37
Jaarverslag en slotwet ministerie
Financiën en Nationale Schuld 2016
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Financiën en Nationale Schuld 2016 ( 34725-IX ).
De voorzitter:
Ik heet de staatssecretaris van Financiën van harte welkom.
Het woord is aan de heer Omtzigt van het CDA.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Omtzigt (CDA):
Voorzitter. Ik hoor iemand zuchten in de Kamer: tien minuten. Dat zou te veel zijn. We behandelen hier de decharge
voor de begroting. In elk normaal bedrijf is dechargeverlening op de jaarvergadering het centrale moment, waarop
gekeken wordt of de regering, het bedrijf of de instelling
heeft gedaan wat was bedoeld. Als ik dit wetsvoorstel niet
"onthamerd" had, was het een hamerstuk geweest. Dat laat
een klein beetje zien hoe onze democratie functioneert. Je
kunt politici elke dag aanspreken en ze zelfs midden in de
nacht wakker maken om aan te geven welk plannetje, welk
proefballonnetje je hebt. Maar als het gaat om het aan het
eind van het jaar controleren van zaken die zijn uitgevoerd,
zijn tien minuten wat aan de lange kant. Het kan ook in twee
minuten, hoor ik rechts van mij. Dat klopt, maar dan gaan
we de Miljoenennota ook in twee minuten doen. Maar dat
zal niemand hier voorstellen.
Ik ben heel blij dat de staatssecretaris van Financiën er
vandaag is, want er zijn enkele zaken ten aanzien van de
verantwoording van het ministerie van Financiën, en vooral
de Belastingdienst, die nadere aandacht verdienen. Ik ga
in mijn betoog in op drie punten. Het eerste punt is de
afvloeiingsregeling; daarvoor zijn uitgaven gedaan waarvan
zelfs de rechtmatigheid nog niet vaststaat. Het tweede punt
is het fiscaal beheer bij de Belastingdienst. Is de Belastingdienst zelf in staat om zijn belastingen goed te berekenen
en te betalen? Het antwoord daarop is: daar heeft de
Belastingdienst nog wel wat moeite mee. Met mijn derde
punt wil ik het in het algemeen hebben over hoe het in
Nederland staat met de cultuur rond jaarverslaggeving. Ik
weet dat het een ontzettend saai onderwerp is, maar in een
markteconomie is het wel een ontzettend belangrijk
onderwerp.
Het eerste punt betreft dus de afvloeiingsregeling. Zoals u
weet, konden mensen van de Belastingdienst vertrekken
met een afvloeiingspremie van €75.000 of een heel jaarsalaris, dat soms nog hoger is. Daarvan konden niet alleen
mensen gebruikmaken die bij de Belastingdienst werkten
en van wie de baan zou verdwijnen — dat zou nog een
zekere logica in zich hebben — maar ook mensen van wie
de baan niet zou verdwijnen. Ook konden mensen die bij
de FIOD of de douane werkzaam waren, daar gebruik van
maken. De FIOD en de douane werden echter helemaal niet
getroffen door de reorganisatie. Oftewel: mensen mochten
vertrekken met een afvloeiingspremie, terwijl hun werk niet
verdween. Iedereen weet hoe het bij de douane in de Rot-

Tweede Kamer

Jaarverslag en slotwet ministerie
Financiën en Nationale Schuld 2016

terdamse haven gesteld is, of hoe het staat met de achterstalligheid bij het FIOD-onderzoek. We weten ook dat het
vertrek van zo'n 300 zeer gekwalificeerde medewerkers met
een vertrekpremie, zeer negatieve gevolgen heeft gehad
voor de douane en de FIOD.
Deze vertrekpremie is ook niet a priori rechtmatig, want
onder het Algemeen Rijksambtenarenreglement mag je
alleen vertrekken met de zogenaamde remplaçantenregeling
als je ofwel zelf je baan verliest — dan kan men een
afvloeiingspremie betalen — ofwel als je weggaat en jouw
functie wordt ingenomen door iemand die anders zijn baan
zou verliezen. Dat is de zogenaamde remplaçantenregeling.
En wat blijkt nu? Van de 300 mensen die vertrokken zijn,
zijn vier functies — ik herhaal: vier functies — ingevuld door
iemand wiens baan anders verdwenen zou zijn. Wat zegt
de Algemene Rekenkamer en wat zegt het rapport-Joustra?
Je mag ketens inrichten. Als hier iemand vertrekt, mag zijn
of haar baan door iemand anders ingevuld worden en zijn
of haar baan weer door iemand anders en zijn of haar baan
weer door iemand anders, totdat je uitkomt bij iemand die
anders zijn of haar baan kwijtgeraakt zou zijn. Alleen als je
voor elk van de mensen die weggegaan is, zo'n keten kunt
vinden, is de uitgave rechtmatig.
We hebben vandaag antwoorden ontvangen van de
staatssecretaris en daaruit bleek dat deze ketens vooralsnog
niet te vinden zijn, maar dat hij wel hoop heeft dat er bij de
douane een fors aantal van deze ketens te vinden is. Dat
betekent dat wij vandaag op dit punt niet kunnen vaststellen
of de uitgave doelmatig geweest is, nee, doelmatig was
deze niet, maar of deze rechtmatig was.
De eerste toezegging die ik hier vraag, is of de regering
bereid is om bij de Najaarsnota, rond 1 december, de Kamer
opnieuw te informeren of deze uitgave wel of niet rechtmatig is, zodat we dat nu niet hoeven vast te stellen. Als we
dat nu zouden moeten vaststellen, dan zouden we de
rechtmatigheid niet kunnen vaststellen en dus moeten
vaststellen dat deze onrechtmatig is.
Dan kom ik bij het tweede punt: de belastingen die de
Belastingdienst zelf moet betalen. Bij de scholingsaftrek
bleek dat de Belastingdienst deze voor zichzelf onrechtmatig
toegepast had. De belastingambtenaar die de Belastingdienst controleert, moest een naheffing opleggen aan de
Belastingdienst, omdat de cursussen die de Belastingdienstmedewerkers gevolgd hadden, niet kwalificeerden voor de
scholingsaftrek.
Bij de afvloeiingsregeling kreeg de Belastingdienst van de
belastingambtenaar die de Belastingdienst moet controleren, een naheffing van ongeveer 170 miljoen omdat het
een verkapte VUT-regeling was, en dan moet je een naheffing betalen.
Uit het rapport van de Auditdienst Rijk komt een derde
probleem naar voren. Het ministerie van Financiën weet
niet hoeveel winstbelasting het aan de fiscus moet betalen.
Sinds 1 januari 2016 zijn overheidsbedrijven ook belastingplichtig voor die zaken die ook in de markt gedaan kunnen
worden. Dan kan men denken aan incasso en deurwaarders.
Dat kun je door de Belastingdienst laten doen en dat kun
je door de markt laten doen. Nu hebben wij bij de behandeling van het wetsvoorstel al gevraagd in hoeverre de overheid wordt getroffen. Dat was allemaal in beeld, dat zou

6 juli 2017
TK 97

97-37-1

allemaal goed gaan. En wat blijkt? De Belastingdienst weet
niet hoeveel belasting hij aan zichzelf moet betalen.
Je kunt zeggen: wat maakt het uit; dit is een belasting die
de Belastingdienst aan zichzelf moet betalen op het hoofdstuk van de belastingen, dus financieel gezien maakt het
niet uit. Daar heeft men gelijk in, maar let op: ook alle
andere decentrale overheden moeten deze belasting betalen. Als de Belastingdienst zelf, met alle kennis die hij in
huis heeft, niet in staat is om vast te stellen waarover hij
belasting moet betalen, hoe kan hij dan verwachten dat
andere belastingplichtigen diezelfde belastingwetgeving
wel kunnen begrijpen?
Om die reden vraag ik een tweede toezegging aan de
staatssecretaris, in het verlengde van wat de commissieJoustra/Borstlap heeft vastgesteld, namelijk dat de fiscale
administratie van de Belastingdienst zelf niet 100% op orde
is. Wil de staatssecretaris bij de volgende halfjaarsrapportage terugrapporteren op welke wijze deze problemen
opgelost zijn of het hoofd geboden worden? Dat laatste
punt is belangrijk omdat niet alleen de Belastingdienst daar
last van heeft, maar ook alle andere decentrale overheden
die een jachthaven runnen, of afvalverwerking of openbaar
vervoer. Dat doen gemeenten ook nog weleens, hoewel zij
daar over het algemeen weinig winst mee maken.
Het derde punt gaat over de jaarverslagen. Wij hebben het
Financieel Jaarverslag van het Rijk, dat tijdig is binnengekomen, met goedkeuring van de Auditdienst Rijk. Maar er
is in Nederland wel een probleem, namelijk dat in veel
gemeenten het jaarverslag niet op tijd af is en niet op tijd
goedgekeurd is door een accountant. Veel ziekenhuizen
hebben jarenlang een jaarverslag met een voorbehoud,
voornamelijk omdat de verevening in de Zorgverzekeringswet niet tijdig gebeurt, zodat zij niet weten wat zij nog
tegoed hebben. In de parlementaire mini-enquête kwam
heel duidelijk naar voren dat heel veel ondernemingen niet
meer tijdig hun jaarverslag deponeren. Wij weten helemaal
niet meer hoeveel ondernemingen er zijn, omdat de Kamer
van Koophandel niet wordt gecontroleerd. In een functionele markteconomie — ik hoop dat de Nederlandse economie dat is — waarin goed verantwoording wordt afgelegd,
zijn jaarverslagen tijdig beschikbaar en tijdig openbaar.
Anders wordt het financieel een rommeltje en kunnen zich
ergens problemen ontwikkelen die pas jaren later met een
enorme "bang" naar buiten komen.
Nou is er ook nog een probleem met accountants, maar ik
red het niet om daar binnen mijn tien minuten op in te gaan.
Ik vraag de staatssecretaris daarom om een derde toezegging. De economische opsporingsdienst bestaat niet meer,
want die is opgegaan in de FIOD. Eigenlijk controleert dus
niemand meer of je wel tijdig deponeert, laat staan dat je
er ooit een boete voor krijgt als je dat niet doet. Kan de
staatssecretaris toezeggen dat de regering zelf bij de Kamer
van Koophandel, de gemeenten, de ziekenhuizen en op
andere plekken waar de jaarrekening niet tijdig is vastgesteld, zoals bij de zorgverzekeraars, zal nagaan waarom dat
zo is en hoe wij dat kunnen verbeteren? Als jaarrekeningen
niet meer inzichtelijk zijn, wordt het immers een rommeltje.
Is de regering bereid om dat te doen en hiervoor ergens in
het komende najaar een plan van aanpak te presenteren
waaruit blijkt hoe de jaarrekeningen beter gepubliceerd
kunnen worden?

Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter. Als wij een oordeel willen vellen over de inhoud,
dan is het belangrijk dat wij tijdig informatie krijgen. Wat
mij opvalt, is dat wij die wel hebben gevraagd, maar niet
hebben gekregen. Het gaat hierbij voornamelijk over de
repla … remplaçantenregeling.
Moeilijke woorden probeer ik altijd te vermijden, voorzitter.
Gebruik je ze toch, dan struikel je erover.
De voorzitter:
Ik weet er alles van, mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Wat ik wil zeggen, is dat het erop lijkt dat het procedureel
is. Het lijkt erop dat iemand op de procedure let, maar als
wij de procedures niet goed in beeld hebben en de informatie niet tijdig krijgen, dan kunnen wij onze controlefunctie
niet uitoefenen. Juist die controlefunctie — nagaan of dingen kloppen en rechtmatig zijn — is zo belangrijk voor dit
parlement. Ik wil de heer Omtzigt dan ook een steun in de
rug geven omdat hij dit toch heeft geagendeerd. Daarbij
denk ik niet zozeer aan zijn inhoudelijke punten, alhoewel
ik die ook steun, maar vooral aan het appel aan deze
staatssecretaris om daar in de toekomst verbetering in aan
te brengen.
De voorzitter:
De staatssecretaris kan meteen antwoorden. Daartoe geef
ik hem het woord.

Staatssecretaris Wiebes:
Voorzitter. Ik ben altijd dankbaar voor aandacht voor de
uitvoering. Het is immers de uitvoering die soms weerbarstig is, maar altijd heel belangrijk. Dat is waar het uiteindelijk
op aankomt.
We hebben het over de remplaçantenregeling. Zij is verschillende keren aan de orde geweest. Eerder heb ik laten
doorschemeren dat ik deze toevoeging aan een toch al
onwenselijke en nooit bestelde vertrekregeling ook op
zichzelf niet wenselijk vond. Zij bleek er echter te zijn. De
regeling is zelf al zeer open en ongeclausuleerd; de heer
Omtzigt heeft daarmee een terecht punt beet. Op allerlei
manieren biedt deze regeling ruimte zonder dat eigenlijk
duidelijk is hoeveel ruimte zij nu precies biedt. De heer
Omtzigt vraagt hoe groot je de ketens eigenlijk nog kunt
maken. In de remplaçantenregeling wordt bijvoorbeeld
gesproken over "een" taakstelling. Ja, waar hebben we het
dan over? De termijn is onhelder. Ook is niet helder wiens
stoel precies ergens in de keten moet worden bezet. Daar
zijn nog wel verschillende dingen over te zeggen. Ik ben
nooit zo'n enorme fan van regelingen waarbij je eigenlijk
niet weet wat erin staat. De techniek is wel helder; het gaat
inderdaad om de ketens. Daarvoor zijn allerlei clausuleringen. Ik kan proberen om het met enige precisie te zeggen,
maar het blijft zo dat er een vrij ongeclausuleerde regeling
is.

Tot zover over het jaarverslag.

Tweede Kamer

Jaarverslag en slotwet ministerie
Financiën en Nationale Schuld 2016

6 juli 2017
TK 97

97-37-2

Op dit moment kunnen we zeggen dat er vier van-werknaar-werkkandidaten zijn. De heer Omtzigt sprak over vier,
maar volgens mij zijn het er nu vijf; dit is echter totaal
immaterieel. Dit is natuurlijk niet wat het uitzicht zou moeten
zijn. Er zijn nog 130 interne doorstromers. Er moet nu
bekeken worden welke van deze interne doorstromers een
lege stoel achterlaten. Dat is ook een criterium dat bijdraagt
aan de taakstelling, dus niet alleen een van-werk-naarwerkkandidaat maar ook iemand die een lege stoel achterlaat. Dat heeft tweedeorde-effecten: wie neemt die stoel
dan weer in? Zo komt er een hele keten achteraan. Bovendien wordt er nog steeds geworven door de FIOD en de
Douane. Ook daar kunnen weer zowel van werk-naarwerkkandidaten bij zitten, als mensen die een stoel leeg
achterlaten of mensen die een derde- of vierdeorde-effect
geven. Uiteindelijk zijn er dus een heleboel mogelijkheden
om de regeling in te vullen, juist omdat ze betrekkelijk
ongeclausuleerd is. Op den duur is het niet onkansrijk om
dit voor elkaar te krijgen, maar ik heb ook al letterlijk gezegd
dat ik er wel een hard hoofd in heb. De Belastingdienst doet
een heel serieuze en heel dappere poging, maar heel veel
mooier dan dat kan ik het niet maken.
Ik kom straks op de rechtmatigheid. Omdat het hier gaat
om een regeling waarin de grens is opgezocht van wat deze
wet beoogt, wil ik alvast zeggen dat ik er dan wel in de
halfjaarrapportage in oktober, dan wel bij de Najaarsnota
op terugkom en meld waar we staan. Daarbij meld ik wel
— ik wil daar zo nog iets over zeggen — dat dit een net een
iets andere toezegging is dan de heer Omtzigt noemt. Ik
hoop hem gerust te stellen en hem met het volgende ervan
te overtuigen dat het nu rechtmatig is en niet met terugwerkende kracht onrechtmatig kan worden, waarbij ik inhoudelijk omarm dat hierop moet worden teruggekomen. Dat is
ook mijn toezegging.
De rechtmatigheid zit net subtiel anders dan ik de vorige
keer zei, na navraag bij weer andere kenners. In wat in de
slotwet aan de orde komt, zitten op zichzelf geen onrechtmatigheden. Die wet gaat over mutaties ten opzichte van
de Najaarsnota. Er zitten geen onrechtmatige mutaties in.
In de slotwet waarover we het hebben, zitten dus geen
onrechtmatige elementen, maar je kunt een verder strekkend belang aan de slotwet hechten en zeggen dat die
eigenlijk een beetje over de integriteit en rechtmatigheid
van de hele jaarrekening gaat. Dat is, denk ik, wat de heer
Omtzigt beoogde.
De heer Omtzigt (CDA):
In de wijze waarop de Kamer opereert, gaat de slotwet altijd
gezamenlijk met dechargeverlening. In de slotwet zelf zitten
geen onrechtmatigheden. Ook omdat de staatssecretaris
een aantal zaken tijdig gemeld heeft, is dat op de begroting
van Financiën netjes gebeurd dit jaar. Het gaat om de
dechargeverlening. Daarbij gaat het niet om de doelmatigheid, want volgens mij zijn we het er wel over eens dat die
niet geweldig was op dit punt.
Staatssecretaris Wiebes:
Daar zijn wij het over eens.
De heer Omtzigt (CDA):
Het gaat erom of het rechtmatig is uitgegeven. Dat kunnen
we niet vaststellen, terwijl we vanavond wel zouden willen

Tweede Kamer

Jaarverslag en slotwet ministerie
Financiën en Nationale Schuld 2016

stemmen over een motie die decharge verleent aan de hele
rijksbegroting. Om die dechargeverlening niet op te houden,
zocht ik de toezegging dat de staatssecretaris in het najaar
terugkomt op de vraag of het rechtmatig was. Dat mag
inderdaad bij de halfjaarreportage dan wel bij de Najaarsnota. Zo hoeven we nu niet vast te stellen of het rechtmatig
was, omdat we dat volgens mij nu niet kúnnen vaststellen.
Staatssecretaris Wiebes:
De bedoeling van de heer Omtzigt is mij volkomen helder,
maar ik ga hem toch gerust proberen te stellen. Ja, de toezegging geldt dat ik daarop terugkom, maar nee, het is niet
waar dat we nu niet kunnen vaststellen of het rechtmatig
is. Dat kan weer wel. Er zijn namelijk betalingen gedaan
aan kandidaten die recht hadden op de vergoeding. Dat
maakt de uitgave op zich rechtmatig. De toepassing van de
remplaçantenregeling is op basis van bevindingen van de
ADR ook rechtmatig bevonden door de Algemene Rekenkamer. Het staat er wat zuinig: "naar de letter van het ARAR
rechtmatig". Geest en letter scheid ik hier wel even. Ik heb
al eerder gezegd wat ik van de regeling vind; dat was de
geest. Hier gaat het om de letter. Dat betekent dat dit niet
alleen nu rechtmatig bevonden is, maar het dat oordeel
ook houdt. Dat oordeel verandert niet.
Het kan zijn dat we ons uiteindelijk ontevreden tonen over
de wijze waarop die ketens vervolgens gesloten worden.
Er zou twijfel kunnen ontstaan over de vraag of de oorspronkelijke doelstelling wel gehaald is. Dat maakt het niet
onrechtmatig. Het maakt het mogelijkerwijs nog ondoelmatiger, het maakt het politiek onwenselijk of het geeft ons
een geweldige aanleiding om eens goed naar deze paragraaf in het ARAR te kijken — dat kunnen allemaal consequenties zijn — maar puur zuiver naar de letter geredeneerd,
is het niet alleen nu rechtmatig, maar behoudt het dat oordeel ook en kan het niet met terugwerkende kracht
onrechtmatig zijn. Ik heb gezegd dat het desondanks een
hele klus is. Het was onwenselijk. Ik kom er bijzonder graag
op terug, bij de halfjaarrapportage dan wel bij de Najaarsnota, omdat ik het er naar de geest met de heer Omtzigt
over eens ben dat hier nog een keer op teruggekomen moet
worden.
De heer Omtzigt (CDA):
Dan wil ik via u aan de Algemene Rekenkamer vragen om
daar een nadere verklaring voor te geven.
De voorzitter:
Kunt u iets harder praten?
De heer Omtzigt (CDA):
Ik wil via u aan de Algemene Rekenkamer vragen om een
toelichting te geven op de vraag of dit nu wel als rechtmatig
gekwalificeerd kan worden. Hier zit namelijk echt een verschil van inzicht. De Rekenkamer zegt dat het alleen juist
toegepast is — "juist toepassen" is volgens mij de rechtmatigheidstoets — indien die ketens gevormd kunnen worden.
Dat kan nu niet aangetoond worden, maar in de toekomst
mogelijk wel. Ik zou het fijn vinden als u dit punt, dat we
nu niet de rechtmatigheid hoeven ophouden, met de
Rekenkamer opneemt, want anders krijgen we hier een heel
lange discussie waarin zaken langs elkaar heen gaan lopen.

6 juli 2017
TK 97

97-37-3

Staatssecretaris Wiebes:
Ik ben er niet van overtuigd dat zaken langs elkaar heen
lopen. Wij zijn het niet eens. De ARK heeft daar een oordeel
over gegeven, namelijk dat het naar de letter van het ARAR
rechtmatig is. Het is niet aan mij om verzoeken aan de
Rekenkamer te doen. Ik denk dat dat in dit geval misschien
aan de Kamer is. Ik kijk even streng naar degenen die zo nu
en dan interacteren met de ARK.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb hier het stuk van de ARK. Ik lees voor: "Een andere
vraag was of de remplaçantenregeling (artikel 49xx van het
ARAR) juist is toegepast voor de medewerkers van Douane
en FIOD. Er was namelijk geen sprake van een directe
plaatsing van een geremplaceerde. Wij constateren dat het
ARAR geen termijn stelt aan het moment waarop een
geremplaceerde de plaats moet innemen van een remplaçant. Als we ervan uitgaan dat dit op enig moment wel
gebeurt, lijkt toepassing van dit artikel mogelijk voor de
medewerkers van Douane en FIOD." Er is echter een heel
grote "als": als we ervan uitgaan dat dit gebeurt. Die "als"
is op dit moment niet aan te tonen omdat de tijd niet
begrensd is, volgens de letterlijke uitleg. Dan moeten we
er nu van uitgaan dat het gebeurt, terwijl het nog maar bij
5 van de 300 gebeurd is.
Staatssecretaris Wiebes:
Nee, de Algemene Rekenkamer zegt dat dit mogelijk lijkt.
Hij verbindt daar niet de conclusie aan dat het rechtmatig
lijkt, maar dat het rechtmatig is. Dat oordeel verandert niet.
Het zou wel zo kunnen zijn dat je moet concluderen dat het
niet gelukt is, dat er doelstellingen niet gehaald zijn of, zo
zeg ik maar weer even, dat er een aanleiding zou kunnen
zijn om eens naar deze paragraaf in het ARAR te kijken.
Ik krijg van achter uit de zaal de informatie door dat wij wel
een toelichting aan de Rekenkamer kunnen vragen bij de
toegezegde halfjaarrapportage. Zullen we het zo doen? Dan
verklaart de Rekenkamer nogmaals wat hij met deze ietwat
cryptische zin bedoelt. In mijn lezing slaat "het lijkt" op het
sluiten van de ketens, maar "het is" op het rechtmatige
karakter. Dit zien wij dus nog terug. Dan voeren we deze
discussie, als we die al moeten voeren, op een later
moment.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de heer Omtzigt. Hij knikt, dus het is goed
zo.
Staatssecretaris Wiebes:
De heer Omtzigt sprak over de fiscale beheersing van de
Belastingdienst als belastingplichtige. Hij zei eigenlijk dat
de Belastingdienst die kennis — heb ik hem het woord
"kennis" horen gebruiken? — ontbeert. Dat is het hier niet.
De voorbeelden waaruit geput wordt, hebben alle drie
precies niets met kennis te maken. De Belastingdienst kende
de wetgeving voor de scholingsaftrek uitstekend. Ik zeg niet
dat het noodzakelijk beter is, maar de Belastingdienst kent
die wetgeving uitstekend, maar bleek zelf de administratie
gebrekkig op orde te hebben. Dat is niet beter, maar het
ligt niet aan kennis. Dat wil ik maar zeggen. Ik wil hier duidelijk het idee wegnemen dat de Belastingdienst een orga-

Tweede Kamer

Jaarverslag en slotwet ministerie
Financiën en Nationale Schuld 2016

nisatie is waar men op werkvloerniveau de wet niet zou
kennen. Dat ondersteunende processen rommelig zijn,
hebben wij het afgelopen jaar kunnen zien. En dat dit al
langer dooretterde, hebben wij helaas ook moeten constateren. Dus dat het niet goed is, is helder. Maar ik wil de
professionals bij de Belastingdienst bevrijden van deze
verdenking.
Bij de winstbelasting is er iets soortgelijks aan de hand. Er
zijn allerlei nieuwe belastingplichtigen bij gekomen, onder
andere de Belastingdienst zelf. Dan is het volkomen
gebruikelijk om voor alle verschillende activiteiten vast te
stellen wat de fiscale positie is. Dat is bij de Belastingdienst
voor de eigen activiteiten ook grotendeels gedaan. Er zijn
er nog een paar waar de duiding nog loopt. Dat is helemaal
niet abnormaal. Dat is bij vele nieuwe belastingplichtigen,
ook in het overheidsdomein, op dit moment een heel
gebruikelijke procedure. Die duiding kan ook te maken
hebben met bijvoorbeeld het zoeken van de feiten en
omstandigheden. En de inspecteur moet soms in complexe
zaken een oordeel vellen. Dat is niet raar, maar dat ligt niet
aan het gebrek aan kennis van de inspecteur.
Ik denk dat dit samenhangt met fiscale beheersing. Dat is
wel waar we het over hebben, het mag onder die titel. Daar
loopt het een en ander over, dat wordt op orde gebracht.
Ik kan me voorstellen dat ik daar ook in de halfjaarrapportage iets over zeg. Wij vonden dat destijds echt een
belangrijk punt. Er is het een en ander aan het verbeteren,
maar ik denk dat het goed is om in de volgende halfjaarrapportage verantwoording af te leggen over de mate waarin
dat gevorderd is.
Aan het slot van het betoog van de heer Omtzigt wordt de
scope van zijn woorden duidelijk breder en wordt de taal
ook ernstiger. "De ondergang van de markteconomie." Ik
durf te zeggen dat dit dan niet zo'n relatie meer heeft met
de slotwet of met de jaarrekening van het departement dan
wel de decharge. Ik worstel hier een beetje mee. Ik ken wel
het punt, maar primair gaat de minister van V en J over het
jaarrekeningenrecht in het Burgerlijk Wetboek. Secundair
gaat de minister van Economische Zaken over de deponeringsplicht, maar ook over het handhavingsplan, een
arrangement daarachter. Tertiair zou je bewindspersonen
in de genoemde sectoren nog kunnen oproepen om er iets
aan te doen. De enige die daar eigenlijk betrekkelijk weinig
mee kan, ben ik. Dat is ook wel een beetje treurig. Ik zou de
heer Omtzigt dan toch willen vragen om de instrumenten
die hij als volksvertegenwoordiger heeft, scherp te richten
op waar het zit en daar niet de slotwet van Financiën voor
uit te kiezen, maar een moment waarop het gaat over het
jaarrekeningenrecht. Hij kan er ook schriftelijke vragen over
stellen, iets waar ik de heer Omtzigt ook nog nooit
beschroomd over heb aangetroffen. Kortom, het is hier niet
helemaal de plaats en tijd. En ik kan er zo weinig mee.
Zonder ook maar iets verkeerds te zeggen over de oproep
— ik moet zeggen dat er enige herkenning is — maar ik kan
hier nu niet veel mee. Ik kan niet zo'n toezegging doen,
omdat ik geen enkel instrument in handen heb om daar iets
aan te doen.
Tot zover.

6 juli 2017
TK 97

97-37-4

De voorzitter:
Ik geef de heer Omtzigt de gelegenheid voor een tweede
termijn.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt en Leijten.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (34725-IX).

De heer Omtzigt (CDA):
Voorzitter. Ik bedank de regering voor de antwoorden. Ik
wacht met belangstelling af wat er in de halfjaarrapportage
staat. Ik zeg er maar gewoon even voor de Handelingen bij
dat dit voor het CDA betekent dat we alleen alsdan en ook
na het oordeel van de Algemene Rekenkamer kunnen
bepalen of we dat stukje, dus niet de rest van de begroting,
als rechtmatig kunnen beschouwen. Onder dat voorbehoud
kunnen wij dan akkoord gaan. Dan zien we dat bij de halfjaarrapportage.
Ik bedank de staatssecretaris ook voor de toezegging over
de fiscale beheersing van de Belastingdienst. Daar is eerder
over gesproken. Juist met de voorbeeldfunctie is dat een
belangrijke en is het ook goed dat de staatssecretaris daarop
terugkomt en dat ook van belang acht.
Toen ik dit debat aanvroeg, zei ik dat ik ook de minister van
Financiën erbij wilde hebben. Dan was het punt van de
jaarrekening misschien nog iets gepaster geweest. Maar ik
heb alle begrip voor zijn afwezigheid, omdat hij op dit
moment bij de G20 in Duitsland is. Hij vertelde mij gisteren
dat hij dan ook bij de G7, bij de G4 en allerlei andere heel
mooie overlegclubs is. Ik heb dus alle begrip daarvoor. Toch
dien ik de volgende motie in, omdat een motie op zich niet
alleen aan de staatssecretaris gericht is. Met een motie
wordt de regering opgeroepen om iets te doen. Die kan dus
bij de juiste plek in de regering belegd worden.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er grote problemen zijn bij tijdige en
volledige accountantsverklaringen bij vele sectoren zoals
gemeenten en ziekenhuizen;
constaterende dat ook vele vennootschappen hun jaarverslagen niet tijdig deponeren en openbaar maken via de
Kamer van Koophandel;
van mening dat het van het grootste belang is dat jaarverslagen tijdig beschikbaar zijn, goedgekeurd worden en
gepubliceerd worden;
verzoekt de regering, te inventariseren waarom jaarverslagen niet tijdig gepubliceerd worden en met een plan van
aanpak te komen, opdat de jaarverslaggeving fors verbetert;
verzoekt de regering voorts, dit plan voor 1 november 2017
aan de Kamer te doen toekomen,

Zullen we nog even wachten totdat de motie is rondgedeeld? Of kunt u gelijk reageren, staatssecretaris? Dat is
het geval. U weet dus precies waar het over gaat.

Staatssecretaris Wiebes:
Voorzitter. Ik heb hier aan oordelen alleen maar al te lichtzinnige oordelen in de aanbieding. Daar doe ik de motie
geen recht mee. Ik denk dat andere collega's dan ikzelf eraan
te pas moeten komen om hier een oordeel over te geven.
Ik zal later zien wie dat zijn, maar ik kan hier nu geen oordeel
over geven.
De heer Omtzigt (CDA):
Dat begrijp ik, gezien het eerdere betoog. Ik zou de regering
willen verzoeken om dit te doen. Ik snap het als het niet
voor de stemmingen lukt, maar als de regering dit een goed
idee vindt, kan ik mij voorstellen dat zij meldt dat het een
goed idee is. Zij kan dan ook overwegen om de motie over
te nemen of te beginnen met de uitvoering voordat het
reces beëindigd is. Het reces is immers geen vakantie.
Anders zouden we twee maanden tijd verliezen.
Staatssecretaris Wiebes:
De suggestie is vast gehoord, maar als we de motie recht
willen doen, lijkt het mij verstandig dat de motie wordt
aangehouden tot een latere stemming, tot de collega's er
verstandig over hebben kunnen nadenken.
De voorzitter:
Wat gaat u doen, mijnheer Omtzigt?
De heer Omtzigt (CDA):
Ik houd de motie op dit moment aan, maar de suggestie is
goed gehoord.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Omtzigt stel ik voor, zijn motie
(34725-IX, nr. 10) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Jaarverslag en slotwet ministerie
Financiën en Nationale Schuld 2016

6 juli 2017
TK 97

97-37-5