Instructie voor de delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden naar de veertiende
ministeriële conferentie van de United Nations Conference on Trade & Development,
Nairobi, 17-22 juli 2016
De United Nations Conference on Trade and Development, UNCTAD, is de VN-organisatie die
als allereerste het belang van een samenhangende aanpak van hulp en handel op de agenda
heeft gezet en nog steeds internationaal aan de orde stelt. Een thema dat voor het
Koninkrijk volop actueel is, getuige de agenda voor hulp, handel en investeringen.
Sinds de eerste VN Conferentie over Handel en Ontwikkeling in 1964 wordt iedere vier jaar
een ministeriële conferentie gehouden. UNCTAD wordt door ontwikkelingslanden, verenigd
in de G77, gezien als forum waar zij specifiek hun belangen op handels- en
investeringsgebied aan de orde kunnen stellen. Binnen het VN-systeem speelt UNCTAD
bovendien een centrale rol ten aanzien van de Minst Ontwikkelde Landen.
De ministeriële conferentie is het hoogste besluitvormingsorgaan van UNCTAD en stelt het
mandaat en prioriteiten op voor het werkprogramma van UNCTAD.
UNCTAD XIV
De veertiende ministeriële conferentie wordt van 17 tot en met 22 juli 2016 gehouden in
Nairobi. Het thema is From decision to action: moving toward an inclusive and equitable
global economic environment for trade and development.
Er zijn vier sub-thema’s:
• Kansen en uitdagingen in multilateralisme voor handel en ontwikkeling;
• Bevordering van inclusieve en duurzame economische groei door middel van handel,
investeringen, financiering en technologie om welvaart te bereiken voor iedereen;
• Economische structurele transformatie en samenwerking om economische
weerbaarheid te bouwen en bespreking van handel en ontwikkelingsuitdagingen en
kansen, op alle niveaus, binnen het mandaat van UNCTAD;
• Bijdragen aan de effectieve implementatie en follow-up van de 2030 Agenda voor
Duurzame Ontwikkeling (de Global Goals), en relevante resultaten van wereldwijde
conferenties en toppen, voor zover gerelateerd aan handel en ontwikkeling.
De conferentie bestaat uit formele onderdelen (Algemeen debat, Committee of the Whole),
diverse fora (World Investment Forum, Jeugdforum, Civil Society Forum, Grondstoffenforum)
en informele side events. In de Committee of the Whole wordt over de uitkomsten van de
conferentie onderhandeld.
Algemene inzet met betrekking tot UNCTAD
UNCTAD is het VN-orgaan verantwoordelijk voor het beleid op het snijvlak van handel,
investeringen en ontwikkeling, waarmee de organisatie in potentie uitstekend aansluit bij de
Nederlandse agenda voor hulp, handel en investeringen.
Vooral op het gebied van investeringen maakt UNCTAD deze rol waar en is de toegevoegde
waarde van UNCTAD duidelijk. UNCTAD publiceert op dit gebied sterke, gebalanceerde
analyses die van invloed zijn op beleidsmakers in Noord èn Zuid, en levert gewaardeerde
technische assistentie. De technische assistentie op het gebied van (overheids-)schulden in
lage en middeninkomenslanden is eveneens een sterk punt van UNCTAD.
1

Hier staat tegenover dat de organisatie vaak inefficiënt was en dat gebrek aan politieke
strategische sturing leidde tot incoherentie binnen de organisatie, zoals ook de scorekaart
voor UNCTAD1 vermeldde die in 2015 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Nederland
steunt daarom de inspanningen van Secretaris-Generaal Kituyi en zijn plaatsvervanger Reiter
om het UNCTAD-secretariaat te hervormen. De organisatie moet worden versterkt om op
effectieve manier bij te dragen aan het behalen van de Global Goals. Punten waarop
Nederland inzet zijn o.a.:
•
•
•

Implementatie van de uitstaande aanbevelingen ter versterking van de organisatie van
de Joint Inspection Unit (JIU) en Office of Internal Oversight Services (OIOS);
Versterking van de implementatie van Results Based Management.
Een sterkere focus in het onderzoek en publicaties van de organisatie die zich vertaalt in
een kleiner aantal publicaties, van hogere kwaliteit.

Koninkrijksinzet voor de UNCTAD XIV-conferentie
Belangrijkste doelstellingen voor het Koninkrijk tijdens de UNCTAD XIV zijn:
•

•

•

•

Binnen het werkterrein van hulp, handel en ontwikkeling dient UNCTAD bij te dragen aan
de implementatie van de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling (de Global Goals) en
de Addis Ababa Actie Agenda, zonder de inhoud van deze relatief recente Agenda’s aan
te passen. UNCTAD heeft bijvoorbeeld meerwaarde in de discussie omtrent de
mobilisatie van benodigde private investeringen. UNCTAD dient zich met name te richten
op de meest kwetsbare landen: minst ontwikkelde landen, kleine ontwikkelende
eilandstaten, niet aan zee grenzende landen.
Aandacht voor de impact van duurzame handel en investeringen. Impact wordt bereikt
met beleid waarin inclusiviteit centraal staat (ongelijkheid, positie vrouwen en jongeren).
Inclusiviteit is bij uitstek ook een doelstelling voor ontwikkelingslanden zelf en UNCTAD,
inclusief WIF, zou daar meer nadrukkelijk ondersteunend in kunnen zijn.
Het stroomlijnen van het brede mandaat van UNCTAD is wenselijk, maar
achtereenvolgende conferenties hebben aangetoond dat het weerbarstig kan zijn met
194 lidstaten tot overeenstemming te komen waar de focus van UNCTAD zou moeten
liggen. Vooruitgang lijkt evenwel mogelijk door in te zetten op versterking van het
UNCTAD secretariaat, in lijn met de hervormingen van de Secretaris-Generaal. Zo kan
Results Based Management helpen de kwaliteit en samenhang van UNCTAD producten
te verhogen.
Het Koninkrijk kan in diverse fora aan de hand van concrete voorbeelden de eigen inzet
op hulp, handel en investeringen zichtbaar maken.

Inzet World Investment Forum (WIF)
Het tweejaarlijkse World Investment Forum biedt een platform voor het bevorderen van
duurzame investeringen. Door het samenbrengen van ministers, staatshoofden, het
1

Zie Kamerbrief 33 625, nr. 170, juni 2015

2

bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld worden ervaringen in constructieve sfeer
uitgewisseld.
Er is een wereldwijd jaarlijks tekort van 2,5 biljoen dollar aan investeringen in ontwikkeling
gerelateerde sectoren. Het mobiliseren van private investeringen naast
overheidsinvesteringen is dus essentieel om de Global Goals te bereiken. Het Koninkrijk is
van mening dat deze investeringen niet alleen financieel rendement moeten opleveren maar
ook duurzaam en inclusief moeten zijn. Aan de hand van praktijkvoorbeelden zal de
delegatie illustreren wat Nederland hieraan doet, want inclusiviteit en duurzaamheid komen
niet vanzelf.
De sessies over bevordering van investeringen in de Global Goals en de Internationale
Investeringsverdragen Conferentie bieden gelegenheid nader in te gaan hoe deze
investeringen te verwezenlijken. UNCTAD doet een aanzet. Het World Investment Report
2016 signaleert dat het aantal Internationale Investeringsovereenkomsten blijft stijgen en
dat de meeste nieuwe overeenkomsten clausules bevatten die duurzame ontwikkeling
steunen. UNCTAD pleit er voor dat al bestaande overeenkomsten worden herzien en
gemoderniseerd naar het voorbeeld van de nieuwe overeenkomsten. Ook vestigt UNCTAD
de aandacht op het belang van investeringsfacilitatie. Terwijl veel landen zich richten op het
promoten van hun land als investeringsbestemming, wordt onvoldoende beleid gericht op
het vergemakkelijken van duurzame investeringen. Opname van investeringsfacilitatie in
Internationale Investeringsovereenkomsten komt zelden voor. UNCTAD doet aanbevelingen
ten aanzien van transparantie en voorspelbaarheid van beleid, vereenvoudiging van
procedures, en dienstverlening aan investeerders.
Het Koninkrijk kan als achtste investeerder wereldwijd een voortrekkersrol innemen om de
focus op, en coherentie tussen, hulp, handel en investeringen te benadrukken.
Internationale afspraken en nationale maatregelen dienen elkaar te versterken. Nederland
draagt met bijvoorbeeld FMO en instrumenten als DGGF en DRIVE bij aan duurzame
investeringen voor ontwikkeling.
Tijdens de Internationale Investeringsverdragen Conferentie zal Nederland haar positie op
investeringsbeschermingsverdragen uitleggen. Het Nederlands
investeringsbeschermingsbeleid bevindt zich in een fase van herziening vanwege zorgen
over de mogelijkheid voor staten om te reguleren in het publieke belang en over het
functioneren van het geschillenbeslechtingsmechanisme. In EU-verband is er een nieuwe
standaard waarbij deze zorgen zijn geadresseerd. Nederland zal haar eigen
Investeringsbeschermingsovereenkomsten conform deze nieuwe standaard herzien.
Jeugdforum
Het Jeugdforum is een nieuw initiatief van UNCTAD. Voor het behalen van de Global Goals in
2030 is het essentieel nu de jeugd die dan aan het roer zal staan te betrekken bij de
vormgeving van de wereld in 2030. Het vierdaagse forum zal ingaan op onderwijs,
werkgelegenheid en overheidsverantwoording en wordt afgesloten met het aanbieden van
de conclusies aan enkele ministers die op de aanbevelingen zullen ingaan. Betrokkenheid
van en werkgelegenheid voor jongeren sluit goed aan bij beleidsprioriteiten van het
3

Koninkrijk. Als voorbeeld kan worden genoemd de bijdrage van 50 miljoen euro ter
bevordering van ondernemerschap door en werkgelegenheid voor Afrikaanse jongeren (o.a.
via LEAD en DGGF-programma’s).
Side events
Naast het officiële UNCTAD-programma organiseert een scala aan landen en organisaties
een breed spectrum aan nevenprogramma’s, de zogenaamde side events. Kernboodschap
van de delegatie tijdens side events zal de noodzaak zijn te zorgen dat handel en
investeringen inclusief zijn. Aanvullende maatregelen zijn nodig om de armste landen, het
midden- en kleinbedrijf, vrouwen en jongeren te bereiken.
Nederland zal zelf samen met het UNCTAD secretariaat een Ronde Tafel bijeenkomst
organiseren om publiciteit en bewustzijn te genereren voor het douane ecertificeringssysteem ASYCER, dat Nederland heeft helpen ontwikkelen. Met het ASYCER
systeem worden elektronische fytosanitaire certificaten verleend en verwerkt. Een MoU zal
worden ondertekend ter voortzetting van de samenwerking.
Uitkomstdocument
Als EU-voorzitter heeft Nederland een grote rol gehad in de uitwerking van de gezamenlijke
Europese positie voor de onderhandelingen over UNCTAD’s werkprogramma
(Raadsconclusies 13175/15). Samen met de EU-delegatie draagt Nederland deze positie uit
tijdens de lopende onderhandelingen over het uitkomstdocument. In Nairobi zal Nederland
als trekker van het voorbereidingsproces nog een ondersteunende rol spelen.
Ter aanvulling op het hierboven gestelde zal de delegatie rekening houden met de volgende
punten met betrekking tot het uitkomstdocument:
•
•

•

•
•
•

Geen heronderhandeling WTO MC 10 in UNCTAD-kader (para 25) en geen
herinterpretatie van Agenda 2030 en AAAA (para 84).
Ten aanzien van een multilateraal raamwerk voor schuld herstructurering (para 32, 33,
40) geldt het EU-standpunt: a legally binding statutory sovereign debt restructuring
mechanism is not the best approach for the work on sovereign debt restructuring, en the
IMF is the appropriate institution to host global discussions on this subject and that the
work on sovereign debt restructuring should remain in the IMF.
In para 39 (en 59) dient bij de referte aan de Global Goals te worden vastgehouden aan
de compromistekst uit de Addis Ababa Action Agenda die geen melding maakt van
common but differentiated responsibilities.
Geen koppeling van UNCTAD’s activiteiten op grondstoffen aan belastingontwijking (para
40.i).
Overdracht van technologie dient te zijn op mutually agreed terms (para 48)
Opname van gender-gerelateerde teksten uit AAAA en de Women’s Empowerment
Principle van de VN Global Compact en UN Women (para 60.y).

4

•

UNCTAD dient bij te dragen aan de implementatie van de Global Goals, maar
terughoudendheid bestaat ten aanzien van een monitoringsrol voor UNCTAD buiten het
kernmandaat van hulp, handel en investeringen (para 107 d).

5

Delegatie
•
•
•
•
•
•
•

Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, mevrouw Lilianne
Ploumen (delegatieleider)
Directeur-Generaal Internationale Samenwerking, Christiaan Rebergen
Chef de Poste Nairobi, de heer Frans Makken
Plaatsvervangende Gevolmachtigde Minister van Curaçao, Anthony Begina
Hoofd Economische Afdeling van Permanente Vertegenwoordiging Genève, tevens Plv
WTO, Elsbeth Akkerman
Eerste Ambassadesecretaris Permanente Vertegenwoordiging Genève, Wouter
Biesterbos
Coördinerend beleidsmedewerker Directie Duurzame Economische Ontwikkeling, Hajo
Provó Kluit

6