Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 940 XIII

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor
het jaar 2014 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2014 wijzigingen
aan te brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken;
2. de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

kst-33940-XIII-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Leeswijzer
Deze 1e suppletoire begroting geeft een geactualiseerd beeld van de
begrotingsuitvoering 2014. Onderdeel B, de begrotingstoelichting, is als
volgt opgebouwd:
1) Leeswijzer.
2) Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties.
3) De beleidsartikelen. Voor ieder beleidsartikel is de tabel «Budgettaire
gevolgen van beleid» opgenomen. Hierin zijn de begrotingsmutaties
opgenomen. De mutaties groter of gelijk aan € 3 mln worden onder
de tabel toegelicht. In sommige gevallen, waar politiek relevant,
worden ook posten toegelicht beneden deze ondergrens.
4) De niet-beleidsartikelen. In de tabel budgettaire gevolgen van beleid
zijn de begrotingsmutaties opgenomen. De mutaties groter of gelijk
aan € 3 mln worden toegelicht.
5) De agentschappen. In deze 1e suppletoire begroting zijn de aanpassingen in de agentschapsparagrafen van Dienst Landelijk Gebied
(DLG) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
opgenomen. Daarnaast zijn de begrotingen van het voormalig
Agentschap NL (AgNL) en de Dienst Regelingen (DR) samengevoegd
tot één nieuwe meerjarenbegroting voor de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO). Ook is de definitieve openingsbalans van de RVO opgenomen.
2. Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties
Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2014 (Voorjaarsnota)
Bedragen x € 1.000
Art. nr.
Stand oorspronkelijk vastgestelde begroting 2014
Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties:
Veilingen
Innovatiefonds
Toeslag Topconsortia voor Kennis en Innovatie
Topsectoren overig
Bijdrage TNO
Borgstellingsregeling Midden- en Kleinbedrijf (BMKB)
Subsidieregeling Innovatieve Scheepsbouw (SIS)
Kamers van Koophandel/Ondernemerspleinen
MEP/SDE
Bijdrage aan agentschap RVO
Apurement
Bijdrage aan NVWA
Verliesdeclaraties Borgstellingsfaciliteit Landbouw
Groen onderwijs
Overboeking professionaliseringsmiddelen groen onderwijs
Overheveling naar Provinciefonds
Inbedding OPTA in Autoriteit Consument & Markt
Overige mutaties
Stand na 1e suppletoire begroting 2014

Uitgaven 2014
5.032.290

11
12
12
12
12
13
13
13
14
Div.
16
16/18
16
17
17
18
40
Div.

18.500
118.937
– 35.027
– 25.000
– 11.000
26.500
2.300
– 14.000
– 32.800
22.010
27.950
33.481
6.200
17.941
3.605
– 100.000
18.298
1.369
5.111.554

Veilingen
Voor compensatie van de kosten die samenhangen met het veilen van
frequenties is € 18,5 mln toevoegd aan de EZ-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

2

Innovatiefonds
De begrotingsmutatie van € 118,9 mln wordt veroorzaakt door:
• Verhoging van het Innovatiefonds met het budget dat in 2013 niet tot
benutting is gekomen (€ 95 mln).
• De ingehouden dividendbelasting op het in 2013 ontvangen dividend
van de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (€ 3 mln) is in 2014
ontvangen en gebruikt voor kapitaalstorting in de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen.
• Er zal in 2014 een herschikking van kapitaal (€ 20 mln) plaatsvinden
tussen de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen. Het vrijkomende
kapitaal (ontvangstmutatie van € 20 mln) zal worden bestemd voor
herinvestering in ROM’s die behoefte hebben aan additioneel
participatiekapitaal.
Toeslag Topconsortia voor Kennis en Innovatie
In 2014 is minder kas benodigd doordat de uitfinanciering van de
verplichtingen op basis van liquiditeitsbehoefte verspreid over de duur
van de onderzoekstrajecten plaatsvindt.
Topsectoren overig
Dit betreft een bijdrage aan NWO via het Ministerie van OCW voor het op
peil houden van de totale begroting van NWO, zodat NWO onderzoek kan
uitzetten binnen en buiten de topsectoren.
Bijdrage TNO
In 2013 is de bevoorschotting aan TNO beperkt versneld. Hierdoor
ontstaat incidenteel een kasmeevaller in 2014 die wordt ingezet voor de
bekostiging van het Groen Onderwijs (artikel 17).
Borgstellingsregeling Midden- en Kleinbedrijf (BMKB)
Als gevolg van de conjunctuur van de afgelopen jaren worden er ook voor
2014 hoger dan in de begroting geraamde schades verwacht. Op basis
van de aangepaste verwachtingen wordt de raming van de BMKB in de
begroting opgehoogd met € 26,5 mln.
Subsidieregeling Innovatieve Scheepsbouw (SIS)
In december 2013 is een amendement aangenomen (TK, 33 805 XIII, nr 4)
dat een intensivering van de (SIS) beoogde. Het tijdsbestek om in 2013 tot
realisatie van dit amendement te komen, was echter te kort. In de geest
van het amendement wordt nu het budget voor de periode 2014–2016
beschikbaar gesteld (in totaal € 5,3 mln).
Kamers van Koophandel/Ondernemerspleinen
In 2013 is de bevoorschotting aan de Kamers van Koophandel beperkt
versneld. Hierdoor ontstaat incidenteel een kasmeevaller in 2014 die
wordt ingezet voor de bekostiging van het Groen Onderwijs (artikel 17).
MEP/SDE
In de MEP- en SDE raming 2014 is sprake van lagere uitgaven. Deze lagere
uitgaven hebben geen consequenties voor het doelbereik duurzame
energie in 2020 (14%) of 2023 (16%).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

3

Bijdrage aan agentschap RVO
De bijdrage aan het agentschap RVO wordt vanuit diverse beleidsartikelen
(12, 13, 14, 16 en 18) verhoogd met totaal € 22 mln voor de uitvoering van
het opdrachtenpakket 2014. De verhoging betreft met name uitvoering
van nieuwe taken zoals de uitvoering van het Energie-akkoord, het
overnemen van uitvoeringstaken van Dienst Landelijk Gebied en
uitvoeringskosten van regelingen die niet structureel geraamd kunnen
worden en daardoor jaarlijks worden vastgesteld.
Apurement
Verhoging op het onderdeel Apurement met € 27,9 mln hangt samen met
de eind 2013 door de Europese Commissie opgelegde correcties ad € 35,2
mln. Voor perceelsregistratie (€ 29,9 mln) en niet opgelegde wettelijke
rente aan debiteuren (€ 5,3 mln) wordt budget voor apurement verhoogd.
De betaling vindt plaats in 2014 en de dekking komt uit de interne
begrotingsreserve apurement.
Bijdrage aan NVWA
Om het toezicht van de NVWA op de voedselketen te verbeteren is in
december 2013 een plan van aanpak aan de Kamer aangeboden (TK,
33 835, nr. 1). De aangekondigde maatregelen hebben betrekking op het
versterken van het toezicht op vijf domeinen (vee- en vleessector,
plantaardige sector, veterinaire exportcertificering, toezicht zuivelsector,
consument en veiligheid) en het versterken van de organisatie ter
ondersteuning van het primaire proces. Ten behoeve van dit plan van
aanpak en de uitvoering van het opdrachtenpakket wordt de bijdrage aan
de NVWA vanuit EZ voor 2014 in totaal verhoogd met € 33,5 mln (€ 12,6
uit de eindejaarsmarge 2013, € 20,4 mln uit beleidsartikel 16 en € 0,5 mln
uit beleidsartikel 18).
Verliesdeclaraties Borgstellingsfaciliteit Landbouw
De meerjarenraming van de te betalen verliesdeclaraties op basis van de
borgstellingsfaciliteit wordt verhoogd. De budgettaire dekking zal
plaatsvinden uit de interne begrotingsreserve borgstellingsfaciliteit.
Groen onderwijs
Door stijgende leerlingen- en studentenaantallen nemen de kosten van
het Groen onderwijs toe. Door een combinatie van maatregelen binnen de
EZ begroting en enkele incidentele meevallers in 2014 wordt de problematiek meerjarig binnen de begroting van EZ opgelost.
Overboeking professionaliseringsmiddelen groen onderwijs
De verhoging op het onderdeel «Aanvullende onderwijssubsidies» wordt
voor € 3,6 mln (in 2014 en 2015) veroorzaakt door een budgettaire
overboeking vanuit het Ministerie van OCW voor het aandeel in de
professionaliseringsmiddelen groen onderwijs.
Overheveling naar Provinciefonds
Dit betreft een structurele overheveling naar het Provinciefonds van de
middelen «Natuurpact ontwikkeling en beheer van natuur in Nederland»
(€ 100 mln in 2014).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

4

Inbedding OPTA in Autoriteit Consument & Markt
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) voert met ingang van 1 april 2013
onder andere de taken uit die voorheen toekwamen aan de ZBO Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA). De financiering van de
OPTA door marktpartijen verliep tot 2013 buiten de EZ-begroting om. Bij
Voorjaarsnota 2014 wordt dit deel van de financiering administratief
verwerkt op de EZ-begroting door het meerjarig ramen van de bijdragen
van bedoelde marktpartijen en de uitgaven van de ACM (desaldering in
uitgaven- en ontvangstbegroting van EZ).
Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2014
(Voorjaarsnota)
Bedragen x € 1.000
Art. nr.

Stand oorspronkelijk vastgestelde begroting 2014
Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties
ROM’s
Terugontvangen dividendbelasting
Borgstellingsregeling Midden- en Kleinbedrijf (BMKB)
Aardgasbaten
Onttrekkingen interne begrotingsreserves Agro
Onttrekking interne begrotingsreserve apurement
Afrekeningen projecten
Inbedding OPTA in Autoriteit Consument & Markt
Overige mutaties
Stand na 1e suppletoire begroting 2014

Ontvangsten
2014
12.733.810

12
12
13
14
16
16
18
40
Div.

20.000
3.000
– 5.500
– 504.000
42.919
27.950
5.515
16.739
3.157
12.344.090

ROM’s
Er zal in 2014 een herschikking van kapitaal plaatsvinden tussen de
Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s). Het vrijkomende
kapitaal zal worden bestemd voor herinvestering in ROM’s die behoefte
hebben aan additioneel participatiekapitaal.
Terugontvangen dividendbelasting
Dit betreft de ontvangen dividendbelasting van de belastingdienst die
vorig jaar is afgedragen over het uitgekeerde dividend van de NOM (€ 20
mln). Deze € 3 mln wordt conform afspraak benut om de resterende € 3
mln kapitaalstorting aan de ROM Zuidvleugel te voldoen.
Borgstellingsregeling Midden- en Kleinbedrijf (BMKB)
De geraamde premie-ontvangsten voor 2014 worden verlaagd met € 5,5
mln omdat de benutting van de BMKB naar verwachting beperkter is dan
aanvankelijk in de begroting werd geraamd.
Aardgasbaten
De verlaging van de aardgasbaten is het gevolg van het kabinetsbesluit
van 17 januari jl. Dit besluit behelst ten eerste een reductie van het
volume van het uit het Groningengasveld gewonnen gas tot 42,5 mld
kubieke meter in 2014/2015 en tot 40 mld kubieke meter in 2016. De
raming van de aardgasbaten wordt voor 2017 en 2018 gebaseerd op 40
mld m3 (hetzelfde niveau als in 2016 waartoe het kabinet eerder reeds
besloten heeft). Dit is een technische aanpassing van de raming.
Besluitvorming over de maximale productie na 2016 vindt plaats in 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

5

Ten tweede is rekening gehouden de aardgasbatenderving als gevolg van
het compensatiepakket voor Groningen samenhangend met de aardbevingen.
Onttrekkingen interne begrotingsreserves Agro
De verhoging van de ontvangsten houdt voor € 6,2 mln verband met een
aanpassing van de raming van de te onttrekken middelen uit de interne
begrotingsreserve borgstellingsfaciliteit, voor € 31,4 mln met de
onttrekking uit de interne begrotingsreserve landbouw ten behoeve van
de uitfinanciering van diverse regelingen op het agro-terrein en voor € 5,3
mln met de onttrekking uit de interne begrotingsreserve visserij ten
behoeve van de uitfinanciering van de visserijregelingen onder het
Europees Visserijfonds.
Ontrekking interne begrotingsreserve apurement
Deze ontvangsten houden verband met een onttrekking uit de interne
begrotingsreserve apurement voor betalingen van door de Europese
Commissie opgelegde correcties.
Afrekeningen projecten
Als gevolg van afrekeningen van projecten in het kader van ruimtelijk
economisch beleid worden de ontvangsten met € 5,5 mln verhoogd. Het
betreft hier onder meer het «Interregionaal programma Limburg» en de
afrekening Toppers/bedrijventerreinen.
Inbedding OPTA in Autoriteit Consument & Markt
Zie toelichting bij de uitgavenmutaties.
3. De beleidsartikelen
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 11 Goed functionerende economie en markten
Bedragen x € 1.000
Stand vastgestelde
begroting 2014 (na
nota van wijziging,
amendementen en
ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting
2014

(1)

(2)

(3)= (1+2)

VERPLICHTINGEN
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

196.702
197.794

18.380
18.382

215.082
216.176

Subsidies
• Digitalisering regionale radio
Opdrachten
• Onderzoek en Opdrachten
• PIANOo/TenderNed
• Beleidsvoorbereiding en
evaluaties Frequenties en
Veiligheid
Bijdragen aan agentschappen
• Agentschap Telecom
• DICTU
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
• Metrologie

1.700
1.700
12.446
2.339
6.218

17.687
58
– 1.627

1.700
1.700
30.133
2.397
4.591

3.889
11.165
10.386
779
168.594
14.092

19.256
48
34
14
108
– 104

23.145
11.213
10.420
793
168.702
13.988

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

1.055
1.057

55
57

– 157
– 155

– 157
– 155

– 42
– 42

– 42
– 42

– 42
– 42

– 42
– 42

– 150
– 150

– 150
– 150

– 150
– 150

– 150
– 150

212

212

98%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

6

Stand vastgestelde
begroting 2014 (na
nota van wijziging,
amendementen en
ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting
2014

(1)

(2)

(3)= (1+2)

Mutatie
2015

Mutatie
2016

212

212

Mutatie
2017

Mutatie
2018

• Raad voor Accreditatie
• ACM
• CBS
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
• Nederlands Normalisatie
Instituut (NEN)
• Internationale organisaties
• Raad van deskundigen voor
de nationale meetstandaarden

296
421
153.785

212

296
421
153.997

3.889

539

4.428

1.037

37

37

37

1.153
2.676

539

1.153
3.215

1.037

37

37

37

ONTVANGSTEN
• High Trust
• Diverse ontvangsten

52.265
31.300
20.965

60

60
756
756

53.021
31.300
21.721

Toelichting op de verplichtingen
De verhoging van de verplichtingen hangt grotendeels samen met de
verhoging van de uitgaven.
Toelichting op de uitgaven
Opdrachten
De hogere uitgaven (€ 17,7 mln) houden voornamelijk verband met:
• De kosten samenhangend met het veilen van frequenties (€ 18,5 mln).
• De overboeking naar het apparaatsartikel 40 ten behoeve van de
personele en materiële budgetten van PIANOo/Tenderned (€ 1,6 mln)
• Een vergoeding aan KPN als verzorger van de bemiddelingsdienst
voor doven en slechthorenden (€ 0,8 mln)
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
De hogere uitgaven hangen met name samen met de organisatie door
Nederland van de vierde Internationale Cyberspace Conferentie die in de
eerste helft van 2015 gehouden wordt.
Toelichting op de ontvangsten
De hogere ontvangsten zijn toe te rekenen aan de vergoeding voor de
bemiddelingsdienst ten behoeve van doven en slechthorenden, die door
de Autoriteit Consument & Markt (ACM) wordt geïnd bij de (inter)nationale telefoonmaatschappijen. Zie ook het daarover gestelde onder
«Opdrachten».
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 12 Een sterk innovatievermogen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

7

Bedragen x € 1.000
Stand vastgestelde
begroting 2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting
2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

VERPLICHTINGEN
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

589.198
814.790

146.748
32.992

735.946
847.782

Leningen
• Innovatiefonds (IF):
innovatiekrediet
• IF: risicokapitaal
• IF: Vroege fase / informal
Investors / ROM’s
• IF: Fund of Funds
Subsidies
• Innovatie Prestatie Contracten
• Eurostars
• Lucht- en Ruimtevaart
• Overig
Opdrachten
• Onderzoek en opdrachten
Bijdragen aan agentschappen
• RVO
• Agentschap Telecom

95.814

118.937

214.751

67.459
15.555

13.322
2.115

80.781
23.170

103.500

78.000
12.800
63.860

1.084
7.916
20.281
35.296
2.633
2.633
64.882
64.741
141

– 324
1
– 394
– 24
– 24
1.025
1.025

1.084
7.592
20.282
34.902
2.609
2.609
65.907
65.675
141

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
• TNO
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
• Toeslag Topconsortia voor
Kennis en Innovatie (TKItoeslag)
• Internationaal Innoveren
• Grote Technologische
Instituten (GTI’s)
• Topsectoren overig
• Ruimtevaart (ESA)
• Overig (inclusief onderzoeksprojecten)

133.761
133.761

– 8.662
– 8.662

453.123

ONTVANGSTEN
• Luchtvaartkredietregeling
• Technische Ontwikkelingsprojecten (TOP)
• Rijksoctrooiwet
• IF: Innovatiekredieten
• IF: ontvangsten ROM’s
• Eurostars
• Diverse ontvangsten

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

– 5.075
– 7.575

1.969
– 9.338

3.268
3.501

2.401
3.779

500

500

500

500

500

500

18.611

4.582

1.875

2.284

702
8.057
9.852

1.517

1.875

2.284

1.036
1.037
–1

1.029
1.030
–1

1.021
1.022
–1

1.021
1.022
–1

125.099
136.099

2.276
2.276

1.539
1.539

158
158

5
5

– 77.567

375.556

– 29.998

– 16.988

– 53

469

101.561
4.000

– 35.027

66.534
4.000

– 16.319

– 8.776

40.973
215.097
90.259

68
– 28.399
– 13.500

41.041
186.698
76.759

346
– 14.035

344
– 8.566

180
– 243

50
409

1.233

– 709

514

10

10

10

10

49.968
2.102

23.527

73.495
2.102

853

1.701

2.470

2.748

853

1.701

2.470

2.748

81%

12.800
64.577

– 717

4.000
31.212
9.816
1.250
1.588

23.000
527

4.000
31.212
9.816
23.000
1.777
1.588

3.065

Toelichting op verplichtingen
De verhoging van het verplichtingbudget betreft met name:
• Het inzetten van het verplichtingbudget dat in 2013 niet tot benutting is
gekomen binnen het Innovatiefonds MKB+ (in totaal € 125,1 mln) en
€ 20 mln voor de herschikking van kapitaal tussen de Regionale
Ontwikkelingsmaatschappijen.
• Een ophoging van € 23,3 mln op Topsectoren overig voor de transitie
Technologische Top Instituten (in totaal € 45 mln) zoals gemeld in de
brief aan de Kamer van 4 april 2014 (TK, 28 753/32 637, nr. 33).
• Een ophoging met € 8 mln tot € 30 mln op het budget van de
MKB-Innovatiestimulering Topsectoren zoals gemeld in de brief aan de
Tweede Kamer (TK, 32 637, nr. 82, d.d. 2 oktober 2013).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

8

•

•

Een bijdrage aan artikel 13 van € 13,5 voor de oprichting van een
Nederlandse Investeringsinstelling en het flankerend beleid als
onderdeel van het in de Ontwerpbegroting 2014 aangekondigde
stimuleringspakket (zie toelichting onder bijdragen aan organisaties en
artikel 13).
Een bijdrage aan NWO via het Ministerie van OCW (€ 15 mln) voor het
op peil houden van de totale begroting van NWO, zodat NWO
onderzoek kan uitzetten binnen en buiten topsectoren.

Toelichting op de uitgaven
Leningen
De verhoging van het Innovatiefonds met € 119 mln in 2014 wordt
grotendeels verklaard door het inzetten van het budget dat in 2013 niet tot
benutting is gekomen (inclusief het budget voor Vroege Fase Financiering). Hiervan betreft € 3 mln de ontvangst van de ingehouden
dividendbelasting op het in 2013 ontvangen dividend van de Noordelijke
Ontwikkelingsmaatschappij. Tevens zal er in 2014 een herschikking van
kapitaal plaatsvinden (€ 20 mln) tussen de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen. Het vrijkomende kapitaal zal worden bestemd voor herinvestering in ROM’s die behoefte hebben aan additioneel participatiekapitaal.
Subsidies
De begrotingsmutatie op Lucht- en Ruimtevaart voor 2015 betreft het
opvragen van de niet-relevante middelen die in 2013 niet tot besteding
zijn gekomen voor de Luchtvaartkredietfaciliteit. Het betreft een krediet
dat verstrekt is aan Rekkof (€ 20 mln) waarover nog onduidelijkheid
bestaat wanneer dit project tot uitfinanciering komt.
De begrotingsmutatie op «Overig» betreft met name het ophogen van het
budget van de MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT) naar € 30 mln
vanuit de TKI-toeslag, dit heeft een kaseffect in 2015 (€ 9 mln) en 2016
(€ 3 mln). Dit voornemen is per brief gemeld aan de Tweede Kamer (TK,
32 637, nr. 82, d.d. 2 oktober 2013).
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
In 2013 is de bevoorschotting aan TNO beperkt versneld. Hierdoor
ontstaat incidenteel een kasmeevaller in 2014 die wordt ingezet voor de
bekostiging van het Groen Onderwijs (artikel 17).
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Toeslag Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI-toeslag): doordat de
uitfinanciering van de aangegane verplichtingen plaatsvindt op basis van
liquiditeitsbehoefte verspreid over de duur van de onderzoekstrajecten, is
er in 2014 minder kas benodigd (het verplichtingenbudget van de
TKI-toeslag in 2014 wordt naar verwachting volledig uitgeput). Deze
ruimte wordt ingezet voor de volgende knelpunten:
• Bijdrage aan het tekort op de BMKB (€ 28 mln). Als gevolg van de
conjunctuur van de afgelopen jaren en de gerealiseerde schades in de
eerste maanden van dit jaar worden ook in 2014 fors hogere schades
verwacht dan geraamd in de begroting.
• De bijdrage aan de Subsidieregeling Innovatieve Scheepsbouw. In
december 2013 is een amendement (TK, 33 805 XIII, nr. 4) aangenomen. Het tijdsbestek om tot realisatie van dit amendement te komen
was echter te kort. In de geest van het amendement wordt nu het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

9

•

verplichtingbudget (€ 5,3 mln) voor 2014 beschikbaar gesteld. Het
kaseffect is € 2,3 mln voor 2014, € 2 mln voor 2015 en € 1 mln voor
2016.
Verder wordt budget ingezet voor de MIT (zie toelichting onder
subsidies), voor het ontwikkelen van de kwantumcomputer (Qutech via
TNO in totaal € 2,8 mln voor de jaren 2014–2016). Daarnaast wordt
vanuit de TKI-toeslag € 2,3 mln in 2015 en € 2 mln in 2016 ingezet
voor de transitie «Technologische Topinstituten», overeenkomstig de
brief aan de Kamer van 4 april 2014 (TK, 28 753/32 637, nr. 33).

De verlaging van het budget op «Topsectoren overig» betreft met name
een bijdrage aan NWO via het Ministerie van OCW voor het op peil
houden van de de totale begroting van NWO, zodat NWO onderzoek kan
uitzetten binnen en buiten topsectoren. Het betreft € 25 mln voor 2014,
€ 15 mln voor 2015 en € 10 mln voor 2016.
De begrotingsmutatie op Ruimtevaart (– € 13,5 mln) betreft een overheveling naar artikel 13 voor de oprichting van een Nederlandse Investeringsinstelling (NII) en het flankerend beleid als onderdeel van het
stimuleringspakket dat in de Ontwerpbegroting 2014 is aangekondigd.
Aanvankelijk was hiervoor in 2013 budget ter beschikking gesteld. Omdat
het de verwachting was dat dit niet tijdig tot committering zou leiden is dit
budget bij Najaarsnota 2013 ingezet voor Ruimtevaart. Als gevolg hiervan
treedt in de raming 2014 voor Ruimtevaart voor € 13,5 mln vrijval op ten
gunste van het NII en het flankerend beleid.
Toelichting op de ontvangsten
De hogere ontvangsten op het onderdeel «IF (Innovatiefonds):
ontvangsten ROM’s» betreffen de € 3 mln van de Belastingdienst
ontvangen dividendbelasting die in 2013 is ingehouden over het uitgekeerde dividend van de NOM (€ 20 mln). Deze € 3 mln wordt conform
afspraak benut om de resterende € 3 mln kapitaalstorting aan de ROM
Zuidvleugel te voldoen. Tevens zal er in 2014 een herschikking van
kapitaal plaatsvinden (€ 20 mln) tussen de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen. Het vrijkomende kapitaal zal worden bestemd voor herinvestering in ROM’s die behoefte hebben aan additioneel participatiekapitaal.
Voor «Eurostars» is het nieuwe Europese programma vastgesteld voor de
periode 2014–2020. Op basis van de bijdrage van de lidstaten is de
Europese «top-up» vastgesteld, dit is 1/3 van de nationale bijdrage. De
Europese bijdrage wordt als ontvangst op de EZ-begroting verwerkt
waardoor via de uitgavenbegroting deze ruimte beschikbaar komt voor
het programma «Eurostars» (desaldering).
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 13 Een excellent ondernemingsklimaat
Bedragen x € 1.000

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

Stand vastgestelde begroting
2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

2.377.631
2.190.294
319.466

22.066
– 1.158
32.383

2.399.697
2.189.136
351.849

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

2.914
– 1.158
5.731

988
– 1.158
2.698

1.198
– 1.158
1.208

1.200
– 1.158
1.205

93%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

10

Garanties
• BMKB
• Groeifinancieringsfaciliteit
• Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
• Borgstelling Scheepsnieuwbouw
Subsidies
• Bevorderen ondernemerschap
• Interdepartementaal Programma
Biobased Economy
• Uitfinanciering subsidies
Opdrachten
• Onderzoek & ontwikkeling
• ICT-beleid
• Beleidsvoorbereiding en evaluaties
• Regiegroep Regeldruk/ACTAL
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
• NBTC
• UNWTO
• Bijdragen aan instituten
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
• Kamers van Koophandel /
Ondernemerspleinen
Bijdragen aan agentschappen
• RVO
• Logius
ONTVANGSTEN
• BMKB
• Groeifinancieringsfaciliteit
• Garantie Ondernemingsfinanciering
• Borgstelling Scheepsnieuwbouw
• Joint Strike Fighter (JSF)
• Diverse ontvangsten

Stand vastgestelde begroting
2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

97.011
65.000
9.343

25.342
26.500

13.000
9.668
19.945
5.430

– 1.158

2.744
11.771
25.669
1.043
19.980
2.316
2.330
19.337
10.152
233
8.952
137.042

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

122.353
91.500
9.343

– 1.158

– 1.158

– 1.158

– 1.158

11.842
9.668
35.319
18.354

– 1.158

– 1.158

– 1.158

– 1.158

1.397
– 753

317
– 833

– 650
– 500

– 650
– 500

– 150
2.600
– 472
1.063
– 1.122
– 413

2.594
14.371
25.197
2.106
18.858
1.903
2.330

– 150
2.300
833
1.100
183
– 450

– 150
1.300
1.071
1.089
421
– 439

– 150

– 150

583
1.089
– 67
– 439

583
1.089
– 67
– 439

1.127

20.464
10.152
239
10.073
125.628

1.027

27

27

27

2.419

1.231

1.231

1.231

2.419
1.213
1.213

1.231
1.210
1.210

1.231
1.175
1.175

1.231
1.172
1.172

15.374
12.924

400
– 11.414

137.042
20.462
18.258
2.204

– 11.414
2.426
2.426

125.628
22.888
20.684
2.204

72.087
38.406
8.000

– 5.500
– 5.500

66.587
32.906
8.000

13.000
10.000
1.303
1.378

13.000
10.000
1.303
1.378

Toelichting op de verplichtingen
De verhoging van de verplichtingen met € 21,3 mln wordt met name
veroorzaakt door een overheveling vanuit artikel 12 van € 18,8 mln. Dit
bedrag bestaat voor € 5,3 mln uit een bijdrage aan de Subsidieregeling
Innovatieve Scheepsbouw (SIS). In december 2013 is een amendement
aangenomen (TK, 33 805 XIII, nr. 4). Het tijdsbestek om in 2013 tot
realisatie van dit amendement te komen, was echter te kort. In de geest
van het amendement wordt nu het budget voor 2014 beschikbaar gesteld
voor de SIS. Hiernaast wordt € 13,5 mln beschikbaar gesteld vanuit het
Ruimtevaartbudget voor de oprichting van een Nederlandse Investeringsinstelling (NII) en het flankerend beleid voor alternatieve financieringsvormen dat onderdeel vormt van het stimuleringspakket dat in de
begroting 2014 is aangekondigd. Dit ter compensatie voor de tegengestelde beweging die in 2013 heeft plaatsgevonden. In de 2e suppletoire
begroting 2013 is namelijk het budget dat niet voor het NII en flankerend
beleid kon worden aangewend ingezet voor Ruimtevaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

11

Toelichting op de uitgaven
Garanties
Als gevolg van de conjunctuur van de afgelopen jaren worden er ook voor
2014 hoger dan in de begroting geraamde schades verwacht. Op basis
van de aangepaste verwachtingen wordt de raming van de BMKB in de
begroting opgehoogd met € 26,5 mln. Hiernaast worden de geraamde
premie-ontvangsten voor 2014 verlaagd met € 5,5 mln omdat de
benutting van de BMKB naar verwachting beperkter is dan aanvankelijk in
de begroting werd geraamd. De dekking hiervoor wordt gevonden in:
• Het kasbudget van de TKI-toeslag dat als gevolg van een langere
uitfinancieringsperiode in 2014 niet nodig is (€ 28 mln).
• De kasvrijval in 2014 (€ 4 mln) op de aangegane verplichting voor het
Center for Translational Molecular Medicine (CTMM).
Subsidies
De verhoging van de uitgaven op de categorie «subsidies» van totaal
€ 15,4 mln hangt bijna volledig (€ 15,8 mln) samen met het beschikbaar
stellen van het budget voor SIS (€ 2,3 mln onderdeel «Uitfinanciering
subsidies») en NII (€ 13,5 mln onderdeel «Bevorderen Ondernemerschap»), zie hiervoor de toelichting op de verplichtingen. De uitfinanciering van het budget voor de SIS zal naar verwachting verspreid over 3
jaar plaatsvinden (2014 tot en met 2016).
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
In 2013 is de bevoorschotting aan de Kamers van Koophandel beperkt
versneld. Hierdoor ontstaat incidenteel een kasmeevaller in 2014 die
wordt ingezet voor de bekostiging van het Groen Onderwijs (artikel 17).
Ontvangsten
De begrotingsmutatie op de ontvangstraming BMKB wordt veroorzaakt
door de verwachte lagere premie-ontvangsten in 2014 (– € 5,5 mln).
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 14 Een doelmatige en duurzame energievoorziening
Bedragen x € 1.000
Stand vastgestelde begroting
2014 (na nota van
wijziging,
amendementen
en ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

3.899.850

77.771

1.538.633

– 35.112

Subsidies
• Topsectoren Energie
• Energie-innovatie (IA)
• Green Deal
• Energieakkoord
• MEP

1.331.133
45.787
19.749
28.692
35.000
470.000

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

3.977.621

40.426

444

444

730

1.503.521

1.826

530

444

730

– 3.286
15.000

– 3.286
30.000

– 3.286
25.000

– 3.000
15.000

– 286

– 286

– 286

86%
– 45.640
– 1.624
– 4.065
– 4.195
– 17.800

1.285.493
44.163
19.749
24.627
30.805
452.200

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

12

Stand vastgestelde begroting
2014 (na nota van
wijziging,
amendementen
en ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

• SDE
• SDE+
• Compensatie Energieintensieve bedrijven (ETS)
• CCS
• Hoge Flux Reactor
• Elektrisch rijden
• Caribisch Nederland
• Overige subsidies
Opdrachten
• O&O bodembeheer
• Joint implementation
• Straling
• Pallas
• Onderzoek en opdrachten
Bijdragen aan agentschappen
• RVO
• NVWA
• Kern Fysische Dienst
• KNMI
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
• Doorsluis COVA heffing
• TNO bodembeheer
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
• ECN/NRG
• Diverse instituten

417.496
171.060

– 16.956

78.000
39.047
7.250
2.210
11.500
5.342
27.268
666
2.308
11.456
9.100
3.738

– 1.000

34.998
31.012
693
3.293

14.904
13.954

ONTVANGSTEN
• COVA
• SDE+
• Aardgasbaten
• Ontvangsten zoutwinning
• Diverse ontvangsten

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

400.540
171.060

– 2.000
– 15.000

– 2.000
– 30.000

– 2.000
– 25.000

– 2.000
– 15.000

77.000
39.047
7.250
2.210
11.500
5.342
24.144
1.206
1.343
8.757
9.100
3.738

– 1.000

– 1.000

– 1.000

– 1.000

1.400
100
1.300

100
100

100
100

100
100

3.613
3.615
–2

3.613
3.615
–2

3.613
3.615
–2

3.613
3.615
–2

– 1.390

49.902
44.966
693
3.293
950
111.716
111.000
716

32.128
31.347
781

138
257
– 119

32.266
31.604
662

99
86
13

103
86
17

17

17

17

17

12.165.411
111.000
200.000
11.850.000
1.761
2.650

– 504.000

11.661.411
111.000
200.000
11.346.000
1.761
2.650

– 751.000

– 1.366.000

– 546.000

– 454.000

– 751.000

– 1.366.000

– 546.000

– 454.000

113.106
111.000
2.106

– 3.124
540
– 965
– 2.699

950
– 1.390

– 504.000

Toelichting op de verplichtingen
De verhoging van de verplichtingen (€ 77,8 mln) wordt als volgt verklaard:
• Om een voorgenomen lening (€ 40 mln) aan de stichting ter voorbereiding van Pallas, de voorziene opvolger van de Hoge Flux Reactor te
Petten, in 2013 te effectueren is de verplichtingenruimte van 2014 en
2015 voor ieder van deze jaren met € 10,1 mln verlaagd.
• Vanuit het budget SDE+ wordt voor de jaren 2015 tot en met 2020
€ 100 mln kasgeld overgeheveld ten behoeve van de Topsectoren
Energie. In 2014 wordt hiertoe € 82,6 mln verplichtingenruimte
opgevoerd (doorschuif van € 32,6 mln van tot en met 2013 overgebleven verplichtingenruimte en € 50,0 mln voor 2014). Deze aanwending
van SDE+ middelen vindt plaats in het kader van het ondersteunen van
innovatieprojecten, die passen binnen de programmalijnen van de
Topsector Energie. Uitgangspunt hierbij is dat deze projecten bijdragen
aan het kosteneffectiever bereiken van de doelstelling van 16%
duurzame energie in 2023. De totale uitgaven voor de SDE+ nemen
hierdoor niet toe.
• Vanwege vertraging van het realiseren van investeringen in duurzame
energie op de BES-eilanden wordt € 6,5 mln verplichtingenruimte
toegevoegd aan 2014. Deze ruimte werd in 2013 niet benut.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

13

Toelichting op de uitgaven
Subsidies
De lagere subsidie-uitgaven (€ 45,6 mln) houden voornamelijk verband
met:
• In de MEP- en SDE raming 2014 is sprake van lagere uitgaven. Deze
lagere uitgaven hebben geen consequenties voor het doelbereik
duurzame energie in 2020 (14%) of 2023 (16%).
• Een overboeking van middelen (€ 0,7 mln) in het kader van de «Green
Deal» naar het Provincie- en Gemeentefonds.
• Overboekingen naar het artikelonderdeel Bijdragen aan agentschappen (RVO) vanwege de niet eerder geraamde uitvoering van regelingen inzake Topsectoren Energie (€ 1,6 mln), Green Deal (€ 3,2 mln),
Nationaal Energie Akkoord (€ 3,9 mln), Duurzame Energie (€ 2,0 mln)
en Compensatie Energie-intensieve bedrijven (€ 1,0 mln).
Opdrachten
De lagere uitgaven op het instrument «Straling» houden met name
verband met de overboeking van middelen (€ 1,4 mln) naar artikel 40
(apparaat) ten behoeve van de inzet van tijdelijk personeel voor de
projectdirectie Nucleaire Installaties en Veiligheid (NIV). Daarnaast wordt
€ 1,3 mln voor uitvoeringskosten toegevoegd aan de middelen van het
agentschap RVO.
Bijdragen aan agentschappen
Voor de uitvoering van diverse regelingen zijn middelen overgeboekt naar
het agentschap RVO: (NEA € 3,9 mln, Green Deal € 3,2 mln, Duurzame
Energie € 2,0 mln, Energie-innovatie € 1,6 mln, Straling € 1,3 mln, ETS
€ 1,0 mln).
Toelichting op de ontvangsten
De verlaging van de aardgasbaten is het gevolg van het kabinetsbesluit
van 17 januari jl. Dit besluit behelst ten eerste een reductie van het
volume van het uit het Groningengasveld gewonnen gas tot 42,5 mld
kubieke meter in 2014/2015 en tot 40 mld kubieke meter in 2016. De
raming van de aardgasbaten wordt voor 2017 en 2018 gebaseerd op 40
mld m3 (hetzelfde niveau als in 2016 waartoe het kabinet eerder reeds
besloten heeft). Dit is een technische aanpassing van de raming.
Besluitvorming over de maximale productie na 2016 vindt plaats in 2016.
Ten tweede is rekening gehouden de aardgasbatenderving als gevolg van
het compensatiepakket voor Groningen samenhangend met de aardbevingen.
Beleidsartikel 16 Concurrerende, duurzame, veilige agro-, visserijen voedselketens
Bedragen x € 1.000

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

Stand vastgestelde begroting
2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting 2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

659.135
138.000
565.726

108.354
104.692

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

767.489

9.095

4.572

– 370

– 2.272

670.418

25.717

18.272

10.330

5.428

84%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

14

Subsidies
• Agrarisch ondernemerschap
(16.1)
• Duurzame veehouderij (16.1)
• Mestbeleid (16.1)
• Plantaardige productie (16.1)
• Agrarische innovatie en overig
(16.1)
• Visserij (16.1)
• Cofinanciering GLB/GVB (16.1)
• Dierenwelzijn productiedieren
en gezelschapsdieren (16.3)
• Apurement (16.5)
Garanties
• Bijdrage begrotingsreserve
Borgstellingsfaciliteit (16.1)
• Verliesdeclaraties Borgstellingsfaciliteit (16.1)
Opdrachten
– Versterken concurrentiekracht
en verduurzaming agroketens
en visserij (16.1)
• Borgen voedselveiligheid- en
kwaliteit(16.2)
• Plant- en diergezondheid (16.3)
• Kennisontwikkeling en
innovatie (16.4)
• Borgen voedselzekerheid en
internationaal en Europees
landbouwbeleid (16.5)
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
• College Toelating Bedrijdingsmiddelen en Biociden (16.3)
• Dienst Landbouwkundig
Onderzoek (16.4)
• ZON-mw (dierproeven) (16.4)
• Medebewind produktschappen
(16.5)
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
• Diergezondheidsfonds
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
• UNEP, FAO en overige
contributies
Bijdragen aan agentschappen
• NVWA
• RVO
• DLG
• Rijksrederij
ONTVANGSTEN
• Versterken concurrentiekracht
en verduurzaming agroketens
en visserij (16.1)
• Borgen voedselveiligheid- en
kwaliteit(16.2)
• Plant- en diergezondheid (16.3)
• Kennisontwikkeling en
innovatie (16.4)
• Borgen voedselzekerheid en
internationaal en Europees
landbouwbeleid (16.5)

Stand vastgestelde begroting
2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting 2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

48.576

44.498

93.074

5.688
4.775
2.550
14.386

1.896
14.546
269
2.163

7.584
19.321
2.819
16.549

3.140
8.760

– 105
4.039
– 6.260

3.035
4.039
2.500

2.008
7.269
17.800

27.950
6.200

2.008
35.219
24.000

3.000

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

5.340

4.499

– 580

643

1.505

1.050

– 1.450

– 20

161

972
2.883

1.089
2.199

870

643

15.200

12.200

9.200

6.200

3.000

14.800
134.701

6.200
27.400

21.000
162.101

15.200
6.156

12.200
4.629

9.200
4.585

6.200
1.261

11.606

14.740

26.346

5.259

3.287

3.574

1.750

5.943
14.237

2.970
1.220

8.913
15.457

200
290

200
840

840

– 660

101.047

7.970

109.017

407

302

171

171

1.868
123.393

500
– 8.785

2.368
114.608

1.305

– 937

– 937

– 937

456

1.090

1.546

600

600

600

600

72.118
300

1.787
– 300

73.905
0

2.242

50.519

– 11.362

39.157

– 1.537

– 1.537

– 1.537

– 1.537

3.650
3.650

3.650

7.915

882

8.797

746

920

1.158

1.358

7.915
229.691
95.485
125.959
222
8.025

882
34.497
33.001
1.496

8.797
264.188
128.486
127.455
222
8.025

746
– 3.030
– 300
– 2.730

920
– 3.039
– 300
– 2.739

1.158
– 3.096
– 300
– 2.796

1.358
– 3.097
– 300
– 2.797

292.779

73.243

366.022

27.264

21.696

13.865

8.764

22.581

43.419

66.000

27.093

21.525

13.694

8.593

171

171

171

171

430
500

430
500

10.584

1.874

12.458

258.684

27.950

286.634

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

15

Toelichting op de verplichtingen
De hogere verplichtingen hangen grotendeels samen met de uitgavenmutaties. Bovendien vindt ten behoeve van het landelijk meetnet effecten
mestbeleid een verplichtingenschuif plaats waarbij de verplichtingen in
2014 zijn verhoogd met € 6 mln en in 2015 tot en met 2018 zijn verlaagd
met € 1,5 mln per jaar. In 2014 wordt voor de periode 2014–2020 opdracht
verleend aan het RIVM voor de monitoring van de waterkwaliteit op
landbouwbedrijven. De opdracht heeft betrekking op de periode van het
vijfde actieprogramma Nitraatrichtlijn en de daaraan verbonden
derogatie. Dit betreft de periode 2014–2017, met een doorloop van
werkzaamheden tot en met 2020. Omdat de opdracht in één keer voor de
gehele periode wordt verleend, wordt een verplichtingenschuif van de
jaren 2015–2018 naar 2014 verwerkt.
Toelichting op de uitgaven
Subsidies
De verhoging op het onderdeel Duurzame veehouderij houdt voornamelijk verband met een bijstelling van het budget voor de «Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)» van € 13,2 mln voor de regelingen die met
de PAS-middelen worden gefinancierd (investeringsregeling duurzame
stallen, het meetprogramma duurzame stallen, beroepsopleiding/
voorlichting, praktijknetwerken). Hiervan is € 7,0 mln overgeheveld van
artikel 18 en € 6,2 mln onttrokken aan de begrotingsreserve Landbouw.
Tevens wordt dit onderdeel verhoogd met € 1,5 mln vanuit de interne
begrotingsreserve landbouw voor projecten in het kader van de regeling
fijnstofmaatregelen.
De verhoging op het onderdeel Visserij houdt verband met de uitfinanciering van de visserijregelingen onder het Europees Visserijfonds. Om
deze verhoging te financieren worden middelen onttrokken uit de interne
begrotingsreserve visserij.
De verlaging op het onderdeel Cofinanciering GLB/GVB met € 6,3 mln
dient ter financiering van de bijdrage aan de NVWA. Hierover is in
december 2013 een Plan van Aanpak NVWA aan de Tweede Kamer
gezonden (TK, 33 835, nr. 1). Het restantbudget blijft gereserveerd ter
financiering van de storting van garantiekapitaal voor de Garantieregeling
Marktintroductie Innovaties zoals aangekondigd in de Beleidsbrief
Tuinbouw (TK, 32 627, nr. 14) en ten behoeve van het ondersteunen van
een Brede Weersverzekering (TK, 28 625, nr. 168).
De verhoging op het onderdeel Apurement houdt verband met het
volgende.
Ultimo december 2013 is de Tweede Kamer geïnformeerd (TK, 21 501–32,
nr. 762) over twee correcties die de Europese Commissie heeft toegepast
op de door Nederland ingediende declaraties bij Europese landbouwfondsen. Deze correcties hebben betrekking op het perceelsregister voor
de periode 2008–2010 en op het debiteurenbeheer van betaalorganen in
de periode 1988–2006. De correctie op het perceelsregister bedraagt
€ 29,9 mln en de correctie op het debiteurenbeheer € 5,3 mln. Ten
behoeve van de betaling van deze correcties dient het budget op het
onderdeel Apurement met € 27,9 mln te worden verhoogd. De dekking
vindt plaats vanuit de interne begrotingsreserve apurement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

16

Garanties
De verhoging op de categorie «garanties» houdt verband met een
meerjarige aanpassing van de te betalen verliesdeclaraties op basis van
de borgstellingsfaciliteit. In verband hiermee wordt de raming van de te
onttrekken middelen uit de interne begrotingsreserve borgstellingsfaciliteit eveneens meerjarig aangepast.
Opdrachten
De verhoging op het onderdeel «Versterken concurrentiekracht en
verduurzaming agroketens en visserij» houdt voornamelijk verband met
een bijstelling voor de PAS van € 9,1 mln voor het project «Emissiearm
veevoer». Hiervan is € 4,5 mln overgeheveld vanuit artikel 18 en € 4,6 mln
onttrokken uit de interne begrotingsreserve landbouw. Voorts wordt dit
onderdeel verhoogd met € 4,7 mln, onder meer voor een storting in de
interne begrotingsreserve Geothermie ten behoeve van de garantieregeling Geothermie en ter dekking van tekorten op projecten op het gebied
van antibiotica, pelsdierhouderij en duurzame landbouw. Tevens vindt een
verhoging plaats van het budget voor het Landelijk Meetnet effecten
Mestbeleid (LMM) van € 1,1 mln. Deze hogere uitgaven voor LMM
worden gecompenseerd door hogere boete-inkomsten gerelateerd aan
het mestbeleid.
De verhoging op het onderdeel «Borgen voedselveiligheid- en kwaliteit»
houdt verband met hogere uitgaven aan projecten met betrekking tot
voedselkwaliteit en transparantie, enerzijds als gevolg van tekorten op de
financiering van lopende projecten en de SBIR Voedselverspilling,
anderzijds door de verwachte uitgaven ten behoeve van de campagne
voedselverspilling en de organisatie van een internationale conferentie
over voedselverspilling. De hogere uitgaven worden gecompenseerd
vanuit de interne begrotingsreserve landbouw.
De verhoging op het onderdeel «Kennisontwikkeling en innovatie» houdt
verband met de uitvoering van onderzoeksprojecten door Dienst
Landbouwkundig Onderzoek (DLO). Hiervan heeft € 1,3 mln betrekking op
de PAS vanuit artikel 18, wordt € 1,1 mln onttrokken uit de interne
begrotingsreserve Landbouw en € 1 mln ontvangsten van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. De resterende € 4,6 mln wordt deels gecompenseerd vanuit de overige EZ-artikelen en vanuit artikel 16.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
De hogere bijdrage aan het «College Toelating Bedrijdingsmiddelen en
Biociden» hangt samen met het in lijn brengen van het budget met de
voor 2014 verstrekte opdracht. Dit wordt gecompenseerd vanuit de
overige onderdelen van artikel 16.
De raming voor «Medebewind produktschappen» kan voor € 9,5 mln
verlaagd worden omdat de kosten van de uitvoering van de publieke
taken lager uitvallen dan de € 31 mln die in verband met de overname
van de publieke taken van de produktschappen aan deze post op de
begroting is toegevoegd. Deze ruimte wordt gebruikt voor de financiering
van de maatregelen gericht op verbetering van het toezicht NVWA.
Daarnaast vindt een meerjarige overheveling van € 1,5 mln plaats naar
het Ministerie van VWS plaats in verband met de overname van
PBO-taken door dit ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

17

Bijdragen aan agentschappen
NVWA
Om het toezicht van de NVWA op de voedselketen te verbeteren is in
december 2013 een plan van aanpak aan de Kamer aangeboden (TK,
33 835, nr. 1). De aangekondigde maatregelen hebben betrekking op het
versterken van het toezicht op vijf domeinen (vee- en vleessector,
plantaardige sector, veterinaire exportcertificering, toezicht zuivelsector,
consument en veiligheid) en het versterken van de organisatie ter
ondersteuning van het primaire proces. Ten behoeve van dit plan van
aanpak wordt de bijdrage van EZ voor 2014 verhoogd met € 33,0 mln.
Compensatie vindt onder meer plaats door verlaging van de bijdragen
aan de produktschappen (€ 9,5 mln), een lagere bijdrage aan het
Europese Plattelands Ontwikkelingsprogramma (€ 6,3 mln), een lagere
bijdrage aan de RVO ad € 1,9 mln, de Eindejaarsmarge 2013 (€ 12,6 mln)
en overige onderdelen binnen artikel 16 (€ 2,7 mln).
RVO
De hogere bijdrage hangt grotendeels samen met de toevoeging uit de
eindejaarsmarge 2013 HGIS ad € 2,4 mln. Deze eindejaarsmarge hangt
samen met minder uitgaven in 2013 die zijn ontstaan door achterstanden
bij de Regionale Service Organisaties (RSO’s) van Buitenlandse Zaken met
betrekking tot het administratief verwerken van gedane uitgaven door het
Landbouwradennetwerk. Uitgaven door de landbouwraden worden
namelijk via de RSO’s doorbelast aan Economische Zaken. De achterstanden zullen in 2014 worden ingelopen. Verder wordt de bijdrage
verhoogd met € 2,4 mln voor uitvoeringskosten met betrekking tot de
PAS.
Hiertegenover staat een verlaging van € 1,8 mln ten gunste van de
bijdrage op artikel 12 en 14 als gevolg van het harmoniseren van het
kostprijsmodel vanwege de vorming van RVO en een verlaging met € 1,9
mln in verband met lagere ICT-kosten inzake het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid.
Toelichting op de ontvangsten
•

•

De hogere ontvangsten op het onderdeel «Versterken concurrentiekracht en verduurzaming agroketens en visserij» houden voor € 6,2
mln verband met een aanpassing van de raming van de te onttrekken
middelen uit de interne begrotingsreserve borgstellingsfaciliteit, voor
€ 31,4 mln met de onttrekking uit de interne begrotingsreserve
landbouw ten behoeve van de uitfinanciering van diverse regelingen
op het agro-terrein, voor € 5,3 mln met de onttrekking uit de interne
begrotingsreserve visserij ten behoeve van de uitfinanciering van de
visserijregelingen onder het Europees Visserijfonds en voor € 1,1 mln
met hogere boete-inkomsten gerelateerd aan het mestbeleid.
Hiertegenover staan lagere ontvangsten van het bedrijfsleven ad € 0,6
mln aangezien de periode waarover het bedrijfsleven voor de
medefinanciering van de nieuwbouw van het I&R-rundsysteem een
bijdrage heeft geleverd in 2014 is beëindigd.
De hogere ontvangsten op het onderdeel «Borgen voedselzekerheid en
internationaal en Europees landbouwbeleid» houden verband met een
onttrekking uit de interne begrotingsreserve apurement voor betalingen van door de Europese Commissie opgelegde correcties. Zie de
toelichting bij de categorie subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

18

Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 17 Groen onderwijs van hoge kwaliteit
Bedragen x € 1.000
Stand vastgestelde begroting
2014 (na nota van
wijziging,
amendementen
en ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting
2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

VERPLICHTINGEN
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht

847.506
795.701

21.688
21.688

Bekostiging
• Wageningen Universiteit
• HBO-groen
• MBO-groen
• Voorbereidende en Ondersteunende
Activiteiten (VOA)
• Wachtgelden
• VMBO-groen
• Aequor
Subsidies
• Groene Kennis Coöperatie
• School als Kenniscentrum
• Kennisverspreiding en innovatie
groen onderwijs
• Aanvullende onderwijssubsidies
• Ontwikkeling en beheer natuurkwaliteit
• Educatie
Opdrachten
• Kennisverspreidingsprojecten
Bijdragen aan agentschappen
• RVO
Leningen
• Schatkistbankieren

718.296
167.020
79.496
148.885
11.600
13.009
290.681
7.605
74.793
4.030
33.828

ONTVANGSTEN

1.547
31.482
2.394
1.512
1.112
1.112
1.500
1.500

75

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

869.194
817.389
89%

23.678
23.678

19.986
19.986

24.364
24.364

21.845
21.845

18.648
4.146
1.217
4.419

736.944
171.166
80.713
153.304

20.003
2.480
2.732
860

19.926
5.033
2.785
– 7.923

24.304
5.258
2.445
– 6.016

21.815
7.147
3.254
– 4.870

1.133
915
6.717
121
2.970

12.733
13.924
297.378
7.726
77.783
4.030
33.828

878
637
12.727
– 291
3.605

878
637
18.607
– 91
60

878
637
21.198
– 96
60

878
637
14.855
– 86
30

3.605

60

60

30

2.970

50
50

1.547
34.472
2.394
1.512
1.162
1.162
1.500
1.500

50
50

75

Toelichting op de verplichtingen, bekostiging en subsidies
Bekostiging
Door stijgende leerlingen- en studentenaantallen nemen de kosten van
het Groen Onderwijs toe. Door een combinatie van maatregelen binnen
de EZ- begroting en enkele incidentele meevallers in 2014 wordt de
problematiek meerjarig binnen de begroting van EZ opgelost.
Subsidies
De verhoging op het onderdeel «Aanvullende onderwijssubsidies» wordt
voor € 3,6 mln (in 2014 en 2015) veroorzaakt door een budgettaire
overboeking vanuit het Ministerie van OCW voor het aandeel in de
professionaliseringsmiddelen Groen onderwijs. De overboeking is
afkomstig uit het nog niet verdeelde budget Regeerakkoord 2012 en het
Begrotingsakkoord 2013. Daarnaast wordt een bijdrage geleverd van € 0,6
mln aan het Beleidsonderzoek Groen Onderwijs (artikel 16).
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 18 Natuur en regio

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

19

Bedragen x € 1.000
Stand vastgestelde begroting
2014 (na nota van
wijziging,
amendementen
en ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(3)

(4)=(1+2+3)

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

402.156

28.104

50.509
432.349

– 113.471

Subsidies
• Versterking mainports,
brainports, greenports,
valleys en andere clusters
gerelateerd aan topsectoren
(18.1)
• Wederzijds versterken van
ecologie en economie (18.2)
• Behouden van de
(inter)nationale biodiversiteit
en versterken van onze
natuur (18.3)
Leningen
• Behouden van de
(inter)nationale biodiversiteit
en versterken van onze
natuur (18.3)
Opdrachten
• Versterking mainports,
brainports, greenports,
valleys en andere clusters
gerelateerd aan topsectoren
(18.1)
• Wederzijds versterken van
ecologie en economie (18.2)
• Behouden van de
(inter)nationale biodiversiteit
en versterken van onze
natuur (18.3)
Bijdragen aan medeoverheden
• Versterking mainports,
brainports, greenports,
valleys en andere clusters
gerelateerd aan topsectoren
(18.1)
• Wederzijds versterken van
ecologie en economie (18.2)
• Behouden van de
(inter)nationale biodiversiteit
en versterken van onze
natuur (18.3)
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
• Behouden van de
(inter)nationale biodiversiteit
en versterken van onze
natuur (18.3)
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
• Behouden van de
(inter)nationale biodiversiteit
en versterken van onze
natuur (18.3)
Bijdragen aan agentschappen
• DLG
• RVO

75.334

710

76.044

69.597

400

69.997

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

430.260

– 119.421

– 317.101

– 326.501

– 229.486

318.878

– 101.007

– 301.390

– 301.090

– 201.060

– 2.460

– 218

– 58

– 28

97%

2.000

2.000

3.737
31.500

310
– 1.071

4.047
30.429

31.500
43.200

– 1.071
– 4.733

30.429
38.467

710

710

23.501

– 1.940

21.561

– 220

– 220

– 60

– 30

18.989

– 2.793

16.196

– 2.240

2

2

2

153.652

– 112.407

41.245

– 97.375

– 300.000

– 300.000

– 200.000

20.005

2.625

22.630

2.625

32.147

– 15.032

17.115

101.500
26.350

– 100.000

1.500
26.350

– 100.000

– 300.000

– 300.000

– 200.000

26.350

26.350

888

364

1.252

22

22

22

22

888

364

1.252

22

22

22

22

101.425
56.590
36.980

3.666
77
3.109

105.091
56.667
40.089

– 1.194
– 300
– 869

– 1.194
– 300
– 869

– 1.054

– 1.054

– 1.029

– 1.029

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

20

Stand vastgestelde begroting
2014 (na nota van
wijziging,
amendementen
en ISB)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting 2014

(1)

(3)

(4)=(1+2+3)

• NVWA

7.855

480

ONTVANGSTEN
• Landinrichtingsrente
• Bijdragen van derden
• EU-bijdragen
• Jachtakten
• Verkoop gronden
• Overige

86.282
42.161

5.515

2.096
1.031
40.000
994

5.515

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

8.335

– 25

– 25

– 25

– 25

91.797
42.161

2.625

2.096
1.031
40.000
6.509

2.625

Toelichting op de verplichtingen
De verhoging van de verplichtingen houdt verband met het volgende:
• In 2014 zullen de verplichtingen aan de vier landsdelige (EFRO) en
grensoverschrijdende (INTERREG) programma’s voor de volledige
periode 2014–2020 worden aangegaan, zoals contractueel is vastgelegd met de betrokken partijen. Daartoe vindt een verplichtingenschuif
plaats waarbij het verplichtingenbudget in 2014 wordt verhoogd met
€ 133 mln en het verplichtingenbudget in de jaren tot en met het eind
van de looptijd van het programma (2020) wordt verlaagd.
• Tevens wordt de financiering van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen voor de periode 2014 tot en met 2016 in 2014 als verplichting vastgelegd. Dit is contractueel vastgelegd met de betrokken
partijen. Daartoe wordt het verplichtingenbudget in 2014 verhoogd
met € 8,6 mln en in 2015 en 2016 verlaagd met € 4,3 mln.
• Tegenover deze verhogingen staan verlagingen tot een bedrag van
€ 113,5 mln met name verband houdend met de overheveling naar het
Provinciefonds zoals toegelicht bij de uitgaven.
Toelichting op de uitgaven
Opdrachten
De verlaging op het onderdeel «Wederzijds versterken van ecologie en
economie» houdt onder meer verband met een budgetoverheveling naar
het onderzoeksbudget van Dienst Landbouwkundig Onderzoek op artikel
16 ten behoeve van het onderzoeksprogramma «The Economics of
Ecosystems and Biodiversity».
De verlaging op het onderdeel «Behouden van de (inter)nationale
biodiversiteit en versterken van onze natuur» is voor € 1,4 mln het gevolg
van een overheveling naar artikel 16 omdat de middelen voor het
programmamanagement van het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM)
vanaf 2014 deel uitmaken van de wettelijk taken van Dienst Landbouwkundig Onderzoek (artikel 16). Voor € 1,1 mln betreft het een verlaging ten
gunste van de bijdrage aan de Dienst Landelijk Gebied voor het afronden
van beheersplannen Natura 2000.
Bijdragen aan medeoverheden
De verhoging op het onderdeel «Versterking mainports, brainports,
greenports, valleys en andere clusters» gerelateerd aan topsectoren houdt
verband met de financiering 2014 en 2015 van de 2e tranche aan The

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

21

Hague Institute for Global Justice als vervolg op de in 2010 reeds
toegezegde startsubsidie vanuit het onderdeel Sterke Regio’s. Compensatie vindt plaats vanuit de ontvangstenbegroting.
De verlaging op onderdeel «Wederzijds versterken van ecologie en
economie» houdt voornamelijk verband met het feit dat een deel van de
beschikbare middelen op dit artikel voor de Programmatische Aanpak
Stikstof (PAS) worden overgeheveld naar artikel 16. Zie de toelichting
aldaar.
De verlaging op onderdeel «Behouden van de (inter)nationale biodiversiteit en versterken van onze natuur» hangt samen met een structurele
overheveling naar het Provinciefonds van de middelen van het Natuurpact
ontwikkeling en beheer van natuur in Nederland (TK, 33 576, nr. 6).
Bijdragen aan agentschappen
DLG
De hogere bijdrage aan DLG bestaat uit het saldo van een extra bijdrage
van € 2,7 mln voor het in overeenstemming brengen van de bijdrage met
het opdachtenpakket en uitvoeringskosten voor het programma Natuurlijk
Ondernemen en de PAS en een lagere bijdrage van € 2,6 mln ten gunste
van RVO aangezien de uitvoering van de subsidieafhandeling inzake
POP2-projecten, de zogenaamde functie van betaalorgaan, is overgegaan
naar RVO.
RVO
Naast de verhoging van € 2,6 mln vanuit de DLG-bijdrage wordt de
bijdrage RVO met € 1,2 mln verhoogd om de bijdrage in lijn te brengen
met het opdrachtenpakket 2014. Compensatie vindt plaats vanuit de
ontvangstenbegroting. Hiertegenover staat een structurele verlaging met
€ 0,7 mln vanaf 2014 ten gunste van de bijdrage op artikel 12 en 14 in
verband met de verrekening van de budgettaire effecten van de invoering
van een nieuw kostprijsmodel voortvloeiend uit de vorming van de RVO.
Vanaf 2015 wordt de bijdrage structureel verlaagd met € 0,3 mln in
verband met de oprichting van het Inkoop Uitvoeringscentrum RVO (zie
artikel 40).
NVWA
De bijdrage NVWA wordt met € 0,5 mln verhoogd vanuit de ontvangstenbegroting en daarmee in overeenstemming gebracht met het opdrachtenpakket 2014.
Toelichting op de ontvangsten
Als gevolg van afrekeningen van projecten in het kader van ruimtelijk
economisch beleid wordt de ontvangstenbegroting verhoogd.
Het betreft hier onder meer het «Interregionaal programma Limburg» en
de afrekening Toppers/bedrijventerreinen. De hogere ontvangsten worden
onder meer ingezet voor hogere uitgaven op het onderdeel «Versterking
mainports, brainports, greenports, valleys en andere clusters» en de
hogere bijdragen RVO en NVWA (zie de toelichting aldaar).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

22

4. De niet-beleidsartikelen
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 40 Apparaat
Bedragen x € 1.000

VERPLICHTINGEN
UITGAVEN
Personele uitgaven kerndepartement
• waarvan eigen personeel
• waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven kerndepartement
• waarvan ICT
• waarvan bijdrage aan SSO’s
(excl.DICTU)
• waarvan SSO DICTU
Personele uitgaven buitendiensten
• waarvan eigen personeel
• waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven buitendiensten
• waarvan ICT
• waarvan bijdrage aan SSO’s
ONTVANGSTEN

Stand vastgestelde
begroting 2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting
2014

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

(1)

(2)

(3)=(1+2)

368.972
367.581

7.595
9.180

376.567
376.761

18.541
20.126

16.284
17.869

17.063
18.648

16.586
18.166

202.782
158.022
5.800

– 14.920
– 14.920

187.862
143.102
5.800

– 5.171
– 5.171

– 7.428
– 7.428

– 6.649
– 6.649

– 7.126
– 7.126

102.055
6.580

3.847

105.902
6.580

7.235

7.235

7.235

7.235

22.052
39.124

3.701

25.753
39.124

7.389

7.389

7.389

7.389

41.889
39.199
2.690

14.597
14.597

56.486
53.796
2.690

14.342
14.342

14.342
14.342

14.342
14.342

14.337
14.337

20.855
3.315
4.147

5.656

26.511
3.315
4.147

3.720

3.720

3.720

3.720

14.943

16.739

31.682

16.425

16.380

16.380

16.380

Toelichting op de verplichtingen en de uitgaven
Personele uitgaven kerndepartement
De verlaging van de personele uitgaven en verplichtingen met € 14,9 mln
hangt grotendeels samen met enkele meevallers die worden ingezet voor
de bekostiging van het Groen Onderwijs (€ 11,7 mln) en met de overheveling van personeelsbudget van € 3,5 mln naar het materiële budget
voor de uitvoering bij de SSO’s (Shared Service Organisatie) FMH
(Facilitair Management Haaglanden) en het IUC (Inkoop uitvoeringsCentrum) naar het agentschap RVO (Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland).
Materiële uitgaven kerndepartement
De verhoging van de uitgaven en verplichtingen met € 4,1 mln hangt
grotendeels samen met de overheveling van personeelsbudget naar het
materiële budget voor de uitvoering bij de SSO’s FMH en het IUC.
Personele uitgaven buitendiensten
De verhoging van de personele uitgaven en verplichtingen met € 14,6 mln
bij de buitendiensten hangt samen met de structurele inbedding van een
desaldering in de begroting van EZ van het voormalige ZBO Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA) in de ACM (Autoriteit
Consument en Markt).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

23

Materiële uitgaven buitendiensten
De verhoging van de materiële uitgaven en verplichtingen met € 5,6 mln
bij de buitendiensten hangt samen met de structurele inbedding van een
desaldering van € 3,7 mln in de begroting van EZ van het voormalige ZBO
OPTA in de ACM en met de betaling van € 1,9 mln door de ACM voor het
Ministerie van I&M van een schadevergoeding loodsen voor te lage
tariefstelling van de loodsen.
Toelichting op de ontvangsten
De verhoging van de ontvangsten met € 16,7 mln hangt samen met de
hierboven vermelde desaldering van uitgaven en ontvangsten met
betrekking tot de overgang van het voormalige ZBO OPTA naar de ACM.
Budgettaire gevolgen van beleid,
Beleidsartikel 41 Nominaal en onvoorzien
Bedragen x € 1.000

VERPLICHTINGEN
UITGAVEN
41.10 Prijsbijstelling
41.20 Loonbijstelling
41.30 Onvoorzien
41.40 Nog te verdelen

Stand vastgestelde
begroting 2014

Mutaties 1e
suppletoire
begroting
2014

Stand 1e
suppletoire
begroting
2014

(1)

(2)

(3)=(1+2)

250
250

8.530
8.530

8.780
8.780
0
2.855
5.592
0
333

250

2.855
5.592
– 250
333

Mutatie
2015

Mutatie
2016

Mutatie
2017

Mutatie
2018

– 40.932
– 40.932

– 44.740
– 44.740

– 45.062
– 45.062

– 45.888
– 45.888

1.342
5.143
– 250
– 47.167

959
5.318
– 250
– 50.767

964
4991
– 250
– 50.767

622
4.507
– 250
– 50.767

Toelichting
Prijsbijstelling en loonbijstelling
De bij eerste suppletoire begroting uitgedeelde prijs en loonbijstelling zal
bij de begrotingsvoorbereiding 2015 toegedeeld worden aan de relevante
onderdelen.
Nog te verdelen
Op de post Nog te verdelen is de taakstelling «Rijksbrede herschikking
subsidies bedrijfsleven» uit de Begrotingsafspraken 2014 opgenomen.
Deze zal bij begrotingsvoorbereiding 2015 toegedeeld worden aan de
relevante onderdelen. De nagekomen loonbijstelling op het onderdeel nog
te verdelen zal bij de begrotingsvoorbereiding 2015 toegedeeld worden
aan het relevante onderdeel.
5. De agentschappen
Dienst Landelijk Gebied (DLG)
Suppletoire begroting 2014 (Voorjaarsnota)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

24

Bedragen x € 1.000
Omschrijving

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Oorspronkelijk vastgestelde
begroting

Mutaties (+ of –) 1e suppletoire begroting

Totaal geraamd

56.812

0

56.812

– 7.453
– 5.498

0
6.000
6.601
50

– 12.951

69.463

5.750
5.250
500
367

61.467
60.467
1.000
25.690
70
13.976
56

Baten
Omzet moederdepartement
Bijzondere bijdrage moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

0
13.453
12.099
50
0
0
82.414

Lasten
Apparaatskosten
personele kosten
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
materiële kosten
– waarvan apparaat ICT
– waarvan bijdrage aan SSO’s
Rentelasten
Afschrijvingskosten
materieel
– waarvan apparaat ICT
immaterieel
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten

55.717
55.217
500
25.323
70
13.976
124

– 68

1.000
0
250

1.000
250

0
0
82.414

6.049

88.463

0

– 19.000

– 19.000

Saldo van baten en lasten

Toelichting
Op 11 oktober 2013 heeft de Staatssecretaris moeten besluiten om DLG
per 1 januari 2015 op te splitsen. Dit besluit heeft als gevolg dat 2014 voor
DLG een bijzonder jaar zal worden met een groot effect op de bedrijfsvoering. DLG verwacht 2014 met een negatieve exploitatie van € 19 mln
af te sluiten. De prognose van de baten liggen ver beneden het niveau van
de begroting en de lasten zullen naar verwachting hoger zijn dan
oorspronkelijk begroot.
Baten
Omzet moederdepartement
Ten opzichte van de begroting blijft de bijdrage van EZ aan DLG
ongewijzigd. Van de bijdrage van EZ is € 41 mln beschikbaar voor de
opdrachten van provincies.
Omzet overige departementen
De prognose van omzet voor de overige departementen is veel lager dan
begroot. Departementen zijn vanwege het opsplitsingbesluit terughoudend met het verstrekken van opdrachten ondat het geen zin meer
heeft om duurzame relaties aan te gaan.
Omzet derden
Vanwege het opsplitsingbesluit zijn provincies terughoudend met het
verstrekken van opdrachten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

25

Lasten
Personele kosten
Door het opsplitsingbesluit loopt de geplande reorganisatie van 2014
vertraging op. Hierdoor heeft DLG meer personele kosten dan initieel
begroot.
Rentelasten
DLG verwacht circa € 56.000 aan rentelasten te hebben op de lopende
leningen. Door enkele vroegtijdige aflossingen is dit lager dan begroot.
Saldo van baten en lasten
Door het opsplitsingbesluit verwacht DLG dat de baten over 2014 circa
€ 13 mln lager zijn dan begroot. De lasten zullen naar verwachting circa
€ 6 mln hoger uitkomen, waardoor de prognose is dat de begrote
sluitende exploitatie niet meer gerealiseerd zal worden. DLG verwacht
2014 met een negatief resultaat van circa € 19 mln af te sluiten.
Kasstroomoverzicht
Bedragen x € 1.000
Omschrijving

1.
2.

3.

4.
5.

(1)

(2)

(3)= (1)+(2)

Oorspronkelijk vastgestelde
begroting

Mutaties (+ of –) 1e
suppletoire begroting

Stand 1e suppletoire
begroting

24.788
– 750
2.100
0
2.100

16.352
2.000
– 2.100
0
– 2.100

41.140
1.250
0
0
0

0

0

0

0
903
2.100
– 903

0
0
– 2.100
0

0
903
0
– 903

25.235

16.252

41.487

Rekening-courant RHB 1 januari 2014
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (–/–)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringkasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement
(–/–)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (–/–)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2014
(=1+2+3+4)

Toelichting
Het vooraf opgenomen saldo Rekening-courant RHB per 1 januari 2014
wijkt af van het werkelijke banksaldo. De operationele kasstroom is naar
beneden bijgesteld omdat de afschrijvingskosten afnemen. De investeringen komen naar verwachting lager uit dan begroot en er wordt daarom
geen beroep gedaan op de leenfaciliteit. Hiernaast zijn er enkele leningen
vervroegd afgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

26

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
Suppletoire begroting 2014 (Voorjaarsnota),
Bedragen x € 1.000
Omschrijving

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Bijzondere baten
Vrijval voorzieningen
Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten
Personele kosten
– Waarvan eigen personeel
– Waarvan externe inhuur
Materiele kosten
– Waarvan apparaat ICT
– Waarvan Bijdrage aan SSO’s
Rentelasten
Afschrijvingskosten
Materieel
– Waarvan apparaat ICT
Immaterieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Mutaties (+ of
–) 1e suppletoire begroting

Totaal
geraamd

97.199
67.884
68.500
107
0
0
233.690

38.149
9.823
4.963
0
0
0
52.935

135.348
77.707
73.463
107
0
0
286.625

169.545
163.045
6.500
52.000
0
28.500
486

24.000
13.605
10.395
31.466
0
14.093
0

193.545
176.650
16.895
83.466
0
42.593
486

4.982
0
6.178

603
0
– 1.000

5.585
0
5.178

500
0
233.690

0
0
55.069

500
0
288.759

0

– 2.134

– 2.134

Toelichting
De batenkant van de begroting komt uit op € 286,6 mln. Van de stijging
van de baten met € 53 mln heeft € 40,2 mln betrekking op het plan van
aanpak NVWA dat in december 2013 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Daarnaast is sprake van aanvullende bijdragen van de departementen (€ 2,2 mln) en bijdragen van in verband met het later in werkingtreden van het nieuwe retributiestelsel (circa € 3,3 mln). Ook zijn de
opbrengsten derden hoger dan geraamd (€ 5 mln) en is sprake van € 2,3
mln aan balansposten.
Omzet moederdepartement
In 2014 is de omzet moederdepartement € 38,1 mln hoger dan begroot als
gevolg van aanvullende bijdragen in het kader van het plan van aanpak
(€ 32,1 mln):
– € 15,2 mln voor de versterking van het toezicht en van de organisatie
van de NVWA.
– € 9,4 mln ter compensatie van de opgelegde korting in het kader van
de motie Jacobi c.s.;
– en een netto reservering ad € 7,5 mln in verband met terugkerende
werkzaamheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

27

Daarnaast is sprake van een bijdrage (€ 3,3 mln) in verband met
niet-kostendekkende tarieven bij kleine slagers en certificaten en de
vertraagde invoering van het nieuwe retributiestelsel, een overheveling
vanuit het Ministerie van Veiligheid & Justitie in het kader van het project
«afpakken» (€ 0,6 mln), aanvullende opdrachten op het gebied van natuur
(€ 0,5 mln) en balansposten in verband met onderhanden werk 2013
(€ 1,7 mln), waaronder QLL en Client.
Omzet overige departementen
De omzet overige departementen heeft betrekking op VWS en op het
Diergezondheidsfonds (€ 0,5 mln).
De omzet VWS is € 9,8 mln hoger dan begroot als gevolg van:
– de extra bijdrage van € 8,1 mln voor de uitvoering van het plan van
aanpak;
– extra bijdragen (€ 1,1 mln) in verband met loonbijstelling, het project
Classification, Labelling and Packaging (CLP) en aanvullende opdrachten voor het RIVM vanuit de NVWA;
– balansposten ad € 0,6 mln voor de uitvoering van onderhanden werk
2013, waaronder het project openbaarmaking.
Omzet derden
De omzet derden heeft naast opbrengsten retributies eveneens betrekking
op overige baten (€ 2,9 mln). De raming van de opbrengst derden vallen
€ 5 mln hoger uit.
Bij de retributies is rekening gehouden met een daling ten opzichte van
2013 als gevolg van onder andere sluiting van slachthuizen en de
schaalvergroting bij slachthuizen, maar ook met extra opbrengsten door
het actualiseren, verbreden en kostendekkend maken van de retributies.
Lasten
Apparaatskosten
Personele kosten
De personele kosten zijn € 24 mln hoger dan begroot.
Om uitvoering te kunnen geven aan het plan van aanpak is het budget
voor:
– eigen personeel met € 13,6 mln verhoogd;
– de inhuur overig personeel met € 5,4 mln.
Daarnaast is voor het reguliere werk het budget voor inhuur overig
personeel met € 5 mln verhoogd.
Materiële kosten
De begroting voor materiële kosten is € 31,5 mln hoger. Dit is inclusief de
gevolgen van het plan van aanpak. De gestegen budgetten worden onder
andere besteed aan:
– hogere kosten voor ICT (DICTU) van € 10,8 mln, bijna € 7 mln voor
uitbesteed onderzoek en specifieke kosten, € 9,2 mln in verband met
materiële kosten, € 4,5 mln in verband met hogere huisvestingkosten
als gevolg van veranderde inzichten over de afkoop van leegstaande
panden.
– Bijdrage SSO’s: de hogere kosten zijn vooral het gevolg van extra
ict-kosten, onder andere samenhangend met het plan van aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

28

Afschrijvingskosten
De materiële afschrijvingskosten stijgen met € 0,6 mln als gevolg van:
– een stijging van het aantal inspecteurs als gevolg van het plan van
aanpak en hiermee gepaard gaande stijging van het aantal benodigde
dienstauto’s;
– stijgende aanschafprijzen van dienstauto’s als gevolg van de invoering
van Belasting op Personenauto’s en Motorvoertuigen (BPM) binnen de
overheid.
De immateriële afschrijvingskosten dalen met € 1 mln als gevolg van
achterblijvende investeringen in 2013 in systeemontwikkeling. De effecten
van de modernisering van het ICT landschap zoals opgenomen in het plan
van aanpak worden vanaf 2015 in de begroting zichtbaar.
Saldo van baten en lasten
Dit saldo is het gevolg van hogere huisvestingskosten in 2014 vanwege
veranderde inzichten over de afkoop van leegstaande panden. Het saldo
zal ten lasten van het eigen vermogen worden gebracht.
Kasstroomoverzicht
Bedragen x € 1.000
Omschrijving

1.
2.

3.

4.
5.

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Oorspronkelijk
vastgestelde begroting

Mutaties (+ of –) 1e
suppletoire begroting

Stand 1e suppletoire
begroting

31.351
– 1.418
– 16.054
0
– 16.054
0
0
– 10.740
16.054
5.314
19.193

27.063
– 5.361
– 1.753
2.000
247
0
0
800
0
800
22.749

58.414
– 6.779
– 17.807
2.000
– 15.807
0
0
– 9.940
16.054
6.114
41.942

Rekening-courant RHB 1 januari 2014
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (–/–)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringkasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (–/–)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (–/–)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2014 (=1+2+3+4)

Toelichting
Rekening-courant RHB
Het saldo rekening-courant op 1 januari 2014 is € 27 mln hoger onder
andere als gevolg van:
– gewijzigde inzichten omtrent de afkoop van het laboratorium te
Groningen, het huurcontract wordt uitgediend;
– vertraging in de afkoop van de laboratoria te Zwijndrecht en Eindhoven.
Operationele kasstroom
De operationele kasstroom is € 5,4 mln lager als gevolg van:
– een betaling van € 18 mln door de Eigenaar in 2013 met betrekking tot
een vordering van oorspronkelijk € 23 mln;
– saldo van baten en lasten ten opzichte van ontwerpbegroting – € 2
mln;
– uitgestelde afkoop laboratorium Zwijndrecht ad – € 11,7 mln;
– overige balansmutaties € 1,1 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

29

Investeringskasstroom
Immateriële activa. Als gevolg van het plan van aanpak zijn de investeringen € 1,8 mln hoger dan opgenomen in het leenplafond. Deze
investeringen worden uit eigen middelen gefinancierd.
De desinvestering ad € 2 mln heeft betrekking op vervanging van
dienstauto’s.
Financieringskasstroom
De financieringskasstroom geeft het saldo weer van de benodigde
leningen voor toekomstige investeringen en aflossing van de lopende
leningen. Door lagere investeringen vallen de aflossingen op de leningen
€ 0,8 mln lager uit.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
Profiel
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is per 1 januari 2014
ontstaan door samenvoeging van twee voormalige agentschappen binnen
het Ministerie van Economische Zaken (Dienst Regelingen en Agentschap
NL). Het nieuwe agentschap voert het overheidsbeleid uit voor ondernemend Nederland op het gebied van innovatie, duurzaamheid, landbouw
en internationale samenwerking. Hierbij draagt ze bij aan een economisch
sterker Nederland en een duurzame samenleving.
Het Ministerie van Economische Zaken en de Ministeries van Buitenlandse
Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Infrastructuur en
Milieu behoren tot de grootste opdrachtgevers binnen de rijksoverheid.
RVO voert daarnaast programma’s, regelingen en wetten uit voor
decentrale overheden en Europese Unie.
Openingsbalans per 1 januari 2014 RVO
Bedragen x € 1.000
01-01-2014
Activa
Immateriële activa
Materiële activa
– verbouwingen
– installaties en inventarissen
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

10.024
2.737
3.981
20.500
111.264
169.837

Passiva
Eigen vermogen
– exploitatiereserve
– surplus exploitatiereserve
Leningen bij MvF
Voorzieningen
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

20.429
4.615
5.057
8.960
22.995
107.781
169.837

21.331

Toelichting
RVO is een nieuw (baten-lasten) agentschap. Per oprichtingsdatum
1-1-2014 is een openingsbalans opgesteld, bestaande uit de gecertificeerde balansen per 31-12-2013 van de voormalige agentschappen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

30

rekening houdend met gevolgen van eliminatie, consolidatie en harmonisatie. De openingsbalans is voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring.
Eigen vermogen
Het surplus op de exploitatiereserve betreft de overschrijding van de
maximaal toegestane exploitatiereserve van € 20,4 mln. Dit maximum is
berekend op grond van het daarover bepaalde in de Regeling agentschappen. Het surplus zal worden afgedragen aan het moederdepartement.
Begroting van baten en lasten voor het jaar 2014
De begroting van RVO is een samenvoeging van de begrotingen 2014 van
Agentschap NL en Dienst Regelingen zoals opgenomen in de rijksbegroting 2014 (EZ).
Begroting agentschap 2014
Bedragen x € 1.000

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
– waarvan eigen
personeel
– waarvan externe inhuur
Materiële kosten
– waarvan apparaat ICT
– waarvan bijdrage aan
SSO’s
Rentelasten
Afschrijvingskosten
– materieel
– waarvan apparaat ICT
– immaterieel
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Slotwet

Vastgestelde
begroting

323.663

301.910

279.813

276.280

263.520

262.720

261.920

62.008
19.586
26
1.370
1.978
408.631

40.088
18.593
10
0
0
360.601

70.486
25.676
10
0
0
375.985

67.749
25.242
10
0
0
369.281

66.692
24.848
10
0
0
355.070

66.692
24.848
10
0
0
354.270

66.692
24.848
10
0
0
353.470

241.905

203.229

208.177

203.567

189.593

189.252

187.274

164.102
34.091
140.817
0

170.062
33.805
151.154
0

170.760
28.675
149.304
0

171.464
14.071
149.219
0

172.175
13.036
150.399
0

172.894
10.354
151.615
0

58.302
589

70.695
167

71.994
115

68.482
66

68.250
28

68.019
2

12.002

3.476
0
12.490

2.756
0
13.731

2.564
0
13.731

2.461
0
13.731

2.360
0
12.231

2.348
0
12.231

3.455
3.167
404.970

0
0
360.601

0
0
375.985

0
0
369.281

0
0
355.070

0
0
354.270

0
0
353.470

3.661

0

0

0

0

0

0

140.614

788
3.039

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

31

Toelichting
Baten
Omzet moederdepartement
Voor 2014 is sprake van een teruglopende omzet moederdepartement ten
opzichte van 2013 met circa € 22 mln. De daling wordt voor een groot
gedeelte veroorzaakt door de herverkaveling van Buitenlandse Handel van
EZ naar de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Hiertegenover staat de overgang van het Landbouwradennetwerk naar RVO (€ 15,7 mln). Daarnaast is rekening gehouden met de
herzieningen op het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en het
Mestbeleid, voor zover daar besluiten over zijn genomen. In de begroting
is vooralsnog geen rekening gehouden met de overdracht van taken met
betrekking tot visserij alsmede de Productschappen. De taken die
overgaan van Dienst Landelijk Gebied (DLG) zijn deels opgenomen.
Omzet overige departementen

Ministerie van Buza
Ministerie van BZK
Ministerie van I&M
Ministerie van OCW
Ministerie van SZW
Ministerie van V&J
Ministerie van VWS
Totaal

2014

2015

2016

2017

2018

50.769
10.000
7.514
738
400
930
135
70.486

48.689
10.000
7.040
610
380
910
120
67.749

48.533
9.843
6.512
404
379
909
112
66.692

48.533
9.843
6.512
404
379
909
112
66.692

48.533
9.843
6.512
404
379
909
112
66.692

2014

2015

2016

2017

2018

1.800
5.000

1.500
5.000

1.325
5.000

1.325
5.000

1.325
5.000

1.900
1.600
423
13.790
1.163
25.676

1.900
1.600
423
13.790
1.029
25.242

1.900
1.600
423
13.790
810
24.848

1.900
1.600
423
13.790
810
24.848

1.900
1.600
423
13.790
810
24.848

Omzet derden

EU
Leges dierenregistraties
Leges Overige regelingen
AGRO
Leges Mest
Vergunningen
Bijdrage provincies in SNL
Overig
Totaal

Rentebaten
Gelet op de huidige en verwachte rentepercentages voor deposito’s
blijven de rentebaten beperkt tot € 10.000.
Lasten
Personele kosten
Er wordt uitgegaan van 2.217 fte aan ambtelijk personeel waarbij de
gemiddelde prijs per ambtelijke fte € 76.700 bedraagt.
Materiële kosten
De totale materiële kosten bedragen € 151 mln. De bijdrage aan de
Rijksgebouwendienst bedraagt 14,3 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

32

Rentelasten
Het bedrag aan opgenomen rentelasten betreft rente op de leningen bij
het Ministerie van Financiën. De terugloop in de rentelasten wordt
veroorzaakt door een beperkter beroep op de leenfaciliteit. Daarnaast is er
sprake van een lage rentestand. Voor nieuwe leningen is uitgegaan van
een rentepercentage van 1,5%.
Afschrijvingskosten
De immateriële afschrijvingskosten bedragen € 13,7 mln (applicaties en
software ten behoeve van uitvoer van regelingen) en de afschrijvingskosten van materiële vast activa bedraagt 2,8 mln.
Dotaties aan voorzieningen
Er worden geen dotaties aan voorzieningen voorzien.
Bijzondere lasten
Er worden geen bijzondere lasten voorzien.
Saldo van baten en lasten
Het saldo van baten en lasten laat een neutraal resultaat zien. Dit is in
overeenstemming met de lijn om kostendekkende tarieven in rekening te
brengen bij de opdrachtgevers.
Kasstroomoverzicht over het jaar 2014
Bedragen x € 1.000

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening courant RHB 1 januari
2014 + depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
– /– totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
– /– eenmalige uitkering aan
moederdepartement
+/+ eenmalige storting door
moederdepartement
– /– aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB
31 december 2014 + stand
depositorekeningen (=1+2+3+4)
(noot: maximale roodstand
€ 0,5 mln)

2012
Slotwet

2013 Vastgestelde begroting

2014

2015

2016

2017

2018

73.050
48.781
– 15.299

66.397
15.771
– 13.940

81.787
13.582
– 11.950

78.003
12.917
– 9.950

75.626
13.301
– 9.950

74.527
11.854
– 9.950

73.908
10.098
– 9.950

5.203
– 10.096

0
– 13.940

0
– 11.950

0
– 9.950

0
– 9.950

0
– 9.950

0
– 9.950

0

0

0

0

0

0

0

0
– 12.308
8.000
– 4.308

0
– 10.234
8.500
– 1.734

0
– 5.416
0
– 5.416

0
– 5.344
0
– 5.344

0
– 4.450
0
– 4.450

0
– 2.523
0
– 2.523

0
– 60
0
– 60

107.427

66.494

78.003

75.626

74.527

73.908

73.996

Toelichting
De operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten, gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in voorzieningen en
het werkkapitaal. De voor 2014 geraamde investeringen (€ 12,0 mln)
bestaan uit investeringen in ICT systemen ten behoeve van de uitvoer van
regelingen en vervangingsinvesteringen in installaties en inrichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

33

Overzicht doelmatigheidsindicatoren

Inputindicatoren
Kernindicatoren
Verhouding direct/indirect personeel
Outputindicatoren
Kernindicatoren
Tariefindex in reële termen
Totaal aantal ambtelijk fte werkzaam
excl. externe inhuur
Saldo baten en lasten als percentage van totale baten
Kwaliteitsindicatoren
Kernindicatoren
Klanttevredenheid
Gehonoreerde bezwaarschriften

2014

2015

2016

2017

2018

84%

85%

85%

85%

85%

100

100

100

100

100

2.217

2.207

2.207

2.207

2.207

0%

0%

0%

0%

0%

7,3
25%

7,3
25%

7,3
25%

7,3
25%

7,3
25%

Toelichting
RVO streeft naar een verhouding direct/indirect personeel van 85% en een
geïndexeerd gewogen tarief van 100.
Het betreft hier de totaal ambtelijke formatie, onderverdeeld in ambtelijk
vast en ambtelijk tijdelijk.
De klanttevredenheid wordt per kwartaal gemeten en RVO streeft naar een
klanttevredenheid van 7,3. RVO streeft naar 25% gehonoreerde
bezwaarschriften.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 940 XIII, nr. 2

34