Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1619
Vragen van het lid Thieme (PvdD) aan de staatssecretaris van Economische
Zaken over het bericht dat alle Nederlandse kip halal is (ingezonden 20 februari
2013).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
18 maart 2013).
Vraag 1
Kunt u bevestigen dat zo goed als alle Nederlandse kippen halal, zonder
voorafgaande bedwelming, worden geslacht?1
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het in dat geval dat ongeveer alle kip in Nederland voor het
gemak zonder voorafgaande bedwelming wordt geslacht?
Vraag 3
Kunt u aangeven hoeveel kippen die bestemd zijn voor de gangbare markt op
deze manier worden geslacht en welk deel van het «gangbare» kippenvlees in
supermarkten of slagerijen middels deze slachtmethode tot stand is gekomen? Zo nee, bent u bereid hier onderzoek naar te laten doen en waarom wel
of niet?
Antwoord
Nee, het is niet correct dat zo goed als alle Nederlandse kippen zonder
bedwelming zouden worden geslacht. In nagenoeg alle pluimveeslachterijen
worden kippen bedwelmd geslacht, halal of niet. Het is volgens halalcertificeerders toegestaan kippen bedwelmd te slachten, mits de dieren maar niet
ten gevolge van de bedwelming overlijden. Met andere woorden: de
bedwelming moet reversibel zijn. Het feit dat de kippen halal zijn geslacht wil
dus niet per definitie zeggen dat de dieren ook onbedwelmd zijn geslacht. In
slechts twee (kleinere) slachterijen is er sprake van het onbedwelmd slachten
van kippen.
Het bedwelmen van dieren voorafgaand aan de slacht dient te geschieden
door middel van Europees toegestane bedwelmingsmethoden, waaronder de

1

ah-tk-20122013-1619
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/3395105/2013/02/16/Alle-Nederlandse-kiphalal-geslacht.dhtml

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

reversibele elektrische bedwelming (de head only-methode). De eisen die de
Europese verordening aan het bedwelmen stelt, maken geen onderscheid
tussen de reguliere bedwelmde slacht en de halal bedwelmde slacht.
Er is derhalve wat dat betreft dan ook geen verschil tussen regulier
bedwelmd geslachte kip en halal bedwelmd geslachte kip. De NVWA houdt
toezicht op de naleving van deze Europese eisen.
De slachterijen en de halalcertificeerders zijn vervolgens zelf verantwoordelijk
om te bepalen of vlees halal of niet halal is. Het is geen taak van de overheid
om bij te houden voor welke interne markt het vlees en de vleesproducten
afkomstig van bedwelmd geslachte dieren, bestemd is.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het vanuit dierenwelzijnsoogpunt onacceptabel is dat
kippen halal worden geslacht louter om de restproducten te kunnen verkopen
in moslimlanden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u doen om hier een
einde aan te maken en op welke termijn?
Antwoord
Uit dierenwelzijnsoogpunt maakt het voor de dieren qua bedwelming niet uit
of zij reversibel of irreversibel bedwelmd worden, zolang de bedwelming de
kippen maar in een staat van bewusteloosheid en gevoelloosheid brengt die
aanhoudt totdat de dood is ingetreden, al dan niet door verbloeding.
Vraag 5
Kunt u aangeven of de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) op
de hoogte was van het voor het gemak halal slachten van kip? Zo nee, hoe
kan het dat de NVWA hier niet van op de hoogte was? Zo ja, waarom laat de
NVWA dit gebeuren en heeft zij niet ingegrepen?
Antwoord
De NVWA houdt toezicht op de naleving van de voorwaarden uit de
Verordening (EG) nr. 1099/2009 inzake de bescherming van dieren bij het
doden (hierna: de Verordening)2. Op het moment dat een slachterij zich hier
niet aan houdt, wordt er opgetreden. Het is hierbij niet van belang of de
dieren halal geslacht worden of niet, maar of de dieren bedwelmd of
onbedwelmd worden geslacht. De Verordening staat toe dat dieren op grond
van religieuze riten onbedwelmd worden geslacht. Indien dieren bedwelmd
worden geslacht, dient het slachthuis de voor de toegepaste bedwelmingsmethode geldende Europese parameters, toe te passen. In het geval van
onbedwelmde slacht wordt toegezien op de naleving van de relevante eisen
van de Verordening. De NVWA ziet niet toe op de aspecten die de religieuze
riten betreffen.
Vraag 6
Deelt u de mening dat hier sprake is van oneerlijke voorlichting richting
consumenten, die er vanuit gaan dat hun kip op een verantwoorde manier en
met verdoving wordt geslacht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u
hieraan doen en op welke termijn?
Antwoord
Nee, er is geen sprake van oneerlijke voorlichting richting consumenten
omdat het overgrote deel van de halal kippen bedwelmd worden geslacht. De
bedwelming van de halal kippen dient te voldoen aan dezelfde voorwaarden
uit de Verordening als de bedwelming van niet halal kippen. Er is wat dat
betreft dus geen verschil.
Vraag 7
Kunt u aangeven in welk licht de informatie over het uitfaseren van het
waterbad en de overgang naar de head-only methode of CO2 bedwelming
gezien moet worden nu blijkt dat deze bedwelmingsmethoden nauwelijks
worden gebruikt?

2

Verordening (EG) nr. 1099/2009 van de Raad van 24 september 2009 inzake de bescherming van
dieren bij het doden (Pb EU 2009, L 303)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord
Het uitfaseren van het waterbad, een Europees toegestane bedwelmingsmethode, gebeurt geheel op vrijwillige basis. Indien slachthuizen om wat voor
reden dan ook het waterbad niet willen uitfaseren, zullen de aangescherpte
elektrische parameters die met ingang van 1 januari 2013 van kracht zijn op
grond van de Verordening, toegepast moeten worden. Ofschoon de meetkip
op grond van de uitspraak van de bestuursrechter juridisch niet bruikbaar is,
kan deze door de NVWA wel gebruikt worden om een goede indicatie te
krijgen over de toepassing van de juiste parameters. Het is aan de slachterij
om aan te tonen dat de vereiste parameters ook daadwerkelijk worden
toegepast. De NVWA houdt hier vervolgens toezicht op en zal maatregelen
nemen indien de slachterij niet of onvoldoende aan de NVWA kan aantonen
dat de juiste parameters worden toegepast.
Vraag 8
Bent u bereid stappen te nemen die ervoor zorgen dat gangbare kip op de
wettelijke manier met voorafgaande bedwelming wordt geslacht? Zo ja, welke
stappen en op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Extra stappen zijn niet nodig daar ook de halal kippen voor het grootste
gedeelte bedwelmd worden geslacht. Indien bij het toezicht wordt geconstateerd dat de eisen uit de Verordening niet worden nageleefd, zal de NVWA
handhavend optreden.
Vraag 9
Bent u bereid een behoefteverklaring verplicht te stellen waarmee onverdoofde slacht verboden wordt voor ander dan binnenlands religieus gebruik?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn en wijze?
Antwoord
Een behoefteverklaring is thans niet zinvol daar het merendeel van de halal
kippen bedwelmd wordt geslacht.
Vraag 10
Bent u bereid in het kader van de keuzevrijheid van consumenten een
etiketteringsplicht in te stellen voor alle producten die afkomstig zijn uit
onverdoofde rituele slacht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn en
wijze?
Antwoord
De Europese Commissie is bezig met een studie over de mogelijkheid om
consumenten te voorzien van de relevante informatie over de bedwelming
van dieren. Deze studie staat gepland voor 2013. Het heeft mijn voorkeur om
etikettering in Europees verband te regelen. Ik vind het van belang dat dit in
Europees verband door de Commissie voortvarend wordt opgepakt en zal het
daarom aan de orde stellen tijdens de Landbouwraad in april.
Vraag 11
Kunt u aangeven in hoeverre ook vlees van andere dieren wordt aangeboden
in het reguliere handelskanaal, zonder dat voor consumenten duidelijk is dat
het vlees afkomstig is van onverdoofde rituele slacht? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid nader onderzoek in te stellen naar deze handelspraktijken? Zo
ja, kunt u specifiek zijn in uw beantwoording?
Antwoord
De NVWA houdt niet bij of en zo ja hoeveel vlees afkomstig van onbedwelmd
geslachte dieren in het reguliere circuit terecht komt. De onduidelijkheid voor
consumenten zou door een verplichte etikettering weggenomen kunnen
worden. Zoals ik bij mijn vorige antwoord heb aangegeven, vind ik het wel
belangrijk dat dit in Europees verband geregeld wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3