Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1204

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 september 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 11 fiches
aan te bieden dat werd opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe
Commissievoorstellen (BNC).
− Fiche 1: mededeling over de EU en haar aangrenzende regio’s: een
nieuw beleid voor samenwerking op het gebied van vervoer (Kamerstuk 22 112, nr. 1202)
− Fiche 2: richtlijn radioactieve stoffen in water (Kamerstuk 22 112,
nr. 1203)
− Fiche 3: richtlijn roaming regulering
− Fiche 4: verordening tariefcontingent invoer rundvlees (Kamerstuk
22 112, nr. 1205)
− Fiche 5: mededeling Europees systeem voor het traceren van
terrorisme-financiering (Kamerstuk 22 112, nr. 1206)
− Fiche 6: richtlijn bescherming werknemers tegen risico’s van elektromagnetische velden (Kamerstuk 22 112, nr. 1207)
− Fiche 7: wijziging Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (Kamerstuk 22 112, nr. 1208)
− Fiche 8: aanbeveling inzake elementaire betaalrekening (Kamerstuk
22 112, nr. 1209)
− Fiche 9: richtlijn Omnibus II: bevoegdheden Europese autoriteit
(Kamerstuk 22 112, nr. 1210)
− Fiche 10: richtlijn gebruikswijzen verweesde werken (rectificatie)
(Kamerstuk 22 112, nr. 1211)
− Fiche 11: richtlijn vaststelling normen opvang asielzoekers (rectificatie)
(Kamerstuk 22 112, nr. 1212)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1204
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1204

1

Fiche: richtlijn roaming regulering
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement
en de Raad betreffende roaming op openbare mobielecommunicatienetwerken binnen de Unie (herschikking)
Datum Commissiedocument: 6 juli 2011
Nr. Commissiedocument: COM(2011) 402 final; 2011/0187 (COD)
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=200652
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
Impact Assessment Commissie: SEC(2011)870 final
Opinie Impact Assessment Board: D(2011) d.d. 8 april 2011
Behandelingstraject Raad: Naar verwachting wordt dit onderwerp
besproken op de VTE-Raad van 13 december 2011.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie (EL&I)
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
a) Rechtsbasis: Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
m.n. artikel 114.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement: gekwalificeerde meerderheid Raad en medebeslissing Europees Parlement; De
EP-commissie die dit voorstel behandelt is ITRE (Industry, Research
and Energy), de rapporteur is nog niet benoemd.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: Betreft voorstel tot
herschikking van een verordening en leidt niet tot het (opnieuw)
overdragen van gedelegeerde of uitvoeringsbevoegdheden aan de
Commissie.
2. Samenvatting BNC-fiche
• Korte inhoud voorstel
Het voorstel is een herschikking van de EU-roamingverordening d.d.
27 juni 2007 ((EG) nr. 717/2007), herzien op 29 juni 2009 ((EG) nr.
544/2009). Voorgesteld wordt om het gebruik van mobiele telefoons en
andere mobiele apparatuur bij gebruik in een andere EU-lidstaat (roamen)
te ontbundelen van de nationale diensten (de mogelijkheid om desgevraagd een apart roamingcontract af te sluiten bij een andere provider).
Klanten moeten vanaf 1 juli 2014 hiertoe de mogelijkheid krijgen. Dit moet
de concurrentie bevorderen, zodat de roamingtarieven gaan dalen. Als
overgangsmaatregel worden de tariefplafonds voor spraak, SMS-en en
dataverkeer bij gebruik van mobiele apparatuur in een andere EU-lidstaat
tijdelijk gehandhaafd, waarbij een verdere daling van het tariefplafond is
voorzien.
• Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
In haar uitspraak op 8 juni 2010 heeft het Europese Hof van Justitie (zaak
C-58/08) geoordeeld dat de Europese Unie bevoegd was tot het vaststellen
van tariefplafonds en heeft bevestigd dat de roamingverordening voldoet
aan subsidiariteit en proportionaliteit. Nederland heeft de voorstellen van
de Europese Commissie steeds gesteund.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1204

2

• Implicaties/risico’s/kansen
Belangrijke vraag is of met de door de Commissie nu voorgestelde
maatregelen ook het gewenste doel bereikt wordt, namelijk dat met de
beoogde concurrentie er een zodanige daling van de roamingtarieven
wordt bereikt dat het verschil tussen de nationale tarieven en roamingtarieven na 2015 nagenoeg verdwijnt.
• Nederlandse positie en eventuele acties
Nederland deelt op zich de intentie van de Commissie dat structurele
maatregelen gericht op effectieve concurrentie te prefereren zijn, omdat
een blijvende prijsregulering in beginsel niet wenselijk is. Zolang
effectieve concurrentie uitblijft zal prijsregulering echter noodzakelijk
blijven om de consument te beschermen. Een intensieve evaluatie van de
ontwikkelingen is noodzakelijk. Nederland vindt het wenselijk dat de
verordening meer aandacht schenkt aan maatregelen als het gewenste
effect van elkaar naderende nationale tarieven en roamingtarieven
uitblijft.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
Met dit wetgevingsvoorstel heeft de Europese Commissie een voorstel
neergelegd voor een lange termijnoplossing voor de aanhoudend hoge
kosten van roamen. Bij deze rechtstreeks bindende verordening worden
structurele maatregelen voorgesteld om te komen tot (meer) concurrentie
in de roamingmarkt, waarbij klanten vanaf 1 juli 2014 de mogelijkheid
moeten krijgen om desgevraagd een apart roamingcontract af te sluiten
bij een andere provider, los van het contract voor nationale mobiele
diensten, met behoud van hetzelfde telefoonnummer. Mobiele exploitanten (inclusief zogenaamde virtuele mobiele exploitanten, die geen
eigen netwerk hebben) krijgen het recht om netwerken van andere
exploitanten in andere lidstaten te gebruiken tegen gereguleerde tarieven.
Dit moet meer mobiele operators aanzetten tot concurrentie op de
roamingmarkt. In afwachting van het volledig operationeel zijn van deze
structurele maatregel worden de prijsplafonds voor de roamingtarieven
spraak, sms-en en dataverkeer (wholesale en retail) als overgangsmaatregel gehandhaafd en verder naar beneden bijgesteld. Tevens wordt een
dalend retailprijsplafond voor dataroaming geïntroduceerd. Voorzien
wordt dat de tariefplafonds voor consumenten (retail) vanaf 1 juli 2016
worden beëindigd, voorafgegaan door een evaluatie. De tariefplafonds
voor wholesale (de verrekenprijzen tussen de operators) blijven langer in
stand, in ieder geval tot aan 30 juni 2018.
• Impact assessment Commissie
In de impact assessment is het probleem gedefinieerd van het uitblijven
van concurrentie op de roamingmarkt. De Commissie heeft in vervolg op
een analyse van BEREC (Body of European Regulators for Electronic
Communications) een aantal mogelijke maatregelen naast elkaar gezet en
beoordeeld op structurele bruikbaarheid en de te verwachten effecten.
4. Bevoegdheidvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) bevoegdheid
Gedeelde bevoegdheid onder verwijzing naar artikel 114 van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie. Nederland deelt dit
oordeel, hetgeen is bevestigd in een uitspraak d.d. 8 juni 2010 van het
Europese Hof van Justitie (zaak C-58/08).
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Subsidiariteit: positief. Gebleken is dat het probleem van de hoge
roamingtarieven niet effectief aangepakt kon worden door Nationale
Regelgevende Instanties op basis van het Europees regelgevend kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1204

3

voor de elektronische communicatiesector. Optreden op unieniveau is
daarom noodzakelijk, hetgeen is bevestigd in de uitspraak van het
Europese Hof van Justitie. Het Hof concludeert dat gelet op de onderlinge
afhankelijkheid van de retail- en de wholesaletarieven, de uniewetgever
zich terecht op het standpunt stelt dat een gemeenschappelijke aanpak op
communautair niveau noodzakelijk was om de harmonieuze werking van
de interne markt te waarborgen, die er tegelijk voor zorgt dat de exploitanten binnen een enkel, coherent regelgevingkader kunnen opereren.
Proportionaliteit: positief, zij het met een kanttekening.
Het oordeel is wat betreft de vaststelling van de tariefplafonds positief.
Door het ontbreken van effectieve concurrentie op de roamingtarieven is
regulering van de roamingtarieven onontkoombaar. De voorgestelde
tariefmaatregelen sluiten aan bij de al van kracht zijnde verordening en
zijn eenvoudig en goed handhaafbaar en leiden daarom niet tot een
noemenswaardige extra administratieve belasting van partijen. Of dit ook
geldt voor de voorgestelde maatregelen om de concurrentie te bevorderen valt echter nog te bezien. Nederland betwijfelt op dit moment of
deze maatregelen proportioneel zijn. Enerzijds is het de vraag of de
maatregelen wel effectief zullen zijn, anderzijds zullen de maatregelen
mogelijk hoge uitvoeringskosten voor het bedrijfsleven opleveren en
mogelijke negatieve effecten op het gebruiksgemak voor eindgebruikers.
Een meer definitief oordeel hierover zal tot stand komen op basis van een
nadere toelichting van de Commissie en een rapport over de (technische)
werking van de voorstellen en het oordeel over de uitvoerbaarheid door
BEREC.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Niet van toepassing.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting: geen
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden: Omdat wordt aangesloten bij de al van kracht
zijnde roamingverordening worden wat betreft de toezichtkosten geen
meerkosten verwacht. Het monitoren van de prijsontwikkelingen als
gevolg van het ontbundelen en de meer uitgebreide wholesaleregulering zullen extra kosten met zich meebrengen. Naar verwachting zullen
deze kosten beperkt zijn.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en
burger: Naar verwachting leidt inwerkingtreding van deze voorstellen
tot verlaging van kosten voor de burger die gebruik maakt van
roamingdiensten en navenante daling van inkomsten uit roamingdiensten bij mobiele operators. Zoals hierboven gesteld, leiden de
maatregelen om concurrentie te bevorderen mogelijk tot hoge
uitvoeringskosten voor het bedrijfsleven.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger: Omdat de bestaande
tariefmaatregelen en bestaande rapportageverplichtingen worden
voortgezet, wordt verwacht dat er op dat punt niet, danwel van een
geringe toename sprake is. De nieuwe structurele maatregelen voor
het ontbundelen van de roamingdiensten ter bevordering van de
concurrentie betekenen naar verwachting wel een grote last voor het
bedrijfsleven. Het loskoppelen van roaming van de nationale mobiele
diensten vergt technische aanpassingen, implementatiemaatregelen
en aanpassingen in facturering. Dit brengt aanzienlijke kosten in de
vorm van inhoudelijke nalevingkosten met zich mee voor de mobiele
operators. Een exacte inschatting van deze kosten voor het bedrijfsleven is nog moeilijk te maken omdat de praktische (technische)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1204

4

invulling van de plannen nog moet plaatsvinden.1
Ten aanzien van het nationale programma administratieve lasten in het
bijzonder is er sprake van een reductiedoelstelling van 25%. Dit
betekent dat onvoorziene stijging van de administratieve lasten dienen
te worden gecompenseerd door het beleidsverantwoordelijke
departement, conform de interdepartementale afspraken. Compensaties dienen zoveel mogelijk te geschieden binnen het domein waarin
de tegenvaller plaatsvindt.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Het betreft een rechtstreeks bindende verordening met een directe
werking. Mogelijk is een aanpassing in het wetsartikel in de Telecommunicatiewet nodig dat het toezicht door OPTA regelt i.v.m. wijziging
van het EG nummer, waarnaar in de Nederlandse wettekst wordt
verwezen.
b) Voorgestelde datum inwerkingtreding
Deze verordening treedt in werking op de dag volgende op die van de
bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Het voorstel voorziet in een evaluatie zonder dat voldoende helder
wordt aangegeven welke maatregelen genomen worden als de
beoogde doelstellingen niet worden gehaald. De doelstelling moet zijn
dat nationale tarieven en roamingtarieven bij elkaar worden gebracht,
waarbij het bevorderen van concurrentie het middel kan zijn.
De Commissie stelt voor de geldigheid van de verordening met 10 jaar
te verlengen, tot 30 juni 2022. De Commissie verwacht dat de
tenuitvoerlegging van de voorgestelde structurele oplossingen tijd zal
vergen alvorens zij effect kunnen sorteren op de markt.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid: Wordt aangesloten bij bestaande uitvoering,
neergelegd bij OPTA.
b) Handhaafbaarheid: Wordt aangesloten bij bestaand toezicht en
rapportage door OPTA.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen
9. Nederlandse positie

1
Volgens de door de Commissie opgestelde
Impact Assessment (d.d. 06.07.2011,
SEC(2011)870 final) worden de kosten voor
het ontbundelen van de diensten in Europa
door de industrie geschat op een totaal
bedrag van 300 miljoen Euro, zie voetnoot 64.

Nederland heeft altijd de roamingverordening en latere aanpassingen
gesteund. Nederland steunt ook nu op zich de uitgangspunten van de
Commissie die ten grondslag liggen aan de herschikking van de verordening. Het is in beginsel wenselijk met een structurele, lange termijn,
oplossing te komen voor het laten dalen van de aanhoudend hoge kosten
van het gebruik van mobiele telefoons en andere mobiele apparatuur bij
verblijf in een andere EU lidstaat. Het introduceren van condities die
concurrentie bevorderen is daarvoor een belangrijk middel. Zolang nog
geen sprake is van een effectieve concurrentie blijft prijsregulering
noodzakelijk om consumenten te beschermen tegen hoge roamingtarieven. Nederland steunt dan ook het introduceren van een retailprijsplafond voor het dataroamen. Nederland hecht grote waarde aan de
uiteindelijke doelstelling, dat het verschil tussen nationale tarieven en
roamingtarieven op een korte termijn tot een minimum wordt teruggebracht. M.n. wat betreft het realiseren van deze laatste doelstelling, elkaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1204

5

naderende nationale tarieven en roamingtarieven, heeft Nederland
twijfels of dit met de nu voorgestelde maatregel, het roamen te ontbundelen van de nationale diensten, gaat lukken. De inzet van de Commissie
richt zich vooral op het middel, het bevorderen van concurrentie.
Bovendien heeft Nederland vragen bij de technische uitvoerbaarheid van
het voorstel voor ontbundeling van roamingdiensten en de kosten die dat
voor de operators met zich mee gaat brengen. Dit behoeft een kritische
benadering en nadere toelichting door de Commissie, omdat het impact
assessment op deze punten onvoldoende helderheid biedt. Goed moet
worden afgewogen of de kosten die deze maatregelen vergen zijn te
rechtvaardigen, gegeven de te verwachten uitkomsten. Hierbij acht
Nederland het van belang dat het voorstel niet tot financiële gevolgen
mag leiden voor de Europese en nationale begrotingen. Eventuele
financiële gevolgen voor de EU-begroting dienen te worden opgevangen
binnen de betreffende uitgavencategorie begroting. Mogelijke kosten voor
de nationale overheid dienen te worden opgevangen door het beleidsverantwoordelijke departement. Nederland zal er voor pleiten dat in de
verordening de regeling over het vasthouden aan een retailplafond ook na
2016 scherper wordt vastgelegd. Het voorstel voorziet in een evaluatie
zonder dat voldoende helder wordt aangegeven welke maatregelen
genomen worden als de beoogde doelstellingen niet worden gehaald. De
doelstelling moet zijn dat nationale tarieven en roamingtarieven bij elkaar
worden gebracht, waarbij het bevorderen van concurrentie het middel kan
zijn. In de nu voorliggende voorstellen lijkt het er op dat het middel het
doel is geworden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1204

6