Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

26 448

Structuur van de uitvoering werk en inkomen
(SUWI)

Nr. 434

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 21 april 2010

1

1 Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Van Gent
(GroenLinks), Blok (VVD), Jan Jacob van Dijk
(CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Van Hijum
(CDA), Timmer (PvdA), Koşer Kaya (D66),
Jonker (CDA), voorzitter, Luijben (SP), Ulenbelt
(SP), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Blanksmavan den Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD),
Koppejan (CDA), Tony van Dijck (PVV),
Spekman (PvdA), Vermeij (PvdA), Thieme
(PvdD), Lempens (SP), ondervoorzitter,
Karabulut (SP), Vos (PvdA) en Meeuwis (VVD).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Sap (GroenLinks), De Krom (VVD), Smilde (CDA), Depla
(PvdA), Aptroot (VVD), Pieper (CDA),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Linhard
(PvdA), Pechtold (D66), Spies (CDA), Irrgang
(SP), De Wit (SP), Cramer (ChristenUnie),
Biskop (CDA), Elias (VVD), Joldersma (CDA),
Bosma (PVV), Tang (PvdA), Heerts (PvdA),
Ouwehand (PvdD), Gerkens (SP), Gesthuizen
(SP), Heijnen (PvdA) en Weekers (VVD).

kst-26448-434
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op
25 maart 2010 overleg gevoerd met minister Donner van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over:
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 7 oktober 2009 over de vragen gesteld tijdens het AO
Voortgang SUB/WALVIS inzake de WIA (26 448, nr. 413);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 5 november 2009 over de kabinetsreactie op de
Handreiking Cliëntenparticipatie van de RWI (31 514, nr. 34);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 7 december 2009 over de reguliere SUWI-rapportages
plus Monitor Arbeidsmarkt (26 448, nr. 417);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 23 december 2009 over de aanbieding van de
jaarplannen SUWI-zbo’s (26 448, nr. 421);
– de brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 23 december 2009 over de Wet eenmalige
gegevensuitvraag en digitaal klantdossier Wet eenmalige
gegevensuitvraag en digitaal klantdossier (26 448, nr. 422);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 20 januari 2010 over de evaluatie beperking verwijtbaarheidstoets (29 544, nr. 222).
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Jonker
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Esmeijer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

1

Voorzitter: Jonker
Griffier: Santucci
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Blok, Van Hijum, Jonker en
Vermeij,
en minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vergezeld
is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Bij dit overleg over SUWI-onderwerpen heet ik iedereen
van harte welkom, met name de minister, de ambtenaren en allen op de
publieke tribune.
De heer Van Hijum (CDA): Voorzitter. Het lijkt me goed dat we op
geëigende momenten spreken over de voortgang van de geïntegreerde
dienstverlening en de prestaties van de SUWI-keten. We hebben daarin
tijdens deze periode wijzigingen doorgevoerd: het CWI en het UWV zijn
samengevoegd en we hebben samenwerking op LWI-plusvestigingen en
andere Werkpleinen gerealiseerd tussen gemeenten en andere partijen.
Uiteindelijk zou dat moeten leiden tot een betere dienstverlening aan de
cliënten. Dat zijn niet alleen uitkeringsgerechtigden die we weer aan het
werk willen helpen, maar ook de werkgevers. Zij worden vaak te weinig
als klantengroep gezien. Het doet me op zich goed om te lezen dat de
waardering bij die groepen voor de werkzaamheden op de Werkpleinen
langzaam maar zeker toeneemt. Ook wij hebben veel waardering voor het
werk dat daar wordt verricht. We hebben allemaal veel werkbezoeken
afgelegd, ook op die locaties. Er is natuurlijk in de Kamer heel veel te doen
over de prestaties van het UWV. Dat is vaak terecht, maar laat ik nu ook
eens hardop mijn waardering uitspreken voor het werk dat men daar dag
in, dag uit verricht om mensen aan de slag te helpen en om het werk goed
te doen. Toch hebben wij over de uitvoering en over de stand van zaken
nog wat vragen.
Allereerst heb ik een paar vragen over de regionale samenwerking tussen
het UWV en gemeenten. Toen de voorstellen in de Kamer behandeld
werden, hebben wij aangegeven dat er wat ons betreft eenduidigheid zou
moeten zijn in de regionale samenwerking: welke gemeenten behoren wel
en niet tot het werkgebied van het Werkplein en welk samenwerkingsverband wordt er geacht te zijn? Wij merken dat dit toch nog niet overal
even duidelijk is en dat nog niet alle regiogemeenten rond een centrumgemeente automatisch goed aangehaakt zijn bij het UWV. Dat blijkt
bijvoorbeeld heel nadrukkelijk bij de uitvoering van het Plan van aanpak
jeugdwerkloosheid. De regie daarvan is neergelegd bij een aantal
centrumgemeenten, maar vaak moet je uiteindelijk toch bij een individuele aan het loket zijn om bij het geld te komen. Dat is soms ook de
ervaring van werkgevers. Bovendien kan de uitwerking hiervan per
gemeente totaal verschillend uitpakken.
Het niveau van de dienstverlening van het UWV aan verschillende
gemeenten kan ook behoorlijk verschillen. Ik hoorde laatst het volgende
voorbeeld: als je vanuit een regiogemeente een bijstandsuitkering wilt
aanvragen, is de wachttijd vier keer langer dan wanneer je dat vanuit een
centrumgemeente doet. Het UWV zou bij de intake van uitkeringsaanvragen dus verschillende wachttijden hanteren voor centrum- en
regiogemeenten. Dit illustreert dat die integrale dienstverlening, waarbij
het niet zou moeten uitmaken hoe en waar je binnenkomt, in de praktijk
absoluut nog niet overal gerealiseerd is. Wat vindt de minister van de
stand van zaken op dit punt?
We krijgen ook heel verschillende reacties op de samenwerking tussen het
UWV en private partijen. Er zijn zelfs signalen van uitzendbureaus en
re-integratiebedrijven die overwegen om het Werkplein te verlaten omdat
ze toch geen toegang krijgen tot de bestanden en de cliënten en omdat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

2

het UWV steeds meer zelf doet. Men heeft daar zorgen over. Eerder heb ik
dit wel «sluipende rationalisatie van re-integratie» genoemd: de
werkcoaches zitten aan de voorkant, maar voeren steeds meer werkzaamheden zelf uit. Dat blijkt ook uit de toenemende uitvoeringskosten van het
UWV. Graag hoor ik hoe de minister die ontwikkeling bij het UWV ziet.
Verder wil ik graag een specifieke reactie van de minister op de prestatieindicatoren waarop nog iets aan te merken valt, bijvoorbeeld de tijdigheid
van de ontslagvergunning. Voor werkgevers die bij het UWV terechtkomen omdat ze mensen moeten ontslaan om te overleven, is het
belangrijk dat ze snel en adequaat worden geholpen. Dat geldt vooral
voor kleinere werkgevers, maar ook voor grote werkgevers. Men schoot
op dit belangrijke punt in vorige crises nogal eens tekort en uit de
prestatie-indicator blijkt dit nu weer aan de orde te zijn. Welke actie laat de
minister ondernemen om die prestaties te verbeteren?
Het lijkt me goed als we allemaal even afwachten wat de partijen in hun
programma’s opnemen over de toekomst van de SUWI-keten. Ik zal
daarop in deze discussie niet al te veel vooruitlopen.
De heer Blok (VVD): Dat is best jammer!
De heer Van Hijum (CDA): Ik dacht al dat u dat jammer zou vinden. Ik ben
benieuwd wat u daarover te zeggen hebt. Wat de CDA-fractie betreft moet
je altijd goed nadenken over wat je centraal en wat je decentraal wilt
uitvoeren. Zolang er werknemersverzekeringen zijn en wij die in stand
willen houden, moet er ook een bepaalde mate van centrale uitvoering
zijn, al was het slechts om de polisadministratie eindelijk op orde te
krijgen. Decentralisatie daarvan naar 430 gemeenten zou de efficiency niet
echt ten goede komen.
Het is een zijpad, maar de ICT-kosten van het UWV zijn een buitengewoon
groot zorgpunt. Een dag voor dit AO heeft de minister daarover een
rapport gestuurd. De ICT-kosten blijken bij het UWV niet 9%, maar 9
procentpunt hoger te liggen dan bij de referentieorganisaties. Dat is
natuurlijk een enorme hoeveelheid geld. Juist op ICT-gebied zouden we
bepaalde maatschappelijke efficiencyvoordelen moeten kunnen halen met
een centrale uitvoering. Het verbaast me echt dat de ICT-kosten bij het
UWV 26% van de operationele kosten uitmaken in plaats van de gemiddelde 17%. Wat gaat de minister doen om die overhead terug te dringen
en het gewenste efficiencyvoordeel te realiseren en op welke termijn
wordt die realisatie verwacht en dus verwerkt in de begroting?
Ik heb nog een laatste vraag over de cliëntenparticipatie. Naar aanleiding
van de motie van mijn collega’s Vermeij en Van Gent is er heel veel
discussie geweest over hoe en op welk niveau we cliëntenparticipatie
moeten vormgeven. De Raad voor Werk en Inkomen heeft hierover een
advies uitgebracht. Verschillende partijen zijn ontevreden over de
uitvoering daarvan. Wat is de waarneming van de minister op dit punt?
Krijgt de cliëntenparticipatie langzaam maar zeker ook op het niveau van
de Werkpleinen al gestalte? Ik kan me wel iets voorstellen bij de wens om
het op dat niveau te doen, omdat de processen waarin cliënten met de
uitvoering te maken krijgen, zich steeds meer daar afspelen. Daar krijgen
ze een coach toegewezen en daar bevinden zich de primaire contacten.
Het Werkplein is bovendien heel bepalend voor het verdere verloop van
die contacten. Mijn fractie vindt het daarom belangrijk om een proces in
gang te zetten om de cliëntenparticipatie ook op dat niveau vorm te
geven. Ook daarop wil ik graag een reactie van de minister.
Mevrouw Vermeij (PvdA): Voorzitter. Ik zat vanochtend in de auto en
luisterde naar het nieuws en ik hoorde in het reclameblok een spotje van
het UWV. Het was geen specifieke reclame voor de Werkpleinen of voor
geïntegreerde dienstverlening, maar alleen voor het UWV: «Voor al het
werk: kom naar het UWV!». Ik wil niet op alle slakken zout leggen, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

3

het verbaasde me toch enigszins dat deze organisatie in deze tijden ruimte
ziet om een spotje uit te laten zenden op Radio 1. Vorige week hadden we
namelijk nog een stevig debat met de minister, onder andere over of het
wel zou lukken om WW’ers de rest van het jaar nog een aanbod te doen,
en in het rapport dat we gisteren kregen staan zorgelijke berichten over de
ICT-kosten. Toch acht het UWV het blijkbaar nodig om radiospotjes
commercieel in te kopen. Ik zeg het nogmaals: het was geen spotje voor
geïntegreerde dienstverlening op de Werkpleinen, maar voor het UWV
zelf. Ik verzoek de minister om ons per brief te laten weten welke kosten
daarmee gemoeid zijn en ik verzoek hem om hierover contact te leggen
met de raad van bestuur van het UWV.
Ik onderschrijf de woorden van mijn collega Van Hijum: die geïntegreerde
dienstverlening moet er komen. Die krijgt inderdaad verschillende vormen
op de verschillende Werkpleinen en op zich wisten we dat als Kamer al
van tevoren. De vraag is nu hoe dat uitpakt in de crisis. Ook daarover
hebben we vorige week gedebatteerd. In 2008 waren er nog 2000
werkcoaches; inmiddels zijn het er ruim 3000. Ik heb begrepen dat er veel
werkcoaches uit de uitzendbranche zijn aangetrokken. Dat zijn meestal
doortastende mensen die graag willen aanpakken, maar soms pakken ze
iets te ver aan en nemen ze taken over die eigenlijk bij de werkgevers zelf
neergelegd moeten worden. Graag wil ik ook hierover een reactie van de
minister. Ik herinner mij bijvoorbeeld een bezoek aan een bedrijf waarbij
een van de werkgevers zei dat hij zo verbaasd was over de dienstverlening die het UWV aan hem verleende dat hij zich afvroeg waar hij de
rekening moest neerleggen. Het UWV nam namelijk alle WW-aanvragen
van hem over. Zeker in deze tijden kan dat nooit de bedoeling zijn.
In de brief die we in november kregen bij het Jaarplan van het UWV, stelt
de minister dat met betrekking tot de inzet van re-integratiemiddelen bij
de WW prioriteit wordt gegeven aan werklozen die twaalf maanden of
langer in de uitkering zitten. Er is discussie mogelijk over de vraag of dat
goed is; mijn collega Van Hijum heeft hierover een motie ingediend en die
hebben wij gesteund. Die uitspraak staat echter in schril contrast met het
debat dat we vorige week hadden. In de praktijk blijkt dat wat de minister
hier schrijft op basis van het Jaarplan van het UWV 2010, tot op heden
nooit gebeurd is. Dat komt doordat veel te veel aandacht is gegeven aan
mensen die direct aan de poort van het UWV kwamen, of ze nu hulp nodig
hadden of niet. We hebben discussie gehad over de selectieve aanpak en
mijn fractie vindt dat je de mensen die het nodig hebben, zo snel mogelijk
bij de lurven moet pakken. De mensen van wie je verwacht dat ze snel
weer een baan zullen vinden, moet je echter zo snel mogelijk weer aan het
werk zetten. Dat zouden ze zoveel mogelijk zelf moeten doen.
Naar aanleiding van een motie over de cliëntenparticipatie heeft de RWI
inderdaad een handreiking gemaakt. Daarin staat een basisvariant
waarover vrij lang is onderhandeld, zoals we van verschillende partijen
weten. Je kunt van mening verschillen over de vraag in hoeverre je een
basisvariant verplicht moet opleggen, maar uit de brieven en geluiden van
het UWV blijkt dat er geenszins van wordt uitgegaan dat men op de
Werkpleinen inderdaad met dit basismodel zou moeten werken. Toch zou
dat volgens mijn fractie wel moeten. Kan de minister dit toelichten en wil
hij in gesprek gaan met het UWV en vragen hoe het UWV hiermee verder
denkt te gaan? Het is van het grootste belang dat cliënten bij de dienstverlening betrokken worden, zodat die verbeterd kan worden. Hoewel dat
altijd een beetje een ondergeschoven kindje is geweest, lijkt dat mij niet
meer dan normaal. De cliëntenparticipatie is een groot goed in dit land en
we hebben die participatie op verschillende manieren in verschillende
organisaties vormgegeven. Natuurlijk is cliëntenparticipatie knap
ingewikkeld, maar ik benadruk nogmaals dat de PvdA-fractie daaraan
grote waarde hecht. We hebben echter maar weinig van die participatie
teruggezien, ook in een aantal werkbezoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

4

Het huwelijk tussen ICT en het UWV is niet heel gelukkig. We hebben
daarover gisteren inderdaad een rapport gekregen waarover we
misschien nog een keer moeten komen te spreken. Terwijl een centrale
organisatie meerwaarde zou moeten hebben, geldt ook hiervoor dat er
juist meer kosten mee gemoeid zijn, en ook niet zo’n heel klein beetje. De
minister heeft inmiddels een brief gestuurd met een aantal maatregelen
die het UWV heeft getroffen. Hopelijk kan hij daarop nader ingaan, want ik
denk niet dat bijvoorbeeld het aanstellen van een chief information officer
alle ICT-problemen oplost.
Naar aanleiding hiervan kom ik bij mijn laatste punt van zorg, de door
collega Van Hijum genoemde polisadministratie. Wij krijgen hierover veel
zorgelijke berichten en hebben hierover onder andere een white paper
ontvangen; mijn collega Blok zal daarover ook iets zeggen. Wij willen
daarop graag een reactie van de minister.
De heer Blok (VVD): Voorzitter. Kort voordat een aantal werkgroepen
eieren gaat leggen en kort voordat er verkiezingen zijn, is het eigenlijk
vreemd om nog met een demissionair minister te praten over het
bouwwerk van de sociale zekerheid dat naar alle waarschijnlijk op korte
termijn ernstig verbouwd zal worden. Over de inhoud van die verbouwing
heeft de VVD overigens veel voorstellen gedaan, zoals de heer Van Hijum
heel goed weet, waaronder een voorstel om het UWV op te heffen en
taken over te hevelen naar gemeenten en verzekeraars. Ik zal die
voorstellen niet allemaal toelichten. In dit overleg is wat mij betreft slechts
nog wat dringend onderhoud aan de orde.
Het lijkt mij passend om te beginnen met de goede punten in de
rapporten, juist omdat ik vaak kritisch ben over de organisaties. Dat is
overigens geen kritiek op de mensen die daar werken, want ik spreek
natuurlijk altijd de verantwoordelijke van dienst aan op de prestaties en
dat is in Nederland altijd de minister. Maar laat ik dus beginnen met een
compliment. De Sociale Verzekeringsbank heeft het wederom keurig
gedaan en doet dat eigenlijk jaar op jaar. Je zou haast zeggen dat er wel
een samenhang zal zijn tussen het uitvoeren van eenvoudige en overzichtelijke regelingen en het leveren van goede prestaties.
Bij het UWV blijft de zesjescultuur heersen, maar één 6 verdient het UWV
met ere. Voor het eerst sinds ik dit dossier behandel, krijgt het UWV
namelijk een 6 voor de werkgeverstevredenheid. Dat vind ik altijd
verreweg het belangrijkste cijfer, want werkgevers hebben niets met de
overheid als arbeidsbemiddelaar en daarom kan de overheid er wat mij
betreft ook mee stoppen. In elk geval lof voor het feit dat er nu toch voor
het eerst een zesje gehaald is.
Er is ook een jaarrapport van de Raad voor Werk en Inkomen. Wat mij
betreft is dat het laatste jaarrapport. We staan nu allemaal voor de
heroverwegingen, we moeten allemaal stevig bezuinigen en we roepen
dat ook allemaal. We kunnen het dus wel gewoon bij handopsteken
beslissen: zullen we de RWI hier ter plekke afschaffen?
Mevrouw Vermeij (PvdA): Nee.
De heer Blok (VVD): Hoe komen we zo ooit aan die kleine overheid,
mevrouw Vermeij? Mijnheer Van Hijum, zullen we de RWI nu afschaffen?
De heer Van Hijum (CDA): U kijkt naar mij?
De heer Blok (VVD): Ik daag u uit tot een interruptie! We moeten allemaal
de overheid kleiner maken en de Raad voor Werk en Inkomen heeft
niemand aan werk en niemand aan inkomen geholpen. Het lijkt me
daarom logisch en eerlijk om nu te zeggen: klaar; dit was het laatste
jaarverslag; het hoeft niet meer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

5

Dan heb ik nog twee dingen die bij het dringende onderhoud horen.
Allereerst vraag ik mij af wat die Werkpleinen nu nog precies moeten
doen. Ik herhaal dat ze er voor mij niet hadden hoeven te komen, maar ze
staan er nu. We hebben er vorige week al een spoeddebat over gehad: het
geld is op en er zijn nog steeds geen heldere criteria voor wie wel en wie
niet geholpen wordt. Het verhaal dat mevrouw Vermeij vertelde, heb ik
ook in allerlei vormen gehoord: er worden diensten verleend die bedrijven
zelf ook wel op zich zouden hebben genomen. In het verleden hadden veel
bedrijven enorme mobiliteitscentra; die waren voor eigen kosten en
waren behoorlijk effectief. Inmiddels zijn die verdwenen en worden ze met
belastinggeld aangeboden door de Werkpleinen, terwijl het geld daar
opraakt. Het is in het spoeddebat niet gelukt, maar er moet dringend
helder afgebakend worden wie wel en wie niet in aanmerking komt voor
hulp. Het schaarse geld moet echt gebruikt worden voor de dringende
groepen en wat de VVD betreft vormen in elk geval de arbeidsgehandicapten zo’n groep. Als de minister daar nog een groep bij wil voegen, is
dat zijn afweging. We mogen dit echter niet in het ongewisse laten, want
dat is zowel tegenover de mensen als tegenover de organisatie onverantwoord. Hopelijk kunnen we daarover nu helderheid krijgen, want dan
heeft dit debat toegevoegde waarde.
Ik wil het ook hebben over de operatie Eenduidige loonaangifte, hoewel
dat punt nu niet specifiek op de agenda staat. Ik wil daar iets over zeggen
omdat die nu eenmaal onder het UWV valt. De laatste keer dat wij
daarover spraken, spraken we nog met een missionair kabinet. Wij kregen
toen de belofte dat er verder geen stappen zouden worden gezet totdat
we in de loop van juni een rapport zouden krijgen. Ik was blij met die
toezegging en volgens mij waren we dat allemaal. Kan de minister dit
nogmaals bevestigen? Het UWV moet namelijk niet in de schemerzone, in
het voorgeborchte van een nieuw kabinet, in stilte verder werken aan deze
operatie zonder dat de Kamer de afgesproken toets hierop kan toepassen.
Ik wil daar dus graag een duidelijke toezegging over. Mevrouw Vermeij gaf
al aan dat de Kamer een rapport heeft gekregen van de Ockham Groep.
Mocht dit rapport nog niet bekend zijn bij het ministerie, dan kan men het
van mij krijgen. De Ockham Groep is een automatiseringsbedrijf en geeft
in zijn rapport een heel kritische analyse van het ELOA-traject. Ik heb in
het eerdere overleg reeds de mensen in de automatiseringssector
geprezen die bij ons onophoudelijk aan de bel hebben getrokken en ons
van goede informatie hebben voorzien. Daardoor konden we toen
voorkomen dat de trein maar doordenderde met de tientallen miljoenen
die daarin verstookt werden. Nu dit bedrijf ook een uitgebreide analyse
heeft neergelegd, prijs ik ook dit bedrijf daarvoor en vraag ik de minister
om hierop te reageren. Die reactie kan dan betrokken worden bij de
terugkoppeling die we nog van hem moeten krijgen over de ELOA.
Minister Donner: Voorzitter. Ik bedank alle sprekers voor de waardering
die ze hebben uitgesproken. Gezien de verschillende prestatienormen is
het gepast waardering uit te spreken voor het functioneren van het UWV
en niet minder voor de gemeenten. Die samenwerking vindt immers
gewoon plaats op de Werkpleinen. Ik denk dat die waardering terecht is,
want terwijl het beroep op de verschillende voorzieningen in deze tijd in
snelle vaart toeneemt, wordt er door het UWV toch zo goed mogelijk voor
gezorgd dat mensen op tijd kunnen werken. Ik illustreer dat met een
voorbeeld waarnaar de heer Van Hijum specifiek vroeg: de tijdigheid van
de ontslagvergunning. De norm daarvoor was 82%. In de eerste maanden
van 2009 was er een heel snel toenemende instroom van ontslagaanvragen; het aantal was geraamd op 25.000, maar steeg naar ongeveer
38.500. Men had toen niet onmiddellijk het personeel om die vergunningen te geven en daardoor daalde het percentage tijdig behandelde
aanvragen naar 75%. Bijvoorbeeld in december 2009 zat de snelheid
echter alweer op 88% en toen presteerde het UWV dus alweer boven de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

6

norm. Zulke problemen doen zich altijd voor bij een versnelling van de
instroom en daarmee hadden we aan het begin van 2009 te maken. Dat is
dus de achtergrond van dit probleem, maar de cijfers geven dus ook aan
dat er op dat niveau snel gereageerd is. Soms wordt er «overgereageerd″;
daarover ging het vorige week. Juist toen de instroom in september
enorm toenam, is men blijven doorgaan met het aanbesteden van
re-integratietrajecten in dezelfde percentages. Dat is dus een averechts
effect van deze hele situatie. Ik kom daarop straks terug in mijn antwoord
op de vragen van de heer Blok.
Op het gebied van de regionale samenwerking zitten we in het proces van
de geïntegreerde dienstverlening. Die samenwerking krijgt min of meer
op basis van vrijwilligheid vorm. Daarvoor is bewust gekozen en ik zie ook
niet hoe het wezenlijk anders zou kunnen. De wet biedt de minister het
instrument om een aanwijzing te geven als dat nodig is en er is de
mogelijkheid om bij AMvB eisen te stellen aan die samenwerking. Ik zal
niet verhelen dat ik daarover heb nagedacht en dat er wordt gewerkt aan
wat dat eventueel zou kunnen zijn. Toch blijft ook op dat punt onze inzet:
hoe ver kunnen we komen op basis van vrijwilligheid, want daarmee
komen alle partijen beter tot hun recht. Daarom was het in eerste instantie
aan het UWV om te bepalen welke gemeente bij welk Werkplein ingedeeld
werd. Vooral het bepalen van de 30 centrumgemeenten is versneld onder
druk van de crisis. Dat betekent natuurlijk ook dat een gemeente de wens
kan hebben om bij een bepaald centrum aangesloten te zijn en een
gemeente kan daarover van mening verschillen met het UWV. Het UWV
en de gemeente zullen dit in goed overleg moeten beslissen. Ik weet dat
daarbij in het bijzonder aan de situatie in Meppel wordt gedacht; daarover
is inderdaad nog discussie. Mocht dat nog niet bekend zijn, dan is dat nu
bekend. Ik heb daarover net een brief gekregen. Er zullen dus zulke
discussies zijn, maar grosso modo is er eenduidigheid. Dit hangt echter
samen met het gegeven dat dit gebeurt op basis van overleg.
Dat geldt ook voor een ander punt, namelijk voor de jeugdwerkloosheid.
De aanpak daarvan loopt niet via het UWV; we hebben ervoor gekozen om
dat via de gemeenten en via een centrumgemeente te laten lopen. Strikt
genomen zijn die centrumgemeenten dezelfde als de gemeenten waarin
de Werkpleinen zijn geïnstalleerd, maar we hebben ervoor gekozen om de
financiering via de gemeenten te laten lopen. Ik weet dat daarover
discussie is. Er is hiervoor vanuit de gemeenten namelijk al een regionale
organisatie en die stuit op de meer sectorale en landelijke organisatie van
werkgevers en werknemers. Op 8 april zal er een overleg van de VNG en
de sociale partners zijn om vast te stellen of die aansluiting werkelijk
bevredigend is of niet.
De heer Van Hijum (CDA): Het gaat mij niet zozeer om die principiële
discussie, want we hebben die keuze nu eenmaal gemaakt. Het gaat me
om het principe van geïntegreerde dienstverlening en wat daaraan ten
grondslag ligt: het zou eigenlijk niet meer moeten uitmaken of je nou bij
de gemeente of bij het UWV binnenkomt. In de praktijk blijkt dat nog wel
uit te maken. De minister geeft dat zelf eigenlijk ook al aan: het is bij een
centrumgemeente neergelegd, maar in de praktijk moet je soms toch
weer naar de regiogemeente om je geld te halen; het wordt per regio
verschillend uitgewerkt. Daarop wil ik graag een reactie. De algemene
vraag was of de minister tevreden is over de manier waarop het concept
nu in de markt wordt gezet. De minster hintte er heel duidelijk op dat het
ministerie een AMvB aan het voorbereiden is en dat suggereert toch op
z’n minst dat de minister daarover niet tevreden is.
Minister Donner: Nee, ik heb gezegd dat wij daarover denken. Ik zal ook
niet zeggen dat ik op alle punten tevreden ben, want ik zie heel duidelijk
dat er nog grote weerstanden zitten op een aantal plaatsen en dat niet alle
gemeenten alle mogelijke inzet tonen. Dat ligt mogelijk evenzeer aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

7

inzet van de zijde van het UWV. Ik ben over het algemeen tevreden over
hoe het proces verlopen is in de afgelopen tijd, in een periode waarin een
heel snelle toename van de werkdruk heeft plaatsgevonden, ben ik over
het algemeen tevreden. Dat laat onverlet dat er heel duidelijk plaatsen zijn
waar het niet loopt en waar het beter moet lopen. Daar is een extra zet
nodig om dat proces te versnellen. Ik gaf niet aan dat we zo’n extra zet
voorbereiden, maar ik zei dat ik daaraan dacht.
De heer Van Hijum (CDA): Nee, dat zei de minister niet. Hij zei dat er
achter de schermen aan gewerkt werd.
Minister Donner: «Werken» is iets anders dan «voorbereiden».
De heer Van Hijum (CDA): Dan vraag ik de minister of hij hierover iets
specifieker kan zijn.
Minister Donner: Nee.
De heer Van Hijum (CDA): Dan kunnen die regio’s zich daar misschien op
voorbereiden en kunnen ze het zelf beter oppakken voor ze met die regels
geconfronteerd worden.
Minister Donner: Dat klopt. Die discussie vindt ook plaats met betrokkenen. Sorry, ik kan niet alles in de openbaarheid doen.
De heer Van Hijum (CDA): Dat zal zo zijn, maar de minister begon erover.
Minister Donner: Zodra de AMvB er is, hoort u meer.
De heer Van Hijum (CDA): Maar dat is te vaag!
Minister Donner: Nee, helemaal niet. Op dit moment vindt, ook met de
VNG en het UWV, overleg plaats over wat er in zo’n AMvB zou kunnen. Er
is discussie over hoe zo’n AMvB eruit zou moeten zien. Gieten we die
bijvoorbeeld in de vorm van prestatie-eisen? Hoe richten we die AMvB
verder in? Moet die specifiek gericht zijn op de achterblijvende gemeenten
of op alle gemeenten? Die discussie vindt plaats en het is dus niet zo dat
er niets gedaan wordt.
De heer Van Hijum (CDA): Dan heb ik nog een laatste vraag: over welke
onderdelen maakt de minister zich de meeste zorgen en wordt mogelijk
regelgeving voorbereid?
Minister Donner: Dat varieert per gemeente. Er kunnen bijvoorbeeld
zorgen zijn over de wijze waarop met werkgevers wordt samengewerkt in
een regio. Vaak zijn er inderdaad ook zorgen over de re-integratie en de
inspanningen die daarvoor gedaan worden. Het is niet op alle plaatsen
hetzelfde. Er zijn ook gemeenten waarin nog te weinig werkzaamheden op
de centrale locatie plaatsvinden. Het is dus een uiteenlopend beeld en
daarom zeg ik nu ook niet dat het niet goed loopt. De invoering van
sommige Werkpleinen is uitstekend verlopen, soms mede dankzij de
enorme inzet van wethouders of burgemeesters. Dat geldt bijvoorbeeld
voor de regio Eindhoven. De problemen daar zijn uitstekend opgevangen
en dat kwam mede door de grote inzet van een burgemeester.
De regionale samenwerking hebben we nodig. Ik heb dus grote twijfels
over ideeën om alle bevoegdheden maar weer bij de gemeenten te
leggen, want dat zou onvermijdelijk betekenen dat de zaak weer inzakt
naar 431 gemeenten. Staatsrechtelijk gezien hebben we immers geen
regionale organisaties of centrumorganisaties. We hebben maar drie
soorten organisaties: op gemeenteniveau, provinciaal niveau en rijks-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

8

niveau. We proberen nu een oplossing te vinden die tussen het rijksniveau
en het gemeenteniveau ligt. Vooralsnog verloopt dat grosso modo goed
en onder de huidige omstandigheden verloopt het soms zelfs boven
verwachting. Sommige regio’s en gemeenten blijven echter achter en we
kijken momenteel in hoeverre dit middels een AMvB opgelost kan
worden. Dat is dus nu de stand van zaken.
De heer Blok (VVD): Ik had dit tot nu toe niet aangeroerd, hoewel dit wel
is wat ik voorspeld heb bij het inrichten van de Werkpleinen: als het UWV
en gemeenten samen verantwoordelijk zijn, is uiteindelijk niemand
verantwoordelijk en kun je dit soort toestanden verwachten. De minister
voegt daaraan toe dat het onmogelijk zou zijn om gemeenten deze taken
uit te laten voeren, maar ze doen de bijstand toch ook? Als ze het nodig
vinden om dat gezamenlijk te doen – dat gebeurt vaak uit schaalvoordelen
– dan doen ze dat. Ik heb echter nog nooit iemand horen beweren dat
gemeenten de bijstand niet kunnen uitvoeren. Natuurlijk moet je
gemeenten niet veel re-integratiebudgetten geven, want die verdwijnen
allemaal in de bureaucratie, maar de bijstand doen ze prima.
Minister Donner: Ik kwam net aan het punt dat de heer Van Hijum net
noemde over de wachttijden bij de bijstandsaanvragen. In dat voorbeeld
stuit je op het probleem dat de aanvraag bij de gemeenten soms langer
vergt dan bij het centrum of andersom. We hebben te maken met 431
plaatsen en ik kan u op een briefje geven dat dit proces niet beter zal
worden. Het feit dat de bijstandverlening op een aantal plaatsen goed
loopt, komt mede doordat we die op de Werkpleinen hebben kunnen
concentreren en doordat we de benadering van werkgevers via de 30
centrumgemeenten hebben kunnen realiseren. Ik weet dat er volgens u
maar één oplossing is, namelijk het Führerprinzip: of het Rijk is verantwoordelijk of de gemeente; dan loopt alles goed. Ik weet in elk geval zeker
dat niet alleen de arbeidsbemiddeling, maar dit hele systeem slechter zal
worden als het inzakt naar 431 gemeenten. De ervaring op dit terrein en
op andere terreinen blijft dat er voor het organiseren in centrumgemeenten op zich geen houvast is en de waarde tot nu toe is juist dat we
de gemeenten erbij betrokken houden. Dat kan ook via de Wet werk en
bijstand, maar het succes daarvan is mede een gevolg van de regionale
organisatie en de aansluiting bij de werkzaamheden van het UWV. Dat
gaat uiteraard over de frontorganisatie; in de afhandeling daarachter
kunnen verschillen zijn en die verschillen zouden ook het gevolg kunnen
zijn van verschillen in de middelen voor re-integratie.
We hebben het er al over gehad dat re-integratiemiddelen op rijksniveau
selectief ingezet moeten worden, omdat het geen openeindregeling is.
Aangezien er slechts beperkte middelen zijn, zullen ze ook beperkt ingezet
moeten worden. Dat los je niet op door dat naar 431 gemeenten te
decentraliseren, want als je een budget van 126 mln. hebt en dat verdeelt
over 431 gemeenten, blijft er denk ik per gemeente net €300.000 over
voor de totale werklasten op dat terrein. Daarmee is dus geen winst te
behalen. Vervolgens krijg ik uiteraard allereerst te horen dat er meer geld
moet komen omdat het uitgevoerd moet worden, maar die discussie
zullen we voeren aan de hand van de plannen van onder andere de VVD.
Ik erken dat het zeker nog niet overal gaat zoals het zou moeten en dat je
zelfs wel degelijk moet overwegen of verdergaand ingrijpen noodzakelijk
is, maar we mogen niet ontevreden zijn over de wijze waarop het in de
meeste gevallen is gegaan.
Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik ben enigszins getriggerd door het debat over
de AMvB. Dat heeft ook te maken met de aanwijzing en met wat er in die
AMvB zou komen te staan. Het is namelijk een algemene maatregel van
bestuur, maar volgens u zijn er gewoon heel veel verschillende punten en
daarom overweegt u een AMvB. Als het op een paar plaatsen niet goed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

9

gaat, is een aanwijzing toch het geëigende middel? Concreet zou ik willen
weten: bent u van plan om in die AMvB ook veel preciezer vast te leggen
hoe de aansturing zou moeten plaatsvinden? Ik kan me het debat
daarover nog herinneren; dat was overigens nog met staatssecretaris
Aboutaleb. Toen kwam naar voren dat de Werkpleinen een geheel eigen
invulling aan die aansturing mochten geven. Ze hebben dat ook gedaan;
soms zitten de managers samen op één kamer; soms zijn de taken aan de
een of aan de ander gegeven. In het licht van de afloop van dit kabinet zou
ik het een beetje vreemd vinden om die aansturing nog op het laatst heel
strak per wet te gaan regelen.
Minister Donner: Het ritme van het maatschappelijk leven wordt niet
bepaald door de zittingsduur van kabinetten. Dit is een voortgaand
probleem en daarom gaan de werkzaamheden daaraan ook voort. Het feit
dat dit niet overal uniform geregeld is, levert ons echter juist ook winst op.
Op de ene plaats zal het UWV sterker terugtreden op dat terrein doordat
een wethouder er heel sterk aan getrokken heeft; op andere plaatsen heeft
juist het UWV die invulling gedaan; daarop zijn allerlei variaties. Een
aanwijzing is primair bedoeld om in te grijpen als er helemaal niets
gebeurt; een AMvB is vooral bedoeld om het functioneren te sturen. Ook
daarover bestaan verschillen van opvatting, ook met de VNG en de
verschillende gemeenten. Ik zal straks aanstippen dat er in verschillende
gemeenten ook goede voorbeelden zijn, bijvoorbeeld in de wijze waarop
de cliëntenparticipatie is geregeld. Dat is eveneens een voorwerp dat in de
huidige wetgeving verdeeld is over het UWV en de gemeenten, omdat we
die bevoegdheden nu eenmaal verdelen. Dat heeft voordelen en nadelen;
er zijn geen oplossingen met alleen voordelen en geen nadelen. Zeker in
deze tijd, nu de druk extra hoog is, zijn er zaken die aandacht behoeven,
maar ik ben minder geneigd om te proberen om eenvormigheid te krijgen
waar nu sprake is van verscheidenheid en differentiatie.
Mevrouw Vermeij (PvdA): Om misverstanden te voorkomen: dat stelt mij
gerust.
Minister Donner: Ik zit hier ook alleen maar om u gerust te stellen.
De heer Van Hijum en de heer Blok hadden ook vragen over de samenwerking met private partijen. Een van de winstpunten is dat, mede door
de inrichting van mobiliteitscentra, de uitzendbureaus op vrijwel alle
Werkpleinen voet aan de grond hebben. Werkcoaches kunnen het werk
niet uit de handen van re-integratiebedrijven nemen, want die laatste
gaan specifiek over de trajecten. De werkcoaches gaan vooral over de
intake en over de niet op trajecten gebaseerde begeleiding. Als het
mogelijk is om mensen zonder een traject naar een andere baan te
brengen, mogen de re-integratiebedrijven niet klagen dat de werkcoaches
hun te veel uit handen nemen. We kunnen het daardoor juist goedkoper
doen. Zeker in deze tijd is er een groeiende groep die zelf ander werk kan
vinden; dat is ook de basis voor de selectiviteit die we hanteren. De wet
stelt vrij eenduidig dat de re-integratietrajecten aanbesteed moeten
worden. Dat geldt niet voor de trajecten die uit de bijstand betaald moeten
worden. Bij die trajecten hebben de gemeenten iets meer vrijheid om zelf
al dan niet voor aanbesteding te kiezen. We hebben ook daarin gekozen
voor verscheidenheid. Het enige punt waar wel een verandering plaatsvindt, is de re-integratie in het kader van de Wajong. Daar heeft het UWV
met de nieuwe werkregelingen een veel grotere verantwoordelijkheid
gekregen, ook voor het naar werk begeleiden van jongeren. Dat zijn
keuzes die rechtstreeks voortvloeien uit de wet. Het is niet zo dat bij de
activiteiten van de Werkpleinen is inbegrepen dat werkcoaches de
trajecten verzorgen die volgens de wet moeten worden ingekocht.
De heer Blok noemde de mobiliteitscentra. Het kan best zijn dat in het
verleden sommige grotere bedrijven mobiliteitscentra hadden en dat die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

10

bedrijven nu gebruikmaken van de mobiliteitscentra die begin vorig jaar
stelselmatig bij de dertig centrumlocaties neergezet zijn. Ook daarbij
constateer ik dat het winst is.
Bij ondersteuning anders dan de in te kopen re-integratietrajecten wordt
samengewerkt met uitzendbureaus. In 2009 liep ongeveer 35% van het
totaal aantal weggezette vacatures via de uitzendbureaus. Ook daar vindt
dus samenwerking plaats. Uiteraard kan gezegd worden dat de mobiliteitscentra er eigenlijk helemaal niet zouden moeten zijn. Dan keer ik terug
naar de discussie aan het begin van 2009. Toen zei de gehele Kamer dat ik
niet snel genoeg kon gaan met het inrichten van de mobiliteitscentra. De
heer Blok is lid van de Kamer. Ik heb te maken met de Kamer en niet met
afzonderlijke fracties.
De heer Van Hijum (CDA): Een vraag op dit punt. Wij horen zorgen van
private partijen, omdat wel degelijk een verschuiving plaatsvindt in de
discussie over publieke en private rollen. Die zorgen hebben niet in de
eerste plaats betrekking op de re-integratietrajecten. De minister heeft
gelijk dat die voor het overgrote deel ingekocht worden, zij het dat het
selectief moet gebeuren. Dat laatste was in de afopen tijd echter niet aan
de orde. Ik noem ook het punt van de bemiddeling. Ook het IWI heeft
geconstateerd dat onderscheid gemaakt moet worden tussen de
basisdienstverlening, met de intake en het creëren van een faciliteit voor
mensen om te zoeken, en de bemiddeling tussen vacatures en
beschikbare mensen. De bemiddeling wordt wel degelijk door de
werkcoaches in de mobiliteitscentra ter hand genomen. Die discussie
hebben wij al eerder met elkaar gevoerd. Mensen, ook goed bemiddelbare, worden daar aan de hand genomen en toegeleid naar vacatures.
Men kan zich afvragen of dat een publieke taak is of dat het net zo goed
aan uitzendbureaus overgelaten kan worden of aan de verantwoordelijkheid van mensen zelf. Over dat punt gaat het. Een en ander komt mede
tot uitdrukking in de enorme toename in de uitvoeringskosten van het
UWV. De mobiliteitscentra waren echter vooral bedoeld om de vraag- en
aanbodkant in de regio en de benodigde scholingsfaciliteiten goed op
elkaar aan te laten sluiten. Misschien moeten wij deze discussie naar
aanleiding van de heroverwegingsstudie voortzetten. Ik zie hier wel
degelijk een verschuiving optreden.
Minister Donner: Ik ben bang dat een aantal dingen door elkaar worden
gehaald. Vanaf het begin is duidelijk geweest dat de mobiliteitscentra
ingezet zouden worden bij begeleiding van werk naar werk, waar mogelijk
voordat mensen hun baan verliezen. Dat is ook wenselijk geacht door de
bedrijven in de regio’s. De situatie was er immers een met aan de ene
kant bedrijven met onvervulde vacatures en aan de andere kant bedrijven
waar banen verdwenen. Dat heeft geleid tot succes. Met alle inzet, ook
van de uitzendbureaus, is het immers in de loop van het jaar gelukt om
meer dan 100 000 mensen binnen uiterlijk drie maanden naar nieuw werk
te geleiden. Vorige week is gesproken van andere bemiddelingsactiviteiten. Zo zijn nog eens 100 000 mensen op een andere wijze aan werk
gekomen. Men moet dit zien tegen de achtergrond van de vermoedelijk 1
miljoen transformaties op de arbeidsmarkt die jaarlijks plaatsvinden. Het
gaat dus altijd om een minderheid van dit soort bemiddeling. Het UWV
heeft, sinds de samenvoeging met de CWI, net als de gemeenten, te
maken met mensen die zich aanmelden bij het UWV. Dat is de publieke
arbeidsbemiddeling. Iedereen staat het vrij om eventueel naar een
uitzendbureau te gaan, als men meent daar sneller een betere kans te
maken. Uitzendbureaus werven ook op dat terrein. Een en ander loopt
door elkaar. Ook uitzendbureaus kunnen werven op de Werkpleinen. Ik
ben gaarne bereid om naar de concrete klachten te kijken. Ik ben het
ermee eens dat afschaffing van de gehele arbeidsbemiddeling door de
overheid in het kader van de heroverweging besproken kan worden. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

11

meen echter dat wij juist in een situatie zitten waarin de arbeidsmarkt
steeds minder duidelijk en steeds minder doorzichtig is. Wat dat betreft
blijkt van verschillende kanten steeds meer behoefte aan bemiddeling.
Ook mensen die heel wel op eigen benen een andere baan kunnen
vinden, behoeven instrumenten om de markt doorzichtig te maken. Als
het even kan, moet dat niet allemaal via de overheid lopen. De overheid
heeft daar een positie van «last resort». Ik heb hierbij het beeld van
«lender of last resort» voor ogen. Dat is echter wat anders. De overheid
heeft deze functie en is daarvoor ook beschikbaar. De overheid is daarbij
echter primair afhankelijk van de keuze die mensen zelf maken.
De heer Blok (VVD): «Dat is winst″, hoor ik de minister zeggen. De
minister heeft een indrukwekkende carrière achter zich, maar volgens mij
heeft hij daarvan geen enkel uur in het bedrijfsleven doorgebracht. Winst
betekent dat de baten hoger zijn dan de kosten. Vanuit de minister gezien
is er dus sprake van verlies. Bedrijven hebben eerder al mobiliteitscentra
opgericht, voor eigen kosten, dus ten laste van hun eigen winst. Die
centra worden nu opgericht ten laste van de publieke kas. Dat is een
verlies voor de minister. Dat is des te erger omdat wij hier een week
geleden hebben geconstateerd dat de beschikbare re-integratiebudgetten
op zijn. Nu suggereert de minister dat het om een ander potje gaat. Zo
werkt het natuurlijk niet. Om het gat te vullen is vorige week een
rondklotsende 35 mln. gevonden binnen het UWV. Dit geld kan dus van
links naar rechts geboekt worden, zonder de winst te beïnvloeden. Zo
blijven uitgaven die door bedrijven werden gedaan ook bij die bedrijven.
Dan worden alleen zaken waarvoor echt geld nodig is met publiek geld
gefinancierd.
Minister Donner: Ik ben mij er volledig van bewust dat ook de heer Blok
de verkiezingen in het vooruitzicht heeft. Toch moeten wij wel de cijfers
duidelijk houden. In het verleden waren er – en ook nu nog zijn er –
bedrijven met mobiliteitscentra. TNT is een voorbeeld daarvan. Dat bedrijf
is geconfronteerd met een substantiële reorganisatie. Het kan best zijn dat
in het proces sommige bedrijven dat dit keer niet hebben gedaan en dat
zij gebruik hebben gemaakt van de door ons ingerichte mobiliteitscentra.
Ik stel een ding vast. De meerderheid van de mensen die in de afgelopen
jaren naar werk heeft gezocht, komt niet van de grote bedrijven die in het
verleden een mobiliteitscentrum hadden. Die zouden bij de oplossing van
de heer Blok helemaal geen bemiddeling gekregen hebben. Het is mijn
verantwoordelijkheid dat er een geïntegreerd, landelijk systeem is dat
voor zowel werkgevers als werknemers eenduidigheid biedt over waar
mensen terecht kunnen als zij geen arbeid kunnen vinden. Dat bedoel ik
met winst. Je kunt een schilderij slecht vinden, ook als je zelf niet kunt
schilderen. Ik hoef dus niet in het bedrijfsleven te hebben gewerkt om te
weten wat winst is. Ik geef echter toe dat het winst is gezien vanuit de
publieke zaak en niet gezien vanuit de private zaak.
Bij de mobiliteitscentra gaat het over andere middelen dan de
re-integratiemiddelen waarover vorige week is gesproken. Dat zijn
specifiek uitgetrokken middelen die gelden voor de verschillende wetten
en wettelijke regelingen die moeten worden ingezet. Wij hebben het
specifiek gehad over de re-integratiemiddelen voor de WW, de Wajong en
de WSW. Dat zijn allemaal verschillende circuits. Die situatie wordt alleen
maar erger als wij de verantwoordelijkheden decentraliseren naar de
afzonderlijke gemeenten. Ik laat het hier echter even bij.
Ik keer terug naar de vragen van de heer Van Hijum over de stijgende
uitvoeringskosten. Het klopt inderdaad dat de uitvoeringskosten van het
UWV zijn gestegen. Dat is echter in nauw overleg met de Kamer gebeurd.
De stijging vond in eerste instantie plaats in 2008. Dat was een jaar waarin
de crisis zich nog niet aandiende. Mede op aandringen van de Kamer is
toen besloten om het aantal werkcoaches bij het UWV verder uit te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

12

breiden. Er is 23 mln. extra uitgetrokken voor ondersteuning door
werkcoaches in het re-integratieproces. Vervolgens is in het voorjaar van
2009 een aanvullend budget toegekend van 140 mln. vanwege de
stijgende instroom als gevolg van de crisis. Dat was minder dan was
voorzien via het wettelijke mechanisme. Dan zou de stijging aanzienlijk
groter zijn geweest. Op dit punt heeft dus juist een beperking plaatsgevonden van de stijgende middelen. Van de 140 mln. is 29 mln. toebedeeld
voor de uitvoeringskosten. Door het UWV zijn van dat geld 650 extra
werkcoaches geworven. Ten dele zijn dat de door mevrouw Vermeij
genoemde werkcoaches. Omdat de uitzendbureaus geconfronteerd
werden met een snelle afname van werk, hebben op deze wijze de
integratie en de overgang gemakkelijk plaatsgevonden. Ik zie niet dat dit
nu gebruikt kan worden als argument om het werk bij de uitzendbureaus
weg te nemen. Vorig jaar was de situatie dat de uitzendbureaus bijna geen
werk meer hadden als gevolg van de crisis. Die werd daar het eerst
gevoeld. Op deze wijze is het ons gelukt om de ervaring te integreren met
het denken, ook bij het UWV. Ik geef overigens toe dat men mogelijk wat
al te enthousiast is geweest met de re-integratietrajecten.
De heer Van Hijum (CDA): Het is op zichzelf mooi als het UWV een rol kan
vervullen bij het opvangen van klappen bij andere organisaties. Laten wij
echter wel zijn, het UWV is geen werkverschaffing.
Minister Donner: Het was vanwege de stijgende instroom in 2009 {
De heer Van Hijum (CDA): Ik heb nog geen vraag gesteld.
Minister Donner: U moet mij echter geen andere woorden in de mond
leggen.
De heer Van Hijum (CDA): Het waren mijn eigen woorden.
Minister Donner: Het gaat gewoon om 29 mln. Voor 2010 is een verdere
stijging voorzien in verband met de stijgende instroom.
De heer Van Hijum (CDA): Mijn vraag is of er, ook gelet op de huidige
ontwikkelingen en al dan niet gefaciliteerd vanuit de Kamer, niet scherp
gekeken moet worden welke taken tot het publieke domein behoren. Ik
denk dat de heroverweging daartoe alle aanleiding geeft.
Minister Donner: Daarover kunnen wij het snel eens zijn. Ook in dat kader
zal het aan de orde komen. Ik sprak net echter over het verwijt van
voortdurend stijgende kosten bij het UWV. Die kosten stijgen echter
minder dan volgens de mechanismen is voorzien.
Dan het specifieke punt van de ICT-kosten, naar aanleiding van het rapport
dat ik daarover aan de Kamer heb gestuurd. Ook hierbij moeten wij
oppassen. Het is inderdaad zo dat het rapport vaststelt dat het UWV nog
hogere kosten heeft dan een vergelijkbare organisatie. Het punt van
mevrouw Vermeij, dat het om een grote organisatie gaat die extra
schaalvoordelen heeft, gaat dus niet op. Het gaat immers om een
vergelijking met een organisatie van dezelfde schaal. Dat deze situatie zich
zou voordoen, was een gegeven bij de vorming van het UWV. Het is
immers ontstaan uit een groot aantal uitvoeringsorganisaties die zelf ook
een groot aantal verschillende programma’s kennen. Ten dele waren die,
vlak voor de overgang naar het UWV, met langjarige contracten vastgezet
bij uitvoerders. Begin 2004 waren er bij het UWV 657 verschillende
applicaties. In 2009 moest dat aantal teruggebracht worden naar 183. Het
rapport stelt die ontwikkeling ook vast. Het gaat overigens om bedragen
die al zijn verrekend in de raming van de langjarige kosten van het UWV.
Het gaat ook om een planmatige afname van de kosten op het ICT-terrein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

13

voor het UWV. De raad van bestuur heeft een vergelijking gemaakt om de
stand van zaken in dit traject vast stellen.
Daarbij speelt ook de discussie van vorig jaar over de automatisering van
de WIA. Een van de aantrekkelijke kanten van het voorliggende concept
was dat men mogelijk in één klap van een heleboel oude applicaties af
had kunnen komen door integratie in een systeem. De oorspronkelijke
applicaties waren dan geen probleem meer. Het was dit idee dat ons heeft
verleid tot de constructie van dit systeem. Op een goed moment heeft de
raad van bestuur van het UWV echter moeten concluderen dat het niet dat
biedt wat verwacht mocht worden. Toen is tijdig besloten om het project
af te breken. Uiteraard kan men de vraag stellen of er ooit aan begonnen
had moeten worden. Op dat moment zei echter iedereen, ook alle
deskundigen, dat het moest gebeuren.
Mevrouw Vermeij (PvdA): Het idee van het UWV was dat dit systeem het
leven eenvoudiger zou maken. Daarom is het UWV er gekomen. Op
ICT-gebied is die eenvoud nog niet helemaal gelukt. Wij leggen allemaal
werkbezoeken af aan de Werkpleinen. Als er één klacht is over de
samenwerking tussen gemeenten en het UWV is het wel die over ICT. Men
blijft immers in- en uitloggen. Dat weet de minister ook. Dat heeft hij vast
gezien als hij een dagje met een coach meeloopt. Een van de belangrijkste
argumenten om tot het UWV te komen, is dat het leven eenvoudiger zou
worden, ook qua ICT. Het is des te schrijnender dat, ondanks het
afnemende aantal applicaties, een en ander ingewikkeld blijft en enorm
veel extra geld kost.
Minister Donner: Die realisatie heeft al plaatsgevonden. Het UWV heeft
de afgelopen jaren meer dan 1 mld. bezuinigd in de uitvoeringskosten. Op
het terrein van de ICT zijn er 434 applicaties verdwenen. Mevrouw Vermeij
klaagt over het probleem dat bij de bijstand de keuze aan de gemeenten
is. Op de Werkpleinen heeft men daardoor te maken met de overgang
tussen de systemen van de gemeenten en de systemen van het UWV. Dat
wordt echter alleen maar erger als wij de zaak decentraliseren. Dat is
precies het punt. Of mevrouw Vermeij moet de bevoegdheid willen
wegnemen dat gemeenten daar niet meer vrijelijk in kunnen kiezen.
Mevrouw Vermeij (PvdA): Dus niet! Het punt is het volgende. Wie echt
doorvraagt bij beide partijen wordt duidelijk dat er één partij inflexibel is
op alle onderdelen. Dat is het UWV.
Minister Donner: Natuurlijk.
Mevrouw Vermeij (PvdA): Natuurlijk?
Minister Donner: Ja. Het UWV heeft te maken met precies het proces dat
mevrouw Vermeij aan de orde stelt. In haar ogen heeft het nog steeds te
veel applicaties. Het UWV moet dus naar nog minder applicaties, terwijl er
431 gemeenten zijn die in beginsel begonnen zijn met allemaal een eigen
systeem te bouwen. Dat betekent inderdaad dat in de verhouding met alle
gemeenten het UWV de minder flexibele partij zal zijn, vanuit het streven
tot rationalisatie van de gebruikte applicaties. Als men aan elke afzonderlijke gemeente zou toegeven, komen wij immers nooit uit op minder dan
die 431 applicaties. Hetzelfde geldt bij de Belastingdienst bij de loon-,
inkomsten- en premieheffing. Vanwege verschillende regelingen voor
vertrouwelijkheid bij Belastingdienst en UWV moet nog steeds gewerkt
worden met verschillende schermen. Dat is een product van de regels en
bevoegdheden die wij als wetgever hebben gemaakt. Daarvoor is maar
één oplossing, namelijk alles in één hand leggen. Dat betekent voordelen
op dit terrein, maar grote nadelen op andere terreinen. In deze wereld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

14

moet wij ermee leren leven dat alles voor- en nadelen heeft, zoals de heer
Cruijff al aangaf.
De heer Van Hijum (CDA): Ook ik heb een vraag over de ICT. In de brief
van de minister lees ik dat hij een besparingspotentieel ziet van 96 mln.
ten opzichte van het huidige ICT-bedrag van 494 mln. Uit de onderliggende cijfers blijkt dat het UWV en het WERKbedrijf samen een hoog
IT-budget hebben als percentage van de operationele uitgaven. Bij het
UWV is het 26, afgezet tegen een referentiegroep die uitkomt op 17. Dat is
substantieel hoger. Voor het WERKbedrijf is het percentage 14, afgezet
tegen een referentiegroep die uitkomt op 11. Als je deze percentages
vertaalt naar het totale bedrag, zie je dat de besparing veel hoger uit zou
moeten komen.
Minister Donner: Men moet rekening houden met een aantal zaken. Zo
moet een onderscheid worden gemaakt bij het besparingspotentieel. Voor
een deel is het inherent aan de verschillende systemen die het UWV moet
uitvoeren dat het percentage hoger uitkomt dan wanneer alles gerationaliseerd kan worden vanuit één basis. Dat was echter wel het streven van de
WIA-operatie. De hoop daarbij was dat het één systeem zou kunnen
worden, waar alle verschillende systemen ingezogen zouden kunnen
worden. Dat kan echter niet gerealiseerd worden. Vermoedelijk komt het
UWV, vanwege de aard van het werk, dus op een hoger percentage uit.
Vandaar dat het besparingspotentieel is zoals de heer Van Hijum
aangegeven heeft. Dat zal overigens wel gerealiseerd moeten worden. Het
is immers al ingeboekt.
De heer Van Hijum (CDA): Daarmee accepteert de minister dus dat het
eilandjesrijk blijft bestaan. Nee? Dan snap ik niet waarom de besparing op
termijn niet hoger is.
Minister Donner: Ik accepteer het maar ten dele. Ik heb zo-even immers
vastgesteld dat de verwachtingen van het WIA-systeem, waarmee men
van de eilandjes dacht af te komen, niet gerealiseerd kunnen worden. Wij
kunnen de ambitie neerzetten om alles te willen reduceren tot één
systeem, maar vermoedelijk kost dat eerst 100 mln. alvorens geconstateerd moet worden dat het toch niet te realiseren is. Ik maak in deze
gebroken wereld gewoon een afweging tussen wat mogelijk is en wat niet
mogelijk is. Ik heb de Kamer, zoals toegezegd, het rapport toegestuurd.
Het is overigens nog onderwerp van discussie, ook met het UWV, om te
bezien wat de conclusies zijn voor de verdere ontwikkelingen. Gezien de
aard van de werkzaamheden is het de verwachting dat de UWV in de
uitvoeringkosten iets boven de vergelijkbare organisaties uitkomt. Eén
ding weet ik zeker: het wordt niet goedkoper door het aan de gemeenten
over te laten. Dat is de intentie van de heer Blok.
De heer Blok (VVD): En sinds vandaag ook de intentie van de PvdA en de
SP.
Minister Donner: Dan geldt mijn antwoord ook voor hen!
De heer Blok vraagt naar de polisadministratie en het rapport van de
Ockham Groep. Ook ik heb er kennis van genomen. Dat doet niets af aan
de afspraken die ik met de Kamer heb gemaakt na afloop van de discussie
over de eenduidige loonaangifte. In de huidige periode kijken wij naar alle
verschillende elementen en naar alle voor- en nadelen. Daarbij nemen wij
ook dit rapport mee. Dat heeft vooral de strekking dat een eenduidige
loonaangifte niet nodig is omdat het apparaat het met de daarin
opgenomen programma’s ook kan. De conclusies die uit de verschillende
werkzaamheden getrokken worden, moeten met de Kamer gewisseld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

15

worden alvorens een beslissing te nemen. De heer Blok zei al dat er nog
een moment komt om er met de Kamer over te spreken.
De heer Blok (VVD): Mevrouw Vermeij en ikzelf zouden het waarderen als
er een puntsgewijze schriftelijke reactie op het rapport van de Ockham
Groep komt. Wij kunnen dat dan meenemen voor een beslissing.
Minister Donner: Akkoord. Dat doe ik echter niet separaat van de brede
afweging die sowieso gemaakt moet worden. Ik kan wel toezeggen dat ik
bij die brede afweging ook een reactie geef op het Ockhamrapport. Als ik
hierop separaat zou reageren, blijft het naar mijn mening in de lucht
hangen.
Hiermee heb ik alle vragen van de heer Van Hijum besproken. Mevrouw
Vermeij haalt het punt naar voren van de geïntegreerde dienstverlening
en de prioriteiten. Zij komt terug op wat ik in november aan de Kamer heb
geschreven over mijn voornemen. Ik heb die mededeling gedaan op basis
van met het UWV gemaakte afspraken. Daarover hebben wij vorige week
gesproken. Nu blijkt dat er geen gevolg aan die afspraken is gegeven. Ook
dat is besproken. Dat verandert echter niets aan de inzet om selectiviteit te
realiseren.
Dit is tegelijkertijd een reactie op de opmerking van de heer Blok. Die
heeft vorige week dezelfde opmerking gemaakt. Het is niet de bedoeling
dat bij wettelijke regeling vastgelegd wordt wie een re-integratietraject
krijgt of niet. Dan moet van de huidige, gebudgetteerde regeling een
openeinderegeling worden gemaakt. Wie dan op basis van de regeling
aanspraak maakt op een re-integratietraject, krijgt er ook een. Dat is echter
een totaal ander kader dan waarover wij het tot nu toe hebben gehad. Het
gaat om taakstellende budgetten bij de re-integratietrajecten. Dat kan niet
geregeld worden met een algemene regeling of een beleidsregeling. Aan
de hand van de gevallen die zich aandienen, moet gekeken worden waar
het meeste rendement gehaald kan worden voor de beschikbare
middelen. Het UWV heeft daarvoor voorzieningen getroffen door de
besluitvorming op dit terrein te centraliseren. Daardoor kan een afweging
plaatsvinden. Dat kan niet worden gerealiseerd op de door de heer Blok
bepleitte wijze. Dan is het immers gewoon een openeinderegeling.
Mevrouw Vermeij is ingegaan op de cliëntenparticipatie. Ook daarbij moet
men zich realiseren dat enerzijds gemeenten ingevolge de Wet werk en
bijstand iets moeten doen aan cliëntenparticipatie en dat anderzijds het
UWV uit hoofde van de SUWI-wetgeving iets moet doen. Wat het UWV
betreft is dat op landelijk niveau en districtsniveau georganiseerd. De
punten waarnaar mevrouw Vermeij verwijst, hebben in het bijzonder
betrekking op de vormgeving van de samenwerking van de verschillende
gemeenten. Ook daarbij moet ik constateren dat het winst is dat het niet
uniform wordt geregeld. Daardoor vinden UWV en gemeenten samen
oplossingen die het beste zijn toegesneden op de beschikbaarheid van de
betrokken mensen. Neem bijvoorbeeld Breda, dat een digitaal cliëntenplatform heeft ontwikkeld. De cliënten zijn daar breder bij betrokken dan
in het geval van vertegenwoordigers. Venlo doet het met een andere
methode, het adoptiemodel, met vertegenwoordigers van de cliëntenraden van de afzonderlijke gemeenten en het UWV op het niveau van het
Werkplein. Kortom, ook op dit terrein wordt op verschillende wijze
invulling gegeven aan de cliëntenparticipatie. De handreiking was bedoeld
om te voorkomen dat elke gemeente het wiel opnieuw moest uitvinden en
om aan te geven op welke wijze het kan. Het is niet de bedoeling van de
handreiking geweest om regelgeving te maken over een verplichte
basisvariant. Er is een wettelijke verplichting voor de verschillende
instanties om iets te doen. Daaraan wordt echter geen invulling gegeven
door de wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

16

Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik maak een belangrijk onderscheid tussen
variëteit in de aansturing van de Werkpleinen, die linksom of rechtsom
toch moet gebeuren, en de cliëntenparticipatie. Onder cliëntenparticipatie
kan men weleens uit willen. Die is alleen maar lastig, zo blijkt uit de
signalen die wij daarover krijgen. Een regionale cliëntenraad kan dan
weleens niet betrokken worden of niet geraadpleegd worden. De
handreiking legt een basismodel neer dat na forse besprekingen is
uitonderhandeld. Dat basismodel wordt zeer dringend bepleit op het
niveau van de Werkpleinen. Het idee was dat het lovend ontvangen zou
worden op het departement van SZW en als zodanig aan ons zou worden
gepresenteerd. Dat is met enige terughoudendheid gebeurd in de brief. In
de brief wordt indirect afstand genomen van de handreiking. De conclusie
van die handreiking is immers enigszins afgezwakt. Ik zeg dat de conclusie
juist ter harte genomen moet worden. Ik weet precies hoe het zit. Wij gaan
niet voorschrijven hoe de Werkpleinen het moeten doen, maar cliënten
zijn wel de basis voor verbetering van de dienstverlening. Het is hartstikke
ingewikkeld. Het zijn ingewikkelde groepen, zoals wij allemaal weten. Het
belang ervan is evident. Ik zou willen dat dit met meer enthousiasme
gebeurt, ook in de richting van het UWV. Grote organisaties hebben er
immers een handje van om er onderuit te willen.
Minister Donner: Ik neem met het UWV op in hoeverre er weerstand zit.
Ik stel dat ik, wat het UWV betreft, met enige regelmaat met de Landelijke
Cliëntenraad overleg. Ik hoor hierover juist geen problemen. Op sommige
Werkpleinen loopt het minder goed, terwijl het bij andere bovenmatig
goed gaat. Dat zit «m vaak in hoe de verschillende gemeenten het op
verschillende niveaus opnemen. Ik houd in het achterhoofd of in de AMvB
nog aandacht moet worden besteed aan dit punt.
Ik kom bij de heer Blok, die naast het opheffen van de RWI nog twee
punten heeft. Over de RWI zeg ik niets meer, gezien de demissionaire
toestand van het kabinet.
De heer Blok (VVD): En gewoon als mens?
Minister Donner: Ik heb in het eerste jaar dat ik minister was, geleerd dat
ministers geen mensen meer zijn. Zij hebben geen opvatting als mens.
Wat de Werkpleinen betreft ben ik ingegaan op de criteria. Wat de ELOA
betreft heb ik toegezegd dat wat de heer Blok vreesde niet het geval zal
zijn. Er wordt wel verder gewerkt.
Hiermee heb ik alle vragen beantwoord.
De heer Blok (VVD): Voorzitter. Dank voor de heldere afspraak over de
ELOA. Dat is het enige wat ik bij de eindstand van de UWV-operatie onder
deze minister wil meenemen.
Wat de minister zei over het niet kunnen hanteren van heldere criteria bij
toewijzing van re-integratiegeld vraagt om een nader debat. Wat? Ik hoor
de minister nu zeggen «niet willen». Dat maakt het nog erger! De minister
zegt dat als de overheid heldere criteria wil toekennen er een openeinderegeling ontstaat. Die redenering is andersom ook heel interessant. Ik
vraag mij weleens af hoe het CDA 29 mld. denkt te vinden als zij hier en
op andere terreinen niet wil ingrijpen. Nu begrijp ik het. Wij leggen grote
regelingen, zoals die voor hypotheken en bijstand, niet meer in de wet
vast, maar behandelen die gewoon van geval tot geval. Dat is de
implicatie van de wijze waarop de minister de financiën wil regelen. Wat
de minister voorstelt, is naar de mensen en naar de organisatie toe echter
onmogelijk. Wij hebben nog een jaar te gaan, maar het geld is op. Bekend
is dat er nog heel veel vragen om begeleiding zullen komen. Niemand kan
echter aangeven wie die wel of niet krijgt. Dat is niet eerlijk voor de
mensen. Een helder ja of nee is beter dan hen in het ongewisse te laten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

17

De organisatie piept en kraakt, zoals blijkt uit het IWI-rapport en onze
werkbezoeken. Voor die organisatie, die piept en kraakt, is het ook niet
eerlijk.
Financieel gezien is het, met alle respect, onzin. Een regeling kan altijd
zodanig gedefinieerd worden dat die financieel binnen de perken blijft.
Het VVD-voorstel is om het te beperken tot de groep arbeidsgehandicapten. Als iemand het er niet mee eens is, is het zijn of haar opgave om
een ander criterium te gebruiken. De groep arbeidsgehandicapten is
echter heel goed te definiëren. Wij weten dat ook van andere regelingen.
Het ergste vind ik nog dat de praktijk zoals wij die allemaal horen, is dat
de relatief gemakkelijk bemiddelbare gevallen worden geholpen – er zijn
toch geen criteria – zodat weer een groep moeilijk bemiddelbaren en
straks een harde kern werklozen aan het ontstaan zijn. Dat gebeurde ook
bij de vorige crisis. Dat kan voorkomen worden door de schaarse
middelen te concentreren op deze nieuwe groep, die de nieuwe harde
kern dreigt te worden. Dat is niet wat de minister doet, die zich verschuilt
achter allerlei juridische drogredenen. Dat vind ik toch heel ernstig.
Minister Donner: Voorzitter. De heer Blok trekt zijn eigen beeld van de
werkelijkheid op om dat vervolgens te bestrijden. Dat wordt ook wel
donquichotterie genoemd. Het is niet zo dat het geld op is. Dat is vorige
week besproken. Wij hebben nog een jaar te gaan. Er blijven ook geen
mensen in het ongewisse. In de organisatie zijn maatregelen getroffen,
zodat een zo groot mogelijke homogeniteit ontstaat in de besluitvorming
als het gaat om de inzet. De heer Blok zegt de regeling te kunnen
beperken tot arbeidsgehandicapten. Op hen heeft deze regeling helemaal
geen betrekking. Die heeft betrekking op de WW. Door deze maatregelen
worden de middelen ingezet op degenen die een jaar of langer werkloos
zijn. Dat is de door de heer Blok zo gevreesde harde kern. Ook geldt hier
de motie van de heer Van Hijum. Die vraagt om te bekijken of re-integratie
zich voor bepaalde groepen eerder kan voordoen. Wij bekijken of
re-integratie zich voor bepaalde groepen en in hoeverre dat bruikbaar is.
Daarvoor zijn ook middelen aangetrokken. De middelen die er zijn, in de
omvang zoals oorspronkelijk is aangegeven, zijn bedoeld voor de harde
kern van de toekomst. Dat is precies wat de heer Blok wenst. Vorig jaar is
vermoedelijk een deel van de middelen gebruikt voor mensen die
gemakkelijk te bemiddelen zijn. Dat geld is daar naartoe gegaan. Daarvan
is gezegd dat het niet zo had mogen zijn. Het is echter wel gebeurd. Dat
betekent niet dat het geld niet is terechtgekomen bij mensen die werkloos
waren. Het geld is in eerste instantie daarvoor gebruikt. De heer Blok kan
iedere keer aanvoeren dat er mogelijk vorig jaar en begin dit jaar te veel
middelen zijn gebruikt. Dat hebben wij vastgesteld. Dat kan de heer Blok
op drie verschillende manieren uitwerken. Zijn stelling is echter onjuist.
Het geld is niet op. Het geld wordt ook gebruikt voor wat hij aanduidt als
de harde kern.
De heer Blok (VVD): Bij die harde kern gaat het dus om mensen die langer
dan een jaar werkloos zijn. Het is goed om dat te weten. Gelden nog meer
criteria?
Minister Donner: Bij de aanvankelijke toedeling is 20 mln. bestemd voor
de gevallen die minder dan drie maanden werkloos zijn, 20 mln. voor
mensen die tussen de drie en zes maanden werkloos zijn en 86 mln. voor
mensen die langer dan een jaar werkloos zijn. Ik constateer dat de
middelen voor met name de korte termijn zijn belegd. Er komen geen
nieuwe middelen, anders dan voor de gevallen waarin mensen korter dan
negen maanden werkloos zijn of minder dan een jaar, maar waarin toch
voorzien kan worden dat zij vermoedelijk wel tot de bedoelde categorie
gaan behoren. Dat is een kwestie van hoe voorspellend je de regels kunt
maken. Dat is maar beperkt mogelijk. Daarom wordt de zaak procedureel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

18

opgepakt door de besluitvorming te centraliseren. Daarmee is precies
gerealiseerd wat de heer Blok wil. Een klein verschil is dat, zoals de Kamer
heeft gevraagd, niet enkel achteraf vastgesteld wordt, als iemand een jaar
werkloos is geweest, dat die tot de harde kern behoort. Dat laat de
mogelijkheid open dat in bepaalde gevallen hierin op voorhand voorzien
wordt.
De heer Blok (VVD): Het gaat over de helderheid hierover. De minister
hinkt namelijk op twee gedachten. In de vorige termijn haalt hij hard naar
mij uit omdat ik zeg dat criteria nodig zijn. In de tweede termijn noemt hij
met droge ogen een aantal criteria. Die zijn er kennelijk dus wel. Wat is het
nu?
Minister Donner:Een criterium is wat de heer Blok ook zelf noemt,
namelijk langer dan een jaar werkloos zijn. Tegelijkertijd geef ik aan, zoals
in de Kamer is gewisseld, dat er ruimte moet zijn voor gevallen waarin
men redelijkerwijs ziet aankomen dat iemand tot de bedoelde categorie
gaat behoren. Ook de middelen die daarvoor ingezet worden, zijn
taakstellend en dus budgettair beperkt. Anders dan dat kan de heer Blok
het niet krijgen. Anders is het een openeinderegeling waarbij iedereen die
aan de criteria voldoet een re-integratietraject krijgt. Aangezien dan de
criteria afgestemd worden op de ernstigste gevallen, betekent het
onvermijdelijk dat middelen gebruikt worden in gevallen waar dat niet
nodig is. Dat proberen wij te voorkomen met een beoordeling.
De voorzitter: Er is een toezegging gedaan door de minister. Volgens mij
is die voldoende helder geformuleerd. Ik laat het dan ook daarbij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 448, nr. 434

19