Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 559

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 oktober 2016
Het opleidingsaanbod in het hoger onderwijs is idealiter op landelijk
niveau doelmatig, waarbij het toegankelijk is en aansluit bij de behoeften
op de arbeidsmarkt, de wetenschap en de maatschappij. De focus is
nadrukkelijk breder dan alleen de behoeften op de arbeidsmarkt of het
economisch belang. Het opleidingsaanbod dient studenten in staat te
stellen hun talenten zo veel mogelijk te ontwikkelen en hen op te leiden
tot kritische, maatschappelijk betrokken burgers. Bij de totstandkoming
van het landelijk aanbod is het belangrijk dat er op een behoedzame –
doelmatige – wijze wordt omgesprongen met publieke middelen. Elke
euro kan immers maar één keer worden uitgegeven. De toegankelijkheid
moet bovendien geborgd zijn. Een dekkend, toegankelijk aanbod aan
bekostigde opleidingen in het hoger onderwijs, stelt studenten in staat om
tegen redelijke prijzen (het wettelijk collegegeld) op een divers aantal
terreinen een studie te volgen en een diploma te behalen. Daarbij is het
aan studenten om zo bewust mogelijk voor een bepaalde studie te kiezen.
Instellingen hebben de afgelopen decennia steeds meer aandacht
gekregen voor de macrodoelmatigheid van het opleidingsaanbod. In de
aanloop naar de Strategische Agenda heb ik met instellingen het gesprek
gevoerd over de wijze waarop zij de macrodoelmatigheid van het
opleidingsaanbod borgen. Hierbij kwam een aantal voorbeelden ter
sprake – dat verderop in deze brief nader toegelicht zal worden – waaruit
blijkt dat goed overleg tussen de instellingen een sleutelrol kan hebben bij
de vormgeving van een macrodoelmatig opleidingsaanbod. Met het
macrodoelmatigheidsbeleid vanuit de overheid wil ik dit overleg
stimuleren. In de Strategische Agenda heb ik een verkenning aangekondigd van het huidige macrodoelmatigheidsbeleid. Daarbij heb ik
aangekondigd dat het vergroten van eigenaarschap van en vertrouwen in
de instellingen, het bieden van meer ruimte voor vernieuwing, het
stimuleren van samenwerking tussen onderwijsinstellingen en andere

kst-31288-559
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

1

betrokken partners, en het verminderen van de administratieve lasten
daarbij mijn focuspunten zijn. Ik heb het huidige beleid geanalyseerd en
veel gesprekken gevoerd met onder andere studenten, hogescholen,
universiteiten, koepelverengingen en werkgevers. Daaruit volgt de
conclusie dat het huidige beleid aansluit bij de doelen, maar dat er
mogelijkheden zijn voor verbetering en vereenvoudiging. In deze brief doe
ik daarom voorstellen die voortbouwen op wat al goed gaat in het
macrodoelmatigheidsbeleid en die tegelijkertijd de benodigde verbetering
en vereenvoudiging zullen aanbrengen.
De afgelopen tijd is het debat over macrodoelmatigheid ook in de
maatschappij en in de Tweede Kamer gevoerd. Zo hebben wij tijdens het
Algemeen Overleg «Arbeidsmarktkansen ho en selectie en toegankelijkheid van het hoger onderwijs» met elkaar gesproken over het belang
van macrodoelmatigheidsbeleid gericht op het totale opleidingsaanbod in
het hoger onderwijs, zodat het voldoende aan blijft sluiten bij wat er nodig
is op de arbeidsmarkt en de maatschappij. Ik heb de motie van de leden
Duisenberg en Van Meenen, om in lijn met het voorstel van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) te komen met voorstellen voor periodieke
toetsing van het bestaand aanbod, overgenomen.1 Met deze brief doe ik
deze motie gestand.
Op basis van mijn verkenning ziet de kern van deze beleidsvoorstellen er
als volgt uit: ik wil inzetten op een integraal beleid, gericht op de
macrodoelmatigheid van nieuw én bestaand aanbod. Daarbij ligt het
eigenaarschap in eerste instantie bij de sector zelf, waarbij ik een goede
samenwerking tussen instellingen onderling, en met andere relevante
partners, cruciaal vind. Er moet in het toekomstige macrodoelmatigheidsbeleid bovendien meer ruimte zijn voor vernieuwing en responsiviteit, ook
in het licht van de steeds snellere ontwikkeling op de arbeidsmarkt en in
de maatschappij in den brede. Meer eigenaarschap bij instellingen zelf zal
hier ook aan bijdragen. Hoe meer instellingen deze verantwoordelijkheid
zelf oppakken, hoe minder sturing er vanuit de overheid nodig is. Tot slot
zet ik in op een vermindering van administratieve lasten en kortere
doorlooptijden.
Hieronder beschrijf ik eerst de uitkomsten van de verkenning. Vervolgens
ga ik in op mijn beleidsvoorstellen voor de toekomst. Tot slot ga ik nog in
op hoe ik deze beleidsvoorstellen de komende tijd uit zal werken en zal
implementeren. In bijlage 12 bij deze brief vindt u een beschrijving van het
huidige macrodoelmatig-heidsbeleid en hoe dit door de jaren heen tot
stand is gekomen. Ook wordt daar een korte internationale vergelijking
gemaakt. In bijlage 23 beschrijf ik een aantal beleidsalternatieven die ik
heb bekeken, maar die niet mijn voorkeur hebben.
De brief is in overeenstemming met het Ministerie van Economische
Zaken tot stand gekomen en betreft mede het hbo in de sector landbouw,
natuurlijke omgeving en voedsel.
1. Verkenning macrodoelmatigheidsbeleid
In de analyses die ik gemaakt heb en de gesprekken die ik gevoerd heb
met hogescholen, universiteiten, studentenorganisaties ISO en LSVb, de
VH, VSNU, NRTO, VNO-NCW en experts kwam een aantal punten steeds
duidelijk terug, met name punten die om aandacht vragen in het kader

1

Kamerstuk 31 288, nr. 531
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

2

van een steeds sneller veranderende samenleving en arbeidsmarkt.
Hieronder licht ik de punten toe.
Een overzichtelijk en transparant aanbod
Voor studenten moet duidelijk zijn wat het aanbod is, wat opleidingen
inhouden en wat studenten daarmee kunnen. Datzelfde geldt voor
werkgevers. Om het aanbod overzichtelijk te houden adviseert de CDHO
ook regelmatig over naamgeving van opleidingen, waarna de NVAO bij de
toets nieuwe opleiding (tno) toetst of de door het instellingsbestuur
gekozen naam voor de opleiding voldoende inzicht biedt in de inhoud van
de opleiding. Een transparant aanbod zorgt ervoor dat potentiële
studenten een bewuste studiekeuze kunnen maken en versterkt de
verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Ik wil studenten zoveel
mogelijk keuzevrijheid bieden en hen in staat stellen zelf zo bewust
mogelijk een keuze te maken voor een bepaalde studie. Die keuze moet
gebaseerd zijn op een brede set overwegingen, waarbij passie voor een
bepaalde studie hopelijk een belangrijke factor is en alleen kiezen op basis
van arbeidsmarktperspectief niet zaligmakend is. Studenten die kiezen
voor een studie waarvoor ze intrinsiek gemotiveerd zijn, hebben meer
studiesucces. Bovendien komt een deel van de studenten vaak goed
terecht op de arbeidsmarkt, maar wel in een andere sector dan waarvoor
ze zijn opgeleid. Dat is op zich niet erg. Wel vind ik het van groot belang
dat studenten bij het maken van de studiekeuze over goede informatie
over onder andere arbeidsmarktperspectieven beschikken.
Goede voorlichting van studenten over onder andere arbeidsmarktperspectieven is dan ook een belangrijk onderdeel van het beleid gericht op
een goede aansluiting van opleidingen op de maatschappij, arbeidsmarkt
en wetenschap. Een goed voorbeeld is de studiebijsluiter. Ook studiekeuzeactiviteiten, die sinds enkele jaren verplicht zijn, dragen hieraan bij. Om
studenten transparantie en toegankelijkheid te kunnen garanderen, is het
noodzakelijk dat instellingen juiste, complete en goed toegankelijke
informatie geven, en dat die informatie makkelijk vindbaar is. Uit een
inventarisatie die het ISO onlangs deed, kwam naar voren dat dat nu nog
niet altijd het geval is.4 In mijn brief van 14 juli 2016 over Studiekeuzeinformatie en stichting Studiekeuze123 ben ik dieper ingegaan op hoe ik
een betere voorlichting aan studenten zal stimuleren.5 Ook de VH en de
VSNU vinden transparantie en eenduidigheid van gegevens over
arbeidsmarktperspectief van nadrukkelijk belang en samen met de
studentenorganisaties streven zij ernaar om per aankomend studiejaar
deze eenduidige en transparante informatie over het arbeidsmarktperspectief te kunnen verschaffen. VH, VSNU en de studentenorganisaties
ISO en LSVb zijn in samenspraak met Studiekeuze123 aan het kijken hoe
voorlichting over het arbeidsmarktperspectief van opleidingen kan
worden uitgebreid – bijvoorbeeld met informatie over in welke sectoren
alumni van de betreffende opleidingen werkzaam zijn – en hoe de in de
HBO-monitor en de Nationale Alumni Enquête gehanteerde definities
kunnen worden gelijkgetrokken en aangescherpt. Hiertoe zal ook
samenwerking worden gezocht met organisaties als ROA en CBS.
Aansluiting op de arbeidsmarkt van nieuw en bestaand aanbod
Goede voorlichting is belangrijk, maar daarmee zijn we er nog niet. In de
praktijk blijkt dat niet alle studenten de arbeidsmarkt- en toekomstperspectieven in den brede meewegen bij hun studiekeuze. Uit de studenten4

Zie: http://www.iso.nl/persbericht/opleidingen-vertellen-studiekiezers-vaak-niet-het-heleverhaal/
5
Kamerstuk 31 288, nr. 548

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

3

monitor 2015 van ResearchNed komt bijvoorbeeld naar voren dat 23% van
de eerstejaars studenten in het hoger onderwijs rekening houdt met
arbeidsmarktperspectieven bij de keuze voor hun opleiding. Daarnaast
houdt nog de helft daar enigszins rekening mee. Het overige deel geeft
aan in het geheel geen rekening te houden met arbeidsmarktperspectieven van de opleiding. Uit het onderzoek Studie en Werk van SEO komt
naar voren dat met name studenten die een opleiding gevolgd hebben
met relatief minder goede arbeidsmarktperspectieven achteraf het vaakst
spijt hebben van hun studie.6 Instellingen en overheid hebben een taak
om eraan bij te dragen dat studenten zo goed mogelijk terecht kunnen
komen. Dit is niet alleen voor de betreffende studenten van belang; ook
voor de maatschappij als geheel is het van belang dat het onderwijsaanbod goed aansluit op de behoeften van de arbeidsmarkt, de wetenschap en de maatschappij. Het macrodoelmatigheidsbeleid en het beleid
gericht op een goede voorlichting over opleidingen en op de studiekeuzeactiviteiten zijn daarin twee belangrijke instrumenten die elkaar goed
aanvullen en in balans houden.
Op dit moment is de aansluiting op de arbeidsmarkt over de hele linie
voor het hoger onderwijs goed te noemen. Voor zover dit niet het geval is
wordt dit voor een deel veroorzaakt door conjuncturele effecten. Het ROA
(Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt) brengt tweejaarlijks
een publicatie uit waarin de verwachte arbeidsmarktontwikkelingen voor
de komende jaren worden geschetst. In de meest recente prognose
schetst het ROA de aansluiting op de arbeidsmarkt tot 2020. Het algemene
beeld dat hieruit naar voren komt, is dat de werkloosheid na jaren van
crisis nog relatief hoog is, maar dat voor de komende jaren een groei van
de werkgelegenheid verwacht wordt. De verwachte arbeidsmarktperspectieven (verhouding tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt)
voor hbo- en wo-gediplomeerden zijn tot 2020 in zijn algemeenheid
redelijk te noemen volgens het ROA, de loopbaanperspectieven (een
indicator die een beeld geeft van de verwachte loongroei tussen 25- en
45-jarige leeftijd) zelfs goed tot zeer goed. Uit de meest recente
hbo-monitor van de Vereniging Hogescholen kwam naar voren dat de
werkloosheid onder afgestudeerde hbo’ers de afgelopen twee jaar
gedaald is, naar 5,5% in 2015. 81,4% van de werkenden heeft binnen drie
maanden na afstuderen een eerste baan, 77% van de afgestudeerden
heeft in 2015 binnen anderhalf jaar een baan op hbo-niveau of hoger. Het
merendeel van de studenten (72%) is positief over de aansluiting tussen
opleiding en werk.7 Als we kijken naar de arbeidsmarktperspectieven
volgens de prognoses van het ROA voor 2015–2020, dan verschillen deze
per sector. Voor bijvoorbeeld hbo onderwijs, en voor hbo en wo-techniek
zijn de perspectieven goed, voor bijvoorbeeld wo onderwijs en wo
medisch worden deze perspectieven als «matig» getypeerd, doordat hier
de komende jaren relatief weinig werkgelegenheidsgroei wordt verwacht.
Voor geen enkele sector in het hbo of wo zijn de perspectieven slecht. Los
van deze arbeidsmarktperspectieven is het zo dat een substantieel deel
van de studenten na hun studie werk vindt in andere sectoren of in het
buitenland.
Dat de aansluiting over het algemeen goed is neemt niet weg dat er ook
knelpunten zijn. Zo zijn er recent verschillende berichten in de media
geweest over onvoldoende arbeidsmarktperspectieven van sommige
bestaande opleidingen. In een uitzending van De Monitor was bijvoorbeeld veel aandacht voor dit onderwerp aan de hand van de opleiding wo
6

Zie Studie & Werk 2016, de arbeidsmarktpositie van hbo’ers en academici uit het afstudeerjaar
2013/2014, SEO, juni 2016
7
Zie Feiten en cijfers, HBO-Monitor 2015: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het
hbo. Juni 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

4

psychologie.8 Ook in verschillende gesprekken met instellingen in het
kader van de toekomstverkenning werd meerdere keren opgemerkt dat
het opvallend is dat sturing op het bestaande aanbod geen expliciet
onderdeel is van het macrodoelmatigheidsbeleid. De arbeidsmarkt,
maatschappij en wetenschap veranderen voortdurend. Nu is er alleen een
toets bij de start van opleidingen op de noodzaak voor de arbeidsmarkt,
maatschappij en wetenschap, en later niet meer. Dit begint in het licht van
de steeds snellere veranderingen steeds meer te wringen. Ook in het
voorstel van het ISO en de motie van de leden Duisenberg en Van Meenen
kwam deze problematiek terug. In paragraaf 2 doe ik voorstellen hoe het
macrodoelmatigheidsbeleid explicieter gericht kan worden op zowel
nieuw als bestaand aanbod, en hoe dit beleid meer met elkaar verbonden
wordt.
Vertrouwen en eigenaarschap
In de Strategische Agenda en mijn brief over het toekomstig accreditatiebeleid heb ik mijn visie geschetst op bestuurlijke verhoudingen.
Onderdeel hiervan is dat ik mijn verantwoordelijkheid vorm wil geven
vanuit vertrouwen en het leggen van het eigenaarschap voor beleidsdoelen daar waar die het beste kunnen worden opgepakt. Dat geldt ook
voor het macrodoelmatigheidsbeleid. Instellingen zijn in eerste instantie
zelf aan zet om te signaleren welke behoeften er zijn op de arbeidsmarkt,
onder andere in overleg met werkgevers. In de praktijk blijkt dat instellingen steeds vaker met elkaar en andere betrokkenen de handschoen
oppakken om tot afspraken te komen over hoe het aanbod er in de
toekomst het beste uit kan zien.9 Waar signalen zijn voor risico’s voor de
doelmatigheid zijn instellingen veelal al met elkaar in gesprek om
afspraken te maken hoe hiermee om te gaan, bijvoorbeeld in de sectoren
geesteswetenschappen, kunsten en techniek (zie bijlage 1)10. Ook heeft de
Vereniging Hogescholen besloten om een sterkte-zwakte analyse te
maken van de sectorale analyses die zij de afgelopen jaren heeft (laten)
maken, het proces van totstandkoming daarbij inbegrepen.
Ik zie een grote meerwaarde in een sterkere samenwerking tussen
instellingen. Op deze goede praktijk wil ik in het toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid dan ook voortbouwen. Dat betekent niet dat het beleid
helemaal wordt losgelaten of dat verantwoording afleggen niet meer
nodig is. Van individuele instellingen kan namelijk niet worden verwacht
dat zij alleen de verantwoordelijkheid op zich nemen voor het landelijke
aanbod, dat resulteert uit keuzes van individuele instellingen. In paragraaf
2 zet ik verder uiteen hoe ik het eigenaarschap van instellingen wil
versterken en hoe ik ervoor wil zorgen dat relevante partners voldoende
betrokken zijn.
Trends: Internationalisering, regionalisering, krimp, digitalisering en
flexibilisering
Het macrodoelmatigheidsbeleid opereert niet in een vacuüm. Tijdens de
verkenning kwamen de gesprekken vaak op de diverse trends en hoe deze
van invloed zijn op de vormgeving van het toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid. Ik bespreek de trends hieronder. In paragraaf 2 leg ik uit hoe
ik in het toekomstig beleid ruimte wil bieden aan deze trends.

8

Uitzending De Monitor, KRO-NCRV, 7 februari 2016
Zie ook de beschrijving in bijlage 1 over de diverse instrumenten die hierbij nu worden gebruikt
zoals sectorale analyses en verkenningen het op stellen van sectorplannen en regionale
plannen en het uitvoeren van conversies.
10
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

5

Een belangrijke trend is internationalisering. Het macrodoelmatigheidsbeleid is gericht op het nationale opleidingsaanbod en primair op de
nationale arbeidsmarkt. We hebben er echter wel belang bij dat onze
opleidingen aantrekkelijk zijn voor internationale studenten die na het
afronden van hun opleiding graag hier willen blijven werken én voor
Nederlandse studenten die na het afronden van hun opleiding graag in
het buitenland willen werken. De opdracht van het onderwijs is ervoor te
zorgen dat studenten de juiste kennis en vaardigheden meekrijgen om
goed terecht te kunnen komen, of dit nu op de Nederlandse of op de
internationale arbeidsmarkt is.
Naast steeds meer internationalisering, kan ook worden gesproken over
een trend van voortgaande regionalisering. Steeds meer interessante
initiatieven vinden plaats op regionaal niveau, in samenspraak met
regionale partners. Het huidige macrodoelmatigheidsbeleid biedt hier
reeds ruimte voor, onder andere door rekening te houden met de
regionale arbeidsmarkt en ruimte te bieden voor aansluiting op regionale
afspraken. In het toekomstig beleid wil ik hier nog meer ruimte voor
bieden. De landelijke macrodoelmatigheid blijft echter het uitgangspunt.
Regionale ontwikkelingen mogen niet ten koste gaan van de landelijke
macrodoelmatigheid.
Een ontwikkeling die de komende jaren ook in het hoger onderwijs zal
gaan spelen is de demografische krimp. Dit maakt macrodoelmatigheidsbeleid gericht op nieuw én bestaand aanbod alleen maar van groter
belang, omdat bij krimpende opleidingen meer vraagstukken rond
macrodoelmatigheid zullen zijn. De continuïteit van het opleidingsaanbod
moet zo veel mogelijk gewaarborgd zijn. Dat wil zeggen dat bij toelating
van een nieuwe opleiding de verwachting moet zijn dat de opleiding op
korte en middellange termijn voldoende positie kan hebben en dat er ook
aandacht moet zijn voor specifieke, kleine opleidingen (unica). Mogelijk
gevolg van krimp is dat binnen het bestaande aanbod meer concurrentie
om de student optreedt. Binnen het macrodoelmatigheidsbeleid wil ik
juist inzetten op goede samenwerking.
Ik wil voldoende ruimte bieden aan de ontwikkelingen op het gebied van
flexibilisering en digitalisering, ook binnen het macrodoelmatigheidsbeleid. In de wijzigingen die de beleidsregel de afgelopen jaren heeft
ondergaan, is daar veel op ingezet. Zo is er ruimte gecreëerd voor open
en online leren en voor het volgen van onderdelen van de opleiding
elders, door afstandsonderwijs dat door de instelling zelf wordt aangeboden aan te merken als onderwijs dat wordt verzorgd vanuit de
vestigingsplaats van de opleiding. Voor verdere flexibilisering is ruimte
doordat studenten maximaal een derde van het curriculum (met uitzondering van de propedeutische fase en de afstudeerrichting) buiten de
vestigingsplaats mogen volgen (voor masters is dit maximaal 30 punten).
Ook heb ik de beleidsregel heel recent nog eens gewijzigd om werkend
leren bij deeltijdopleidingen makkelijker te maken, zodat bepalingen ten
aanzien van vestigingsplaats ook hier geen belemmering meer vormen.
Hiermee biedt de huidige beleidsregel vooralsnog voldoende ruimte voor
flexibilisering en digitalisering, maar ik blijf hierop letten.
Voldoende ruimte voor vernieuwing en responsiviteit
Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, in de wetenschap en in de
maatschappij gaan steeds sneller. Het onderwijs leidt daarbij ook steeds
vaker op voor beroepen die nog niet bestaan. Voldoende ruimte voor
vernieuwing is daarom van groot belang. Deels kunnen instellingen op
deze ontwikkelingen inspelen doordat zij binnen bestaande opleidingen
aanpassingen kunnen maken. Zo kunnen instellingen nu al een gedeelte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

6

van hun opleiding aanpassen zonder dat hiervoor macrodoelmatigheidsbeleid nodig is. Bovendien kunnen instellingen tracks (specialisaties)
beginnen binnen opleidingen. Dit geeft instellingen nu al mogelijkheden
om snel in te springen op ontwikkelingen in de maatschappij, wetenschap
en arbeidsmarkt. In paragraaf 2 ga ik verder in op hoe ik in het toekomstige beleid meer ruimte wil geven voor vernieuwing en responsiviteit.
Aandachtspunt hierbij is wel dat de transparantie van het opleidingsaanbod gewaarborgd blijft. Het moet te allen tijde duidelijk zijn voor
studenten waartoe een opleiding opleidt. Dit betekent dat het verschil
tussen de track en hoofdopleiding duidelijk moet zijn en dat het niet te ver
uit elkaar mag lopen. Uit gesprekken met instellingen blijkt nu dat ze het
opzetten van tracks soms als manier zien om het macrodoelmatigheidsbeleid te omzeilen. Dat kan niet de bedoeling zijn. De tracks zijn ervoor
bedoeld om makkelijk en snel ruimte te bieden aan de benodigde
vernieuwing binnen een opleiding. Ik wil de mogelijkheden die er zijn
rondom het aanpassen van opleidingen en het starten van tracks daarom
behouden. Het starten van een nieuwe track moet wel passen bij de
opleiding waar deze wordt gestart, zodat het niet ten koste gaat van de
overzichtelijkheid en transparantie van het aanbod en van macrodoelmatigheid in zijn algemeenheid. Ik zal de komende periode laten onderzoeken
hoe instellingen hiermee omgaan en zonodig zal ik met instellingen
hierover verder het gesprek aangaan.
Administratieve lasten en doorlooptijden
Het beleid moet in zijn algemeenheid gepaard gaan met zo min mogelijk
administratieve lasten en zo kort mogelijke doorlooptijden. Door te zoeken
naar de juiste balans in sturing op nieuw en bestaand aanbod wil ik de
administratieve lasten zo veel mogelijk beperken. Hierbij moet wel gezegd
worden dat een deel van de administratieve lasten altijd zal blijven
bestaan. Ook als er geen macrodoelmatigheidsbeleid zou bestaan, is het
bijvoorbeeld niet meer dan logisch dat instellingen bij de keuze om een
nieuwe opleiding te starten, onderzoeken in hoeverre die opleiding
aansluit bij behoeften van studenten, arbeidsmarkt, en maatschappij in
den brede. In paragraaf 2 doe ik een aantal voorstellen om administratieve
lasten te verminderen en doorlooptijden te verkorten.
Conclusie
Uit mijn analyses en gesprekken met onder meer instellingen, koepelorganisaties, werkgevers en studenten volgt dat het huidige beleid in grote
lijnen aansluit bij de gestelde doelen. Daarnaast concludeer ik dat een op
zichzelf staand macrodoelmatigheidsbeleid nodig blijft. Instellingen en
overheid moeten met elkaar kijken naar het totaalaanbod en hoe dit zich
verhoudt tot wat de maatschappij, arbeidsmarkt en wetenschap nodig
hebben. Wel heb ik geconstateerd dat een aantal verbeteringen nodig is,
mede in relatie tot de snelle ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de
maatschappij. Het gaat dan met name om aandacht voor het bestaande
aanbod, meer ruimte voor vernieuwing en responsiviteit, meer eigenaarschap voor instellingen, het stimuleren van samenwerking tussen
instellingen en andere betrokkenen en minder administratieve lasten. In
paragraaf 2 doe ik voorstellen voor het toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid.
2. Voorstellen voor toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid
In het toekomstige macrodoelmatigheidsbeleid zet ik in op een integraal
beleid, gericht op de macrodoelmatigheid van bestaand en nieuw aanbod.
Daarbij ligt het eigenaarschap in eerste instantie zo veel mogelijk bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

7

sector zelf, waarbij ik een goede samenwerking tussen instellingen
onderling, en met andere relevante partners, cruciaal vind. Ik wil daarbij
voortbouwen op goede praktijken binnen het huidige beleid. Ik wil kijken
hoe ik aan instellingen die meer verantwoordelijkheid nemen voor het
bestaande aanbod, meer vrijheid kan geven bij het starten van nieuw
aanbod. Het geven van meer eigenaarschap en ruimte voor vernieuwing
aan instellingen, betekent niet dat er geen rol meer is voor de overheid in
het macrodoelmatigheidsbeleid. De Minister van OCW blijft verantwoordelijk voor het borgen van de doelmatigheid op landelijk niveau (voor het
groen onderwijs is dit de Minister van EZ). Om meer eigenaarschap en
vertrouwen te kunnen geven aan instellingen, en lasten te verminderen,
wil ik op systeemniveau garanties inbouwen, die het mogelijk maken mijn
verantwoordelijkheid voor macrodoelmatigheid goed te kunnen nemen.
Hieronder ga ik eerst in op hoe ik het beleid gericht op het bestaande
aanbod vorm wil geven, en hoe dit kan leiden tot meer vrijheid bij het
starten van nieuw aanbod. Vervolgens ga ik in op hoe ik de beleidsregel,
gericht op nieuw aanbod wil verbeteren en verlichten. Daarna zal ik nog
kort ingaan op een aantal manieren waarop ik de procedures rondom het
beleid wil verbeteren, om te komen tot een vermindering van administratieve lasten en kortere doorlooptijden.
Bestaand aanbod van opleidingen
Zoals hierboven beschreven wil ik in het toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid zo veel mogelijk het eigenaarschap bij de sector leggen,
waarbij ik wel mijn rol vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid waar nodig
moet kunnen blijven nemen. Bij de vormgeving van mijn voorstellen
gericht op het bestaand aanbod heb ik mede gekeken naar de voorstellen
die het ISO indertijd hiervoor gedaan heeft.11 Het ISO bepleit een
structurele beoordeling van «nut en noodzaak» van opleidingen, zowel in
hun aansluiting op de arbeidsmarkt alsook op de maatschappelijke
waarde. Daarbij zou de CDHO het huidige opleidingsaanbod kunnen
toetsen, zoals ze dat ook doen bij nieuwe opleidingen, en dan met name
gericht op opleidingen of sectoren waar de problematiek het grootst is.
Daarbij is de opleiding eerst zelf aan zet om bij gevonden knelpunten te
komen met oplossingen. Uiteindelijk kan de commissie de Minister
adviseren gebruik te maken van de huidige wettelijke mogelijkheden om
bij opleidingen de instroom te beperken via een capaciteits- of arbeidsmarktfixus. De afgelopen tijd hebben de VH, VSNU, ISO en LSVb met
elkaar het gesprek gevoerd over hoe zij gezamenlijk een rol zouden
kunnen spelen in het borgen van de macrodoelmatigheid van het
bestaande aanbod. Naar aanleiding van deze gesprekken hebben ze mij
een voorstel gedaan hoe hiermee om te gaan. Ik vind het goed om te zien
dat deze organisaties hier samen de handschoen oppakken. Mijn voorstel
voor het toekomstige beleid bevat zowel elementen uit het eerdere
voorstel van het ISO als uit het recente voorstel van de VH, VSNU, ISO en
LSVb. Daarbij laat ik in eerste instantie het initiatief zo veel mogelijk bij
koepels om in samenspraak met studenten zo veel mogelijk in te zetten op
goede informatievoorziening voor studenten over het aanbod en
arbeidsmarktperspectieven, en een goed overzicht van het landelijk
opleidingsaanbod in het hoger onderwijs met oog voor mogelijke
knelpunten ten aanzien van de macrodoelmatigheid; alleen indien dit niet
voldoende wordt opgepakt, is er een regierol voor de Minister van OCW.

11

Zie Standpunt ISO macrodoelmatigheid, http://www.iso.nl/website/wp-content/uploads/2016/
03/Standpunt-ISO-Macrodoelmatigheid-.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

8

Om de macrodoelmatigheid van het bestaande aanbod te kunnen
beoordelen is een goed overzicht van (ontwikkelingen in) het bestaande
aanbod nodig. Het is daarom van belang dit regelmatig te analyseren. De
VH, VSNU en studentenorganisaties hebben aangegeven dat zij dit
overzicht van belang vinden en dat zij hierop zelf willen gaan inzetten. De
koepels en studentenorganisaties hebben aan mij voorgesteld hier de
HBO-monitor en de Nationale Alumni Enquête (voor het wo) voor te
gebruiken. Ik wil met de koepels en studentenorganisaties afspraken
maken hoe we de HBO-monitor en de Nationale Alumni Enquête zo
kunnen samenbrengen en uitbreiden dat er een overzicht ontstaat dat
goed hanteerbaar is in het kader van macrodoelmatigheid.
Onderdeel hiervan is dat onder andere gekeken wordt naar hoe het
landelijke aanbod eruit ziet en hoe het zich de afgelopen jaren heeft
ontwikkeld. Ook wordt gekeken hoe de arbeidsmarktperspectieven, en de
maatschappelijke en wetenschappelijke behoefte van opleidingen in de
verschillende sectoren zich ontwikkelen. De resultaten bespreken de
koepels, de studentenorganisaties en ik tweejaarlijks in een bestuurlijk
overleg. Met elkaar hebben we het gesprek over waar we signalen zien
voor mogelijke problemen rond de macrodoelmatigheid. In dat geval
maken de koepels en studentenorganisaties een verdiepende analyse
voor de sector om zo de knelpunten in beeld te brengen. Ook over de
resultaten hiervan voeren we met elkaar het gesprek om de resultaten te
duiden. Zonodig kan ik advies vragen aan de CDHO.
Daarna is de sector wederom zelf aan zet om gezamenlijk met een
voorstel te komen voor aanpassing van het aanbod, met een zogenaamde
sectorale aanpak.12 Instellingen gaan met elkaar en andere betrokkenen,
waaronder bijvoorbeeld werkgevers, andere relevante kennisinstellingen
en niet-bekostigde instellingen, studenten, alumni en regionale partners
om de tafel om te komen tot een plan voor hoe het toekomstig aanbod
eruit zou moeten zien, kijkend naar de sterkten en zwakten van de sector,
en de verwachte ontwikkelingen en ambities. Overigens moedig ik
instellingen aan om hierop te anticiperen en, nog voordat er een sectorale
analyse is gedaan, met elkaar tot voorstellen te komen over het benutten
van kansen binnen een bepaalde sector en het toekomstbestendig maken
van het aanbod. Een goed voorstel komt in aanmerking voor erkenning
door mij, waarna een sector gemakkelijker aan de slag kan met de
uitvoering van het plan, en meer vrijheid kan ontstaan bij het starten van
nieuw aanbod. Dit sluit goed aan bij de huidige werkwijze van instellingen, die in een aantal gevallen goede resultaten heeft opgeleverd (zie
ook bijlage 1). Hierbij schrijf ik geen dwingende aanpak voor, want
verschillende situaties en problematieken vragen om een verschillende
aanpak en verschillende samenstelling van de overlegtafel. Wel is het
voor instellingen nuttig om zoveel mogelijk van tevoren te weten waar ze
aan toe zijn, en richtlijnen te hebben van wanneer een plan het meeste
kans van slagen heeft. Dit maakt het gesprek over erkenning van de
afspraken ook makkelijker, en kan de ervaren lasten verminderen. Daarom
wil ik het komende jaar overleg voeren met instellingen en studenten over
waar een, in het kader van de erkenning, goede sectoraanpak normaliter
aan voldoet. Ook wil ik met koepels, instellingen en studentenorganisaties
het gesprek voeren over hoe we ervoor kunnen zorgen dat processen om
te komen tot analyses en voorstellen niet een te lange periode in beslag
12

Met een sectorale aanpak bedoel ik het totaal aan aanpakken die op dit moment in de sector al
bestaat, waarbij instellingen met elkaar en andere belanghebbenden om tafel gaan om te
komen tot een voorstel die gevolgen hebben voor het toekomstige aanbod. Het kan bijvoorbeeld gaan om een sectorale verkenning waaruit een aantal aanbevelingen en voorstellen
volgt, om sectorplannen, om regioplannen, om voorstellen voor conversies, etc. Dit geheel
aan initiatieven hanteert nu verschillende namen terwijl de aanpak vaak veel overlap vertoont.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

9

nemen en dat bij het gesprek de relevante partners betrokken zijn. Daarbij
ga ik ervan uit dat alle instellingen in de sector of de regio zich committeren aan de gemaakte afspraken. Mocht in het proces onvoldoende
voortgang worden geboekt, dan zal ik de regie naar mij toe trekken.
Na het opstellen van een sectoraal voorstel, gaat de sector met mij in
overleg over de erkenning ervan. Daarbij kan ik advies vragen over een
voorstel aan de CDHO. Wanneer instellingen met andere gesprekspartners
tot goede afspraken komen over de doorontwikkeling van bestaand
aanbod, en ik erken deze afspraken, dan zal dit leiden tot meer vrijheid bij
het starten van nieuw aanbod. Afhankelijk van de gemaakte afspraken,
kan het gaan om volledige vrijstelling van de beleidsregel (wanneer in het
voorstel concrete afspraken zijn gemaakt over opleidingen in lijn met het
macrodoelmatigheidsbeleid is toetsing immers niet meer nodig) tot een
lichtere toets (doordat elementen van de toets al duidelijk naar voren
komen in het sectorvoorstel). De mogelijkheid om aanvragen te doen via
de beleidsregel voor opleidingen waarover geen afspraken zijn gemaakt,
blijft daarnaast open.
Als een sectorale aanpak er niet in slaagt met voldoende oplossingen te
komen voor gesignaleerde knelpunten, en de nadere gesprekken hierover
met mij hier niet alsnog toe leiden, kan ik als Minister van OCW een
ultimum remedium inzetten, in de vorm van een arbeidsmarktfixus voor
een bepaalde opleiding, of door aanbod dat als ondoelmatig wordt
bestempeld, stop te zetten. In de motie van de leden Duisenberg en Van
Meenen en het voorstel van het ISO werd hier ook om gevraagd. Beide
mogelijkheden bestaan al in de wet. Indien nodig, zal ik deze inzetten,
maar ik zie dit echt als een ultimum remedium dat ik niet lichtzinnig zal
hanteren. Ik wil de toegankelijkheid en keuzevrijheid van studenten zoveel
mogelijk waarborgen. Daarnaast is er bij bestaande opleidingen, in
tegenstelling tot bij nieuwe opleidingen, sprake van studenten die de
opleiding volgen met alle bijbehorende gerechtvaardigde verwachtingen,
is er een infrastructuur ingericht en zijn er docenten verbonden aan de
opleiding. Ingrijpen op het bestaand aanbod heeft daarom aanzienlijk
meer impact dan toestemming onthouden voor een nieuwe opleiding. Dit
is ook de reden dat ik in wil zetten op een integraal beleid, waarbij ik
zowel kijk naar bestaand als nieuw aanbod en dit met elkaar in verbinding
breng.
Meer vrijheid bij het starten van nieuw aanbod
Hierboven gaf ik al aan dat ik op basis van erkende voorstellen meer
vrijheid zal geven bij het starten van nieuw aanbod. Een mogelijkheid die
ik verder nog zie, is het geven van vrijstellingen voor het starten van
opleidingen die direct uit actueel beleid volgen. Wanneer ik heb vastgesteld dat er behoefte is aan een toename van een bepaald type opleidingen, leidt het tot overbodige lasten wanneer een instelling dan nog de
gehele aanvraagprocedure moet doorlopen. Hier kan ik tijdelijk een
vrijstelling van de beleidsregel hanteren, totdat het aanbod voldoende is
toegenomen (wel zal een meldingsplicht gelden). In het kader van de
experimenten vraagfinanciering is dit voor diverse techniekopleidingen
het geval. Deze opleidingen moeten wel de tno bij de NVAO doorlopen.
Voor instellingen die aan kunnen tonen dat zij op een goede manier
omgaan met de afwegingen rond de macrodoelmatigheid van een
opleiding, wil ik een stap verder gaan. Daarbij denk ik aan het volgende.
Bij de ITK die wordt afgenomen in het kader van accreditatie is er
gelijktijdig een optie (vrijwillig) een module te doorlopen waarbij,
bijvoorbeeld, wordt getoetst op de manier waarop instellingen omgaan
met de aansluiting op de arbeidsmarkt. Hierbij wordt in ieder geval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

10

getoetst of de instellingen studenten goede voorlichting geven over de
arbeidsmarktperspectieven, en of deze informatie makkelijk te vinden is
op de website (en kloppend is). Ook wordt met de instelling het gesprek
gevoerd over wat de instelling doet indien die arbeidsmarktperspectieven
verslechteren. Wanneer een instelling goed door deze toets komt, kunnen
zij voortaan een lichtere toets doorlopen bij het aanvragen van nieuw
aanbod. Zij hoeven dan bij die aanvragen niet meer de arbeidsmarktbehoefte en de maatschappelijke of wetenschappelijke behoefte aan te
tonen, omdat zij hebben laten zien hier zelf voldoende rekening mee te
houden. Wel wordt nog getoetst of er ruimte is voor de opleiding in het
stelsel (omdat deze afweging op het niveau van de instelling anders kan
liggen dan op macroniveau). Ik zal deze mogelijkheid de komende tijd
verder verkennen.
Nieuw aanbod van opleidingen
Hieronder doe ik voorstellen voor inhoudelijke en procedurele wijzigingen
van de beleidsregel. Samen met de introductie van de vrijheden als
gevolg van meer sturing op het bestaande aanbod, wordt zo een forse
verbetering en verlichting ingezet bij het starten van nieuw aanbod.
Verbetering en verlichting van de beleidsregel
Aanvragen voor nieuwe opleidingen die geen onderdeel uitmaken van
een door mij erkende sectorale of regionale afspraak, zullen nog steeds
getoetst worden aan de criteria van de beleidsregel doelmatigheid hoger
onderwijs. Maar ik wil ook in de criteria meer ruimte voor vernieuwing en
meer eigenaarschap voor de instellingen creëren. Ik zal de beleidsregel
herschrijven om te komen tot een logischer opbouw, een leesbaarder en
begrijpelijker beleidsregel en waar mogelijk de toetscriteria verlichten. Zo
zal het eerste criterium uit de beleidsregel geen onderdeel meer zijn van
toetsing van aanvragen voor nieuwe opleidingen door de CDHO.13 Door
dit punt niet langer als één van de criteria te definiëren waar een negatief
advies uit kan volgen, geef ik instellingen meer de ruimte om aanvragen
voor innovatieve opleidingen te onderbouwen en krijgen instellingen
meer mogelijkheden om in te spelen op de veranderende arbeidsmarkt.
Daarnaast geven we met het schrappen van dit criterium de instellingen
ook meer vertrouwen en eigenaarschap. Ik verwacht ook positieve
effecten op de doorlooptijden als gevolg. De doorlooptijden worden nu
onnodig verlengd doordat het voor instellingen niet altijd duidelijk is wat
er van hen verwacht wordt.
Ten tweede wil ik instellingen meer ruimte geven voor het aandragen van
kwalitatieve argumenten bij het onderbouwen van de arbeidsmarktbehoefte, wanneer een kwantitatieve onderbouwing niet goed mogelijk is.
Een belangrijk element van de macrodoelmatigheidstoets is de toetsing
van de arbeidsmarktbehoefte. Van belang is immers dat het opleidingsaanbod een goede aansluiting heeft op de arbeidsmarkt, en dat studenten
na hun opleiding goed terecht komen. Daarbij kent de onderbouwing van
de arbeidsmarktbehoefte altijd zowel kwantitatieve als kwalitatieve
elementen. Van een instelling mag verwacht worden dat zij, bij het
ontwikkelen van een nieuwe opleiding, zelf onderzoekt of er voldoende
arbeidsmarktbehoefte is aan de opleiding, en dat zij die in de aanvraag
13

In dit criterium wordt getoetst of een opleiding daadwerkelijk nieuw is, of dat het om een
aanvraag gaat voor een opleiding die elders al bestaat. Wel zal in de aanvraag beschreven
moet worden hoe de opleiding eruit zal gaan zien, om toetsing op de overgebleven criteria
mogelijk te maken, te weten of er behoefte is aan de opleiding op de arbeidsmarkt, of er een
maatschappelijke en/of wetenschappelijke behoefte bestaat aan de opleiding, en of er naast
het al bestaande aanbod ruimte is in het stelsel voor de opleiding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

11

goed beargumenteert. Wanneer er voor een opleiding voldoende
kwantitatieve gegevens beschikbaar zijn, bijvoorbeeld van ROA, UWV en
CBS, dan ligt het voor de hand deze gegevens goed te gebruiken. Ook is
het goed als instellingen voor de specifieke opleiding daarnaast zelf
onderzoeken hoe groot de arbeidsmarktbehoefte is. Tegelijkertijd geven
deze kwantitatieve gegevens niet altijd een compleet beeld en zijn ze niet
altijd fijnmazig genoeg. Daarom wil ik instellingen meer ruimte bieden
voor kwalitatieve argumentatie, in de gevallen dat de instelling aantoont
dat een kwantitatieve onderbouwing geen compleet beeld geeft of er geen
cijfers voor handen zijn. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn voor opleidingen die opleiden voor sectoren of beroepen die sterk in ontwikkeling
zijn of nog niet bestaan. Met name bij innovatieve of cross-over opleidingen zijn er immers vaak onvoldoende cijfers voorhanden, omdat het
om een ander soort opleiding gaat dan we tot nu toe gewend zijn. Ook
voor opleidingen met een internationaal arbeidsmarktperspectief geldt dat
het vaak moeilijk is dit met kwantitatieve gegevens te onderbouwen, en
kan een kwalitatieve onderbouwing uitkomst bieden. Ook is het – zoals de
huidige beleidsregel reeds aangeeft – logisch om voor opleidingen die
breed opleiden meer ruimte te bieden voor kwalitatieve argumenten
rondom de arbeidsmarktbehoefte, dan voor opleidingen die opleiden voor
specifieke beroepen. Daarbij is het bieden van meer ruimte voor een
kwalitatieve onderbouwing, geen vrijbrief om met een minder goede
onderbouwing te komen. Het staat buiten kijf dat een instelling die een
aanvraag doet voor een nieuwe opleiding, in staat moet zijn om nut en
noodzaak van die opleiding overtuigend te onderbouwen.
Verbeteringen in de procedures rondom macrodoelmatigheid
Ook in de procedures rondom de beleidsregel wil ik verbeteringen
aanbrengen om dit te bewerkstelligen. Ik wil dit onder andere doen door
de gegevens beter vindbaar te maken voor instellingen, door instellingen
de mogelijkheid te geven meer met de CDHO in gesprek te gaan, en door
instellingen de mogelijkheid te geven aanvragen gelijktijdig in te dienen
bij de CDHO en de NVAO.
Instellingen hebben aangegeven soms veel moeite te moeten doen om de
juiste gegevens te vinden voor de onderbouwing van de arbeidsmarktbehoefte. Een veelgehoorde wens is of de CDHO hier een faciliterende rol in
kan spelen. De CDHO zal daarom, onder andere in overleg met het ROA,
op hun website data beschikbaar maken over de arbeidsmarkt en
verwijzingen naar relevante rapporten (bijvoorbeeld van het ROA, het
CBS, state of the art rapporten in het kader van accreditatie of rapporten
van sectorbranches) opnemen. Dit betekent niet dat de instelling zelf niet
meer op zoek hoeft naar gegevens. Ik vind het namelijk niet meer dan
logisch dat instellingen op zoek gaan naar de gegevens die voor hun
aanvraag van belang is om de aanvraag te onderbouwen. Wel kan het
instellingen helpen om algemene, nuttige informatie snel te vinden.
Daarnaast zal de CDHO op haar website meer inzicht geven in welke
gegevens wel en niet moeten worden meegestuurd bij een aanvraag, en
inzichtelijk maken welke documenten zij reeds tot haar beschikking heeft
en dus niet meer aangeleverd hoeven te worden door de instellingen.
Een veelgehoord verzoek van instellingen is om gaandeweg het proces en
na het ontvangen van een besluit meer contact en interactie te hebben
met de CDHO. Instellingen zouden een voorstel graag mondeling
toelichten, meer hoor-wederhoor hebben met de CDHO, en meer feedback
ontvangen naar aanleiding van een positief of negatief advies. Op dit
moment geeft de CDHO wel al met enige regelmaat presentaties aan
instellingen over wat er komt kijken bij het doen van een aanvraag.
Instellingen krijgen voortaan de kans hun aanvraag toe te lichten bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

12

commissie. Voor het lerend vermogen is feedback onmisbaar. Vanuit dat
perspectief zal ik de komende tijd met de CDHO bespreken hoe dit
vormgegeven kan worden.
Tijdens de gesprekken met instellingen was discussie over de volgorde
van het doorlopen van de toets op macrodoelmatigheid en de tno.
Sommige instellingen zouden beide toetsen graag gelijktijdig doorlopen,
om zo de doorlooptijden te verkorten. Andere instellingen behouden
liever de huidige volgorde, omdat een aanvraag bij de NVAO meer
uitwerking vergt en kosten met zich meebrengt. Ik wil instellingen
voortaan de keuzemogelijkheid bieden gelijktijdig een macrodoelmatigheidsaanvraag en een aanvraag in het kader van de tno in te dienen.
Tot slot verwijs ik hier nog naar de bredere verkenning die loopt naar de
intensievere samenwerking tussen organisaties zoals de CDHO, NVAO,
inspectie en reviewcommissie, waar instellingen veel mee te maken
hebben. In de toekomst wil ik dat zij meer gaan samenwerken als ware het
één organisatie. Ook hiermee verwacht ik procedures te kunnen verkorten
en lasten te verminderen.
3. Tot slot
In deze brief heb ik mijn voorstellen gepresenteerd voor het toekomstige
macrodoelmatigheidsbeleid. Hiermee meen ik een goede balans te
hebben gevonden tussen meer vertrouwen en eigenaarschap geven aan
de instellingen en de borging van de macrodoelmatigheid van het gehele
opleidingsaanbod. De komende tijd wil ik deze voorstellen gaan verwezenlijken. Ik zal hiertoe het komende jaar gaan werken aan een aanpassing
van de beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs. Ook zullen de
procedures aangepast worden om gelijktijdige aanvragen in het kader van
de macrodoelmatigheidstoets en de tno mogelijk te maken. Ik zal met de
instellingen in gesprek gaan over de vraag hoe de analyses eruit moeten
zien en waar een sectorale aanpak aan zou moeten voldoen. Ook zal ik
met de CHDO in gesprek gaan ten aanzien van de veranderingen in hun
rol. Daarnaast ga ik door met het traject dat ik eerder heb aangekondigd
waarin ik inzet op intensievere samenwerking tussen de verschillende
toezichthoudende organisaties (CDHO, NVAO, inspectie en reviewcommissie).
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 288, nr. 559

13