Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 339

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juni 2014
Hierbij zend ik u het verslag van de informele Gezondheidsraad van
28–29 april 2014 te Athene (Griekenland).
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

kst-21501-31-339
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 339

1

Verslag informele EU bijeenkomst van Ministers van volksgezondheid van 28–29 april 2014 te Athene (Griekenland)
Op de agenda stonden een tweetal onderwerpen, «Migratie en publieke
gezondheid» en «Economische crisis en gezondheidszorg». Tijdens de
besloten lunch werd gesproken over innovatie en gezondheidszorg en
eHealth oplossingen.
Migratie en publieke gezondheid
Het Griekse voorzitterschap heeft dit onderwerp geagendeerd om
bewustwording te bewerkstelligen van de impact van migratie op
gezondheid en gezondheidssystemen. Daarnaast om goede voorbeelden
tussen EU-lidstaten uit te wisselen inzake deze gemeenschappelijke
uitdaging op het gebied van gezondheid. Het voorzitterschap wijst
allereerst op de grote aantallen mensen die via de Middellandse en
Egeïsche zee naar Europa proberen te komen en dat dit tot dramatische
situaties kan leiden, zoals onlangs bij Lampedusa. Bij deze migranten
kunnen veel fysieke en psychische problemen zijn en bestaat het risico
van overdraagbare ziekten. Dit alles legt druk op het publieke Griekse
gezondheidsstelsel. Het voorzitterschap benadrukt dat het om een
complex beeld gaat omdat de gezondheid van migranten in het algemeen
verschilt per leeftijd, gender, land van oorsprong en het soort migratie.
Daarom is het van belang voorzichtig te zijn met generalisaties inzake
gezondheid van migranten. Er wordt tevens gewezen op migranten die
bijzonder kwetsbaar zijn -slachtoffers van mensenhandel, vluchtelingen en
asielzoekers, heel jonge en heel oude vrouwen. Ten aanzien van zorgen
met betrekking tot gezondheid worden met name infectieziekten en
vaccinatiegraad genoemd.
Eurocommissaris Borg gaat daarna in op hetgeen de Europese Commissie
aan ondersteunende acties aan de lidstaten heeft ondernomen. Migratie is
een problematiek die vele kanten heeft, zoals grenscontroles, mobiele
zorgunits en noodfondsen. Wat betreft screening geeft hij aan dat het een
toegevoegde waarde zou kunnen hebben maar dat daar nog een hoop
vragen over opgehelderd zouden moeten worden (soort screening, hoe en
wanneer?). Voorts wijst hij op het Joint Procurement agreement waarmee
een instrument zal komen waarmee gemeenschappelijk vaccins kunnen
worden aangeschaft. Mogelijk kan er in een werkgroep op vrijwillige basis
worden gesproken over screening en vaccinatie. De commissaris
benadrukt ten slotte dat migranten niet als een bedreiging moeten
worden gezien.
Italië geeft aan dat migratie ook voor hen een prioriteit zal zijn tijdens hun
Voorzitterschap in de tweede helft van 2014. Daarbij zal vooral aandacht
gaan naar samenwerking op het gebied van gezondheid in het Middellandse zeegebied. Verder merkt Italië op dat de migratie via zee Italië
confronteert met allerlei vraagstukken op moreel, humanitair en gezondheidsvlak. Alleen al de afgelopen maanden zijn er zo’n 19.000 levens
gered. Overdraagbare ziekten houden zich echter niet aan grenzen en
daarom vindt ook Italië dat er een screeningsbeleid op EU-niveau zou
moeten komen.
Het merendeel van de lidstaten deelt de analyse dat het hier om complexe
problematiek gaat. Wel blijkt dat niet alle lidstaten dit op dezelfde manier
ervaren. Ook wordt gewezen op de zorgelijke situatie die zich nu aan de
Oostkant van de EU ontwikkelt. Ten aanzien van screening en vaccinatie
van migranten speelt ook de vraag van de integriteit van het menselijk
lichaam en het recht op vrijheid. Voorts hebben verschillende lidstaten al
beleid gericht op bepaalde groepen. Het wordt ook van groot belang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 339

2

geacht dat er goed gekeken wordt naar de werkelijke redenen van
migratie en dat er wordt samengewerkt met landen waar migranten uit
afkomstig zijn, evenals goede samenwerking tussen lidstaten onderling.
De WHO geeft aan dat 8% van de bevolking van de EU nu bestaat uit
migranten en dat dat percentage waarschijnlijk nog zal groeien. De WHO
is voornemens een aantal goede voorbeelden te bespreken in het
regionale comité van de WHO. De WHO merkt tevens op dat de meeste
migranten gezond zijn maar dat harde data vooralsnog ontbreken.
Daarom zal het verzamelen van epidemiologische data en onderzoek,
maar ook beleidsontwikkeling moeten worden voortgezet. Tot slot
onderschrijft de WHO dat het onderwerp screening gevoelig ligt, complex
van aard is en nog veel discussie vereist.
Het Griekse voorzitterschap concludeert dat iedereen binnen de EU recht
heeft op toegang tot zorg en dat een aantal lidstaten de wens heeft geuit
om op vrijwillige basis de effecten van screening op infectieziekten onder
nieuw gearriveerde migranten verder te onderzoeken zoals ook de
Commissaris voorstelde.
Economische crisis en gezondheidszorg
Het Griekse voorzitterschap wijst er op dat de huidige economische crisis
de grootste is sinds de Tweede Wereldoorlog en stelt de vraag hoe
noodzakelijke bezuinigingen door gevoerd kunnen worden zonder op de
lange termijn een goede werking van de gezondheidszorg aan te tasten.
Aan de hand van gegevens over de vermindering in de uitgaven aan
gezondheidszorg in de lidstaten laat de voorzitter de toename van HIV als
gevolg van de crisis en van «health inequalities» in Griekenland zien en
noemt de beheersing van uitgaven voor geneesmiddelen door het
introduceren van een e-prescription systeem als goed voorbeeld voor
andere lidstaten. Het Griekse voorzitterschap doet daarmee tevens een
oproep om goede voorbeelden en informatie te blijven uitwisselen en
daarmee de veerkracht van de verschillende gezondheidsstelsels te
verbeteren. Tot slot meldt Griekenland dat zij een grotere betrokkenheid
wensen van Gezondheidsministers bij – het onderwerp gezondheid – in
het kader van het Europees semester.
Commissaris Borg geeft nadrukkelijk aan dat een crisis ook mogelijkheden
biedt zowel voor de korte als de langere termijn. Wat voor hem heel
duidelijk is, is dat lidstaten die al eerder met hervormingen zijn begonnen
de crisis ook beter doorstaan. De Commissaris ziet veel in samenwerking
zoals bij het besluit grensoverschrijdende gezondheidszorg en de
patiëntenrechtenrichtlijn. Ook wijst hij er op dat al bijna 15% van de
begrotingen van de lidstaten naar gezondheidszorg gaat en dat bezuinigingen onontkoombaar zijn. Veel lidstaten hebben al landenspecifieke
aanbevelingen gekregen en wat hem betreft worden dit soort zaken niet
overgelaten aan de ECOFIN-Raad maar worden zij ook besproken door de
Gezondheidsministers al was het maar in het algemeen.
De lidstaten zijn het erover eens dat ondanks de verschillende stelsels er
binnen de EU een vergelijkbare ideologische grondslag bestaat van
solidariteit, rechtvaardigheid en universele toegang tot gezondheidszorg.
Ook zijn ze het eens dat er niet alleen naar de financiële kant moet worden
gekeken en dat bezuinigingen zodanig moeten worden uitgevoerd dat de
gezondheidszorg ook op lange termijn toegankelijk en van goede kwaliteit
blijft. Een van de goede voorbeelden waar resultaten mee worden
geboekt, is het introduceren van meer ambulante zorg. Hoewel de
effecten van de crisis verschillen per lidstaat, wordt de noodzaak van
hervormingen breed gevoeld. Het nut van samenwerking en het delen van
goede voorbeelden wordt dan ook onderkend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 339

3

eHealth
Ministers wisselden tijdens een informele lunch van gedachten over
eHealth waarbij nadrukkelijk naar voren komt dat hierdoor verdere
kostenbeheersing en kwalitatief hogere zorg kunnen worden gerealiseerd.
Bij het gesprek worden ook veel positieve toepassingen naar voren
gebracht zoals door de Griekse minister die vertelt over het met hulp van
Zweden geïntroduceerde elektronische voorschriftensysteem. Hierdoor is
het mogelijk gebleken grote besparingen door te voeren op de uitgaven
aan geneesmiddelen. Andere voordelen zoals bijvoorbeeld het versturen
van smsjes ter herinnering aan een afspraak bij een arts en het bevorderen van goed medicijn gebruik kan een dergelijke manier eenvoudig
worden bevorderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-31, nr. 339

4