Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1580

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 27 september 2023
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de brief van 24 augustus 2023
over de geannoteerde agenda informele Landbouw- en Visserijraad
3-5 september 2023 (herbeoordeling van de werkzame stof glyfosaat)
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1567).
De vragen en opmerkingen zijn op 28 augustus 2023 aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voorgelegd. Bij brief van
22 september 2023 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Amhaouch
Adjunct-griffier van de commissie,
Dekker

kst-21501-32-1580
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1580

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
PvdD
Vraag
De leden van de PvdD-fractie verzoeken de Minister de Kamer proactief en
ruim van tevoren op de hoogte te houden van de vergaderingen van de
Europese Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed
(SCoPAFF), specifiek die van september en oktober van dit jaar. Kan de
Minister bevestigen dat op de vergaderingen zal worden gesproken en
gestemd over de vernieuwing van de toelating van het landbouwgif
glyfosaat?
Antwoord
In september wordt een SCoPAFF-vergadering gehouden waar een
concept-voorstel van de Europese Commissie over de hernieuwing van de
werkzame stof glyfosaat wordt besproken (geen besluitvorming). Tijdens
de SCoPAFF-vergadering van 12 en 13 oktober a.s. zal naar verwachting
wel besluitvorming hierover plaatsvinden. Ik informeer uw Kamer, zoals
bij elke SCoPAFF-vergadering, vooraf en zo spoedig mogelijk. Inmiddels
heeft uw Kamer een motie aangenomen (Handelingen II 2022/23, nr. 106,
item 6) (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1570) om tegen de Europese
goedkeuring van glyfosaat te stemmen. Ik zal uw Kamer op korte termijn
informeren over de wijze waarop ik invulling zal geven aan deze motie.
Vraag
De leden van de PvdD-fractie vragen hoe de Minister het beordeelt dat
Syngenta, één van de producenten van deze onkruidverdelger, bewijs van
de giftigheid voor de hersenen bij (ongeboren) baby’s (ontwikkelingsneurotoxiciteit) ruim twintig jaar achterhield.1
Antwoord
Iedere toelatingshouder van een werkzame stof heeft de verplichting om
alle nieuwe relevante wetenschappelijke informatie aan te leveren bij de
toelatingsautoriteiten. Ik heb begrepen dat de genoemde studie een
neurotoxiciteitstudie van glyfosaat-trimesium betreft, een zoutvorm van
glyfosaat, die niet goedgekeurd is binnen de EU. Omdat dit een andere
werkzame stof met een ander risicoprofiel betreft heb ik begrepen dat de
toelatingshouder van mening is dat deze niet relevant is voor herbeoordeling van de stof glyfosaat. Gezien de maatschappelijke discussie over
glyfosaat betreur ik dit omdat de risicobeoordeling van glyfosaat zo
volledig en onomstreden mogelijk dient te zijn. Het is dan ook goed dat
EFSA de studie alsnog heeft meegenomen in de beoordeling. EFSA
concludeert dat er op basis van alle beschikbare informatie geen
indicaties zijn dat glyfosaat neurotoxische effecten heeft. Overigens
adviseert EFSA ook dat de toelatingshouder wel nadere duiding verschaft
over de oorzaak van de waargenomen effecten in de neurotoxische studie
met het glyfosaat-trimesium.
Vraag
Klopt het dat er inmiddels vele andere onderzoeken zijn verschenen die
een verband leggen tussen glyfosaat en het risico op neurologische
aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson? Kan de Minister bevestigen
dat al deze studies niet verplicht zijn meegenomen in het huidige
toelatingsdossier, omdat de aanvraag voor vernieuwing van de toelating
1

NRC, 18 augustus 2023, «Hoe Syngenta een studie naar glyfosaat en hersenschade meer dan
twintig jaar achterhield» (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/08/18/hoe-syngenta-een-studie-naarglyfosaat-en-hersenschade-meer-dan-twintig-jaar-achterhield-a4172264?t=1693207390)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1580

2

in 2019 werd gedaan en nieuwe (strengere) Europese transparantieregels
slechts gelden voor aanvragen vanaf 2021? De leden van de PvdD-fractie
vragen of de Minister kan bevestigen dat ook de Europese voedselveiligheidsorganisatie (EFSA) concludeert dat er aanwijzingen zijn voor de
ontwikkelingsneurotoxiciteit van glyfosaat en dat dit één van de kennisgaten is in het huidige toelatingsdossier?2
Antwoord
De vier rapporterende lidstaten en EFSA hebben hun beoordeling
gebaseerd op alle beschikbare wetenschappelijke informatie, waaronder
circa 800 studies uit onafhankelijke wetenschappelijke literatuur. Hierbij is
iedere wetenschappelijke publicatie over een eventueel verband tussen
het gebruik van glyfosaat en de ziekte van parkinson meegenomen. Mocht
er in de tussentijd een wetenschappelijke studie gepubliceerd worden
waaruit een dergelijk verband zou blijken, dan zullen de Europese
Commissie en het Ctgb direct ingrijpen op de goedkeuring en toelating.
Vraag
Vindt de Minister het ook zorgelijk dat niet alleen deze kennis over
effecten op de menselijke gezondheid ontbreekt, maar ook over de
schadelijke effecten op de biodiversiteit? Wat vindt de Minister het
voorzorgsprincipe waard, dat in Europese wetgeving is verankerd, als
lidstaten ondanks deze kennisgaten toch voor een nieuwe toelating van
glyfosaat zouden stemmen? Kan de Minister toezeggen uit voorzorg tegen
de nieuwe toelating van glyfosaat te stemmen? Deze leden wijzen de
Minister erop dat dit een cruciale en concrete stap zou zijn in de duurzame
landbouwtransitie waar Nederland onvermijdbaar voor staat.
Antwoord
EFSA geeft aan dat het gebruik van onkruidbestrijdingsmiddelen of
niet-chemische methoden, zoals schoffelen, via het wegnemen van
onkruiden een indirect effect kan hebben op de biodiversiteit. EFSA geeft
aan dat dit niet uniek is voor glyfosaathoudende middelen en dat er geen
methodiek beschikbaar is om dergelijke effecten te beoordelen en te
bepalen wanneer dergelijke effecten nog acceptabel zijn of niet. Ik ben dan
ook blij dat het Ctgb de EC inmiddels heeft gevraagd om EFSA een
mandaat te geven om een dergelijke methodiek te ontwikkelen. Omdat
impact op de biodiversiteit niet herleid kan worden naar één werkzame
stof is echter een bredere aanpak nodig. Binnen het Uitvoeringsprogramma van de Toekomstvisie gewasbescherming 2030 (Kamerstuk
27 858, nr. 449) zijn dan ook acties opgenomen om de biodiversiteit te
versterken en juist te gebruiken voor het bestrijden van plagen, zoals het
inzetten van biologische bestrijders en het opzetten van weerbare
teeltconcepten (Kamerstuk 27 858, nr. 518).
Het voorzorgsbeginsel is door Verordening 1107/2009 (EC) ingevuld door
gewasbeschermingsmiddelen alleen toe te laten wanneer wetenschappelijk bewezen is dat deze veilig kunnen worden toegepast. EFSA
bevestigt dat dit voor glyfosaat inderdaad het geval is.

2

European Food Safety Authority, «Glyphosate» (https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/
2023–07/glyphosate_factsheet.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-32, nr. 1580

3