verlaagd naar
36,93%. De eerste schijf loopt door tot een inkomen van € 73.034 in 2023.
Omdat AOW-gerechtigden geen AOW-premie betalen komt het te
betalen tarief uit op 19,03% tot een inkomen van € 37.149;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

183

–

In 2023 wordt de zelfstandigenaftrek in totaal met € 1.280 verlaagd van
€ 6.310 naar € 5.030.

5.2.4 Algemeen koopkrachtbeeld (boxplottabel en puntenwolk)
Voor de toetsing van koopkrachtmaatregelen voor 2023 is gebruik gemaakt
aan een breed scala van instrumenten. Uitgezonderd de voorbeeldhuis­
houdens is bij alle instrumenten gerekend met een microsimulatiemodel op
basis van een representatieve steekproef van ongeveer 100.000
huishoudens. Samen vormen zij een betrouwbare afspiegeling van alle
huishoudens in Nederland. In de berekeningen worden alle verschillende
componenten van het inkomen (uit arbeid, onderneming, uitkeringen,
toeslagen, pensioen, inkomen uit vermogen en eigen woning, aanmerkelijk
belang en eventueel ontvangen alimentatie) meegenomen9.
Door verschillen tussen huishoudens vallen de effecten van conjunctuur en
beleid niet voor alle huishoudens hetzelfde uit. Een deel van deze verschillen
is zichtbaar in de boxplottabel (figuur 8) en de puntenwolk (figuur 9). In deze
figuren en in de armoedecijfers (5.2.6) wordt uitgegaan van een gemiddeld
inflatiecijfer, waardoor de inflatie­ongelijkheid als gevolg van de hoge
energieprijzen hierin geen rol speelt. In de brief over koopkracht wordt het
brede scala aan instrumenten toegelicht.
Anders dan andere jaren moet het koopkrachtbeeld voor 2023 in
samenhang worden bezien met 2022. Een bescheiden koopkrachtplus in
2023 is immers niet genoeg om het historische verlies van 2022 goed te
maken. Daarbij komt dat de inflatiecijfers van 2022 vooruitlopen op wat
huishoudens daadwerkelijk ervaren. Dat komt doordat de inflatiecijfers
energieprijzen bevatten die het CBS waarneemt op de markt voor
overstappers. In werkelijkheid ervaart een deel van de huishoudens die
tarieven (nog) niet, omdat hun contract nog niet is afgelopen of omdat
energieleveranciers een lager tarief rekenen aan zittende klanten met een
variabel tarief dan aan overstappers met een variabel tarief. Een deel van
de inflatie die het CBS rapporteert voor 2022 zullen huishoudens dus pas in
2023 ervaren, waardoor het resulterende koopkrachtverlies zich zal manifes­
teren in 2023. Uitsluitend het koopkrachtbeeld van 2023 bevat dus
onvoldoende informatie om de situatie van huishoudens goed te
beoordelen.

9

Het model berekent uit dit bruto inkomen vervolgens het netto inkomen (het bruto inkomen min
de sociale premies en belastingen, rekening houdend met de specifieke aftrekposten van het
huishouden). Door het netto inkomen te verrekenen met de zorgkosten, eventuele toeslagen,
kinderbijslag en de netto kosten van kinderopvang, wordt het besteedbaar inkomen bepaald. Ten
slotte kan de procentuele verandering van het besteedbaar inkomen tussen jaar t en t+1 worden
berekend, gecorrigeerd voor inflatie. Dat is de koopkrachtmutatie die wordt gerapporteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

184

Figuur 8 Boxplot verwachte koopkrachtontwikkeling 2023

De boxplottabel10 toont onder meer de mediane statische koopkrachtont­
wikkeling voor de verschillende huishoudgroepen. De mediaan laat het
middelste huishouden zien in een naar koopkrachtontwikkeling gerang­
schikte verdeling. Dat wil zeggen dat de helft van de huishoudens een lagere
koopkrachtontwikkeling heeft en de helft een hogere. De boxplottabel laat
doorgaans duidelijk de spreiding van de koopkrachtontwikkeling zien

10

De cijfers in de hier gepresenteerde boxplot wijken op enkele punten licht af (maximaal +0,2%punt) van de koopkrachtcijfers die het CPB presenteert door gebruik van raming van de nominale
zorgpremie en inkomensafhankelijke bijdrage Zvw van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en door opwaartse bijstelling van de intensivering van de bedragen kindge­
bonden budget per kind vanaf het derde kind ten opzichte van MEV-raming CPB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

185

binnen de verschillende groepen: het dikke blauwe balkje om elke mediaan
heen omvat de koopkrachtontwikkeling voor de helft van de huishoudens.
De andere helft van de huishoudens heeft een koopkrachtontwikkeling die
hierbuiten valt. Dit zijn de twee staarten van de boxplot. Het uiteinde van
de staarten laten de laagste en de hoogste koopkrachtontwikkeling zien voor
elke groep. Ten slotte wordt de verwachte koopkrachtontwikkeling van het
eerste en derde kwart (de 50% rond de mediaan) weergegeven om hiermee
de spreiding van de verwachte koopkrachtontwikkeling beter inzichtelijk te
maken. De mediane koopkrachtontwikkeling voor 2022 komt uit op ‒ 6,8%
en voor 2023 op 3,7%.
De mediane koopkrachtontwikkeling oogt in 2023 sterk nivellerend, hier
past een stevige kanttekening bij. De onderliggende spreiding als gevolg
van de grote stijging van de energieprijzen wordt onvoldoende in deze
figuur geillustreerd. Daarbij gaat het allereerst om spreiding tussen verschil­
lende inkomensgroepen. Deze tekortkoming wordt veroorzaakt door de
manier waarop inflatie in de koopkrachtberekeningen wordt verwerkt: een
belangrijke aanname is dat alle huishoudens hetzelfde bestedingspatroon
hebben, en dus een vergelijkbaar aandeel van hun inkomen besteden aan
verschillende productcategorieën. In werkelijkheid is er door de hogere
energieprijzen sprake van inflatieongelijkheid: huishoudens met een lager
inkomen besteden een relatief groot aandeel van hun inkomen aan energie,
waardoor stijgende energieprijzen deze groep relatief hard raken. Nu de
inflatie voor een belangrijk deel wordt veroorzaakt door stijgende energie­
prijzen, wordt de koopkrachtontwikkeling van lagere inkomens overschat.
Lagere inkomens zijn daarom gemiddeld genomen slechter af dan de
mediane koopkrachtontwikkeling (van bijvoorbeeld +7,5% voor de laagste
inkomensgroep en +8,5% voor uitkeringsgerechtigden) doet vermoeden.
Daarnaast is er ook sprake van forse spreiding binnen inkomensgroepen
die niet tot uiting komt in reguliere koopkrachtberekeningen. De mate
waarin de energierekening stijgt, verschilt van huishouden tot huishouden.
Deze beperkingen van koopkrachtplaatjes zijn ook in andere jaren van
toepassing, maar door de hoge inflatie zijn de verschillen vele malen groter
dan in andere jaren. In de koopkrachtbrief wordt daarom nader toegelicht
hoe de stijging van de energierekening inzichtelijk is gemaakt.
De puntenwolk (figuur 9) laat zien waar de concentratie van koopkrachtef­
fecten zit en geeft een beeld van de statische spreiding. Ieder punt betreft
een huishouden uit de steekproef. Ook in de puntenwolk kan geen rekening
gehouden worden met inflatie­ongelijkheid als gevolg van de hogere
energieprijzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

186

Figuur 9 Puntenwolk koopkrachtontwikkeling 2023 (statische koopkrachteffecten huishoudens naar bruto
huishoudinkomen inclusief speciale effecten)

5.2.5 Koopkrachtontwikkeling voorbeeldhuishoudens
We berekenen in Nederland al 50 jaar koopkrachtplaatjes. De eerste jaren
werd één voorbeeldhuishouden doorgerekend: Jan Modaal. In de loop der
tijd is deze set uitgebreid. De voorbeeldhuishoudens zijn versimpelde
voorbeelden van herkenbare huishoudtypen die eenvoudig te interpreteren
en makkelijker na te rekenen zijn. Weinig huishoudens voldoen precies aan
de definitie, maar het gaat erom dat de voorbeeldhuishoudens represen­
tatief zijn voor veel soortgelijke huishoudens met een vergelijkbare
koopkrachtontwikkeling.
Om die reden worden ook alleen generieke (inkomens)regelingen
meegenomen waarop in principe alle vergelijkbare huishoudens aanspraak
kunnen maken, zoals de zorgtoeslag en het kindgebondenbudget.
Specifieke inkomensbestanddelen, zoals de huurtoeslag, de kinderopvang
toeslag, fiscale aftrekposten zoals de hypotheekrenteaftrek, en vermogen
blijven in de voorbeeldhuishoudens buiten beeld.
Daarmee doen de voorbeeldhuishoudens minder recht aan de complexe
realiteit, zoals de steekproef van echt bestaande huishoudens dat doet.
Anderzijds maakt juist de versimpeling dat de voorbeeldberekeningen
makkelijk verifieerbaar zijn en daarom voor de meeste mensen goed toe te
passen. Daarnaast geeft de eerder gepresenteerde boxplottabel (figuur 8)
geen zicht op specifieke groepen zoals mensen in de bijstand, minimum­
loonverdieners, AOW’ers zonder aanvullend pensioen of alleenstaande
ouders. Die groepen maken weliswaar een klein aandeel uit van de totale
bevolking, maar beleidsmatig zijn ze wel relevant. SZW presenteert daarom
naast de koopkrachtontwikkeling op basis van een representatieve
steekproef, ook de koopkrachtontwikkeling voor twintig voorbeeldhuis­
houdens. Deze wordt weergegeven in onderstaande tabel. Voor
huishoudens met kinderen wordt in de berekeningen uitgegaan van twee
kinderen tussen 6 en 11 jaar oud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

187

Tabel 130 Koopkrachtontwikkeling voorbeeldhuishoudens 2022 en 2023
in %
Raming
2022

Raming
2023

Actieven:
Alleenverdiener met kinderen
modaal

‒ 7,1%

7,3%

2 x modaal

‒ 7,0%

3,5%

modaal + ½ x modaal met kinderen

‒ 6,5%

4,2%

2 x modaal + ½ x modaal met kinderen

‒ 6,6%

1,6%

2½ x modaal + modaal met kinderen

‒ 7,1%

2,1%

modaal + modaal zonder kinderen

‒ 6,9%

3,2%

2 x modaal + modaal zonder kinderen

‒ 6,8%

2,3%

minimumloon

‒ 6,8%

12,2%

modaal

‒ 6,9%

3,6%

2 x modaal

‒ 6,8%

1,8%

minimumloon

‒ 6,2%

12,7%

modaal

‒ 7,5%

7,1%

0,0%

0,0%

‒ 1,3%

10,4%

Tweeverdieners

Alleenstaande

Alleenstaande ouder

Inactieven:
Sociale minima
paar met kinderen
alleenstaande
alleenstaande ouder

2,2%

8,7%

‒ 0,8%

11,8%

AOW (alleenstaand)
(alleen) AOW

1,0%

7,4%

AOW +10000

‒ 6,9%

6,2%

(alleen) AOW

‒ 1,0%

6,8%

AOW +10000

‒ 6,9%

5,7%

AOW +30000

‒ 7,1%

2,8%

AOW (paar)

5.2.6 Armoede
Naar aanleiding van de aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden wordt
de ontwikkeling van het aantal personen en kinderen in armoede in beeld
gebracht. In deze berekeningen (zie tabel 131) wordt het aantal personen en
kinderen onder de armoedegrens in beeld gebracht op basis van het nietveel-maar-toereikendbudget van het SCP. Het aantal personen en kinderen
onder de armoedegrens neemt in de raming af in 2023 ten opzichte van
2022, en ook ten opzichte van 2021. Dit is het gevolg van het beleidspakket
dat erop gericht is de positie van lagere (midden-)inkomens en kwetsbare
huishoudens met kinderen in 2023 zo veel mogelijk te stutten.
Tabel 131 Personen en kinderen in armoede (niet-veel-maar-toereikend
budget)
2021

2022

2023

Personen in armoede (in %)

5,7

6,7

5,1

Kinderen in armoede (in %)

7,2

9,3

6,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

188

5.2.7 Financiële prikkels voor werkaanvaarding
Naast een evenwichtig inkomensbeeld streeft het kabinet een activerend
arbeidsmarktbeleid na. Dat houdt onder andere in dat (meer) werken loont
en niet leidt tot een armoedeval (verlies aan inkomen). Hierbij wordt
onderscheid gemaakt naar verschillende drempels die mensen
kunnen ervaren bij het aanvaarden van (meer) werk. De verschuivingen in
onderstaande tabel komen met name voort uit de minimumloonsverhoging
(waardoor het inkomen op of gerelateerd aan het minimumloon in 2023
hoger ligt dan in 2022) en het voorkomen van de doorwerking op de
inkomensgrenzen van de arbeidskorting. Hierdoor komt een minimumloon­
verdiener in 2023 in een ander opbouwtraject van de arbeidskorting dan in
2022 (en heeft deze een hogere arbeidskorting).
De werkloosheidsval laat de inkomensvooruitgang zien bij het aanvaarden
van werk vanuit een bijstandsuitkering. Een hoger percentage betekent dat
werken meer lonend is geworden. Uit onderstaande tabel blijkt dat het voor
alleenstaanden (met of zonder kinderen) in 2023 meer loont om vanuit de
bijstand te gaan werken dan in 2022. Dit hangt met name samen met de
bijzondere minimumloonsverhoging en de verhoging van de arbeidskorting
in 2023.
De doorgroeival brengt in beeld welk deel van het extra inkomen een
huishouden inlevert aan belastingen, minder toeslagen of kosten kinder­
opvang wanneer er een loonsverhoging of promotie plaatsvindt. Dit wordt
de marginale druk genoemd. Hoe lager de marginale druk, hoe groter de
prikkel om meer te gaan werken of verdienen. Op het inkomenstraject
tussen 100% en 150% van het minimumloon (van circa € 25.500 naar circa
€ 35.000) worden veel heffingskortingen en toeslagen afgebouwd, wat in
sommige voorbeelden leidt tot een hoge marginale druk.
De herintredersval toont de marginale druk wanneer de niet-werkende
partner uit een kostwinnersgezin (weer) drie dagen aan het werk gaat.
De deeltijdval brengt in beeld hoeveel een huishouden inlevert als een in
deeltijd werkende partner een dag meer gaat werken. Ook de deeltijdval
wordt gemeten in termen van marginale druk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

189

Tabel 132 Arbeidsmarktprikkels
2022

2023

Verschil

Werkloosheidsval (inkomensvooruitgang bij aanvaarden werk vanuit een
bijstandsuitkering)
Alleenverdiener met kinderen

3%

5%

2%

Alleenstaande

30%

34%

4%

Alleenstaande ouder (gaat 4 dagen werken)

11%

13%

2%

Alleenverdiener met kinderen

79%

77%

‒ 2%

Alleenstaande

68%

69%

1%

Alleenstaande ouder (werkt 4 dagen)

41%

42%

1%

Hoofd minimumloon, partner 3 dagen werk (0,6 x WML)

50%

46%

‒ 4%

Hoofd modaal partner 3 dagen werk (0,5x modaal)

26%

31%

5%

Hoofd 2x modaal partner 3 dagen werk (0,5x modaal)

23%

26%

3%

Hoofd minimumloon, partner van 3 naar 4 dagen werk (0,8x WML)

46%

47%

2%

Hoofd modaal partner van 3 naar 4 dagen werk (2/3x modaal)

29%

24%

‒ 5%

Hoofd 2x modaal partner van 3 naar 4 dagen werk (2/3x modaal)

35%

30%

‒ 5%

Doorgroeival (marginale druk bij hogere beloning werk (van 100% WML naar 150% WML))

Herintredersval (marginale druk bij aanvaarden werk niet-werkende partner)

Deeltijdval minstverdienende partner (marginale druk bij dag extra werk)

Naast het monitoren van de verschillende armoedevallen in specifieke
voorbeeldsituaties is het ook relevant om te kijken naar de gemiddelde
marginale druk, die werknemers over het algemeen hebben. Voor de
berekening hiervan is gebruik gemaakt van de eerdergenoemde steekproef.
In tabel 133 is de ontwikkeling van de gemiddelde marginale druk voor
werknemers weergegeven voor een brutoloonstijging van 3,0%. Dit
verschilt van de situatie in tabel 132 waar het gaat om meer uren werken
(behalve bij de doorgroeival). De marginale druk geeft hier aan hoeveel
procent van de brutoloonstijging niet resulteert in een hoger besteedbaar
inkomen. Hierbij wordt rekening gehouden met alle fiscale en inkomensaf­
hankelijke regelingen waar een huishouden mee te maken heeft.
Tabel 133 Gemiddelde marginale druk naar inkomenscategorie voor
werknemers
Bruto inkomen
2020

2021

2022

2023

Omvang
(2022, in %)

< WML

18,20%

18,00%

18,60%

18,60%

18%

1x ‒ 1,5x WML

48,90%

47,70%

49,00%

49,90%

23%

1,5x ‒ 2x WML

51,50%

51,30%

51,40%

54,90%

21%

2x ‒ 3x WML

53,70%

54,00%

54,00%

55,40%

23%

>3x WML

54,90%

56,80%

57,70%

59,20%

16%

In 2023 ligt de gemiddelde marginale druk vooral voor de inkomens tussen
1,5x en 2x WML hoger dan in 2022. Dit komt doordat het afbouwpunt van
toeslagen verschuift door de verhoging van het minimumloon. Daarnaast
zorgt de (incidentele) verhoging van de toeslagen er ook voor dat het recht
op de toeslag tot een hoger inkomen doorloopt. Hierdoor ontstaat een
nieuwe groep toeslagontvangers, die door de afbouw daarvan een hogere
marginale druk krijgt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

190

Figuur 10 geeft de gemiddelde marginale druk weer, evenals de extremen
(5- en 95-procentpercentielen). Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de
motie van het lid Ester (Kamerstukken I 2017/18, 34 775, nr. O). In Nederland
maakt de inkomstenbelasting het grootste deel van de marginale druk uit.
Ook de uitgebreide inkomensondersteuning in de vorm van toeslagen met
een inkomensafhankelijke afbouw, zoals de zorgtoeslag, verhoogt de
marginale druk. Een hoger inkomen betekent dan immers extra afbouw van
deze toeslag. Zeker voor groepen met een huishoudinkomen tussen het
minimumloon en modaal speelt dit een belangrijke rol.
Figuur 10 Gemiddelde en extreme marginale druk naar inkomensniveau 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

191

In de paragraaf is tot nu toe met name aandacht besteed aan de marginale
druk. De marginale druk geeft aan welk deel van extra verdiend inkomen,
bijvoorbeeld door extra uren werk, niet resulteert in een hoger besteedbaar
inkomen. In het vervolg van deze paragraaf wordt ingegaan op de
gemiddelde druk. De gemiddelde druk laat zien welk deel van het totale
bruto inkomen niet in het besteedbaar inkomen terecht komt.
In figuur 11 wordt, naar aanleiding van de motie van de leden Bruins en
Omtzigt (Kamerstukken II 2017/18, 34 785, nr. 59), de gemiddelde belas­
tingdruk op huishoudniveau voor alleenstaanden, alleenverdieners en
tweeverdieners in 2023 weergegeven.
Net als in de Begroting van vorig jaar is voor deze vraag aangesloten bij
het advies van de werkgroep Koopkracht11 om voor alle toeslagen en kinder­
bijslag zowel de toeslag als de bijbehorende kosten mee te nemen in de
berekening12. De bijbehorende kosten moeten immers gemaakt worden om
voor de toeslag in aanmerking te komen. Door zowel de toeslag als de
kosten (huur en kosten van kinderen) mee te nemen zijn de gemiddelde
drukcijfers tussen de verschillende huishoudtypes beter vergelijkbaar. Het
meenemen van deze kosten verhoogt de gemiddelde druk vooral voor de
huishoudens met een laag inkomen en voor huishoudens met kinderen.
De gemiddelde belastingdruk zoals weergegeven in figuur 11 ligt in 2023
iets lager dan in 2022. Dat komt vooral door de hogere toeslagen, maar ook
de hogere arbeidskorting en de verlaging van tarief eerste schijf. Het verschil
is het grootst voor de lage inkomens, ca ‒ 3%punt, maar ook voor de hogere
inkomens daalt de gemiddelde druk met circa 1%-punt. Figuur 11 geeft
inzicht in de gemiddelde belastingdruk van zowel alleenverdieners als
tweeverdieners waar in de motie Stoffer en Van der Staaij/Omtzigt (Kamer­
stukken II 2021/22, 35 925 XV, nr. 103 en Kamerstukken II 2021/22, 35 925, nr.
48 (79)) om wordt gevraagd. De gemiddelde druk van tweeverdieners ligt
ruim onder die van alleenverdieners. Dit verschil heeft de aandacht van
het kabinet. Vanwege de huidige extreme situatie van en zeer hoge inflatie
en krapte op de arbeidsmarkt, heeft het kabinet ervoor gekozen om de
onderkant te ondersteunen en tegelijkertijd werken lonend te houden. Dat
betekent echter dat er dit jaar nog geen ruimte is om het verschil in belas­
tingdruk tussen alleen- en tweeverdieners te verkleinen.

11

12

De werkgroep Koopkracht bestaat uit vertegenwoordigers van CPB, CBS, Nibud, de wetenschap,
SZW en FIN, en is in juli 2021 bijeenkomen.
Hiermee wordt voor de gemiddelde druk berekening aangesloten bij de door de commissie
Draagkracht geïntroduceerde maatstaf bestedingsindex: in de nieuwe invulling van de
gemiddelde druk is deze gelijk aan 1 minus de bestedingsindex. In het rapport van de commissie
Draagkracht (zie https://www.rijksoverheid.nl/documenten/ kamerstukken/2021/03/22/rapportcommissie-draagkracht) is te lezen hoe de huren en kosten van kinderen daarin worden
meegenomen en ook welke aanpassingen hierbij nodig zijn voor huishoudens met een
koopwoning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

192

Figuur 11 Gemiddelde belastingdruk naar huishoudtype 2023

5.2.8 Maatregelen inkomensbeeld
In deze paragraaf wordt een nadere toelichting gegeven op de maatregelen
die de koopkracht van verschillende huishoudens raken. In de tabel staan
de maatregelen die voor 2023 van belang zijn. Hierbij is ook aangegeven in
hoeverre deze maatregelen al dan niet in de puntenwolk en in de boxplot
tabel in paragraaf 5.2.4 zijn opgenomen. In alle voorstellen voor wetgeving
en beleidsmaatregelen waarbij koopkrachteffecten voor specifieke groepen
aan de orde zijn, worden deze betreffende effecten ook vermeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

193

Tabel 134 Overzicht van beleidsmaatregelen met inkomenseffecten in 2023
Thema

Beleidsmaatregel

Inkomenseffect

In puntenwolk zichtbaar

1. Fiscaal generiek
Verhogen arbeidskorting en afbouwpercentage

+

Ja

Verlagen tarief eerste schijf box 1

+

Ja

Versobering uitbetaling heffingskortingen aan de
minstverdienende partner

‒

Ja

Versnelde afbouw zelfstandigenaftrek

‒

Ja

Verhogen tarief box 3 naar 32% en verhogen heffingsvrij
vermogen tot circa € 57000

+/-

Ja

Fiscale maatregelen met een effect op de inflatie

+/-

Ja (via inflatie)

Verlaging energiebelasting

+

Ja (via inflatie)

Reservering voor gerichte verlaging energierekening

+

Nee

Energietoeslag

+

2. Energie en brandstof

Ja

Fonds voorkomen afsluitingen

Nee

Verlenging van verlaging brandstofaccijns

+

Ja (via inflatie)

Uitstellen schuif energiebelasting op elektriciteit naar gas
uit CA naar 2024

+/-

Ja (via inflatie)

Verhoging kindgebonden budget

+

Ja

Loslaten koppeling gewerkte uren bij de
kinderopvangtoeslag

+

Nee

Verhoging zorgtoeslag

+

Ja

Bevriezing van het eigen risico in de zorgverzekering

+

Ja

Aanpassing GVS

‒

Nee

Beperking hypotheekrenteaftrek

‒

Ja

Geleidelijk afschaffen aftrek wegens geen of geringe
eigenwoningschuld

‒

Ja

Huurverlaging

+

Ja (via inflatie)

Verhogen huurtoeslag

+

Ja

Verhoging wettelijk minimumloon (WML) met doorwerking
op aan het WML gekoppelde regelingen behoudens de
arbeidskorting

+

Ja

Enveloppe flankerend beleid SZW

+

Nee

Afbouw dubbele algemene heffingskorting in de sociale
zekerheid

‒

Ja

Aanpassing AOW-gerechtigde leeftijd

+/-

Nee

Tijdelijke vrijlatingsregeling (breed offensief)

+

Nee

Verlaging IOAOW

‒

Ja

Wijziging kostendelersnorm

+

Nee

Verhogen beurs uitwonende studenten

+

Nee

3. Kinderen

4. Zorg

5. Wonen

6. Sociale zekerheid

7. Onderwijs

De maatregelen uit de bovenstaande tabel worden hieronder verder
toegelicht:
1. Fiscaal generiek
Verhogen arbeidskorting
Werkenden met een inkomen uit arbeid hebben recht op arbeidskorting. In
het coalitieakkoord is besloten om de arbeidskorting met € 384 op
knikpunten 1 en 2, en met € 434 op knikpunt 3 te verhogen. Aanvullend op
de verhogingen uit het coalitieakkoord worden het tweede en derde
knikpunt verhoogd met € 89. De arbeidskorting loopt daarmee in het eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

194

knikpunt (€ 10.742) op tot € 884, in het tweede knikpunt (€ 23.203) tot € 4.605
en in het derde knikpunt (€ 37.697) tot € 5.052. Bij een arbeidsinkomen boven
€ 37.697 wordt de arbeidskorting geleidelijk afgebouwd. Dit afbouwper­
centage wordt verhoogd van 5,86% in 2022 naar 6,51% in 2023. Het
inkomenseffect van deze maatregel is voor werkenden in doorsnee 1,4%
met 1,1% voor de hoogste inkomensgroep tot 1,9% voor de laagste
inkomensgroep.
Verlaging tarief eerste schijf box 1
In 2023 wordt het tarief in de eerste schijf met 0,14%-punt verlaagd naar
36,93%. De eerste schijf loopt door tot een inkomen van € 73.034 in 2023.
Omdat AOW-gerechtigden geen AOW-premie betalen komt het te betalen
tarief tot een inkomen van € 37.149 voor hen uit op 19,03%. Voor inkomen
tussen € 37.150 en € 73.074 is het belastingtarief voor personen vanaf de
AOW-leeftijd ook 36,93%. Alle belastingplichtigen betalen belasting in de
eerste schijf. Het mediane inkomenseffect voor alle huishoudens van deze
maatregel is +0,1%.
Versobering uitbetaling heffingskortingen aan de minstverdienende
partner
De minstverdienende partner die niet genoeg belastbaar inkomen heeft om
heffingskortingen te verzilveren, krijgt deze toch uitbetaald als de partner
genoeg belasting betaalt. Om de arbeidsparticipatie te bevorderen wordt
sinds 2009 stapsgewijs over een periode van vijftien jaar de uitbetaling van
de algemene heffingskorting aan de minstverdienende partner afgebouwd.
Het gevolg hiervan is dat de minstverdienende partner een grotere prikkel
ervaart om (meer) te gaan werken. De minstverdienende partner geboren
vóór 1 januari 1963 is uitgezonderd van de maatregel. Sinds 2019 wordt ook
de overdraagbaarheid van de arbeidskorting en de inkomensafhankelijke
combinatiekorting afgebouwd, waarbij is aangesloten bij het afbouwpad
van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting. Er zijn
ongeveer 340.000 huishoudens die te maken hebben met de afbouw van
de overdraagbaarheid van heffingskortingen. In 2023 is de afbouw van de
overdraagbaarheid volledig en is er geen uitbetaling aan de minstverdie­
nende partner meer mogelijk. De betreffende alleenverdienershuishoudens
ondervinden een mediaan inkomenseffect van ‒ 0,4%.
Versnelde afbouw zelfstandigenaftrek
Sinds 2020 wordt de zelfstandigenaftrek in stappen verlaagd. In 2023 wordt
de zelfstandigenaftrek in totaal met € 1.280 verlaagd van € 6.310 naar € 5.030.
De zelfstandigenaftrek wordt verder verlaagd tot deze in 2027 €900
bedraagt. Dit betekent een mediaan inkomenseffect van ‒ 0,3% voor
huishoudens met een zelfstandige.
Verhogen tarief box 3 naar 32% en verhogen heffingsvrij vermogen tot circa
€ 57.000
Het tarief in box 3 van de Inkomstenbelasting wordt vanaf 2023 jaarlijks met
1%-punt per jaar verhoogd naar 34% in 2025. Hierdoor komt het box 3-tarief
in 2023 uit op 32%. Daarnaast wordt het heffingsvrij vermogen in 2023
verhoogd tot € 57.000. De aanpassingen in box 3 per 2023 (tarief naar 32%
en heffingsvrij vermogen naar € 57.000) hebben een beperkt inkomenseffect
dat kleiner is dan ‒ 0,1%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

195

Fiscale maatregelen met een effect op de inflatie
Vanaf 1 januari 2023 gelden er een aantal nieuwe fiscale maatregelen die
effecten hebben op de prijzen die de consument betaalt. Zo wordt het btwtarief op de levering en installatie van zonnepanelen doorgezet. Daarnaast
wordt de vliegbelasting, de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en
de tabaksaccijns verhoogd.
2. Energie en brandstof
Verlaging energiebelasting
De verlaging van de energiebelasting uit 2022 wordt doorgezet en geïnten­
siveerd. De energiebelasting op gas daalt met 6,31 cent/m313 en op elektri­
citeit met 7,06 cent/kWh14 en de vermindering energiebelasting stijgt met
€ 284,39 tot € 777,66. In de energiebelasting worden huishoudens tegemoet­
gekomen via de belastingvermindering en lagere tarieven. De btwverlaging uit 2022 wordt niet doorgezet, maar een deel van deze middelen
wordt ingezet om de lasten op energie verder te verlagen, en daarmee het
dempende effect van het pakket uit 2022 voort te zetten.
Reservering voor gerichte verlaging energierekening
Een deel van het budget voor het verlagen van de energierekening (ruim
€ 700 miljoen) wordt gereserveerd voor gerichte steun via de energiere­
kening. Er wordt op dit moment onder andere een tariefplafond verkend
waarbij de steun via de energierekening wordt gericht op huishoudens die
door het regulier instrumentarium te weinig worden bereikt. De afbakening
van de doelgroep wordt onderzocht waarbij onder andere wordt gekeken
naar WOZ- waarde als proxy voor draagkracht en energielabel als proxy
voor noodzakelijk energieverbruik. Als deze verkenning niet tot resultaat
leidt valt het budget terug aan verlichting via de belastingvermindering in
de energiebelasting.
Energietoeslag
Aan gemeenten worden opnieuw middelen beschikbaar gesteld om een
energietoeslag van € 1.300 uit te keren aan huishoudens met een laag
inkomen. Gemeentes hebben beleidsvrijheid om zelf het uit te keren bedrag
en de doelgroep die voor de energietoeslag in aanmerking komt te
definiëren. Het inkomenseffect voor de huishoudens die deze toeslag
ontvangen is in doorsnee 6,6%.
Fonds voorkomen van afsluitingen
Er wordt € 50 miljoen op de Aanvullende Post gereserveerd om een fonds
op te richten dat gericht is op het voorkomen van afsluitingen als gevolg van
betalingsachterstanden.
Verlenging van verlaging brandstofaccijns
De verlaging van de brandstofaccijns in 2022 wordt verlengd. De verlaging
bedraagt per liter voor ongelode benzine 22,46 cent, diesel 15,48 cent en
voor LPG 5,31 cent en geldt in de periode januari tot en met juni 2023. In
de tweede helft van het jaar wordt de verlaging van de accijnzen afgebouwd
naar respectievelijk 8,65 cent, 5,55 cent en 2,04 cent.

13
14

Bij een verbruik van 0 – 170.000 m3.
Bij een verbruik van 0 – 10.000 kWh.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

196

Uitstellen schuif energiebelasting op elektriciteit naar gas uit
coalitieakkoord naar 2024
De geplande schuif in de energiebelasting tussen elektriciteit en gas uit
het coalitieakkoord wordt in 2023 vervangen door hiervoor genoemde
maatregelen om de energiebelasting te verlagen. Vanaf 2024 wordt de
schuif doorgevoerd volgens het in het coalitieakkoord opgenomen pad (dus
met de waardes van de schuif zoals ze voor 2024 zijn opgenomen).
3. Kinderen
Verhoging kindgebonden budget
Om de koopkracht voor gezinnen te verstevigen wordt per 2023 het kindge­
bonden budget geïntensiveerd. Het maximale bedrag dat ouders
ontvangen voor een eerste kind, tweede kind en het extra bedrag voor
alleenstaande ouders (alleenstaande ouder-kop) worden in 2023 verhoogd
met € 356. Het maximale bedrag dat ouders ontvangen voor een derde kind
of verder wordt verhoogd met € 468. Hiermee wordt dit bedrag gelijk aan
het bedrag voor een tweede kind. In de jaren 2024 t/m 2028 worden alle
verhoogde bedragen stapsgewijs verlaagd met in totaal € 317. Structureel
resteert vanaf 2028 daardoor een verhoging van respectievelijk € 39 en
€ 151. Het mediane inkomenseffect voor de groep ouders die hierdoor meer
kindgebonden budget krijgt is 1,3%.
Loslaten koppeling gewerkte uren in de kinderopvangtoeslag
De koppeling gewerkte uren (KGU) wordt per 2023 losgelaten. Indien een
ouder en diens eventuele partner werken, is er recht op kinderopvang­
toeslag, onafhankelijk van hoeveel uren er per maand gewerkt wordt. Voor
ouders die vanwege de KGU momenteel niet voor alle afgenomen
opvanguren kinderopvangtoeslag ontvangen, heeft deze maatregel een
positief inkomenseffect.
4. Zorg
Verhoging zorgtoeslag
Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
verstrekt die het voor huishoudens met lage en middeninkomens mogelijk
moet maken de nominale zorgpremie en het verplicht eigen risico voor de
zorgverzekering te betalen. De zorgtoeslag wordt in 2023 incidenteel
verhoogd met € 432 voor alleenstaanden en € 463 voor paren om
huishoudens met lage en lagere middeninkomens tegemoet te komen in
de hoge energieprijzen. Huishoudens waarvan het inkomen net boven de
oude maximum inkomensgrens was, ontvangen een deel van dit bedrag.
De verhoging leidt tot een positief mediaan inkomenseffect van 1,5% voor
huishoudens met zorgtoeslag.
Bevriezing van het eigen risico in de zorgverzekering
Het verplicht eigen risico van de zorgverzekering blijft in 2023 bevroren op
€ 385 per jaar per volwassen verzekerde. De bevriezing van het eigen risico
en het effect daarvan op de zorguitgaven leidt tot een hogere nominale
premie, inkomensafhankelijke bijdrage en zorgtoeslag. De combinatie
hiervan kan positief of negatief uitpakken voor huishoudens, afhankelijk van
de vraag of zij het eigen risico in 2022 volledig betaalden.
Aanpassingen GVS
De vergoedingslimieten voor GVS-geneesmiddelen worden herberekend.
De bijbetalingen voor GVS worden wederom gemaximeerd op € 250. Dit
betreft (een groot deel van de) extramurale geneesmiddelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

197

(Apotheekzorg). Door de GVS-modernisering worden de vergoedingsli­
mieten van clusters op populatieniveau onderling vervangbare geneesmid­
delen geactualiseerd (herberekend). Hierdoor zal het GVS weer
functioneren zoals het bedoeld is, namelijk als instrument voor kostenbe­
heersing van de farmaceutische zorg. Een herberekening zorgt er immers
voor dat voor het overgrote deel van de geneesmiddelen de vergoedingslimiet daalt. Dit kan bijbetalingen voor patiënten betekenen. Een fabrikant
kan voorkomen dat patiënten overstappen naar een vergelijkbaar genees­
middel zonder bijbetaling door de prijs van het geneesmiddel op of onder
de vergoedingslimiet te brengen.
5. Wonen
Beperking hypotheekrenteaftrek en andere fiscale aftrekposten
De hypotheekrenteaftrek wordt aangepast voor bestaande en nieuwe
hypotheken. In 2014 is begonnen het maximale aftrektarief in de vierde schijf
stapsgewijs te verlagen. Dit gebeurde in stappen van ½%-punt per jaar.
Vanaf 1 januari 2020 is er sprake van een versneld afbouwpad van 3,0%punt per jaar om vanaf 2023 gelijk te zijn aan het tarief in de eerste schijf
van box 1. Voor alle hypotheken wordt in 2023 de aftrek inkomstenbelasting
daardoor mogelijk tegen maximaal het tarief van de eerste schijf. Voor
andere aftrekposten wordt sinds 2020 het maximale tarief ook beperkt en
daarbij is het afbouwpad van de hypotheekrente aangehouden.
Huishoudens met een inkomen in het toptarief en een hypotheek en/of
andere aftrekposten (1,1 miljoen huishoudens) ondervinden hiervan in
doorsnee een inkomenseffect van ‒ 0,3%.
Geleidelijk afschaffen aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld
Met ingang van 2019 wordt de aftrek wegens geen of geringe eigenwoning­
schuld (regeling Hillen) in gelijke stappen in dertig jaren uitgefaseerd. Dit
betekent dat per 2023 nog 83,33% van het verschil tussen het eigenwoning­
forfait en de daarop drukkende aftrekbare kosten in aanmerking worden
genomen. Het inkomenseffect van deze maatregel is beperkt en kleiner dan
‒0,1%.
Huurverlaging
Huurverlaging 2023, voor lagere inkomens die huren van woningcorpo­
raties.
– Voorzien wordt in een specifieke huurverlaging in 2023 voor de groep
huurders met een inkomen niet hoger dan 120% van het voor het
huishouden toepasselijke minimuminkomensijkpunt als bedoeld in
artikel 17 van de Wet op de huurtoeslag, en een maandhuur voor hun
sociale huurwoning van een woningcorporatie boven € 562,65 (prijspeil
2022). De huur van deze groep huurders wordt verlaagd naar € 562,65
(prijspeil 2022). De huurverlaging gaat per 1 juli in. Het bedrag van
€ 562,65 (prijspeil 2022) is het geïndexeerde bedrag van € 550 (prijspeil
2020) zoals dat in de prestatieafspraken is overeengekomen en wordt
jaarlijks conform de indexering van de aftoppingsgrenzen van de
huurtoeslag geïndexeerd. Ruim 510.000 huishoudens komen naar
verwachting in aanmerking voor een huurverlaging van gemiddeld € 57
per maand. Circa 90% van de huishoudens die in aanmerking komen
voor de beoogde huurverlaging ontvangen huurtoeslag. Een huurver­
laging leidt tot een verlaging van de huurtoeslag. Het ingeschatte effect
op de netto maandlasten voor huurders is naar verwachting gemiddeld
€ 20 tot € 25 per maand. De huurverlaging heeft een permanente
doorwerking op de huurhoogte: na de huurverlaging in 2023 tot het
voorziene huurbedrag kan de woningcorporatie de betreffende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

198

woningen vanaf 2024 weer in haar reguliere huurverhogingsregime
meenemen. De woningcorporatie is daarbij gehouden aan de maximale
huurprijsverhogingsruimte zoals door de Minister voor Volkshuisvesting
en Ruimtelijke Ordening wordt vastgelegd. Doel van de huurverlaging
is het gericht verbeteren van de betaalbaarheid van deze groep
huurders. De huurverlaging was voorzien voor 2024, in de augustusbe­
sluitvorming is besloten deze een jaar te vervroegen.
Generieke huurmatiging in het gehele gereguleerde huursegment
– Naast de bovengenoemde specifieke huurverlaging voor huurders met
lage inkomens die in een corporatiewoning wonen, geldt er een generiek
systeem van huurmatiging voor alle huurders in het gereguleerde
huursegment (woningcorporaties en particuliere verhuur). De maximaal
toegestane huurverhoging wordt jaarlijks vastgelegd door de minister
van VRO in een ministeriële regeling. Voorheen was deze huurverhoging
inflatievolgend, de koppeling met inflatie is losgelaten. In de jaren 2023,
2024 en 2025 wordt de maximaal toegestane huurverhoging voor
gereguleerde huurwoningen gekoppeld aan de loonontwikkeling (CAOloonindexcijfers van de maanden november t-2 tot en met oktober t-1).
De huurverhoging gaat dan ook per 1 juli 2023 in. Omdat de huren
minder hard stijgen dan de lonen, verbetert de huurquote; het deel van
het besteedbaar inkomen dat mensen aan huur kwijt zijn.
Generieke huurmatiging in het vrije segment (aanpassing van de wet
Nijboer).
– De toegestane huurverhoging in het vrije segment is in het derde lid van
artikel 10 Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte (wet Nijboer), tijdelijk
tot 1 mei 2024 gereguleerd en gemaximeerd tot ‘inflatie + 1%’. Omdat
de inflatie erg hoog is, heeft de Minister VRO een wetwijziging in voorbe­
reiding. Deze wordt naar verwachting in september aan de Kamer
aangeboden.
Verhogen huurtoeslag
– De huurtoeslag wordt verhoogd door verlaging van de opslag op de
eigen bijdrage (van € 16,94 naar € 0). Met deze maatregel gaan vrijwel
alle huurtoeslagontvangers € 16,94 extra huurtoeslag per maand
ontvangen, € 203 per jaar. Dit is een structurele verhoging van de
huurtoeslag (niet alleen in 2023). Huishoudens met huurtoeslag hebben
hiervan in doorsnee een inkomenseffect van 0,8%.
6. Sociale zekerheid
Verhoging wettelijk minimumloon
Het bruto wettelijk minimumloon wordt per 1 januari 2023 bijzonder
verhoogd met 8,05%. Hiermee wordt de volledige verhoging van 7,5% in
drie stappen, zoals bij de Voorjaarsnota besloten, naar voren gehaald en
wordt het bruto wettelijk minimumloon verder verhoogd met 0,55%.
Inclusief de reguliere indexatie stijgt het minimumloon tussen 1 juli 2022 en
1 januari 2023 met 10,15%. De minimumloonsverhoging werkt door in alle
aan het minimumloon gekoppelde regelingen, waaronder de bijstand, de
AOW en lopende loongerelateerde uitkeringen zoals de WIA en de WW.
Doordat de afbouwpunten in de huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindge­
bonden budget meeschuiven blijven huishoudens met het maximale
toeslagbedrag hierop recht hebben. Doorwerking op de inkomensgrenzen
in de arbeidskorting wordt voorkomen, dit zou er anders toe leiden dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

199

hoogte van de arbeidskorting zou schuiven bij werknemers die geen direct
effect van de minimumloonsverhoging ondervinden. In 2023 is het
inkomenseffect in doorsnee 1,0%.
Afbouw dubbele algemene heffingskorting in de sociale zekerheid
Sinds januari 2012 wordt de dubbele algemene heffingskorting (AHK) in
de sociale zekerheid (exclusief AOW) afgebouwd. In de structurele situatie
hebben uitkeringsgerechtigden, evenals alleenverdieners in de fiscaliteit,
recht op eenmaal de algemene heffingskorting. In 2023 wordt de dubbele
AHK in de sociale zekerheid afgebouwd volgens het basispad, met 5%-punt
naar 1,6 maal AHK per 1 januari 2023 en 1,575 maal AHK per 1 juli 2023. Per
saldo resulteert nog steeds een negatief mediaan inkomenseffect van
gemiddeld ‒0,3% voor bijstandsgerechtigden.
Aanpassing AOW-gerechtigde leeftijd
In 2013 is gestart met het stapsgewijs verhogen van de AOW-gerechtigde
leeftijd. In 2019, 2020 en 2021 was de AOW-gerechtigde leeftijd 66 jaar en
4 maanden. In 2022 is de stapsgewijze verhoging hervat, de AOW- leeftijd
in 2022 was 66 en 7 maanden. In 2023 wordt de AOW-leeftijd verhoogd met
3 naar 67 jaar en 10 maanden. Hierdoor krijgen burgers op latere leeftijd
een AOW-uitkering. Of dit een positief of negatief inkomenseffect te weeg
brengt is afhankelijk van de individuele situatie.
Tijdelijke vrijlatingsregeling (breed offensief)
Het kabinet wil bevorderen dat werken voor mensen met beperkingen loont.
In het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Participatiewet is daarom
voorzien in een tijdelijke vrijlatingsregeling voor de duur van één jaar met
de mogelijkheid van verlenging van die termijn. Het gaat hier om een vrijla­
tingsregeling die specifiek van toepassing is op inkomsten uit werkzaam­
heden die met toepassing van loonkostensubsidie worden verricht. Mensen
die werken met loonkostensubsidie én zijn aangewezen op een aanvullende
algemene bijstandsuitkering omdat zij in deeltijd werken, gaan er hierdoor
in inkomen op vooruit.
Verlagen IOAOW
Gelijktijdig met de bijzondere minimumloonsverhoging die doorwerkt in
de hoogte van de AOW-uitkering, wordt de Inkomensondersteuning AOW
(IOAOW, extra kop op de AOW voor alle AOW-gerechtigden) verlaagd en
afgeschaft. De IOAOW wordt per 1 januari 2023 verlaagd naar € 5 bruto per
maand en per 1 januari 2025 afgeschaft. Gepensioneerden hebben hiervan
in doorsnee een inkomenseffect van ‒ 0,8%.
Wijziging kostendelersnorm
De leeftijdsgrens van de kostendelersnorm wordt verhoogd naar 27 jaar
vanaf 1 januari 2023. Dit zorgt ervoor dat jongvolwassenen van 21 tot 27 jaar
(bijvoorbeeld kinderen van de bijstandsgerechtigde) niet langer meetellen
als kostendeler voor de bijstandsuitkering van huisgenoten. De regering wil
met deze wetswijziging ervoor zorgen dat ouders met een bijstandsuit­
kering geen inkomensonzekerheid ervaren zodra inwonende kinderen
21 jaar worden en wil zo bijdragen aan het voorkomen van dak- en thuis­
loosheid onder jongeren.
7. Onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

200

Verhogen beurs uitwonende studenten
In het hoger onderwijs wordt per september 2023/2024 de basisbeurs
opnieuw ingevoerd. De basisbeurs in het hoger onderwijs bedraagt € 274,90
voor uitwonenden en € 110,30 voor thuiswonenden. Als onderdeel van dit
traject wordt de aanvullende beurs in het hoger onderwijs verlaagd tot
€ 401,34, eveneens per september 2023/2024. In aanvulling wordt de
basisbeurs voor uitwonende studenten gedurende het collegejaar
2023/2024 verhoogd met ongeveer € 165. Dit om tegemoet te komen aan
de koopkrachtproblematiek van uitwonende studenten, en voor zowel
uitwonende ho- als mbo-studenten.
5.2.9 Maatregelen Caribisch Nederland
Voor Caribisch Nederland beschikt SZW niet, zoals voor Europees
Nederland, over betrouwbare ramingen van de contractloonontwikkeling,
de indexatie van de pensioenen en de inflatie. Hierdoor is het niet mogelijk
om de koopkrachtontwikkeling kwantitatief te visualiseren, zoals dat voor
de Europees-Nederlandse situatie wordt gedaan.
De volgende beleidsmaatregelen zijn relevant voor het inkomen van
inwoners van Caribisch Nederland in 2023:
Verhoging WML, AOV, onderstand en AWW
Om toe te werken naar het sociaal minimum op Caribisch Nederland
moeten de inkomens worden verhoogd en de kosten van levensonderhoud
worden verlaagd. Het kabinet zet in 2023 een volgende stap door onder
andere de plaatselijke niveaus van het wettelijk minimumloon en de
minimumuitkeringen (onderstand, AOV, AWW) in Caribisch Nederland te
verhogen. De precieze verhoging is nog niet bekend en wordt voor het eind
van 2022 bekend gemaakt. De AOV wordt per 2023 verhoogd tot het ijkpunt
sociaal minimum. De exacte verhoging van de onderstand en de AWW is
mede afhankelijk van de beleidsmatige stijging van het minimumloon. Dit
is nog onderwerp van gesprek met de openbare lichamen en de sociale
partners op de eilanden.
Verhoging kinderbijslag met $ 20 per maand
Om toe te werken naar bestaanszekerheid op Caribisch Nederland moeten
de inkomens worden verhoogd en de kosten van levensonderhoud worden
verlaagd. Het kabinet zet in 2023 een volgende stap door onder andere de
kinderbijslagvoorziening BES te verhogen met $ 10 per kind per maand.
Daarnaast wordt de kinderbijslag met nog eens $ 10 per maand verhoogd
om de koopkracht voor gezinnen te verstevigen als gevolg van de hoge
inflatie. Hiermee wordt het bedrag aan kinderbijslag per 2023 $ 119 per
maand.
Invoering dubbele kinderbijslag intensieve zorg
Het kabinet is voornemens om ouders op Caribisch Nederland met een kind
dat intensieve zorg behoeft per 1 juli 2023 recht te geven op dubbele kinder­
bijslag intensieve zorg. Hiermee wordt het bedrag dat deze ouders
ontvangen voor de kinderbijslagvoorziening BES verdubbeld. Dit is
navolging van Europees Nederland waar deze verdubbeling al langer geldt.
Verlaging eigen bijdrage kinderopvang
Om de koopkracht voor gezinnen te verstevigen als gevolg van de hoge
inflatie wordt de eigen bijdrage voor de kinderopvang verlaagd met $ 25 per
maand voor de dagopvang en $ 10 per maand voor de buitenschoolse
opvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

201

Energietoelage 2023
In 2023 wordt aan huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal
minimum, net als in 2022, een energietoelage van ca $ 1.300 uitgekeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

202

5.3 Horizontale overzichtconstructie integratiebeleid etnische minderheden
Tabel 135 Overzichtconstructie Integratiebeleid etnische minderheden
Nr. hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Onderdeel

Doelstelling

SZW

13

-

Faciliteren dat inburgeringsplichtigen hun
inburgeringsexamen halen.

VI

J&V

31

31.2

Om de legitimiteit van het politiewerk te waarborgen,
specifieke veiligheids-problemen in de wijk aan te kunnen
pakken en om in contact te blijven met verschillende
gemeenschappen en daarmee het politiewerk te verbeteren
wordt de diversiteit bij de politie verder vergroot. Het
diversiteitsbeleid van de politie is gericht op een betere
verbinding met de samenleving; een meer inclusieve
werkcultuur; meer divers samengestelde teams; en een
beter werkproces voor de aanpak van discriminatie.

VII

BZK

7

7.1

Het Ministerie van BZK draagt bij aan een overheid die de
maatschappelijke opgaven gezamenlijk adresseert en
aanpakt door in haar werkwijze grenzeloos samenwerken
centraal te zetten. Dit vergt ook investeringen in het
menselijk kapitaal van de overheid en de Rijksdienst in het
bijzonder. Daarom wordt er verder vormgegeven aan het
Strategisch Personeelsbeleid Rijk 2025, waarin het accent
onder andere ligt op aantrekkelijk werkgeverschap,
inclusiviteit en permanent ontwikkelen van medewerkers.

SZW

13

-

Het versterken van maatschappelijke en economische
zelfredzaamheid, zodat de maatschappelijke samenhang
toeneemt en tegenstellingen worden tegengegaan.

OCW

25

-

Het versterken van maatschappelijke zelfredzaamheid van
bi-culturele LHBTI’s en bijdragen aan de sociale acceptatie
op grond van seksuele oriëntatie en/of gender-identiteit in
bi-culturele kringen.

VII

BZK

3

3.1

Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt met
steun voor degenen die dat nodig hebben.

VII

BZK

7

7.2

Uitvoeren van pensioenregelingen voor (voormalige)
Nederlandse ambtenaren uit de voormalig overzeese
gebiedsdelen en hun nagelaten betrekkingen.

XV

SZW

13

-

Het versterken van maatschappelijke en economische
zelfredzaamheid, zodat de maatschappelijke samenhang
toeneemt en tegenstellingen worden tegengegaan.

Inburgering
XV
Arbeid en
werkgelegenheid

Jeugd (en veiligheid)
XV

Emancipatie
VIII

Participatie

Toelichting
In het interdepartementaal overzicht integratiebeleid etnische minderheden
zijn doelstellingen opgenomen uit de departementale begrotingen met
specifieke maatregelen en algemene maatregelen, waarbij expliciete
beleidsdoelstellingen op het terrein van het integratiebeleid etnische
minderheden zijn geformuleerd in de begroting, in beleidsnota’s of in de
integratiemonitor. Het overzicht is ingedeeld naar een aantal beleidsterreinen om de samenhang tussen de beleidsmaatregelen van de verschil­
lende ministeries inzichtelijker te maken: Inburgering, Arbeid en
werkgelegenheid, Jeugd (en veiligheid), Emancipatie en Participatie. Voor
elk beleidsterrein is weergegeven waar de specifieke en algemene
maatregelen in de Rijksbegroting zijn te vinden. De maatregelen op andere
begrotingshoofdstukken dan die van SZW worden uitgevoerd onder verant­
woordelijkheid van de bewindslieden van de genoemde ministeries.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

203

6. Bijlagen
Bijlage 1: Rechtspersonen met een wettelijke taak en zelfstandige
bestuursorganen
Deze bijlage bevat in tabel 136 een overzicht van de rechtspersonen met
een wettelijke taak (RWT) en zelfstandige bestuursorganen (ZBO) die onder
de verantwoordelijkheid van het moederdepartement vallen. In tabel 137
zijn de bijdragen aan de RWT's en ZBO’s opgenomen die onder de verant­
woordelijkheid van een ander ministerie vallen. De opgenomen bedragen
zijn de in de beleidsartikelen verantwoorde uitgaven van de begrotings- en
de premiegefinancierde regelingen in de budgettaire tabellen onder de
instrumenten «Inkomensoverdrachten», «Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s» en
«Subsidies».
Tabel 136 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
Naam organisatie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen (x € 1 Uitgevoerde evaluatie ZBO onder
mln)
Kaderwet

ZBO en RWT
Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen
(UWV)

1,2,3,4,5,6,11

28.653,1

Volgende evaluatie
ZBO

evaluatie

2026

inclusief
Bureau
Keteninformatisering
Werk en Inkomen
(BKWI)
Sociale
Verzekeringsbank
(SVB)

ZBO en RWT

2,6,8,9,10,11,13

53.421,6

Inlichtingenbureau
(IB)

RWT

11

13,7

2026
evaluatie
2026
evaluatie

Tabel 137 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder
andere ministeries)
Naam organisatie

Ministerie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

ZonMw

VWS

ZBO en RWT

2

Begrotingsramingen (x € 1 mln)
0,2

Centraal Orgaan opvang
asielzoekers (COA)

J&V

ZBO en RWT

13

30,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

204

Bijlage 2: Specifieke uitkeringen
Als het Rijk bijdragen onder voorwaarden ten behoeve van een bepaald
openbaar belang aan provincies en gemeenten verstrekt, is op basis van
artikel 15a lid 1 Financiële-verhoudingswet sprake van een specifieke
uitkering. In deze bijlage is voor het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) aangegeven welke specifieke uitkeringen voor 2022
t/m 2027 uitgekeerd worden en welke voornemens er zijn voor specifieke
uitkeringen. De voornemens worden aangeduid met een «V» onder het
kopje SiSa nummer (Single information Single audit). Indien nodig wordt
er onder de tabel een toelichting gegeven.
Tabel 138 Overzicht specifieke uitkeringen (SPUK's) (bedragen x € 1 mln.)
SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

G2

Naam

SPUK Participatiewet

Korte duiding

Ter beschikking stellen van middelen aan
gemeenten voor de inkomensvoorziening en de
loonkostensubsidies vanuit de Participatiewet,
waarin begrepen zijn de IOAW, IOAZ en algemene
bijstand voor zelfstandigen.

Juridische grondslag

Artikel 69 Participatiewet en artikel 48 Bbz

Maatschappelijke
effecten

Zie toelichting onder artikel 2

Ontvangende partijen

Gemeenten

Artikel

2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

2022

2023

2024

2025

2026

2027

6.021,6

6.014,9

6.250,6

6.382,6

6.536,5

6.694,3

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

G3

Naam

SPUK Bbz

‒ 3,1

‒ 6,2

‒ 5,1

‒ 4,1

‒ 3,0

‒ 2,3

Korte duiding

Ter beschikking stellen van middelen aan
gemeenten voor de kapitaalverstrekkingen aan
zelfstandigen op grond van het Besluit bijstand
zelfstandigen.

Juridische grondslag

Artikel 49 en 50 Bbz

Maatschappelijke
effecten

Zie toelichting onder artikel 2

Ontvangende partijen

Gemeenten

Artikel

2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

G4

Naam

SPUK Tozo

77,7

‒

‒ 24,0

‒ 47,8

‒ 47,8

‒ 47,8

Korte duiding

Ter beschikking stellen van middelen aan
gemeenten voor de algemene bijstand en
kapitaalverstrekkingen aan zelfstandigen op grond
van de Tozo.

Juridische grondslag

Artikel 19 Tozo

Maatschappelijke
effecten

Zie toelichting onder artikel 2

Ontvangende partijen

Gemeenten

Artikel

2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

G10

Naam

SPUK Wet inburgering 2021

118,9

184,1

194,5

185,1

181,0

180,6

Korte duiding

Ter beschikking stellen van middelen aan
gemeenten voor de financiering van
inburgeringsvoorzieningen.

Juridische grondslag

Wet inburgering artikel 40

Maatschappelijke
effecten

Zie toelichting onder artikel 13

Ontvangende partijen

Gemeenten

Artikel

13 Integratie en maatschappelijke samenhang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

205

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

G11

Naam

SPUK Onzichtbare Jongeren in Beeld

0,0

0,0

‒

0,0

0,0

0,0

Korte duiding

Om jongeren in kwetsbare wijken een alternatief te
bieden voor criminaliteit en anderzijds jongeren die
buiten beeld zijn in beeld te krijgen, is met een
specifieke uitkering samen met de gemeente
Amsterdam het project ‘Van onzichtbaar naar
perspectief. Onzichtbare jongeren in beeld’
opgestart om beide groepen te begeleiden naar
werk, opleiding of een combinatie daarvan.

Juridische grondslag

Beschikking

Maatschappelijke
effecten

Het kabinet zet in op het bieden van een alternatief
aan jongeren voor criminaliteit met het doel
ondermijning tegen te gaan

Ontvangende partijen

Gemeente Amsterdam

Artikel

2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
2022

2023

2024

2025

2026

2027

0,0

24,0

14,0

8,5

4,3

0,0

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

G12

Naam

SPUK Kwijtschelden schulden

Korte duiding

Compensatie van gemeenten voor het
kwijtschelden van publieke schulden in het kader
van de hersteloperatie Kinderopvangtoeslag.

Juridische grondslag

Artikel 7.3 Wet hersteloperatie toeslagen

Maatschappelijke
effecten

Het kabinet zet zich in om gedupeerde ouders van
de toeslagenaffaire en hun kinderen te helpen en te
voorkomen dat zoiets ooit nog kan gebeuren. Om
gedupeerden en ex-partners met een schone lei te
laten starten, is onder andere besloten tot het
kwijtschelden van openstaande gemeentelijke
schulden.

Ontvangende partijen

Gemeenten

Artikel

7 Kinderopvang

SiSa nr. Onderdeel

Toelichting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

V

Naam

SPUK onderwijsroute

15,0

15,0

15,0

14,0

0,0

0,0

Korte duiding

Tijdelijke aanvulling op de SPUK Wet inburgering
2021 waarmee gemeenten t/m 2025 de
onderwijsroute kunnen aanbieden.

Juridische grondslag

PM (nog niet gepubliceerd)

Maatschappelijke
effecten

Zie toelichting onder artikel 13

Ontvangende partijen

Gemeenten

Artikel

13 Integratie en maatschappelijke samenhang
6.230

6.232

6.445

6.538

6.671

6.825

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

206

Bijlage 3: Verdiepingshoofdstuk
Dit onderdeel bevat het verdiepingshoofdstuk van de SZW-begroting. In
deze paragraaf wordt voor alle artikelen op de SZW-begroting de mutatie
van uitgaven en ontvangsten tussen de ontwerpbegroting 2022 en de
huidige ontwerpbegroting 2023 gedetailleerd toegelicht. Dit gebeurt zowel
voor de begrotingsgefinancierde als voor de premiegefinancierde
regelingen.
De opbouw van deze tabellen is gelijk aan elkaar. Bij de begrotingsgefinan­
cierde en bij de premiegefinancierde regelingen worden, conform de RBV,
de mutaties in de nota van wijziging, in de amendementen, de twee
incidentele suppletoire begrotingen, de eerste suppletoire begroting
(Voorjaarsnota) en de nieuwe mutaties (Miljoenennota) vermeld.
1. Arbeidsmarkt
Tabel 139 Uitgaven beleidsartikel 1 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

4.546.625

1.771.792

1.132.752

995.862

1.006.439

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

‒ 697.703

‒ 436.830

0

0

0

Mutaties 1e Incidentele suppletoire begroting

1.809.000

0

0

0

0

243.574

‒ 295.307

‒ 27.645

101.425

‒ 240.032

1. Loon- en prijsbijstelling 2022

11.100

3.083

3.123

5.747

4.440

2. Overboekingen met andere departementen

‒ 4.201

0

0

0

0

3. Budgettair neutrale herschikkingen

‒ 3.384

785

‒ 1.632

‒ 1.122

‒ 947

4. Kasschuiven

‒ 71.908

‒ 67.636

‒ 12.298

‒ 50.998

121.849

7

0

0

0

0

6. Bijstelling NOW 3

‒ 2.900.896

0

0

0

0

7. Bijstelling NOW 4

‒ 281.740

133.227

0

0

0

8. Bijstelling NOW 5

0

125.888

0

0

0

9. Bijstelling NOW 6

‒ 581.001

145.630

0

0

0

10. CA permanente scholing via leerrechten

0

125.000

125.000

125.000

125.000

11. LKV verlaging

0

0

0

0

‒ 28.757

12. Subsidie SLIM

0

0

0

‒ 10.200

‒ 10.200

13. LIV en Jeugd-LIV WML verhogen

0

0

124.000

0

0

2.069.473

1.505.632

1.343.300

1.165.714

977.792

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

5. Afrekening UWV 2021

Stand ontwerpbegroting 2023

714.350

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Er zijn 8 overboekingen met andere departementen. De grootste mutatie
is de overboeking naar het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport voor het subsidieprogramma mentale vitaliteit (- € 3,0 miljoen).
3. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.
4. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen voor de subsi­
dieregelingen leren en ontwikkelen in het MKB (SLIM) (- € 6 miljoen) en
voor Nederland leert door (- € 26,3 miljoen) doorgeschoven van 2022
naar 2023. Voor de Maatwerkregeling duurzame inzetbaarheid en eerder
uittreden (MDIEU) worden er middelen doorgeschoven van 2022 (€ 39,6 miljoen) tot en met 2025 naar 2026 en 2027.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

207

5. In 2021 is de Tijdelijke Overbruggingsregeling voor Flexibele Arbeids­
krachten (TOFA) bevoorschot aan UWV, dit blijkt € 7 duizend te laag te
zijn geweest. Dit is in 2022 nabetaald.
6. Op basis van informatie uit het vaststellingentraject blijkt dat de meeste
bedrijven een hoger voorschot hebben aangevraagd voor de NOW 3 dan
waar zij achteraf recht op hebben. Op basis van deze signalen is de
raming neerwaarts bijgesteld met € 2.900,9 miljoen in 2022.
7. In 2022 heeft SZW de raming verlaagd met € 281,7 miljoen, omdat het
minder uitbetalingen verwacht voor de NOW 4. Echter in 2023 verwacht
SZW nog een aanvullend bedrag te verstrekken aan UWV van
€ 133,2 miljoen, waarvoor de raming opwaaarts wordt bijgesteld.
8. Op basis van het aantal ontvangen aanvragen voor de NOW 5 wordt nog
een nabetaling van € 125,9 miljoen verwacht in 2023, bovenop het
bedrag dat reeds in eerdere jaren beschikbaar is gesteld aan UWV.
9. In 2022 heeft SZW de raming verlaagd met € 581,0 miljoen, omdat het
minder uitbetalingen verwacht voor de NOW 6. Echter in 2023 verwacht
SZW nog een aanvullend bedrag te verstrekken aan UWV van
€ 145,6 miljoen, waarvoor de raming opwaarts wordt bijgesteld.
10. In het coalitieakkoord is 4 x € 125 miljoen uitgetrokken voor permanente
scholing via leerrechten. Deze middelen worden ingezet voor een
compartiment binnen STAP voor praktisch geschoolden (t/m mbo4) en
een programma leercultuur (€ 1,25 miljoen). De uitvoeringskosten voor
het extra compartiment zitten (nu nog) in deze reeks en worden geschat
op € 12,5 miljoen.
11. Per 2025 wordt de hoogte van het LKV Ouderen, LKV Arbeidsgehandi­
capten en LKV Herplaatsen Arbeidsgehandicapten verlaagd. Deze
maatregel wordt genomen ter dekking van een per saldo tegenvaller bij
uitkeringsregelingen die ontstond na verwerking van uitvoeringsinfor­
matie en de meest recente raming van het CPB. In het voorjaar wordt
de precieze invulling bekeken. Omdat het budgettair effect neerslaat in
jaar t+1, wordt het budget vanaf 2026 met ‒ € 28,2 miljoen verlaagd.
12. Vanaf 2025 wordt het budget voor stimulering LLO in het MKB met circa
€ 10 miljoen verlaagd.
13. Door de verhoging van het WML in 2023 nemen de uitgaven aan het LIV
en J-LIV in 2024 (budgettair effect in jaar t + 1) naar verwachting toe met
€ 124,0 miljoen.
Tabel 140 Ontvangsten beleidsartikel 1 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

988.799

504.868

100.238

62.155

25.683

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

‒ 974.989

‒ 102.694

‒ 40.207

40.673

38.347

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

1.687.818

‒ 388.294

‒ 46.151

‒ 88.948

‒ 50.150

2027

Nieuwe mutaties:
1. Terugontvangsten

3.055

0

0

0

0

2. Bijstelling ontvangsten NOW 1

1.010.972

69.000

0

0

0

3. Bijstelling ontvangsten NOW 2

916.571

72.243

0

0

0

4. Bijstelling ontvangsten NOW 3

88.114

51.382

0

0

0

5. Bijstelling ontvangsten NOW 5

242.886

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

3.963.226

206.505

13.880

13.880

13.880

13.880

1. Er zijn diverse terugontvangsten bij artikel 1, onder andere van de
subsidie Nederland leert door is er een terugontvangst van toegekende
subsidies (€ 3,0 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

208

2. Op basis van de ontvangen informatie van UWV is de raming van de
terugontvangsten NOW 1 opwaarts bijgesteld. Dit leidt tot
€ 1.011,0 miljoen meer ontvangsten in 2022.
3. Op basis van de ontvangen informatie van UWV is de raming van de
terugontvangsten NOW 2 opwaarts bijgesteld. Dit leidt tot
€ 916,6 miljoen meer ontvangsten in 2022.
4. Op basis van de ontvangen informatie van UWV is de raming van de
terugontvangsten NOW 3 opwaarts bijgesteld. Dit leidt tot € 88,1 miljoen
meer ontvangsten in 2022.
5. Op basis van de ontvangen informatie van UWV is de raming van de
terugontvangsten NOW 5 opwaarts bijgesteld. Dit leidt tot
€ 242,9 miljoen meer ontvangsten in 2022.
Tabel 141 Uitgaven premiegefinancierd artikel 1 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022 reëel

448.429

454.181

460.013

465.926

471.923

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 43.367

‒ 65.818

‒ 72.920

‒ 80.098

‒ 87.237

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

11.441

10.970

10.934

10.898

10.863

2. Ramingsbijstelling TV na 2 jaar ziekte

‒ 5.575

‒ 3.554

‒ 3.542

‒ 3.529

‒ 3.516

3. Ramingsbijstelling TV MKB

‒ 9.655

‒ 9.327

‒ 9.655

‒ 9.655

‒ 9.655

4. Latere start TV MKB bij ziekte

0

‒ 12.338

0

0

0

5. WML verhoging TV na 2 jr ziekte

0

4.000

6.000

6.000

6.000

Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

401.601

377.786

390.830

389.542

388.378

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

8.677

17.545

27.320

38.073

49.420

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2.764

7.290

27.779

48.406

52.712

Nieuwe mutaties:
6. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

0

429

‒ 14.730

‒ 31.657

‒ 32.875

‒ 11.441

‒ 10.970

‒ 10.934

‒ 10.898

‒ 10.863

Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal

0

14.294

29.435

43.924

58.394

Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal

401.601

392.080

420.265

433.466

446.772

7. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022

460.109

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Op basis van uitvoeringsinformatie zijn de uitgaven zeer beperkt
neerwaarts bijgesteld. Het volume compensatie met terugwerkende
kracht komt naar verwachting wat lager uit door een hoger afwijzings­
percentage. Het volume compensatie op basis van nieuwe gevallen
komt licht hoger omdat er sprake is van iets meer aanvragen op
maandbasis. De gemiddelde hoogte van de compensatie voor nieuwe
gevallen is beperkt neerwaarts bijgesteld.
3. De uitgavenraming is op basis van uitvoeringsinformatie relatief fors
neerwaarts bijgesteld. De regeling is pas kort in werking (sinds 1-1-2021;
het onderdeel bedrijfseinde wegens ziekte is nog niet in werking
getreden) en kent een lange ingroeiperiode (tenminste 18 maanden).
De realisaties over het eerste tertaal van 2022 laten op maandbasis
een terugval zien, waardoor uitgaven veel lager uitkomen dan verwacht
op basis van de eerdere ingroei in 2021. De gemiddelde prijs voor de
inwerkinggetreden onderdelen is marginaal opwaarts bijgesteld op
basis van de realisaties. Op basis van 16 maanden aan realisaties lijkt
het volume dan ook op een lager niveau uit te gaan komen nadat de
ingroeiperiode geheel is doorlopen. Dit betekent een bijstelling van ruim

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

209

4.

5.

6.

7.

‒ € 9 miljoen voor 2022 en bijna ‒ € 10 miljoen voor 2023 en verder. Deze
bijstelling komt neer op ongeveer 50% van de eerder geraamde totale
uitgaven aan de inwerkinggetreden onderdelen bedrijfseinde wegens
pensionering of overlijden.
Het onderdeel bedrijfseinde wegens ziekte werkgever treedt pas op zijn
vroegst op 1 januari 2024 in werking. De uitgaven in 2023 komen daarom
lager uit dan eerder geraamd (- € 12,3 miljoen).
De verhoging van het minimumloon per 1 januari 2023 leidt vanaf die
datum tot hogere transitievergoeding, omdat deze wordt berekend op
basis van het geldende loon per datum einde dienstverband. Hierdoor
vallen de uitgaven van de compensatieregeling transitievergoeding
hoger uit.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
Zie bij mutatie nummer 1.

2. Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
Tabel 142 Uitgaven beleidsartikel 2 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

7.388.951

7.458.109

7.700.806

7.891.360

8.019.305

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

333

0

0

0

0

Mutaties amendement 2022

270

280

290

290

300

Mutaties 1e Incidentele suppletoire begroting 2022
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

15.674

0

0

0

0

‒ 140.656

‒ 490.984

‒ 517.893

‒ 588.817

‒ 574.687

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

110.675

110.830

114.326

116.128

118.156

‒ 137.025

‒ 191.375

‒ 148.874

‒ 118.434

‒ 85.711

‒ 5.011

‒ 5.705

‒ 5.670

‒ 5.671

‒ 3.171

7.609

2.357

2.740

250

250

5. Kasschuiven

‒ 2.433

1.953

120

120

120

6. Ramingsbijstelling

‒ 8.350

‒ 12.060

‒ 12.682

‒ 15.031

‒ 14.893

7. CA plan armoede en schulden

0

47.500

39.500

33.000

15.000

8. CA plan arbeidsmarktinfrastructuur

0

1.563

600

1.300

1.300

2.600

7.000

0

0

0

‒ 3.323

357

170

170

170

11. Raming TW verhoging WML

0

‒ 74.170

‒ 58.911

‒ 48.183

‒ 42.383

Stand ontwerpbegroting 2023

7.229.314

6.855.655

7.114.522

7.266.482

7.433.756

2. Macromutaties
3. Overboekingen met andere departementen
4. Budgettair neutrale herschikkingen

9. Energietoeslag CN
10. Bijstelling Bbz

7.630.851

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. De raming van het macrobudget Participatiewetuitkeringen is aangepast
op basis van de laatste ontwikkelingen in de werkloosheid. Het CPB heeft
zijn beeld over de werkloze beroepsbevolking positief bijgesteld.
Hierdoor dalen de uitgaven aan bijstandsuitkeringen.
3. Er zijn 13 overboekingen met andere departementen. De grootste
mutatie is de overboeking naar het Ministerie van Justitie en Veiligheid
voor doorontwikkeling clustering rijksincasso (- € 4,5 miljoen).
4. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting, waaronder een subsidie voor de programmaraad
Divosa 2022-2023 (€ 1,3 miljoen), een bijdrage aan de subsidie hoofdzaak
(€ 1,4 miljoen) en de energietoeslag voor inwoners van Caribisch
Nederland (€ 0,4 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

210

5. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen van subsidies
en opdrachten doorgeschoven van 2022 (- € 2,4 miljoen) naar 2023 en
verder.
6. De mutatie betreft een samenstelling van doorwerkingen van uitvoe­
ringsgegevens op het terrein van onder andere de Bijstand Zelfstan­
digen en de Toeslagenwet. Ook is de raming van de aanpassing van de
kostendelersnorm vanaf 2023 minimaal bijgesteld naar aanleiding van
uitvoeringsgegevens. Dit leidt samen tot een meevaller van € 8,4 miljoen
in 2022.
7. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor arbeidsmarkt,
armoede en schulden wordt in 2023 € 47,5 miljoen aan programma­
gelden voor preventie, armoede en schulden beschikbaar gesteld,
aflopend naar € 15,0 miljoen vanaf 2026 structureel.
8. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor arbeidsmarkt­
infrastructuur wordt in 2023 € 1,6 miljoen beschikbaar gesteld, aflopend
naar € 1,3 miljoen vanaf 2025 structureel.
9. Naar analogie van Europees Nederland is voor Caribisch Nederland de
energietoeslag in 2022 verhoogd met € 500 tot € 1.300 voor huishoudens
met een laag inkomen (€ 2,6 miljoen). In 2023 wordt eveneens een
energietoeslag van € 1.300 uitgekeerd aan lage inkomens (€ 7,0 miljoen).
10. De gerealiseerde uitgaven Bijstand zelfstandigen vallen dit jaar lager uit
dan geraamd. De uitgaven vanaf 2023 zijn licht opwaarts bijgesteld
omdat het aantal uitgegeven kapitaalverstrekkingen in 2021 iets hoger
was dan eerder verwacht.
11. De vervroeging van de wettelijk minimumloon (WML) stijging zorgt ook
voor een besparing op de TW, omdat de uitkeringen bij de moeder­
wetten stijgen en er hierdoor minder TW-aanvullingen nodig zijn. Dit
leidt tot lagere lasten van ‒ € 74,2 miljoen in 2023 aflopend tot ‒
€ 42,4 miljoen in 2026.
Tabel 143 Ontvangsten beleidsartikel 2 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022
Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

18.215

18.232

75.540

75.137

74.415

0

0

‒ 32.600

‒ 6.950

‒ 6.850

216.755

‒ 298

‒ 2.447

‒ 4.945

‒ 5.443

1. Afrekening UWV 2021

27.621

0

0

0

0

2. Afrekening SVB 2021

568

0

0

0

0

3. Bijstelling Bbz

452

298

‒ 77

‒ 27

26

263.611

18.232

40.416

63.215

62.148

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

Stand ontwerpbegroting 2023

61.807

1. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van regelingen die bevoorschot
zijn aan UWV, op sommige ontvangt SZW geld terug. De grootste
afrekening is van de Toeslagenwet (€ 27,3 miljoen).
2. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van regelingen die bevoorschot
zijn aan de SVB, op sommige ontvangt SZW geld terug. De grootste
betreft de afrekening van de Aanvullende Inkomensvoorziening
Ouderen (AIO) (€ 0,5 miljoen).
3. De gerealiseerde ontvangsten Bijstand zelfstandigen vallen dit jaar
hoger uit dan geraamd. De ontvangsten vanaf 2023 zijn licht bijgesteld
op basis van de realisatiecijfers over 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

211

3. Arbeidsongeschiktheid
Tabel 144 Uitgaven beleidsartikel 3 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

17.714

3.286

784

796

804

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 3.840

‒ 2.539

‒ 13

‒ 13

‒ 12

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

29

30

31

32

32

2. Budgettair neutrale herschikkingen

‒ 1.500

‒ 21

‒ 21

‒ 21

‒ 21

3. Kasschuif

‒ 5.375

‒ 1.613

5.375

1.613

0

0

10.750

0

0

0

7.028

9.893

6.156

2.407

803

4. Overboekingen met andere departementen
Stand ontwerpbegroting 2023

808

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.
3. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen van
Individuele plaatsing en steun doorgeschoven van 2022 (- € 5,4 miljoen)
naar 2023 tot en met 2025. Deze kasschuiven zijn nodig omdat er gewerkt
wordt met 3 betaalmomenten.
4. Er is een overboeking van het Gemeentefonds voor de Regeling
vergoeding Individuele plaatsing en steun (€ 10,8 miljoen in 2023).
Tabel 145 Uitgaven premiegefinancierd artikel 3 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

10.923.991

11.201.288

11.421.149

11.574.587

11.677.160

18.165

71.493

115.492

122.350

130.974

1. Loon- en prijsbijstelling 2022

310.429

319.818

327.346

331.886

335.106

2. Ramingsbijstelling

44.873

51.288

40.650

‒ 22.573

‒ 44.948
63.900

Stand ontwerpbegroting 2022 reëel
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

3. Korte termijnmaatregelen SMB

1.400

39.500

53.400

61.200

‒ 6.000

0

0

0

0

0

3.401

10.337

14.754

17.821

11.292.858

11.686.788

11.968.374

12.082.204

12.180.013

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

266.567

530.693

824.492

1.134.097

1.451.492

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

43.862

536.155

737.946

933.182

1.079.251

4. Dekking SMB en uitvoeringstegenvaller
5. Verhoging WML
Stand ontwerpbegroting 2022 reëel

Nieuwe mutaties:
6. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
7. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal
Stand ontwerpbegroting 2023

0

730.583

675.018

604.325

580.326

‒ 310.429

‒ 319.818

‒ 327.346

‒ 331.886

‒ 335.106

0

1.477.613

1.910.110

2.339.718

2.775.963

11.292.858

13.164.401

13.878.484

14.421.922

14.955.976

15.484.399

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Op basis van de uitvoeringsinformatie van UWV zijn de geraamde
uitgaven aan de arbeidsongeschiktheidsregelingen bijgesteld. De IVAuitgaven zijn meerjarig naar beneden bijgesteld. Dit komt voornamelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

212

3.

4.

5.

6.

7.

door een lager aantal uitkeringen. De WGA-uitgaven zijn meerjarig naar
boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk door een hoger aantal
uitkeringen. De WAO-uitgaven zijn meerjarig naar beneden bijgesteld.
Dit komt voornamlijk door een lager aantal uitkeringen. De WAZ is
slechts beperkt bijgesteld.
Het kabinet neemt op korte termijn drie tijdelijke maatregelen om
urgente problematiek te verminderen ten aanzien van de mismatch
tussen vraag naar en het aanbod van sociaal-medische beoordelingen
bij UWV. Door deze maatregelen komen de uitgaven aan uitkerings­
lasten cumulatief € 135 miljoen hoger uit. Deze maatregelen worden
gedekt binnen de uitvoeringskosten van UWV op de SZW-begroting.
Overgebleven middelen uit het re-integratiebudget UWV worden
ingezet als één van de dekkingsbronnen voor de hierboven genoemde
maatregelen en de uitvoeringstegenvaller van het ministerie.
Per 1 januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon (WML) beleidsmatig
met 8,05% verhoogd. Dit zorgt ervoor dat het maximum dagloon voor
WIA instromers vanaf 2023 toeneemt en dat mensen vanaf 2026
gemiddeld met een hoger loon de WIA instromen. Hierdoor stijgen de
WIA uitkeringslasten.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
Zie bij mutatie nummer 1.

4. Jonggehandicapten
Tabel 146 Uitgaven beleidsartikel 4 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

3.553.766

3.570.977

3.590.379

3.650.346

3.665.168

147.839

153.406

173.085

176.311

186.820

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

104.770

105.130

106.309

107.245

108.009

2. Ramingsbijstelling Wajong

‒ 74.050

‒ 66.052

‒ 70.462

‒ 74.395

‒ 72.060

3. Afrekening Wajong 2021
4. Re-integratie Wajong
Stand ontwerpbegroting 2023

8.593

0

0

0

0

‒ 6.000

0

0

0

0

3.734.918

3.763.461

3.799.311

3.859.507

3.887.937

3.918.221

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Op basis van de realisatiegegevens van UWV is de raming van de uitke­
ringslasten Wajong voor 2022 naar beneden bijgesteld. Dit naar
aanleiding van een modelaanpassing en door een hogere stijging in
de uitstroom ten opzichte van de instroom bij de oude Wajongrege­
lingen. Bij de oude Wajongregelingen neemt de prijs toe door een lager
percentage personen met arbeidsvermogen. Hierdoor zijn er relatief
meer personen met een volledige Wajong-uitkering.
3. In 2021 is de Wajong bevoorschot aan UWV, dit blijkt € 8,6 miljoen te laag
te zijn geweest.
4. Dit betreft vrijvallende middelen bij re-integratie Wajong.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

213

Tabel 147 Ontvangsten beleidsartikel 4 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

0

0

0

0

0

1. Afrekening UWV 2021

4.900

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

4.900

0

0

0

0

2027

0

1. In 2021 is de Wajong re-integratie bevoorschot aan UWV, dit blijkt
€ 4,9 miljoen te hoog te zijn geweest.
5. Werkloosheid
Tabel 148 Uitgaven beleidsartikel 5 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

282.534

143.424

142.147

143.215

110.838

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

‒ 11.121

10.050

4.850

0

0

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 9.594

5.686

‒ 9.167

‒ 13.089

‒ 10.280

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022
2. Ramingsbijstelling
3. Budgettaire neutrale herschikking

3.416

3.734

3.737

3.677

2.841

‒ 8.218

‒ 10.316

‒ 14.046

‒ 17.636

‒ 12.614
0

‒ 345

0

0

0

4. CA plan arbeidsmarktinfrastructuur

0

71.900

0

0

0

5. CA plan scholing WW

0

13.100

13.100

13.100

13.100

6. Afrekening UWV 2021

1.052

0

0

0

0

0

0

‒ 300

‒ 6.200

‒ 9.800

257.724

237.578

140.321

123.067

94.085

7. IOW besparing vereenv. claimbeoordeling 60+
Stand ontwerpbegroting 2023

62.059

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Op basis van uitvoeringsinformatie van UWV is de IOW voor 2022 en
verder neerwaarts bijgesteld, voornamelijk op basis van nieuwe
werkloosheidsvoorspellingen van het CPB.
3. Er is sprake van een budgettair neutrale herschikking binnen de SZWbegroting.
4. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor arbeidsmarkt­
infastructuur wordt in 2023 € 71,9 miljoen beschikbaar gesteld.
5. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor scholing WW
wordt vanaf 2023 € 13,1 miljoen structureel beschikbaar gesteld.
6. In 2021 is de kassiersfunctie crisisdienstverlening bevoorschot door
UWV, dit blijkt € 1,1 miljoen te laag te zijn geweest.
7. Door de vereenvoudigde claimbeoordeling van 60-plussers komen er
naar verwachting minder 60-plussers in de WW. Hierdoor is er een
besparing vanaf 2022 op de WW. De besparing op de WW leidt vertraagd
tot een besparing op de IOW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

214

Tabel 149 Ontvangsten beleidsartikel 5 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

1. Afrekening UWV 2021

10.425

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

10.425

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

0

1. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van regelingen die bevoorschot
zijn aan UWV, de grootste afrekening is van de IOW (€ 5,5 miljoen).
Tabel 150 Uitgaven premiegefinancierd artikel 5 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022 reëel
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

4.229.344

4.368.755

4.672.366

4.905.973

4.963.576

‒ 1.059.538

‒ 997.193

‒ 923.926

‒ 997.239

‒ 957.134

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

93.649

99.602

111.566

116.213

119.045

‒ 483.062

‒ 385.847

‒ 337.674

‒ 253.508

‒ 172.814

‒ 1.200

‒ 29.000

‒ 45.700

‒ 18.200

0

0

16.797

51.362

67.043

64.898

2.779.193

3.073.114

3.527.994

3.820.282

4.017.571

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

105.136

219.827

361.943

516.651

664.334

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 11.487

54.386

61.142

79.566

116.132

2. Ramingsbijstelling
3. WW besparing vereenv. claimbeoordeling 60+
4. WML verhoging
Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

Nieuwe mutaties:
5. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
6. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal
Stand ontwerpbegroting 2023

0

91.284

18.416

6.285

15.829

‒ 93.649

‒ 99.602

‒ 111.566

‒ 116.213

‒ 119.045

0

265.895

329.935

486.289

677.250

2.779.193

3.339.009

3.857.929

4.306.571

4.694.821

5.076.582

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Op basis van uitvoeringsinformatie van UWV en nieuwe werkloosheids­
voorspellingen van het CPB verwachten we minder WW-uitkeringen de
komende jaren. Dit heeft geleid tot een neerwaartse ramingsbijstelling.
3. Door vereenvoudigde claimbeoordeling van 60-plussers komen er naar
verwachting minder 60-plussers in de WW. Hierdoor is er een besparing
vanaf 2022.
4. Per 1 januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon (WML) beleidsmatig
met 8,05% verhoogd. Dit zorgt ervoor dat het maximum dagloon voor
WW instromers vanaf 2023 toeneemt. Hierdoor stijgen de WW uitke­
ringslasten.
5. Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
6. Zie bij mutatie nummer 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

215

Tabel 151 Ontvangsten premiegefinancierd artikel 5 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022 reëel

234.300

236.106

236.106

236.106

230.868

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 16.000

‒ 16.000

‒ 16.000

‒ 16.000

‒ 16.000

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

6.328

6.381

6.381

6.381

6.229

2. Ramingsbijstelling

‒ 19.117

‒ 3.117

‒ 3.117

‒ 3.117

‒ 3.117

Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

205.511

223.370

223.370

223.370

217.980

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

5.856

11.940

18.378

24.985

31.059

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

472

3.037

5.882

8.678

10.958

Nieuwe mutaties:
3. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
4. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal
Stand ontwerpbegroting 2023

0

1.699

1.517

1.329

1.220

‒ 6.328

‒ 6.381

‒ 6.381

‒ 6.381

‒ 6.229

0

10.295

19.396

28.611

37.008

205.511

233.665

242.766

251.981

254.988

255.296

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de ontvangsten op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Overheidswerkgevers zijn eigenrisicodragers voor de WW. De WWuitgaven worden door UWV verhaald op deze werkgevers. De raming
van de ontvangsten uit verhaal is op basis van uitvoeringsinformatie
voor alle jaren naar beneden bijgesteld.
3. Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
4. Zie bij mutatie nummer 1.
6. Ziekte en verlofregelingen
Tabel 152 Uitgaven beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

36.626

63.469

63.207

63.047

62.882

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

1.006

388

416

388

370

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

654

915

904

900

895

‒ 515

‒ 7.166

‒ 294

‒ 294

‒ 294

3. Uitstel TSB regeling

‒ 27.136

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

10.635

57.606

64.233

64.041

63.853

2. Budgettair neutrale herschikkingen

63.754

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.
3. De ingangsdatum van de regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde
Beroepsziekten (TSB) is uitgesteld van 1 juli 2022 naar 1 januari 2023.
De middelen die voor 2022 gereserveerd waren, worden daarom ingezet
als dekking voor de uitvoeringstegenvaller van het ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

216

Tabel 153 Ontvangsten beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

1. Afrekening SVB 2021

1.080

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

1.080

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

2027

0

1. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van regelingen die bevoorschot
zijn aan de SVB, de grootste afrekening is van de regeling CSE
(€ 0,7 miljoen).
Tabel 154 Uitgaven premiegefinancierd artikel 6 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

3.636.657

3.921.108

3.992.696

4.054.721

4.111.473

167.134

277.576

295.229

305.211

318.062

1. Loon- en prijsbijstelling 2022

110.240

121.757

124.349

126.442

128.465

2. Ramingsbijstelling

21.922

91.383

90.207

90.124

84.513

0

55.025

68.830

74.730

75.506

3.935.953

4.466.849

4.571.311

4.651.228

4.718.019

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

90.136

193.949

303.884

419.864

541.473

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

20.104

119.941

176.611

249.870

327.924

Stand ontwerpbegroting 2022 reëel
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

3. WML verhoging
Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

Nieuwe mutaties:
4. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

0

102.664

61.527

55.279

62.912

‒ 110.240

‒ 121.757

‒ 124.349

‒ 126.442

‒ 128.465

Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal

0

294.797

417.673

598.571

803.844

Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal

3.935.953

4.761.646

4.988.984

5.249.799

5.521.863

5. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022

5.733.332

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Afgezien van de loon- en prijsbijstellingen, dalen de ZW uitgaven voor
het lopende jaar als gevolg van een lager aantal uitkeringsjaren. Dit komt
voornamelijk door een afname van de uitkeringsjaren bij de vangnetten
eindedienstverbanders en zieke werklozen. Vanaf 2023 is er sprake van
een stijging van de ZW uitgaven als gevolg van een groter aantal
werkenden. De WAZO uitgaven nemen meerjarig toe als gevolg van
een verwachte toename van het aantal geboorten en de stijging van
het wettelijk minimumloon. Daarnaast nemen de uitgaven toe omdat, op
basis van de prognose van het UWV, de verwachte jaaruitkering voor
de Wet betaald ouderschapsverlof (WBO) naar boven is bijgesteld.
3. Per 1 januari 2023 wordt het wettelijk minimumloon (WML) beleidsmatig
met 8,05% verhoogd. Dit zorgt ervoor dat het gemiddelde loon in
Nederland toeneemt en dat het maximum dagloon voor de ZW, WAZO,
WIEG en WBO stijgt. Hierdoor stijgen de uitkeringslasten van deze
regelingen.
4. Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
5. Zie bij mutatie nummer 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

217

7. Kinderopvang
Tabel 155 Uitgaven beleidsartikel 7 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

3.857.977

3.844.465

3.847.070

3.888.754

3.947.795

Mutaties 1e Incidentele suppletoire begroting 2022

78.000

0

0

0

0

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

172.831

239.195

285.920

283.229

263.018

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

21.439

21.181

22.119

30.246

32.070

2. Ramingsbijstelling KOT

136.647

166.508

164.208

255.815

228.332

3. Kasschuif

‒ 3.000

0

3.000

0

0

3.687

1.841

3.000

3.000

3.000

‒ 2.670

‒ 800

7.000

6.600

6.600

122

0

0

0

0

7. CA verhoging KOT in 2025

0

0

132.202

1.662.202

1.978.202

8. CA verhoging KOT in 2025 CN

0

0

805

805

805

9. KOT stelselwijziging

0

10.000

0

0

0

10. KOT herstel box 3

967

967

967

0

0

11. Aanpassing raming KOT uitgaven en ontvangsten

0

0

0

‒ 41.000

‒ 133.000

12. KOT uitgaven ivm Oekraïense ontheemden

0

33.200

0

0

0

13. Kwijtschelden gem. schulden ex-partners

0

0

0

8.500

4.250

14. Verhoging KOT vergoeding

0

0

6.282

80.070

102.313

15. Verhoging KOT vergoeding CN

0

600

600

0

0

4.266.000

4.317.157

4.473.173

6.178.221

6.433.385

4. Budgettair neutrale herschikkingen
5. Overboekingen met andere departementen
6. Afrekening SVB 2021

Stand ontwerpbegroting 2023

6.603.981

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Op basis van uitvoeringsinformatie zijn de uitgaven Kinderopvang­
toeslag naar boven bijgesteld. Zowel het aantal kinderen dat naar de
kinderopvang gaat als het gemiddelde aantal uren per kind zijn hoger
uitgekomen dan verwacht. Dit werkt meerjarig door in een hoger gebruik
en daarmee ook hogere uitgaven kinderopvangtoeslag.
3. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen voor
huisvesting kinderopvang BES doorgeschoven van 2022 naar 2024. In
2022 worden verplichtingen aangegaan tegenover de eilanden voor
verbetering huisvesting kinderopvang op CN. De bijbehorende uitgaven
vinden echter pas in latere jaren plaats.
4. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting. Onder meer betreft het herschikking van budget naar
de juiste instrumenten voor het programma Best 4 Kids ter onder­
steuning van kinderopvang BES.
5. Er zijn 5 overboekingen met andere departementen. De grootste mutatie
is de overboeking van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor kinderopvang CN (vanaf 2024 € 6,6 miljoen structureel
per jaar). Daarnaast zijn middelen overgeboekt naar het Ministerie van
Financiën voor de uitvoeringskosten van de Tijdelijke tegemoetko­
mingsregeling KO (€ 2,4 miljoen in 2022 en € 1,0 miljoen in 2023).
6. Er is een nabetaling aan de SVB. De SVB heeft in 2021 € 0,1 miljoen meer
aan kinderopvangtoeslag buitenland uitgegeven dan was bevoorschot.
Het verschil is achteraf aan de SVB nabetaald.
7. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor vergoeding van
de kinderopvang naar 95% wordt vanaf 2024 € 132,0 miljoen oplopend
naar € 1.978,0 miljoen in 2026 beschikbaar gesteld. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

218

kinderopvangtoeslag wordt in 2025 verhoogd, waardoor alle werkende
ouders aanspraak maken op 95% vergoeding van de opvangkosten tot
aan de maximum uurprijs. Omdat de KOT in de maand vooraf aan de
ouders wordt uitgekeerd, zijn er in (december) 2024 ook meeruitgaven.
8. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor de vergoeding
van de kinderopvang naar 95% wordt ook voor CN vanaf 2024
€ 0,8 miljoen structureel beschikbaar gesteld.
9. Vanuit de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor kosten die
samenhangen met de bredere stelselwijziging in de kinderopvang­
toeslag wordt voor 2023 € 10,0 miljoen beschikbaar gesteld. Het betreft
implementatiekosten en transitiekosten in aanloop naar een stelsel van
directe financiering.
10. Met de herstelactie Box 3 wordt een deel van de verzamelinkomens van
de groep bezwaarmakers naar beneden bijgesteld. Een lager verzamel­
inkomen kan een hoger recht op toeslagen met zich meebrengen. Deze
mutatie betreft het verwachte effect van de herstelactie Box 3 op de
uitgaven KOT (€ 1,0 miljoen van 2022 tot en met 2024).
11. In het coalitieakkoord is afgesproken om vanaf 2025 de kinderopvang­
toeslag voor alle werkende ouders op 95% te zetten en om directe finan­
ciering in te voeren. Met directe financiering kan beter worden
aangesloten op de actuele opvangsituatie van ouders, zoals het aantal
uren gebruik van kinderopvang. Dit leidt tot minder nabetalingen (er zijn
ook minder terugvorderingen, zie hiervoor mutatie 2 bij de ontvangsten).
12. Deze uitgaven komen voort uit de toestroom van Oekraïense
ontheemden. De ontheemden maken, indien zij werken, aanspraak op
kinderopvangtoeslag. De uitgaven zijn voor de eerste twee kwartalen
van 2023.
13. De gemeentelijke schulden van ex-partners van gedupeerden worden bij
de hersteloperatie toeslagen kwijtgescholden. Gemeenten worden met
een vertraging gecompenseerd voor de kwijtscheldingen (€ 8,5 miljoen
in 2025 en € 4,3 miljoen 2026).
14. Het vergoedingspercentage in de kinderopvangtoeslag wordt per 2025
verhoogd van 95% naar 96%. Dit leidt tot hogere uitgaven.
15. Om de koopkracht te versterken op Caribisch Nederland wordt de eigen
bijdrage voor kinderopvang verlaagd in 2023 en 2024.
Tabel 156 Ontvangsten beleidsartikel 7 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

1.584.673

1.598.163

1.609.436

1.625.109

1.638.950

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

‒ 1.487

‒ 744

0

0

0

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 18.371

21.625

6.523

‒ 4.708

‒ 2.854

1.611

4.640

8.386

5.136

5.392

0

0

0

‒ 41.000

‒ 133.000

2027

Nieuwe mutaties:
1. Ramingsbijstelling KOT
2. Aanpassing raming KOT uitgaven en ontvangsten
3. Kwijtschelden schulden ex-partners
4. Werkgeversbijdrage
Stand ontwerpbegroting 2023

0

‒ 1.600

‒ 1.600

0

0

114.485

143.682

138.194

134.460

134.460

1.680.911

1.765.766

1.760.939

1.718.997

1.642.948

1.568.937

1. De ontvangsten Kinderopvangtoeslag zijn meerjarig naar boven
bijgesteld. Dit hangt samen met de opwaartse bijstelling van de uitgaven
Kinderopvangtoeslag op basis van uitvoeringsinformatie. Als gevolg
van de hogere uitgaven nemen, met vertraging, ook de terugont­
vangsten toe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

219

2. In het coalitieakkoord is afgesproken om vanaf 2025 de kinderopvang­
toeslag voor alle werkende ouders op 95% te zetten en om directe finan­
ciering in te voeren. Met directe financiering kan beter worden
aangesloten op de actuele opvangsituatie van ouders, zoals het aantal
uren gebruik van kinderopvang. Dit leidt tot minder terugvorderingen en
daarmee ook lagere ontvangsten (er zijn ook minder nabetalingen, zie
hiervoor mutatie 11 bij de uitgaven).
3. De schulden van ex-partners van gedupeerden worden bij de herstel­
operatie toeslagen kwijtgescholden. Hierdoor treedt een derving op
ontvangsten KOT. De ontvangsten KOT zijn hierop bijgesteld (€ 1,6 miljoen in 2023 en 2024).
4. De werkgeversbijdrage kinderopvang is een vast percentage van de
totale loonsom. De loonsom is naar boven bijgesteld, mede door de
verhoging van het wettelijk minimumloon. Dit leidt tot hogere
ontvangsten werkgeversbijdrage.
8. Oudedagsvoorziening
Tabel 157 Uitgaven beleidsartikel 8 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022
Mutaties amendement 2022

2022

2023

2024

2025

2026

25.274

26.213

27.376

28.806

30.544

260

1.520

1.610

1.700

1.800

1.582

3.229

6.403

8.963

9.560

1. Loon- en prijsbijstelling 2022

1.098

1.273

1.464

1.637

1.741

2. Budgettair neutrale herschikking

‒ 250

0

0

0

0

0

4.600

2.000

0

0

27.964

36.835

38.853

41.106

43.645

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

3. Verhoging AOV CN
Stand ontwerpbegroting 2023

46.256

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Er is sprake van een budgettair neutrale herschikking binnen de SZWbegroting.
3. Om de koopkracht te versterken op Caribisch Nederland wordt de AOV
in 2023 versneld verhoogd tot het ijkpunt sociaal minimum.
Tabel 158 Ontvangsten beleidsartikel 8 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

1. Afrekening SVB 2021

165

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

165

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

2027

0

1. In 2021 heeft de SVB voor de overbruggingsregeling AOW een te hoge
bevoorschotting ontvangen van € 0,2 miljoen ten opzichte van de gerea­
liseerde uitkeringslasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

220

Tabel 159 Uitgaven premiegefinancierd artikel 8 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022 reëel
Mutaties amendement 2022

2022

2023

2024

2025

2026

43.435.922

43.717.862

44.224.639

45.219.799

46.276.232

0

‒ 2.377

‒ 2.404

‒ 2.458

‒ 2.515

‒ 171.115

‒ 489.906

‒ 841.279

‒ 1.210.624

‒ 1.231.528

1. Loon- en prijsbijstelling 2022

889.970

891.564

897.270

912.846

934.233

2. Kasschuif

‒ 36.882

36.882

0

0

0

0

‒ 496.464

‒ 151.381

0

0

44.117.895

43.657.561

44.126.845

44.919.563

45.976.422

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

724.893

1.715.583

2.775.957

3.967.072

5.225.385

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

165.077

1.805.363

3.295.000

4.571.328

5.220.986

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

3. IOAOW WML verhoging
Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

Nieuwe mutaties:
4. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
5. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal
Stand ontwerpbegroting 2023

0

1.913.782

1.251.374

549.905

572.942

‒ 889.970

‒ 891.564

‒ 897.270

‒ 912.846

‒ 934.233

0

4.543.164

6.425.061

8.175.459

10.085.080

44.117.895

48.200.725

50.551.906

53.095.022

56.061.502

59.139.199

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. De SVB is voornemens in het najaar van 2022 te starten met de imple­
mentatie van het data-initiatief AOW. De hoogte van de AOW-uitkeringen
die onjuist is vastgesteld, wordt hierbij hersteld. Om beter aan te sluiten
bij het verwachte kasritme van de uitgaven aan de implementatie wordt
een deel van de geraamde middelen voor de implementatie van 2022
naar 2023 doorgeschoven.
3. In plaats van de stapgewijze afschaffing van de IOAOW kiest het kabinet
ervoor de IOAOW per 2023 te verlagen naar € 5 per maand. Per 2025
wordt de IOAOW geheel afgeschaft. Deze maatregel maakt onderdeel uit
van het pakket aan koopkrachtmaatregelen. Onderdeel van het pakket is
dat de AOW-uitkering meestijgt met de bijzondere verhoging van het
minimumloon.
4. Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
5. Zie mutatie nummer 1.
9. Nabestaanden
Tabel 160 Uitgaven beleidsartikel 9 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

1.152

1.181

1.214

1.229

1.242

Mutaties amendement 2022

80

90

90

90

90

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

215

367

522

622

627

1. Loon- en prijsbijstelling 2022

68

76

84

89

89

Stand ontwerpbegroting 2023

1.515

1.714

1.910

2.030

2.048

2027

2.059

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitkeringslasten
op prijspeil 2022 te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

221

Tabel 161 Uitgaven premiegefinancierd artikel 9 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022 reëel

304.890

297.390

291.422

282.063

273.644

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 8.552

‒ 6.939

‒ 9.406

‒ 11.335

‒ 12.316

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

5.533

5.423

5.267

5.055

4.880

301.871

295.874

287.283

275.783

266.208

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

4.949

8.613

12.394

16.074

19.515

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

584

11.979

20.010

25.838

27.542

Nieuwe mutaties:
2. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
3. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal
Stand ontwerpbegroting 2023

0

15.340

9.253

3.097

3.062

‒ 5.533

‒ 5.423

‒ 5.267

‒ 5.055

‒ 4.880

0

30.509

36.390

39.954

45.239

301.871

326.383

323.673

315.737

311.447

309.710

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
3. Zie mutatie nummer 1.
10. Tegemoetkoming ouders
Tabel 162 Uitgaven beleidsartikel 10 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022
Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022
Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

6.479.308

6.421.035

6.413.812

6.389.566

6.386.298

0

300

670

810

830

‒ 2.661

43.698

66.057

69.496

63.361

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

293.214

443.509

443.481

443.531

444.061

2. Ramingsbijstelling WKB

‒ 42.665

‒ 37.445

‒ 9.683

3.714

‒ 1.715

150

0

0

0

0

0

1.000

2.000

2.000

2.000

3. Budgettair neutrale herschikking
4. Overboeking met ander departement
5. Afrekening SVB 2021

7.407

0

0

0

0

6. WKB herstel box 3

567

567

567

0

0

7. WKB uitgaven ivm Oekraïense ontheemden

7.777

9.333

0

0

0

8. AKW uitgaven ivm Oekraïense ontheemden

6.918

8.301

0

0

0

9. WKB verhoging WML

3.119

39.627

23.722

7.786

7.902

10. WKB intensivering

64.529

731.754

484.608

247.970

133.796

11. Verhoging AKW CN

0

600

600

600

600

6.817.663

7.662.279

7.425.834

7.165.473

7.037.133

Stand ontwerpbegroting 2023

7.024.456

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

222

2. De verwerking van de meest recente raming van het CPB leidt tot een
meevaller op de WKB, die zich concentreert in de jaren 2022 en 2023.
Deze meevaller is het gevolg van de verdere daling van de werkloosheid
en stijging van de huishoudinkomens. Deze factoren zorgen voor een
lager recht op toeslagen.
3. Er is sprake van een budgettair neutrale herschikking binnen de SZWbegroting.
4. Er is een overboeking van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport voor de extra uitgaven WKB ten behoeve van mensen die
vanwege huiselijk geweld in de noodopvang verblijven en een
zelfstandige aanspraak op toeslagen krijgen (€ 1,0 miljoen in 2023 en
vanaf 2024 € 2,0 miljoen).
5. In 2021 is de AKW bevoorschot door de SVB, dit is € 7,4 miljoen te laag
geweest.
6. Met de herstelactie Box 3 wordt (een deel) van de verzamelinkomens
van de groep bezwaarmakers naar beneden bijgesteld. Een lager verza­
melinkomen kan een hoger recht op toeslagen met zich meebrengen.
Deze mutatie betreft het verwachte effect van de herstelactie Box 3 op
de uitgaven WKB (€ 0,6 miljoen 2022 t/m 2024).
7. Deze uitgaven komen voort uit de toestroom van Oekraïense
ontheemden. De ontheemden maken, indien zij werken, aanspraak op
kindgebonden budget. De uitgaven zijn t/m tweede kwartaal 2023.
8. Deze uitgaven komen voort uit de toestroom van Oekraïense
ontheemden. De ontheemden maken, indien zij werken, aanspraak op
kinderbijslag. De uitgaven zijn t/m tweede kwartaal 2023.
9. De inkomensafbouwgrenzen in de WKB zijn gekoppeld aan het wettelijk
minimumloon (WML). Zodoende zorgt de stijging van het WML in 2023
voor het opschuiven van de inkomensafbouwgrenzen in de WKB,
waarmee ook de uitgaven aan de WKB toenemen (€ 3,1 miljoen in 2022).
10. Om de koopkracht van gezinnen te verstevigen wordt de WKB in 2023
geïntensiveerd. Dit leidt tot meer uitgaven vanaf 2022 (voorschotten
voor januari 2023 worden verstrekt in december 2022).
11. Om de koopkracht te versterken op Caribisch Nederland wordt de kinder­
bijslag met 10 dollar extra verhoogd per 2023. Dit leidt tot meer uitgaven
vanaf 2023.
Tabel 163 Ontvangsten beleidsartikel 10 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

188.276

183.997

180.941

179.854

179.111

Mutaties 2e Incidentele suppletoire begroting

‒ 744

‒ 372

0

0

0

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

17.675

35.573

23.640

14.205

13.868

1. Ramingsbijstelling WKB

‒ 47

7.795

6.165

5.597

3.132

2. Afrekening SVB 2021

820

0

0

0

0

0

‒ 1.250

‒ 1.250

0

0

205.980

225.743

209.496

199.656

196.111

2027

Nieuwe mutaties:

3. Kwijtschelden schulden ex-partners
Stand ontwerpbegroting 2023

195.416

1. De bijstelling op de ontvangsten heeft verschillende oorzaken. Enerzijds
zorgt de loon- en prijsbijstelling 2022 tot hogere ontvangsten. Tegelij­
kertijd leidt de verwerking van de meest recente raming van het CPB tot
lagere ontvangsten. Tot slot is de verwachting dat de hogere huishoud­
inkomens in 2022 tijdelijk kunnen leiden tot hogere ontvangsten in
2023-2025, omdat bij een deel van de huishoudens pas bij het definitief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

223

toekennen van de toeslagen zal blijken dat zij meer toeslag hebben
ontvangen dan waar zij recht op hadden. Per saldo resteert een
opwaartse mutatie van de ontvangsten.
2. In 2021 is de WKB buitenland bevoorschot door de SVB, dit is
€ 0,8 miljoen te hoog geweest.
3. De schulden van ex-partners van gedupeerden worden bij de herstel­
operatie toeslagen kwijtgescholden. Hierdoor treedt een derving op
ontvangsten WKB. De ontvangsten WKB zijn hierop bijgesteld (€ 1,3 miljoen in 2023 en 2024).
11. Uitvoering
Tabel 164 Uitgaven beleidsartikel 11 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

661.821

586.126

593.747

587.350

586.805

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

4.000

‒ 300

‒ 670

‒ 810

‒ 830

Mutaties 1e Incidentele suppletoire begroting 2022

5.000

0

0

0

0

‒ 30.066

26.988

‒ 3.126

‒ 3.260

‒ 4.535

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

17.767

21.264

21.576

21.361

21.341

0

‒ 1.152

‒ 1.165

‒ 720

‒ 499

‒ 3.999

3.409

1.490

‒ 900

0

2.909

4.492

4.503

2.499

‒ 21

5. Budgettair neutrale herschikkingen

3.228

4.422

550

550

550

6. Afrekening UWV 2021

43.727

0

0

0

0

7. CA plan arbeidsmarktinfrastructuur

0

10.520

4.000

5.120

5.120

8. CA plan scholing WW

0

900

900

900

900

9. Middelen WAU

0

2.550

4.743

4.743

4.743
‒ 1.000

2. Ramingsbijstelling UWV
3. Kasschuiven
4. Overboekingen met andere departementen

10. Overboekingen tussen premie en begroting

‒ 450

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

11. Uitvoeringskosten STAP

‒ 6.200

0

0

0

0

12. Ramingsbijstelling SVB

0

‒ 468

‒ 468

‒ 468

‒ 468

697.737

657.751

625.080

615.365

612.106

Stand ontwerpbegroting 2023

612.825

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. De uitvoeringskosten voor UWV zijn bijgesteld naar aanleiding van
wijzigingen in de ramingen van onder andere de Wajong en IOW. Het
uitvoeringsbudget daalt hierdoor licht vanaf 2023.
3. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen van het
Nationaal Groeifonds doorgeschoven van 2022 (- € 1,2 miljoen) naar
2023 en verder. Verder worden middelen van Stroomlijning Ketenbeslag
Derdenbeslag doorgeschoven van 2022 (- € 3,0 miljoen) naar 2023.
4. Er zijn 4 overboekingen met andere departementen. De grootste mutatie
is de overboeking van het Nationaal Groeifonds voor Skills (uit te voeren
door UWV) (€ 3,9 miljoen).
5. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.
6. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van uitvoeringskosten van
regelingen die UWV uitvoert en die bevoorschot zijn aan UWV, de
grootste afrekening zijn de uitvoeringskosten van de Wajong, deze was
te laag bevoorschot (€ 37,6 miljoen).
7. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor arbeidsmarkt­
infrastructuur wordt in 2023 € 10,5 miljoen beschikbaar gesteld, aflopend
naar € 5,1 miljoen in 2026.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

224

8. Van de in het coalitieakkoord opgenomen middelen voor scholing WW
wordt vanaf 2023 € 0,9 miljoen structureel beschikbaar gesteld.
9. Voor Werk Aan Uitvoering wordt aan de SVB in 2023 € 2,6 miljoen
beschikbaar gesteld, oplopend naar € 4,7 miljoen structureel vanaf 2024.
10. Er zijn diverse budgettair neutrale herschikkingen op artikel 11 tussen
premie- en begrotingsgefinancierde budgetten.
11. In 2022 zijn de kosten voor uitvoering STAP lager dan geraamd, het
budget wordt met circa € 6 miljoen verlaagd.
12. De uitvoeringskosten voor SVB zijn bijgesteld naar aanleiding van
wijzigingen in de raming van bijdrage Basis Registratie Personen (BRP).
Het uitvoeringsbudget daalt hierdoor licht vanaf 2023.
Tabel 165 Ontvangsten beleidsartikel 11 (bedragen x 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

1. Terugontvangst 2021 UWV

44.991

0

0

0

0

2. Terugontvangsten 2021 SVB

36.881

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

81.872

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

0

1. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van de uitvoeringskosten van
regelingen die UWV uitvoert en die bevoorschot zijn aan UWV, de
grootste afrekening zijn de uitvoeringskosten crisisdienstverlening, deze
was te hoog bevoorschot (€ 17,8 miljoen).
2. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van de uitvoeringskosten van
regelingen die de SVB uitvoert en die bevoorschot zijn aan de SVB, deze
waren in totaal te hoog bevoorschot (€ 36,9 miljoen).
Tabel 166 Uitgaven premiegefinancierd artikel 11 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022 reëel

2.017.799

2.052.368

2.086.140

2.109.761

2.117.403

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 29.672

‒ 6.493

‒ 47.858

‒ 65.112

‒ 55.733

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

69.267

74.732

74.455

74.689

75.310

2. Overboekingen met ander departementen

‒ 1.369

‒ 19.820

‒ 19.820

‒ 19.820

‒ 19.820

3. Kasschuif

‒ 1.710

1.710

0

0

0

0

25.911

14.729

26.226

34.713
39.557

4. Ramingsbijstelling
5. WAU middelen
6. Overboeking tussen premie en begroting
7. Vrijval uitvoeringskosten

0

25.450

37.557

39.557

700

1.000

1.000

1.000

1.000

0

‒ 22.472

‒ 15.172

‒ 15.172

‒ 15.172

8. Dekking SMB

‒ 62.700

‒ 7.600

‒ 7.600

‒ 17.600

‒ 18.800

Stand ontwerpbegroting 2023 reëel

1.992.315

2.124.786

2.123.431

2.133.529

2.158.458

Stand ontwerpbegroting 2022 nominaal

52.127

104.704

160.650

218.587

275.604

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

20.500

43.324

66.707

89.299

114.234

Nieuwe mutaties:
9. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
10. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2022
Stand ontwerpbegroting 2023 nominaal
Stand ontwerpbegroting 2023

0

27.502

19.221

20.756

23.237

‒ 72.627

‒ 74.732

‒ 74.455

‒ 74.689

‒ 75.310

0

100.798

172.123

253.953

337.765

1.992.315

2.225.584

2.295.554

2.387.482

2.496.223

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

2.610.916

225

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Er zijn 6 overboekingen met andere departementen. De grootste
overboeking is naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties voor de bijdrage centrale financiering van Generieke
Digitale Infrastructuur (GDI) (- € 19,3 miljoen vanaf 2023 structureel).
3. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen voor Stroom­
lijning Ketenbeslag Derden doorgeschoven van 2022 (- € 1,7 miljoen)
naar 2023. De uitgaven worden pas in 2023 gedaan.
4. De uitvoeringskosten voor UWV zijn bijgesteld naar aanleiding van
wijzigingen in de ramingen door volumeontwikkelingen van onder
andere de WW en de ZW. Het uitvoeringsbudget stijgt hierdoor vanaf
2023.
5. Voor Werk Aan Uitvoering wordt in 2023 € 25,5 miljoen beschikbaar
gesteld, oplopend naar € 39,6 miljoen structureel vanaf 2025.
6. Er zijn diverse budgettair neutrale herschikkingen op artikel 11 tussen
premie- en begrotingsgefinancierde budgetten, ook is er een
herschikking tussen artikel 11 premiegefinancierd en artikel 99 begro­
tingsgefinancierd.
7. De uitvoeringskosten voor UWV zijn bijgesteld naar aanleiding van
wijzigingen in de raming van bijdrage Basis Registratie Personen (BRP),
Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) en Wettelijke Minumum Loon
(WML). Het uitvoeringsbudget daalt hierdoor in 2023 met
‒ € 22,5 miljoen.
8. Betreft de dekking uit het budget van de uitvoeringskosten UWV van
incidenteel € 135,0 miljoen, voor de tijdelijke maatregelen Sociaal
Medisch Beoordelen (SMB) bij het UWV.
9. Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassing van de index­
cijfers.
10. Zie mutatie nummer 1.
12. Rijksbijdragen
Tabel 167 Uitgaven beleidsartikel 12 (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2022

22.837.601

23.067.420

23.515.402

24.455.463

25.455.914

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

‒ 2.567.500

‒ 1.021.800

‒ 1.178.800

‒ 1.334.800

‒ 1.489.600

1. Macromutaties

20.365

2.055.278

2.191.592

2.109.703

2.238.275

2. Afrekening UWV 2021

3.012

0

0

0

0

20.293.478

24.100.898

24.528.194

25.230.366

26.204.589

2026

Nieuwe mutaties:

Stand ontwerpbegroting 2023

27.197.575

1. De ramingen van de rijksbijdragen zijn op basis van uitvoeringsge­
gevens en van macro-economische gegevens van het CPB bijgesteld.
2. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van regelingen die bevoorschot
zijn door UWV, de grootste afrekening is van de programmakosten
Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) regeling (€ 1,8 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

226

Tabel 168 Ontvangsten beleidsartikel 12 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

0

1. Terugontvangsten UWV 2021

823

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

823

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

0

1. Over 2021 zijn er diverse afrekeningen van regelingen die bevoorschot
zijn door UWV, de grootste afrekening is van de uitvoeringskosten
Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) regeling (€ 0,7 miljoen).
13. Integratie en maatschappelijke samenhang
Tabel 169 Uitgaven beleidsartikel 13 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

373.769

320.793

284.441

261.600

257.358

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

46.154

51.292

41.392

36.731

33.235

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

5.900

10.675

9.315

8.989

8.826

‒ 36.634

1.186

2.626

1.845

1.845

525

0

0

0

0

‒ 2.260

0

0

0

0

0

6.000

15.000

14.000

0

6. Bijstelling opdrachten

‒ 9.000

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

378.454

389.946

352.774

323.165

301.264

2. Overboekingen met ander departementen
3. Budgettair neutrale herschikkingen
4. Kasschuif
5. Middelen onderwijsroute

298.333

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2022 te brengen.
2. Er zijn 11 overboekingen met andere departementen. De grootste
mutatie is de overboeking van het Gemeentefonds voor de decentrali­
satie-uitkering maatschappelijke begeleiding (€ 35,0 miljoen).
3. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.
4. Om beter aan te sluiten bij het kasritme worden middelen van Werk aan
Uitvoering (WAU) voor DUO doorgeschoven van 2022 (- € 2,3 miljoen)
naar 2027.
5. Er wordt aanvullend budget beschikbaar gesteld voor de onderwijsroute
om de periode te overbruggen tot de onderwijsroute structureel is
uitgewerkt.
6. Het bedrag van € 9,0 miljoen komt dit jaar niet tot besteding. Daarom
wordt dit ingeleverd.
Tabel 170 Ontvangsten beleidsartikel 13 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2022

2022

2023

2024

2025

2026

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

383

0

0

0

0

1.383

1.000

1.000

1.000

1.000

2027

Nieuwe mutaties:
1. Afrekening SVB 2021
Stand ontwerpbegroting 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

1.000

227

1. Deze mutatie volgt uit de afrekening met de SVB over 2021 betreffende
de Remigratiewet (€ 0,4 miljoen).
96. Apparaat kerndepartement
Tabel 171 Uitgaven niet-beleidsartikel 96 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

473.679

458.227

452.386

447.761

444.002

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

3.300

0

0

0

0

Mutaties 1e Incidentele suppletoire begroting 2022

3.300

0

0

0

0

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

6.011

15.059

15.405

7.745

6.126

Stand ontwerpbegroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2022

13.006

12.526

12.382

12.173

12.088

669

‒ 3.567

‒ 3.567

‒ 3.819

‒ 3.973

3. Budgettair neutrale herschikkingen

10.327

2.215

1.632

1.122

947

4. Dienstverlening RSO

‒ 1.302

0

0

0

0

5. Middelen WAU

3.000

8.948

7.508

7.508

7.508

6. Middelen apparaat

0

5.000

5.000

4.973

4.520

7. Bestedingsplan

0

1.017

380

380

380

‒ 3.700

‒ 900

0

0

2.200

0

3.079

4.279

4.279

4.279

508.290

501.604

495.405

482.122

478.077

2. Overboekingen met andere departementen

8. Herijking meerjarenbegroting uitvoering subsidies
9. Verwerking CAO RSO
Stand ontwerpbegroting 2023

476.563

1. De loon- en prijsbijstelling 2022 is overgeheveld als compensatie voor
het gestegen prijsniveau in 2022.
2. Er zijn 14 overboekingen met andere departementen. De grootste
mutatie is de overboeking naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties voor de bijdrage in de centrale financiering van
Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) (- € 4,0 miljoen vanaf 2023
structureel).
3. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.
4. De RSO verwacht in 2022 lagere uitgaven, die aan de opdrachtgevers
worden teruggegeven door aanpassing van de declaraties. Zie bij de
ontvangsten mutatie nummer 1.
5. Voor Werk Aan Uitvoering wordt in 2022 € 3,0 miljoen beschikbaar
gesteld, oplopend naar € 7,5 miljoen structureel vanaf 2024.
6. Voor apparaat kerndepartement wordt in 2023 € 5,0 miljoen beschikbaar
gesteld voor werkzaamheden gerelateerd aan het coalitieakkoord,
aflopend naar € 4,5 miljoen structureel vanaf 2026.
7. Voor het bestedingsplan arbeidsmarktinfrastructuur wordt in 2023
€ 1,0 miljoen beschikbaar gesteld, aflopend naar € 0,4 miljoen structureel
vanaf 2024.
8. De meerjarenbegroting uitvoering subsidies van de directie UVB is
herijkt. Dit leidt tot een verlaging van de uitgaven en ontvangsten in 2022
en 2023 en een verhoging van de uitgaven en ontvangsten in 2026 en
2027, zie ook bij ontvangsten mutatie nummer 3.
9. De nieuwe CAO per 1 april 2022 leidt voor de RSO met veel medewerkers
in de lage lonen tot een stijging van de loonkosten. Deze stijging zal zeer
waarschijnlijk leiden tot een stijging van het tarief waardoor de
ontvangsten ook zullen stijgen en in overeenstemming zullen zijn met
de uitgaven, zie ook bij ontvangsten mutatie nummer 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

228

Tabel 172 Ontvangsten niet-beleidsartikel 96 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2022

79.893

79.910

78.459

79.159

75.759

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

1.358

1.358

1.358

1.358

1.358

2027

Nieuwe mutaties:
1. Dienstverlening RSO

‒ 1.302

0

0

0

0

2. Herijking ontvangsten uitvoering subsidies

‒ 600

120

120

120

120

‒ 3.700

‒ 900

0

0

2.200

0

3.079

4.279

4.279

4.279

75.649

83.567

84.216

84.916

83.716

3. Herijking meerjarenbegroting uitvoering subsidies
4. Verwerking CAO RSO
Stand ontwerpbegroting 2023

83.916

1. De RSO verwacht in 2022 lagere uitgaven, die aan de opdrachtgevers
worden teruggegeven door aanpassing van de declaraties. Dit leidt tot
een verlaging van de uitgaven en ontvangsten, zie bij de uitgaven
mutatie nummer 5.
2. De meerjarenbegroting uitvoering subsidies van de directie UVB is
herijkt. Dit leidt tot minder ontvangsten (- € 0,6 miljoen) in 2022 en meer
ontvangsten in de jaren 2023 t/m 2027.
3. De meerjarenbegroting uitvoering subsidies van de directie UVB is
herijkt. Dit leidt tot een verlaging van de uitgaven en ontvangsten in 2022
en 2023 en een verhoging van de uitgaven en ontvangsten in 2026 en
2027, zie ook bij uitgaven mutatie nummer 9.
4. De nieuwe CAO per 1 april 2022 leidt voor de RSO met veel medewerkers
in de lage lonen tot een stijging van de loonkosten. Deze stijging zal zeer
waarschijnlijk leiden tot een stijging van het tarief waardoor de
ontvangsten ook zullen stijgen en in overeenstemming zullen zijn met
de uitgaven, zie ook bij uitgaven mutatie nummer 9.
99. Nog onverdeeld
Tabel 173 Uitgaven niet-beleidsartikel 99 (bedragen x € 1.000)
2022

2023

2024

2025

2026

101.443

91.834

72.242

69.636

74.698

Mutaties Nota van Wijziging begroting 2022

40.000

0

0

0

0

Mutaties 1e Incidentele suppletoire begroting 2022

200.000

0

0

0

0

Mutaties 2e Incidentele suppletoire begroting 2022

‒ 195.600

0

0

0

0

15.344

76.138

105.124

101.404

122.108

1. Verdeling loon- en prijsbijstelling 2022

‒ 52.332

‒ 54.523

‒ 53.118

‒ 55.049

‒ 54.175

2. Budgettair neutrale herschikkingen

‒ 19.532

‒ 4.433

‒ 5.975

‒ 3.485

‒ 3.485

3. Diverse reserveringen/vrijval

‒ 25.140

154.102

133.916

60.572

75.905

4. Overboekingen met andere departementen

‒ 17.532

‒ 10.323

‒ 11.400

‒ 12.800

‒ 13.700

5. Overboeking tussen premie en begroting

‒ 250

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2023

46.401

252.795

240.789

160.278

201.351

Stand ontwerpbegroting 2022

Mutaties 1e suppletoire begroting 2022

2027

Nieuwe mutaties:

189.749

1. Toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2022 naar de begrotingsarti­
kelen om de budgetten op prijspeil 2022 te brengen.
2. Er is sprake van diverse budgettair neutrale herschikkingen binnen de
SZW-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

229

3. Er is sprake van diverse reserveringen die later overgeboekt worden
naar het desbetreffende artikel, de grootste reservering is voor het
gemeentelijke deel van de aanpak van armoede en schulden uit het
coalitieakkoord.
4. Er zijn 8 overboekingen met andere departementen. De grootste mutatie
betreft een overboeking naar het Gemeentefonds voor de decentrale
uitkering dichterbij dan je denkt (- € 16,7 miljoen).
5. Er is een budgettair neutrale herschikking tussen artikel 99 en artikel
11 tussen premie- en begrotingsgefinancierde budgetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

230

Bijlage 4: Moties en toezeggingen
Afgehandelde moties
Tabel 174 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2014-2015
ID1

Omschrijving

754

Kamerstukken II, 2014-2015, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie-Vermey/Van Ojik over de
toegankelijkheid van de kinderopvang voor 34 000 XV, nr. 25
08-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 31 066, nr. 871)
zzp’ers

Vindplaats

Stand van zaken

1 Dit is een identificatienummer voor de administratie binnen het Ministerie van SZW.

Tabel 175 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2016-2017
ID

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

1026

Motie-Gijs van Dijk/Jasper van Dijk over
komen tot een socialere incasso

Kamerstukken II, 2016-2017,
24 515, nr. 393

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

Tabel 176 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2018-2019
ID

Omschrijving

1143

Motie-Wiersma c.s. over het monitoren van Kamerstukken II, 2018-2019, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
het gebruik van geboorteverlof met
34 967, nr. 17
11-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 967, nr. 20)
aandacht voor inkomensgroepen,
lastendruk en belemmeringen

Vindplaats

Stand van zaken

1188

Motie-Van Weyenberg/Van Brenk over
bevorderen van re-integratie van mensen
met de diagnose kanker

1269

Gewijzigde motie-Slootweg over een advies Kamerstukken II, 2018-2019, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
over een adequate dekking in het nieuwe
34 996, nr. 7
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
stelsel

Kamerstukken II, 2018-2019, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 000 XV, nr. 60
23-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1083)

Tabel 177 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2019-2020
ID

Omschrijving

Vindplaats

1304

Motie-Palland over terugvordering van
onterecht verstrekte uitkeringen

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17 050, nr. 584
12-08-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 26 448, nr. 652)

Stand van zaken

1305

Motie-Wiersma over verbetervoorstellen
voor het aan het licht brengen van ten
onrechte verstrekte uitkeringen

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17 050, nr. 585
12-08-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 26 448, nr. 652)

1307

Motie-Van Meenen/De Pater-Postma over
een arbeidsmarktvisie voor de
kinderopvang

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
31 322, nr. 400
29-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 322, nr. 400)

1312

Motie-Omtzigt/Bruins inzake dat de regering Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
ook voornemens is nabetalingen in het
35 010, nr. 21
13-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 010, nr. 26)
buitenland te verrichten

1359

Gewijzigde-motie Peters/ Jasper van Dijk
over onderzoek naar de invoering van een
uitzonderingsjaar

1429

Kamerstukken I, 2019-2020,
Motie-Ester (ChristenUnie) c.s. over het
voorkomen van negatieve gevolgen van de 35 213, nr. K
voorgenomen harmonisering

1437

Motie-Van Weyenberg en Gijs van Dijk over Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de Europese wet- en regelgeving over
35 359, nr. 12
22-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 75)
tewerkstellingsvergunningen voor
werknemers van buiten de EU

1444

Motie-Van Brenk over beleid gericht op het Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
begeleiden van werk naar werk en
35 420, nr. 54
06-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 26 448, nr. 652)
verkrijgen van werk

1448

Motie-Özütok inzake verzoek regering te
Kamerstukken II, 2019-2020,
faciliteren dat het in Nederland toegepaste 35 300 IV, nr. 59
flankerend beleid op het tegengaan van
armoede ook op Bonaire, Sint Eustatius en
Saba wordt toegepast

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 300 XV, nr. 52
13-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 610)
Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 10-12-2021
(Kamerstukken I, 2021-2022, 35 213, nr. W)

Zoals eerder gemeld, wordt de motie telkens betrokken bij
nieuw beleid. Dit gebeurt mede langs de lijn van de inzet
van de middelen voor CN die op grond van het
Coalitieakkoord beschikbaar zijn gesteld, conform
kabinetsbesluitvorming d.d. 20 mei 2022. Hiermee is de
motie afgedaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

231

ID

Omschrijving

Vindplaats

1457

Motie-Van Meenen/Becker over betere
controle op de kwaliteit van
inburgeringscursussen

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 483, nr. 45
18-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 349)

Stand van zaken

1458

Motie-Van Meenen/Paternotte over inzetten Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
van het ELIP-budget voor inburgeraars in
35 483, nr. 46
17-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 351)
de "ondertussen"-groep

1461

Motie-Wörsdörfer over het ontwikkelen van Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
kansrijke beleidsinterventies ter preventie 24 515, nr. 534
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)
van schulden

1472

Gewijzigde motie-Gijs van Dijk/Van
Weyenberg over afspraken over sectorale
minimumtarieven voor zzp'ers

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
31 311, nr. 224
08-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 29 544, nr. 1071)

1479

Motie-Smeulders/Gijs van Dijk over de
aanbeveling over een pensioenkompas
onderdeel maken van het periodiek
bestuurlijk overleg

Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
32 043, nr. 533
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

1481

Motie-Van Weyenberg over de uitgebreide Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
wettelijke partnerdefinitie zo snel mogelijk 32 043, nr. 537
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
wettelijk verankeren

1488

Motie-Gijs van Dijk over onderzoek naar de Kamerstukken II, 2019-2020, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
mate waarin sancties in verhouding staan 35 374, nr. 15
23-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 17 050, nr. 601)
tot de verwijtbaarheid

Tabel 178 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2020-2021
ID

Omschrijving

Vindplaats

1493

Motie-lid Segers (CU) c.s. over een
waarborgfonds dat garant staat voor
saneringskredieten

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgedaan met bijeenkomst d.d. 8 december 2021. Op
35 570, nr. 24
8 december 2021 was de startbijeenkomst van het
Waarborgfonds, in aanwezigheid van de NVVK,
Schuldhulpmaatje, het Jongeren Perspectief Fonds, een
aantal kredietbanken en onze staatssecretaris. Met het
Waarborgfonds wordt het financieel risico dat gemeenten
lopen bij het verstrekken van saneringskredieten gedekt. Op
die manier wordt de inzet van saneringskredieten
gestimuleerd.

Stand van zaken

1498

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Gewijzigde motie-Van Brenk over
voorkomen van coronabesmettingen in de 35 420, nr. 114
24-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 419)
werksituatie

1502

Gewijzigde motie-Bruins/ Palland over
monitoren of de gereserveerde middelen
voor sw-bedrijven zich verhouden tot de
instroom

1505

Motie-Palland/Tielen over voorbereiden van Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
deeltijd-WW of een variant hiervan
35 420, nr. 130
23-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 422)

1506

Motie-Palland c.s. over de situatie van
grensondernemers monitoren

1508

Motie-Van Weyenberg c.s. over het instellen Kamerstukken II, 2020-2021,
van een commissie van wijzen die nogmaals 29 389, nr. 103
nagaat of er een juridische grondslag
gevonden kan worden

1509

Motie-Kuzu c.s. over een actieve rol in het Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
informeren van alle ouderen over de AOW 29 389, nr. 104
11-12-2020 (Kamerstukken II, 2020-2021, 26 448, nr. 641)
en AIO-rechten

1510

Motie-Van Gerven/Van Kent over het laten
bestaan van de koppeling tussen het
minimumloon en de AOW-uitkering

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgedaan tijdens coalitieakkoord d.d. 15-12-2021
29 389, nr. 106

1516

Motie Smeulders/Gijs van Dijk over
faciliteren van experimenten met
pensioenopbouw door zelfstandigen

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 555, nr. 12
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

1517

Motie Gijs van Dijk/Smeulders over een
inventarisatie of mensen met een zwaar
beroep daadwerkelijk eerder kunnen
stoppen met werken

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 555, nr. 13
14-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 29 544, nr. 1072)

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d. 11-11-2021
35 420, nr. 124
(Kamerstukken II, 2021-2022, 35 644, nr. 14)

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
35 420, nr. 132
d.d.14-12-2021(Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 462)
Op 1 juli 2021 is het rapport van de adviescommissie
verstuurd naar de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2020–
2021, 20 361, nr. 197). Op 29 oktober 2021 is de voorlichting
van de Raad van State over de oplossingen in het rapport
naar de Tweede Kamer verstuurd (Kamerstukken II, 2021–
2022, 20 361, nr. 201)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

232

ID

Omschrijving

1518

Motie-Gijs van Dijk/Smeulders over de
Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
mogelijkheid voor werkgevers om
35 555, nr. 14
15-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 555, nr. 21)
gespaarde verlofdagen onder te brengen bij
een derde partij

Vindplaats

Stand van zaken

1519

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie-Nijkerken-de Haan over goede
ondersteuning voor ouders bij wie sprake is 35 598, nr. 14
02-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 31 322, nr. 434)
van een tijdelijke Wlz-indicatie

1528

Motie-Nijkerken-de Haan c.s. over
financiering van loonkostensubsidie op
basis van realisatie

1530

Motie-Nijkerken-de Haan c.s. over inzicht in Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
knelpunten bij de inhuur van zzp'ers
35 570 XV, nr. 34
20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 240)

1534

Motie-Renkema over de inzet van
Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
ervaringswerkers als het gaat om armoede 35 570 XV, nr. 38
04-12-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 24 515, nr. 574)

1535

Motie-Palland/Peters over de eerste effecten Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
van de coronacrisis voor jongeren in kaart 46 570 XV, nr. 40
05-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 35 883, nr. 1)
brengen

1537

Motie-Palland over de definitie van
«zelfstandige» actualiseren en
verduidelijken

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 42
20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 240)

1538

Motie-Palland/Peters over de
toereikendheid van het sociaal minimum
onderzoeken

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 43
22-03-2021 (Kamerstukken II, 2020–2021, 32 140 nr. 86)

1542

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d. 11-11-2021
Motie-Peters/Jasper van Dijk over het
monitoren van de financiële situatie van sw- 35 570, nr. 47
(Kamerstukken II, 2021-2022, 35 644, nr. 14)
bedrijven

1544

Motie-Van Weyenberg/Jasper van Dijk over Kamerstukken II, 2020-2021, Motie was al deels afgedaan met Kamerbrief van 25-06-2021
extra ondersteuning voor stichting C35 570 XV, nr. 55
(Kamerstukken II, 2020-2021, 25 883, nr. 416). Op
support
20 september 2021 is ook de handreiking Long Covid in de
brief van VWS (mede namens de Staatssecretaris SZW)
afgedaan. De motie wordt daarmee als afgedaan
beschouwd. (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 295, nr. 1453)

1547

Motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. over
maatschappelijk verantwoorde incasso en
deurwaardersactiviteiten

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 58
10-05-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 612)

1548

Motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. over
een handreiking voor gemeenten over
beschikbare instrumenten voor het
bestrijden van kinderarmoede

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 59
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1551

Gewijzigde motie-Gijs van Dijk c.s. over het Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
starten van de werkgarantie per 1 december 35 570 XV, nr. 79
20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 363)

1552

Motie-Gijs van Dijk/Bruins over uitbreiding Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
van de noodstopprocedure voor boetes
35 570 XV, nr. 63
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1553

Motie-Bruins/Peters over uitbreiding van
de no-riskpolis naar mensen met een
langdurige bijstandsuitkering

1556

Motie-Stoffer/Smeulders over een landelijk Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
expertisecentrum voor rouwverwerking
35 570 XV, nr. 68
31-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 434)

1557

Motie-Kuzu c.s. over het informeren van
mensen over inkomensondersteunende
regelingen

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 70
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1574

Motie-Van Kent over financiële
afhankelijkheid van productiewerk in reintegratietrajecten

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 644, nr. 5
03-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 644, nr. 5)

1575

Motie-Slootweg/Van Kent over middelen
om de tekorten bij sw-bedrijven eenmalig
aan te vullen

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d. 11-11-2021
35 644, nr. 6
(Kamerstukken II, 2021-2022, 35 644, nr 14)

1576

Motie-Bruins over opties uitwerken voor
een begeleidingsbonus

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 664, nr. 8
12-07-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 644, nr. 12)

1578

Gewijzigde motie-Gijs van Dijk/Palland over Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
steun voor grensondernemers
35 669, nr. 7
14-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420 nr. 462

1581

Motie-Van Kent c.s. over vastgestelde
termijnen voor re-integratietrajecten waar
nodig verlengen

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 669, nr. 13
13-04-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 35 420, nr. 254)

1588

Motie-Palland over onderzoek naar de
toepassing van werkerscoöperaties

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 240, nr. 8
20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 240)

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 32
18-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 545, nr. 197)

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 570 XV, nr. 65
12-07-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1069)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

233

ID

Omschrijving

Vindplaats

1602

Motie-Tielen over een routekaart met
tijdplanning naar de Kamer sturen

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
29 861, nr. 65
17-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 77)

Stand van zaken

1603

Motie-Tielen over bezien hoe verloning
Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
onderdeel kan zijn van certificeringscriteria 29 861, nr. 66
05-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 92)

1605

Motie-Jasper van Dijk c.s. over een
landelijke vrijstelling van giften voor
mensen in de bijstand

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 580
21-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 54)

1607

Motie-Jasper van Dijk over het aanvullen
van de jongerenuitkering tot een
volwaardige uitkering

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 583
21-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 54)

1610

Motie-Renkema over een hervorming van
de Participatiewet waarbij vertrouwen de
basis is

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 588
21-06-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 54)

1611

Kamerstukken II, 2020-2021, Gesprek tussen KBO-Brabant en ambtelijke delegatie BZK,
Motie-Van Brenk/Peters over in gesprek
gaan met de werkgroep bestaanszekerheid 24 515, nr. 589
SZW en VWS heeft plaatsgevonden op 8-6-2021. Er wordt
van KBO Brabant
verder geen actie ondernomen

1612

Motie-Peters/Bruins over het aanpassen van Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de Nadere regels kwijtschelding
24 515, nr. 590
21-06-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 24 515, nr. 605)
gemeentelijke en waterschapsbelastingen

1614

Motie-Van Beukering-Huijbregts over het
samenvoegen van het minnelijk traject en
de Wsnp

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 594
14-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 615)

1616

Motie-Wörsdörfer over mogelijkheden en
belemmeringen in kaart brengen voor
werkgevers van mensen met schulden

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 596
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1617

Motie-Wörsdörfer over scenario’s voor
kleine ondernemers die schuldeiser zijn

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 597
14-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 615)

1620

Gewijzigde motie-lid Asscher c.s. over
bezien of nieuwe en gerichte
steunmaatregelen nodig zijn SZW

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
25 295, nr. 592
13-10-2020 (Kamerstukken II, 2020-2021, 25 295, nr. 596)

1622

Motie-Azarkan c.s. over onderzoek naar
oversterfte onder mensen met een
migratieachtergrond

Kamerstukken II, 2019-2020, Motie is overdragen naar VWS
25 295, nr. 367

1626

Motie-Segers over waarborgen dat alle
uitvoeringsorganisaties voldoende ruimte
krijgen voor maatwerk en de menselijke
maat

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
28 362, nr. 52
04-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 362, nr. 308)

1628

Motie-Van Baarle/Den Haan over geen
verlaging van de capaciteitsinzet van het
team arbeidsdiscriminatie bij de Inspectie
SZW

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met de beantwoording van Kamervragen d.d.
29 544, nr. 1048
01-06-2021 die door BZK naar de Tweede Kamer zijn
gestuurd (Aanhangsel Handelingen 2020-2021, nr. 2987)

1629

Motie-Van Baarle/Den Haan over zwaardere Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief van BZK aan de Tweede Kamer d.d.
straffen en hogere boetes bij het bestrijden 29 544, nr. 1050
14-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022,30 950, nr. 282)
van discriminatie en racisme

1630

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie-Van Baarle/Den Haan over
hulpmiddelen voor een inclusieve werving 29 544, nr. 1051
14-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1119)
en selectie door werkgevers

1633

Motie-Tielen over onderzoek naar de
Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
ervaringen met regionale mobiliteitsteams 29 544, nr. 1056
20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 363)

1634

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie-Den Haan c.s. over
arbeidsmarktbeleid op kwetsbare groepen 29 544, nr. 1058
13-07-2021 (Kamerstukken II, 29 544, nr. 1070)
richten

1636

Motie-Van Kent over het opvoeren van het Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
aantal inspecties bij maaltijdbezorgers
29 544, nr. 1060
02-05-2022 (Kamerstukken II, 25 883 en 29 544, nr. 431)

1638

Motie-Gijs van Dijk c.s. over het niet
verrekenen van de min-uren van
werknemers

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 420, nr. 281
26-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 413)

1639

Motie-Amhaouch/Palland over maatwerk
voor zelfstandige ondernemers in de
grensstreek

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 420, nr. 295
14-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 462)

1640

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie-Amhaouch/Palland over verdere
vermindering van de administratieve lasten 35 420, nr. 296
01-07-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420 nr. 344)
van de NOW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

234

ID

Omschrijving

1641

Motie-Van Baarle/Simons over tijdelijk
Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
beleid tegen ongelijkheid op de
35 420, nr. 300
17-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1081)
arbeidsmarkt tussen Nederlanders met een
migratieachtergrond en Nederlanders
zonder migratieachtergrond

Vindplaats

Stand van zaken

1642

Gewijzigde motie-Maatoug c.s. over gebruik Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
maken van uitzonderingsmogelijkheden om 35 420, nr. 297
28-09-2021(Kamerstukken II, 2021-2022, 2021Z16541)
de kostendelersnorm niet van toepassing te
laten zijn in knellende gevallen

1646

Motie-Wiersma over het tegengaan van
misbruik van werkvergunningen en
referentschap door statelijke actoren

Kamerstukken II, 2020-2021, Motie is overgedragen aan J&V
35 680, nr. 17

1647

Motie-Palland over een tussenstap naar
een deeltijd-WW-regeling

Kamerstukken II, 2020-2021, Conform de motie is de Tweede Kamer voor de
35 830 XV, nr. 9
begrotingsbehandeling SZW 2022 geïnformeerd over de
verschillende varianten voor een structureel
crisisinstrument. Daarmee is deze motie uitgevoerd

1649

Motie-Wuite c.s. over voorbereidingen om Kamerstukken II 2020-2021,
het minimumloon en uitkeringen in
35 420, nr. 330
Caribisch Nederland te verhogen

1651

Motie-Grinwis/Leijten over een
telefoonnummer van een ter zake kundige
medewerker op alle relevante brieven van
overheidsinstanties

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 510, nr. 73
04-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 362, nr. 308)

1652

De gewijzigde motie-Van Baarle over een
effectievere en zichtbaardere naming-andshaming van onherroepelijk veroordeelde
bedrijven

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief van BZK aan de Tweede Kamer d.d.
29 544, nr. 1049
14-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 950, nr. 282)

1653

Motie-Stoffer/Eerdmans over onderzoek
naar een migratiequotum

Kamerstukken II, 2020-2021, Motie is overgedragen aan BZ
32 824, nr. 330

1654

Motie-Pieter Heerma over lokale initiatieven Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
voor maatschappelijke diensttijd
32 824, nr. 331
22-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 52)

1655

Motie-Belhaj over jongvolwassenen in het
praktijkonderwijs hun leertraject laten
afronden

1657

Gewijzigde motie van het lid Van den Hil c.s. Kamerstukken II, 2020-2021,
over de problemen in de financiële
35 667, nr. 42
ondersteuning van ggz-patiënten na een
dwangopname in kaart brengen (t.v.v.
35667-28)

Ten behoeve van politieke besluitvorming zijn relevante
stakeholders in Caribisch Nederland geconsulteerd over
de mogelijkheid en wenselijkheid om het wettelijk
minimumloon (en daarmee impliciet de uitkeringen) per
1 januari 2022 te verhogen. Het ministerie heeft daarnaast
ramingen opgesteld voor verschillende scenario’s. Deze
motie is met de uitvoering van motie 1689 afgedaan

Kamerstukken II, 2020-2021, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
32 824, nr. 336
17-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 351)
Bij de beantwoording van Kamervragen van de leden De
Kort en Van den Hil (Kamerstukken II, 2020-2021,
2021D27161) heeft de minister aangegeven dat met de
inwerkingtreding van het amendement Kwint
(Kamerstukken II, 2020-2021, 35 667, nr. 37) waardoor
personen bij gedwongen opname net als personen bij
vrijwillige opname recht op algemene bijstand behouden,
de problematiek zoals geschetst in de motie Van den Hil c.s.
is verholpen. De wijziging van de Participatiewet is per
1 januari 2022 in werking getreden. Daarmee is het
onderliggende probleem welke ten grondslag ligt aan de
motie verholpen.

Tabel 179 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2021-2022
ID

Omschrijving

1659

Motie-Marijnissen/Segers over in Europees Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
verband in gesprek gaan over regulering
35 925, nr. 21
27-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 75)
van arbeidsmigratie

Vindplaats

Stand van zaken

1662

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie Dassen c.s. over plannen voor de
5,8 miljard euro uit het coronaherstelfonds 35 925, nr. 41
01-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 21501-07, nr. 1790)
voorbereiden

1663

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Motie-Den Haan c.s. over een methode
ontwikkelen om periodiek inzicht te kunnen 35 925, nr. 55
07-01-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 925, nr. 142)
geven in demografische ontwikkelingen

1664

Motie-Van der Staaij/Eerdmans over een
Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer door EZK d.d.
analyse naar de gevolgen van de voorstellen 35 925, nr. 49
26 oktober 2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 813, nr.
905)
van de Europese Commissie voor
huishoudens, MKB-bedrijven en
overheidsuitgaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

235

ID

Omschrijving

Vindplaats

1665

Motie-Tielen/Ceder over het organiseren
van een jaarlijkse Dag van de Uitvoering

Kamerstukken II, 2021-2022, Eerste editie van de Dag van de Publieke Dienstverlening
26 448, nr. 657
heeft plaatsgevonden op 23 juni 2022. Deze wordt
geëvalueerd waarna voorbereidingen worden gestart voor
de organisatie van de dag in 2023. Motie is daarmee
afgedaan

Stand van zaken

1669

Motie-Den Haan over seniorenorganisaties Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
nauwer betrekken bij de uitwerking van het 32 043, nr. 564
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
pensioenakkoord

1670

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Gewijzigde motie-Gijs van Dijk/Maatoug
over het toegankelijker maken van de
32 043, nr. 565
20-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 433)
regeling om eerder te stoppen met werken

1671

Motie-Van Kent c.s. over de aanbevelingen Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
van het Aanjaagteam bescherming
29 861, nr. 71
17-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 77)
arbeidsmigranten uitvoeren

1673

Motie-Simons/Maatoug over het verbreden Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van J&V d.d.
van de juridische definitie van
29 861, nr. 73
17-11-2021 Voortgangsbrief programma Samen tegen
«arbeidsuitbuiting»
mensenhandel (Kamerstukken II, 2021-2022,28 638, nr. 205)

1674

Motie-Maatoug (GL)/Grinwis (CU) over
opties uitwerken voor een verbeterd
vangnet voor zzp’ers

1675

Motie-Grinwis (CU), de Jong (D66), Palland Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
(CDA), Maatoug (GL), Aartsen (VVD), van
35 420, nr. 392
01-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 417)
Dijk (PvdA), van Kent (SP), Azarkan (DENK),
van der Plas (BBB), Eerdmans (Ja21) over
het gericht benaderen van kleine
ondernemers over de eindafrekening van
de loonsteun

1676

Motie-Van Aartsen c.s. over een actieplan
probleemschulden

1682

Motie-Van Gurp (GroenLinks) inzake hoger Kamerstukken I, 2021-2022,
doorbetalingspercentage bij verlof
35 613, nr. G

1683

Kamerstukken II, 2021-2022, Dit punt wordt betrokken bij de verdere behandeling van
Motie-Kuzu dat bedrijven vaccinatieplicht
niet kunnen opleggen als voorwaarde voor 25 295, nr. 1441
het CTB wetsvoorstel in een op dat moment daarvoor
hun werknemers
geschikte Kamerbrief. Uitgangspunt daarbij is dat vaccinatie
altijd een vrijwillige persoonlijke keuze is. Deze motie hoeft
verder niet behandeld te worden. Afgehandeld

1685

Motie-Kwint over de overheid zelf melding Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
bij de SVB laten doen van de
35 845, nr. 13
13-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 925 XVI, nr. 161)
uithuisplaatsing van kinderen

1688

Motie-Omtzigt c.s. over een commissie
instellen die de normen voor het
bestaansminimum vastlegt

1689

Motie-van het lid J. Wuite c.s. ter vervanging Kamerstukken II, 2021-2022, Deze motie is gestand gedaan met publicatie in de
van die gedrukt onder nr. 12
35 925, nr. 26
Staatscourant d.d. 13-12-2021 (Stcrt. 2021, nr. 47536) van
Ministeriële Regeling van 16-11-2021, tot wijziging van
bedragen en vaststelling van percentages en bedragen ten
gevolge van de consumentenprijsindexcijfers voor 2022
voor Caribisch Nederland en tot vaststelling van de
premiepercentages voor de werknemersverzekeringen en
volksverzekeringen BES

1690

Motie-Gijs van Dijk c.s. over het indexeren Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met publicatie van AMvB in het Staatsblad
van pensioenfondsen met een
35 987, nr. 27
(Stb. 2022, 211). Inwerkingtreding AMvB is per 1 juli 2022
beleidsdekkingsgraad van 105%

1692

Gewijzigde motie-Belhaj c.s. over
nieuwkomers die in het oude
inburgeringsstelsel instromen maximaal
laten profiteren van de voordelen van de
Wet inburgering 2021

1694

Motie-Gijs van Dijk over verbetering van de Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
arbeidsvoorwaarden voor NT2-docenten
35 925 XV, nr. 18
04-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 365)

1696

Motie-Kuiken c.s. over risicogericht toezicht Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is overgedragen aan OCW
op informeel onderwijs
35 228, nr. 24

1697

Motie-Van Toorenburg over signalen van
kindermishandeling in het informele
onderwijs oppakken

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 420, nr. 378
12-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 242)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief van Financiën aan de Tweede Kamer
35 420, nr. 382
d.d. 11-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 412)
Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 08-03-2022
(Kamerstukken I, 2021-2022, 35 613, nr. H)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 845, nr. 1687
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 19
14-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 365) in
paragraaf 12 (ondersteuning inburgeraars Wi2013)

Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is overgedragen aan OCW
35 228, nr. 28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

236

ID

Omschrijving

Vindplaats

1699

Motie-Tielen/Palland over het inzichtelijk
maken van de verschillen in de wig voor
verschillende inkomensgroepen en
contractvormen

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 42
24-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1111)

Stand van zaken

1705

Motie-Kat c.s. over in het Landelijk
Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Platformoverleg Schuldenbewind bezien of 35 925 XV, nr. 50
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)
de gestelde eisen aan bewindvoerders
voldoende zijn

1706

Motie-Kat c.s. over de inzet van het
adviesrecht door gemeentes bevorderen

1713

Motie-Ceder/Palland over een grotere rol
Kamerstukken II, 2021-2022, De motie is conform het dictum uitgevoerd. De motie is
voor sociaal ontwikkelbedrijven bij het aan 25 925 XV, nr. 63
afgedaan met brief (SZW) d.d. 03-05-2022 (Kamerstukken II,
het werk helpen van mensen die langs de
2021-2022, 35 644, nr. 15)
kant staan

1714

Motie-Ceder c.s. over een landelijk
schuldendashboard

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 64
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1715

Motie-Ceder c.s. over het borgen van de
kennis, expertise en infrastructuur van de
Ambachtsacademie

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 65
13-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 012, nr. 143)

1717

Motie-Van Baarle over acties uit het
Actieplan arbeidsmarktdiscriminatie
doorzetten

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 66
01-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 673, nr. 8)

1719

Motie-Den Haan c.s. over belemmeringen Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
voor mensen met een WW-uitkering
35 925 XV, nr. 70
12-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 765, 25 295, nr.
637)
wegnemen zodat zij vrijwilligerswerk in de
zorg kunnen doen

1721

Motie-Marijnissen over maatregelen
uitwerken die de vermogensongelijkheid
verkleinen

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 788, nr. 122
15-07-2022 met verzending van het IBO
Vermogensverdeling door Financiën aan de Kamer
(Kamerstukken II, 2021-2022, 35 925 IX, nr. 38)

1722

Motie-Marijnissen over voorstellen om
koopkrachtvooruitgang voor
gepensioneerden te realiseren

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 788, nr. 124
17-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1109)

1723

Motie-Paternotte en Pieter Heerma over
een aanpak tegen arbeidsmarkttekorten
voor de sectoren wonen, zorg, onderwijs,
klimaat, (internationale) veiligheid en
kinderopvang

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 788, nr. 128
11-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1116)

1724

Motie-Pieter Heerma c.s. over voorstellen
om de koopkracht voor groepen die erop
achteruit dreigen te gaan te verbeteren

Kamerstukken II, 2021-2022, Is afgedaan in de Voorjaarsnota die door Financiën naar
35 788, nr. 133
de Kamer is gestuurd (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 120,
nr. 1)

1726

Motie-Den Haan c.s. over een inventarisatie Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
hoe wordt gezorgd dat ook
35 788, nr. 150
17-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1109)
gepensioneerden er in koopkracht niet op
achteruit gaan

1728

Motie-Tielen c.s. over de doelstellingen van Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met de VWS/SZW-brief aan de Tweede Kamer
het coronabeleid zo verbreden dat het beleid 25 295, nr. 1719
d.d. 01-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 295, nr.
1827)
gericht blijft op de samenleving in haar
geheel

1729

Motie-Bikker c.s. over een gesprek met
gemeenten, sociale partners en het
maatschappelijk middenveld over
perspectief voor de lange termijn

1731

Motie-Faber-Van de Klakhorst c.s. de AOW- Kamerstukken I, 2021-2022,
uitkering niet te ontkoppelen van het
35 788, nr. D
minimumloon, zodat bij de verhoging van
het minimumloon óók de AOW uitkering in
gelijke mate verhoogd wordt

Is afgedaan in de Voorjaarsnota die door Financiën naar
de Kamer is verstuurd (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 120,
nr. 1)

1732

Motie-Van Rooijen c.s. constaterende dat
Kamerstukken I, 2021-2022,
de koppeling tussen het minimumloon en 35 788, nr. E
de AOW in het coalitieakkoord wordt
losgelaten; verzoekt de regering om de AOW
te blijven koppelen aan de voorgenomen
extra stijging van het minimumloon

Antwoord is meegenomen in de Voorjaarsnota die
verzonden is door Financiën (Kamerstukken II, 2021-2022,
36 120, nr. 1)

1733

Motie-Van der Linden c.s. verzoekt de
regering de AOW evenveel te laten
meestijgen met het minimumloon en de
bijstand

Is meegenomen in de Voorjaarsnota die is verstuurd door
Financiën (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 120, nr. 1)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 51
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met de VWS/SZW-brief aan de Tweede Kamer
25 295, nr. 1728
d.d. 01-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 295, nr.
1827)

Kamerstukken I, 2021-2022,
35 788, nr. G

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

237

ID

Omschrijving

1734

Motie-Schalk c.s. verzoekt de regering het Kamerstukken I, 2021-2022,
wetsvoorstel 35845 over het Niet-indexeren 35 788, nr. P
basiskinderbijslagbedrag over de jaren
2022, 2023 en deel over 2024 of totdat de
beoogde dekking is gerealiseerd, in te
trekken

Vindplaats

Stand van zaken

1737

Motie-Nijboer/Maatoug over de
energiecompensatie voor 1 april uitkeren

1738

Motie-Nijboer over een nationaal actieplan Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
om mensen aan duurzaam en fatsoenlijk
35 925 XV, nr. 96
11-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1116)
betaald werk te helpen

1740

Nader gewijzigde motie-Den Haan over
burgers en deelnemers laagdrempelige
informatie verstrekken over de nieuwe
Pensioenwet

1742

Motie-Van Beukering-Huijbregts over voor Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
1 juli duidelijkheid over de mogelijkheid om 35 925 XV, nr. 1105
11-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1116)
voltijdsbonussen in cao's op te nemen

1750

Nader gewijzigde motie-Kathmann/
Maatoug over met plannen komen om
voldoende banen voor mensen met een
arbeidsbeperking te realiseren

1751

Motie-Podt/Maatoug over het betrekken van Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
lessen van de lopende pilots bij de
34 352, nr. 238
21-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 54)
verkenning van de Participatiewet

1757

Motie-Tony van Dijck over nieuw overleg
Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
met de VNG om te voorkomen dat de
35 925 XV, nr. 1223
19-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, 36 057, nr. 8)
uitvoering van de eenmalige energietoeslag
in het gedrang komt

1758

Motie-Grinwis/Van Weyenberg over overleg Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
met gemeenten om knelpunten te
35 925 XV, nr. 123
28-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 925 XV, nr. 151)
inventariseren bij de uitkering van de
eenmalige tegemoetkoming

1759

Motie-Van Weyenberg/Grinwis over het op Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is overgedragen aan BZK
korte termijn verruimen van de
35 925 XV, nr. 124
subsidievoorwaarden

1761

Motie-Azarkan over de ACM laten
Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is overgedragen aan EZK
monitoren of energie- en benzineprijzen in 35 925 XV, nr. 126
de toekomst weer dalen naar het eerdere
niveau

1762

Motie-Azarkan over monitoren hoe het
Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is overgedragen aan Financiën
verschil in brandstofprijzen zich ontwikkelt 35 925 XV, nr. 127

1763

Motie-Inge van Dijk/Grinwis over zo snel
Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
mogelijk via diverse landelijke
35 925 XV, nr. 131
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)
mediakanalen communiceren van een
overzicht van de bestaande ondersteunende
regelingen

1764

Gewijzigde motie-Heinen/Inge van Dijk over Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is overgedragen aan Financiën
bij het belastingplan 2023 bezien of de
35 925 XV, nr. 133
onbelaste reiskostenvergoeding eerder kan
worden verhoogd

1765

Gewijzigde motie-Van Raan c.s. over een
gesprek met energieleveranciers over hoe
kan worden omgegaan met
energieschulden

1766

Motie-Den Haan c.s. over zo veel mogelijk Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
huishoudens die aanvullende maatregelen 35 925 XV, nr. 137
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)
nodig hebben proactief benaderen

1772

Gewijzigde motie-Léon de Jong over geen Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
negatieve financiële gevolgen door het
24 515, nr. 623
19-05-2022 (Kamerstukken II, 24 515, 36 057, nr. 8)
ontvangen van energietoeslag

1773

Motie-Kathmann over gemeenten oproepen Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
om het Kwaliteitskader schuldhulpverlening 24 515, nr. 625
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)
voortvarend en breed toe te passen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 845, nr. F)

Kamerstukken II, 2021-2022, Het wetsvoorstel dat de uitkering mogelijk maakt is 15 maart
35 925 XV, nr. 95
ingediend bij de Tweede Kamer. De minister voor
Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen staat
gemeenten toe al uit te keren. Afgehandeld met brief (SZW)
d.d. 15-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 057, nr. 5)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 99
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

Kamerstukken II, 2021-2022, De Tweede Kamer is op 07-07-2022 geïnformeerd over de
34 352, nr. 237
uitkomst van de gesprekken met BZK en OCW
(Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 255)

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
35 925 XV, nr. 135
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

238

ID

Omschrijving

1774

Motie-Kat/Ceder over het faciliteren en
Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
stimuleren dat alle gemeenten zich
24 515, nr. 628
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)
aansluiten bij de nationale schuldhulproute
en werken met saneringskredieten

Vindplaats

Stand van zaken

1775

Motie-Kat/Ceder over jongvolwassenen
informeren over de financiële
verantwoordelijkheden die horen bij
volwassenheid

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 629
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1776

Motie-Palland c.s. over onderzoek naar
landelijke invoering van de
schuldpauzeknop

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 631
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1777

Motie-Ceder/Kat over een gecombineerde
aanpak armoede en gezondheid bij
schuldenproblematiek

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24 515, nr. 637
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

1779

Motie-Den Haan over pensioenfondsen
vragen te indexeren waar dat kan

Kamerstukken II, 2021-2022, Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
32 043, nr. 578
16-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 586)

1791

Motie-Palland over zorgen dat
ouderparticipatiecrèches in het nieuwe
stelsel kunnen voortbestaan

Kamerstukken II, 2021-2022, Opc's zullen in het nieuwe stelsel mogelijk blijven. Daarvoor
31 322, nr. 453
is geen aparte wijziging in wet- of regelgeving nodig. Hierop
hoeft dus geen verdere actie te worden ondernomen

1798

Motie-Van Esch over
gezondheidsbescherming en -bevordering
opnemen in de adviezen van het MIT

Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is afgedaan met mail aan Jolande Sap (kwartiermaker
25 295, nr. 1912
Maatschappelijk Impact Team) op 8 juli 2022

Lopende moties
Tabel 180 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2014-2015
ID

Omschrijving

771

Motie-Van Ojik/Kerstens over het eventueel Kamerstukken II, 2014-2015, Deze motie vraagt de heffing te verhogen als werkgevers
verhogen van de heffing
33 981, nr. 40
ervoor kiezen de heffing te betalen in plaats van meer
mensen met een beperking in dienst te nemen. Het
wetsvoorstel Vereenvoudiging Wet banenafspraak en
quotum arbeidsbeperking is in voorbereiding. Door de
plannen om het systeem van de banenafspraak te
vereenvoudigen is deze motie naar alle waarschijnlijkheid
niet opportuun. Als de uitwerking van het nieuwe systeem
in wetgeving is opgenomen, wordt de afhandeling van deze
motie nader overwogen. Planning: 4e kwartaal 2024

Vindplaats

Stand van zaken

785

Motie-Elzinga (SP) c.s. inzake evaluatie van Kamerstukken I, 2014-2015,
de wet twee jaar na de inwerkingtreding van 33 981, nr. F
quotumheffing

De quotumregeling is vanaf 1 januari 2018 voor de
overheidswerkgevers geactiveerd. 2018 is een
overgangsjaar, omdat het kabinet heeft besloten om over
de eventuele quotumtekorten over 2018 geen heffing op te
leggen aan de werkgevers die niet de afgesproken aantallen
hebben gehaald. Vanwege de plannen om het systeem van
de banenafspraak te vereenvoudigen, is op 1 januari 2020
de wetswijziging voor deactivering en uitstel
quotumheffing in werking getreden. De quotumheffing
wordt daarin opgeschort tot 1 januari 2022. Als de
uitwerking van het nieuwe systeem duidelijk is en in
wetgeving is opgenomen, de afhandeling van de motie
nader overwegen. Planning: 4e kwartaal 2024

Tabel 181 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2015-2016
ID

Omschrijving

869

Motie-Nijkerken-de Haan/ Kerstens om de Kamerstukken II, 2015-2016,
resterende financiële middelen
34 194, nr. 17
mobiliteitsbonus vanaf 2021 specifiek aan te
wenden voor de doelgroep in de vorm van
een bonus/korting voor de werkgever

Vindplaats

Stand van zaken
Bij Koninklijk Besluit van 13 oktober 2020 (Stb. 2020, 377) is
de einddatum van 1 januari 2021 geschrapt waardoor het
LKV banenafspraak na die datum blijft doorlopen. De
Tweede Kamer is hierover geïnformeerd bij brief van 2 juli
2020 over de resultaten wet banenafspraak 2019
(Kamerstukken II, 2019-2020, 34 352, nr. 196). In het
wetsvoorstel Breed Offensief wordt de grondslag van de
horizonbepaling geschrapt. Dit wetsvoorstel is
aangenomen door de Tweede Kamer. Zie ook toezegging
3413. De planning van het schrappen van de
horizonbepaling is afhankelijk van de behandeling van het
wetsvoorstel Breed Offensief in de Eerste Kamer in de
tweede helft van 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

239

Tabel 182 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2017-2018
ID

Omschrijving

1040

Motie-Wiersma c.s. over een
Kamerstukken II, 2017-2018, De EPSCO Raad van 21 juni 2018 is een algemene oriëntatie
woonlandbeginsel voor de gezinsbijslagen 21 501-31, nr. 469
over de herziening van Verordening 883/2004
overeengekomen. Indexatie van gezinsbijslagen of
alternatieven daarvoor vormden geen onderdeel van deze
algemene oriëntatie vanwege grote bezwaren hiertegen
van de huidige Europese Commissie en een meerderheid
van de lidstaten. Nederland heeft tegen de algemene
oriëntatie gestemd. Nederland heeft samen met
Denemarken, Duitsland, Oostenrijk en Ierland een brief over
het belang van indexatie van gezinsbijslagen gezonden aan
het voorzitterschap, de Europese Commissie en aan alle
lidstaten. Op dit moment (30-06-2021) is de herziening van
Verordening 883/2004 in de triloogfase. Indexatie van
gezinsbijslagen vormt geen onderdeel van de besprekingen

Vindplaats

Stand van zaken

1063

Motie-Strik overwegende, dat het kabinet Kamerstukken I, 2017-2018,
zegt in te zetten op een inclusieve
34 775, nr. G
samenleving en dat onder meer vertaalt in
maatregelen om de arbeidsparticipatie te
verbeteren van mensen met een beperking,
arbeidsongeschikten en Wajongers

De motie vraagt om een evaluatie (te houden binnen
maximaal drie jaar) naar de inkomenseffecten en
arbeidsparticipatie van vier maatregelen uit het
regeerakkoord van 2017. De eerste twee maatregelen zijn
geschrapt (Kamerstukken I, 2018-2019, 34 775, AK;
Kamerstukken II, 2018-2019, 32 716, nr. 37). De vierde
maatregel ging 2018 inwerking en de derde op 1 januari
2020. Binnen drie jaar na inwerkingtreding van de laatste
maatregel betekent in dit geval dat we de evaluatie in 2022
houden. SZW is met UWV in gesprek over het evalueren van
maatregel 3 en maatregel 4 en over de mogelijkheden van
onderzoeken. De verwachting is de Kamer hier eind 2022 of
begin 2023 over te informeren

Tabel 183 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2018-2019
ID

Omschrijving

1148

Motie-Nijkerken-de Haan c.s. over opheffen Kamerstukken II, 2018-2019, Op 1 januari 2020 is de wetswijziging voor deactivering en
van het onderscheid tussen markt en
34 352, nr. 126
uitstel quotumheffing in werking getreden. De
quotumheffing wordt daarin opgeschort tot 1 januari 2022.
overheid
In de Kamerbrief van juli 2022 is opgenomen dat de minister
voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen met
betrokkenen in gesprek is gegaan over de toekomst
banenafspraak. In deze brief is ook opgenomen dat er een
besluit zal worden genomen over het wetsvoorstel
vereenvoudigde banenafspraak wanneer de
uitvoeringstoetsen geactualiseerd zijn. Het opheffen van
het onderscheid tussen markt en overheid is onderdeel van
dit wetsvoorstel. Planning: eind 2022

Vindplaats

Stand van zaken

1159

Motie-Ziengs/Stoffer over een eenvoudiger Kamerstukken II, 2018-2019, Stand van zaken is aan de Kamer meegedeeld in brief van
certificering voor bedrijven
34 675, nr. 19
I&W van 1 februari 2021; wanneer de wijzigingen van de
Arboregelgeving zijn gepubliceerd, zal worden vastgesteld
in hoeverre een toegespitst certificaat kan bijdragen aan
de asbestdakenopgave. Motie is daarmee nog niet
afgedaan omdat regelgeving op dit vlak nog moet worden
aangepast; dit vindt naar verwachting eerst in de loop van
2023 plaats

1217

Motie-Kuzu over de uitwerking van de
maatregel voor uitbreiding van de
ketenregeling

Kamerstukken II, 2018-2019, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
35 074, nr. 48

1220

Motie-Bruins/Pieter Heerma over overleg
met sociale partners over één
laagdrempelige calamiteitenregeling

Kamerstukken II, 2018-2019, In het coalitieakkoord is een deeltijd-WW regeling
35 074, nr. 52
opgenomen. Deze regeling kent naar verwachting
samenloop met de calamiteitenregeling qua doelstelling en
doelgroep. We bezien wat dit betekent voor de
implementatie van de calamiteitenregeling

1233

Motie–Gijs van Dijk over omlaag krijgen van Kamerstukken II, 2018-2019, Het wetsvoorstel waarbij het medisch advies van de
het aantal afwijkende medische oordelen
29 544, nr. 889
bedrijfsarts over de belastbaarheid van de zieke werknemer
leidend wordt bij de RIV-toets door UWV is begin oktober
2020 naar de Tweede Kamer gestuurd. De Kamer heeft het
wetsvoorstel op 2 februari 2021 controversieel verklaard

1245

Gewijzigde motie-Renkema/Van Weyenberg Kamerstukken II, 2018-2019, De minister heeft in het Commissiedebat van 24 juni 2021
over een externe evaluatie
25 834, nr. 159
aangegeven de externe evaluatie van het asbeststelsel
een half jaar na ingang van de regelgeving, naar
verwachting in 2023, te willen uitvoeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

240

ID

Omschrijving

Vindplaats

1262

Motie-Wiersma/Heerema over de
Handreiking Taakdelegatie UWV herzien

Kamerstukken II, 2018-2019, In de Kamerbrief van 9 april 2021 (Kamerstukken II,
29 544, nr. 905
2020-2021, 26 448, nr. 645) is aangegeven dat de NVVG het
voortouw neemt in de ontwikkeling van een ‘Handreiking
Taakdelegatie in het publieke domein’. Waar nodig zal UWV
het eigen professioneel en juridisch kader voor het werken
met taakdelegatie hierna herzien, verduidelijken en
uitbreiden, waarmee uitvoering wordt gegeven aan de
motie. In de WIA-brief inzake Sociaal medische beoordelen/
hardheden die in de zomer 2022 wordt verstuurd, wordt
de Kamer geïnformeerd over de voortgang. Planning brief
Tweede Kamer: 3e kwartaal 2022 vóór Prinsjesdag

Stand van zaken

1288

Motie-Van Hul inzake een doelstelling voor Kamerstukken II, 2018-2019, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
een leven lang ontwikkelen voor mensen
30 012, nr. 114
met flexcontracten

Tabel 184 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2019-2020
ID

Omschrijving

1349

Kamerstukken II, 2019-2020, Op 20-09-2021 is er voortgang gemeld over deze motie in
Motie-Tielen over opdrachtgevers
rechtszekerheid bieden bij het inhuren van 25 300 XV, nr. 48
de Zevende Voortgangsbrief werken als zelfstandige
een zelfstandige opdrachtnemer
(Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 240). De motie is
daarmee gedeeltelijk afgedaan. Planning: wordt
meegenomen in de volgende Voortgangsbrief werken als
zelfstandige, eind van het jaar 2022 naar de Tweede Kamer

Vindplaats

Stand van zaken

1350

Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
Motie-Tielen over vernieuwende
initiatieven in de bestaande ondersteuning 35 300 XV, nr. 39
voor een leven lang leren

1371

Motie-Van Brenk/Van Kooten-Arissen over Kamerstukken II, 2019-2020, Een onderzoek naar de rol van jobcoaching bij dreigende
jobcoaching en re-integratiedienstverlening 35 300 XV, nr. 69
baanbeëindiging is nagenoeg afgerond. In de eerste helft
beter op elkaar afstemmen
van 2022 heeft UWV het onderzoek naar bijdrage van
jobcoaching bij dreigende baanbeëindiging afgerond. UWV
ontwikkelt op basis van de opgedane inzichten een
structurele en integrale verbeteraanpak voor externe
jobcoaching. De Tweede Kamer is bij de Stand van de
uitvoering (Kamerstukken II, 2021-2022, 26 448, nr. 682)
hierover geïnformeerd

1386

Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
Motie-Palland/Smeulders over de
toepassing van de WAS uitbreiden naar de 29 544, nr. 971
sector personenvervoer

1387

Motie-Smeulders/Palland over verbetering Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
van de mogelijkheden voor
29 544, nr. 972
werknemersorganisaties in het kader van
de WAS

1392

Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
Motie-Van Weyenberg c.s. over varianten
om de wendbaarheid van het contract voor 29 544, nr. 986
het jaar 2022
onbepaalde tijd te vergroten

1406

Motie-Van Beukering-Huijbrechts c.s. over
borging van privacy betrekken bij de
evaluatie

Kamerstukken II, 2019-2020, De wijziging van de wet gemeentelijke schuld hulpverlening
35 316, nr. 12
in verband met vroeg signalering wordt na 4 jaar
geëvalueerd. De borging van de privacy wordt daarbij
betrokken. De Tweede Kamer wordt voor eind 2025
geïnformeerd. Planning: eind december 2025

1423

Motie-Palland over de wet monitoren, er
jaarlijks over rapporteren en na drie jaar
evalueren

Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: Eerste rapportage naar de Tweede Kamer na de
35 358, nr. 16
zomer van 2022

1432

Motie-Gijs van Dijk/Smeulders over het aan Kamerstukken II, 2019-2020, Motie wordt gezien als ondersteuning voor bestaand beleid.
banden leggen van premieshoppen in
35 359, nr. 14
In de Kamerbrief d.d. 07-06-2020 met het onderwerp:
Europees verband
«Update brief betreffende premieshoppen en A1verklaringen» is aangegeven hoe dit beleid eruitziet.
Planning: eind 2024

1449

Motie-Özütok en Diertens inzake verzoek
Kamerstukken II, 2019-2020, Stand van zaken wordt betrokken bij voortgangsrapportage
de regering samen met de autoriteiten van 35 300 IV, nr. 60
ijkpunt bestaanszekerheid die na het zomerreces 2022 wordt
Bonaire, Sint Eustatius en Saba te
verzonden
onderzoeken hoe de economische
zelfstandigheid van vrouwen kan worden
versterkt en de Kamer hierover te
informeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

241

ID

Omschrijving

1450

Motie-Özütok inzake verzoek regering om Kamerstukken II, 2019-2020,
Bonaire, Sint Eustatius en Saba in staat te 35 300 IV, nr. 61
stellen de kosten voor dag- en
buitenschoolse kinderopvang in voorkomen
gevallen te compenseren

Vindplaats

Stand van zaken

1459

Motie-Gijs van Dijk/Jasper van Dijk over
het aantal beschikbaar gestelde stage- en
werkervaringsplekken vanaf 2021

1467

Motie-Peters/Van Brenk over tegengaan van Kamerstukken II, 2019-2020, UWV en SZW werken uit hoe gegevensuitwisseling op
het niet-gebruik van de AIO
24 515, nr. 545
een proportionele manier toegepast kan worden teneinde
een gerichte benadering van de doelgroep met potentieel
recht op AIO gericht te benaderen. Hiervoor bereidt SZW
regelgeving voor op grond waarvan dit in een pilot wordt
uitgetest. In de stand van de uitvoering Sociale Zekerheid is
op 22 juni 2022 verslag gedaan over de voortgang
(Kamerstukken II, 2021-2022, 26 448, nr. 682)

1475

Motie-Tielen c.s. over een aan werkgevers Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
en werknemers gelijkwaardige positie voor 31 311, nr. 231
zelfstandigen

1480

Kamerstukken II, 2019-2020, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de zomer van
Motie-Smeulders/Gijs van Dijk over de
Stichting van de Arbeid vragen de witte vlek 32 043, nr. 534
2024
te blijven monitoren

1489

Kamerstukken II, 2019-2020, In de brief Stand van de Uitvoering van juli 2021 is
Motie-Jasper van Dijk/ Tielen over
intensivering van de controle op uitbetaling 26 448, nr. 635
aangegeven hoe invulling wordt gegeven aan deze motie.
van uitkeringen in het buitenland
In het kader van de doorlichting van de
socialezekerheidswetten op misbruikrisico’s en het
opstellen van een afwegingskader voor de WW, ZW, WIA,
worden de misbruikrisico’s geïnventariseerd en
geprioriteerd. In de gesprekken over beheersmaatregelen
op basis van dat afwegingskader zal deze motie worden
meegenomen. Planning: naar verwachting is dit voor beide
wetten in de tweede helft van 2022 afgerond

In februari heeft de Raad van State zijn advies opgeleverd
op het wetsvoorstel KO BES. Dit advies wordt momenteel
verwerkt in het Nader Rapport. Daarnaast zijn er gesprekken
gaande over de doorvertaling van de
inkomensonafhankelijke kinderopvangvergoeding uit het
coalitieakkoord voor CN. De verwachting is dat het
wetsvoorstel na de zomer naar de Tweede Kamer wordt
verstuurd. De Tweede Kamer is op 18 november 2021
geïnformeerd over de voortgang van het programma BES(t)
4 kids daarin staat dat het wetsvoorstel KO BES in de loop
van 2022 aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden

Kamerstukken II, 2019-2020, De Kamer zal naar verwachting voor het kerstreces 2022
35 483, nr. 47
worden geïnformeerd

Tabel 185 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2020-2021
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

1504

Motie-Bruins/Rog over onderzoeken of de
maatschappelijke diensttijd bijdraagt aan
vermindering van de jeugdwerkloosheid

Kamerstukken II, 2020-2021, Motie is overgedragen naar VWS
35 420, nr. 126

Stand van zaken

1527

Kamerstukken II, 2020-2021, De motie wordt afgedaan met de brief aan de Tweede
Motie-Nijkerken-de Haan/Tielen over
startbanen voor jonge mensen die aan hun 35 570 XV, nr. 31
Kamer in het najaar met een toelichting op de plannen om
loopbaan willen beginnen
de overgang van school naar werk te verbeteren

1529

Motie-Nijkerken-de Haan c.s. over gebruik Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
van de subsidieregeling voor het MIP voor 35 570 XV, nr. 33
vernieuwende opleidingsinitiatieven

1540

Motie-Peters c.s. over het onderzoeken van Kamerstukken II, 2020-2021, Divosa heeft met subsidie van SZW een handreiking
de effecten van de zoektermijn voor ex35 570 XV, nr. 45
Maatwerk Participatiewet bij verblijf in en uitstroom uit
gedetineerden
instellingen gemaakt. Deze staat sinds december 2021
online. Meenemen in eerstvolgende voortgangsbrief
Armoede- en schulden. Planning: in najaar 2022

1541

Motie-Peters c.s. over een inkomen en een Kamerstukken II, 2020-2021, Divosa heeft met subsidie van SZW een handreiking
woning voor voormalige ggz-patiënten
35 570 XV, nr. 46
Maatwerk Participatiewet bij verblijf in en uitstroom uit
instellingen gemaakt. Deze staat sinds december 2021
online. Meenemen in eerstvolgende voortgangsbrief
Armoede- en schulden. Planning: in najaar 2022

1543

Motie-Van Weyenberg/Smeulders over
aandacht voor mentale gezondheid bij het
thuiswerken

Kamerstukken II, 2020-2021, In de brieven van 21 december 2021 en 21 maart 2022 over
35 570 XV, nr. 54
thuiswerken/hybride werken is de Kamer nader
geïnformeerd over de stand van zaken van de besteding van
deze middelen. In de brief van 20 juni 2022 over hybride
werken is opgenomen dat er een subsidieregeling is
opengesteld, met onder andere middelen die vanuit deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

242

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
motie zijn vrijgemaakt. In najaar 2022 wordt de Kamer nader
geïnformeerd over de stand van zaken/afhandeling van
deze motie

1560

Motie-Stoffer over uitspreken dat de EU
geen richtlijnen dient uit te vaardigen op
terreinen waar de EU niet bevoegd is

Kamerstukken II, 2020-2021, Het kabinet bewaakt bij ieder EU-richtlijnvoorstel dat het
21 501-31, nr. 588
richtlijnvoorstel niet ziet op terreinen waar de EU niet
bevoegd is. Het kabinet staat hierbij stil in het BNC­fiche
waarin de kabinetsappreciatie over het voorstel uiteen
wordt gezet

1568

Motie-Omtzigt c.s. over een voorstel voor Kamerstukken II, 2020-2021, Onderzoek is in de afrondende fase. In de zomer van 2022
doorlichting van wetten en regelingen door 35 510, nr. 13
ontvangt de Kamer het eindrapport
een externe partij

1569

Motie-Ploumen/Jetten over een
inventarisatie van wetgeving die
hardvochtig uitpakt

1571

Motie-Van Brenk over als regel in wetgeving Kamerstukken II, 2020-2021, Deze loopt mee in inventarisatie naar hardvochtige effecten,
een hardheidsclausule opnemen
35 510, nr. 37
zie 1569

1577

Motie-Gijs van Dijk over alle kwetsbare
jongeren in de bijstand een leerwerkaanbod aanbieden

Kamerstukken II, 2020-2021, Is als afspraak opgenomen in de Werkagenda Aanpak
35 669, nr. 5
Jeugdwerkloosheid, ondertekend op 6 juli 2021 door onder
andere sociale partners, VNG, onderwijskoepels, Divosa,
SBB OCW en SZW. Er is ook gekeken met WBJA of het
juridisch haalbaar is om banen specifiek open te stellen voor
starters. Dit is geen reële optie in verband met
leeftijdsdiscriminatie

1586

Motie-Renkema over het stimuleren van
inhoudelijke affiniteit en ervaring binnen
de raad van toezicht

Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Kamer voor het eind van het jaar
35 240, nr. 5
2022

1587

Motie-Palland c.s. over het delen van
Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Kamer voor het eind van het jaar
aanvullende vormen van medezeggenschap 35 240, nr. 7
2022

1590

Motie-Belhaj c.s. over hulp bij verzoeken tot Kamerstukken II, 2020-2021, De Kamer is op 9 mei 2022 per brief geïnformeerd over de
afstand van de Marokkaanse nationaliteit
35 475, nr. 6
voortgang van deze motie. Enkele vervolgstappen ten
aanzien van de uitvoering volgen na de zomer. De
verwachting is dat de Kamer hierover in Q1 2023 wordt
geïnformeerd

1597

Motie-Gijs van Dijk over het
maximumaantal opvolgende
uitzendcontracten in de wet beperken

Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: begin 2025 indiening wetsvoorstel bij de Tweede
29 861, nr. 60
Kamer

1598

Motie-Gijs van Dijk/Jasper van Dijk over
een landelijke pilot van de Bouwplaats-ID
mogelijk maken

Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Tweede Kamer eind september 2022
29 861, nr. 61

1604

Motie-Becker over reflecteren op de
uitvoeringsketen inburgering

Kamerstukken II, 2020-2021, In het commissiedebat van 30 mei jl. heeft de minister
35 483, nr. 69
toegezegd om de Kamer na de zomer te informeren. De
bedoeling is om de Kamer in september 2022 te informeren

1618

Motie-Wörsdörfer/Kuzu over
consumentenbescherming bij
telemarketing op basis van algoritmen

Kamerstukken II, 2020-2021, Motie wordt opgepakt samen met EZK en Financiën.
24 515, nr. 598
Planning: 4e kwartaal 2022

1623

Motie-Tielen over een
Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
toegankelijkheidstoets op verlofregelingen 35 613, nr. 17

1624

Motie Palland/Van Weyenberg over het
monitoren van effecten van het
wetsvoorstel

1627

Motie-Oomen-Ruijten c.s. uitvoering van
Kamerstukken I, 2020-2021,
het keuzerecht op een eenmalige uitkering 35 555, nr. H
tot verschillende complexe situaties kan
leiden, zoals bijvoorbeeld ten aanzien van
de samenloop met fiscale regelingen en
huur- en zorgtoeslagen

1635

Motie-Pieter Heerma/Van Weyenberg over
het gebruik van open hiring uitbreiden

Kamerstukken II, 2020-2021, Inventarisatie naar hardvochtige effecten in SZW-wetgeving
35 510, nr. 24
loopt. BZK heeft in februari een loket geopend waar burgers
hun voorbeelden van hardvochtige effecten kunnen
aandragen. De Tweede Kamer wordt in de zomer van 2022
geïnformeerd over voortgang

Kamerstukken II, 2020-2021, Wordt afgedaan met de Monitor Arbeid, zorg en
35 613, nr. 18
kinderopvang, planning april 2024 naar de Tweede Kamer
Stand van zaken is gemeld in een brief aan de Eerste Kamer
d.d. 12-10-2021 (Kamerstukken I, 2021-2022, 35 555, nr. 20).
Het wetsvoorstel bedrag ineens, RVU en verlofsparen is op
30-06-2022 aangeboden aan de Tweede Kamer. Bericht aan
de Eerste Kamer volgt na het zomerreces 2022

Kamerstukken II, 2020-2021, In de brief over het actieplan Dichterbij dan je denkt is
29 544, nr. 1059
aangegeven hoe we het gebruik van open hiring willen
uitbreiden, zie Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1094.
Bij de uitwerking van het actieplan zullen we specifiek
aandacht besteden voor de rol van de overheid als
werkgever. Kamer wordt met de evaluatie van het actieplan
geïnformeerd over de uitvoering van de motie. Planning: 1e
kwartaal 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

243

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

1637

Motie-Azarkan over moslimhaat of
moslimdiscriminatie erkennen als
specifieke vorm van discriminatie en
racisme

Kamerstukken II, 2020-2021, De uitvoering van deze motie ligt bij BZK. Beoogd wordt
30 950, nr. 242
de Kamer na de zomer 2022, in Q4 te informeren

Stand van zaken

1643

Motie-Van Weyenberg/ Maatoug over een Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
brede adviescommissie om vast te stellen in 35 680, nr. 10
welke sectoren en beroepen
arbeidsmigranten nodig zijn

1644

Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: evaluatie begin 2025 naar de Tweede Kamer
Gewijzigde motie-Van Baarle over een
evaluatie van de wetswijziging binnen drie 35 680, nr. 16
jaar na inwerkingtreding

1645

Motie-Van Baarle over een specificering dan Kamerstukken II, 2020-2021, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
wel aanscherping van de
35 680, nr. 13
het jaar 2022
huisvestingsvoorwaarde in de Wav

1648

Motie-Gijs van Dijk/Ceder over een
oplossing voor de nadelige gevolgen van
een loonloze periode

Kamerstukken II, 2020-2021, In het najaar 2022 volgt een Kamerbrief over daglonen
35 830 XV, nr. 10
waarin deze motie ook wordt betrokken

1650

Motie-Van den Berg c.s. over een
werkloosheidsvoorziening in Caribisch
Nederland

Kamerstukken II, 2020-2021, Minister APP heeft tijdens werkbezoek CN toegezegd dat er
35 420, nr. 334
deze kabinetsperiode een werkloosheidsvoorziening zal
worden ingevoerd. Minister APP is akkoord met de
contourennotitie WW-voorziening CN. In de tweede helft
van 2022 zal een inhoudelijk voorstel voor consultatie aan
betrokken partijen in CN worden voorgelegd.

1656

Motie-Ceder over praktische
belemmeringen voor nieuwkomers bij het
aangaan van werk

Kamerstukken II, 2020-2021, De Kamer zal naar verwachting na de zomer van 2022, in Q4
32 824, nr. 341
worden geïnformeerd

Tabel 186 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2021-2022
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

1658

Motie-Azarkan Constaterende dat
discriminatie jegens Aziatische
Nederlanders enorm is toegenomen

Kamerstukken II, 2021-2022, Motie is in uitvoering, het onderzoek is gestart in januari
30 950, nr. 236
2022 en wordt december 2022 afgerond. Daarna zal de
Kamer worden geïnformeerd

Stand van zaken

1661

Motie-Eerdmans over een wettelijke
Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
regeling voor zelfstandig ondernemerschap 35 925, nr. 47
die de rechtspositie van zzp'ers in alle
relevante aspecten vastlegt

1666

Motie-Gijs van Dijk/Maatoug over het
principe «niet terugvorderen, tenzij»

1667

Motie-Van Kent/Palland over verlaging van Kamerstukken II, 2021-2022, Deze motie wordt betrokken in de uitwerking van het
de arbeidsongeschiktheidsdrempel naar
26 448, nr. 659
coalitieakkoord (hardheden in de WIA wegnemen). Het plan
15%
van aanpak wordt opgenomen in de brief over Sociaal
medisch beoordelen/hardheden WIA die in de zomer van
2022 zal worden verstuurd. In die brief wordt ook ingegaan
op het vraagstuk rond verlaging van de drempel en de
manier waarop dat wordt meegenomen. Planning brief
Tweede Kamer: 3e kwartaal 2022 vóór Prinsjesdag.

1668

Motie-Van Kent over democratische
controle uitoefenen op het
Inlichtingenbureau

Kamerstukken II, 2021-2022, De motie loopt mee in het onderzoek naar de herijking van
26 448, nr. 660
de governance IB/BKWI die op dit moment plaatsvindt. De
uitkomsten van het onderzoek worden in 2022 verwacht en
aangeboden aan de Kamer

1677

Gewijzigde motie Van der Staaij/Omtzigt
over uitspreken dat een volgend kabinet
concrete maatregelen moet nemen om de
belastingkloof tussen een- en
tweeverdieners te verkleinen

Kamerstukken II, 2021-2022, Wordt meegenomen in Begroting 2023
35 925, nr. 48 (79)

1678

Motie-Leijten/Peters over meer
gedupeerden van verhoging van de AOWleeftijd in kaart brengen

Kamerstukken II, 2021-2022, Bij aanvang van de regeling zijn de mogelijke doelgroepen
35 666, nr. 4
onderzocht. Ook liggen er reeds een aantal onderzoeken die
in de afgelopen 10 jaar zijn uitgevoerd met betrekking tot
de OBR en het AOW-hiaat. De SVB heeft in 2016 een
onderzoek aan de Kamer gepresenteerd over het nietgebruik. En specifiek over ZZP’ers met een private
arbeidsongeschiktheidsverzekering ligt er een onderzoek
van SEO van eind 2019. Er zijn geen nieuwe groepen naar
voren gekomen noch bij de start, noch bij de
evaluatiemomenten

Kamerstukken II, 2021-2021, Wordt betrokken bij de herziening van het
26 448, nr. 658
handhavingsbeleid zoals aangekondigd in de Kamerbrief
van 23 november 2021. Planning: derde kwartaal 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

244

ID

Omschrijving

1679

Motie-Peters/Leijten over een
Kamerstukken II, 2021-2022, Het is de bedoeling op korte termijn, nog in het najaar,
compensatieregeling voor zelfstandigen die 35 666, nr. 5
hierover een brief aan de TK te zenden
al ziek waren voor de verhoging van de
AOW-leeftijd en geen toegang hebben tot
de overbruggingsregeling

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

1681

Motie-Maatoug/Gijs van Dijk over het
inzetten van de webmodule in één sector,
bijvoorbeeld de gezondheidszorg, inzet
webmodule in nabije toekomst

Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: wordt meegenomen in de volgende
29 544, nr. 1078
Voortgangsbrief werken als zelfstandige, eind van het jaar
2022 naar de Tweede Kamer

1684

Motie-Kwint over fors verlagen van de
standaardboete bij de SVB

Kamerstukken II, 2021-2022, Wordt meegenomen in de herijking van het
35 845, nr. 12
handhavingsinstrumentarium. Planning: derde kwartaal
2023

1686

Motie-Van Baarle over het effect op
kinderarmoede en lage inkomens
monitoren

Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: september 2022
35 845, nr. 15

1691

Motie-Palland c.s. over zo spoedig mogelijk Kamerstukken II, 2021-2022, Op 29 juni jl. is de Tweede Kamer per brief geïnformeerd
zekerheid bieden over borging, kwaliteit en 35 925 XV, nr. 20
over de stand van zaken van de onderwijsroute
continuïteit van de onderwijsroute
(Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 364). In deze brief
is aangegeven dat de besluitvorming over de inrichting en
toekomst van de onderwijsroute uiterlijk in Q2 van 2023
moet zijn afgerond. Voor de periode t/m 2025 zijn
aanvullende middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten

1693

Motie-Becker over het monitoren van de
invulling van de module Arbeidsmarkt en
Participatie door gemeenten

Kamerstukken II, 2021-2022, De Kamer wordt naar verwachting in Q1 2023 hierover
35 925 XV, nr. 17
geïnformeerd

1695

Motie-Becker over een heldere juridische
definitie van «problematisch gedrag»

Kamerstukken II, 2021-2022, De Kamer zal in Q4 geïnformeerd worden over deze motie.
35 228, nr. 8
Het advies van de LA dat door OCW is aangevraagd wordt
hierbij betrokken

1698

Motie van het lid Bisschop over de
Kamerstukken II, 2021-2022, Inzet is om de Kamer hier, conform de toezegging in de
bevoegdheden uitbreiden van de Taskforce 35 228, nr. 25
planningsbrief SZW, na de zomer van 2022 over te
Problematisch gedrag en ongewenste
informeren
buitenlandse financiering

1700

Motie-Tielen over inzichtelijk maken hoe de Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
STAP-regeling en de O&O-fondsen elkaar
35 925 XV, nr. 43
versterken

1701

Motie-Tielen over de ontwikkeling van door Kamerstukken II, 2021-2022, Voorstel is eind mei ingediend bij NGF-commissie na
betrokken partijen goed met elkaar
35 925 XV, nr. 44
akkoord van M SZW, M APP, M OCW, M PVO. Informeren
afgestemde skillspaspoorten
van de Tweede Kamer over opvolging via de Kamerbrief
Actieplan LLO. Planning: medio september 2022 brief naar
Tweede Kamer, waarmee de motie wordt afgedaan

1702

Motie-Tielen over een brede
Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer november 2022
publiekscampagne die bijdraagt aan een
35 925 XV, nr. 45
gelijkwaardiger positie van vrouwen op de
arbeidsmarkt

1703

Gewijzigde motie-De Kort over gemeenten Kamerstukken II, 2021-2022,
oproepen meer bijstandsgerechtigden
35 925 XV nr. 46
zonder startkwalificatie naar
praktijkopleidingen toe te leiden

1704

Motie-De Kort c.s. over het organiseren van Kamerstukken II, 2021-2022, De werking van de arbeidsmarkt wordt verbeterd door de
meer transparantie in de kaartenbak van
35 925 XV nr 47
matching tussen werkzoekenden en werkgevers te
bijstandsgerechtigden
verbeteren. Om hier invulling aan te geven zijn VNG, UWV
en SZW het Programma Verbeteren Uitwisseling
Matchingsgegevens (VUM) gestart. Transparantie in de
kaartenbakken van werkzoekenden wordt gerealiseerd door
landelijke standaardisatie van 1) matchingsgegevens
(onder andere werkzoekendenprofielen) en 2)
gegevensuitwisseling. Naast uitwisseling tussen UWV en
gemeenten onderling wordt ook uitwisseling met private
partijen voorzien. Het programma heeft inmiddels
geresulteerd in eerste versies de standaarden en is gestart
met de pilotfase. Het wetgevingsproces is in voorbereiding

1707

Motie-Kat c.s. over voortzetting van het
Informatiepunt Wajong voor 2022

Er wordt bezien de motie af te kunnen doen met een brief
over Dichterbij dan je denkt, waar praktijkleren een van de
vier routes is om mensen aan de slag te helpen, dan wel in
reactie op de motie De Kort hoe mensen te helpen die
langdurig in de bijstand zitten (als praktijkleren een initiatief
is die uit het onderzoek naar voren komt), dan wel
meenemen in de verdere uitwerking van de nieuwe
arbeidsmarktinfrastructuur waar praktijkleren ook
onderdeel van is. Planning: 4de kwartaal 2022

Kamerstukken II, 2021-2022, SZW heeft conform de aangenomen motie Kat c.s. de
35 925 XV nr. 52
subsidie aan Ieder(in) met een jaar verlengd, teneinde het
informatiepunt Wajong in 2022 voort te zetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

245

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

1708

Motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. over
het ondersteunen van de
wervingscampagne voor personeel en
verminderen van de regeldruk in de
kinderopvang

Kamerstukken II, 2021-2022, Ondersteunen wervingscampagne: subsidie voor deze
35 925 XV nr. 54
campagne is inmiddels toegekend door SZW. Verminderen
regeldruk: de evaluatie van de Wet IKK waarin onbedoelde
effecten van de kwaliteitseisen van IKK, zoals regeldruk,
worden meegenomen, is onlangs afgerond. Het
eindrapport wordt uiterlijk eind 2022 naar beide Kamers
verzonden. Daarnaast geldt voor de kwaliteitseisen dat
toezichtspartijen rekening kunnen houden met
verzachtende omstandigheden vanwege personeelstekort

Stand van zaken

1709

Motie-Van Beukering-Huijbregts/Gijs van
Dijk over het aanpassen van het
concurrentiebeding

Kamerstukken II, 2021-2022, Tussenstand uitvoering motie in brief aan de Tweede Kamer
35 925 XV, nr. 56
d.d. 25-02-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr.
1089). Planning vervolg uitvoering motie medio oktober
2022 naar de Kamer

1710

Motie-Palland/Ceder over onderzoeken ten Kamerstukken II, 2021-2022, In intern overleg. De Kamer zal naar verwachting na het
behoeve van een nieuwe nota Gezinsbeleid 35 925 XV, nr. 59
zomerreces 2022 worden geïnformeerd

1711

Motie-Maatoug c.s. over de krapte op de
arbeidsmarkt aanpakken met hulp van
regionale mobiliteitsteams

Kamerstukken II, 2021-2022, De uitbreiding van de doelgroep van de RMT’s treedt 1 juni
35 925 XV, nr. 61
in werking. De Kamer wordt hier bij de eerste gelegenheid
over geïnformeerd. Planning: september 2022

1712

Motie-Maatoug/Simons over een
bevoegdheid voor de Inspectie SZW tot
bestuursrechtelijke stillegging bij een
vermoeden van ernstige benadeling

Kamerstukken II, 2021-2022, De inzet is om de Tweede Kamer te informeren over de
35 925 XV, nr. 62
uitvoering van de motie in oktober 2022

1716

Motie-Van Baarle/Peters over
maatwerkafspraken met de VNG over de
kostendelersnorm voor
schuldenproblematiek en
schuldhulpverlening: met jongeren

Kamerstukken II, 2021-2011, Maatwerkmogelijkheden zijn reeds besproken met
35 925 XV, nr. 77
gemeenten, VNG en Divosa bij Bestuurlijk Overleg VNG
SZW in November 2021. In Coalitieakkoord is voorts
afgesproken dat de kostendelersnorm wordt gewijzigd
zodat jongvolwassenen tot 27 jaar niet meetellen als
kostendelers voor hun huisgenoten. Planning: begin 2023

1718

Motie-Den Haan c.s. over een convenant om Kamerstukken II, 2021-2022, Kan worden geïnterpreteerd als staand beleid. In de
arbeidsparticipatie van 45-plussers te
35 925 XV, nr. 69
intentieverklaring over de Regionale Mobiliteitsteams
bevorderen
(RMT’s) zijn afspraken gemaakt over aanvullende
dienstverlening om de arbeidsparticipatie van een aantal
doelgroepen te bevorderen, waaronder de doelgroep
oudere werknemers en werkzoekenden. De Kamer wordt bij
de evaluatie geïnformeerd over de inzet van de RMT’s voor
de doelgroep 45-plussers

1720

Motie-Grinwis/Maatoug over verlenging
van de verruimde regels voor de Bbz

1725

Motie-Segers c.s. over onderzoek door een Kamerstukken II, 2021-2022,
breed samengestelde commissie naar de
35 788, nr. 136
ontwikkeling van radicalisering en politieke
polarisatie

1727

Motie-Den Haan en Hermans over bij
uitvoeringstoetsen ook duidelijk het
burgerperspectief voor ogen houden

Kamerstukken II, 2021-2022, Vanuit het programma Werk aan Uitvoering is met de
35 788, nr. 151
departementen besproken dat op basis van de eerder
aangenomen motie Den Haan/Hermans er een goed
werkende doenvermogentoets wordt uitgewerkt op basis
van de toets en begrippenkader van de WRR. Alle
departementen gaan nu afzonderlijk hiervoor zorgdragen
bij hun uitvoeringstoetsen, en het programma Werk aan
Uitvoering zal dit gaan monitoren. Daarnaast is de
doenvermogentoets onderdeel van het Integraal
Afwegingskader (IAK) en moet dus ‘verplicht’ worden
langsgelopen

1730

Motie-Azarkan inzake een plan te
ontwikkelen om moslimhaat te bestrijden

Kamerstukken II, 2021-2022, De Kamer wordt hier na de zomer 2022, in Q4 over
35 788, nr. 92
geïnformeerd. Deze motie zal worden meegenomen in het
Nationaal Programma van de NCDR

1735

Motie-Van Kent over een voorstel waardoor Kamerstukken II, 2021-2022, Werkgroep van SZW/UWV en FIN/BD onderzoekt mogelijke
uitkeringsgerechtigden alleen de netto35 925 XV, nr. 91
oplossingsrichtingen. Geen voorstel voor de zomer
uitkering terugbetalen
(gevraagd in motie), maar een update van de voortgang in
de stand van de uitvoering juni 2022. Nog geen verdere
planning bekend.

Kamerstukken II, 2021-2022, Op 12 november 2021 is een brief aan de Kamer gestuurd
35 420, nr. 447
met een eerste inventarisatie van de lessen uit de invoering
van de Tozo en de tijdelijke Bbz voor een verbeterd vangnet
voor zzp’ers. Daarin is tevens aangekondigd dat in 2022
samen met gemeenten en ondernemers verder invulling
gegeven zal worden aan deze motie. Daar wordt de
komende maanden aan gewerkt, met als streven de Kamer
voor eind 2022 te informeren
De adviescommissie ‘versterken weerbaarheid
democratische rechtsorde’ is op 15-7 jl. ingesteld inclusief
voorzitter. De Kamer is hierover op 15-7 geïnformeerd via
een Kamerbrief. De overige leden worden na de zomer
benoemd. De Kamer zal naar verwachting in maart 2023
geïnformeerd worden over de voortgang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

246

ID

Omschrijving

1736

Motie-Van Baarle over interdepartementale Kamerstukken II, 2021-2022, Het Ministerie van BZK organiseert de interdepartementale
samenhang in de aanpak om tot
35 925 XV, nr. 94
samenhang om tot kansengelijkheid te komen bij het Rijk.
kansengelijkheid te komen
Hiervoor worden onder andere cursussen, trainingen en
kennissessies georganiseerd. Daarnaast heeft elk ministerie
een ambassadeursnetwerk Diversiteit en Inclusie (D&I). De
ambassadeurs zetten zich meer specifiek in voor hun
ministerie en/of departement. Ook hierbij staat het delen
van kennis en kunde centraal om tot kansengelijkheid te
komen bij het Rijk

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

1739

Motie-Den Haan over acties om
Kamerstukken II, 2021-2022,
bewustwording van de waarde van oudere 35 925 XV, nr. 98
werknemers aan de werkgeverskant te
stimuleren

1741

Motie-Stoffer c.s. over het verkleinen van
de kloof in belastingdruk tussen een- en
tweeverdieners

1743

Motie-Van Baarle over standaard een
Kamerstukken II, 2021-2022,
doenvermogentoets bij wetsvoorstellen en 35 387, nr. 8
beleidsvoornemens die
uitvoeringsorganisaties of dienstverlening
raken

1744

Motie-Inge van Dijk/Van der Graaf over een Kamerstukken II, 2021-2022, Vanuit het programma Werk aan Uitvoering is met de
doenvermogentoets bij voorstellen voor
35 387, nr. 10
departementen besproken dat er een goed werkende
nieuwe wet- en regelgeving
doenvermogentoets wordt uitgewerkt op basis van de toets
en begrippenkader van de WRR. Alle departementen gaan
nu afzonderlijk hiervoor zorgdragen bij hun
uitvoeringstoetsen, en het programma Werk aan Uitvoering
zal dit gaan monitoren. Daarnaast is de doenvermogentoets
onderdeel van het Integraal Afwegingskader (IAK) en moet
dus ‘verplicht’ worden langsgelopen

1745

Motie-Inge van Dijk c.s. over ten minste drie Kamerstukken II, 2021-2022,
pilots bij uitvoeringsorganisaties om de
35 387, nr. 11
ruimte voor professionals in de uitvoering te
vergroten

Bij de uitvoering van de motie van Dijk zullen initiatieven
worden betrokken die op verschillende elementen zijn
gericht: ontwikkeling van de kennis van de mogelijkheden
die de Awb biedt, meer praktische initiatieven die gericht
zijn op het maatwerk toepassen in de praktijk, en tot slot
het cultuurelement: welke omstandigheden zijn nodig om
de ruimte voor de professional maximaal te maken

1746

Motie-Inge van Dijk/Van der Graaf over bij Kamerstukken II, 2021-2022,
uitvoeringsorganisaties aandringen op het 35 387, nr. 12
in het jaarverslag opnemen van een top drie
van gesignaleerde problemen in de
uitvoering en de aanpak daarvan

Via individuele standen van de uitvoering of brieven/
rapportage met knelpunten wordt per
uitvoeringsorganisatie, toezichthouder of domein inzicht
gegeven in de relevante ontwikkelingen - wat goed gaat,
wat extra aandacht behoeft en waar burgers en
ondernemers in de knel komen door knellende wet- en
regelgeving of de dienstverlening. Met inachtneming van
de aangenomen motie Van Dijk/ Van der Graaf kan worden
gekozen voor een aparte rapportage of worden aangesloten
bij de bestaande producten zoals het jaarverslag

1747

Gewijzigde motie-Strolenberg/Van der
Graaf over een jaarlijkse stand-vanzakenbrief omtrent de aanbevelingen van
de commissie-Bosman

1748

Nader-gewijzigde motie-Van Kent/Palland Kamerstukken II, 2021-2022,
over het optrekken van de
34 352, nr. 234
vermogensgrenzen voor kwijtschelding van
lokale belastingen

De minister van SZW heeft in het commissiedebat
Arbeidsmarktbeleid van 13 april 2022 toegezegd, onder
andere naar aanleiding van deze motie, dat in de uitvoering
van het actieplan «Dichterbij dan je denkt» ook aandacht zal
zijn voor het aan het werk helpen van oudere
werkzoekenden in de praktijk. Dat gebeurt op twee
manieren: via de communicatiestrategie en via het
stimuleren van de arbeidsmarktregio’s om in hun regionale
invulling van het actieplan ook aandacht te hebben voor
seniore werkzoekenden. In de seniorenkansenvisie die na
de zomer naar de Kamer wordt gestuurd zal ook aandacht
zijn voor acties die bewustwording aan de kant van de
werkgevers stimuleren van de waarde van seniore
werknemers. Planning brief aan Tweede Kamer: 3e kwartaal
2022 na Prinsjesdag

Kamerstukken II, 2021-2022, Wordt meegenomen in de SZW-begroting 2023
35 925 XV, nr. 103
Vanuit het programma Werk aan Uitvoering is met de
departementen besproken dat er een goed werkende
doenvermogentoets wordt uitgewerkt op basis van de toets
en begrippenkader van de WRR. Alle departementen gaan
nu afzonderlijk hiervoor zorgdragen bij hun
uitvoeringstoetsen, en het programma Werk aan Uitvoering
zal dit gaan monitoren. Daarnaast is de doenvermogentoets
onderdeel van het Integraal Afwegingskader (IAK) en moet
dus ‘verplicht’ worden langsgelopen

Kamerstukken II, 2021-2022, Er is toegezegd de Kamer jaarlijks per brief op de hoogte
35 387, nr. 13
houden over de voortgang van het programma WaU en de
Werkagenda van de publieke dienstverlening. De TCU is
hier onderdeel van en zal daarbinnen worden meegenomen
BZK voorziet na de zomer de nieuwe regeling kwijtschelding
lokale belastingen te publiceren. Hierin is gevolg gegeven
aan de motie en zal de mogelijkheid tot verhoging van de
vermogensgrenzen (binnen grenzen) worden
geïntroduceerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

247

ID

Omschrijving

1749

Motie-Kathmann c.s. over de
Kamerstukken II, 2021-2022,
onderbesteding van de nader gewijzigde
34 352, nr. 235
motie-Kathmann/Maatoug over met
plannen komen om voldoende banen voor
mensen met een arbeidsbeperking te
realiseren RMT's ook inzetten voor de
doelgroep uit het breed offensief

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

1752

Motie-Podt over het uitvoeren van
maatschappelijke kosten-batenanalyses in
het sociaal domein

1753

Motie-Léon de Jong over bestaande sociale Kamerstukken II, 2021-2022, Motie wordt uitgevoerd (doorlopende activiteit). Bij een
werkvoorzieningen inzetten voor het
34 352, nr. 241
eerstvolgende Kamerbrief over beschut werk volgt een
realiseren van (beschut) werk
terugkoppeling

1754

Gewijzigde motie-De Kort over in gesprek Kamerstukken II, 2021-2022,
gaan met partijen in de arbeidsmarktregio’s 34 352, nr. 244
om langdurig bijstandsgerechtigden naar
werk te begeleiden

1755

Motie-Palland/Ceder over onderzoek naar
een verdere vereenvoudiging van
loonwaardemeting

Kamerstukken II, 2021-2022, Aan het College van deskundigen Uniforme
34 352, nr. 243
loonwaardebepaling is gevraagd te adviseren over verdere
vereenvoudiging loonwaardebepaling. Advies volgt najaar
2022. Voor de begrotingsbehandeling 2023 wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd

1756

Motie-Ceder over onderzoeken welke
maatregelen nodig zijn voor
toekomstbestendige sociale
ontwikkelbedrijven

Kamerstukken II, 2021-2022, Motie wordt uitgevoerd. In Kamerstuk 34 352, nr. 255 is aan
34 352, nr. 245
de Kamer toegelicht hoe dit gebeurt. Ook is met de Kamer
gecommuniceerd dat het gevraagde onderzoek naar
inschatting in het voorjaar van 2023 afgerond zal zijn. Aan
de Kamer is toegezegd in het tweede of derde kwartaal van
volgend jaar de Kamer te informeren over de
handelingsperspectieven die de Minister voorstaat en
welke randvoorwaarden daarbij horen. Planning:
01-10-2023

1760

Motie-Van Weyenberg c.s. over met
Kamerstukken II, 2021-2022, Reactie op motie wordt meegenomen in Kamerbrief over
bewindvoerders, schuldhulpverleners en
35 925 XV, nr. 125
de aanpak energiearmoede. Planning: september 2022
schuldeisers bespreken of termijnbedragen
tijdelijk aangepast kunnen worden

1767

Gewijzigde motie-Kathmann/Maatoug over Kamerstukken II, 2021-2022, Er wordt nagedacht over de invulling/plan van aanpak
onderzoeken of en hoe een onafhankelijk
26 448, nr. 670
medische oordeel (financieel) toegankelijker
kan worden voor zieke werknemers

1768

Motie-Van Baarle over het aankaarten van
situaties waarin uitkeringsgerechtigden er
vanwege TARGET2 financieel op achteruit
zijn gegaan

Kamerstukken II, 2021-2022, UWV is in voorbereiding om de klant via drie kanalen van
26 448, nr. 671
extra voorlichting te voorzien. Implementatie van de
wijzigingen staat gepland voor eind juli. Voor het afronden
van de motie moet dit nog gemeld worden aan de Kamer.
Planning is om dit mee te geven in Stand van de Uitvoering
van december.

1769

Motie-Van Kent over een protocol waarbij
moeilijk objectiveerbare ziektes door het
UWV bij keuringen worden erkend en
serieus genomen

Kamerstukken II, 2021-2022, Gesprekken over een mogelijk protocol worden op dit
26 448, nr. 674
moment gevoerd met onder andere UWV en NVVG. Naar
verwachting kunnen we na de zomer de Kamer informeren
over het plan van aanpak

1770

Motie-Omtzigt over het verlies van de sterk Kamerstukken II, 2021-2022, Wordt meegenomen in de SZW-begroting 2023
gestegen arbeidskorting voor mensen met 26 448, nr. 676
een arbeidsongeschiktheidsuitkering
meenemen in studies

1771

Motie-Maatoug/Kathmann over de
informatievoorziening over de
loonheffingskorting bij twee banen
verbeteren

Kan worden geïnterpreteerd als voorgenomen beleid in
relatie tot het verbreden van de doelgroep (motie 1711).
Kamer zal bij gelegenheid worden geïnformeerd. Planning:
september 2022

Kamerstukken II, 2021-2022, Op dit moment lopen meerdere onderzoeken naar
34 352, nr. 239
potentiële brede baten bij activering. Zo kijkt het CPB op
basis van de experimenten Participatiewet naar mogelijke
brede baten op het terrein van onder andere gezondheid en
schulden. Naar verwachting verschijnen dit najaar de
resultaten van dit onderzoek. Daarnaast start in 2022, in
opdracht van meerdere departementen, ook een onderzoek
naar financieringsconstructies in het sociaal domein

Aan extern bureau is opdracht gegeven voor een quick scan
onder de arbeidsmarktregio’s naar initiatieven om
langdurig bijstandsgerechtigden aan werk te helpen. In
september 2022 volgt oplevering rapport op basis waarvan
regio-gesprekken zullen plaatsvinden al dan niet in
samenwerking met VNG/Divosa. Daarnaast vinden
separaat gesprekken plaats met kraptesectoren over
sectorale initiatieven. Eind derde kwartaal wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over stand van zaken

Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer december 2022
35 962, nr. 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

248

ID

Omschrijving

1778

Motie-Den Haan over vroegtijdig inzetten op Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
duurzame inzetbaarheid, leven lang leren en 31 042, nr. 577
scholing voor ouderen

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

1780

Gewijzigde motie-Nijboer/Maatoug over
met pensioenfondsen in gesprek gaan
vanwege het uitkeren van torenhoge
bonussen

1781

Motie-Smals c.s. over de positie van
Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de zomer van
zelfstandigen breder in de polder versterken 29 544, nr. 1096
2023

1782

Motie-Kathmann over een minimumsalaris Kamerstukken II, 2021-2022, Via de VNG is middelgrote gemeente Venray bereid
van €14 per uur als voorwaarde bij
29 544, nr. 1097
gevonden te bezien wat de effecten zijn. Begin september is
gemeentelijke aanbestedingen
er een eerste bijeenkomst gepland om te starten en te
bespreken hoe dit aan te pakken. Op dat moment is meer
duidelijk over het verdere tijdspad, dat is namelijk
afhankelijk van de capaciteit bij de gemeente Venray

1783

Motie-Léon de Jong over werken laten
lonen en inkomensbelemmeringen
wegnemen

1784

Motie-Van Baarle over de mogelijkheid voor Kamerstukken II, 2021-2022, Wordt meegenomen in de Voortgangsrapportage Actieplan
opdrachtgevers om overeenkomsten te
29 544, nr. 1103
Arbeidsmarktdiscriminatie. Planning: voor de zomer van
ontbinden wanneer opdrachtnemers zich
2023 naar de Tweede Kamer
schuldig hebben gemaakt aan discriminatie

1785

Motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. over
Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
een betere bescherming voor werknemers 29 544, nr. 1104
het jaar 2022
met slechts gedeeltelijk onvoorspelbare
werktijden

1786

Nader gewijzigde motie-Ceder/Kat over
Kamerstukken II, 2021-2022, Het voortouw voor de uitvoering van deze motie ligt bij
onderzoeken welke (financiële) effecten het 24 515, nr. 635
VWS. De minister van VWS zal de Tweede Kamer in oktober
afschaffen van de opslag uit de Regeling
informeren over de uitkomsten
wanbetalers heeft

1787

Gewijzigde motie-Kathmann/Nijboer over Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
een overleg met Schiphol en KLM over een 29 544, nr. 1098
loonsverhoging voor medewerkers

1788

Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer september 2023
Motie-Van Kent over onderzoeken welke
begrippen togevoegd, gewijzigd of
35 335, nr. 19
verhelderd moeten worden voor helderheid

1789

Gewijzigde motie-Kathmann/Maatoug over Kamerstukken II, 2021-2022, De vraag of en hoe ouders betere rechten kunnen krijgen bij
rechten voor ouders bij een fusie of
31 322, nr. 451
een fusie of overname in de kinderopvang zal betrokken
overname van een kinderopvangorganisatie
worden bij een breder onderzoek naar financieringswijzen
in de kinderopvang dat deze zomer wordt gestart

1790

Motie-Van den Hil/Ceder over het betrekken Kamerstukken II, 2021-2022, Er worden gesprekken gevoerd met de veldpartijen over
van alle veldpartijen bij de hervorming van 31 322, nr. 452
de hervorming van de kinderopvangsector
de kinderopvangsector

1792

Gewijzigde motie-Sahla/Maatoug over
oplossingen voor geïdentificeerde
knelpunten bij samenwerking tussen de
kinderopvang en het onderwijs

1793

Motie-Léon de Jong over zorgen dat
Kamerstukken II, 2021-2022,
personeelstekorten binnen de
31 322, nr. 455
kinderopvang niet resulteren in het afwijken
van geldende kwaliteits- en
veiligheidsnormen

1794

Motie-Kathmann/Maatoug over een verbod Kamerstukken II, 2021-2022, Bij de eerder toegezegde kabinetsreactie op het onderzoek
op flitsbezorging door jongeren onder de
25 883, nr. 437
naar modernisering van de kinderarbeid die de Tweede
16 jaar
Kamer na de zomer ontvangt, betrekt Minister SZW ook
een verbod op de flitsbezorging door jongeren onder de
16 jaar

1795

Gewijzigde motie-Van Kent/Kathmann over Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
een onderzoek naar de bouwplaats-ID
25 883, nr. 441
het jaar 2022

1796

Gewijzigde motie-Kathmann/Maatoug over Kamerstukken II, 2021-2022, Het actieplan vindt zijn grondslag in de Europese Richtlijn
punten om te betrekken in het actieplan
21 501-31, nr. 673
toereikende minimumlonen. De Richtlijn moet formeel
verhoging dekkingsgraad cao's
worden aangenomen. Daarna nog 2 jaar om te
implementeren. Pas daarna komt het actieplan aan bod.
Planning: oktober 2025 naar de Tweede Kamer

Kamerstukken II, 2021-2022, Een stand van zaken is gemeld in brief aan de Tweede
32 043, nr. 582
Kamer d.d. 15-07-2022. Planning: brief naar de Tweede
Kamer in oktober 2022

Kamerstukken II, 2021-2022, In de augustusbesluitvorming wordt invulling gegeven aan
29 544, nr. 1102
deze motie

Kamerstukken II, 2021-2022, We gaan binnenkort in gesprek met OCW om een planning
31 322, nr. 454
en opzet voor de verzochte lijst met knelpunten en
oplossingen vast te stellen
Nu de evaluatie van de kwaliteitseisen van de Wet IKK
(Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang) is afgerond, start in
de zomer een vervolgtraject om te onderzoeken of er en zo
ja, welke aanpassingen in de kwaliteitseisen mogelijk zijn.
In het najaar van 2022 wordt de Kamer geïnformeerd over
de voortgang en kaders van het vervolgtraject

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

249

ID

Omschrijving

1797

Motie-Van den Hil/Tielen over de aard en
Kamerstukken II, 2021-2022,
omvang in beeld brengen van de groep die 25 295, nr. 1889
niet meer van werk naar werk begeleid kan
worden

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

1799

Motie-El Yassini c.s. over niet meewerken Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de zomer van
aan het plan van de Europese Commissie 29 861, nr. 82
2023
om arbeidsmigratie uit Marokko, Tunesië en
Egypte te bevorderen

1800

Motie-Piri c.s. over het aanpakken van
malafide uitzendbureaus hoog op de
agenda zetten in de EU

Kamerstukken II, 2021-2022, Tijdens een hoogambtelijk bezoek van de ELA op 7 juli jl.
29 861, nr. 85
heeft Nederland de aanpak van malafide uitzendbureaus
aangedragen om in Europees verband tussen de lidstaten
op te pakken en de onderlinge samenwerking op dit thema
te bevorderen. De ELA heeft gezegd terug te komen met
de mogelijkheden om het thema in ELA-verband te
bespreken, bijvoorbeeld tijdens één van de bestaande
werkgroepen of een themabijeenkomst

1801

Motie-Maatoug c.s. over voldoende
publieke waarborgen in het toezicht op de
certificerende instelling

Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: indiening wetgeving verplichte certificering
29 861, nr. 86
voorjaar 2023

1802

Motie-Maatoug c.s. over in kaart brengen in Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de
hoeverre in cao's afspraken worden
29 861, nr. 87
begrotingsbehandeling van SZW eind november 2022
gemaakt over toegang tot de werkvloer voor
vakbonden

1803

Motie-Palland/Ceder over criteria
Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
ontwikkelen om de
29 861, nr. 89
bredewelvaartsbenadering te concretiseren
in het arbeidsmigratiebeleid

1804

Gewijzigde motie-Ceder/El-Yassini over het Kamerstukken II, 2021-2022, Planning: indiening wetgeving verplichte certificering
herhaaldelijk starten van een uitzendbureau 29 861, nr. 90
voorjaar 2023
na grove overtredingen niet zonder meer
mogelijk doen zijn

1805

Motie-Van Baarle c.s. over een uitputtend
overzicht van de gemeentelijke eisen aan
de energietoelage

1806

Motie-Stoffer/Maatoug over het monitoren Kamerstukken II, 2021-2022, Het CBS zal naar verwachting in november de monitor
van de armoede- en schuldenproblematiek 36 064, nr. 8
energiearmoede uitbrengen. De minister van EZK heeft
als gevolg van de energieprijzen
toegezegd, dat deze met appreciatie van het kabinet aan
de Kamer aangeboden zal worden. In september start TNO
een kennis- en ondersteuningsprogramma
energiearmoede in opdracht van EZK, BZK, SZW en een
aantal provincies. De Tweede Kamer wordt hier in het 4de
kwartaal over geïnformeerd

1807

Motie-Eerdmans/Omtzigt over een breed
onderzoek naar de financiële risico’s van
inflatie voor middeninkomens

1808

Nader gewijzigde motie-Podt over
Kamerstukken II, 2021-2022,
voorkomen dat studenten altijd maximaal 36 064, nr. 10
moeten lenen voordat zij in aanmerking
komen voor individuele bijzondere bijstand

1809

Motie-Maatoug/Kathmann over
Kamerstukken II, 2021-2022, Aanvang beantwoording start in september 2022. Doel
onderzoeken in hoeverre het geheel van de 35 925, nr. 55
aparte brief met als planning verzending in 1e kwartaal 2023
sociale zekerheid en de instrumenten tegen
een volgende crisis opgewassen zijn

Wordt uitgewerkt en het loopt mee in de uitwerking van
het brede post-COVID vraagstuk. Er is daarbij ook overleg
met VWS en er komt na de zomer (medio september) een
gezamenlijke Kamerbrief en de bedoeling is dat daarin de
uitwerking van de motie komt

Kamerstukken II, 2021-2022, Het gevraagde overzicht zal worden meegezonden met de
36 064, nr. 6
brief over de voortgang van de energietoeslag in het derde
kwartaal van 2022, die de minister op 30 juni jl. aan de TK
heeft toegezegd.

Kamerstukken II, 2021-2022, In afstemming met ASEA aan ASEA overgedragen
36 064, nr. 9
De minister zal ambtelijk worden geadviseerd om de motie
niet uit te voeren, omdat deze oproept tot een contra-legem
wetsuitvoering. De Tweede Kamer zal hiervan na het
zomerreces in kennis moeten worden gesteld

Afgehandelde toezeggingen
Tabel 187 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2012-2013
ID

Omschrijving

2831

De Minister zegt op verzoek van D66 toe na 17-4-2013 Plenaire
Afgehandeld met de wijziging van de Wet arbeid
een te jaar kijken naar het aantal verleende behandeling van de
vreemdelingen, inwerkingtreding 01-01-2022 (Stb. 2021, nr.
twv’s en in hoeverre deze repeterend
Herziening van de Wet arbeid 505)
worden toegekend
Vreemdelingen (33 475)

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

250

Tabel 188 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2015-2016
ID

Omschrijving

3413

28-9-2015 Stemmingen naar Bij Koninklijk Besluit van 13 oktober 2020 (Stb. 2020, 377) is
Na drie jaar vindt een evaluatie naar de
werking van de no-riskpolis plaats. Op basis aanleiding van ingediende de einddatum van 1 januari 2021 geschrapt waardoor het
daarvan zal worden bezien of er aanleiding amendementen, moties en LKV (Loonkostenvoordeel) banenafspraak na die datum
is voor wetgeving met het oog op de situatie wetsvoorstel plenaire
blijft doorlopen. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
na 2020. Wanneer de tussentijdse evaluatie behandeling wijziging
bij brief van 2 juli 2020 over de resultaten wet
Participatiewet, de
aanleiding geeft tot continuering van de
banenafspraak 2019. In het wetsvoorstel Breed Offensief
Ziektewet, de Wet werk en
uniforme no-riskpolis zal daarvoor een
wordt de grondslag van de horizonbepaling geschrapt. De
Inkomen naar
nieuwe wettelijke basis moeten worden
wetsbehandeling van Breed Offensief heeft op 27 juni 2022
getroffen. Voorts is met sociale partners en Arbeidsvermogen en de Wet plaatsgevonden, waarna het wetsvoorstel is aangenomen.
VNG afgesproken dat na drie jaar de stand financiering sociale
Daarmee is deze toezegging afgedaan
van zaken wat betreft de premiekorting
verzekeringen in verband
doelgroep banenafspraak zal worden bezien met harmonisatie van
en dat na vijf jaar de mobiliteitsbonus
instrumenten ter
verdwijnt voor de doelgroep van de
bevordering van
banenafspraak. De dan resterende
arbeidsdeelname van
arbeidsbeperkten (34 194)
financiële middelen kunnen dan voor
andere arbeidsmarktinstrumenten in de
belasting- en premiesfeer worden ingezet

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

Tabel 189 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2016-2017
ID

Omschrijving

3525

De SER zal de eerdere adviesaanvraag over 21-9-2016 Algemene
loondoorbetaling bij ziekte en langdurige
Politieke Beschouwingen
werkloosheid uitbreiden naar een breder
Tweede Kamer
advies over de arbeidsmarkt

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Deze toezegging is afgedaan met de oplevering van het
rapport van de Commissie van Regulering van Werk en de
kabinetsreactie daarop

Tabel 190 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2017-2018
ID

Omschrijving

3765

Ik ben voornemens om de gesprekken met Uitgaande brief 13-07-2018 – Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
GGD GHOR Nederland en de VNG over de Stand van zaken
15-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 322, nr. 443)
aangescherpte eisen toezicht en handhaving maatregelen aanbevelingen
voort te zetten en ga hier actief mee aan de Commissie Gunning
slag. Begin 2019 informeer ik uw Kamer over
de resultaten hiervan

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

Tabel 191 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2018-2019
ID

Omschrijving

3781

Rechtshandelingen door tussenpersonen. In 11-10-2018 Verzoek van het lid Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
het kader van de registratie van
Jasper van Dijk (SP) tijdens 22-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 26 448, nr. 682)
tussenpersonen zal worden gekeken naar de RvW van 2 oktober 2018
het al dan niet kunnen doen van
om een debat naar
rechtshandelingen door tussenpersonen op aanleiding van bericht fraude
grond van een machtiging
bij arbeidsmigranten

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

3858

Minister gaat in overleg met collega’s van
het kabinet over de balans tussen
dienstverlening, handhaving en efficiency
en hoe hierop gereflecteerd kan worden.
Daarbij wordt ook de relatie met beleid,
sturing, politieke verantwoordelijkheid en
toezicht gelegd

3864

De Staatssecretaris zegt toe dat er aandacht 10-4-2019 30-leden debat
De wetsbehandeling van Breed Offensief heeft op 27 juni
zal worden gegeven aan de Harrie Helpt – over het sluiten van Sociale 2022 plaatsgevonden, waarna het wetsvoorstel is
training. Ook bij de praktijkdagen wordt dit werkplaatsen afbraak van de aangenomen. Door de verwijzing in de memorie van
onder de aandacht gebracht
Sociale Werkvoorziening
toelichting naar de Harrie-Helpt trainingen is deze
voor mensen met een
toezegging afgedaan.
beperking

3876

De Minister heeft op verzoek van de
Commissie toegezegd samen met de
Pensioenfederatie, het Verbond en DNB
informatie na te zenden over de verdeling
van regelingen met kapitaalopbouw en
regelingen op risicobasis

Brief stand van de uitvoering Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d
05-03-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 29 362, nr. 290).

27-5-2019 Notaoverleg naar Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
aanleiding van Initiatiefnota 23-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 9)
van de leden Omtzigt en
Bruins over het
nabestaandenpensioen
13 juli 2018 (34 996)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

251

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

3890

Bij de uitwerking van het nieuwe contract
komt bijzondere aandacht voor de wijze
waarop het reeds opgebouwde
nabestaandenpensioen kan worden
overgedragen

19-6-2019 Debat Pensioenen Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

Stand van zaken

3917

De minister heeft toegezegd het CPB en SCP 1-7-2019 Notaoverleg inzake Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d. 11-11-2020
te vragen het werkgelegenheidseffect van het Initiatiefwetsvoorstel van (Kamerstukken II, 2020-2021, 29 544, nr. 1036)
een verhoging van het WML te onderzoeken Jasper van Dijk (SP) Eerlijker
(in Kansrijk Arbeidsmarktbeleid) en de
loon
Kamer hierover later te informeren

Tabel 192 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2019-2020
ID

Omschrijving

3923

De staatssecretaris voert overleg met de
4-9-2019 VAO Kinderopvang Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
GGD GHOR en de VNG over de informatie02-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 31 322, nr. 434)
uitwisseling tussen de GGD regio’s en de
gemeenten. Er wordt bekeken of dit goed
gaat, of er meer nodig is, en zo ja wat er dan
nodig is

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

3924

De staatssecretaris gaat met de
Uitgaande brief 03-09-2019 - Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
toezichtpartijen en de brancheorganisaties Toezicht kinderopvang
16-12-2021 verzamelbrief kinderopvang (Kamerstukken II,
in gesprek over een meer flexibele inzet van
2021-2022, 31 322, nr. 439)
de toezichthouder, en houdt de Kamer op
de hoogte van de ontwikkelingen

3954

Verkenning naar de verrijking van
meldingen van vermoedens van nietnaleving cao met extra informatie

2-10-2019 Evaluatie Wet
Afgehandeld met publicatie van de AMvB in het Staatsblad
aanpak schijnconstructies
(Stb. 2021, 258)
(Kamerstukken II, 2019-2020,
34 108, nr. 32)

3959

Informeren Kamer vormgeving
adviesgesprekken

11-11-2019 Stimuleren leren Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
en ontwikkelen bij
25-02-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 012, nr. 142)
individuen en bedrijven
(Kamerstukken II, 2019-2020,
30 012, nr. 123)

3969

De minister zegt toe om in gesprek te gaan 28-11-2019 Voorzetting
Het gesprek tussen de toenmalige minister SZW en de
Begrotingsbehandeling SZW toenmalige voorzitter VNONCW heeft geen doorgang
met de voorzitter van VNO NCW over het
gebruik van zorgverlof (D66)
kunnen vinden. In maart 2020 kregen we te maken met
COVID, waardoor er geen aandacht en tijd was voor een
gesprek over arbeid en zorg. Zo’n gesprek zou dan ook
overschaduwd worden door de specifieke corona-situatie
en niet gericht kunnen worden op het gebruik van zorgverlof
in ‘normale omstandigheden

3970

De minister zegt toe om te onderzoeken wat 28-11-2019 Voorzetting
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de omvang is van het probleem ten aanzien Begrotingsbehandeling SZW 25-06-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 29 544, nr. 1064)
van het concurrentiebeding en of er meer
voorwaarden kunnen worden gesteld aan
gebruik van het concurrentiebeding (D66,
PvdA en VVD)

3992

De minister zal de Tweede Kamer
informeren over de uitwerking van de
scenario’s voor de crisis en de toepassing
van deeltijd-WW of werktijdverkorting

15-1-2020 AO
Arbeidsmarktbeleid

4012

De staatssecretaris zegt toe dat bij de
uitvoering van experimenten (uitbreiding
van het aantal signalen voor
vroegsignalering) de Kamer wordt
geïnformeerd. Daarbij zal altijd een toets
van de Autoriteit Persoonsgegevens
plaatsvinden

5-3-2020 TK Behandeling
Afgedaan. De Kamer is op 18 mei 2021 geïnformeerd over
Wijziging wet Gemeentelijke de experimenten (Kamerstukken II, 2020-2021, 24 515, nr.
601). De Autoriteit Persoonsgegevens heeft op 22 juli 2021
Schuldhulpverlening ten
advies gegeven. De Tijdelijke regeling signaal
behoeve van uitwisseling
betalingsachterstanden is op 9 november 2021
persoonsgegevens
gepubliceerd (Stcrt. 2022, 45719). Twee experimenten
vroegsignalering schulden zijn gestart op 1 januari 2022.
De Kamer is geïnformeerd bij de begrotingsbehandeling
2022 d.d. 26-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 925 XV,
nr. 24)

4020

De minister heeft toegezegd aan het eind
25-5-2020 TK de Initiatiefnota Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
van het jaar de Kamer verder te informeren van de leden Segers en
17-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 77)
over de verkenning van bestuursrechtelijke Marijnissen over een
bestuursverboden in de uitzendbranche
Actieplan arbeidsmigratie,
de brief Aanpak misstanden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
23-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 422).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

252

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats
Stand van zaken
arbeidsmigranten en de brief
Integrale aanpak misstanden
arbeidsmigranten

4021

De staatssecretaris zegt toe diverse
19-12-2019 TK Plenair debat
regelingen op het gebied van werk, zoals
over voortgang van de
de korting op sociale verzekeringen en de implementatie van het VNno-riskregeling, meer bekendheid te geven verdrag inzake de rechten
bij werkgevers en bij mensen met een
van personen met een
beperking
handicap

In de nota naar aanleiding van het verslag bij het
wetsvoorstel Breed Offensief is ingegaan op de diverse
regelingen op het gebied van werk. Behandeling van het
wetsvoorstel heeft plaatsgevonden op 27 juni 2022, waarna
het wetsvoorstel door de Tweede Kamer is aangenomen.
Daarmee is deze toezegging afgedaan

4187

26-5-2020 Plenaire
De staatssecretaris van SZW zegt, naar
aanleiding van opmerkingen van het lid Kox behandeling motie Kox
(SP, mede namens CDA, GroenLinks, PvdA, ‘Reductie Kinderarmoede’
ChristenUnie, PvdD, SGP en OSF), bereid te
zijn een kwantitatief streefcijfer in het kader
van de reductie van kinderarmoede vast te
stellen en zegt toe de tweejaarlijkse
rapportages hierover naar de Kamer te
sturen. (T02973)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
08-07-2021 (Kamerstuk I, 2020-2021, 35 570 XV / 35 570 IV,
nr. I)

4026

De staatssecretaris zegt toe met
18-6-2020 AO Armoede en
staatssecretaris Blokhuis (VWS) contact op Schuldenbeleid
te nemen om in gesprek te gaan met de
gemeenten over signalen dat sekswerkers
geen toegang hebben tot regelingen, zoals
de Participatiewet

Afgehandeld met brief van VWS aan de Tweede Kamer d.d.
06-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 35 715, nr. 5)

4035

De minister zegt toe bereid te zijn om een 29-6-2020 WGO Inburgering Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
verkenning te laten uitvoeren naar de rol die
18-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 349)
een overheidsinspectie kan spelen bij het
toezicht in het nieuwe stelsel. Deze wordt
voor de inwerkingtreding van de wet naar
de Kamer gestuurd

4044

De staatssecretaris zegt toe de door mw. Van 24-6-2020 Voortzetting AO
Afgehandeld met brief van VWS aan de Tweede Kamer d.d.
der Graaf (ChristenUnie) aangedragen
Armoede- en Schuldenbeleid 06-07-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 35 715, nr. 5)
problematiek rondom sekswerkers en
benodigde (financiële) hulp te bespreken
met de staatssecretaris van VWS (Blokhuis)

4046

De staatssecretaris zegt toe om bij de
minister van BZK onder de aandacht te
brengen dat vanuit de Tweede Kamer is
gevraagd om een eerdere reactie op de
motie over kwijtschelding gemeentelijke
lasten en de vermogensnorm dan pas in
het najaar

4047

De staatssecretaris zegt toe na te vragen of 24-6-2020 Voortzetting AO
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer (BZK) d.d.
kwijtschelding van gemeentelijke lasten
Armoede- en Schuldenbeleid 21-06-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 24 515, nr. 605)
voor mensen op bijstandsniveau niet
mogelijk is als je bent ingeschreven bij de
Kamer van Koophandel

4061

Wetstraject uitwerking pensioenakkoord
wordt opgestart. De beoogde
inwerkingtredingsdatum is 1 januari 2022

4062

Over de witte vlek, ik neem de aanbeveling 6-7-2020 Uitgaande brief
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
van de Stichting van de Arbeid over om de Uitwerking pensioenakkoord 30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
uitzonderingsbepaling voor het
uitzendwezen in de Pensioenwet op te
heffen en in lijn te brengen met hetgeen
wettelijk is bepaald voor de andere sectoren,
en zal de Pensioenwet in die richting
aanpassen

4063

De vier situaties genoemd in de brief van
6 juli 2020 zullen wettelijk worden
vastgelegd als zijnde partnerrelaties in de
Pensioenwet (uniformering partnerbegrip)

4064

Ik kan mij vinden in het advies van de
6-7-2020 Uitgaande brief
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Stichting over het nabestaandenpensioen Uitwerking pensioenakkoord 30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
en ben dan ook voornemens om het advies
over te nemen. De wijzigingen van wet- en
regelgeving die hierna worden benoemd,
worden meegenomen in het wetstraject ter
verbetering van het twee
pijlerpensioenstelsel

24-6-2020 Voortzetting AO
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer (BZK) d.d.
Armoede- en Schuldenbeleid 21-06-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 24 515, nr. 605)

6-7-2020 Uitgaande brief
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Uitwerking pensioenakkoord 30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

6-7-2020 Uitgaande brief
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Uitwerking pensioenakkoord 30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

253

ID

Omschrijving

4065

Bij indiening van het wetsvoorstel
6-7-2020 Uitgaande brief
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
vernieuwing pensioenstelsel zal in gesprek Uitwerking pensioenakkoord 30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
met relevante partijen een ingroeipad naar
het nieuwe stelsel worden vastgelegd

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4073

Minister bevestigt dat voor
pensioenfondsen in het nieuwe stelsel het
ook mogelijk blijft om in WVP-regelingen
een vaste uitkering aan te bieden

14-7-2020 Plenair debat
inzake pensioenen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

4075

De minister zegt toe om ten behoeve van
14-7-2020 Plenair debat
het wetgevingstraject extra onderzoek te
inzake pensioenen
doen naar de arbeidsmarkteffecten en
eventuele schrijnende gevallen van het plan
om huidige werknemers in bestaande DCstaffels te laten vallen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

4079

Minister zegt toe om twee elementen mee te 14-7-2020 Plenair debat
nemen in de uitwerking van het
inzake pensioenen
nabestaandenpensioen (mensen die ZZP’er
worden en zieke uittreders)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

4080

Minister zegt toe om de partnerdefinitie te 14-7-2020 Plenair debat
bespreken met de pensioensector om
inzake pensioenen
ongewenste effecten van de partnerdefinitie
(waarbij samenwonende onterecht als
partner worden gezien) te voorkomen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)

Tabel 193 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2020-2021
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

4094

De staatssecretaris zegt de Kamer toe een
brief te sturen over fraude in de sociale
zekerheid

3-9-2020 TK Plenaire
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
behandeling Wijziging van 12-11-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 17 050, nr. 596)
de Participatiewet in verband
met het uitsluiten van
fraudevorderingen bij de
vermogenstoets

Stand van zaken

4093

De minister zegt toe te bezien of het
opportuun is om de termijn voor een
betalingsregeling te verlengen

Uitgaande brief 29-09-2020
Kamervragen van het lid
Tielen (VVD) over
terugvordering door UWV

4097

Minister zegt toe specifieke aandacht te
besteden aan de kleine werkgevers in de
uitwerking van het aanvalsplan witte vlek

Uitgaande brief 12-11-2020 Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Verzamelbrief
08-02-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 573)
pensioenonderwerpen
(Kamerstukken II, 2020-2021,
32 043, nr. 550)

4101

De staatssecretaris zegt toe dat de Tweede 10-12-2020 AO Armoede en
Kamer per brief wordt geïnformeerd over Schuldenbeleid
de clustering Rijksincasso en de deelname
daaraan door de Belastingdienst.

4120

Opstarten breed maatschappelijk gesprek Uitgaande brief 16-11-2020 Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
en de Kamer informeren over de uitkomsten Zesde voortgangsbrief
20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 240)
werken als zelfstandige
(Kamerstukken II, 2020-2021,
31 311, nr. 236)

4122

Toezegging om de uitkomsten van de pilot
webmodule te bespreken met de Tweede
Kamer alvorens de evaluatiecriteria
eventueel worden aangepast

4126

De minister zal in gesprek gaan met online Uitgaande brief 21-01-2021 Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
vacatureplatforms
Verkennend Onderzoek
14-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1119)
discriminatiemogelijkheden
online platforms

4130

De minister heeft toegezegd om de stukken 17-11-2020 TK
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
die in het kader van het Besluit op een Wob- Begrotingsbehandeling SZW 19-11-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 35 420, nr. 190).
verzoek over de totstandkoming van de
1e termijn Kamer
NOW-regeling van de NOS zijn overlegd,
17 november
aan de Tweede Kamer te verzenden, evenals
een verwijzing naar de regeling Tweede
tijdelijke Noodmaatregel overbrugging voor
werkgelegenheid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
23-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 17 050, nr. 601)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
12-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 24 515, nr. 643)

17-11-2020 TK
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Begrotingsbehandeling SZW 20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 311, nr. 240)
1e termijn Kamer
17 november

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

254

ID

Omschrijving

4131

De minister heeft toegezegd om binnen de 17-11-2020 TK
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
crisisdienstverlening zoveel mogelijk aan te Begrotingsbehandeling SZW 20-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 363)
sluiten bij de bestaande opleidingstrajecten 1e termijn Kamer
in sectoren zoals de techniek en bouw
17 november

Datum/Vindplaats

4132

De minister heeft toegezegd om de Tweede 17-11-2020 TK
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Kamer in de komende weken te informeren Begrotingsbehandeling SZW 25-02-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 231)
over de kickstart van de
1e termijn Kamer
crisisdienstverlening middels een brief
17 november

4145

(EK) Eerste Kamer ontvangt te zijner tijd ter 9-3-2021 EK mondeling
kennisname de taakopdracht voor het
overleg over toekomst
technische advies over de scenariosets voor Pensioenstelsel
het nieuwe stelsel

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 16-02-2022
(Kamerstukken I, 2021-2022, 32 043, nr. AZ)

4146

(EK) Delen van informatie over
9-3-2021 EK mondeling
internationale benchmark beleggingskosten overleg over toekomst
Pensioenstelsel

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 14-07-2021
(Kamerstukken I, 2020-2021, 32 043, nr. AR)

4147

(EK) In de nadere uitwerking meenemen wat 9-3-2021 EK mondeling
het nieuwe pensioenstelsel betekent voor overleg over toekomst
Pensioenstelsel
pensioenopbouw van DGA’s

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 30-03-2022
(Kamerstukken I, 2021-2022, 32 043, nr. BB)

4150

De minister heeft toegezegd schriftelijk
antwoord te geven op de vraag van DENK
en CDA hoe vaak bedrijven onherroepelijk
veroordeeld zijn voor discriminatie en hoe
dit zichtbaar wordt gemaakt

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-06-2021 (Kamerstukken II, 2020-2021, 29 544, nr. 1062)

4153

De Kamer wordt geïnformeerd over de
9-6-2021 Commissiedebat
manier waarop na corona de verruimingen Raad WSB (Raad 14/6)
om recht te doen aan de nieuwe praktijk van
thuiswerken in de fiscale afspraken met
buurlanden wordt vormgegeven
(bijvoorbeeld worden bepaalde
verruimingen permanent gemaakt)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-12-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 26 834, nr. 54)

4155

De minister stuurt op verzoek van de VVD 9-6-2021 Commissiedebat
de Kamer na het reces een overzicht van al Raad WSB (Raad 14/6)
het sociaal beleid dat in zijn ambtstermijn is
gemaakt op EU-niveau

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
29-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 21 501-31, nr. 627)

4156

Uitgaande brief 08-04-2021
Ik informeer uw Kamer later dit voorjaar
over de stand van zaken en het vervolg van Verplichting
gegevenslevering door
het verbetertraject
kinderopvangorganisaties
en eerder signaleren

Deze toezegging is afgehandeld met brief aan de Tweede
Kamer d.d. 08-07-2021 voortgang verbetertraject
kinderopvangtoeslag (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 066,
nr. 871)

4158

Uitgaande brief 18-12-2020 Deze toezegging is afgehandeld met brief aan de Tweede
Ook zie ik na de implementatie van
bovengenoemde verbetermaatregelen nog Verzamelbrief Kinderopvang Kamer d.d 08-07-2021 voortgang verbetertraject
kinderopvangtoeslag (Kamerstukken II, 2021-2022, 31 066,
verdere potentie voor verbeteringen in de december 2020
nr. 871)
dienstverlening richting ouders en in het
reduceren van het aantal (hoge)
terugvorderingen binnen de
kinderopvangtoeslag. Daarom zal ik, samen
met de staatssecretaris van Toeslagen en
Douane, in 2021 vervolg geven aan het
verbetertraject kinderopvangtoeslag. Ik ben
voornemens uw Kamer hier in het voorjaar
van 2021 nader over te informeren

4162

De minister heeft toegezegd de Kamer te
17-6-2021 WGO
informeren over gesprekken met het UWV Jaarverslagen
over mogelijke oplossingen in het kader van
de dagloonsystematiek

Afgehandeld met brief (SZW) aan de Tweede Kamer d.d.
10-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 351, nr. 34)

4165

Toezegging om beleidsopties tot
25-6-2021 Uitgaande brief
hervorming van het concurrentiebeding te Concurrentiebeding
gaan uitwerken, en dat deze uiterlijk eind
2021 naar de Kamer worden verzonden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
25-02-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1089)

4166

De landsadvocaat gaat onderzoeken of de 16-6-2021 Plenaire
beperking van het aantal weken dat een
behandeling Wijziging wet
asielzoekers in procedure mag werken in
arbeid vreemdelingen in
Nederland (24 weken per jaar) in strijd is met verband met het
de Opvangrichtlijn
toekomstbestendig maken
van de wetgeving op het
terrein van arbeidsmigratie
(35 680)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
10-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 680, nr. 21)

20-5-2021 VAO
Arbeidsmarktbeleid (naar
aanleiding van AO 7/12)

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

255

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4168

De Tweede Kamer zal in het najaar in een
brief worden geïnformeerd over wat er in
Europa gebeurt ten aanzien van
doordetachering van derdelanders

16-6-2021 Plenaire
behandeling Wijziging wet
arbeid vreemdelingen in
verband met het
toekomstbestendig maken
van de wetgeving op het
terrein van arbeidsmigratie
(35 680)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
22-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 75)

4170

Naar aanleiding van het eerste gesprek met 29-6-2021 Uitgaande brief
Schriftelijk overleg
AcICT brengt UWV nu in kaart welke
mogelijkheden er zijn om op korte termijn voortgang subsidieregeling
STAP-budget
een beperkt deel van de voor STAP
beschikbare middelen te reserveren voor
groepen die minder makkelijk zelf de weg
naar het STAP-budget weten te vinden. Hier
zal ook het definitieve advies van AcICT bij
betrokken worden en uw Kamer wordt hier
nader over geïnformeerd

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 012, nr. 141)

4171

Uitgaande brief 29-06-2021
Het definitieve advies van AcICT zal,
voorzien van een uitgebreide reactie, naar Schriftelijk overleg
voortgang subsidieregeling
verwachting na het zomerreces aan uw
STAP-budget
Kamer gestuurd kunnen worden. In de
reactie zal ook ingegaan worden op de
maatregelen die naar aanleiding van het
advies van AcICT verder nog worden
genomen worden en het tijdpad dat daarbij
hoort

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-10-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 012, nr. 141)

4174

Om te beginnen zal ik uw Kamer dit najaar Uitgaande brief 01-07-2021 Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
per brief informeren over de uitkomst van Beantwoording vragen
17-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 422)
schriftelijk overleg inzake
het eerste aanvraagtijdvak dat van 1 juni
2021 tot en met 30 juli 2021 is opengesteld brief over de stand van zaken
uitwerking pensioenakkoord
voor activiteitenplannen voor duurzame
inzetbaarheid en eerder uittreden. Ook zal ik
in die brief aangeven wanneer komende
jaren de voortgangsrapportages aan uw
Kamer verstuurd zullen worden

4176

De Minister heeft toegezegd om samen met 7-7-2021 Commissiedebat
zijn collega van JenV te bekijken hoe het gat Arbeidsmigratie
tussen de strafrechtelijke en
bestuursrechtelijke aanpak van
arbeidsuitbuiting verkleind kan worden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van J&V d.d.
17-11-2021 Voortgangsbrief programma Samen tegen
mensenhandel (Kamerstukken II, 2021-2022, 28 638, nr. 205)

4178

De minister zegt de Eerste Kamer toe in
een brief nader in te gaan op de vraag of
het mogelijk is dat pensioenfondsen een
RVU-uitkering uitvoeren

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d 14-07-2021
(Kamerstukken I, 2020-2021, 35 555, nr. K)

4179

1-7-2021 Uitgaande brief
Bij indiening van het wetsvoorstel
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Beantwoording schriftelijk
vernieuwing pensioenstelsel zullen ook
30-03-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 36 067, nr. 5)
nadere adviezen en onderzoeken, zo die nog overleg inzake brief over de
stand van zaken uitwerking
mochten worden uitgevoerd, worden
meegestuurd. Dit geldt ook voor eventuele pensioenakkoord
algemeen juridische beleidsadviezen van
de Landsadvocaat. Daarnaast zullen in lijn
met de nieuwe afspraken bij indiening van
het wetsvoorstel ook de beslisnota’s die zijn
gebruikt ten behoeve van de besluitvorming
openbaar worden gemaakt

4182

(EK T3185) Toezegging Kamer te informeren 12-1-2021 Plenaire
over uitkomsten snelle inventarisatie Cao- behandeling wetsvoorstel
35555 (Wet bedrag ineens
afspraken over de mogelijkheid tot RVU
RVU sparen)

4186

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 17-12-2021
De Minister van Sociale Zaken en
2-12-2020 Plenaire
Werkgelegenheid zegt de Kamer, naar
behandeling wet 35484 Wet (Kamerstukken I, 2021-2022, 35 4834, nr. J)
aanleiding van een vraag van het lid Stienen Inburgering
(D66), toe de Kamer rond het Kerstreces te
informeren welke partij de
leerbaarheidstoets zal gaan afnemen.
(35.483) (T03100)

4188

De Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid zegt de Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid

12-1-2022 Plenaire
behandeling wetsvoorstel
35555 (Wet bedrag ineens
RVU sparen)

10-11-2020 Plenaire
behandeling 4e suppletoire
Begroting

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer d.d. 14-07-2021
(Kamerstukken I, 2020-2021, 35 555, nr. K)

Afgehandeld met brief aan de Eerste Kamer (OCW) d.d.
19-10-2021 (Kamerstukken I, 2021-2022, 35 542, nr. L)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

256

ID

Omschrijving
Datum/Vindplaats
Moonen (D66), toe de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te
verzoeken het servicedocument, met
hernieuwde afspraken voor extra
mogelijkheden voor het vinden van
stageplaatsen of het op een andere wijze
invulling geven aan de
beroepspraktijkvorming, ook naar de Eerste
Kamer te zenden (T03067)

Stand van zaken

Tabel 194 Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2021-2022
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4191

Onderzoek van Kantar over het
nabestaandenpensioen en keuzes in het
uitkeringsritme aan de Kamer zenden

15-9-2021
Tweeminutendebat
Pensioenen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
29-09-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 571)

4196

In november ontvangt u van mij een brief
met de bevindingen van het eerste
aanvraagtijdvak MDIEU

15-11-2021 Uitgaande brief
Beantwoording inbreng
Schriftelijk overleg
onderzoek naar CAOafspraken RVU (29 544 nr.
1072)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-11-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 422)

4198

Herhalen cao-onderzoek naar RVU15-11-2021 Uitgaande brief
afspraken, zodat kan worden gerapporteerd Beantwoording inbreng
over de resultaten na een jaar RVUSchriftelijk overleg
vrijstelling.
onderzoek naar CAOafspraken RVU (29 544 nr.
1072)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
20-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 433)

4199

Naar aanleiding van de motie Gijs van Dijk 17-11-2021 Uitgaande brief
en Maatoug zal ik laten onderzoeken bij
Voortgang
enkele sectoren die RVU al toepassen, wat Maatwerkregeling
de beweegredenen zijn voor werknemers Duurzame inzetbaarheid en
die wel aanspraak kunnen doen op een RVU- eerder uittreden (MDIEU)
regeling, maar ervoor kiezen om dit niet te
doen. In dit onderzoek zal ik de genoemde
knelpunten laten meenemen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
20-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 433)

4203

9-12-2021 Corona-debat
SZW, EZK en FIN sturen de
monitoringsrapportages gelijktijdig naar de
Kamer in het eerste kwartaal van 2022

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-03-2022 (Kamerstukken II, 2020-2021, 35 420, nr. 474)

4204

De staatssecretaris heeft toegezegd te
8-12-2021 Vervolgdebat over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer (EZK) d.d.
21-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 466)
zorgen dat alles voorbereid wordt in de
nieuwe steunpakketten
uitvoering bij gemeenten om meer steun te Corona
bieden (TOZO/TONK) als dit nodig blijkt.

4205

De staatssecretaris heeft toegezegd om
8-12-2021 Vervolgdebat over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer (EZK) d.d.
21-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 420, nr. 466)
gemeenten te wijzen op de mogelijkheid om nieuwe steunpakketten
coulant te zijn in het bieden van
Corona
betalingsregelingen en na te gaan of dit ook
daadwerkelijk gebeurt

4206

De staatssecretaris heeft toegezegd om aan 8-12-2021 Vervolgdebat over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1086)
de brief over krapte (verzending gepland
nieuwe steunpakketten
januari 2022) toe te voegen wat de
Corona
Rijksoverheid en het kabinet zelf kunnen
doen

4207

Bij EZK nagaan wat de uitkomsten zijn van 30-11-2021
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
het onderzoek van de ACM naar mogelijke Begrotingsbehandeling SZW 04-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1113)
prijsafspraken tussen Supermarkten ten
30 november t/m 1 december
aanzien van het loon (en de Kamer daarover 2021
informeren). Bevindingen bespreken met
sociale partners en de Tweede Kamer
daarover informeren

4209

Waar we dat kunnen moedigen we
30-11-2021
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
diversiteit in (pensioen)besturen aan.
Begrotingsbehandeling SZW 15-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 592)
Thema komt op veel plekken terecht, waar 30 november t/m 1 december
wij dit kunnen aanmoedigen doen wij dat. Ik 2021
zeg toe om te kijken of dit punt voldoende in
de monitor zit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

257

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

4213

De staatssecretaris zegt brief toe voor de
stemmingen over zijn opvatting motie Van
Baarle om het wetsvoorstel dat voorziet in
een meldplicht van discriminerende
verzoeken voor uitzendbureaus zo spoedig
mogelijk naar de Kamer te sturen

30-11-2021
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Begrotingsbehandeling SZW 06-12-2021 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1089)
30 november t/m 1 december
2021

Stand van zaken

4219

De minister zegt toe aan Léon de Jong (PVV) 23-2-2022 Commissiedebat
dat zij met gemeenten, sociale partners en Participatiewet/Breed
Sw-bedrijven in gesprek gaat over de sw- offensief
infrastructuur. Zij informeert de Kamer
hierover vóór de zomer

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
03-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 35 644, nr. 15)

4223

De minister betrekt de jongerenuitkeringen 23-2-2022 Commissiedebat
en de vierweken zoektermijn voor jongeren Participatiewet/Breed
bij de uitwerking van de hardheden van de offensief
Participatiewet. De Minister vult aan dat zij
de uitbreiding van de experimenteerruimte
betrekt bij het beleidsplan ‘Hardheden van
de Participatiewet’

Afgehandeld met brief naar de Tweede Kamer d.d.
21-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 352, nr. 54)

4225

De minister zegt toe toe om een visiebrief op 17-2-2022 Hoofdlijnendebat
het begrip integratie, samen met betrokken Sociale Zaken en
ministers, vóór het commissiedebat
Werkgelegeneheid
integratie d.d. 30 maart 2022, aan de Tweede
Kamer te sturen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
05-04-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 357)

4228

Ik verwacht een nieuw Actieplan
Arbeidsmarktdiscriminatie voor het
zomerreces aan u aan te kunnen bieden

1-3-2022 Uitgaande brief
Behandeling wetsvoorstel
toezicht gelijke kansen bij
werving en selectie en
onderzoek en anoniem +
bijlage (Kamerstukken II,
2021-2022, 35 673, nr. 8 )

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 544, nr. 1119)

4229

Kamerstukken II, 2020-2021,
Toezegging om de Kamer op een later
moment te informeren over de
35 574, nr. 10
proportionaliteit van de maatregel
verplichte gegevensdeling
kinderopvangorganisaties. Dit gebeurt op
een later moment omdat de maatregel pas
op een later moment wordt ingevoerd, in
verband met het regelen van een wettelijke
grondslag, zoals door de Kamer is verzocht.
Daarnaast moet het proces momenteel
nader uitgewerkt en neergezet worden. Ook
zal gekeken moeten worden of het proces na
de inwerkingtreding mogelijk ook nog
aanpassingen behoeft in de praktijk

Afgehandeld met memorie van toelichting Wijziging van
enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige
fiscale maatregelen 2022). Kamerstuknummer 35 928, nr. 3.
(pagina 8-16)

4231

De minister heeft toegezegd om in de brief 13-4-2022 Commissiedebat
over de toekomst van de arbeidsmarkt ook Arbeidsmarktbeleid
terug te komen op het waarborgen van
werknemersrechten en de verplichte AOV
voor zelfstandigen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
05-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861 nr. 92)

4238

20-4-2022 Commissiedebat
De Minister zegt toe voor de zomer de
Inburgering en Integratie
Kamer te informeren over de verdere
uitwerking van de toezicht op de inburgering

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
04-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824, nr. 365) in
paragraaf 17 (Uitkomsten van de verkenning naar publiek
toezicht)

4239

De minister zegt toe in de zomer te
rapporteren over de arbeidsvoorwaarden
van NT2 docenten bij de voortgangsbrief
Uitvoering en Inburgering. Dit naar
aanleiding van een opmerking van
mevrouw Kathmann

20-4-2022 Commissiedebat
Inburgering en Integratie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
04-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, (Kamerstukken II,
2021-2022, 32 824, nr. 365) in paragraaf
2 (arbeidsvoorwaarden docenten Nt2)

4240

De minister zegt toe na de zomer terug te
komen op de juridische houdbaarheid van
de oplossingsrichting bij de
uitvoeringskwestie Wet Inburgering 2021.
Dat is naar aanleiding van een vraag van
mevrouw Becker

20-4-2022 Commissiedebat
Inburgering en Integratie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
09-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 824 nr. 363)

4247

De minister zegt toe dat zij bij de schriftelijke 31-3-2022 Commissiedebat
voorbereiding van de Wtp terugkomt op hoe Pensioenonderwerpen
het advies van de Commissie Parameters,
waar de scenario’s voor invaren onderdeel

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
16-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 586)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

258

ID

Omschrijving
van zijn, zich verhoudt tot de behandeling
van de Wet toekomst pensioenen in de
Kamer

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4248

De minister zegt toe om navraag te doen bij 31-3-2022 Commissiedebat
de minister van BZK over de stand van zaken Pensioenonderwerpen
rond de Berichtenbox en DigiD, de Kamer
wordt daarover voor de zomer
geïnformeerd

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043 nr. 592)

4249

De minister zegt toe dat zij voor het moment 31-3-2022 Commissiedebat
van schriftelijke inbreng de Kamer een
Pensioenonderwerpen
overzicht stuurt met daarin de
pensioenmogelijkheden voor zzp’ers en
mogelijke verbeteringen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
16-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 586)

4250

De minister zegt toe om in gesprek te gaan 31-3-2022 Commissiedebat
met sociale partners over hoe om te gaan Pensioenonderwerpen
met het hoofdzakelijkheidsbeginsel en
informeert de Kamer daarover voor de
zomer

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 592)

4262

De minister neemt in de brief over de aanpak 21-4-2022 Commissiedebat
van de krapte op de arbeidsmarkt het
Kinderopvang
makkelijker switchen tussen banen/sectoren
voor werknemers mee

In de Kamerbrief aanpak arbeidsmarktkrapte die 24 juni jl.
aan de Kamer is gestuurd wordt onder meer ingegaan op
de plannen van het kabinet voor het verbeteren van de
match en leven lang ontwikkelen. Met deze twee actielijnen
wordt het makkelijker om te wisselen van baan en sector

4265

Naar aanleiding van het commissiedebat
13-4-2022 Commissiedebat
Arbeidsmarktbeleid van 13 april 2022 heb ik Arbeidsmarktbeleid
toegezegd uw Kamer blijvend te informeren
over de resultaten van de
aanvraagtijdvakken STAP-budget

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
20-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 012, nr. 146)

4266

Aan SGP en GL is toegezegd dat in het reeds 12-4-2022 WGO Wet betaald Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
aangekondigde onderzoek naar rouwverlof ouderschapsverlof
31-05-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 434)
aandacht zal worden besteed aan het verlof
naar aanleiding van een miskraam of
doodgeboren kind in Nieuw-Zeeland.

4268

Voor de zomer laat de minister aan de Kamer 12-5-2022 Commissiedebat
weten wanneer de
Gezond en Veilig werken
tegemoetkomingsregeling beroepsziekten
in werking kan treden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
27-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 25 883, nr. 442)

4270

Voor de zomer stuurt het kabinet een brief
aan de Kamer over de contouren van het
actieplan grensoverschrijdend gedrag

12-5-2022 Commissiedebat
Gezond en Veilig werken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
27-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 34 843, nr. 58)

4278

De minister SZW stuurt voor de zomer/voor 1-6-2022 Commissiedebat
het tweeminutendebat een overzicht aan
Arbeidsmigratie
de Kamer met mogelijke maatregelen om (voortzetting)
misstanden tegen te gaan in aanloop naar
het certificeringsstelsel per 1 januari 2025

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 29 861, nr. 81)

4297

In aanvulling daarop ga ik graag in gesprek 21-11-2021 Uitgaande brief
met de Stichting van de Arbeid en de
Beantwoording
Pensioenfederatie, om te bezien of er ook Kamervragen van het lid
een soortgelijk stappenplan gemaakt kan
Beukering-Huijbregts (D66)
worden om het aantal jongeren in
over het stappenplan 'OR
verantwoordingsorganen en
zoekt jonge collega's'
belanghebbendenorganen te vergroten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-07-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32 043, nr. 592)

Lopende toezeggingen
Tabel 195 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 1996-1997
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

3

Kabinetsstandpunt over bekrachtiging van
protocol bij ILO-verdrag nr. 81
(Arbeidsinspectie)

Uitgaande brief 29-10-1996
kabinetsstandpunt over
bekrachtiging van protocol
bij ILO-verdrag nr. 81
(Arbeidsinspectie)
Kamerstukken II, 1996-1997,
25 478, nr. 4

De eerder geformuleerde tekst is nog steeds actueel.
Inmiddels is de klacht van de FNV met betrekking tot onder
meer ILO-Conventie 81 door de ILO afgehandeld. De ILO
heeft geoordeeld dat Nederland voldoet aan het
desbetreffende verdrag. In haar rapport heeft de ILO een
aantal aanbevelingen gedaan. Reactie van het kabinet op
het ILO-rapport is aan de Tweede Kamer gezonden
(Kamerstukken II, 29 427, nr. 103). Er zal dus conform wat
eerder is gemeld een kabinetsstandpunt worden voorbereid
over goedkeuring van het Protocol nr. 81 bij dit Verdrag Nr.
81

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

259

Tabel 196 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2010-2011
ID

Omschrijving

2382

De Tweede Kamer ontvangt een brief over 6-10-2010 Plenaire
de beleidsregels UWV inzake de nieuwe
behandeling Wetsvoorstel
weigerings-/intrekkingsgrond, binnen een Aanpassing Wet arbeid
half jaar nadat het wetsvoorstel door beide vreemdelingen; introductie
Kamers is aanvaard
van de referent in de
Vreemdelingenwet 2000 en
verkorting van de
wachttermijn voor
seizoenswerkers

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
het jaar 2022

Tabel 197 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2011-2012
ID

Omschrijving

3145

De mobiliteitsbonussen voor oudere
19-06-2012 Plenaire
werklozen en arbeidsgehandicapten dient te behandeling wetsvoorstel
worden geëvalueerd. Deze toezegging is
Wijziging van de Wet
financiering sociale
ook opgenomen in de evaluatie agenda
verzekeringen in verband
met bonussen voor
werkgevers voor het in
dienstnemen en in dienst
houden van oudere
werknemers en
arbeidsgehandicapte
werknemers (33 284)
Evaluatie
mobiliteitsbonussen

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
De evaluatie van het LIV is naar de Tweede Kamer gestuurd
met de brief d.d. 22 november 2019 (Kamerstukken II,
2019-2020, 32 043, nr. 505). De evaluatie van de
loonkostenvoordelen met de kabinetsreactie zal in de zomer
van 2022 naar de Tweede Kamer worden gestuurd

Tabel 198 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2013-2014
ID

Omschrijving

2935

De minister zal de Tweede Kamer
20-3-2014 AO SUWIinformeren over verplichte inschrijving door onderwerpen
werkzoekenden bij een uitzendbureau en
de mogelijkheid van een uitzendbureau om
inschrijving te weigeren

Datum/Vindplaats

3249

Jaarlijkse rapportage aan het parlement
over de premieontwikkeling bij de
pensioenfondsen (33.610/33.847)

Stand van zaken
De Tweede Kamer wordt in de brief Stand van de Uitvoering
van december 2022 geïnformeerd

20-5-2014 Plenaire
Op 24-05-2022 is de jaarlijkse rapportage aan de Eerste
behandeling Novelle Wet
Kamer verstuurd (Kamerstukken I, 2021-2022, 33 610, nr. T).
verlaging
Planning: volgende rapportage naar de Eerste Kamer voor
maximumopbouw- en
de zomer van 2023
premie-percentages
pensioen en maximering
pensioengevend inkomen en
het Belastingplan 2014
(33.847) (EK)

Tabel 199 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2014-2015
ID

Omschrijving

3295

De staatssecretaris zegt toe haar best te
24-3-2015 (EK) Plenaire
doen om ervoor te zorgen dat de resultaten behandeling Wet
van het onderzoek naar de prestatieladder banenafspraak en quotum
sociaal ondernemen meelopen in de
arbeidsbeperkten (33 981)
evaluatie van de Wet.

Datum/Vindplaats

Gelet op de aard van het evaluatieonderzoek Wet
Banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten kon deze
toezegging niet ingepast worden in het evaluatieonderzoek.
SZW neemt dit mee in een ander traject. Planning: 4e
kwartaal 2022

3296

De staatssecretaris zegt toe om als dit aan
de orde is te kijken of er, mede in het licht
van de noodzaak de effectieve inzet van
middelen steeds inzichtelijk te maken,
mogelijk extra middelen beschikbaar
gesteld kunnen worden voor re-integratie
en scholing voor de doelgroep

De quotumregeling is vanaf 1 januari 2018 voor de
overheidswerkgevers geactiveerd. 2018 is een
overgangsjaar, omdat het kabinet heeft besloten om over
de eventuele quotumtekorten over 2018 geen heffing op te
leggen aan de werkgevers die niet de afgesproken aantallen
hebben gehaald. Dat betekent dat eind 2020 twee jaren met
quotumheffing zijn verstreken. Maar door de plannen om
het systeem van de banenafspraak te vereenvoudigen, is
deze toezegging naar alle waarschijnlijkheid niet meer
opportuun. Als de uitwerking van het nieuwe systeem
duidelijk is en in wetgeving is opgenomen, zal de
afhandeling van de toezegging nader worden overwogen.

24-3-2015 (EK) Plenaire
behandeling Wet
banenafspraak en quotum
arbeidsbeperkten (33 981)

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

260

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Dit moet ook worden bezien in relatie tot de envelop voor
armoede, schulden en de arbeidsmarkt uit het
coalitieakkoord. Planning: eind 2022

Tabel 200 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2015-2016
ID

Omschrijving

3404

Uitgaande brief 10-12-2015
De staatssecretaris wil een duurzame
Beantwoording van de
oplossing vinden voor de
Kamervragen van het lid
beroepspensioenregelingen. Daarom wil
Vermeij over de
de staatssecretaris in overleg met de
pensioensector en sociale partners kijken representativiteit van
beroepspensioenfondsen
naar de wijze van verplichtstelling van
beroepspensioenfondsen, in het bijzonder
in relatie tot beroepsgenoten in loondienst
en zelfstandigen, en mede in relatie tot de
voorgenomen wijziging van de vormgeving
van verplichtstelling van bedrijfstakpensioenfondsen

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Planning: brief naar de Tweede Kamer in december 2022

Tabel 201 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2016-2017
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

3561

Het kabinet zal nader bestuderen of er
aanpassingen nodig zijn om in de
mogelijkheid van maatwerk in de
governance van het algemeen
pensioenfonds voor buitenlandse
regelingen tot wasdom te laten komen en,
zo ja, wat de effecten daarvan zijn

Uitgaande brief 21-12-2016
Grensoverschrijdende
pensioenregelingen

Planning: wordt meegenomen in de evaluatie van het APF
(Algemeen Pensioen Fonds), die in september 2022 naar
de Kamer wordt gestuurd (voor Prinsjesdag)

Tabel 202 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2017-2018
ID

Omschrijving

3665

Parlementaire agenda
De motie vraagt om een evaluatie (te houden binnen
De Minister van Algemene Zaken zegt de
maximaal drie jaar) naar de inkomenseffecten en
Kamer, naar aanleiding van een vraag van 04-12-2017 Algemene
Politieke Beschouwingen EK arbeidsparticipatie van vier maatregelen uit het
het lid Strik (Groen Links), toe het dictum
regeerakkoord van 2017. De eerste twee maatregelen zijn
van de gewijzigde motie Strik c.s. over te
geschrapt (Kamerstukken I, 2018-2019, 34 775, nr. AK;
nemen en maximaal drie jaar na invoering
Kamerstukken II, 2018-2019, 32 716, nr. 37). De vierde
een evaluatie te houden van de effecten van
de maatregelen om de arbeidsparticipatie te
maatregel ging 2018 inwerking en de derde op 1 januari
verbeteren van mensen met een beperking,
2020. Binnen drie jaar na inwerkingtreding van de laatste
arbeidsongeschikten en Wajongers op de
maatregel betekent in dit geval dat we de evaluatie in 2022
feitelijke inkomenspositie en de
houden
arbeidsparticipatie van deze groepen

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

3671

Bij de voorziene evaluatie van het
7-11-2017 Tweede Kamer
wetsvoorstel waardeoverdracht klein
Plenaire behandeling Wet
pensioen wordt aandacht besteed aan de
overdacht Klein Pensioen
ervaringen en de zorgen van de deelnemers

3799

De staatssecretaris beziet bij de evaluatie
Uitgaande brief 08-03-2018 De evaluatie van de Wet IKK is afgerond. SEO Economisch
van de Wet IKK welke stappen op basis van Verzamelbrief Kinderopvang Onderzoek heeft de evaluatie uitgevoerd. Het komende half
de evaluatie moeten worden gezet. Dan ook
jaar wordt gebruikt om de vervolgstappen samen met de
bezien of en zo ja op welke kwaliteitseisen
sector in beeld te brengen en de Kamers hierover te
de Pilots IKK gewenst zijn
informeren. Hierbij wordt ook gekeken naar de
mogelijkheid van pilots en voor welke kwaliteitseisen deze
wenselijk zouden zijn

Die evaluatie moet klaar zijn over vier jaar. De Tweede
Kamer wordt eind 2022 geïnformeerd over de evaluatie

Tabel 203 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2018-2019
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

3737

Experimenten individuele leerrekening

20-12-2018 Begrotingsdebat De experimenten zijn samen met James vormgegeven.
Het onderzoek is aanbesteed en wordt inmiddels uitgevoerd
door Ecorys

Stand van zaken

3753

Het kabinet zal een formeel standpunt
19-9-2018 Algemeen
innemen over de initiatiefwet Wet gelijke
Politieke Beschouwingen
beloning vrouwen en mannen van Ploumen woensdag 19 september en
(PvdA), Özütok (Groen Links), Jasper van
vrijdag 21 september 2018
Dijk (SP) en Van Brenk (50Plus)

De behandeling van het wetsvoorstel was op 2 februari 2021
(1e termijn). Afhankelijk van de voortzetting van verdere
behandeling komt het kabinet (bewindspersoon SZW) aan
het woord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

261

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

3762

De Minister zegt toe deze wet tot
implementatie van de IORP-II richtlijn te
evalueren, maar pas in 2022, omdat deze
wet pas in 2019 in werking treedt

Over drie jaar wordt de wet tot implementatie van de IORP17-10-2018 Voortzetting
II-richtlijn geëvalueerd en wordt de Kamer daarover
Plenaire behandeling
geïnformeerd
Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte
beroepspensioenregeling en
de Wet op het financieel
toezicht in verband met de
implementatie van Richtlijn
2016/2341/EU van het
Europees Parlement en de
Raad van 14 december 2016
betreffende de
werkzaamheden van en het
toezicht op instellingen voor
bedrijfspensioenvoorziening
(IBPV’s) (PbEU 2016, L 354))
(34 934)

3780

Breed extern onderzoek misbruikrisico’s bij 11-10-2018 Verzoek van het lid Algemene resultaten van het 1e onderzoek (misbruikrisico’s
UWV. De minister heeft tijdens het debat
Jasper van Dijk (SP) tijdens WW) zijn in de brief Stand van de Uitvoering van
aangekondigd dat SZW en UWV samen
de RvW van 2 oktober 2018 19 december 2019 (Kamerstukken II, 2019-2020, 26 448, nr.
630) met de Kamer gedeeld. In een technische briefing is
hebben besloten een breed extern
om een debat naar
onderzoek te laten doen naar
aanleiding van bericht fraude de Kamer op 5 maart 2020 uitgebreid geïnformeerd over dit
onderzoek en het toepassen van het afwegingskader. In
misbruikrisico’s bij het UWV
bij arbeidsmigranten
2020 heeft de doorlichting van de Ziektewet en de Wet WIA
plaatsgevonden. De Tweede Kamer is in Stand van de
Uitvoering juli 2021 geïnformeerd over huidige stand: dit
jaar WAO en TW, 2022 WAZO en Wajong, 2023 IOW. In 2021
vinden gesprekken over eventuele aanvullende
beheersmaatregelen plaats voor WW, ZW en naar
verwachting WIA. Planning: juni 2023

3785

Capaciteit en herprioritering Handhaving
11-10-2018 Verzoek van het lid Afronding van de gezamenlijke besluitvorming UWV/SZW
UWV. De minister zal de Tweede Kamer
Jasper van Dijk (SP) tijdens over beheersmaatregelen WW bevindt zich in een
informeren als uit het brede externe
de RvW van 2 oktober 2018 eindstadium. De voorstellen voor de ZW en WIA worden in
onderzoek naar misbruikrisico’s blijkt dat er om een debat naar
de tweede helft van 2022 van UWV verwacht
meer capaciteit dan wel een herprioritering aanleiding van bericht fraude
van middelen nodig is bij UWV
bij arbeidsmigranten

3817

De staatssecretaris zegt toe om in contact te 4-12-2018 Stemmingen naar Toezegging is gedaan tijdens begrotingsbehandeling
november 2018. Initiatief lag bij 50PLUS. Afspraak was
treden met FNV Vrouw in verband met de aanleiding van de
jonge moeders met een afstand tot de
Begrotingsbehandeling SZW aanvankelijk ingepland maar verviel met van kracht worden
coronamaatregelen. Er zal contact worden opgenomen met
arbeidsmarkt ten behoeve van een passend
50PLUS voor inplannen nieuwe afspraak. Planning: vierde
werkbezoek
kwartaal 2022

3837

De staatssecretaris zegt toe dat op alle
6-2-2019 Verzoek van lid De Na overleg met BZ is besloten dat deze toezegging bij SZW
mogelijke niveaus en op alle mogelijke
Jong (PVV) tijdens de RvW ligt. Dus SZW zal de Kamer informeren over de stand van
zaken met betrekking tot de medewerking van Marokko aan
manieren er bij de Marokkaanse autoriteiten van 6 maart 2018 om een
de uitvoering van vermogensonderzoeken in het buitenland
op aan wordt gedrongen dat zij hun
debat naar aanleiding van
medewerking hervatten. Zodra daar meer bericht «vrij spel voor Turkse
over gezegd kan worden, wordt dit met de fraudeurs’ (Telegraaf van
Kamer gedeeld
23 februari 2018)
gecombineerd met het
verzoek van het lid Brenk
tijdens de RvW van
4 september 2018 om een
debat inzake het bericht
«Turkije gaat weekendscholen financieren in
Nederland»

3875

20-5-2019 EK Plenaire
Toezegging om de effecten van het
behandeling Wet
wetsvoorstel voor seizoensgebonden
sectoren, waaronder de agrarische sector, Arbeidsmarkt in Balans
onderdeel te laten zijn van de wetsevaluatie. (WAB)
De effecten van de wijzigingen in de
berekening van de transitievergoeding op
de ontslagkosten van werkgevers zullen ook
onderdeel uitmaken van de evaluatie van
de WAB

4189

De staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid zegt de Kamer toe de
voortgangsrapportages over de uitvoering
van het pakket maatregelen inzake het

16-10-2018 Mondeling
overleg EK over
bestaansrecht Caribisch
Nederland

Stand van zaken

In de parlementaire WAB-stukken is aangegeven dat de wet
5 jaar na inwerkingtreding wordt geëvalueerd, dus in 2025.
Deze elementen worden meegenomen bij de evaluatie

De voortgangsrapportage ijkpunt 2022 wordt kort na het
zomerreces aan beide Kamers verzonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

262

ID

Omschrijving
Datum/Vindplaats
ijkpunt voor de bestaanszekerheid voor
Caribisch Nederland, die aan de Tweede
Kamer zijn toegezegd, ook aan de Eerste
Kamer toe te zenden, om te beginnen voor
de zomer van 2019. (T02659)

Stand van zaken

Tabel 204 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2019-2020
ID

Omschrijving

3949

We streven ernaar uw Kamer in de loop van 2-10-2019 Evaluatie Wet
Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
2020 te informeren over het tijdstip en de aanpak schijnconstructies
wijze waarop met de openbaarmaking van (Kamerstukken II, 2019-2020,
de inspectieresultaten van Arbo en Atw kan 34 108, nr. 32)
worden gestart

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

3950

Er zal verkend worden in hoeverre het
2-10-2019 Evaluatie Wet
Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
aangewezen is de regelgeving aan te passen aanpak schijnconstructies
zodat een vakbond gegevens kan vorderen (Kamerstukken II, 2019-2020,
over een of meerdere schakels in een keten, 34 108, nr. 32)
zonder dat er sprake is van een machtiging
van een werknemers

3953

Verkenning naar de mogelijkheid
persoonsgegevens te verwerken met het
oog op niet-verwijtbaarheid

3960

Tussenevaluatie en eindevalutie ten
11-11-2019 Stimuleren leren Planning: er komt een tussenevaluatie in 2023, de
behoeve van SLIM-regeling
en ontwikkelen bij
eindevaluatie volgt in 2025
(Stimuleringsregeling leren en ontwikkelen individuen en bedrijven
in mkb-ondernemingen en specifiek voor
(Kamerstukken II, 2019-2020,
de grootbedrijven in de landbouw-, horeca- 30 012, nr. 123)
en recreatiesector) worden gedeeld met de
Kamer

3974

28-11-2019 Voorzetting
De staatssecretaris zegt toe in gesprek te
Verwachting: najaar 2022
gaan met de schuldeiserscoalitie over het Begrotingsbehandeling SZW
bevorderen van het maatschappelijk
verantwoord gedrag van webshops. Deze
schuldeiserscoalitie wordt uitgenodigd om
de deelnemers aan de brede
schuldenaanpak hun aanpak toe te lichten.
Daarnaast gaat de staatssecretaris een
gesprek organiseren via de
aanspreekpunten voor webwinkels over
gedragscodes

3993

De minister gaat in overleg met sociale
15-1-2020 AO
partners de opties verkennen of het
Arbeidsmarktbeleid
verlagen van werkgeverslasten mensen zou
kunnen helpen aan het werk te komen en
informeert de Kamer hierover voor de zomer

4033

De minister zegt toe dat in de eindevaluatie 29-6-2020 WGO Inburgering De Kamer wordt hierover naar verwachting in 2026
na vijf jaar per route de arbeidsparticipatie
geïnformeerd
van de deelnemers in kaart zal worden
gebracht

4034

De minister zegt toe dat in de evaluatie na 29-6-2020 WGO Inburgering
drie jaar zal worden gekeken naar het aantal
afschalingen of lage inschalingen om te
kijken of de prestatiebekostiging een
perverse prikkel heeft

Deze toezegging wordt meegenomen als onderdeel van
de evaluatie naar de betaalbaarheid. De evaluatie naar de
betaalbaarheid zal drie jaar na inwerkingtreding van het
stelsel worden opgeleverd. Daarna zal de Kamer worden
geïnformeerd (2024)

4037

29-6-2020 WGO Inburgering
De minister zegt toe dat het besluit
inburgering en de regeling inburgering,
zodra deze gereed zijn, met de Kamer
gedeeld worden met de toezegging dat deze
gewijzigd kunnen worden als de Kamer dat
wil. Als er grote wijzigingen zijn in het stelsel
naar aanleiding van de evaluatie na vijf jaar,
zal de lagere regelgeving opnieuw aan uw
Kamer worden gestuurd

Het eerste deel van deze toezegging is afgehandeld met
brief verzonden d.d. 21 december 2020 (concept-besluit en
concept-regeling, Kamerstukken II, 2020-2021, 35 483, nr.
66), brief d.d. 1 februari 2021 (naar aanleiding van Tweede
Kamer schriftelijke vragen), kenmerk Kamerstukken II,
2020-2021, 35 483, nr. 67, d.d. 3 februari 2021 tijdens een
mondelinge behandeling (AO). Het tweede deel van de
toezegging is een toezegging op de lange termijn (na
evaluatie van nieuwe inburgeringsstelsel). Streefdatum
afhandeling eind 2026

2-10-2019 Evaluatie Wet
Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
aanpak schijnconstructies
(Kamerstukken II, 2019-2020,
34 108, nr. 32)

Wordt meegenomen in de uitwerking van een
‘seniorenkansenbeleidsvisie’, die de minister aan de
Tweede Kamer heeft toegezegd in het tweeminutendebat
van 22 februari jl. Planning: september 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

263

ID

Omschrijving

4040

De minister zegt toe dat in de evaluatie na 29-6-2020 WGO Inburgering
drie jaar ook de vraag wordt meegenomen
hoe de financiële verdeling uitpakt voor
plattelandsgemeenten

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Deze toezegging wordt meegenomen als onderdeel van
de evaluatie naar de betaalbaarheid. De evaluatie naar de
betaalbaarheid zal drie jaar na inwerkingtreding van het
stelsel worden opgeleverd. Daarna zal de Kamer worden
geïnformeerd (2024)

4052

Minister heeft toegezegd met Mariette
17-6-2020 AO ZZP
Hamer in gesprek te gaan over het creëren
van een positie voor ZZP’ers bij de SER en
representatie ZZP in brede zin

Deze toezegging is de uitleg van de motie Tielen (over een
aan werkgevers en werknemers gelijkwaardige positie voor
zelfstandigen). Gesprekken op ambtelijk niveau in het kader
van uitvoering motie lopen, Kamer is daar d.d. 11-11-2021
(Kamerstukken II, 2021-2022, 35 891, nr. 6) over
geïnformeerd. Planning: brief naar de Tweede Kamer na
de zomer van 2022

4068

In de kabinetsreactie op het advies ‘Prikken 1-7-2020 Uitgaande brief
Tijdens het Eerste Kamer debat over het initiatiefvoorstelvoor elkaar’ van de Commissie Vermeij is Verzamelbrief Kinderopvang Raemakers en Van Meenen (19 april jl.) heeft de minister
ten aanzien van de maatregel
toegezegd het advies van de Commissie Vermeij weer op te
‘Voorwaardelijke toegang tot de
pakken en samen met de staatssecretaris van VWS te kijken
kinderopvang’ aangegeven dat het kabinet
naar het vervolg van dit traject. Beide Kamers worden hier
deze maatregel en de bijbehorende
vlak na de zomer over geïnformeerd. Tevens heeft de
vraagstukken verder zal uitwerken. Het
minister toegezegd om samen met de staatssecretaris van
streven is om uw Kamer in het najaar van
VWS te gaan kijken welke rol kinderopvangorganisaties
2020 te informeren over de stand van zaken
kunnen spelen in de communicatie richting ouders over
vaccineren, waarbij specifiek aandacht is voor wijken waar
ouders met een lage SES wonen. De minister gaat hierover
in gesprek met de brancheorganisaties voor de
kinderopvang. Bij het aan de slag gaan met de
communicatie wordt ook gekeken naar de mogelijkheid tot
het opstellen van een handreiking over de juridische
mogelijkheden voor kinderopvangorganisaties om een
weigeringsbeleid te voeren

4086

De minister van Sociale Zaken en
6-7-2020 EK Plenaire
Werkgelegenheid zegt de Kamer, naar
behandeling 3e incidentele
aanleiding van een vraag van het lid Van der suppletoire begroting SZW
Linden (FVD), toe bij de eindevaluatie van 2020 inzake noodpakket
de NOW-regeling mee te nemen hoeveel
banen en economie 2.0 (35
geld er is uitgekeerd aan bedrijven die reeds 473)
failliet waren verklaard en aan bedrijven die
na de uitkering failliet zijn verklaard

Deze toezegging wordt meegenomen in de evaluatie over
de NOW die in 2023 wordt opgeleverd

Tabel 205 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2020-2021
ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

4088

De staatssecretaris heeft toegezegd om de
vraag over wat de stand van zaken is met
betrekking tot de medewerking van
Marokko aan de uitvoering van
vermogensonderzoeken in het buitenland,
door te geleiden naar de minister van BZ

3-9-2020 TK Plenaire
Na overleg met BZ is besloten dat deze toezegging bij SZW
behandeling Wijziging van ligt. Dus SZW zal de Kamer informeren over de stand van
de Participatiewet in verband zaken met betrekking tot de medewerking van Marokko aan
met het uitsluiten van
de uitvoering van vermogensonderzoeken in het buitenland
fraudevorderingen bij de
vermogenstoets

Stand van zaken

4092

De Kamer informeren of en wanneer het
onderdeel «compensatie bij
bedrijfsbeëindiging wegens ziekte van de
werkgever» in werking kan treden

Uitgaande brief 16-10-2020 Planning: brief naar de Tweede Kamer januari 2023
Regelingen compensatie
transitievergoeding
(Kamerstukken II, 2020-2021,
34 699, nr. 9)

4113

De staatsecretaris gaat met de minister van 10-12-2020 AO Armoede en
Financiën in gesprek over de oplopende
Schuldenbeleid
betalingsachterstanden bij webwinkels en
betrekt daarbij het gebruik van algoritmes

Verwachting: najaar 2022

4115

Om te zien of het bieden van een kosteloos Uitgaande brief 16-11-2020
ontwikkeladvies doelmatig en effectief is, Aanbiedingsbrief rapport
wordt een evaluatie opgestart. De
ontwikkeladvies
verwachting is dat in 2021 de eerste
resultaten beschikbaar zijn en het
eindrapport in 2022 wordt opgeleverd. De
uitkomsten van de evaluatie zullen met uw
Kamer gedeeld worden

Planning: eindrapport gaat in de loop van 2022 naar de
Kamer

4117

Streven is het wetsvoorstel verplichte
meldcode in mei 2021 in te dienen bij de
Tweede Kamer

Uitgaande brief 03-12-2020 Planning: brief naar de Tweede Kamer oktober 2022 (na
Arbeidsmarktdiscriminatie Prinsjesdag)
(Kamerstukken II, 2020-2021,
29 544, nr. 1033)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

264

ID

Omschrijving

4119

Concreet betekent dit dat de Kamer uiterlijk Uitgaande brief 14-09-2020
in 2022 op basis van onderzoek inzicht krijgt Evaluatie- en
in hoeverre het genoemde hoofddoel
onderzoeksplanning
‘ontwikkeling kind’ van het
Kinderopvang
kinderopvangbeleid is gerealiseerd, met
hoeveel inzet van middelen dit gepaard is
gegaan en welke verbeteringen en
besparingen mogelijk zijn

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4121

Evaluatie pilot webmodule en
Uitgaande brief 16-11-2020 De toezegging wordt pas afgedaan bij besluitvorming over
besluitvorming over invoering webmodule Zesde voortgangsbrief
de webmodule. Planning: wordt meegenomen in de
werken als zelfstandige
volgende Voortgangsbrief werken als zelfstandige, eind van
(Kamerstukken II, 2020-2021, het jaar 2022 naar de Tweede Kamer
31 311, nr. 236)

4125

De minister zal de Kamer per brief
9-2-2021 TK Stemmingen
Planning: brief naar de Kamer na het zomerreces 2022
informeren over de evaluatie rondom het naar aanleiding van de
onderwerp medezeggenschap. In deze brief ingediende moties bij het
zal de minister tevens ingaan op de vraag Nota-overleg Smeulders
waar het nog niet goed gaat in de
over Samen de baas: een
medezeggenschap, waarbij hij het thema
pleidooi voor meer
veiligheid in brede zin zal meenemen
zeggenschap in de zorg, in
het onderwijs en bij de politie

4129

Met BZK in gesprek over AVG-problematiek 28-1-2021 TK Plenair debat
bij delen persoonsgegeven werknemers
inzake steunpakketten
van pensioenfondsen met O&O-fondsen,
met het oog op scholing en VWNW en de
Kamer hierover schriftelijk te informeren

4138

De staatssecretaris heeft toegezegd om de
Eerste Kamer te informeren over de
aanvullende vragen over de «vrijheid van
vestiging» in relatie tot de Europese
Commissie en haar oordeel over de TOZO
en de coördinatieverordening

4151

Er zal worden bezien welke verdere
Uitgaande brief 04-06-2021 Planning: brief naar de Tweede Kamer in oktober 2022
maatregelen nodig zijn om de misstanden in Aanpassing van de regeling
de Aziatische horecasector aan te pakken en voor de Aziatische
of de regeling in aangescherpte vorm zou horecasector
kunnen herleven voor nieuwe aanvragen of
definitief komt te vervallen

4154

De minister doet navraag naar de
9-6-2021 Commissiedebat
ontwikkelingen bij Schiphol rondom het
Raad WSB (Raad 14/6)
aanvragen van het Europees
Globaliseringsfonds en de rol van
gemeenten daarbij en informeert de Kamer
daarover

De gesprekken met Schiphol en gemeente
Haarlemmermeer hebben plaatsgevonden. Planning brief
aan Tweede Kamer: eind 3e kwartaal 2022

4159

De minister van Sociale Zaken zegt toe
samen met de gemeenten te bezien hoe
meer beschutte werkplekken kunnen
worden gecreëerd

17-6-2021 WGO
Jaarverslagen

Met gemeenten, VNG, Cedris, Divosa en sociaal
ontwikkelbedrijven is gesproken over hoe de huidige
ambities voor beschut werk kunnen worden gerealiseerd.
Een beter verdeelmodel voor de begeleidingsmiddelen
voor beschut werk en een hoger begeleidingsbudget
werden als belangrijkste randvoorwaarden genoemd. Om
gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven tegemoet te
komen wordt een onderzoek gestart naar de financiering
van beschut werk. Dit kan helpen om preciezer zicht te
krijgen op of vanuit het Rijk extra (financiële) maatregelen
nodig zijn om beschut werk verder te stimuleren. Daarnaast
heeft Significant APE onderzoek gedaan naar een beter
verdeelmodel voor beschut werk. Hierover volgt op korte
termijn besluitvorming. Ter uitwerking van de ambitie uit
het coalitieakkoord is met gemeenten, VNG, Cedris, Divosa
en sociaal ontwikkelbedrijven gesproken over welke
randvoorwaarden er nodig zijn om in de beoogde
uitbreiding te voorzien. Deze gesprekken worden de
komende tijd verder gevoerd. Planning vierde kwartaal 2022

4163

De minister heeft toegezegd eind 2021 de
tussenrapportage effectmeting WGAdienstverlening aan de Kamer te sturen

17-6-2021 WGO
Jaarverslagen

De tussenrapportage effectmeting maakt onderdeel uit van
de bredere midterm review op de effectiviteit van de WGAdienstverlening. De midterm review en bijbehorende
tussenrapportage wordt na het zomerreces van 2022 aan
de Kamer aangeboden.

Een van de deelonderzoeken die van belang is voor de
periodieke evaluatie (wetsevaluatie Innovatie en Kwaliteit
Kinderopvang) heeft door covid vertraging opgelopen. De
Kamer is hierover in augustus 2021 geïnformeerd. Het
syntheseonderzoek zal in 2023 gereed zijn

Planning: brief naar de Tweede Kamer najaar 2022 (na
Prinsjesdag)

17-11-2020 TK
De toezegging loopt tot nader order zolang er discussie over
Begrotingsbehandeling SZW is in de Tweede Kamer. De Cie heeft daarbij gevraagd op
1e termijn Kamer
de hoogte te blijven van toekomstige ontwikkelingen. In dit
17 november
verband is de Eerste Kamer ook geïnformeerd over de
Kamervragen over de Uitspraak van de Rb Limburg over
de Tozo en grensondernemers en de brief aan de Tweede
Kamer d.d. 24-5-2022 met de antwoorden op deze vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

265

ID

Omschrijving

4164

De minister of zijn opvolger hebben
17-6-2021 WGO
toegezegd overheidsinstellingen die
Jaarverslagen
achterblijven bij de banenafspraak te laten
onderzoeken en gaat met collega’s in
gesprek

Datum/Vindplaats

De onderzoeksopzet is met BZK en OCW uitgewerkt.
Vervolgens is het onderzoek aanbesteed en is het onderzoek
in april 2022 gestart. Planning informeren van Kamer: eind
2022

4167

Toezegging dat Tweede Kamer in een brief
of rapport wordt geïnformeerd over hoe
het gaat met het stimuleren van taal door
werkgevers bij arbeidsmigranten

16-6-2021 Plenaire
behandeling Wijziging wet
arbeid vreemdelingen in
verband met het
toekomstbestendig maken
van de wetgeving op het
terrein van arbeidsmigratie
(35 680)

Planning: wordt meegenomen in de Jaarrapportage
arbeidsmigratie die in december 2022 naar de Tweede
Kamer gaat

4169

De minister heeft toegezegd dat de wet na
3 jaar zal worden geëvalueerd, dat hierbij
ook zal worden gekeken naar de maximale
duur van een twv en dat hierbij een
onafhankelijke commissie zal worden
ingeschakeld

16-6-2021 Plenaire
behandeling Wijziging wet
arbeid vreemdelingen in
verband met het
toekomstbestendig maken
van de wetgeving op het
terrein van arbeidsmigratie
(35 680)

Planning: brief naar Tweede Kamer begin 2025

4172

Zodra de doorontwikkelagenda voor de
29-6-2021 Uitgaande brief
Subsidieregeling STAP-budget en de
Schriftelijk overleg
planning daarvan gereed is, wordt deze met voortgang subsidieregeling
uw Kamer gedeeld
STAP-budget

Stand van zaken is gedaan in brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25-02-2022 (Kamerstukken II, 2021-2022, 30 012, nr.
142). Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van
2022

4175

Er zal een (beschouwende) brief naar de
Kamer worden gestuurd over de relatie
tussen arbeidsmigratie en de verschraling
van arbeidsvoorwaarden

Het vraagstuk zal aan sociale partners voor advies worden
voorgelegd. Vervolgens zal de Tweede Kamer worden
geïnformeerd. Planning: brief naar de Kamer in september
2022

4177

7-7-2021 Commissiedebat
Bij de uitwerking van het
certificeringsstelsel zal ook worden gekeken Arbeidsmigratie
naar (de door ABU voorgestelde)
‘uitbestedingsverklaring’, waarbij een
inlenende partij een verklaring bij de
jaarrekening moet voegen waarin vermeld
wordt met welke uitzenders er
samengewerkt wordt, en rol voor de
medezeggenschap. De Kamer wordt bij de
jaarrapportage Arbeidsmigratie eind 2021
geïnformeerd over dit onderwerp

4180

Ik zal de komende periode in gesprek gaan 2-7-2021 Uitgaande brief
De vragen voor de uitvraag zijn vastgesteld door IvhO en
Verzamelbrief Kinderopvang worden uitgezet onder de toezichthouders. Zodra de
met de vertrouwensinspecteurs en alle
relevante gremia om na te gaan wat nodig
antwoorden verzameld en geanalyseerd zijn, kan een beeld
is voor een duurzame en goede
worden gevormd over de kennis van de meld- overleg en
implementatie van de meld-, overleg- en
aangifteplicht bij houders en medewerkers in de
aangifteplicht. Het doel is om hernieuwd
kinderopvang. Dit zal worden gebruikt om kennis te
aandacht geven aan de bewustwording en
vergroten onder houders en medewerkers
het kennen van de meld-, en overleg- en
aangifteplicht en eventuele
handelingsverlegenheid die kan optreden
om in contact te treden met de
vertrouwensinspecteurs, weg te nemen

4183

De komende tijd wil ik, samen met VWS en 14-9-2020 Uitgaande brief
in overleg met OCW, benutten om nader
kamervragen leden
inzicht te krijgen in de ontwikkelingen en
Westerveld (GL) en Kwint
de goede voorbeelden op dit gebied
(SP) over «Private equity in
de kinderopvang»

De gesprekken met OCW, VWS en het veld (onder andere
kinderopvangorganisaties, brancheorganisaties,
gemeenten) hebben tot meer inzichten in de praktijk van
plusopvang en mooie voorbeelden opgeleverd. Een
vervolgstap is een uitgebreider onderzoek naar plusopvang
in Nederland. Het gaat hierbij om kinderdagverblijven,
peuteropvang, gastouderopvang en buitenschoolse
opvang waar extra zorg en ondersteuning wordt
aangeboden aan kinderen bijvoorbeeld vanwege een
verstandelijke of fysieke handicap, ontwikkelachterstand of
gedragsproblemen. Doel van het onderzoek is meer inzicht
te verkrijgen in de mate waarin plusopvang in Nederland
voorkomt en hoe dit wordt georganiseerd en gefinancierd.
De resultaten worden in de zomer van 2022 verwacht en
zullen met de Tweede Kamer worden gedeeld

4216

1-12-2020 EK Plenaire
De Minister van Sociale Zaken en
behandeling Wet
Werkgelegenheid zegt de Eerste Kamer,
naar aanleiding van vragen van het lid Van Inburgering

Het eerste rapport (over 2022) zal eind 2023 worden
gepubliceerd. Daarna zal de Kamer worden geïnformeerd

7-7-2021 Commissiedebat
Arbeidsmigratie

Stand van zaken

Wordt meegenomen bij nadere uitwerking verplichte
certificering voor uitzendbureaus. Planning: brief naar de
Tweede Kamer na de zomer van 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

266

ID

Omschrijving
Datum/Vindplaats
Gurp (GroenLinks), toe de Kamer jaarlijks
schriftelijk te informeren over de monitoring
van de Wet Inburgering 20.. (T03101)

Stand van zaken

Tabel 206 Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2021-2022
ID

Omschrijving

4192

20-9-2021 Uitgaande brief
Voor wat betreft het onderwerp meer
Zevende voortgangsbrief
duidelijkheid over de afbakening tussen
‘werken als zelfstandige’
arbeidsrelaties, zal op korte termijn nog
een onderzoek van SEO aan uw Kamer
worden aangeboden waarin meer inzicht
wordt gegeven in potentiële criteria (en de
samenhang daartussen) voor het
beoordelen van de gezagsverhouding
tussen werkverschaffer en werkende

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Planning: brief en rapport naar de Tweede Kamer na de
zomer van 2022

4193

Ten aanzien van (semi-)publieke sectoren zal 20-9-2021 Uitgaande brief
daarom worden verkend of in deze sectoren Zevende voortgangsbrief
op basis van goed opdrachtgeverschap
‘werken als zelfstandige’
(verdere) afspraken over het werken met en
als zelfstandige(n) behulpzaam zijn

Planning: wordt meegenomen in de volgende
Voortgangsbrief werken als zelfstandige, eind van het jaar
2022 naar de Tweede Kamer

4194

In het kader van het breed maatschappelijk 20-9-2021 Uitgaande brief
gesprek afgesproken om verder door te
Zevende voortgangsbrief
spreken over de mogelijkheid van een
‘werken als zelfstandige’
webmodule voor tussenkomst omdat een
webmodule voor tussenkomst waardevol
zou kunnen zijn

Planning: wordt meegenomen in de volgende
Voortgangsbrief werken als zelfstandige, eind van het jaar
2022 naar de Tweede Kamer

4195

(EK T3288) Het meenemen van diverse
onderwerpen in de evaluatie van de Wet
Betaald ouderschapsverlof (35.613)

5-10-2021 EK Plenaire
Planning: wordt opgepakt bij inwerkingtreding wet op
behandeling wijziging van
02-08-2022
de wet arbeid en zorg, de wet
flexibel werken en andere
wetten in verband met
implementatie van Richtlijn
(EU) 2019/1158 van het
Europees Parlement en de
Raad van 20 juni 2019
betreffende het evenwicht
tussen werk en privéleven
voor ouders en
mantelzorgers en tot
intrekking van Richtlijn
2010/18/EU van de Raad
(PbEU 2019, L 188) (Wet
betaald ouderschapsverlof)

4197

In het tweede kwartaal van 2022 wordt de
eerste voortgangsrapportage van het
evaluatieonderzoek van de MDIEU
opgeleverd

15-11-2021 Uitgaande brief
Beantwoording inbreng
Schriftelijk overleg
onderzoek naar CAOafspraken RVU (29 544, nr.
1072)

De Tweede Kamer wordt na de zomer van 2022 over de
voortgangsrapportage geïnformeerd

4200

Ik zal uw Kamer voor de zomer informeren
over de stand van zaken van het tweede
aanvraagtijdvak voor activiteitenplannen
van de MDIEU-regeling

17-11-2021 Uitgaande brief
Voortgang
Maatwerkregeling
Duurzame inzetbaarheid en
eerder uittreden (MDIEU)

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

4201

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd over 15-10-2021 Uitgaande brief
de uitkomsten van de uitvoeringstoets van Kabinetsreactie Advies
UWV over de reservering van budget voor Adviescollege ICT-toetsing
het aanvragen van STAP via de Werkpleinen programma STAP-budget
ter ondersteuning van minder digitaal
vaardige aanvragers

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

4202

De Staatssecretaris zegt toe een
19-11-2021 Uitgaande brief
adviesaanvraag te doen aan de
verzoek afdoening moties
Landsadvocaat waarin hij het vraagstuk
voorlegt van de definitie van problematisch
gedrag, gekoppeld aan het vraagstuk van
toezicht op informele scholing

Toezegging wordt overgedragen aan OCW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

267

ID

Omschrijving

4208

De staatssecretaris zegt toe in gesprek te
30-11-2021
Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de
gaan over goed werkgeverschap, en welke Begrotingsbehandeling SZW begrotingsbehandeling van SZW eind november 2022
instrumenten en/of handvatten daarbij
30 november t/m 1 december
horen. Hierbij worden ook de opvolging van 2021
commissie Borstlap en sociale partners
betrokken

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4210

Toezegging van Van Ark aan de Eerste
13-10-2021 Debat tijdens
Kamer om te komen tot een kwantitatief
Begrotingsbehandeling
streefcijfer om kinderarmoede te reduceren Koninkrijksrelaties (IV) en
(SO EK 09-04-2020, 35 300 IV, nr. G)
het BES-fonds (H)

Voor CN gold tot voor kort dat er niet voldoende harde data
waren over het aantal kinderen dat opgroeit in armoede. Die
statistieken heeft het CBS thans inzichtelijk gemaakt.
Vervolgactie is om met de openbare lichamen in gesprek te
gaan over het vaststellen van een indicatieve streefwaarde.
Planning: eind 2022

4211

Staatssecretaris Knops heeft namens de
13-10-2021 Debat tijdens
staatssecretaris van SZW toegezegd om in Begrotingsbehandeling
de verkenning voor de invoering van de
Koninkrijksrelaties (IV) en
dubbele kinderbijslag intensieve zorg in CN het BES-fonds (H)
ook de mogelijkheid van indicatiestelling
door een lokale kinderarts te bezien
(schriftelijke antwoorden op
Begrotingsdebat KR d.d. 14-10-2021)

Deze toezegging wordt afgedaan met de
voortgangsrapportage ijkpunt bestaanszekerheid die kort
na het zomerreces 2022 verzonden wordt aan de Eerste en
Tweede Kamer

4212

13-10-2021 Debat tijdens
Staatssecretaris Knops heeft namens de
Begrotingsbehandeling
staatssecretaris van SZW, de
staatssecretaris van EZK en de minister van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H)
IenW toegezegd dat de Kamer voor april
2022 een overzicht van het kabinet ontvangt
van de verschillende uitkeringen en de
huidige financiering van de sociale
zekerheid (SZW) en nutsvoorzieningen (EZK
en IenW). (schriftelijke antwoorden op
Begrotingsdebat KR d.d. 14-10-2021)

Met de voortgangsrapportage ijkpunt ontvangen de Eerste
en Tweede Kamer kort na het zomerreces 2022 het
gevraagde overzicht

4214

Het bestuursrechtelijk bestuursverbod komt 17-12-2021 Uitgaande brief
aan bod in het traject van de verplichte
Jaarrapportage
certifcering van uitzendbureaus. Het streven arbeidsmigranten 2021
is om de uitwerking daarvan medio 2022
gereed te hebben

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

4220

De minister zegt toe aan Hilde Palland (CDA) 23-2-2022 Commissiedebat
Participatiewet/Breed
dat zij de commissie, na afstemming met
BZK, in het tweede kwartaal informeert over offensief
de voorgenomen verdeling van de
begeleidingsmiddelen voor de mensen die
vallen onder de banenafspraak via het
Gemeentefonds. Het CDA had de vraag
gesteld of deze middelen niet op basis van
realisaties loonkostensubsidie kunnen
worden verdeeld

Werk in uitvoering. Planning: najaar 2022

4221

De minister zegt toe aan Daan de Kort (VVD) 23-2-2022 Commissiedebat
dat zij met de Minister van BZK het gesprek Participatiewet/Breed
gaat voeren over het achterblijven van de offensief
overheid bij het realiseren van banen in het
kader van de banenafspraak, en het belang
van ICT hierbij. In een reguliere
voortgangsbrief besteedt de Minister
aandacht aan de uitkomsten van dit gesprek

Gesprek met BZK over het uitvoeren van de toezegging
loopt. De Tweede Kamer wordt eind 2022, in de brief met
de resultaten van de banenafspraak over 2021, hierover
geïnformeerd

4224

De minister wil doorspreken met SP en CDA 23-2-2022 Commissiedebat
over de toekomst van de Sw-infrastructuur, Participatiewet/Breed
aan de hand van de initiatiefnota van die
offensief
twee partijen over deze thematiek (‘Aan de
slag met sociale ontwikkelbedrijven’). Er
wordt gezocht naar een datum voor dit
overleg

Het initiatief voor het overleg ligt bij de leden Palland en Van
Kent. Het vinden van een moment in de agenda van de
minister is een aangelegenheid van het secretariaat.
Volgens de laatste stand van zaken is er nog geen afspraak
gepland. Wel is met het secretariaat contact opgenomen
met het verzoek om contact op te nemen met de leden
Palland en Van Kent zodat de afspraak tot stand kan komen

4226

Toegezegd aan de Kamer om het CBS te
vragen de witte vlek te onderzoeken voor
werknemers met een migratieachtergrond
(verdieping op huidig onderzoek)

4227

Het kabinet zal uw Kamer op de hoogte
25-2-2022 Uitgaande brief
Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
houden van de voortgang van de opzet van Voortgang STAP en diversen
de pilot ontwikkeladviezen in het kader van (Kamerstukken II, 2021-2022,
30 212, nr. 142)
het Nationaal Groeifonds

8-2-2022 Uitgaande brief
Planning: brief naar de Tweede Kamer eind september 2022
Witte vlek op pensioenbeleid (na Prinsjesdag)
(Kamerstukken II, 2021-2022,
32 043 nr. 573)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

268

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

4230

Aan PvdA is nog toegezegd dat de
ontwikkeling van de jurisprudentie
betreffende het belemmeringsverbod
nevenarbeid gemonitord wordt en na twee
jaar geëvalueerd wordt, waarna de Kamer
geïnformeerd wordt

12-4-2022 Plenaire
Planning: brief naar de Kamer mei 2024
behandeling Implementatie
Wet EU-richtlijn 2019/1152
betreffende transparante en
voorspelbare
arbeidsvoorwaarden (35 962)

4232

De minister van SZW zegt aan lid Den Haan 13-4-2022 Commissiedebat
toe dat zij in de aanpak in de praktijk van
Arbeidsmarktbeleid
het actieplan ‘Dichterbij dan je denkt’ de
kansen voor oudere werknemers meeneemt

Werk in uitvoering – loopt mee in implementatie actieplan
Dichterbij dan je denkt. Planning: eind 2022

4233

De minister heeft toegezegd de Tweede
13-4-2022 Commissiedebat
Kamer na de zomer te informeren of er een Arbeidsmarktbeleid
toename is in eigen risicodragerschap en
welke bedrijven dat doen

Wij hebben aan UWV gevraagd om een analyse te maken.
In de analyse wordt bekeken of er een toename is geweest
van het eigenrisicodragerschap in de afgelopen vijf jaar.
Daarbij hebben wij aan UWV gevraagd of zij in hun analyse
een onderscheid kunnen maken tussen kleine, middelgrote
en grote bedrijven. De analyse zal uiterlijk in augustus 2023
door UWV naar ons worden verstuurd. Wij zullen
vervolgens bekijken in welke Kamerbrief deze analyse kan
worden meegenomen

4234

Voor de zomer informeert het kabinet uw
8-4-2022 Uitgaande brief
Kamer over de uitkomsten van de
Verloop openstelling eerste
verkenning over de invulling van deze extra aanvraagtijdvak STAPmiddelen (uit het coalitieakkoord)
budget

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

4235

Voor de zomer ontvangt uw Kamer een brief 8-4-2022 Uitgaande brief
Verloop openstelling eerste
die ingaat op het actieplan leren en
aanvraagtijdvak STAPontwikkelen van dit kabinet
budget

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

4236

De Minister SZW zegt toe voor de zomer de 20-4-2022 Commissiedebat
Inburgering en Integratie
Kamer te informeren over het financieel
waarborgen van de onderwijsroute

De Tweede Kamer is op 29 juni jl. geïnformeerd over de
stand van zaken van de onderwijsroute en de financiering
voor de periode t/m 2023 (Kamerstukken II, 2021-2022, 32
824, nr. 364)

4237

De Minister zegt toe na de zomer de Kamer 20-4-2022 Commissiedebat
te informeren over het onderzoek naar de Inburgering en Integratie
uitvoeringsketen. Dat is naar aanleiding van
een vraag van mevrouw Becker

Beoogd wordt de Kamer in september 2022 te informeren

4241

De minister zegt toe na de zomer de Kamer 20-4-2022 Commissiedebat
te informeren over de herbezinning op de Inburgering en Integratie
terminologie rondom integratie. Dat is naar
aanleiding van een opmerking van meneer
van Baarle

Beoogd wordt de Kamer voor 1 oktober 2022 hierover te
informeren

4242

De minister zegt toe de Kamer in het najaar 20-4-2022 Commissiedebat
2022 een rapportage te sturen met eerste Inburgering en Integratie
inzichten van meetbare resultaten van de
Werkagenda VIA. Dat is naar aanleiding van
een vraag van mevrouw Becker

De Kamer zal in Q4 2022 worden geïnformeerd

4243

De minister zegt toe in 2022 met een voorstel 20-4-2022 Commissiedebat
aan de Kamer te komen hoe om te gaan met Inburgering en Integratie
de 24-weken eis inclusief effect op sociale
premies en uitkeringen. Het eerste deel is
naar aanleiding van een vraag van mevrouw
Podt en het tweede deel van mevrouw
Becker

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
het jaar 2022

4244

De minister zegt toe na de zomer de Kamer 20-4-2022 Commissiedebat
te informeren over inburgering na de AOW- Inburgering en Integratie
leeftijd. Dat is naar aanleiding van een vraag
van mevrouw Podt

Beoogd wordt de Kamer uiterlijk 1 oktober 2022 te
informeren

4245

Na de zomer komt de minister met een
13-4-2022 Commissiedebat
wetsvoorstel verhoging WML. (Groenlinks) Arbeidsmarktbeleid

De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2022
geïnformeerd

4246

De minister informeert de Tweede Kamer
13-4-2022 Commissiedebat
vlak na de zomer over een onderzoek bij één Arbeidsmarktbeleid
middelgrote gemeente naar of er verschillen
zijn in de betaling tussen mensen die
worden ingehuurd en eigen werknemers.
(PVV)

De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2022
geïnformeerd

4251

Minister komt na de zomer met een
schriftelijke reactie op misstanden in de
pakketbranche

13-4-2022 Commissiedebat
Arbeidsmarktbeleid

Stand van zaken

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
(na Prinsjesdag)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

269

ID

Omschrijving

4252

Minister informeert de Kamer voor de zomer 13-4-2022 Commissiedebat
over de uitkomst van gesprekken met de
Arbeidsmarktbeleid
VNG over het signaal van FNV dat
bijstandsgerechtigden toestemming
moeten vragen voor aanspraak op STAPbudget

Datum/Vindplaats

4253

In de evaluatie van het STAP-budget over
twee jaar neemt minister het effect op
duurzaam werk mee

4254

In de reactie op het ARK-rapport van de
13-4-2022 Commissiedebat
Algemene Rekenkamer over handhaving
Arbeidsmarktbeleid
schijnzelfstandigheid gaat minister ook in op
de webmodule onder andere in culturele
sector

Planning: wordt meegenomen in de volgende
Voortgangsbrief werken als zelfstandige, eind van het jaar
2022 naar de Tweede Kamer

4255

Minister informeert de Tweede Kamer in
13-4-2022 Commissiedebat
het voorjaar van 2024 over de resultaten van Arbeidsmarktbeleid
de pilot waarin wordt bijgehouden hoe we
in onze aanbestedingen omgaan met
overtreders van arbeidswetten, als het gaat
om arbeidsmarktdiscriminatie

Planning: brief naar de Tweede Kamer in voorjaar 2024

4256

Binnen enkele weken komt de minister met 13-4-2022 Commissiedebat
een reactie op het SER-advies over
Arbeidsmarktbeleid
vertegenwoordiging van zelfstandigen in
de SER naar de Kamer

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

4257

20-4-2022 Commissiedebat
De minister zegt toe (aan D66) om al snel
de eerste ervaringen met het nieuwe stelsel Inburgering en Integratie
op te halen bij gemeenten

Beoogd wordt om in het najaar (om en nabij oktober) een
eerste inzicht in te kunnen geven. Een en ander is wat later
dan in het WGO voorzien, door de complicatie met de
nieuwe wet waardoor pas in april gemeenten daadwerkelijk
konden beginnen met het uitvoeren van hun taken

4258

Daarom wil ik de rol van de verschillende 19-4-2022 Uitgaande brief
Kamervragen over private
financieringsvormen in de kinderopvang
equiety in de kinderopvang
gaan onderzoeken. Daarbij wil ik ook
onderzoek doen naar de mogelijke effecten
en de voor- en nadelen van bijvoorbeeld
een beperking op de financieringsvormen,
een winstnormering of regulering van de
uurprijs die kinderopvangaanbieders
mogen vragen aan ouders. Ik zal dit
binnenkort in gang zetten en uw Kamer
informeren over de uitkomsten
wanneerdeze bekend zijn

Het onderzoek wordt momenteel voorbereid en uitgezet

4259

De minister neemt koopkrachtplaatjes mee 21-4-2022 Commissiedebat
in de brief over de stelselherziening
Kinderopvang

De Tweede Kamer zal in een volgende brief over
stelselherziening geïnformeerd worden

4260

Het onderzoek over de financieringsvormen 21-4-2022 Commissiedebat
en –stromen komt naar de Kamer en kan
Kinderopvang
worden besproken in het eerste kwartaal
van 2023

We zijn bezig met de voorbereidingen om de offerte voor
het onderzoek uit te zetten

4261

De minister kijkt bij de monitoring van
21-4-2022 Commissiedebat
kwaliteitseisen extra goed naar de gevolgen Kinderopvang
van de maatregelen die zijn afgekondigd
naar aanleiding van de personeelstekorten
en de minister brengt deze kwaliteitseisen in
kaart

Met de Landelijke Kwaliteitsmonitor (LKK) worden
verschillende factoren gemeten en worden voorspellers
voor kwaliteit benoemd. In overleg met de onderzoekers zal
worden gekeken in hoeverre zij in hun metingen ook de
effecten van (maatregelen tegen) personeelstekort kunnen
meenemen

4263

De minister gaat de mogelijkheid en
wenselijkheid van een screeningstraject
voor een VOG in de kinderopvang en het
basisonderwijs onderzoeken

21-4-2022 Commissiedebat
Kinderopvang

Er zijn verkennende gesprekken gevoerd met OCW. Dit zal
zo snel mogelijk een gevolg krijgen

4264

De minister gaat samen met de ministers 21-4-2022 Commissiedebat
van OCW en VWS in gesprek over de
Kinderopvang
‘plusopvang’ (kinderen met een beperking)
en informeert de Kamer hierover

Het College voor de Rechten van de Mens wil ook graag met
de nieuwe bewindspersonen van VWS, OCW en SZW in
gesprek over hun concrete aanbevelingen op hun notitie
«Naar een inclusievere kinderopvang». Voordat de
bewindspersonen met het College spreken, vindt er een
Bewindsliedenoverleg plaats, waarin de resultaten van
een verkenning naar plusopvang worden besproken

4267

De minister heeft toegezegd na de zomer
een hoofdlijnenvisie gezond en veilig
werken aan de Kamer te sturen

13-4-2022 Commissiedebat
Arbeidsmarktbeleid

12-5-2022 Commissiedebat
Gezond en Veilig werken

Stand van zaken
Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de
begrotingsbehandeling van SZW eind november 2022

Planning: brief naar de Tweede Kamer voorjaar 2024

De Tweede Kamer wordt eind 2022 geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

270

ID

Omschrijving

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4269

De minister informeert de Kamer deze
zomer over de herziening van artikel 273f
van het Wetboek van Strafrecht

12-5-2022 Commissiedebat
Gezond en Veilig werken

De Tweede Kamer wordt hierover in september 2022 na
Prinsjesdag geïnformeerd

4271

Bij de kabinetsreactie op het onderzoek naar 12-5-2022 Commissiedebat
modernisering van de regels over
Gezond en Veilig werken
kinderarbeid gaat de minister in op
flitsbezorging door 16-minners

De Tweede Kamer wordt hierover in september 2022 na
Prinsjesdag geïnformeerd

4272

12-5-2022 Commissiedebat
Na de zomer informeert de minister de
Kamer over de uitwerking van de motie-Van Gezond en Veilig werken
Kent over long covid

Planning: eind december 2022 reactie naar Tweede Kamer

4273

12-5-2022 Commissiedebat
Minister SZW komt in de volgende
monitoringsbrief terug op de (wijzigingen in Coronasteunpakketten
aantallen personen in het bbz (light)

Zie ook toezegging 4274. Het proces van het schrijven van
de brief start half augustus

4274

Minister SZW stuurt een integrale
12-5-2022 Commissiedebat
voortgangsrapportage in Q3 samen met
Coronasteunpakketten
Financiën en EZK (impliciet: volgende
voortgangsrapportages zijn gebundeld). In
het tweede kwartaal sturen Financiën en
EZK samen een brief

Het proces van het schrijven van de brief start half augustus

4275

Na de zomer informeert minister SZW de
1-6-2022 Commissiedebat
Kamer over de uitwerking van de motie-Van Arbeidsmigratie
Weyenberg/Maatoug over een
(voortzetting)
adviescommissie inclusief brede
welvaartsbenadering

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
het jaar 2022

4276

Na de zomer informeert minister SZW de
Kamer over de uitwerking van het
coalitieakkoord als het gaat om circulaire
arbeidsmigratie

1-6-2022 Commissiedebat
Arbeidsmigratie
(voortzetting)

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
het jaar 2022

4277

Na de zomer informeert minister SZW de
Kamer over A1-constructies: welke fiscale
constructies bestaan er om
arbeidsmigranten goedkoper in te zetten
dan Nederlandse werknemers, wat is het
beeld daarvan

1-6-2022 Commissiedebat
Arbeidsmigratie
(voortzetting)

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor het einde van
het jaar 2022

4279

Planning: brief naar de Tweede Kamer in het najaar 2022
De minister zegt aan het lid Omtzigt toe dat 1-6-2022 Plenaire
zij met pensioenuitvoerders in gesprek gaat behandeling Wijziging van
om aandacht te vragen voor de
de Pensioenwet, de Wet
communicatie rond afkoop en de
inkomstenbelasting 2001 en
consequenties daarvan voor deelnemers
enige andere wetten in
verband met aanpassing van
de regeling voor
waardeoverdracht en afkoop
klein pensioen en invoering
van afkoop klein
nettopensioen en
nettolijfrente (36 004)

4280

Planning: brief naar de Tweede Kamer in het najaar 2022
De minister zegt aan het lid Maatoug toe om 1-6-2022 Plenaire
bij de Belastingdienst na te gaan in hoeverre behandeling Wijziging van
hun dienstverlening voldoende is
de Pensioenwet, de Wet
voorbereid op dit wetsvoorstel
inkomstenbelasting 2001 en
enige andere wetten in
verband met aanpassing van
de regeling voor
waardeoverdracht en afkoop
klein pensioen en invoering
van afkoop klein
nettopensioen en
nettolijfrente (36 004)

4281

Planning: eerste evaluatie uitvoeren en daarna brief naar
De minister zegt aan het lid Smals en aan 1-6-2022 Plenaire
het lid Goudzwaard toe om bij de evaluatie behandeling Wijziging van de Tweede Kamer voor de zomer van 2023
van de ‘Wet waardeoverdracht klein
de Pensioenwet, de Wet
pensioen’ mee te nemen in hoeverre afkoop inkomstenbelasting 2001 en
van pensioen na de pensioeningangsdatum enige andere wetten in
ook mogelijk zou moeten zijn
verband met aanpassing van
de regeling voor
waardeoverdracht en afkoop
klein pensioen en invoering
van afkoop klein
nettopensioen en
nettolijfrente (36 004)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

271

ID

Omschrijving

4282

Minister heeft op 12 februari 2021 toegezegd 10-2-2021 Uitgaande brief
Minister Van Gennip heeft deze toezegging herhaald op
meer bekendheid te zullen geven aan de Wet aanbiedingsbrief met
28 juni 2022 bij debat over de Wet Werken waar je wilt
flexibel werken als de situatie na corona
reactie, evaluatie Wet flexibel (WWJW) en de toezegging gekoppeld aan de
weer is genormaliseerd
werken (Kamerstukken II,
inwerkingtreding van de WWJW. Planning: brief naar de
2020-2021, 29 544, nr. 1041) Tweede Kamer voorjaar 2023

Datum/Vindplaats

Stand van zaken

4283

Planning: wordt meegenomen bij de evaluatie van de wet.
Minister Van Gennip heeft toegezegd bij de 28-6-2022 Plenaire
Brief naar de Tweede Kamer januari 2026
evaluatie van de Wet werken waar je wilt
behandeling Voorstel van
(WJW) aandacht te zullen besteden aan de wet van de leden Van
effecten op de verkeersdrukte
Weyenberg en Maatoug tot
wijziging van de Wet flexibel
werken in verband met het
bevorderen van flexibel
werken naar arbeidsplaats
(Wet werken waar je wilt) (35
714)

4284

Er worden aanvullende berekeningen aan
DNB gevraagd Commissie Parameters

30-6-2022 Uitgaande brief
Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
Commissie Parameters en
aanvullende berekeningen
(Kamerstukken II, 2021-2022,
32 043, nr. 590)

4285

Daarbij wordt altijd gekeken of een
verhoging van boetes daadwerkelijk tot
minder overtredingen zou leiden. Na de
zomer zal ik u over dit onderwerp nader
informeren

30-6-2022 Uitgaande brief
Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
Tweeminutendebat
arbeidsmigratie
(Kamerstukken II, 2021-2022,
29 861, nr. 81)

4286

5-7-2022 Tweeminutendebat Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
Het verbod huisuitzetting bij einde
werkcontract voor de gehele uitzendsector Arbeidsmigratie
doen gelden

4287

De minister van SZW heeft toegezegd in
het eerste kwartaal van 2023 de Kamer te
informeren bij het monitoren van de
Onderwijsroute over het gebruik en de
aantallen

6-7-2022 Commissiedebat
Inburgering en Integratie

Staat voor 1e kwartaal 2023 gepland

4288

De minister heeft toegezegd de
mogelijkheden te bekijken voor een
onderzoek naar weerbaarheid van
jongvolwassen tegen ongewenste
beïnvloeding en neemt daarbij het
onderwerp visitatielessen op Turkse
weekendscholen mee

6-7-2022 Commissiedebat
Inburgering en Integratie

De uitwerking van dit onderzoek loopt mee in de agenda
Veerkracht en Weerbaarheid. De agenda wordt in Q4 aan
de Kamer aangeboden

4289

De minister heeft toegezegd terug te komen 6-7-2022 Commissiedebat
op vrijstellingen bij Wi2021 voor ISK en
Inburgering en Integratie
vmbo-basis en -kader bij de voortgangsbrief
Inburgering

Deze brief zal naar verwachting nog voor het WGO in de
eerste week van september a.s. aan de Tweede Kamer
worden verzonden (zie toezegging 4295)

4290

De minister heeft toegezegd terug te komen 6-7-2022 Commissiedebat
bij de voortgangsbrief Inburgering op de
Inburgering en Integratie
positie van vrouwelijke na-reizigers - als
het gaat om arbeidsparticipatie

Er wordt nog bezien of dit een plek gaat krijgen in de
volgende uitvoeringsbrief in december 2022 of dat dit in
een andere brief (najaar) zal worden meegenomen

4291

De minister zegt toe om na de zomer samen 6-7-2022 Commissiedebat
met minister APP de reactie te sturen op
Inburgering en Integratie
het rapport van de Ombudsman over onder
andere financieel ontzorgen van
statushouders en landelijke afspraken met
nutsbedrijven

Naar verwachting zal dit in Q4, november plaats vinden

4292

De minister heeft toegezegd de Kamer te
6-7-2022 Commissiedebat
informeren bij de voortgangsbrief
Inburgering en Integratie
Inburgering over de uitkomst van het
overleg met DUO en Blik op Werk over het
taalaanbod voor Wi2013

De reactie is voorzien in eerstvolgende voortgangsbrief
Inburgering aan de Tweede Kamer. Het staat nu eind 2022
ingepland

4293

De minister zegt toe dat er een overzicht van 6-7-2022 Commissiedebat
best practices uit andere landen gemaakt zal Inburgering en Integratie
worden, waaronder het Franse voorbeeld
omscholing naar techniek, en zal de Kamer
voor de begrotingsbehandeling, middels
de Voortgangsbrief VIA, hierover
informeren

De Kamer zal voor de begrotingsbehandeling, middels de
Voortgangsbrief VIA, hierover worden geïnformeerd, naar
verwachting in november 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

272

ID

Omschrijving

4294

De minister zegt toe te zullen onderzoeken 6-7-2022 Commissiedebat
in hoeverre de niveaus van statushouders Inburgering en Integratie
ook doorwerken in het soort werk dat zij
vinden

Datum/Vindplaats

Stand van zaken
Deze toezegging zal worden meegenomen bij de
monitoring van de wet

4295

De minister zegt toe met een Kort briefje te 6-7-2022 Commissiedebat
komen voor de behandeling wetsvoorstel Inburgering en Integratie
ISK (in de week van 6 september)

Deze brief zal naar verwachting nog voor het WGO in de
eerste week van september a.s. aan de Tweede Kamer
worden verzonden (zie toezegging 4289)

4296

21-6-2022 Mondelinge vraag Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022
Naar aanleiding van de opmerking van
Kamerlid Palland over hoe te voorkomen dat van het lid Palland (CDA) aan
we te generiek zijn in de maatregelen en hoe de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid
we ervoor kunnen zorgen dat het STAPbudget ook benut wordt voor doelgroepen, over het bericht ‘Jongere
gericht op de kraptesectoren, zodat het zo razendsnel aan de
kansrijk mogelijk is, zegt de minister toe te bak, ’stigma voor wie al meer
kijken hoe we bij het STAP-budget wat meer dan halfjaar zoekt’
kunnen focussen op de groepen die het het (Telegraaf.nl, 17 juni 2022)
meeste nodig hebben/al wat langer aan de
kant staan

4298

We werken aan een convenant voor de
aanpak van arbeidsmarktdiscriminatie uit,
gericht op het maken van afspraken met
brancheorganisaties, sectoren, individuele
organisaties, maatschappelijke partijen en
belangengroepen. Streven is uw Kamer
over de voortgang hiervan voor de
behandeling van de SZW-begroting te
informeren

14-7-2022 Uitgaande brief
Planning: brief naar de Tweede Kamer voor de
Actieplan
begrotingsbehandeling van SZW eind november 2022
Arbeidsdiscriminatie
(Kamerstukken II, 2021-2022,
29 544, nr. 1119)

4299

Eind deze zomer komt er een sectorbrief
krapte arbeidsmarkt kinderopvang

29-6-2022 WGO
Jaarverantwoording 2021/
Jaarverslag en Slotwet

4300

21-6-2022 Mondelinge vraag Brief aan Tweede Kamer: eind vierde kwartaal 2022
Toevoegen van mensen met een
van het lid Palland (CDA) aan
arbeidsbeperking aan het
emancipatiebeleid. Naar aanleiding van de de minister van Sociale
oproep van Kamerlid Palland om samen met Zaken en Werkgelegenheid
over het bericht ‘Jongere
de coördinerend minister op
razendsnel aan de
emancipatiebeleid van gedachten te
wisselen over het toevoegen van mensen bak, ’stigma voor wie al meer
dan halfjaar zoekt’
met een arbeidsbeperking aan het
emancipatiebeleid, zegt de minister toe dat (Telegraaf.nl, 17 juni 2022)
zij samen met minister Schouten dit
bespreekt met minister Dijkgraaf en dat het
ook in de kansenbrief voor senioren
terugkomt

4301

Actieplan Leven Lang Ontwikkelen wordt nu 29-6-2022 WGO
opgezet. Dit wordt na de zomer met de
Jaarverantwoording 2021/
Kamer gedeeld en dan wordt ook ingegaan Jaarverslag en Slotwet
op de intersectorale inzet

Planning: eind van de zomer brief naar de Tweede Kamer

Planning: brief naar de Tweede Kamer na de zomer van 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

273

98

STAP

STAP ontwikkeladvies

NOW

Loonkosten Caribisch
Nederland

NL leert door

TOFA

MDI&EU

Armoedeschulden

Europees fonds
meestbehoeftigen

Regionale kansen kinderen

Scholing jonggehandicapten2

Praktijkleren in de derde
leerweg

1

1

1

1

1

1

1

1

2

2

2

4

5
9.824.779

0

13.291

83

27.270

0

95.335

15.580

9.669.471

0

0

2.514

1.533.534

12.000

13.300

36

63

618

50.572

7

34.284

0

1.208.260

6.550

178.168

23.535

6.141

0

2022

968.394

16.500

13.300

0

0

0

127.386

0

38.261

0

404.746

0

305.601

57.165

5.435

0

2023

614.615

4.500

13.300

0

0

0

228.803

0

0

0

0

0

306.051

51.211

10.750

0

2024

628.174

0

13.300

0

0

0

155.006

0

0

0

0

0

305.775

140.932

13.161

0

2025

688.412

0

13.300

0

0

0

251.208

0

0

0

0

0

320.700

75.985

27.219

0

2026

407.249

0

0

0

0

0

149.095

0

0

0

0

0

195.700

52.045

10.409

0

2027

2018

2018

2021

2020

Laatste
evaluatie

n.t.b.

2022

2022

20221

‒

2022

2023

2024

2023

2023

2024

2024

2023

2025

2023

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2023

2024

2022

2028

2019

2025

2020

2021

2021

2021

2022

2026

2024

2028

2022

Einddatum
subsidie

1 Jaarlijks wordt de ‘Annual Implementation Report’ met de Europese Commissie gedeeld.
2 De volledige naam: Subsidieregeling voor scholing en re-integratie van personen met arbeidsbeperkingen en ernstige scholingsbelemmeringen (ESB-regeling). In mei 2020 is besloten om de regeling te verlengen tot
2024.

TOTAAL

1.044

Stimuleringsregeling LLO in
het MKB

0

Actieprogramma DILLO

93

Eerlijk, gezond en veilig werk

1

2021

1

Artikel Naam subsidie (regeling)

Tabel 207 Subsidies uit hoofde van subsidieregelingen (bedragen x 1.000 euro)

Bijlage 5: Subsidieoverzicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

274

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

275

98

13

7

5

Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet

2

9.694

275

1.070

Vluchtelingenwerk

2.764
78.546

TOTAAL

3.484

Algemeen

Integratie en participatie

10.531

2.882

Overig

17.967

5.221

Caribisch Nederland

Kennisinfrastructuur

1.411

Algemeen

Integratie en
maatschappelijke samenhang

6.632

6.565

754

7.319

Kinderopvang

Coördinatie
crisisdienstverlening

Algemeen

Werkloosheid

6.000

NIBUD

Waarborgfonds

2.800

22.622

SBCM

Overige subsidies algemeen

41.391

2.473

Arbeidsmarkt

1

Subsidies algemeen: alle
kinderen doen mee

2021

Artikel Naam subsidie

81.540

0

3.955

6.138

1.151

2.936

14.180

8.952

1.300

10.252

6.486

785

7.271

0

385

2.800

30.693

12.725

46.603

3.234

2022

Tabel 208 Incidentele subsidies (bedragen x 1.000 euro)

61.498

0

2.655

3.993

1.086

2.367

10.101

10.597

1.300

11.897

8.189

505

8.694

0

320

2.800

12.315

12.070

27.505

3.301

2023

46.261

0

2.655

1.987

1.086

2.367

8.095

12.341

2.050

14.391

0

600

600

0

379

2.800

6.764

10.000

19.943

3.232

2024

43.041

0

2.655

1.500

1.086

2.367

7.608

12.666

2.050

14.716

0

0

0

0

314

2.800

4.808

10.000

17.922

2.795

2025

40.718

0

2.655

1.500

1.086

2.367

7.608

13.295

2.050

15.345

0

0

0

0

314

2.800

1.856

10.000

14.970

2.795

2026

40.818

0

2.655

1.500

1.086

2.367

7.608

13.395

2.050

15.445

0

0

0

0

314

2.800

1.856

10.000

14.970

2.795

2027

2017

2015

2016

2023

2023

2023

2027

2027

2020
2020

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Laatste
evaluatie

Einddatum
subsidie

Bijlage 6: Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda
Thema 1: Gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage gezonde en veilige
arbeidsomstandigheden

Ex-post evaluatie

2028

1

De periodieke rapportage naar Gezond en veilig werken is een synthese-onderzoek waarmee de werking van het beleid op dit thema wordt geëvalueerd.
In aanloop naar de periodieke rapportage zal worden nagegaan welke evaluaties ter voorbereiding uitgevoerd dienen te worden, ook op basis van
de inzichtbehoeften. Op basis van de inzichtbehoeften wordt bepaald wanneer deze periodieke rapportage plaatsvindt.
Evaluatie programma preventie beroepsziekten

Ex-post evaluatie

2022-2023

1

Met de evaluatie worden de resultaten van het programma Preventie beroepszieken in kaart gebracht: wat heeft het programma opgeleverd bij externe
partijen die hebben deelgenomen aan het programma of op een andere wijze betrokken zijn geweest. Tevens wordt onderzocht wat het bereik is
geweest van de communicatie-uitingen naar sectoren en bedrijfsgrootte.
Evaluatie beleidsmaatregel asbeststelsel

Ex-post evaluatie

2024

1

Het betreft een evaluatie van enkele beleidsmaatregelen betreffende het Asbeststelsel. Het onderzoek richt zich op de vordering/uitvoering van enkele
in de Kamerbrief van september 2018 aangekondigde beleidsmaatregelen rondom asbest. De evaluatie vindt naar verwachting een half jaar na
inwerkingtreding plaats.
Toekomstverkenning arbeid & gezondheid

Ex-ante evaluatie

2024

1

Heeft als doel om inzicht te verkrijgen in welke ontwikkelingen in de komende 10-20 jaar naar alle waarschijnlijkheid de gezondheid en veiligheid van
werkenden in Nederland zullen beïnvloeden. Dit zal helpen bij het (nader) invullen van onze meerjarige onderzoeksprogrammering, en biedt input
voor de beleidsontwikkeling op het terrein van gezond en veilig werken.
Arbobalans

Ex-durante monitoring

2024

1

De Arbobalans geeft een breed overzicht van de kwaliteit van de arbeid in Nederland en van de ontwikkelingen hierin. Aan de hand van recente
monitors en onderzoeken schetst de Arbobalans een beeld van de omvang en de gevolgen van blootstelling aan arbeidsrisico’s, van de betrokken
risicoberoepen en -sectoren, en van maatregelen die in bedrijven op dit gebied worden getroffen. In de Arbobalans worden ziekteverzuim,
arbeidsongevallen en beroepsziekten belicht. De Arbobalans presenteert de meest recente landelijke cijfers op het terrein van gezond & veilig werken,
grotendeels gebaseerd op de landelijke enquêtes NEA, WEA en ZEA in de afgelopen jaren.

Thema 2: Leven lang ontwikkelen
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage leven lang ontwikkelen

Ex-post evaluatie

2027

1

De rapportage onderzoekt de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid op het thema leven lang ontwikkelen. Daarbij is in het bijzonder
aandacht voor het bereik van de regelingen onder verschillende groepen werkenden (waaronder flexwerkers en praktisch opgeleiden) en voor de mate
waarin de regelingen stimuleren tot intersectorale mobiliteit.
Evaluatie NL leert door

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2022-2024

1

Met de evaluatie worden de doeltreffendheid en effecten van de drie subsidieregelingen die onder NL Leert Door vallen onderzocht. Op deze manier
wordt duidelijk of de regelingen bijgedragen hebben aan het doel van NL Leert Door, namelijk het behoud van werk en expertise. De inzichten die
de evaluatie oplevert, kunnen daarnaast benut worden voor toekomstig beleid en nieuwe subsidieregelingen op het terrein van scholing en leven lang
ontwikkelen.
Evaluatie expeditie-regeling

Ex-post evaluatie

2024-2025

1

De Expeditie-regeling is onderdeel van het meerjarig investeringsprogramma Duurzame inzetbaarheid & Leven lang ontwikkelen (DI&LLO). De regeling
is begin mei 2022 gepubliceerd. De eerste trajecten starten eind 2022. Het gaat om trajecten van 1-4 jaar. In 2024 is een tweede aanvraagtijdvak gepland.
De evaluatie van de regeling is voorzien voor 2023-2025. De evaluatie moet zicht geven op het proces en de doeltreffendheid van de regeling.
Tussentijdse resultaten worden gebruikt in de voorbereiding op het volgende tijdvak. De evaluatie als geheel wordt gebruikt bij de keuze om de regeling
voort te zetten.
Evaluatie SLIM-regeling

Ex-ante, ex-durante en expost onderzoek

2021-2025

1

De SLIM-regeling beoogt dat mkb-bedrijven meer investeren in een leerrijke omgeving en een cultuur waarin het «up-to-date» houden van vakkennis
en vaardigheden vanzelfsprekend is. De nulmeting en procesevaluatie hebben in 2021 plaatsgevonden. Met de nulmeting is de huidige stand van
zaken van de leercultuur en deelname aan scholing en ontwikkeling bij de aanvragers in beeld gebracht. Een procesevaluatie is uitgevoerd naar het
aanvraag- en beoordelingsproces om te leren van de ervaringen van het eerste jaar van de uitvoering om zo nodig de regeling tussentijds aan te
kunnen passen. Bij de tussen- (2023) en eindevaluatie (2025) wordt gekeken naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van de regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

276

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Evaluatie subsidieregeling STAP-budget

Ex-ante, ex durante en expost onderzoek

2024-2027

1

Twee jaar na implementatie vindt er een evaluatie plaats naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de subsidieregeling Stimulering
ArbeidsmarktPositie (STAP-budget) en na vijf jaar wordt een uitgebreide evaluatie uitgevoerd. In de evaluatie wordt aandacht besteed aan het gebruik
van het STAP-budget (verdeeld naar leeftijd, opleidingsniveau en arbeidsmarktpositie) en de invloed ervan op de arbeidsmarktpositie. Ook wordt
gekeken naar de verdeling ervan over type scholingsactiviteiten en of het scholingsaanbod voldoende aansluit op de behoefte van de arbeidsmarkt.
Daarnaast worden ook financieringsaspecten geëvalueerd. Voor de jaren 2024 t/m 2026 zal na evaluatie worden bezien of en hoe de middelen voor
STAP nog verder kunnen worden gericht op doelgroepen en/of doelen.

Thema 3: Arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage arbeidsverhoudingen en
arbeidsvoorwaarden

Ex-post evaluatie

2027

1

De rapportage onderzoekt de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid op het thema arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. Thema­
specifieke inzichtbehoeften worden komend jaar bepaald.
Nulmeting compensatie transitievergoeding bij
bedrijfsbeëindiging

Ex-ante evaluatie

2022

1

De Compensatieregeling bij bedrijfsbeëindiging regelt dat werkgevers verstrekte transitievergoedingen (onder voorwaarden) gecompenseerd krijgen
vanuit UWV, met het doel te voorkomen dat werkgevers (of erfgenamen) die als gevolg van pensionering of overlijden de onderneming moeten
beëindigen en de werknemers moeten ontslaan of het privévermogen moeten aanspreken. Met de nulmeting wordt inzichtelijk wat de
vermogenspositie van ondernemers is voor de inwerkingtreding van de Compensatieregeling. De verzamelde gegevens voor de nulmeting kunnen
vervolgens worden gebruikt bij de evaluatie in 2025 van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB).
Evaluatie meldingsplicht Wet arbeidsvoorwaarden
Ex-post evaluatie
gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU)

2021-2022

1

De meldingsplicht voor ondernemingen uit de Europese Economische Ruimte en Zwitserland die werknemers naar Nederland detacheren en
zelfstandigen die in Nederland werkzaamheden verrichten in bepaalde sectoren op grond van de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers
in de Europese Unie (WagwEU) is op 1 maart 2020 in werking getreden. Op grond van artikel 19 van de WagwEU moet binnen twee jaar na
inwerkingtreding van de meldingsplicht een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van de meldingsplicht in de praktijk aan de Tweede Kamer
worden gestuurd.
Inventariseren onderliggende problemen bij niet
effectueren arbeidsrechten door werknemers

Overig onderzoek

2022

1

In verschillende adviezen (Commissie Borstlap, WRR-rapport: het betere werk, Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, Brede Maatschappelijke
Heroverwegingen) wordt gesignaleerd dat een gedeelte van de werkenden niet in een positie is om de naleving van hun rechten op te eisen. Betere
gegevens over omvang en de aard van dit probleem zijn noodzakelijk voor de inrichting van mogelijke maatregelen en het beoordelen van de
effectiviteit en efficiëntie van beleid. Het onderzoek moet hier inzicht in bieden.
Monitoring en evaluatie Implementatiewet herziene
detacheringsrichtlijn

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2021-2023

1

Op 30 juli 2020 is de Implementatiewet herziene detacheringsrichtlijn in werking getreden. De wet implementeert de herziene detacheringsrichtlijn die
een betere bescherming van gedetacheerde werknemers beoogt te bewerkstelligen. Bij motie heeft de Tweede Kamer verzocht om de wet jaarlijks te
monitoren en daarbij in het bijzonder aandacht te besteden aan gebruik van detachering in sectoren waar geen algemeen verbindend verklaarde cao
geldt. Daarnaast verzoekt de motie de regering om de wet na drie jaar te evalueren.
Evaluatie Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
(WML)

Ex-post evaluatie

2023

1

In de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML) is opgenomen dat de Minister van SZW elke vier jaar beziet of er omstandigheden zijn
die een bijzondere aanpassing aan de hoogte van het wettelijk minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen wenselijk maken. De evaluatie
staat gepland voor 2023, waarbij de periode 2019 tot en met 2022 wordt geëvalueerd.
Ex-ante onderzoek EU-richtlijn platformwerk

Ex-ante evaluatie

2022-2023

1

De Europese richtlijn betreffende de verbetering van de arbeidsvoorwaarden bij platformwerk bevat een weerlegbaar rechtsvermoeden van
werknemerschap. Indien dit van toepassing is betekent dit dat de platformwerker recht heeft op dezelfde arbeidsvoorwaarden als werknemers. Middels
dit onderzoek wordt inzicht verkregen in de gevolgen van de implementatie van het richtlijnvoorstel voor platformwerkers. Daarbij is aandacht voor
de wensen van platformmedewerkers en de risico's die zij signaleren.
Nulmeting regulering uitzendsector

Ex-ante evaluatie

2022-2023

1

De nulmeting is bedoeld om de huidige situatie in de uitzendsector (inclusief naleving en werking vrijwillige certificaat) in kaart te brengen voor de
evaluatie van het wetsvoorstel verplichte certificering bij ter beschikking stellen van arbeid na inwerkingtreding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

277

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Onderzoek belemmering toegang tot de arbeidsmarkt
asielzoekers

Overig onderzoek

2022-2023

1

De 24-weken-eis bepaalt dat vreemdelingen die een verblijfsvergunning hebben aangevraagd en van wie de aanvraag ten minste zes maanden in
behandeling is, binnen een tijdsbestek van 52 weken maximaal 24 weken mogen werken. De 24-weken-eis dient te voorkomen dat arbeid de terugkeer
van vreemdelingen naar hun land van herkomst belemmert of gevolgen heeft voor de verblijfsrechtelijke positie van de vreemdeling. Het onderzoek
geeft inzicht in de belemmeringen (waaronder de 24-weken-eis) die er zijn voor asielzoekers bij het toetreden tot de arbeidsmarkt en het relatieve
belang van de verschillende belemmeringen. Daarnaast geeft het onderzoek inzicht in de effectiviteit van de 24-weken-eis.
Positie van kinderen van arbeidsmigranten

Overig onderzoek

2022-2023

1

Op 11 februari 2021 is de motie Smeulders/Bruins aangenomen, die de regering verzoekt nader onderzoek en aanbevelingen te doen inzake de positie
van kinderen van arbeidsmigranten. Kinderen van arbeidsmigranten zitten, net als hun ouders, in een kwetsbare situatie. Er zijn verschillende signalen
dat het opvoeden en opgroeien van deze kinderen niet altijd goed gaat, bijvoorbeeld vanwege (taal) achterstanden, slechte huisvesting en het
regelmatig moeten verhuizen. Deze problematiek is nog onvoldoende in beeld. Onderzoek moet inzicht geven in deze problematiek en aanbevelingen
opleveren inzake de positie van kinderen van arbeidsmigranten.
Quickscan naar instrumenten en methodieken voor de
waardebepaling

Overig onderzoek

2022-2023

1

In het kader van het Europees richtlijnvoorstel over loontransparantie (waarover op dit moment de EU onderhandelingen lopen) heeft dit onderzoek
als doel in beeld te brengen welke systemen en methodieken werkgevers gebruiken om hun beloningen en promoties vast te stellen, hoe dergelijke
systemen op een objectieve en genderneutrale manier kunnen worden toegepast en op welke manieren werkgevers ondersteund kunnen worden bij
het implementeren en toepassen van neutrale en gendergelijke systemen om de waarde van werk te bepalen.
Nulmeting evaluatie Wet toezicht gelijke kansen bij werving Ex-ante evaluatie
en selectie

2023-2024

1

Doel van de Wet toezicht gelijke kansen bij werving en selectie is om werkgevers bewuster te maken van arbeidsmarktdiscriminatie. Het wetsvoorstel
verplicht werkgevers en intermediairs om een werkwijze te hebben die gericht is op het voorkomen van discriminatie bij werving en selectie van
werknemers. Werkgevers met 25 of meer werknemers moeten deze werkwijze schriftelijk vastleggen. Met de nulmeting wordt inzichtelijk gemaakt
wat de stand van zaken is voor de inwerkingtreding van de wet. De verzamelde gegevens kunnen gebruikt worden bij de evaluatie van de wet, vijf
jaar na inwerkingtreding.
Evaluatie Wet arbeid vreemdelingen

Ex-post evaluatie

2025

1

Op 1 januari 2022 is een wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen (WAV) in werking getreden. De wijziging heeft tot doel om de regelgeving flexibel
en toekomstbestendig te maken en om de positie van de werknemer te versteken en oneerlijke concurrentie tegen te gaan. De Kamer heeft in een
motie verzocht om binnen drie jaar na inwerkingtreding van de wijziging van de WAV een evaluatie van het wijzigingsvoorstel te doen toekomen aan
de Tweede Kamer.
Evaluatie Wet arbeidsmarkt in balans (WAB)

Ex-post evaluatie

2023-2025

1

Op 1 januari 2020 is (een groot gedeelte van) de Wet arbeidsmarkt in balans in werking getreden, waarmee het kabinet streeft naar een nieuwe balans
op de arbeidsmarkt. De regering wil de kloof tussen vaste contracten en flexibele contracten kleiner maken. De wet wordt uiterlijk in 2025 geëvalueerd.

Thema 4: Arbeid, zorg en de ontwikkeling van het kind
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Ex-post evaluatie

2020-2023

7

Kinderopvang
Periodieke rapportage kinderopvang

Met de periodieke rapportage wordt de doelmatigheid en doeltreffendheid van het kinderopvangbeleid onderzocht en richt zich op het
doel 'bevorderen ontwikkeling kind'. De periodieke rapportage bestrijkt de periode 2015-2022 en wordt in 2023 opgeleverd.
Effectonderzoek toezicht en handhaving kinderopvang

Ex-post evaluatie

2021-2022

7

Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van toezicht en handhaving in de kinderopvang, waarbij ook inzicht wordt verkregen in factoren
die hierbij een rol spelen. Het onderzoek richt zich op het eerstelijnstoezicht.
Evaluatie Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang (IKK)

Ex-post evaluatie

2020-2023

7

Dit onderzoek betreft de evaluatie van de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang die per 1 januari 2018 van kracht is. De evaluatie is gebaseerd op
bestaand onderzoek en heeft de volgende onderdelen: beleidstheorie, inventarisatie evaluaties, interviews en een synthese en conclusies.
Tegemoetkomingsregelingen kinderopvang

Ex-post evaluatie

2023

7

De Tijdelijke tegemoetkomingsregeling kinderopvang en de Tijdelijke tegemoetkomingsregeling kinderopvang zonder overheidsvergoeding zorgden
voor een tegemoetkoming aan ouders in de eigen bijdrage die ouders hebben doorbetaald gedurende de sluiting van de kinderopvang vanwege
covid. De tweede genoemde regeling is bedoeld voor ouders die de kinderopvang zelf betalen en geen overheidsvergoeding ontvangen. De regelingen
hadden tot doel dat kinderopvangorganisaties gefinancierd bleven en ouders hun plek behielden voor het moment dat de kinderopvang weer regulier
open kon gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

278

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Landelijke kwaliteitsmonitor kinderopvang

Ex-durante evaluatie

2021-2025

7

In het kader van de Landelijke Kwaliteitsmonitor Kinderopvang worden jaarlijks metingen verricht bij kinderopvangorganisaties en gastouders om
inzicht te krijgen in de kwaliteit van de kinderopvang in Nederland. Voor het rapport van 2022 worden de metingen van 2021 en 2022 samengenomen
om, ondanks de belemmeringen vanwege de nasleep van covid, een continue dataverzameling te garanderen.
Tegemoetkoming ouders
Periodieke rapportage tegemoetkoming ouders

Ex-post evaluatie

2022-2025

10

In de periodieke rapportage wordt onderzocht in hoeverre de financiële tegemoetkoming aan ouders of verzorgers voor de kosten van kinderen
doeltreffend en doelmatig is. In de aanloop naar de start zal worden nagegaan in hoeverre de aanbevelingen uit de beleidsdoorlichting van 2018 zijn
opgevolgd. Aan de hand daarvan zal de aanpak van de periodieke rapportage worden vastgesteld om te komen tot een afbakening die de meest
relevante inzichten oplevert.
Onderzoek alleenstaande ouders

Overig onderzoek

2022-2023

10

Het doel van dit onderzoek is om de knelpunten van de huidige inkomensondersteuning aan alleenstaande ouders in kaart te brengen. Deze knelpunten
en de mogelijke oplossingen kunnen bijdragen aan het formuleren van een alternatief voor de invulling van inkomensondersteuning aan alleenstaande
ouders.
Onderzoek nieuwe regeling voor kinderen

Ex-ante evaluatie

2023-2024

10

Het doel van het onderzoek is om verschillende mogelijkheden ten aanzien van een (mogelijk) alternatief voor het kindgebondenbudget in kaart te
brengen.
Potentiële nieuwe kindregeling en de uitvoerder

Ex-post evaluatie

2023-2024

10

Na onderzoeken naar inkomensondersteuning en alternatieven voor kindgebonden budget kan vervolgonderzoek inzicht geven naar een mogelijke
uitvoerder bij een nieuw stelsel kindregelingen.
Arbeid en zorg
Periodieke rapportage verlofregelingen

Ex-post evaluatie

2024

6

De periodieke rapportage staat gepland voor 2024. De rapportage onderzoekt de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid op het onderwerp
Arbeid en zorg. Onderwerp en thema specifieke inzichtbehoeften worden komend jaar bepaald. De wet betaald ouderschapsverlof wordt ingevoerd
in 2022. Gezien de planning kan de evaluatie van de wet betaald ouderschapsverlof niet in zijn totaliteit meegenomen worden in de periodieke
rapportage. Hier wordt voor zover mogelijk rekening mee gehouden in de planning van de periodieke rapportage.
Verdiepend onderzoek niet-gebruik geboorteverlof

Overig onderzoek

2023

6

Uit de evaluatie van de Wet invoering extra geboorteverlof (WIEG) is gebleken dat lage inkomensgroepen om financiële redenen geen of minder verlof
opnemen. Dit aanvullende onderzoek geeft inzicht in de samenstelling van de groep en de achterliggende beweegredenen om geen of minder verlof
op te nemen.
Evaluatie Wet betaald ouderschapsverlof

Ex-post evaluatie

2027

6

De Wet betaald ouderschapsverlof (Wazo Wbo) geeft werknemers vanaf 2 augustus 2022 recht op een uitkering gedurende 9 weken bij opname van
ouderschapsverlof. Deze beleidswijziging dient ter implementatie van Richtlijn (EU) 2019/1158. Hiermee wordt beoogd het evenwicht tussen werk en
privéleven en de gelijke behandeling van vrouwen en mannen te helpen verwezenlijken, door de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen en
het verschil tussen vrouwen en mannen met betrekking tot inkomsten en loon weg te nemen. De wet wordt binnen vijf jaar na inwerkingtreding
geëvalueerd, waarbij oog is voor doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.

Thema 5: Pensioen en oudedag
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Ex-post evaluatie

2028/2029

8

Oudedagsvoorziening
Periodieke rapportage oudedagsvoorziening

De rapportage onderzoekt de doeltreffendheid en doelmatigheid van alle aspecten van het beleid op het thema oudedagsvoorziening. De scope en
afbakening van deze rapportage zullen vooraf met de Kamer worden gedeeld.
Witte vlekken op pensioengebied

Ex-durante evaluatie

2023

8

Dit tweejaarlijks onderzoek naar de witte vlek op pensioengebied levert op welk deel van de werknemers in Nederland geen pensioenregeling via
de werkgever heeft. Uit het onderzoek blijkt ook welke sectoren of andere kenmerken relevant zijn bij de aanpak van de witte vlek.
Onderzoek niet-gebruik AIO

Overig onderzoek

2023

8

Met dit onderzoek wordt beoogd meer inzicht te krijgen in het niet-gebruik van de aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO). Door
gegevensuitwisseling tussen het UWV en SVB kan de groep potentieel AIO-gerechtigden die geen gebruik maken van de AIO worden onderzocht.
Onderzoek life event AOW-leeftijd

Overig onderzoek

2023

8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

279

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Met dit project wordt beoogd het life-event «met AOW gaan» verder te onderzoeken en daarbij speciaal te kijken naar de gevolgen op het terrein van
sociale zekerheid en fiscaliteit.
Evaluatieonderzoek automatische waardeoverdracht kleine Ex-post evaluatie
pensioenen

2023

8

De doelstelling van de Wet waardeoverdracht klein pensioen was tweeledig: het behoud van de pensioenbestemming van kleine
ouderdomspensioenen en het beperken van de uitvoeringskosten voor pensioenuitvoerders. Hoe meer kleine pensioenen overgedragen kunnen
worden, des te beter aan deze doelstellingen tegemoet gekomen kan worden. De evaluatie richt zich op de vraag of het systeem van automatische
waardeoverdracht werkt zoals verwacht.
Experimenten pensioenopbouw onder zelfstandigen

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2023-2027

8

Op basis van experimenteerwetgeving wordt proefondervindelijk bekeken of en op welke wijze bredere toegankelijkheid in de tweede pijler kan worden
gecreëerd voor zelfstandigen om tot een betere pensioenopbouw te komen. Deze experimenteerfase is onderdeel van de Wet toekomst pensioen en
wordt gemonitord en geëvalueerd.
Evaluatie Wet bedrag ineens

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2028

8

De Wet bedrag ineens wordt op grond van de wet twee keer geëvalueerd; de eerste keer twee jaar na inwerkingtreding, de tweede keer drie jaar later.
Ervan uitgaande dat inwerkingtreding januari 2023 plaatsvindt, vindt de evaluatie plaats in 2025 en 2028.
Gezond naar pensioen
Periodieke rapportage gezond naar pensioen

Ex-post evaluatie

2026

1 en 8

De rapportage onderzoekt de doeltreffendheid en doelmatigheid van alle aspecten van het beleid op het thema gezond naar pensioen. De scope en
afbakening van deze rapportage zullen vooraf met de Kamer worden gedeeld.
Monitoring Regeling vervroegd uittreden (RVU)

Ex-durante evaluatie

2021-2025

8

Sinds 1 januari 2021 is het mogelijk voor bepaalde groepen werknemers om vanaf 3 jaar voor de AOW-leeftijd vervroegd uit te treden met een regeling
vervroegd uittreden (RVU) zonder dat hierover RVU­heffing afgedragen moet worden door de werkgever. Hiertoe is een tijdelijke drempelvrijstelling
in de RVU gerealiseerd. Werknemers die gebruik maken van de RVU zouden ook een WW-uitkering kunnen aanvragen. De monitor RVU is bedoeld
om te bepalen hoe het gebruik van de WW binnen de RVU-groep zich verhoudt tot de geraamde effecten. Daarnaast zal in de monitor ook een globaal
beeld gegeven worden onder welke cao de werknemers die naast de RVU een WW-uitkering ontvangen vielen en welke afspraken over RVU's in de
cao's worden gemaakt (onder andere afbakening doelgroep en duur/hoogte RVU).
Monitoring en evaluatie maatwerkregeling duurzame
inzetbaarheid en eerder uittreden

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2026

1

De tijdelijke subsidieregeling voor duurzame inzetbaarheid en eerder uittreden wordt gedurende de looptijd gemonitord. De onderzoeksvragen hierbij
gaan over het bereik van de regeling, de effectiviteit van de vormgeving en de efficiëntie van de uitvoering. Het eindrapport na de looptijd biedt inzicht
in de doeltreffendheid en doelmatigheid van de regeling.
Monitor voortgang transitieproces Wet toekomst
pensioenen

Ex-durante monitoring

2023-2027

8

Het wetsvoorstel Wet toekomst pensioenen leidt tot een ingrijpende vernieuwing van het arbeidsvoorwaardelijke pensioen. De regering vindt het
belangrijk dat de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel zorgvuldig verloopt. Gedurende de transitiefase wordt de voortgang van de transitie
gemonitord en worden beide Kamers periodiek (ten minste jaarlijks) over de voortgang geïnformeerd.

Monitoring en evaluatie van de Wet toekomst pensioenen

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2023-2038

8

Het wetsvoorstel Wet toekomst pensioenen kent een drieledige doelstelling: 1. eerder perspectief op een koopkrachtig pensioen; 2. een transparanter
en meer persoonlijk pensioenstelsel, en 3. betere aansluiting bij ontwikkelingen in de samenleving en op de arbeidsmarkt. De wet treedt in werking
op 1 januari 2023 en wordt geëvalueerd in drie etappes waarbij gerapporteerd wordt over de doeltreffendheid en de effecten van de wet in de praktijk.
Binnen vijf jaar na inwerkingtreding volgt het eerste verslag, binnen vier jaar na het einde van de transitieperiode volgt het tweede verslag en in het
jaar 2038 volgt het derde verslag.
Monitor AOW-leeftijdsverhoging

Ex-durante evaluatie

Jaarlijks

8

Monitor naar het effect van het verhogen van de AOW-leeftijd op de arbeidsparticipatie, gebruik van uitkeringen, gezondheid en duurzame
inzetbaarheid.

Thema 6: Armoede en schulden
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage armoede en schulden

Ex-post evaluatie

2026

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

280

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

De periodieke rapportage naar armoede en schulden is een synthese-onderzoek waarmee de werking van het beleid op dit thema wordt geëvalueerd.
In aanloop naar de periodieke rapportage zal worden nagegaan welke evaluaties ter voorbereiding uitgevoerd dienen te worden, ook op basis van
de inzichtbehoeften.
Evaluatie besluit breed moratorium Wet gemeentelijke
schuldhulpverlening

Ex-post evaluatie

2021-2022

2

Het Besluit breed moratorium is in 2017 ingevoerd, maar wordt weinig ingezet. Dit zou kunnen liggen aan onbekendheid en onervarenheid of aan
het ontbreken van urgentie, omdat schuldeisers goed meewerken, maar afgaande op signalen uit de praktijk lijkt ook de uitvoerbaarheid onvoldoende.
Het breed moratorium heeft voorwaarden en ook een aantal informatievereisten. Deze zijn deels afgeleid van de Wet schuldsanering natuurlijke
personen (Wsnp). Nu de toegankelijkheid van de Wsnp wordt verbeterd, ligt het voor de hand de voorwaarden voor het breed moratorium ook opnieuw
te bekijken. De evaluatie heeft als doel voorwaarden en informatieverplichtingen van het breed moratorium te beoordelen om de regeling als geheel
waar mogelijk te vereenvoudigen en ook toegankelijker maken.
Evaluatie intensivering armoede- en schuldenaanpak

Ex-post evaluatie

2022

2

Regioplan voert op dit moment een monitorings- en evaluatieonderzoek uit naar de intensiveringsaanpak van de armoede- en schuldenaanpak als
gevolg van corona. Het doel van de monitor is om zicht te houden op de voortgang van de initiatieven die in dit kader zijn gestart. Met de evaluatie
moet inzicht worden ingegeven in de doeltreffendheid van de versnelling- en intensiveringsaanpak.
Schuldenproblematiek in beeld

Ex-durante monitoring

2024

2

Dit onderzoek betreft een vervolgonderzoek naar geregistreerde problematische schulden van huishoudens en is een vervolg op het in de zomer van
2020 gepubliceerde onderzoek naar de geregistreerde problematische schulden van huishoudens in de jaren 2015-2018. In het bijzonder geeft het
onderzoek inzicht in de ontwikkeling van probleemschulden sinds corona.

Thema 7: Bijstand en participatie
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage bijstand en participatie

Ex-post evaluatie

2026/2027

2

De periodieke rapportage naar bijstand en participatie is een synthese-onderzoek waarmee de werking van het beleid op dit thema wordt geëvalueerd.
In aanloop naar de periodieke rapportage zal worden nagegaan welke evaluaties ter voorbereiding uitgevoerd dienen te worden, ook op basis van
de inzichtbehoeften. Op basis van de inzichtbehoeften wordt bepaald wanneer deze periodieke rapportage plaatsvindt.
Brede baten-onderzoek van re-integratie

Ex-post evaluatie

2021-2022

2

Om brede baten van toeleiding naar werk te onderzoeken en de effectiviteit van de investering in re-integratie te bepalen is bij voorkeur een
gestructureerd onderzoeksprogramma nodig, gericht op de gehele doelgroep bijstandsgerechtigden. Op dit moment wordt met CPB gewerkt aan
een onderzoeksvoorstel om de data afkomstig uit de experimenten Participatiewet te verrijken.
Meerjarig tekorten en overschotten gebundelde uitkering
(BUIG)

Ex-post evaluatie

2021-2022

2 en 13

Onderzoek naar de mogelijke oorzaken van meerjarige tekorten en overschotten op het bijstandsbudget. Aanleiding is het signaleren van de
onwenselijke situatie (door zowel Rijk als gemeenten) dat er gemeenten zijn die meerjarig in een tekortsituatie zitten en de vraag van de
toetsingscommissie vangnet of er bij het bepalen van de hoogte van het vangnet rekening kan worden gehouden met het deel van het tekort dat niet
door beleid en uitvoering te beïnvloeden is.
Verdiepend onderzoek naar de financiering van beschut
werk

Overig onderzoek

2022

2

Toezegging naar aanleiding van de evaluatie van beschut werk (2019). Het onderzoek ziet toe op het verkrijgen van inzicht in de kosten voor beschut
werk in het algemeen en één beschutte werkplek in het bijzonder en hoe deze kosten zich ontwikkelen. Dit zodat op basis daarvan kan worden
beoordeeld of het huidig budget voor beschut werk toereikend is.
Prestaties overheidswerkgevers en inkoop van diensten

Overig onderzoek

2022

2

Onderzoek naar de prestaties op het gebied van de banenafspraak binnen de verschillende overheidssectoren en de impact van inkoop van diensten
daarop.
Verdiepend onderzoek niet-gebruik bijstand

Overig onderzoek

2022-2023

2

Vervolgonderzoek in samenwerking met de gemeenten naar de oorzaken van niet-gebruik van de bijstand.
Monitoring actieplan dichterbij dan je denkt

Ex-durante monitoring

2022-2023

2

Monitoring van het actieplan «Dichterbij dan je denkt» welke op korte termijn de krapte op de arbeidsmarkt wil benutten om meer mensen uit het
onbenut arbeidspotentieel aan het werk te helpen. De monitor zal voornamelijk kwalitatief van aard zijn en zal gericht zijn op enerzijds rapporteren
over de inzet en resultaten en anderzijds op de geleerde lessen.
Evaluatie REACT-EU

Ex-post evaluatie

2022-2024

meerdere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

281

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Met de evaluatie wordt onderzocht in hoeverre de middelen van REACT-EU (ESF programma 2014-2020, Recovery Assistance for Cohesion and the
Territories of Europe) bijdragen aan het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van kwetsbare werkenden en werkzoekenden. De evaluatie bestaat uit
een effect- en procesevaluatie en heeft een doorlooptijd van 2 jaar (2022-2024).
Monitor uitvoering uniforme loonwaardebepaling

Ex-durante monitoring

Jaarlijks

2

De manier waarop de loonwaarde van een werknemer wordt vastgesteld, de loonwaardebepaling, kan momenteel per arbeidsmarktregio verschillen
en dat is onwenselijk. De Uniforme Loonwaarde Methodiek komt mogelijk in plaats van de huidige methodieken. Wetgeving is nog niet aangekomen
door de Kamer. Na invoering zal in 2021/2022 een monitor starten van stichting Blik op Werk (Toezichthouder) in samenwerking met de Nederlandse
Arbeidsinspectie over de uitvoering uniforme loonwaardebepaling.

Thema 8: Jonggehandicapten
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage jonggehandicapten

Ex-post evaluatie

2024-2025

4

In deze periodieke rapportage wordt onderzocht in hoeverre de inkomensondersteuning en de dienstverlening ten behoeve van de arbeidsparticipatie
en arbeidsondersteuning van de Wajongers doelmatig en doeltreffend is. In de aanloop naar de periodieke rapportage van 2024-2025 zal worden
nagegaan in hoeverre de aanbevelingen uit de vorige beleidsdoorlichting (2017) zijn opgevolgd. Aan de hand van de opvolging van die eerdere
aanbevelingen zal de aanpak van de periodieke rapportage ingevuld worden.
Effectevaluatie Wajong-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2020-2023

4 en 11

In het kader van de effectevaluatie Wajong dienstverlening zijn als onderdeel van het gezamenlijke UWV-SZW-kennisprogramma ‘Onbeperkt aan
het werk’ diverse onderzoeken uitgevoerd. Eind 2022/begin 2023 verschijnt de eindrapportage waarin alle resultaten, waaronder de resultaten van
de bruto-effectmeting en diverse kwalitatieve evaluaties, worden samengebracht.
Willen, kunnen en doen. Gedrag en gedragsbeïnvloeding
van mensen met een AG-uitkering

Ex-durante evaluatie

2021-2023

3, 4 en 6

Het doel van dit onderzoek is het verkrijgen van inzicht in het perspectief van de klant (willen, kunnen en doen) bij re-integratie en de factoren die
hierop van invloed zijn. In het bijzonder kijkt het onderzoek naar de invloed van wet- en regelgeving (inclusief prikkels) en de dienstverlening op het
willen, kunnen en doen. Op basis van dit inzicht moet het onderzoek bijdragen aan handelingsperspectieven (beïnvloedingsmogelijkheden) voor UWV
met als doel om de effectiviteit van de dienstverlening te vergroten.
Kwalitatief onderzoek vereenvoudiging Wajong

Ex-durante evaluatie

2022-2023

4

De wijzigingen in de Wajong hadden onder andere tot doel de Wajong te vereenvoudigen. Met dit onderzoek zoomen we in op de beleving van mensen
in de Wajong en in hoeverre zij de wijzigingen ook als een vereenvoudiging ervaren.
Monitor effect wetsvoorstel Wajong maatregelen

Ex-durante monitoring

2021-2024

4

Vanaf 2021 wordt er jaarlijks gemonitord hoe het met Wajongers gaat na het ingaan van de Wet vereenvoudiging Wajong. Hierbij wordt gekeken naar
de arbeidsparticipatie, de inkomens van Wajongers en indien mogelijk naar de studiedeelname.
Evaluatie Wet vereenvoudiging Wajong

Ex-post evaluatie

2024-2025

4

In 2025 staat de evaluatie van de Wet vereenvoudiging Wajong gepland. Met deze evaluatie onderzoeken we in hoeverre de doelen van deze wet zijn
gerealiseerd.
Evaluatie pilot generieke werkgeversvoorziening

Ex-post evaluatie

2022-2026

3 en 4

De evaluatie van het experiment generieke werkgeversvoorziening is door SZW en UWV bij een extern onderzoeksbureau belegd. De inzet daarbij is
de resultaten in termen van inclusieve participatie en innovatie op de werkvloer, samen met de ervaringen van werkgevers en werknemers, zo goed
mogelijk in kaart te brengen. Gelet op de looptijd van het experiment van drie jaar worden de resultaten van de eindevaluatie uiterlijk op 1 juli 2026
aan de Tweede Kamer aangeboden. In 2022 zal er een tussentijdse evaluatie plaatsvinden ten behoeve van besluitvorming over het verlengen van
het experiment na 2022.

Thema 9: Werkloosheid werknemers
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage werkloosheid werknemers

Ex-post evaluatie

2021-2023

5

De publicatie van deze periodieke rapportage was in de begroting 2022 aangekondigd voor 2022. Het onderzoek is echter vertraagd en wordt naar
verwachting begin 2023 aangeboden aan uw Kamer. In dit onderzoek zal de wisselwerking tussen beleid en uitvoering een centrale rol spelen en wordt
er gekeken naar de activerende dienstverlening van het UWV. Het plan van aanpak is opgenomen in een Kamerbrief (Kamerstukken II 2020/21, 31 865,
nr. 193).
Effectiviteit WW-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2022

5 en 11

De herinvoering van persoonlijke dienstverlening aan WW-gerechtigden in 2017 was een belangrijke stap en doet recht aan de behoefte vanuit de
maatschappij aan meer persoonlijk contact tussen de overheid en de burger. Echter, naast wenselijkheid dient beleid altijd zoveel mogelijk gebaseerd
te zijn op wetenschappelijke inzichten in wat effectief is. Door nauwkeurig de effecten van de dienstverlening in kaart te brengen kan beter worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

282

Thema
Type onderzoek
Looptijd
Begrotingsartikel
bepaald wat werkt voor wie en wanneer. Dit biedt niet alleen de juiste en volledige verantwoording van de investering in persoonlijke dienstverlening
naar de Kamer, maar ook nuttige aanknopingspunten voor de doorontwikkeling van de dienstverlening in de toekomst. Het eindrapport zal ingaan op
de lange termijneffecten van de dienstverlening alsmede de vraag in hoeverre de dienstverlening kosteneffectief is.
Analyse vereenvoudiging WW vanuit perspectieven
burgers, uitvoering en werkgevers

Ex-durante evaluatie

2022-2023

5

De mogelijkheid van vereenvoudiging van de WW wordt onderzocht en als eerste stap binnen dit traject wordt onderzoek verricht naar de knelpunten
die op het gebied van de WW worden ervaren door zowel werknemers en werkgevers als door UWV. De onderzoeksopzet is aan de Kamer aangeboden
(Kamerstukken II 2021/22, 26 448, nr. 667) en de resultaten worden in het eerste kwartaal van 2023 verwacht.
Onderzoek sollicitatieplicht

Ex-post evaluatie

2023-2026

5

Effectiviteitsonderzoek naar de werking van de sollicitatieverplichting in de praktijk. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de opzet voor
het onderzoek.

Thema 10: Ziekte en arbeidsongeschiktheid werknemers
Thema

Type onderzoek

Periodieke rapportage ziekte en arbeidsongeschiktheid voor Ex-post evaluatie
werknemers

Looptijd

Begrotingsartikel

2025

3 en 6

In deze periodieke rapportage wordt onderzocht in hoeverre de inkomensondersteuning en de dienstverlening ten behoeve van de arbeidsparticipatie
en arbeidsondersteuning van mensen in de Ziektewet (ZW) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) doelmatig en doeltreffend is.
De onderzoeken in deze SEA bieden input voor deze periodieke rapportage.
Willen, kunnen en doen. Gedragsbeïnvloeding van mensen Overig onderzoek
met een AG-uitkering

2021-2023

3, 4 en 6

Het doel van dit onderzoek is het verkrijgen van inzicht in het perspectief van de klant (willen, kunnen en doen) bij re-integratie en de factoren die
hierop van invloed zijn. In het bijzonder kijkt het onderzoek naar de invloed van wet- en regelgeving (inclusief prikkels) en de dienstverlening op het
willen, kunnen en doen. Op basis van dit inzicht moet het onderzoek bijdragen aan handelingsperspectieven (beïnvloedingsmogelijkheden) voor UWV
met als doel om de effectiviteit van de dienstverlening te vergroten.
Toekomstgericht onderzoek hardheden in stelsel ziekte en Overig onderzoek
arbeidsongeschiktheid

2023

3

Onderdeel van de aanpak waarmee invulling wordt gegeven aan één van de ambities uit het coalitieakkoord, namelijk het wegnemen van
‘hardheden’ uit de WIA, is het aankondigen van een commissie die de opdracht krijgt om integraal te bezien of, en zo ja welke, fundamentele
hervormingen er nodig zijn om het stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid op de lange termijn menselijk, eerlijk, uitvoerbaar en betaalbaar te
houden. De commissie en de opdracht die zij krijgt moet nog vorm krijgen.
ZW/WIA 35-min: de doelgroep in beeld

Overig onderzoek

2023

3

Over de doelgroepen ZW/WIA 35-min is weinig bekend. We weten echter wel dat de arbeidsparticipatie van deze groepen achterblijft. Dit onderzoek,
dat als doel heeft om ten eerste meer (cijfermatig) inzicht in deze doelgroepen te krijgen, is bovendien een eerste stap om te komen tot effectiever
beleid voor deze doelgroepen. Daarbij willen we in dit onderzoek de omvang en kenmerken van de doelgroepen vaststellen, hoe ze zich verhouden
tot andere groepen (bijvoorbeeld WGA-gerechtigden) en hoe hun arbeidsmarkt- en uitkeringspatronen eruit zien.
Onderzoek effectiviteit hybride markt werkhervatting
gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA)

Ex-post evaluatie

2022-2023

3

Het idee achter het hybride stelsel is dat de verschillende partijen in dat stelsel (UWV, eigenrisicodragers zonder/met een private verzekeraar en/of
een private uitvoerder) elkaar scherp houden en gestimuleerd worden om effectieve middelen in te zetten voor re-integratie en activering voor de ZWen WGA-doelgroepen. In dit onderzoek houden we de dienstverlening van (ex-)werknemers door de verschillende partijen die actief zijn op de hybride
markt tegen het licht. Hoe ziet die dienstverlening eruit, met welk doel wordt die dienstverlening ingezet en wat kunnen we zeggen over de effecten
van die dienstverlening? Daarbij worden ook de ervaringen van werknemers meegenomen ten aanzien van de re-integratie naar duurzame
werkhervatting.
Onderzoek effectiviteit hybride markt Ziektewet

Ex-post evaluatie

2024

6

In 2003 is voor werkgevers de mogelijkheid geherintroduceerd om het Ziektewet-risico voor eigen rekening te nemen voor hun zieke ex-werknemers.
Doel hiervan was het sociale zekerheidsstelsel meer activerend te maken. Na de evaluatie in 2005/2006 is er geen onderzoek meer gedaan naar de
doeltreffendheid en doelmatigheid van het ZW-eigenrisicodragerschap. In het kennisonderzoek willen wij daarom de werking van eigenrisicodragen
(ERD) ZW gaan onderzoeken en – als daar aanleiding toe is – de mogelijke verbeteringen van de vormgeving van ERD ZW bezien.
Effectiviteit werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten
(WGA)-dienstverlening

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2019-2025

3 en 11

Het Programma Doorontwikkeling WGA-dienstverlening bestaat uit diverse initiatieven met als doel het verbeteren van de dienstverlening aan mensen
met een WGA-uitkering teneinde de kans op werkhervatting te vergroten. De initiatieven moeten meer zicht bieden op de effectiviteit van WGAdienstverlening (‘welke interventies hebben welk effect’). De effectevaluatie onderzoekt de effectiviteit van de initiatieven. Eind 2021 is een eerste
tussenrapportage gereedgekomen. In 2022 is daarnaast een midterm review effectiviteit WGA-dienstverlening gereedgekomen. Deze midterm review

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

283

Thema
Type onderzoek
Looptijd
Begrotingsartikel
bevat een overzicht van de inzichten ten aanzien van de ontwikkelingen in de WGA-populatie, de effectiviteit van de re-integratie WGA-ers en eerste
resultaten van de effectevaluatie. Op basis van deze midterm review worden in het kader van het gezamenlijke kennisprogramma «onbeperkt aan
het werk» vervolgonderzoeken geïnitieerd. De effectevaluatie loop door tot 2024 en resulteert in 2025 tot een eindrapport.
Evaluatie scholingsexperiment

Ex-ante evaluatie

2024-2025

3

SZW en UWV willen de dienstverlening aan personen met een uitkering op basis van de Werkhervattingsregeling gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA)
die publiek verzekerd zijn, intensiveren en verbeteren. Een van de initiatieven is om scholing als ondersteunende dienstverlening (op weg) naar werk
(beter) aan te laten sluiten op de kenmerken van de WGA-populatie. UWV wil samen met SZW tijdens het ‘experiment scholing WGA’ in de periode
2020 tot en met 2024 onderzoeken of en hoe een leerwerkpakket de arbeidsmarktpositie van de WGA-er kan versterken. Daarbij wordt gekeken of
deze dienstverlening resulteert in (meer) werkhervattingen dan wel het verbeteren van de positie van de WGA’er op de participatieladder als werk nog
niet in beeld is. In het voorjaar van 2022 zijn in vier regio’s pilots gestart, die worden geflankeerd door onderzoek.

Thema 11: Inkomensondersteuning nabestaanden en wezen
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage nabestaanden en wezen

Ex-post evaluatie

2026/2028

9

De periodieke rapportage naar nabestaanden en wezen is een synthese-onderzoek waarmee de werking van het beleid op dit thema wordt geëvalueerd.
In aanloop naar de periodieke rapportage zal worden nagegaan welke evaluaties ter voorbereiding uitgevoerd dienen te worden, ook op basis van
de inzichtbehoeften. Op basis van de inzichtbehoeften wordt bepaald wanneer deze periodieke rapportage plaatsvindt.
Onderzoek naar mogelijk niet-gebruik van de
wezenuitkering

Overig onderzoek

2022-2024

9

Als vervolg op de beleidsdoorlichting 2019 is er onderzoek gedaan naar de wezenuitkering waarbij is gesignaleerd dat er mogelijk niet-gebruik is van
de wezenuitkering. Aanvullend onderzoek is er op gericht informatie te verkrijgen op de dienstverlening rondom deze wezenuitkering.
Onderzoek van de kostenbehoefte van wezen

Overig onderzoek

2022-2024

9

Uit onderzoek in 2021 lijkt dat de hoogte van het bedrag van de wezenuitkering niet voldoende samen hangt met de kostenbehoefte van de wezen
naar leeftijd. Wanneer deze kosten in kaart zijn gebracht, kan de hoogte van de wezenuitkering worden heroverwogen. Als de wezenuitkering goed
past bij de dagelijkse kosten van een wees, wordt bestaanszekerheid in ieder geval gerealiseerd en is de doelmatigheid van de wezenuitkering optimaal.
Onderzoek naar de situatie van oudere wezen

Ex-ante evaluatie

2022-2024

9

Bij vormgeving van wetgeving en beleid is nog onvoldoende bekend over de specifieke groep oudere wezen die vallen binnen het beleid rondom
wezen. Dit onderzoek heeft als doel meer inzicht in deze doelgroep en achtergronden hiervan te verzamelen.
Onderzoek naar het verkennen van de afbakening van de
doelgroep

Ex-ante evaluatie

2022-2024

9

Er zijn kinderen die na het overlijden van hun moeder geen wees zijn, omdat zij wel een tweede ouder hebben die hen erkend heeft. Deze tweede
ouder is echter volledig en vaak al jarenlang uit beeld. Deze wezen hebben geen verzorger en dus ook geen financieel vangnet. Dit onderzoek beoogt
in kaart te brengen of mogelijke aanvullende criteria geformuleerd kunnen worden waardoor het criterium erkenning niet meer doorslaggevend is
voor het toekennen van de wezenuitkering, én waarbij tegelijkertijd de uitvoering niet complexer zal worden.

Thema 12: Integratie en maatschappelijke samenhang
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage integratie

Ex-post evaluatie

2023

13

Via deze studie wordt op basis van reeds beschikbare inzichten een beeld geschetst van het gevoerde integratiebeleid en de mate van doelbereik,
doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde beleid, of van delen daarvan.
Synthese monitoringsrapporten en evaluatie VIA

Ex-post evaluatie

2025

13

Op basis van verschillende rapporten van de monitoring wordt getracht een overkoepelend inzicht te verkrijgen in de ontwikkeling van
arbeidsmarktkansen en posities van mensen met een migratieachtergrond. Dit wordt gecombineerd met een ex-post evaluatie van het uitgevoerde
beleid.
Longitudinaal onderzoek cohort statushouders

Ex-durante monitoring

2020-2022

13

Via dit onderzoek wordt gemonitord wat (de ontwikkeling in) de positie is van statushouders die sinds 2014 een verblijfsstatus asiel hebben verkregen.
Ontwikkelingen in evenredigheid

Ex-durante monitoring

2022

13

Met het evenredigheidsonderzoek wordt gekeken naar de stand en ontwikkeling van de integratie van migranten en hun kinderen en hoe de
ontwikkeling in evenredigheid eruit ziet voor wat betreft de structurele integratie.
Evaluatie projecten vergroten sociaal netwerk gesloten
gemeenschappen

Ex-post evaluatie

2021-2022

13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

284

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Impactmeting van project gericht op het vergroten van het sociaal netwerk van vrouwen en LHBTI+’ers uit gesloten gemeenschappen, waarbij deze
doelgroep onder meer voorlichting krijgt over het aanbod van vrijwilligerswerk en cursussen.
Evaluatie project rond ondersteuning geloofsverlaters

Ex-post evaluatie

2021-2022

13

Impactmeting van project gericht op opvang en ondersteuning van geloofsverlaters. In diverse regio’s en steden worden gespreksgroepen en
cursussen georganiseerd en wordt een platform geboden aan geloofsverlaters.
Evaluatie voorlichting recht op zelfbeschikking

Ex-post evaluatie

2021-2022

13

Impactmeting van project gericht op voorlichting aan inburgeringsplichtige vrouwen en LHBTI+’ers uit nieuwkomersgroepen over praktijken die het
recht op zelfbeschikking beperken zoals onder meer huwelijksdwang en eergerelateerd geweld.
Evaluatie decentrale uitkeringen 7 Roma pilots

Ex-post evaluatie

2022

13

Zeven gemeenten participeren in een pilot gericht op verbetering van de onderwijsparticipatie en toeleiding naar de arbeidsmarkt van Roma- en Sinti
jongeren. Met de evaluatie wordt gekeken naar de effecten van de pilots met als doel om onderwijs en arbeidsmarktparticipatie van Roma- en Sinti
jongeren te bevorderen.
Evaluatie fondsen op naam en ondersteuningsfunctie

Ex-post evaluatie

2022

13

Evaluatie van het effect en de werkzame elementen van de projecten die tot stand zijn gekomen uit de Fondsen op Naam Nederlandse invulling van
de VN decade tegen racisme.
Monitoring actieplan ons voetbal is van iedereen

Ex-durante monitoring

2020-2023

13

Het actieplan «Ons voetbal is van iedereen» is gericht op een effectieve aanpak van racisme en discriminatie in het gehele voetbal langs drie lijnen:
voorkomen, signaleren en sanctioneren. Door middel van monitoring en evaluatie worden de vorderingen van het aanvalsplan periodiek gevolgd en
wordt bekeken of de geleverde inspanningen het gewenste effect hebben en welke lessen we daaruit kunnen trekken.
Evaluatie vervolgtraject preventieve aanpak anti-zwart
racisme

Ex-post evaluatie

2023

13

Evaluatie van de werkzame elementen in de aanpak die (anti-zwart) racisme binnen de eigen bubbel bespreekbaar moet maken.
Derde evaluatie kennisplatform integratie & samenleving
(KIS)

Ex-ante evaluatie

2025

13

In deze evaluatie zal onderzocht worden in hoeverre en op welke wijze het kennisplatform integratie en samenleving (KIS) aan de doelstellingen heeft
voldaan. Daarnaast wordt er om advies gevraagd over mogelijke doorontwikkeling van KIS.
Evaluatie United Nations (UN) decade for people of African Ex-post evaluatie
descent

2023-2025

13

Impactmeting van de gezamenlijke Nederlandse invulling van de VN decade (het door de VN uitgeroepen VN decennium voor mensen van Afrikaanse
afkomst).
Monitoring VIA

Ex-durante monitoring

2022-2025

13

Doorontwikkeling en update van het in 2021 ontwikkelde monitorinstrument. Er wordt gekeken naar zowel outcomevariabelen op de arbeidsmarkt
als de activiteiten van de relevante stakeholders (inclusief de Werkagenda).
Monitor integratie en samenleven

Ex-durante monitoring

2022-2026

13

De jaarrapporten bevatten een beschrijving van de positie en ontwikkelingen van bevolkingsgroepen met verschillende achtergronden, plus aantal
verdiepende en verklarende hoofdstukken die per jaar kunnen verschillen.
Monitor marktwerking Wet inburgering 2021

Ex-durante monitoring

2022-2027

13

2024-2027

13

Onderzoek naar ontwikkelingen en werking van de markt van inburgeringsaanbod.
Monitoring en evaluatie Wet inburgering 2021

Ex-durante monitoring

Diverse deelonderzoeken naar de werking van onderdelen en aspecten van de Wet inburgering 2021 uitmondend in een tussenevaluatie in 2025 en
een wetsevaluatie in 2027 gericht op het vaststellen van doeltreffendheid en doelmatigheid van het stelsel.
Onderzoek perspectief inburgeraar

Overig onderzoek

2023-2028

13

Onderzoek naar de ervaringen van inburgeraars met de Wet inburgering 2021. Er worden 3 metingen voorzien waarvan de eerste in 2023; deze fungeert
ook als invoeringstoets.
Jaarlijkse monitor Wet inburgering 2021

Ex-durante monitoring

2023-2028

13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

285

Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Kwantitatief onderzoek op basis van de Statistiek Wet inburgering, kwalitatieve duiding en kwalitatief onderzoek op actuele deelonderwerpen.

Thema 13: Uitvoering SUWI-stelsel
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Periodieke rapportage uitvoering SUWI-stelsel

Ex-post evaluatie

2025-2026

11

De periodieke rapportage naar de uitvoering van het SUWI-stelsel is een synthese-onderzoek die wordt gecombineerd met de evaluatie van de Wet
SUWI en de beoordeling van de doelmatigheid en doeltreffendheid van de zbo’s UWV en SVB conform artikel 39 van de Kaderwet zbo’s.
Synthese-onderzoek niet-gebruik

Ex-post evaluatie

2022-2023

11

Er bestaan diverse onderzoeken naar niet-gebruik bij sociale regelingen. Mogelijk zijn er overeenkomsten en specifieke verschillen in factoren die nietgebruik bepalen. Daarnaast is het mogelijk dat er onderzoeksmethodes zijn ingezet waarmee niet-gebruik achterhaald kan worden. Het
syntheseonderzoek heeft als doel om de rode draad te vinden in alle onderzoeken die al zijn uitgevoerd naar niet-gebruik bij sociale regelingen.
Effectiviteit WW-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2022

5 en 11

De herinvoering van persoonlijke dienstverlening aan WW-gerechtigden in 2017 was een belangrijke stap en doet recht aan de behoefte vanuit de
maatschappij aan meer persoonlijk contact tussen de overheid en de burger. Echter, naast wenselijkheid dient beleid altijd zoveel mogelijk gebaseerd
te zijn op wetenschappelijke inzichten in wat effectief is. Door nauwkeurig de effecten van de dienstverlening in kaart te brengen kan beter worden
bepaald wat werkt voor wie en wanneer. Dit biedt niet alleen de juiste en volledige verantwoording van de investering in persoonlijke dienstverlening
naar de Kamer, maar ook nuttige aanknopingspunten voor de doorontwikkeling van de dienstverlening in de toekomst. Het eindrapport zal ingaan op
de lange termijneffecten van de dienstverlening alsmede de vraag in hoeverre de dienstverlening kosteneffectief is.
Effectevaluatie Wajong-dienstverlening

Ex-post evaluatie

2020-2023

4 en 11

In het kader van de effectevaluatie Wajong dienstverlening zijn als onderdeel van het gezamenlijke UWV-SZW-kennisprogramma ‘Onbeperkt aan
het werk’ diverse onderzoeken uitgevoerd. Eind 2022/begin 2023 verschijnt de eindrapportage waarin alle resultaten, waaronder de resultaten van
de bruto-effectmeting en diverse kwalitatieve evaluaties, worden samengebracht.
Internationale verkenning handhavings- en sanctiebeleid

Overig onderzoek

2022-2023

meerdere

Het doel van het voorgenomen onderzoek is om inzicht te verkrijgen in hoe het handhavingsbeleid van de sociale zekerheid eruitziet in een aantal
voor Nederland relevante landen en wat de voor- en nadelen van dit specifieke beleid (kunnen) zijn. Dit inzicht kan van meerwaarde zijn voor de
gedachtevorming over het Nederlandse handhavingsinstrumentarium; voorbeelden uit andere landen kunnen inspiratie bieden of juist een
onderbouwing zijn voor de gekozen richting.
Governance BKWI en IB

Overig onderzoek

2022

11

Doel van het onderzoek is om te onderzoeken of de governance van het BKWI en IB nog past bij de (toekomstige) functie en rollen van de organisaties
die gegevensuitwisseling binnen SUWI tot stand brengen.
Evaluatie regionale mobiliteitsteams

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2021-2023

5 en 11

Met een lerende evaluatie wordt gekeken naar wat werkt bij de tijdelijke crisisdienstverlening via regionale mobiliteitsteams, waarom dit werkt en wat
beter zou kunnen. De essentie van een lerende evaluatie is dat gedurende de looptijd van de evaluatie de aanpak bijgestuurd kan worden als
bevindingen daartoe aanleiding geven in plaats van achteraf. Aanvullend hierop is er ook sprake van periodieke monitoring van het gebruik van de
crisisdienstverlening.
Cliëntenparticipatie domein SZI

Overig onderzoek

2022-2023

11

Doel van deze verkenning is inzicht krijgen in de beelden en verwachtingen van verscheidene belanghebbenden ten aanzien van (1) de functie en
het doel van cliëntenparticipatie binnen het SZI domein en (2) de wijze waarop SZW en overige stakeholders kunnen bijdragen aan de ontwikkeling
hiervan. Hiermee wordt opvolging gegeven aan de aanbeveling uit de beleidsdoorlichting afgerond in 2021 om onderzoek te doen naar het doel van
cliëntenparticipatie binnen het SUWI-stelsel.
Monitoring actieplan dichterbij dan je denkt

Ex-durante monitoring

2022-2023

2

Monitoring van het actieplan «Dichterbij dan je denkt» welke op korte termijn de krapte op de arbeidsmarkt wil benutten om meer mensen uit het
onbenut arbeidspotentieel aan het werk te helpen. De monitor zal voornamelijk kwalitatief van aard zijn en gericht zijn op enerzijds rapporteren over
de inzet en resultaten en anderzijds op de geleerde lessen.
Effectiviteit werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten
(WGA)-dienstverlening

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2019-2025

3 en 11

Het Programma Doorontwikkeling WGA-dienstverlening bestaat uit diverse initiatieven met als doel het verbeteren van de dienstverlening aan mensen
met een WGA-uitkering teneinde de kans op werkhervatting te vergroten. De initiatieven moeten meer zicht bieden op de effectiviteit van WGAdienstverlening (‘welke interventies hebben welk effect’). De effectevaluatie onderzoekt de effectiviteit van de initiatieven. Eind 2021 is een eerste
tussenrapportage gereedgekomen. In 2022 is daarnaast een midterm review effectiviteit WGA-dienstverlening gereedgekomen. Deze midterm review

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

286

Thema
Type onderzoek
Looptijd
Begrotingsartikel
bevat een overzicht van de inzichten ten aanzien van de ontwikkelingen in de WGA-populatie, de effectiviteit van de re-integratie WGA-ers en eerste
resultaten van de effectevaluatie. Op basis van deze midterm review worden in het kader van het gezamenlijke kennisprogramma «onbeperkt aan
het werk» vervolgonderzoeken geïnitieerd. De effectevaluatie loop door tot 2024 en resulteert in 2025 tot een eindrapport.

Thema 14: Corona
Thema

Type onderzoek

Looptijd

Begrotingsartikel

Evaluatie intensivering armoede- en schuldenaanpak

Ex-post evaluatie

2022-2023

2

Regioplan voert op dit moment een monitorings- en evaluatieonderzoek uit naar de intensiveringsaanpak van de armoede- en schuldenaanpak als
gevolg van corona. Het doel van de monitor is om zicht te houden op de voortgang van de initiatieven die in dit kader zijn gestart. Met de evaluatie
moet inzicht worden ingegeven in de doeltreffendheid van de versnelling- en intensiveringsaanpak.
Economische analyses steunpakketten en corona door het Ex-post evaluatie
CPB

2022

meerdere

Het CPB heeft in 2021 onderzoek gedaan naar de macro-economische effecten van de opeenvolgende steunpakketten in 2020 die door het kabinet
tijdens de coronacrisis zijn ingezet. In 2022 vindt er verdieping plaats. Het doel is om te identificeren welke bedrijven relatief succesvol waren in 2020
en waarom. Hiervoor brengt het CPB de verschillen tussen veerkracht van bedrijven in 2020 in kaart worden en welke factoren daarin een rol speelden.
Daarbij ligt de focus op verschillende ICT die mogelijk hebben bijgedragen aan bedrijfsprestaties tijdens 2020.
Tegemoetkomingsregelingen kinderopvang

Ex-post evaluatie

2023

7

De Tijdelijke tegemoetkomingsregeling kinderopvang en de Tijdelijke tegemoetkomingsregeling kinderopvang zonder overheidsvergoeding zorgden
voor een tegemoetkoming aan ouders in de eigen bijdrage die ouders hebben doorbetaald gedurende de sluiting van de kinderopvang vanwege
covid. De tweede genoemde regeling is bedoeld voor ouders die de kinderopvang zelf betalen en geen overheidsvergoeding ontvangen. De regelingen
hadden tot doel dat kinderopvangorganisaties gefinancierd bleven en ouders hun plek behielden voor het moment dat de kinderopvang weer regulier
open kon gaan.
Evaluatie van de tijdelijke subsidieregeling loonkosten en
inkomensverlies Caribisch Nederland

Ex-post evaluatie

2023

2

Het steunpakket voor Caribisch Nederland zal integraal geëvalueerd worden. De tijdelijke subsidieregeling loonkosten en inkomensverlies maakt
onderdeel uit van de evaluatie. Het doel van de evaluatie is om zicht te krijgen op het functioneren van het steunpakket voor Caribisch Nederland en
daarvan te leren.
Evaluatie regionale mobiliteitsteams

Ex-durante monitoring en
evaluatie

2021-2023

5 en 11

Met een lerende evaluatie wordt gekeken naar wat werkt bij de tijdelijke crisisdienstverlening via regionale mobiliteitsteams, waarom dit werkt en wat
beter zou kunnen. De essentie van een lerende evaluatie is dat gedurende de looptijd van de evaluatie de aanpak bijgestuurd kan worden als
bevindingen daartoe aanleiding geven in plaats van achteraf. Aanvullend hierop is er ook sprake van periodieke monitoring van het gebruik van de
crisisdienstverlening.
Evaluatie van de NOW op doeltreffendheid en
doelmatigheid

Ex-post evaluatie

2023

1

De eindevaluatie van de Noodmaatregel overbrugging werkgelegenheid (NOW) op doeltreffendheid en doelmatigheid is voorzien in 2023. Het
Ministerie van SZW stelt samen met het het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) een evaluatieplan op. In deze evaluatie zal mogelijk
de verbinding worden gelegd tussen onderzoeken naar de NOW die momenteel lopen of zijn afgerond.
Evaluatie van de Tozo op doeltreffendheid en doelmatigheid Ex-post evaluatie

2022-2023

2

Een samenhangend geheel van deelevaluaties is gericht op inzicht in de werking, het doelbereik, de doeltreffendheid en doelmatigheid van de Tijdelijke
overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) en, waar mogelijk, de Tijdelijke ondersteuning voor noodzakelijke kosten (TONK). Belangrijke
onderdelen zijn een procesevaluatie naar de Tozo (2021), een effectmeting van het CPB naar de Tozo (2022), onderzoek van de Inspectie naar de
ervaringen van Tozo-gerechtigden (2022) en een onderzoek in gemeenten naar de ervaringen met de Tozo en TONK (2023). Het eindrapport van de
Tozo op doeltreffendheid en doelmatigheid is voorzien in 2023.
Procesevaluatie van het aanvullend sociaal pakket

Ex-durante evaluatie

2021-2023

meerdere

Betreft een integrale procesevaluatie naar de totstandkoming van het aanvullend sociaal pakket (ASP). Doel van de evaluatie is om inzicht te geven
in wat goed en beter kon gaan tijdens de totstandkoming van het ASP, zodat hier richting de toekomst van geleerd kan worden. Daarnaast moet dit
onderzoek duidelijk maken of een effectevaluatie van het ASP als geheel haalbaar is. De verschillende maatregelen in het ASP worden/zijn afzonderlijk
geëvalueerd. Dit zijn de crisisdienstverlening naar werk (RMT's), intensivering re-integratiedienstverlening gemeenten, aanpak jeugdwerkloosheid,
aanpak van armoede en problematische schulden, scholingsbudget WW en werkgeversdienstverlening, en het NL leert door programma.
Kennistraject sociale impact corona

Ex-durante evaluatie

2021-n.t.b.

2 en 13

Als reactie op het rapport van de commissie Halsema zijn de VNG en de ministeries SZW, VWS, OCW, BZK en J&V, samen met tal van partners, zoals
ZonMw en het Verwey-Jonker Instituut, een kennistraject gestart om de sociaaleconomische en maatschappelijke impact van corona te volgen en te
duiden. Eerste concrete resultaten zijn het Landelijk dashboard sociale impact corona (Landelijk Dashboard Sociale Impact Corona - Nederland
(waarstaatjegemeente.nl)), het CBS Dashboard Stapeling en (multi)problematiek tijdens de coronacrisis (Stapeling en (multi)problematiek tijdens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

287

Thema
Type onderzoek
Looptijd
Begrotingsartikel
de coronapandemie) en de TNO systeemanalyse sociale impact van de coronacrisis. Ambitie is om gezamenlijk het traject voort te zetten door de
verschillende monitors te blijven actualiseren en verdiepend onderzoek uit te voeren, bijvoorbeeld door de kwetsbare groepen die zijn geïdentificeerd
beter in beeld te hebben en intensiteit van problemen te achterhalen.
Praktijkgericht onderzoek naar aanpak jeugdwerkloosheid Overig onderzoek

2022-2023

2

Het betreft een lerend onderzoek naar de praktijkervaringen in de regio’s met de maatregelen uit de aanpak jeugdwerkloosheid, specifiek gericht op
schoolverlaters met een grotere kans op werkloosheid. Daarnaast wordt gekeken naar relevante en recent wetenschappelijke inzichten over de meest
effectieve interventies in het voorkomen en bestrijden van werkloosheid onder kwetsbare jongeren.
Evaluatie NL leert door

Ex-durante en ex-post
evaluatie

2022-2024

1

Met de evaluatie worden de doeltreffendheid en effecten van de drie subsidieregelingen die onder NL Leert Door vallen onderzocht. Op deze manier
wordt duidelijk of de regelingen bijgedragen hebben aan het doel van NL Leert Door, namelijk het behoud van werk en expertise. De inzichten die
de evaluatie oplevert, kunnen daarnaast benut worden voor toekomstig beleid en nieuwe subsidieregelingen op het terrein van scholing en leven lang
ontwikkelen.
Schuldenproblematiek in beeld

Ex-durante monitoring

2024

2

Dit onderzoek betreft een vervolgonderzoek naar geregistreerde problematische schulden van huishoudens en is een vervolg op het in de zomer van
2020 gepubliceerde onderzoek naar de geregistreerde problematische schulden van huishoudens in de jaren 2015-2018. In het bijzonder geeft het
onderzoek inzicht in de ontwikkeling van probleemschulden sinds corona.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

288

Bijlage 7: Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Op verzoek van de motie Hachchi c.s. (Kamerstukken II 2011/12, 33 000 IV,
nr. 28) wordt jaarlijks een overzicht van alle rijksuitgaven aan Caribisch
Nederland (met uitzondering van de vrije uitkering ofwel het BES-fonds)
toegevoegd aan de begroting van Koninkrijksrelaties (IV).
Naar aanleiding van de voorlichting van de Afdeling Advisering van de Raad
van State en het Interdepartementale Beleidsonderzoek Koninkrijksrelaties
(IBO) volgt het kabinet de aanbeveling op om het overzicht Rijksuitgaven
aan Caribisch Nederland aanzienlijk uit te breiden (Kamerstukken II 2019/20,
35 300 IV, nr. 11). Doel hiervan is om de rol van het Ministerie van BZK te
verstevigen en een meer integrale afweging van de Rijksuitgaven aan
Caribisch Nederland te bevorderen.
In de begroting Koninkrijksrelaties (IV) is het totale overzicht van de Rijks­
uitgaven Caribisch Nederland te vinden. Hieronder is de uitsplitsing van
de Rijksuitgaven aan Caribisch Nederland voor de departementale
begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) weergegeven. De in
tabel 209 opgenomen bedragen zijn een opsomming van de in de verschil­
lende beleidsartikelen verantwoorde uitgaven. In onderstaand overzicht en
de bijbehorende toelichtingen wordt aangegeven of het uitgaven zijn ten
behoeve van eilandelijke taken of rijkstaken, of er sprake is van incidentele
of structurele bekostiging en wordt een toelichting gegeven op de wijze van
financiering welke gekoppeld is aan de beoogde beleidsdoelen. Een
toelichting op de budgettaire ontwikkeling en de beleidsrelevante
kerncijfers is te vinden in het desbetreffende beleidsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

289

Tabel 209 Departementaal overzicht Rijksuitgaven Caribisch Nederland (bedragen x € 1.000)
Artikel/ instrument

Taak1

Bijdrage2

Totaal uitgaven
Artikel 1 Arbeidsmarkt

realisatie

ontwerpbegroting t+1

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

68.484

76.708

96.518

94.040

89.194

89.643

92.471
0

15.580

0

0

0

0

0

I

15.580

0

0

0

0

0

0

Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

4.347

12.536

14.532

8.507

9.153

9.254

9.298

Inkomensoverdrachten

4.347

12.536

14.532

8.507

9.153

9.254

9.298

668

753

756

781

794

803

808

668

753

756

781

794

803

808

294

111

111

109

109

110

111

294

111

111

109

109

110

111

4.958

4.331

3.098

3.079

3.123

3.162

3.186

Subsidies (regelingen)

R
R

S

Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid
Inkomensoverdrachten

R

S

Artikel 5 Werkloosheid
Inkomensoverdrachten

R

S

Artikel 6 Ziekte en verlofregelingen
Inkomensoverdrachten

R

S

Artikel 7 Kinderopvang

4.958

4.331

3.098

3.079

3.123

3.162

3.186

7.930

15.978

23.503

24.262

16.900

16.800

16.900

Subsidies (regelingen)

E

S

5.221

8.952

10.597

12.341

12.666

13.295

13.395

Opdrachten

E

S

73

1.548

4.406

4.921

1.234

2.505

2.505

Bijdrage aan medeoverheden

E

I

2.636

5.478

8.500

7.000

3.000

1.000

1.000

22.009

26.962

36.077

38.399

40.745

43.298

45.909

22.009

26.962

36.077

38.399

40.745

43.298

45.909

1.209

1.515

1.714

1.910

2.030

2.048

2.059

1.209

1.515

1.714

1.910

2.030

2.048

2.059

4.433

5.290

6.709

6.856

6.903

6.931

6.963

4.433

5.290

6.709

6.856

6.903

6.931

6.963

0

9.232

10.018

10.137

9.437

7.237

7.237

0

9.232

10.018

10.137

9.437

7.237

7.237

7.056

0

0

0

0

0

0

7.056

0

0

0

0

0

0

Artikel 8 Oudedagsvoorziening
Inkomensoverdrachten

R

S

Artikel 9 Nabestaanden
Inkomensoverdrachten

R

S

Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
Inkomensoverdrachten

R

S

Artikel 11 Uitvoering
Bekostiging

R

S

Artikel 98 Algemeen
Bekostiging

R

S

1 R = Rijk, E = eilandelijk.
2 S = structureel, I = incidenteel.

Toelichting
Artikel 1 Arbeidsmarkt
Subsidies (regelingen)
Dit betreft een rijkstaak: incidentele subsidieregeling compensatie
loonkosten in verband met de Covid-19 crisis.
De tijdelijke subsidieregeling loonkosten en inkomensverlies Caribisch
Nederland voorzag in een subsidie voor loonkosten en inkomensverlies in
verband met buitengewone omstandigheden samenhangend met het
coronavirus. De subsidie was van toepassing tot en met 12 oktober 2021.
Hierdoor zijn er geen middelen gereserveerd vanaf 2022.
Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: inkomensregeling Onderstand.
De rijksoverheid biedt aan inwoners van Caribisch Nederland inkomenson­
dersteuning in de vorm van Onderstand. Het betreft zowel algemene als
bijzondere onderstand. Laatstgenoemde component heeft betrekking op uit
bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

290

belanghebbende zelf niet kan voldoen. In 2022 en 2023 zijn de uitgaven voor
de onderstand hoger omdat op dit artikel ook de incidentele energietoeslag
wordt verantwoord.
Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: inkomensregeling Ongevallenverze­
kering.
Werknemers in de private sector van Caribisch Nederland die door een
bedrijfsongeval geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn geraakt,
krijgen op basis van de Ongevallenverzekering een uitkering (ongeval­
lengeld). De uitkering is gekoppeld aan het laatstverdiende loon van de
werknemer.
Artikel 5 Werkloosheid
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: inkomensregeling, eenmalige uitkering
op basis van de Cessantiawet BES.
Werknemers in Caribisch Nederland die werkzaam zijn in de private sector
ontvangen bij beëindiging van de dienstbetrekking anders dan door de
schuld van de werknemer op grond van de Cessantiawet een eenmalige
uitkering, te betalen door de werkgever. Als de werkgever wegens faillis­
sement of surseance van betaling niet in staat is om de uitkering (tijdig) te
betalen, neemt SZW deze verplichting over.
Artikel 6 Ziekte en verlofregelingen
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: inkomensregeling Ziekteverzekering.
Werknemers in de private sector van Caribisch Nederland die door ziekte of
zwangerschap met loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een
uitkering (ziekengeld) op grond van de Ziekteverzekering. De uitkering is
gerelateerd aan het laatstverdiende loon van de werknemer.
Artikel 7 Kinderopvang
Subsidies (regelingen)
Dit betreft een eilandelijke taak: structurele subsidie voor het bevorderen
van de kwaliteit kinderopvang.
Daarnaast is er de Tijdelijke subsidieregeling kinderopvang Caribisch
Nederland die vanuit het Rijk aan kinderopvangorganisaties in Caribisch
Nederland ter beschikking worden gesteld om financiële toegankelijkheid
van de kinderopvang en buitenschoolse opvang te verbeteren en tegelij­
kertijd de kwaliteit van de opvang te verbeteren. Deze regeling eindigt op
zijn vroegst per 1 januari 2024, nadat de nieuwe wet Kinderopvang Caribisch
Nederland gefaseerd in werking is getreden.
Opdrachten
Dit betreft een eilandelijke taak: structurele opdrachten ten behoeve van
kinderopvang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

291

Het gaat onder andere om middelen voor onderzoek, centrale uitvoerings­
kosten en het programmabureau BES(t)4 Kids.
Bijdragen aan medeoverheden
Dit betreft een eilandelijke taak: kinderopvang.
Dit betreft middelen voor de bijzondere uitkering aan de eilanden voor de
versterking van kinderopvang en voor- en naschoolse opvang in Caribisch
Nederland in het kader van het programma BES(t) 4 kids.
Artikel 8 Oudedagsvoorziening
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: Inkomensregeling algemene oudedags­
voorziening.
Personen die in Caribisch Nederland verzekerde jaren hebben opgebouwd
voor de AOV en die de AOV-gerechtigde leeftijd hebben bereikt, ontvangen
een aan de verzekerde jaren gerelateerd ouderdomspensioen op grond van
de AOV. Naast het ouderdomspensioen wordt op Sint Eustatius en Saba
een tegemoetkoming verstrekt die recht doet aan de prijsverschillen tussen
de eilanden. Tevens kent de AOV een partnertoeslag.
Artikel 9 Nabestaanden
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: Inkomensregeling algemene weduwen
en wezenverzekering.
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de AWW recht
op een uitkering. De hoogte van de uitkering is leeftijdgerelateerd.
Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
Inkomensoverdrachten
Dit betreft een structurele rijkstaak: algemene kinderbijslagvoorziening.
De kinderbijslagvoorziening BES biedt ouders of verzorgers die op Bonaire,
Sint Eustatius en Saba wonen een tegemoetkoming voor de kosten van
opvoeding en verzorging van kinderen die nog geen 18 jaar zijn.
Artikel 11 Uitvoering
Bekostiging
Dit betreft een structurele rijkstaak: kosten voor de unit Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW).
De RCN-unit SZW is een bij de Rijksdienst Caribisch Nederland gepositio­
neerd onderdeel van het departement dat namens de minister is belast met
uitkeringsverstrekking, vergunningverlening en arbeidsinspectie in
Caribisch Nederland. Tot de begroting 2022 zijn deze uitgaven opgenomen
op artikel 98 Algemeen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

292

Artikel 98 Algemeen
Bekostiging
Dit betreft een structurele rijkstaak: kosten voor de unit Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW).
De RCN-unit SZW is een bij de Rijksdienst Caribisch Nederland gepositio­
neerd onderdeel van het departement dat namens de minister is belast met
uitkeringsverstrekking, vergunningverlening en arbeidsinspectie in
Caribisch Nederland. Met ingang van de begroting van 2022 zijn deze
uitgaven toebedeeld aan artikel 11 Uitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

293

Bijlage 8: NGF-bijlage
De NGF-bijlage bevat het project Skills waarvan de bijdrage vanuit het
Nationaal Groeifonds is overgeboekt naar SZW.
Tabel 210 Nationaal Groeifonds (NGF) projecten SZW (bedragen x € 1.000)
Totaal uitgaven NGF-Projecten

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

0

2.920

5.840

5.840

1.620

0

0

0

2.920

5.840

5.840

1.620

0

0

Subtotaal uitgaven project Skills
uitgaven beleidsartikel 11

Toelichting
Project Skills
Het kabinet heeft in juli 2022 de voorwaardelijke toekenning voor het
Nationaal Groeifonds investeringsvoorstel Leeroverzicht en Skills
(voorheen NPLO en Skills) omgezet in een definitieve toekenning.
Dit voorstel bestaat uit twee programma's. OCW is trekker van het
programma Leeroverzicht. SZW is trekker van het Skills deel, met het
programma Vaardig met Vaardigheden van OCW, SZW, UWV, SBB, CBS en
TNO.
Resultaat is de ontwikkeling en het open beschikbaar stellen van een
gemeenschappelijke skillstaal met de naam CompetentNL. CompetentNL
kan door publieke en private afnemers worden gebruikt om fijnmaziger te
beschrijven wat iemand al kan, wat iemand nodig heeft bij het uitvoeren van
een baan en wat iemand met een bepaalde scholingsinterventie (te
beginnen met het middelbaar beroepsonderwijs, mbo) kan leren.
Voor Vaardig met Vaardigheden (Skills) is een budget van in totaal
€ 25 miljoen beschikbaar uit het NGF. Hiervan is € 16,2 miljoen toegekend
aan SZW en het resterende deel aan OCW.
SZW zorgt voor het beschikbaar stellen van de financiële middelen aan
UWV, CBS en TNO. Financiering van SBB verloopt via het Ministerie van
OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

294

Bijlage 9: Lijst van afkortingen
Lijst van afkortingen
ABU

Algemene Bond Uitzendondernemingen

AcICT

Adviescollege ICT-toetsing

ACM

Autoriteit Consument & Markt

AFM

Autoriteit Financiële Markten

AG-uitkering

Arbeidsongeschiktheidsuitkering

AIO

Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen

AKW

Algemene Kinderbijslagwet

AMvB

Algemene maatregel van bestuur

Anw

Algemene Nabestaandenwet / Nabestaandenfonds

AO

Arbeidsongeschiktheid, of Algemeen Overleg

Aof

Arbeidsongeschiktheidsfonds

AOV

Algemene Ouderdomsverzekering Caribisch Nederland, of
Arbeidsongeschiktheidsverzekering

AOW

Algemene Ouderdomswet / Ouderdomsfonds

APF

Algemeen Pensioenfonds

API

Application Programming Interface

APP

Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen

Arbo

Arbeidsomstandigheden

ASP

Aanvullend sociaal pakket

ATW

Arbeidstijdenwet

AVG

Algemene Verordening Gegevensbescherming

avv

Algemeen verbindend verklaren van bepalingen van collectieve
arbeidsovereenkomsten

Awb

Algemene wet bestuursrecht

AWf

Algemeen Werkloosheidsfonds

Awir

Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen

AWW

Algemene Weduwen- en Wezenverzekering Caribisch Nederland, of
Algemene Weduwen en Wezenwet

AZC

Asielzoekerscentrum

Bbz

Besluit bijstandsverlening zelfstandigen

BD

Belastingdienst

BES

Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (samen Caribisch Nederland)

BIKK

Bijdrage in kosten kortingen

BKWI

Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen

BmGS

Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen

BMS

Brede Maatschappelijke Samenwerking burn-outklachten

BNC

Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen

Brzo

Besluit risico’s zware ongevallen

BUIG

Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten

BZ

(Ministerie van) Buitenlandse Zaken

BZK

(Ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

CA

Coalitieakkoord

cao

Collectieve arbeidsovereenkomst

CASS

Administratief Centrum voor de sociale zekerheid van de Rijnvarenden

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CIO

Chief Information Office

CJIB

Centraal Justitieel Incassobureau

CMD

Common Mental Disorders

CN

Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius, Saba)

COA

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers

CPB

Centraal Planbureau

CSE

Chronic solvent-induced encephalopathy, een aandoening van het centrale
zenuwstelsel als gevolg van de langdurige blootstelling aan oplosmiddelen

CTB

Coronatoegangsbewijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

295

CTE

Chronische Toxische Encephalopathie

Ctgb

College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden

D&I

Diversiteit en Inclusie

DC

Defined Contribution

DGA

Directeur-grootaandeelhouder

DI

Duurzame inzetbaarheid

Divosa

Vereniging van directeuren van gemeentelijke sociale diensten

DKIZ

Dubbele kinderbijslag voor thuiswonende kinderen met intensieve zorg

DMS

Document Management Systeem

DNB

De Nederlandsche Bank

DU

Decentralisatieuitkering

DUO

Dienst Uitvoering Onderwijs

EBB

Enquête Beroepsbevolking

EER

Europese Economische Ruimte

EK

Eerste Kamer

ELA

European Labour Authority

ELIP

Einde lening inburgeringsplichtig

EMU

Economische en Monetaire Unie

EPA

Ernstige psychische aandoeningen

EPSCO

Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en
Consumentenzaken

ERD ZW

Eigenrisicodragen Ziektewet

ESB-regeling

Subsidieregeling scholing en re-integratie van personen met
arbeidsbeperkingen en Ernstige Scholingsbelemmeringen

ESF

Europees Sociaal Fonds

EU

Europese Unie

EZK

(Ministerie van) Economische Zaken en Klimaat

FIN

(Ministerie van) Financiën

G&VW

Gezond en Veilig Werken

GDI

Generieke Digitale Infrastructuur

GGD

Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst

Ggz

Geestelijke gezondheidszorg

GHOR

Geneeskundige Hulpverleningsorganisaties in de Regio

havo

Hoger algemeen voortgezet onderwijs

I&W

(Minsterie) van Infrastructuur en Waterstaat

IAK

Integraal afwegingskader

IB

Inlichtingenbureau

IBO

Interdepartementaal Beleidsonderzoek

IBPV

Instelling voor bedrijfspensioenvoorziening

ICF

Inspectie Control Framework

IHH

Informatiehuishouding

IKK

Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang

ILO

International Labour Organization

IOAOW

Inkomensondersteuning AOW-gerechtigden

IOAW

Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze
Werknemers

IOAZ

Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen
Zelfstandigen

IORP

Europese Pensioenfondsrichtlijn

IOW

Inkomensvoorziening Oudere Werklozen

IPS

Individuele Plaatsing en Steun

IUSD

Integratie-uitkering sociaal domein

IVA

Inkomensvoorziening voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten

J&V

(Ministerie van) Justitie en Veiligheid

Jeugd-LIV

Tegemoetkoming verhoging minimumjeugdloon, of
Minimumjeugdloonvoordeel

KBO

Katholieke Bond van Ouderen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

296

KBV

Kinderbijslagvoorziening

KGU

Koppeling gewerkte uren

KIS

Kennisplatform Integratie en Samenleving

KO

Kinderopvang

KOOP

Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties

KOT

Kinderopvangtoeslag

KPI

Kritieke prestatie indicatoren

KWIV

Kwaliteitsraamwerk Informatievoorziening

LCR

Landelijke Cliëntenraad

LHBTI+ers

Lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, intersekse en andere (nonbinbaire) seksuele en genderidentiteiten

LIV

Lage-inkomensvoordeel

LKK

Landelijke Kwaliteitsmonitor Kinderopvang

LKS

Loonkostensubsidie

LKV

Loonkostenvoordeel

LLO

Leven Lang Ontwikkelen

LRK

Landelijk Register Kinderopvang en peuterspeelzalen

mbo

middelbaar beroepsonderwijs

MCKW

Mobiliteitscentrum Kolenketen Westhaven

MDIEU

Maatwerkregeling duurzame inzetbaarheid en eerder uittreden

MEV

Macro-economische Verkenning

MIP

Meerjarig investeringsprogramma

MIT

Maatschappelijk Impact Team

Mkb

Midden- en kleinbedrijf

NCDR

Nationaal Coördinator Discriminatie en Racisme

NEA

Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden

NGF

Nationaal Groeifonds

Nibud

Nationaal instituut voor budgetvoorlichting

NL

Nederland

NLA

Nederlandse Arbeidsinspectie

NOW

Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid

NT2

Nederlands als tweede taal

NVVG

Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde

NVVK

Branchevereniging voor schuldhulpverlening, sociaal bankieren en
bewindvoering

O&O-fonds

Opleidings- en Ontwikkelingsfonds

OBR

Overbruggingsregeling AOW

OCW

(Ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

OPS

Organo Psycho Syndroom

OV

Ongevallenverzekering Caribisch Nederland

Pgb

Persoonsgebonden budget

PGV

Stichting Projectenbureau Publieke Gezondheid van de Vereniging van
Publieke Gezondheid en Veiligheid Nederland

PIP

Plan Inburgering en Participatie

PLOOI

Platform Open Overheidsinformatie

POC KOT, of POK

Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag

PRK

Personenregister Kinderopvang

pSG

Plaatsvervangend secretaris-generaal

PVO

Primair en voortgezet onderwijs

PWRI

Pensioenfonds Werk en (Re-)Integratie

RBK

Register Buitenlandse Kinderopvang

RBV

Rijksbegrotingsvoorschriften

RCN

Rijksdienst Caribisch Nederland (unit Sociale Zaken en Werkgelegenheid)

REACT-EU

Recovery Assistance for Cohesion and the Territories of Europe

RI&E

Risico Inventarisatie & Evaluatie

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RIV-toets

Toets op het re-integratieverslag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

297

RMT

Regionaal mobiliteitsteam

RSO

Rijksschoonmaakorganisatie

RVO

Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland

RVU

Regelingen voor vervroegde uittreding

RvW

Regeling van Werkzaamheden

RWT

Rechtspersoon met een Wettelijke Taak

SBB

Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven

SBCM

Stichting Beheer Collectieve Middelen

SCP

Sociaal en Cultureel Planbureau

SDG

Duurzame ontwikkelingsdoelstelling (Sustainable Development Goals)

SEA

Strategische Evaluatie Agenda

SER

Sociaal-economische Raad

SES

Sociaal-economische status

SG

Secretaris-generaal

SiSa

Single information Single audit

SLIM

Stimuleringsregeling leren en ontwikkelen in mkb-ondernemingen

SPUK

Specifieke Uitkering

Sr

Wetboek van Strafrecht

SSO

Shared Service Organisatie

STAP

Stimulering Arbeidsmarktpositie

STAP OA

Stimulering Arbeidsmarktpositie Ontwikkeladvies

Stb.

Staatsblad

Stcrt.

Staatscourant

SUWI

Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen

SVB

Sociale Verzekeringsbank

Sw

Sociale werkvoorziening

SZ

Sociale Zekerheid

SZI

(Directoraat Generaal) Sociale Zekerheid en Integratie

SZW

(Ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid

TAS

Regeling Tegemoetkoming Asbestslachtoffers

TCU

Tijdelijke Commissie Uitvoeringsorganisaties

TK

Tweede Kamer

TNO

Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek

Tofa

Tijdelijke Overbruggingsregeling Flexibele Arbeidskrachten

TOGS

Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19

TONK

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten

Tozo

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers

TSB

Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten

TTKO

Tijdelijke tegemoetkoming kinderopvang

TV

Transitievergoeding

TVL

Tegemoetkoming Vaste Lasten

TW

Toeslagenwet

Twv

Tewerkstellingsvergunning

Ufo

Uitvoeringsfonds voor de overheid

UN

United Nations

UWV

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

VAO

Verslag van een algemeen overleg

VIA

Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt

vmbo

voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs

VN

Verenigde Naties

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

VOG

Verklaring Omtrent het Gedrag

VOI

Veranderopgave inburgering

VrIP

Vroege Integratie en Participatie

VUM

Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens

Vut

Vervroegde uittreding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

298

VWNW

Van Werk Naar Werk

vwo

Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs

VWS

(Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Waadi

Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs

Wab

Wet arbeidsmarkt in balans

WagwEU

Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie

Wajong

Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten

Wamil

Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen

WAO

Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering

Was

Wet aanpak schijnconstructies

WaU

Werk aan Uitvoering

Wav

Wet arbeid vreemdelingen

WAZ

Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen

WAZO

Wet Arbeid en Zorg

WBJA

Wetgeving, Bestuurlijke en Juridische Aangelegenheden

Wbo

Wet betaald ouderschapsverlof

WEA

Werkgevers Enquête Arbeid

WEB

Wet Educatie Beroepsonderwijs

WGA

Regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten

WGO

Wetgevingsoverleg

Whk

Werkhervattingskas

Wi

Wet inburgering

WIA

Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen

WIEG

Wet Invoering Extra Geboorteverlof

WKB

Wet op het Kindgebonden Budget

Wko

Wet kinderopvang

Wlz

Wet langdurige zorg

Wml

Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag / Wettelijk minimumloon

Wob

Wet openbaarheid van bestuur

WOL

Werken op locatie

Woo

Wet open overheid

WOR

Wet op de Ondernemingsraden

Wps

Wetsvoorstel pensioenverdeling bij scheiding

WRR

Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid

WSB

Werkgelegenheid en Sociaal Beleid

Wsnp

Wet schuldsanering natuurlijke personen

Wsw

Wet sociale werkvoorziening

Wtl

Wet tegemoetkomingen loondomein

Wtp

Wet toekomst pensioenen

WVP

Wet verbeterde premieregeling

WW

Werkloosheidswet

WWJW

Wet werken waar je wilt

ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

ZEA

Zelfstandigen Enquête Arbeid

ZEZ

Regeling Zelfstandig En Zwanger

ZonMw

Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie

ZV

Ziekteverzekering Caribisch Nederland

ZW

Ziektewet

zzp

Zelfstandige zonder personeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 2

299