Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

414
Vragen van het lid Boulakjar (D66) aan de Minister voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening over het bericht «Vijfde keer uitstel Omgevingswet dreigt
na negatief ICT-advies» (ingezonden 5 oktober 2022).
Antwoord van Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
(ontvangen 20 oktober 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Vijfde keer uitstel Omgevingswet dreigt na
negatief ICT-advies»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met dit bericht.
Vraag 2
Kunt u de uitgelekte conclusies van het Adviescollege ICT-toetsing over het
Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) uit het artikel bevestigen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Ik heb met interesse kennisgenomen van het bericht «Vijfde keer uitstel
Omgevingswet dreigt na negatief ICT-advies» van Follow the Money. Het
bericht is gebaseerd op een conceptadvies Digitaal Stelsel Omgevingswet
(DSO) van het Adviescollege ICT-toetsing, dat mij op 3 oktober jl. is aangeboden voor hoor en wederhoor. Na de fase van hoor en wederhoor zal het
Adviescollege het advies vaststellen en aanbieden aan de Eerste Kamer als
opdrachtgever. In de voortgangsbrief implementatie Omgevingswet die ik op
14 oktober naar uw Kamer en de Eerste Kamer heb gestuurd, ga ik inhoudelijk in op de conclusies van het vastgestelde advies van het Adviescollege.
Vraag 3
Wat voor gevolgen heeft het advies van het Adviescollege ICT-toetsing voor
de invoering van de Omgevingswet?

1

ah-tk-20222023-414
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Follow the Money, 5 oktober 2022, «Vijfde keer uitstel Omgevingswet dreigt na negatief
ICT-advies», https://www.ftm.nl/artikelen/invoering-omgevingswet-in-gevaar-cruciaal-ict-adviesnegatief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Op 11 oktober jl. heb ik het definitieve advies van het Adviescollege
ICT-toetsing ontvangen. Ik heb de bevindingen, overwegingen en adviezen
nauwkeurig bestudeerd. Zoals aangeven in mijn antwoord op vraag 2, ga ik
in de toegezegde voortgangsbrief implementatie Omgevingswet inhoudelijk
in op de conclusies van het advies van AcICT.
Vraag 4
Vindt u het verantwoord om de Omgevingswet in te laten gaan wanneer er
gebreken zijn in het DSO? Zo ja, waarom?
Antwoord 4
Op 12 oktober jl. heb ik overleg gehad met de Vereniging Nederlandse
gemeente, het Interprovinciaal Overleg, de Unie van Waterschappen en de
Rijkspartijen. Daarin is de opgehaalde stand van zaken aan de hand van alle
rapportages en overzichten over de brede implementatie besproken.
De werking van het DSO-stelsel als geheel was daarbij een belangrijk
onderwerp van gesprek. De stand van zaken en de uitkomst hiervan schets ik
u in de bij vraag 2 en 3 genoemde voortgangsbrief implementatie Omgevingswet.
Vraag 5
Is het mogelijk de Omgevingswet in te voeren zonder het DSO?
Antwoord 5
Ik maak uit uw vraag op dat u «het DSO» in algemene zin en als één geheel
benaderd. Voor een zorgvuldig antwoord op deze vraag is het echter nodig
onderscheid te maken in de diverse onderdelen van het Digitale Stelsel
Omgevingswet (DSO). Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is immers een
samenhangend geheel bestaande uit de centrale landelijke voorziening
(DSO-LV) en decentrale voorzieningen. Die werken in ketens samen. Waar dit
stelsel uit bestaat en aan moet voldoen staat beschreven in de wet- en
regelgeving die uw Kamer heeft vastgesteld.
Het daarin beschreven onderdeel van DSO-LV waarmee langs elektronische
weg aanvragen om omgevingsvergunning kunnen worden ingediend en
waarmee voldaan kan worden aan melding- en informatieplichten, is
essentieel voor inwerkingtreding. Hoewel aanvragen en andere stukken ook
altijd nog op papier mogen worden ingediend, bepaalt de Omgevingswet dat
dit ook langs elektronische weg mogelijk moet zijn. Dat maakt dat dit
onderdeel moet functioneren bij inwerkingtreding.
De decentrale onderdelen van het DSO zijn vanuit een strikt juridische
benadering niet noodzakelijk voor inwerkingtreding. Voor de formele
bekendmaking, inwerkingtreding en beschikbaarstelling van besluiten is
immers niet DSO-LV het kanaal, maar worden de officiële bekendmakingskanalen gebruikt, met name de Landelijke Voorziening voor Bekendmaking en
Beschikbaarstelling (LVBB). Uit oogpunt van gebruikersvriendelijkheid en het
kunnen werken in de geest van de Omgevingswet is dit afgesproken hier
anders mee om te gaan. Met VNG, IPO, UvW en de Rijkspartijen is het doel
gesteld om het werken met de wet via een open stelsel te ondersteunen.
Daarvoor is niet alleen DSO-LV noodzakelijk, maar ook de decentrale
systemen. Het is verder gewenst dat voor inwerkingtreding voldoende
ervaring is opgedaan met het werken met deze decentrale systemen die
veelal in opdracht van bevoegd gezagen – op basis van de vastgestelde
DSO-standaarden- ontwikkeld door commerciële softwareleveranciers. Het
samenspel tussen DSO-LV en deze decentrale systemen maakt dat ik spreek
over een «werkend stelsel»: het DSO.
Als ik nog scherper kijk, zijn in dit stelsel bepaalde functionaliteiten van groot
belang. Het DSO biedt in opzet ruimte om naar gebruikersbehoefte te
differentiëren. Zo bevat DSO-LV een viewer waarmee burgers en bedrijven –
naast het reguliere bekendmakingskanaal – kennis kunnen nemen van wet- en
regelgeving en de ruimtelijke planvorming. Er is ook een viewer die meer is
toegesneden op de behoefte van juridisch professionals. Viewers zijn dus
voor een adequate raadpleegbaarheid van geconsolideerde regelingen
belangrijk – voor bijvoorbeeld het omgevingsplan of de waterschapsverordening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Kijkend naar de toekomst geldt dit ook voor het moment dat de stroom
omgevingsplanwijzigingen op gang komt. Het is vanuit het gebruikersperspectief zeer gewenst dat deze onderdelen voldoende gereed en ingeregeld
zijn bij inwerkingtreding.
Indien een bevoegd gezag onverhoopt toch geen gebruik kan maken van het
systeem van een leverancier zijn er tijdelijke alternatieve maatregelen
(TAM’s). Dit gaat bijvoorbeeld over het kunnen blijven werken met de huidige
bestaande software van de Wet ruimtelijke ordening en het gebruik van
speciaal prototype van een documentviewer. Zo is de raadpleegbaarheid ook
in de beginperiode na inwerkingtreding voldoende ondervangen. Voor de
volledigheid meld ik u dat het DSO ook nog onderdelen bevat met zogenoemde toepasbare regels. Dat betreft informatieve onderdelen om te kunnen
nagaan aan welke regels een activiteit moet voldoen en of er een vergunning
voor nodig is.
Voor alle onderdelen van het DSO geldt dat niet verwacht wordt op elk
moment van inwerkingtreding alles in één keer honderd procent zal werken.
Het is in de ontwikkeling van software gebruikelijk dat er een langere periode
na de ingebruikname nodig is om op basis van de werking in de praktijk
systemen te volmaken. De onderdelen van het DSO zijn hier geen uitzondering op.
Vraag 6
Kunt u de antwoorden uitgebreid toelichten en apart beantwoorden?
Antwoord 6
Ja, waarbij ik u erop wijs dat de voortgangsbrief implementatie Omgevingswet en de daarbij gevoegde rapportages en beleidsreacties, waaronder het
advies van AcICT, de volledige reactie bevatten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3