Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 15 september 2010 over de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

president refereerde vanochtend in het AO aan een
aantal resoluties, waaronder een resolutie over Birma. De
situatie in Birma gaat ons zeer na aan het hart en
daarom dien ik de volgende motie in.

©
Motie
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. De minister van
Buitenlandse Zaken zal inmiddels zijn bijgepraat over het
prettige overleg dat wij vanochtend met de premier
hadden ter voorbereiding van de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties. De fractie van D66 zou het
reeds decennia slepende probleem van de zetelverdeling
graag tijdens de komende vergadering geagendeerd
willen zien, met name om de nieuwe verhoudingen na 60
jaar nu eindelijk eens niet alleen te bespreken, maar ook
in de zetelverdeling goed te regelen. Daarom heb ik de
volgende motie.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de militaire junta in Birma verantwoordelijk is voor ernstige, systematische misdaden tegen de
menselijkheid en oorlogsmisdaden;
constaterende dat de VN speciale rapporteur mensenrechten in Birma, verschillende organisaties als Human
Rights Watch en ook landen als de VS hebben opgeroepen om tijdens de Algemene Vergadering van de VN een
VN-onderzoekscommissie in te stellen naar deze
misdaden in Birma;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat China, Frankrijk, Groot-Brittannië,
Rusland en de Verenigde Staten permanent lid zijn van
de Veiligheidsraad en dat daarnaast tien leden om de
twee jaar wisselen;
constaterende dat deze indeling ruim zes decennia
ongewijzigd is gebleven en dat discussies over een
wijziging van de samenstelling en de werkwijze van de
Veiligheidsraad plaatsvinden sinds India het onderwerp
in 1979 agendeerde;
overwegende dat een meer realistische representatie van
actuele machtsverhoudingen noodzakelijk is om de
legitimiteit van de Veiligheidsraad en de Verenigde
Naties te waarborgen, ook in het licht van de invloedsontwikkeling van andere internationale organen die geen
universeel lidmaatschap hebben en geen mandaat ten
aanzien van vraagstukken van vrede en veiligheid;

overwegende dat de EU een resolutie voor de Algemene
Vergadering van de VN voorbereidt over Birma;
verzoekt de regering, zich actief achter de oproep tot een
VN-onderzoekscommissie naar de misdaden tegen de
menselijkheid en oorlogsmisdaden in Birma te scharen;
verzoekt de regering, zich in te spannen om de instelling
van de VN-onderzoekscommissie op te nemen in de
EU-resolutie voor de Algemene Vergadering van de VN,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
El Fassed en Dijkhoff. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 90 (26150).
©

De heer El Fassed (GroenLinks): Voorzitter. De minister-

Minister Verhagen: Voorzitter. Ik begin met de motie van
de heer El Fassed. Ik zie deze motie als ondersteuning
van het beleid. Ik steun de daarin weergegeven
zienswijze. Als de motie wordt aanvaard, zal ik haar
uiteraard uitvoeren en ook binnen de EU steun proberen
te verwerven voor het volgen van de daarin geformuleerde lijn, aangezien dit volstrekt in lijn is met het beleid
dat we in het verleden hebben gevoerd.
Over de motie van de heer Pechtold: het zal hem
wellicht teleurstellen, maar ik moet haar ontraden,
overigens niet omdat ik geen sympathie heb voor de
achterliggende gedachte. Op zich ben ik het namelijk met
hem eens – dat heb ik meerdere malen in deze Kamer
gezegd – dat juist in een tijd waarin de globalisering
ervoor zorgt dat het tempo van mondiale uitdagingen en
de noodzaak van gezamenlijke mondiale antwoorden
daarop alleen maar toeneemt, de VN zich moet
aanpassen aan de veranderende tijden en veranderende
machtsverhoudingen. Instellingen die vlak na de oorlog
zijn opgericht, moeten rekening houden met de
gewijzigde omstandigheden. Ik doel op landen als India
en Brazilië, niet genoemd in de motie, maar ik ga ervan
uit dat de heer Pechtold daarvan ook verwacht dat, als

Tweede Kamer

15 september 2010
TK 100

verzoekt de regering, tijdens de 65ste Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties een oproep te doen
tot een helder stappenplan van de VN voor concrete
hervormingen van de Veiligheidsraad, te presenteren op
de 66ste Algemene Vergadering, waarin nadrukkelijk
rekening wordt gehouden met enerzijds de nieuwe
verhoudingen op het wereldtoneel – in het bijzonder de
positie van de Europese Unie, India en Japan – en
anderzijds de wenselijkheid van een beperkt aantal
permanente leden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Pechtold. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 89 (26150).
©

Verenigde Naties

100-8089

Verhagen
wij hen aanspreken op het dragen van verantwoordelijkheid, zij zich vertegenwoordigd voelen. Dat is essentieel,
wil de VN een speler kunnen blijven die antwoord kan
geven op mondiale problemen. Ik ben het dus volledig
eens met de achterliggende gedachte.
Als we het principe waarvoor de heer Pechtold zich
sterk maakt niet nastreven, lopen we natuurlijk de kans
dat de belanghebbenden – landen die zich onvoldoende
vertegenwoordigd voelen in de multilaterale organisaties
– andere wegen en/of vormen gaan zoeken. Je krijgt dan
een soort multilateralisme à la carte. In het verleden
hebben wij al een paar keer gezien dat landen zich in
toenemende mate buiten de internationale multilaterale
organisaties opstellen. Eerder hebben we van gedachten
gewisseld over het format van de G20, omdat dat
enerzijds meer recht doet aan de gewijzigde machtsverhoudingen, en anderzijds klein genoeg is om te komen
tot besluitvorming. Op dat punt is er dus geen verschil
van mening over de noodzaak van een wijziging in
samenstelling en werkwijze van de Veiligheidsraad.
Daarom praten we er al geruime tijd over.
Zoals bekend heeft Nederland hierin altijd een actieve
rol gespeeld. Nadat jarenlang in een werkgroep van de
Algemene Vergadering over hervormingen van de
Veiligheidsraad is gesproken, hebben we twee jaar
geleden de discussie over de Algemene Vergadering zelf
gevoerd. Nederland heeft gekeken naar compromissen.
Zelf heb ik daarover onder andere met Brazilië gesproken, om te zien of er een tussenvorm kan worden
gevonden: een langjarig tijdelijk lidmaatschap. Omdat
het in de Algemene Vergadering aan de orde is geweest,
worden aan de hand van vijf thema’s door verschillende
lidstaten standpunten naar voren gebracht. Verder is er
een onderhandelingstekst. Er is dus geen standstill
geweest sinds India begon met die discussie. De huidige
onderhandelingstekst is weliswaar nog heel lang – onder
andere doordat de standpunten fors uiteenlopen en
doordat de tekst eigenlijk een opsomming van alle
standpunten is – maar daardoor is er ook ruimte om te
gaan onderhandelen over compromissen. Er is dus in die
zin een beetje meer focus aangebracht op de wijze
waarop die discussie zal worden gevoerd. Er is dus nog
niet echt een stappenplan, maar er is wel meer focus op
waar de discussie zich op moet gaan richten. Ik wil er
echter geen onduidelijkheid over laten bestaan: er is een
stappenplanachtig iets, maar er is geen tijdspad. De
onderwerpen waarover gesproken moet worden, zijn nu
wel meer in kaart gebracht, maar er is geen stappenplan,
waarin staat wat wij precies gaan doen en dat wij over
twee jaar met een besluit zullen komen. Het heeft dus
ook niet het tempo dat de heer Pechtold zou willen zien.
Wij moeten echter wel realistisch zijn. De reden
waarom er op dit moment, ondanks alle pogingen,
inclusief die van Nederland, geen overeenstemming is
over hervorming van de Veiligheidsraad, heeft ermee te
maken dat er conflicterende belangen zijn. Landen die nu
een geprivilegieerde positie hebben, zijn – of wij dat nu
leuk vinden of niet en of wij dat nu terecht vinden of niet
– beducht om die positie op te geven. Landen in
opkomst willen juist meer te zeggen krijgen en meer
privileges hebben, maar hun buurlanden zijn daar
beducht voor. Er is dus sprake van een redelijke wirwar
aan conflicterende belangen. Ik ben het echter met de
heer Pechtold eens dat de landen die deze hele instelling
gefabriceerd hebben, niet meer de huidige situatie
vertegenwoordigen.

De voorzitter: Ik denk dat er pas op 28 september over
de moties zal worden gestemd. Nee, dat kan niet. Er
moet natuurlijk eerder gestemd worden. Er wordt
waarschijnlijk morgen gestemd over de ingediende
moties. Ik kijk daarvoor ook even naar de indieners.

Tweede Kamer

15 september 2010
TK 100

Verenigde Naties

Wij zullen, en ik zeg toe dat wij dat zullen intensiveren,
een actieve rol blijven spelen, zoals wij dat in het
verleden ook hebben gedaan met bepaalde compromisvoorstellen. Verder zullen wij, om het onderhandelingsproces te bevorderen, doorgaan met regelmatig in
informeel verband met de verschillende belanghebbenden om tafel te gaan zitten. Wij zullen dus een soort
actieve bemiddelingsrol spelen in dit geheel.
Ik ontraad de motie, omdat ik een averechts effect
verwacht van de motie zoals die luidt. Er zal dan
waarschijnlijk worden gezegd: jullie trekken een veel te
grote broek aan. Wij willen ons echter wel proactief
opstellen in de discussie over de hervorming van de
Veiligheidsraad. Verder zullen wij kijken of wij een soort
group of friends van de hervorming van de Veiligheidsraad tot stand kunnen brengen, zodat wij met gelijkgezinde landen voort kunnen gaan met het zo snel mogelijk
realiseren van die hervorming.
De heer Pechtold (D66): Nadat ik, luisterend naar de
minister, eerst even mijn teleurstelling verbeten had, heb
ik toch het gevoel gekregen dat er sprake is van enige
koudwatervrees. In de brief van de minister aan de
Kamer ter voorbereiding van dit overleg, staat namelijk
dat hij zich namens het koninkrijk wil inzetten voor een
spoedige succesvolle afronding van de onderhandelingen. Ik vraag niet om een tijdspad. De minister zegt dat
er al wel een focus is, maar ik vraag om een stappenplan
bij de volgende vergadering. Als de minister zegt dat hij
onderscheid wil maken tussen de nieuwe economieën
zoals Brazilië, India en Japan – wat is nieuw als je al de
helft van de periode van het bestaan van de Verenigde
Naties praat over hervormingen en je komt er nog steeds
niet in? – en de zetel voor de Europese Unie, dan vind ik
dat prima. Maar ik verwacht toch van de Nederlandse
regering dat als de minister zelf spreekt over een
spoedige succesvolle afronding, dat zij echt aan gaat
dringen op een stappenplan. Een stappenplan houdt in
dat je aangeeft welke zaken bij de volgende vergaderingen aan de orde moeten zijn. Dat er vervolgens een
tijdspad aan moet worden verbonden, wil ik dan nog wel
aan hem geven. Maar een stappenplan is toch niet te
veel gevraagd?
Minister Verhagen: Ik ben blij dat de heer Pechtold nu
een onderscheid maakt tussen de zetel van de Europese
Unie en de rest. Dit om de doodeenvoudige reden dat,
hoezeer wij ook eensluidend zijn in onze wens om te
komen tot één EU-zetel, het redelijk illusoir is om te
denken dat het VK en Frankrijk hun zetel op zullen geven.
Laten wij onszelf wat dat betreft niets wijsmaken.
Voordat wij komen tot één gezamenlijke EU-zetel zal er
dus nog heel wat water door de Rijn stromen. Als de
heer Pechtold mij ertoe oproept om te komen tot een
concreter plan om die hervorming op de rails te zetten,
merk ik op dat, als daaraan geen tijdspad is verbonden,
ik hem op dat punt tegemoet wil komen. Wij zullen ons
daarvoor inzetten.
De beraadslaging wordt gesloten.

100-8090

Verhagen
Minister Verhagen: Ik heb eigenlijk al aangegeven dat
wij de motie van de heer El Fassed zullen uitvoeren. Ook
denk ik dat wij met de motie van de heer Pechtold uit de
voeten kunnen, zoals ik begreep uit zijn reactie. Ik heb
niet per se die uitspraak van de Kamer nodig om
datgene te doen wat er gevraagd wordt.
De voorzitter: Dat begrijp ik, maar dan moeten beide
indieners formeel wel eerst hun motie intrekken om een
stemming te voorkomen. Misschien zijn zij nu ertoe
uitgelokt om dat te doen.
De heer Pechtold (D66): Dat is coöperatief. Ik ben blij
dat er sprake is van een stappenplan, en dus geen
tijdsbalk, waarbij onderscheid gemaakt kan worden
tussen de nieuwe economieën die al 30 jaar wachten en
de wens van ons allen om de Europese Unie ook een
platform te geven. Met die toezegging trek ik mijn motie
in.
De voorzitter: Aangezien de motie-Pechtold (26150, nr.
89) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van
beraadslaging meer uit.
Dan kijk ik nu naar de heer El Fassed.
De heer El Fassed (GroenLinks): Met de toezegging van
de minister trek ik mijn motie in.
De voorzitter: Aangezien de motie-El Fassed/Dijkhoff
(26150, nr. 90) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp
van beraadslaging meer uit.
Goed zo! Nu hoeven wij morgen niet te stemmen en
weet de minister wat hem te doen staat.
De vergadering wordt van 17.35 uur tot 19.00 uur
geschorst.
Voorzitter: Van Beek

Tweede Kamer

Verenigde Naties

15 september 2010
TK 100

100-8091