Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 827

Toekomst mediabeleid

Nr. 216

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juli 2021
Uit mijn visiebrief1 toekomstbestendige publieke omroep (hierna:
Visiebrief) van 14 juni 2019 zijn twee trajecten voortgekomen. Het ene
traject ziet op de samenwerking tussen het Filmfonds en de publieke
omroep met betrekking tot de productie en zichtbaarheid van Nederlandse
films, series en documentaires (traject Krachtenbundeling). Het andere
traject ziet op de samenwerking tussen de publieke omroep en de
onafhankelijke producenten in het licht van het verhoogde percentage
onafhankelijke producties (het traject Buitenproducenten). In deze brief
informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, over de uitkomsten van deze trajecten.
Traject Krachtenbundeling
Dit traject betreft de samenwerking tussen alle publieke organisaties die
verantwoordelijk zijn voor de financiering en zichtbaarheid van Nederlandse films, series en documentaires (Filmfonds, NPO, NPO-fonds, CoBO
en omroepverenigingen). Aanleiding voor het traject was het advies van
de Raad voor Cultuur uit 2018 over de AV-sector in Nederland. In dit
advies gaat de Raad voor Cultuur in op de noodzaak tot het behoud van
het aanbod van Nederlandse films, series en documentaires in het licht
van de marktontwikkelingen in de afgelopen jaren. Er is sprake van een
grote toename aan internationaal aanbod dat wordt gedistribueerd en
vertoond door grote internationale spelers met vaak enorme productie- en
marketingbudgetten. Hierdoor is de concurrentie voor de Nederlandse
spelers vele malen groter geworden en de zichtbaarheid van het Nederlandse culturele audiovisuele aanbod minder. Bovendien stellen kijkers
hogere eisen aan het aanbod omdat ze steeds grotere en duurdere
producties uit het buitenland gewend zijn.

1

kst-32827-216
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 32 827, nr. 157.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 827, nr. 216

1

In het traject is de werkgroep Krachtenbundeling (Filmfonds, College van
Omroepen (CvO), NPO, NPO-fonds, CoBO en OCW) vertrokken vanuit drie
uitgangspunten:
(1) Goede afspraken tussen alle publieke financiers en daarmee goede
aansluiting van het cultuurbeleid op het mediabeleid;
(2) Het streven om de productiebudgetten voor de genres films, series en
documentaires gelijk te houden;
(3) Versterken van de zichtbaarheid van het cultureel audiovisueel product
bij de publieke omroep.
Op basis van deze uitgangspunten is de werkgroep tot een scenario
gekomen voor de komende vijf jaar.
Het totale bedrag van de Nederlandse publieke financiers dat gemoeid is
met de genres films, series en documentaires is bijna € 145 mln. per jaar.2
Het aandeel van de publieke omroep (NPO, NPO-fonds, omroepverenigingen en CoBO) is ruim € 97 mln. per jaar en het aandeel van het
Filmfonds is € 47,5 mln. per jaar. In het traject zijn twee financiële
knelpunten naar voren gekomen ter hoogte van structureel € 3,9 mln. per
jaar. Deze knelpunten betreffen de teruglopende distributie-inkomsten van
CoBO (ca. € 2,6 mln. per jaar)3 en de benodigde betalingen voor extra
uitzendrechten voor speelfilms op de publieke omroep (naast lineair ook
non-lineair) aan producenten en daarmee aan de andere makers voor
vervroegde uitzending (€ 1,3 mln. per jaar).
Er is geen ruimte in de cultuur- en mediabegroting om voornoemde
financiële knelpunten op te lossen. Het Filmfonds en de NPO hebben voor
de komende twee jaar gezamenlijk een oplossing gevonden. Het
Filmfonds zal in 2022 en 2023 € 1,3 mln. (totaal € 2,6 mln.) uit de
middelen van het Filmfonds vrij maken, waarmee de NPO de extra
uitzendrechten voor films kan verwerven. De teruglopende distributieinkomsten bij CoBO (€ 2,6 mln. per jaar) worden door de publieke omroep
in de komende twee jaar in mindering gebracht op de budgetten voor
documentaires en televisiefilms. Het is aan de verantwoordelijke
bewindspersonen van het volgend kabinet om in het licht van een goede
aansluiting van het cultuurbeleid op het mediabeleid zich te buigen over
de vraag hoe de financiële knelpunten opgelost kunnen worden (structureel € 3,9 mln. per jaar).
Ik ben verheugd dat de NPO en het Filmfonds voor 2022 en 2023 tot een
oplossing zijn gekomen. Hiermee wordt bereikt dat een groot aantal
speelfilms breed toegankelijk is voor de Nederlandse kijker. Een afspraak
hierover is opgenomen in de prestatieovereenkomst waarin staat dat de
NPO – onder de voorwaarde van een overeenkomst tussen NPO,
Nederlandse Audiovisuele Producenten Alliantie (NAPA) en Nederlandse
Content Producenten (NCP) – jaarlijks 18 Nederlandse filmproducties
programmeert. Ik heb er vertrouwen in dat NPO, NAPA en NCP tot een
overeenkomst kunnen komen.
In dit traject is ook de overheveling van de geoormerkte OCW-bijdrage
van het CoBO (mediabegroting) naar het Filmfonds (cultuurbegroting)
meegenomen, zoals aangekondigd in mijn Visiebrief. De reden voor deze
overheveling is het niet langer verplicht stellen van de coproductiestatus
van de publieke omroep bij speelfilms om daarmee de positie van de
2

Films (€ 52,6 mln.), series (€ 58,1 mln.), documentaires (€ 25,6 mln.), overige AV-producties
waaronder korte films en interactives (€ 8,4 mln.).
3
Dit tekort ontstaat door het teruglopen van de distributie-inkomsten van CoBO uit het
buitenland als gevolg van de waardevermindering van televisiediensten. Buitenlandse
kabelaars (België, Duitsland en Luxemburg) betalen minder voor de doorgifte van de zenders
van de Nederlandse publieke omroep vanwege de toename van ander aanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 827, nr. 216

2

onafhankelijke producenten te versterken. In de Visiebrief was het
voornemen om het volledige beschikbare budget voor CoBO (€ 8,3 mln.
in 2019, na indexatie € 8,7 mln. in 2021) overgeheveld zou worden. De
werkgroep heeft geconcludeerd dat alleen het deel van de voor het CoBO
geoormerkte OCW-middelen dat is bestemd voor films overgeheveld zou
moeten worden naar het Filmfonds (jaarlijks € 6,3 mln.). Dit gebeurt per
2022. Het andere deel van de OCW-middelen (€ 2,4 mln.) blijft bij CoBO
omdat deze bestemd zijn voor productiefinanciering van documentaires
en televisiefilms. Deze middelen maken na indexatie in 2022 onderdeel uit
van het beschikbare minimumbudget voor de landelijke publieke omroep.
Uit de € 6,3 mln. voor het Filmfonds worden voor 2022 en 2023 de
bijdragen voor de rechten van 18 speelfilms voor de publieke omroep
betaald ter hoogte van € 1,3 mln. Die betaling loopt via de
OCW-begroting, waardoor het over te hevelen bedrag van CoBO
(mediabegroting) naar Filmfonds (cultuurbegroting) uitkomt op jaarlijks
€ 5,0 mln. voor 2022 en 2023. Vanaf 2024 is dit bedrag weer € 6,3 mln.
Naast de afspraken over het aantal van 18 speelfilms dat de NPO jaarlijks
programmeert, is in de prestatieovereenkomst ook een afspraak
opgenomen over drama, documentaires en talentontwikkeling: «NPO
borgt in vergelijkbare omvang als in de afgelopen concessieperiode de
totstandkoming van kwalitatief hoogwaardig Nederlands drama,
documentaires en talentontwikkeling.»
In het concessiebeleidsplan heeft de NPO aangekondigd genrebeleid op te
gaan stellen voor 10 genres waarin onderbouwd wordt hoe de functies en
behoeften die de publieke omroep met het aanbod vervult zijn afgestemd
op de verschillende interessegroepen van het publiek. Voor het genre
drama is door de NPO als eerste genrebeleid ontwikkeld. Een genrecoördinator is aangesteld die wordt bijgestaan door een centrale genreredactie
met vertegenwoordigers van de omroep die beoordelen op welke wijze
een dramaproductie aansluit op de inhoudelijke ambities en doelstellingen van de publieke omroep.4 Het genrebeleid voor het genre drama
heeft het doel helderheid te verschaffen naar producenten en beter te
kunnen sturen op diversiteit en kwaliteit van het aanbod.
Vergelijkbaar aan het dramabeleid wordt door de NPO in 2021 documentairebeleid ontwikkeld. Documentaire wordt door de NPO als toonaangevende vorm gezien. Hierbij zullen afspraken gemaakt worden tussen de
NPO, omroepverenigingen, CoBO en het Filmfonds. Dit leidt tot sterkere
samenwerking tussen de publieke financiers en daarmee tot meer
diversiteit, kwaliteit en zichtbaarheid van documentaires. Om de krachten
te bundelen met betrekking tot talentontwikkeling wordt door de NPO de
komende tijd een beleidskader ontwikkeld. Hierbij wordt samengewerkt
met NPO-fonds, CoBO en het Filmfonds. Verder heeft het NPO-fonds
nieuwe talentontwikkelingsregelingen opgesteld in nauwe samenwerking
met de sector.
In de vorige prestatieovereenkomst was een budget opgenomen voor
drama van € 16,6 miljoen. In de praktijk besteedt de publieke omroep veel
meer aan kwalitatief hoogwaardig Nederlands drama en documentaires,
daarom is een precies budget in de nieuwe prestatieovereenkomst
losgelaten. Ik heb wel bij de NPO onder de aandacht gebracht dat zolang
er nog geen nieuw beleid ligt op het terrein van documentaire en
talentontwikkeling de rol van het NPO-fonds cruciaal is, met name
vanwege de goede afstemming met de onafhankelijke producenten en de
sector. De NPO heeft mij toegezegd dat zolang er nog geen nieuw beleid
is geformuleerd het NPO-fonds blijft bestaan.
4

Zie voor de rol van genrecoördinator de artikelen 5 en 14 van het Coördinatiereglement
Aanbodkanalen van de NPO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 827, nr. 216

3

Traject buitenproducenten
In de Visiebrief heb ik uw Kamer laten weten dat de regering een betere
benutting wil van het creatieve, diverse en innovatieve potentieel van
onafhankelijke producenten. Een van de maatregelen om dit te bereiken is
het verhogen van het in het Mediabesluit 2008 vastgelegde minimumaandeel onafhankelijke producties (van 16,5% naar 25%). Deze verhoging
zal vanaf de nieuwe concessieperiode per 1 januari 2022 in werking
treden. Bij de berekening van het percentage zal in de grondslag het
uitzonderen van het budget voor sport en spel vervallen. Hierdoor wordt
het OCW-budget voor de publieke omroep waarover het percentage
onafhankelijke producties wordt berekend, groter en dus ook het verplicht
te besteden budget aan onafhankelijke producties. In de beantwoording
van Kamervragen5 over de Visiebrief is een berekening opgenomen
waaruit blijkt dat de publieke omroep in 2018 al voldeed aan de nieuwe
norm. Dit blijkt ook het geval in 2019, waarin de publieke omroepen
€ 142,1 mln. hebben besteed aan onafhankelijke producenten, afgezet
tegen de nieuwe norm van € 138 mln. Met de verhoging van het
percentage wordt daarmee een wettelijke garantie geboden voor een
hogere minimumbesteding aan onafhankelijke producties.
De hierboven genoemde berekeningen zijn gebaseerd op de huidige
berekeningswijze van de bestedingsverplichting. De afgelopen jaren
ontbrak het bij die berekeningswijze aan de benodigde duidelijkheid en
transparantie. In het kader van de verhoging van het percentage dat door
de publieke omroep besteed moet worden aan onafhankelijke producties,
ben ik met de NPO, het CvO, het Commissariaat voor de Media (CvdM) en
de NCP daarom een traject gestart. Het doel van het traject was te komen
tot eenduidige uitgangspunten bij de berekeningswijze van het
percentage en om optimale transparantie te bieden aan de onafhankelijke
producenten. Met de betrokken partijen zijn nieuwe uitgangspunten voor
een correcte berekening en transparantie opgesteld. De berekeningswijze
sluit aan bij de Mediawet 2008, is transparant en leidt niet tot onevenredige uitvoerings- en controlelasten. De uitgangspunten zullen worden
vastgelegd in een nieuwe beleidsregel van het CvdM en het Financieel
Handboek publieke omroep. Hiernaast zal ik samen met de onafhankelijke
producenten en de publieke omroep bezien of er nog afspraken
vastgelegd moeten worden in een eventuele samenwerkingscode tussen
deze partijen.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

5

Kamerstuk 32 827, nr. 159.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 827, nr. 216

4