Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3098
Vragen van lid Dassen (Volt) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de
Zuid-Afrikaanse plannen om de wet aan te passen zodat zij Poetin niet hoeven
uit te leveren (ingezonden 2 juni 2023).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) mede namens de
Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 4 juli 2023). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 3000.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «South Africa plans law change over Putin ICC
arrest warrant» van de BBC van 30 mei 2023?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met het feit dat in 2015 de Soedanese president Omar
al-Bashir op bezoek was in Zuid-Afrika, niet werd gearresteerd en dat er geen
consequentie volgde op deze beslissing?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Verwacht u dat Poetin wordt gearresteerd als hij komende zomer in ZuidAfrika deelneemt aan de BRICS-meeting?
Antwoord 3
Uit openbare bronnen is bekend dat er in Zuid-Afrika nog veel discussie is
over de vraag hoe Zuid-Afrika om zou kunnen en moeten gaan met deze
kwestie en er circuleren verschillende scenario’s. President Ramaphosa heeft
een adviescommissie benoemd die de verschillende juridische (on)mogelijkheden in kaart zal brengen met betrekking tot de immuniteit van een
staatshoofd van een staat die geen partij is bij het Statuut van Rome. Het
kabinet vindt het niet gepast om vooruit te lopen op het mogelijke toekomstige handelen van de Zuid-Afrikaanse autoriteiten.

ah-tk-20222023-3098
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 4
Wat verwacht u van het effect op de geloofwaardigheid van het Internationaal
Strafhof (ICC) en het multilaterale systeem in het algemeen wanneer de
Zuid-Afrikaanse regering besluit het arrestatiebevel te negeren?
Antwoord 4
Zoals bij het antwoord op vraag 3 is aangegeven, vindt het kabinet het niet
gepast om vooruit te lopen op het mogelijke toekomstige handelen van de
Zuid-Afrikaanse autoriteiten. Dat geldt temeer voor de te verwachten effecten
van dat handelen, omdat het voor het moment ook niet bekend is op welke
gronden Zuid-Afrika wel of geen gevolg zal geven aan het verzoek van het
Internationaal Strafhof om president Poetin te arresteren en over te leveren.
Vraag 5
Hoe kunnen we volgens u, als gastland van het Internationaal Strafhof, de
geloofwaardigheid in het Internationaal Strafhof het beste beschermen en
herstellen?
Antwoord 5
Als gastland draagt Nederland er zorg voor dat het Internationaal Strafhof in
Nederland veilig, onafhankelijk en naar behoren zijn mandaat kan uitvoeren.
Om dat te bewerkstelligen, faciliteert Nederland het werk van het Internationaal Strafhof zonder zich daar inhoudelijk in te mengen. Daarnaast is het
Koninkrijk der Nederlanden ook één van de 123 partijen bij het Statuut van
Rome. Ook in die hoedanigheid zal het kabinet het Internationaal Strafhof
blijven steunen in de internationale strijd tegen straffeloosheid, onder meer
door in het kader van de Assembly of States Parties van het Internationaal
Strafhof alle partijen te blijven oproepen om de verplichtingen onder het
Statuut van Rome na te komen en door in het kader van de Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties en in bilaterale contacten het belang
van samenwerking met het Internationaal Strafhof te blijven benadrukken. In
het kader van deAssembly of States Parties zet het kabinet daarnaast ook
actief in op regio-overstijgende samenwerking bij het beschermen van het
Strafhof, zijn functionarissen en zijn medewerkers en bij het steunen van de
verdragspartijen die hun verplichtingen onder het Statuut nakomen.
Vraag 6
Eén van de kritiekpunten op het Internationaal Strafhof is dat de VN
Veiligheidsraad een zaak naar het Internationaal Strafhof mag doorverwijzen
terwijl de meerderheid in de Verenigde Naties (VN) Veiligheidsraad (China,
Rusland en de Verenigde Staten (VS)) het Internationaal Strafhof niet erkent,
wat vindt u van deze kritiek?
Antwoord 6
Vooropgesteld staat dat het kabinet het betreurt dat drie van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad geen partij zijn bij het Statuut van
Rome. De VN-Veiligheidsraad beschikt op grond van hoofdstuk VII van het
VN-Handvest over bijzondere bevoegdheden ten aanzien van de handhaving
en het herstel van de internationale vrede en veiligheid. Op grond van deze
bevoegdheden heeft de VN-Veiligheidsraad in de jaren ’90 onder meer de ad
hoc-tribunalen voor het voormalige Joegoslavië en Rwanda opgericht. In het
verlengde daarvan is in artikel 13, onder b, van het Statuut van Rome kort
gezegd bepaald dat de VN-Veiligheidsraad de rechtsmacht van het Internationaal Strafhof kan uitbreiden door een situatie bij de Aanklager van het
Internationaal Strafhof aan te geven. Aangezien het Internationaal Strafhof
onafhankelijk is, is het Internationaal Strafhof na een dergelijke aangifte door
de VN-Veiligheidsraad bevoegd – maar niet verplicht – om een onderzoek te
openen. In het Statuut van Rome wordt op deze manier rekening gehouden
met de reeds bestaande bevoegdheden van de VN-Veiligheidsraad, die door
het VN-Handvest zijn toegekend. Het VN-Handvest heeft de uitoefening van
deze bevoegdheden niet afhankelijk gemaakt van het feit of de afzonderlijke
(permanente) leden van de VN-Veiligheidsraad partij zijn bij het Statuut van
Rome of niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u bekend met het artikel «Pentagon withholding evidence in Russia war
crimes case: Senators» van Al Jazeera van 11 mei 2023?
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Wat vindt u ervan dat de Amerikaanse Minister van defensie weigert
belangrijke informatie over Russische oorlogsmisdaden in Oekraïne te delen
met de onderzoekers van het Internationaal Strafhof met als argument dat
steun aan het Internationaal Strafhof de deur zou kunnen openen voor
vervolging van Amerikaanse militairen of politieke leiders?
Antwoord 8
De Verenigde Staten is geen partij bij het Statuut van Rome en heeft zich niet
gecommitteerd om samen te werken met het Internationaal Strafhof. Het
kabinet roept echter alle staten op om waar mogelijk potentieel bewijsmateriaal ten aanzien van de internationale misdrijven die in Oekraïne zijn en
worden gepleegd met het Internationaal Strafhof te delen, ongeacht of zij
partij zijn bij het Statuut van Rome of niet. Het kabinet is in dat licht verheugd
over het feit dat de Amerikaanse Ministeries van Justitie en Buitenlandse
Zaken dat reeds doen en dat het Congres het Ministerie van Defensie heeft
opgeroepen om dat ook te doen.
Het kabinet respecteert tegelijkertijd de onafhankelijkheid van het Internationaal Strafhof en mengt zich daarom niet in het vervolgingsbeleid van de
Aanklager van het Internationaal Strafhof. Om die reden onthoudt het kabinet
zich ook van uitspraken over de mogelijke gevolgen die het delen van
potentieel bewijsmateriaal ten aanzien van het onderzoek naar de situatie in
Oekraïne zou kunnen hebben voor de vervolgingsbeslissingen van de
Aanklager van het Internationaal Strafhof ten aanzien van andere situaties.
Vraag 9
Bent u bekend met het artikel «Why Isn’t the Pentagon Helping the International Court Prosecute Putin?» van Defense One van 23 mei 2023 en bent u het
met deze gepensioneerde Amerikaanse generaals eens dat toetreding tot het
Internationaal Strafhof de Amerikaanse oproep tot gerechtigheid veel
geloofwaardiger en krachtiger zou maken?
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Hoe gaat u zich ervoor inzetten om de VS deelnemer te maken van de ICC nu
er een momentum is waarin zowel Democratische als Republikeinse
senatoren zich uitspreken voor een actievere rol van de VS in het ICC?
Antwoord 10
Het beleid van de Assembly of States Parties van het Internationaal Strafhof
is gericht op het bereiken van de situatie waarin uiteindelijk alle staten partij
zijn bij het Statuut van Rome. Het Koninkrijk der Nederlanden en Zuid-Korea
spelen bij de uitvoering van dat beleid een bijzondere rol, omdat zij in het
kader van de Assembly of States Parties zijn aangewezen als de «co-focal
points»voor het bevorderen van de universaliteit van het Statuut van Rome.
De regering laat daarom geen gelegenheid onbenut om in nauwe samenwerking met in het bijzonder Zuid-Korea, het Internationaal Strafhof, de EU en
verschillende NGO’s, het belang van de ratificatie van – of de toetreding tot –
het Statuut van Rome uit te dragen. Dit gebeurt onder meer tijdens speciaal
georganiseerde bijeenkomsten, tijdens side eventsbij de Assembly of States
Parties, tijdens toespraken in de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties en in het kader van bilaterale gesprekken. Bij veel van deze bijeenkomsten zijn ook vertegenwoordigers van de Verenigde Staten aanwezig en ook
in bilaterale gesprekken met de Verenigde Staten wordt de ratificatie van het
Statuut van Rome zowel door het Koninkrijk als door andere partijen bij het
Statuut van Rome met enige regelmaat aangesneden. De positie van de
Verenigde Staten ten aanzien van de mogelijke ratificatie van het Statuut van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Rome is echter al jarenlang uitgekristalliseerd en bij alle partijen bekend. Het
kabinet verwacht dan ook niet dat deze positie op korte termijn zal veranderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4