Project van onderop!
ván Holwerd,
vóór Noordoost Fryslân

HOE HET
WAS
OOIT
HANDELSDORP
AAN ZEE

Toen KRIMP
Leegstand

Verpaupering

Vele plannen
volgden
Niets doen kost
binnen
2 decennia

23 miljoen
waardedaling

NU HERSTEL
DOM

MFA
JEUGD KOOPT
HUIZEN

MAAR
NOG GEEN
BANEN
OMZET
LEEFBAARHEID

NET ZOALS
DUITSLAND
VOLOP

BANEN
OMZET
LEEFBAARHEID

2013
Begonnen met het bij
elkaar brengen van
opgaven, belangen en
stakeholders in het gebied.

Met 100% draagvlak als
resultaat.

2013 - 2015
• Deltaprogramma Wadden
• DLG
• Wetterskip
• Rijkswaterstaat
• Min. Economische Zaken
• Ministerie I&M
•
•
•
•
•
•

Programma Rijke
Waddenzee
Staatsbosbeheer
Fryske Gea
Natuurmonumenten
Waddenvereniging
Vogelbescherming Nederland

•
•
•
•

ANNO gemeenten
Provincie Friesland
Gemeente Ameland
Gemeente
Leeuwarden
• Dorpsbelangen NOF
• Ondernemers NOF
• Regiecollege Wadden
• Statenfracties FNP,
PvdA, CDA, VVD , CU,
D66

• Culturele Hoofdstad
• …
• Oerol | Sense of
Place
• SNN
• NOM
• Rabobank
• TU Delft
• Stenden University
• Waddenacademie
• Wetsus
• Waddenfonds
• Wijmenga Makelaars
• Sterc
• Branddogs

Ruimte voor recreatie

Natuurontwikkeling
Buffermeer met
Spoelfunctie vaargeul

Doorbraak in de dijk
Toegangsgeul

met gemaal

Ameland natuurlijk bereikbaar
zonder elke dag te moeten baggeren
 het buffermeer spoelt de vaargeul naar
Ameland schoon

 500.000 m3 tot 1.000.000 m3 minder baggeren
(meer dan de helft)

 besparing max. 2 miljoen euro per jaar

‘Bouwen met bagger’
circulaire economie

Slib winnen voor dijken en kaden en verbetering landbouw

Het nieuwe gemaal
zorgt voor droge voeten in Fryslân
• Klimaatverandering, meer en extremere regenval
o Geen super gemaal op Lauwersoog (177mln)
o Energieneutraal gemaal Holwerd
 Gemaal 35 m3 /sec

 Aanvoer via opgewaardeerde Holwerter Feart

Energieneutraal
Dorp, bedrijven, gemaal
• Waterkrachtcentrale
• Zonne energie
• Gemaal energieneutraal

De natuur profiteert van de
ecologische boost van Holwerd aan Zee

De hele regio profiteert van de
economische spinn-off van Holwerd aan Zee
Olievlek werking langs de hele waddenkust.
De kustregio staat weer met het gezicht naar het Wad.

Met als gevolg:

Leefbaarheid, banen en omzet!
Voor Holwerd en Noordoost Fryslân!

Holwerd aan Zee is uitgegroeid tot
één van dé toeristische trekpleisters van
het Unesco Werelderfgoed Waddenzee

Beleef het tij
Recreëren op terpen tussen eb en vloed

Holwerd aan Zee
Haalbaarheidsonderzoek
www.Holwerdaanzee.nl

Advies
Start alvast met 1 project

HaZ verbinden met Unesco werelderfgoed
Noordoost Fryslân met gezicht naar het wad

Pier Holwerd

(Landschaps)kunst als brug
tussen natuur en cultuur.
Tussen binnen- en buitendijks gebied

Holwerd aan Zee = Sense of Place
‘Oerol’ langs de kust
Dark sky

Holwerd aan Zee = Sense of Place
‘Oerol’ langs de kust

Established 2018 Leeuwarden Cultural Capital of Europe

Verpauperde historische pandjes
zijn omgetoverd tot de
hotelkamers van Hotel Holwerd

Albergo Diffuso
Verborgen Hotel in Italië

2015
Start van MIRT-onderzoek Holwerd aan Zee
getrokken door de provincie Fryslân
Het integrale MIRT-onderzoek bevat een analyse van de problematiek en
kansen en nulalternatief en nader onderzoek op een aantal thema’s.

De uitkomsten van het integrale MIRT-onderzoek worden in het
BO MIRT van het najaar 2016 gepresenteerd met het oog op een
vervolgbeslissing.

2015
Het MIRT-onderzoek kent de volgende sporen:
1: Leefbaarheid (Provincie Fryslân)
2: Natuur, landschap en cultuurhistorie (EZ > PRW)

3: Effectiviteit spoelmeer t.a.v. vaargeulverbetering en bereikbaarheid (RWS)
4: Private investeringen (Stichting Holwerd aan Zee)
5: Project Overstijgende Verkenningen Waddenzeedijken (POV, Wetterskip)

Op basis van deze sporen worden de kosten en dekking van het plan in
beeld gebracht. Verder wordt ingegaan op governance voor het vervolg.

2015
Onafhankelijke projectleider
betaald door de stakeholders
• Rol Stichting Holwerd aan Zee:

o Werken met de ‘mienskip’ en van onderop.
o Meesturen, verbinden, enthousiasmeren, lobbyen,

netwerken en zorgen voor draagvlak
o Flexibele inzet, het lef en de vrijheid om ‘out of the box’

te kunnen en mogen denken

2025
Onderwijs
ondernemers en overheid

vormen het expertisecentrum Wadden
• Internationaal kenniscentrum en living lab
• Innovatie centraal
• Kenniscentrum voor Topsector Water

2025
Holwerd aan Zee
is voor de Topsector Water

een belangrijk Icoonproject
• Nederlandse innovaties, pilots en proeftuinen

• Vervolgens opschalen naar buitenland
• “Van kennis naar kunde naar kassa” (Melanie Schultz van Haegen)

2015
Agenda onder voorbehoud
•

Waterbouwdag 2015

•

Henk Ovink + Rotterdam2025 + Unesco (13-11)

•

Bijeenkomst Krimp met minister Stef Blok (16-11)

•

Ronde tafelgesprek Tweede Kamer (26-11)

•

Slotbijeenkomst Jaar van de Ruimte 2015 (15-12)
•

HaZ uit 114 inzendingen geselecteerd voor de toekomstagenda van
Nederland (Manifest2040)

•

Door minister Schultz van Haegen in ontvangst genomen

•

Themanummer S+RO

Questions & remarks?
What’s your share?

www.holwerdaanzee.nl