2016D30138

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK
OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 13 juli 2016 een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën
over zijn brief van 5 juli 2016 met een schriftelijke reactie op de
verkenning van oplossingsrichtingen inzake problematiek Besluit
bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) (Kamerstuk 31 066, nr. 293).
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

nds-tk-2016D30138

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de verkenning
oplossingsrichtingen inzake de problematiek van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz), maar hebben daarover nog wel een
aantal vragen. Deze leden zijn van mening dat er na jaren discussie nu
snel een oplossing moet komen voor deze problematiek, want
(voormalige) ondernemers ondervinden hiervan de negatieve gevolgen,
die niet zo bedoeld zijn/waren.
Bij de «oplossing in de fiscaliteit» is in het bijzonder gekeken naar
toepassing van eindheffing. Welke andere mogelijkheden zouden er
eventueel anders nog zijn? En waarom zijn deze niet verkend dan wel
waarom zijn deze afgevallen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat er aan alle oplossingen voor- en
nadelen zitten. Kan een indicatie gegeven worden van de administratieve
kosten c.q. uitvoeringskosten van de verschillende varianten die zijn
verkend? Zo nee, waarom niet, want bij een groot deel van de varianten
wordt dit toch als nadeel bestempeld?
In de brief wordt aangegeven dat individuele gemeenten tot op heden hun
eigen maatwerkoplossingen voor deze problematiek gevonden hebben.
Om welke maatwerkoplossingen gaat het dan? Wat zijn de voor- en
nadelen van deze maatwerkoplossingen? En waarom zijn die dan ook niet
meegenomen c.q. afgewogen in deze verkenning om eventueel breed te
implementeren? In hoeverre zijn er ook gemeenten die geen oplossing
bieden? Zo ja, hoeveel?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de G3 bij de eindheffingsvariant
bezwaren hebben aangevoerd dat de berekende loonheffing die door de
gemeenten worden afgedragen, nu op de loonstrook van de
Bbz-gerechtigden staan vermeld en zij deze mogelijk kunnen verrekenen.
Wat is daarbij het probleem c.q. wat is daarvan het nadeel? Wat zou daar
een oplossing voor kunnen zijn?
Er zijn gemeenten die de verrekening van loonheffing als extra steun in de
rug van Bbz-gerechtigden zien. Wat wordt daarmee bedoeld? Krijgen de
Bbz-gerechtigden daardoor extra of meer geld (buiten de toeslagen)?
Betekent dit een «dubbel» voordeel? Hoe zou dit eventueel opgelost
kunnen worden?
De Staatssecretaris kiest uiteindelijk voor de eindheffingsvariant. De
gemeenten zijn daarover verdeeld. Wat zijn de redenen waarom de
gemeenten verdeeld zijn?
Hoe snel kan de gekozen variant in wet- en regelgeving worden uitgewerkt? Lukt dit nog per 1 januari 2017? Zo nee, waarom niet?
Bij de eindheffingsvariant worden de hogere uitgaven van toeslagen
vermeld. Waarom wordt dit alleen hier vermeld? In hoeverre geldt dit ook
voor de andere oplossingen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben met buitengewone interesse
kennisgenomen van de brief met oplossingsrichtingen voor de problematiek met het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz). Zij
danken de Staatssecretaris dat er nu een heldere brief ligt. De leden van

2

de PvdA-fractie vragen al geruime tijd aandacht voor deze problematiek,
en zijn dan ook verheugd dat er nu eindelijk schot in de zaak lijkt te
komen. De leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen en opmerkingen bij de brief.
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat er geen geschikte oplossingen
zijn gevonden in de bijstandssfeer en in de toeslagensfeer. De argumentatie hiervoor achten zij overtuigend. Dat betekent volgens de leden van
de PvdA-fractie dat de oplossing in de fiscaliteit gezocht zal moeten
worden. Wat betreft de leden van de PvdA-fractie moet een oplossing
uitvoerbaar zijn, eerlijk uitwerken en de betreffende bijstandontvangers
niet met onredelijke administratieve lasten opzadelen. Gezien deze
voorwaarden, delen de leden van de PvdA-fractie het oordeel van de
Staatssecretaris dat de eindheffingsvariant de best begaanbare weg is.
Deelt de Staatssecretaris de mening dat deze variant voor de betreffende
bijstandontvangers het minst ingewikkeld is en tevens goed is in te
passen in het bestaande fiscale stelsel? Een nadeel van de eindloonoplossing zou kunnen zijn dat de loonheffing niet kan worden verrekend met
overige componenten in de loon/inkomstenbelasting. De leden van de
PvdA-fractie onderkennen dat, maar zijn van oordeel dat dit nadeel
beperkt is. Volgens de brief zullen de meerkosten van de eindheffingsvariant worden gedekt door de betreffende toeslagdepartementen. Lezen de
leden van de PvdA fractie het goed dat er dus geen aparte dekking
gezocht hoeft te worden bij de verdere uitwerking van wetgeving?
De leden van de PvdA-fractie vragen zich tot slot af wat nu de weg
voorwaarts is. Op welke termijn kan de Kamer een nadere uitwerking van
de gekozen oplossingsrichting tegemoet zien? Het komt de leden van de
PvdA-fractie voor dat de eindheffingsvariant slechts bescheiden
wetgeving vergt. Deze leden vragen daarom met klem of de geboden
oplossing nog kan worden betrokken bij het Belastingplan 2017.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Financiën en hebben enkele vragen over de
oplossingsrichtingen.
Oplossingen in de bijstandsfeer en het Bbz
De leden van de SP-fractie begrijpen dat bijzondere bijstand niet voor dit
soort situaties is bedoeld maar vragen zich af of enkel dit feit een valide
argument is om deze oplossingsrichting af te wijzen. Kan hier nader op
worden ingegaan? Kan ook worden toegelicht waarom bijzondere bijstand
geen structurele oplossing kan bieden voor het onderliggende probleem?
Oplossingen in de toeslagensfeer
Kan worden aangegeven hoe groot de extra werkdruk voor de Belastingdienst zou zijn indien het papieren inkomen als bijzonder inkomen zou
worden beschouwd, vragen de leden van de SP-fractie?
Oplossing in de fiscaliteit
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris hoe groot de
weerstand van de gemeenten is tegen de mogelijke oplossing in de
fiscaliteit. Hebben zij hier zwaarwegende argumenten tegen aangevoerd,
naast het feit dat door deze oplossingsrichting geen verrekening meer kan
plaatsvinden? Zo ja, welke zijn dit?

3

Kan de Staatssecretaris zo duidelijk mogelijk aangeven welke nadelige
consequenties de oplossing in de fiscaliteit voor Bbz-gerechtigden kan
hebben? Kunnen hier forse nadelige financiële consequenties uit
voortvloeien?
Conclusie
De leden van de SP-fractie zijn verheugd over het feit dat door de
bewindslieden tot een oplossing is gekomen. Zij vragen de Staatssecretaris aan te geven op welke termijn zij wetgeving kunnen verwachten.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Financiën over de oplossingsrichtingen voor de
problematiek van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen. Deze leden
zijn de Staatssecretaris erkentelijk dat hij naar oplossingen gezocht heeft
voor het probleem en zij hopen dat de oplossing zo snel mogelijk in
werking zal treden, aangezien dit probleem al heel lang speelt. Wordt een
oplossing geregeld in het Belastingplan?
De leden van de CDA-fractie missen nog een oplossing in de genoemde
brief en willen die graag aan de Staatssecretaris voorleggen. Waarom is
niet overwogen om wettelijk te bepalen dat de Bbz-uitkering als inkomen
wordt aangemerkt en de eventuele terugbetaling als negatief inkomen
wordt aangemerkt? De leden van de CDA-fractie vergelijken dit met de
omkeerregeling bij pensioenen. Ook hierbij is een inbreuk gemaakt op de
inkomensdefinitie door te stellen dat pensioenaanspraken geen inkomen
vormen, maar pensioenuitkeringen wel. En net zoals bij de beschreven
«bbz-omkeerregel» wordt voor de belastingheffing aangesloten bij de
geldstroom en niet bij het juridische recht.
Daarnaast vragen de leden de Staatssecretaris wat de inwerkingtredingsdatum van de oplossing voor de Bbz-problematiek zal zijn. Ziet de
Staatssecretaris mogelijkheden om de oplossing met terugwerkende
kracht in werking te laten treden? Zo nee, is er dan nog een compensatie
voor de mensen die al gedupeerd zijn. Immers op 13 juli 2015 zegde de
Staatssecretaris aan de ombudsman toe daarnaar te kijken en er is alweer
een jaar verlopen sindsdien.
De leden van de CDA-fractie delen de mening van de Staatssecretaris dat
het niet wenselijk is dat het inkomen voor de toeslagen af zou wijken van
het fiscale verzamelinkomen en dat een oplossing binnen de fiscaliteit te
prefereren is. Kan de Staatssecretaris nader uitleggen wat het bezwaar
van de G3 tegen de door de Staatssecretaris beschreven oplossing is?
Betreft het hier de problematiek van belastingplichtigen die te weinig
inkomstenbelasting betalen om bijvoorbeeld heffingskortingen te kunnen
verzilveren?
Kan de Staatssecretaris tot slot nadere uitleg geven over de «eigen
maatwerkoplossingen» voor deze problematiek die de individuele
gemeenten volgens de Staatssecretaris gevonden hebben?
De leden van de CDA-fractie zouden het op prijs stellen als de Staatssecretaris deze vragen binnen drie tot vier weken beantwoordt. Zij hebben zich
ook, zeker voor hun doen, beperkt tot de essentiële vragen om dat
mogelijk te maken.

4

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief met oplossingsrichtingen inzake de problematiek rondom het
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz). Deze leden hechten
groot belang aan een structurele oplossing voor de problemen met het
papieren inkomen. Door de onbedoelde en ongewenste effecten van de
huidige regeling worden sommige mensen geconfronteerd met terugvorderingen van toeslagen die hen ernstig in de problemen kan brengen. Dit
is een slepend probleem waar de Nationale ombudsman al in 2014 over
aan de bel trok bij de Staatssecretaris van Financiën en de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid1. De Nationale ombudsman deed de
dringende oproep om snel met een structurele oplossing te komen.
Inmiddels zijn we bijna twee jaar verder.
De eindheffingsvariant
De leden van de D66-fractie constateren dat het kabinet kiest voor de
eindheffingsvariant. Deze leden hebben enkele aanvullende vragen over
de gevolgen van deze variant. Drie grote gemeenten geven aan dat de
berekende loonheffing die door de gemeenten wordt afgedragen, nu op
de loonstrook van de Bbz-gerechtigden staat vermeld en zij deze mogelijk
kunnen verrekenen. Bij de eindheffing is dit niet langer het geval. Hoe
groot is de groep Bbz-gerechtigden die als gevolg van deze variant geen
loonheffing meer kan verrekenen? Bij welk deel van de Bbz-gerechtigden
leidt de teruggave van verrekende loonheffing ertoe dat de inkomensondersteuning boven bijstandsniveau uitkomt?
Alternatieven
De leden van de D66-fractie lezen in de brief dat een optie ook zou kunnen
zijn om het te laten zoals het nu is en de gemeenten zelf vrijheid en ruimte
te geven voor maatwerk. Op welke manier zouden gemeenten in dat geval
meer ruimte gegeven kunnen worden om tot een oplossing voor dit
probleem te komen? Wat zou er moeten veranderen om te voorkomen dat
de situatie van de afgelopen jaren blijft bestaan?
Daarnaast vragen deze leden of er ook gekeken is naar de mogelijkheid
om het inkomen te middelen en dit middelingsinkomen als uitgangspunt
te nemen voor de hoogte van de toeslagen? Zo nee, waarom niet? Welke
voor en nadelen zitten hieraan?
Vervolgstappen
Als het kabinet inderdaad kiest voor de eindheffingsvariant, wanneer kan
dan de uitwerking in wetgeving gereed zijn? De leden van de D66-fractie
vragen tevens naar de gevolgen voor de bestaande gevallen. Wat wordt er
geregeld voor de groep die al eerder in de problemen is gekomen?

1

https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/2014/papieren-inkomen-blijft-voor-groteproblemen-zorgen

5