Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

27 926

Huurbeleid

nr. 201

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 12 juni 2013
De algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst heeft op 25 april 2013
overleg gevoerd met minister Blok voor Wonen en Rijksdienst over:
– de brief van de minister voor Wonen en Rijksdienst d.d.
23 april 2013 over de uitvoering van de inkomensafhankelijke
huurverhoging (Kamerstuk 27 926, nr. 198).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst,
De Rouwe
De griffier van de algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst,
Van der Leeden

kst-27926-201
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

1

Voorzitter: De Rouwe
Griffier: Hendrickx
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Paulus Jansen, Knops,
Monasch, De Rouwe, Verhoeven, Visser en Voortman,
en minister Blok voor Wonen en Rijksdienst, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 14.04 uur
De voorzitter: Ik heet iedereen hartelijk welkom. Dit overleg staat officieel
tot 16.00 uur gepland. In de regeling van werkzaamheden is om dit debat
gevraagd. Toen is gesproken over één uur, met vier minuten spreektijd per
fractie. Wij gaan bekijken of wij het binnen een uur kunnen regelen. Dat
zou mooi zijn, maar vraagt wat van ons allen, zowel van de leden die niet
per se vier minuten hoeven te spreken als van de minister. Wij kennen
hem gelukkig als iemand die kort en bondig kan antwoorden.
Vanaf 16.00 uur is er in deze zaal een tweede AO met de minister, over
woningcorporaties. Het lukt helaas niet om beide AO’s aansluitend te
laten plaatsvinden.
De heer Verhoeven (D66): In principe hebben wij gewoon vijf uur
aaneensluitend. Er zit nu een gat van een uur tussen. Ik begrijp dat de
heer Monasch dan niet kan en dat dit de reden is, maar ik vind het uiterst
ongelukkig.
De voorzitter: Dat begrijp ik. Wij hebben bekeken of het kon, maar er zijn
twee punten die ons parten spelen. Ten eerste kunnen verschillende leden
niet anders. Ten tweede hebben wij naar de buitenwereld gecommuniceerd dat het volgende debat vanaf 16.00 uur gevoerd wordt. Wellicht zijn
er gasten die daarmee rekening houden. Ik snap dus uw bezwaar, maar dit
is de uitkomst.
De heer Paulus Jansen (SP): Voorzitter. Nogmaals dank voor de
soepelheid om dit AO zo snel te organiseren. Ik bedank de minister ook
dat hij zo snel kon.
De brief van eergisteren over de uitvoeringsproblemen bij de huurverhogingen is kenmerkend voor de aanpak van de minister. Hij begint met een
uitleg hoe processen horen te gaan. In principe horen ze te werken en dus
treft de minister geen blaam. Het verschil tussen theorie en praktijk is in
theorie afwezig, zo lijkt de minister te denken. Een echte tekentafelmentaliteit dus. Het resultaat is chaos. Er zijn uitvoeringsproblemen bij het Rijk,
gemeenten, de Belastingdienst en corporaties. Niet in de laatste plaats
zitten ook de huurders in de stress. Ik ontvang graag direct na de zomer
een overzicht van de meerkosten van deze chaos rondom de invoering
van de wet voor Rijk, Belastingdienst, gemeenten en corporaties.
Van zo’n 30% van de huurders zijn nog steeds geen gegevens bekend. Ik
verwijs naar het schema op pagina 4 van de brief. Het totaal aantal
verstrekte verklaringen is 1,7 miljoen. Dat is 70% van de relevante
woningvoorraad. Is dit geen reden om de missie te staken? Dit is toch ver
boven de acceptabele uitvalnorm? 10% van de woningcorporaties gaat dit
jaar de huur niet verhogen, althans niet met meer dan de generieke
verhoging van 4%, omdat dit niet zou opwegen tegen de administratieve
kosten. Dat geeft te denken. Graag ontvang ik een overzicht van corporaties die geen verhoging of slechts de generieke verhoging van 4%
hebben doorgevoerd, en een overzicht van de redenen hiervoor.
Kan de minister de schriftelijke vragen over de uitvoeringsproblemen, die
ik vorige week al stelde, ook beantwoorden? In de brief is een
onnavolgbare passage over inkomensindicaties bij verandering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

2

samenstelling van het huishouden opgenomen. Bedoelt de minister dat
voor alle huishoudens waarvan de samenstelling per 1 juli 2013 afwijkt
van de samenstelling op 1 april 2011, een foutief verzamelinkomen wordt
afgegeven? Hoeveel verhuurders hebben inmiddels een financiële claim
bij het Rijk neergelegd?
Veel corporaties hebben vanwege de chaos voor alle huurders een
verhoging van 4% gekozen. De huurinkomsten van deze corporaties zijn
zo lager dan gepland. De verhuurderheffing is gebaseerd op maximale
huurinkomsten. Wordt de heffing vanwege de chaos naar beneden
bijgesteld? Of hoort dit in het plan om de corporatiesector de nek om te
draaien?
Gehandicapten en chronisch zieken bellen massaal de SP. Hun zorgkosten
zijn al torenhoog en soms krijgen zij ook nog 6,5% huurverhoging op hun
bord. De minister beloofde hen uit te sluiten, maar de hardheidsclausule
is er nog niet, met grote onrust tot gevolg. Schriftelijk vroeg ik de minister
al om snel te handelen en deze mensen schadeloos te stellen.
Door de chaos van minister Blok is er niet alleen incidenteel, maar ook op
grote schaal sprake van rechtsongelijkheid. Ongelijke gevallen worden
gelijk behandeld en gelijke gevallen worden ongelijk behandeld. Ik wil dan
ook afsluiten met een oproep aan alle sociale huurders in Nederland:
teken massaal bezwaar aan tegen deze huurverhogingen. Door de chaos
van minister Blok is de kans op succes maximaal. Elk verzet tegen deze
oneerlijke wet helpt.
Tot slot: kan de minister aangeven dat hij niet alleen politieke verantwoordelijkheid neemt voor deze wet, maar ook voor de uitvoering daarvan?
Gaat hij zich na 1 juli niet verschuilen achter zijn ambtenaren?
De heer Monasch (PvdA): Voorzitter. U hebt het al gezegd, maar ik
herhaal dat ik helaas maar tot 15.00 uur kan blijven, mocht dit debat toch
uitlopen.
Ik bedank de minister voor de brief. Het is goed dat wij dit onderwerp op
korte termijn met elkaar bespreken. Wij zouden vooral graag verduidelijking willen krijgen over de ontleding van de cijfers. De minister schrijft
om te beginnen dat er op dit moment 3.700 zogenaamde accounts actief
zijn die allemaal een afzonderlijk eigenaarnummer hebben. Is dat het
totaal dat een verklaring kan opvragen, of is dit het aantal dat zich nu
heeft gemeld en kan het totaal veel hoger zijn? Met andere woorden, is
3.700 het totaal van potentiële aanvragers of is het de stand tot nu toe? Dit
is van belang omdat wij graag een verdere ontleding willen hebben van
de cijfers die op pagina 4 van de brief staan.
De minister geeft aan dat zo’n 2,9 miljoen huishoudens een verklaring
zouden kunnen afleggen. Er zitten wat dubbelingen bij en dit wil niet
zeggen dat iedereen ervoor in aanmerking komt, maar de minister schrijft
over 2,9 miljoen. Er zijn op dit moment afgerond 1,7 miljoen verklaringen
binnen. Dat betekent dat er nog 1,2 miljoen zouden kunnen ontbreken. Dat
cijfer intrigeert, vooral als je weet dat 2,4 miljoen huishoudens in een
woning van een corporatie zitten. Behalve de 10% van de corporaties die
hier niet aan meedoen, ontbreekt nog steeds een groot aantal verklaringen, wellicht van huishoudens in corporatiewoningen. Dat wordt niet
geheel duidelijk uit de brief. Kortom, er zouden 2,9 miljoen verklaringen
kunnen komen en de minister schrijft dat er 1,7 miljoen binnen zijn. Waar
zijn die andere 1,2 miljoen verklaringen? Het is enigszins gissen en
speculeren. In de brief staat dat 10% van de corporaties sowieso niet zou
meedoet. Dat is goed voor 170.000 verklaringen, maar dan is er nog
steeds een gat van 1 miljoen à 1,1 miljoen huishoudens. Wij willen graag
een verdere ontleding van die cijfers.
Misschien is een van de positieve effecten van deze operatie wel dat wij
het aantal spookburgers verder gaan opschonen. Die categorie moeten
wij in onze verzorgingsstaat zo veel mogelijk zien te vangen, want meestal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

3

zit er misbruik achter. Kan de minister ervaringen melden rondom het
aantal spookburgers dat uit deze operatie naar voren komt?
De heer Paulus Jansen (SP): Zit er voor de PvdA een ondergrens aan de
kwaliteit van het verstrekken van inkomensgegevens? Wanneer is het voor
de PvdA-fractie welletjes en is de kwaliteit zo slecht dat zij ermee wil
kappen?
De heer Monasch (PvdA): Dit is een nieuwe operatie. Het is goed dat die
wordt ingezet. Er zullen ongetwijfeld kinderziektes en onvoorziene zaken
optreden, maar bij gemeenten en corporaties die zich tijdig hebben
voorbereid, blijkt nu een heel goed scoringspercentage te zijn. Laten wij
vooral naar die ervaring kijken. Ik ben benieuwd wat de minister gaat
zeggen. Wij hebben een groep van 70% die in aanmerking komt voor
huurtoeslag. Bij hen is het inkomensafhankelijke deel niet eens zo
relevant, want zij krijgen hooguit te maken met de algemene stijging. Ik
kan mij ook indenken dat corporaties om die reden geen behoefte hebben
om zich aan te melden. Dit zal uit de antwoorden moeten blijken. Er is
altijd een kwalitatieve ondergrens, maar die is voor ons nu niet in zicht.
De heer Paulus Jansen (SP): Bij een eerdere gelegenheid heeft de
minister gezegd dat zijn schatting was dat er ongeveer 15% uitval zou zijn.
Dat zou om 360.000 gevallen gaan. Dat is al ver voorbij mij pijngrens,
maar er lijkt nu een uitval van boven de 30% te zijn. Waar ligt de pijngrens
voor de PvdA? Bij 15%, 20% of 30%? Of maakt het niet zo veel uit?
De heer Monasch (PvdA): Je kunt een heel eenvoudig rekensommetje
maken. Overigens bied ik de luisteraars thuis bij voorbaat mijn excuses
aan voor alle cijfers. Je kunt simpelweg naar de opbouw van het
huurdersbestand kijken. Zo’n 68% à 70% van de mensen in een
huurwoning zit onder de € 33.000. Laten wij daarvan een paar procent
aftrekken, voor de zekerheid. 65% zal een huurverhoging krijgen van 1,5%.
Daarvoor is geen inkomensafhankelijke verklaring nodig. Iedereen krijgt
die verhoging. Dat is de basis. Daarmee is al 65% tot 70% gedekt. Wij
praten dus alleen over het restant. Ik heb daarover vragen gesteld en wil
weten hoe wij de ontbrekende cijfers moeten ontleden. Ieder heeft zijn
eigen pijngrens, maar voor ons is die nog niet bereikt.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. De brief die wij van de minister
hebben gekregen, beantwoordt al heel veel vragen die naar aanleiding
van berichtgeving in de media naar voren zijn gekomen en deels in het
mondelinge vragenuur zijn gesteld. Bij ons resteert één generieke vraag.
Dit is niet de eerste keer dat een dergelijk wetsvoorstel in voorbereiding is
en dat partijen zich hierop kunnen voorbereiden. Ook onder het vorige
kabinet lag er het voorstel om tot een inkomensafhankelijke huurverhoging te komen. In de brief schrijft de minister over de extra acties en
maatregelen die zijn genomen. Is dit nu afdoende? Voorziet de minister
dat het gedeelte waarvan de gegevens ontbreken, beperkt zal blijven tot
de maximaal 5% die hij heeft genoemd? Of zijn er nog extra acties nodig
op het gebied van uitvoering of van wet- en regelgeving? Lopen wij in de
praktijk tegen obstakels aan?
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Wij vinden het een goed idee dat er
hogere huren komen voor mensen met een hoger inkomen, zodat wij
doorstroom op de woningmarkt krijgen. D66 staat dus achter de
beleidskant van het onderwerp waarover wij vandaag praten. Wij willen
de wachtlijsten wegwerken en de doorstroom op gang brengen. Wij
vinden huur op basis van inkomen dus een verstandige maatregel.
De uitvoering is echter zorgelijk. Dat ben ik met de heer Jansen eens. Ik
ben het niet met mevrouw Visser eens, die zegt dat wij dit hadden kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

4

zien aankomen en dat wij ons erop hadden moeten voorbereiden. Wij
hebben de voorganger van de minister moeten terugfluiten omdat zij al
bezig was met de uitvoering van een maatregel terwijl het nog niet mocht.
Het luistert dus heel nauw. Je kunt verder van de korte voorbereidingstijd
zeggen wat je wilt, maar dit is een probleem. Woningcorporaties hebben
de huurverhoging nodig om de heffing te kunnen betalen. Als zij die niet
kunnen betalen, hebben wij wel degelijk een serieus probleem. Ik sta er
dus anders in dan de heer Jansen, die het niet eens is met het beleid en
die daarom de uitvoering van het beleid een reden vindt om tegen het
beleid te zijn. Nee, wij zijn voor het beleid, maar wij vinden de uitvoering
problematisch.
De heer Paulus Jansen (SP): Ter correctie: wij zijn inderdaad tegen het
beleid, maar om zelfstandige redenen zijn wij ook tegen de uitvoering van
het beleid. Dat is een zelfstandig argument op grond van de kwaliteit.
Daarover maak ik mij ook zorgen. Dat delen wij.
De heer Verhoeven (D66): Wij delen dus onze zorg over de uitvoering en
niet over het beleid zelf. Ik ben bang dat de SP dit op een hoop gooit,
maar blijkbaar kan zij dit toch scheiden, al staan alle stoplichten wel weer
op rood.
Voorzitter. Ik heb een aantal vragen aan de minister. Hij schrijft in de brief
dat er maximaal 160.000 inkomensindicaties met code X zijn. Verder is het
inkomen van 100.000 huishoudens onbekend. De Volkskrant had het in
maart over 660.000. Er zou dan dus flinke vooruitgang geboekt zijn.
Hoeveel indicaties ontbraken er bijvoorbeeld twee weken geleden nog,
toen het voor de corporaties nog mogelijk was om huurders op tijd op de
hoogte te stellen?
De minister stelt dat corporaties de huren ook later dan 1 juni mogen
verhogen, maar zij missen dan natuurlijk wel de extra huurinkomsten van
de tussenliggende maanden. Zij moeten dan alsnog zo snel mogelijk die
gegevens krijgen. Wanneer zijn de problemen met het nog niet verkregen
deel, dus de ontbrekende indicaties, naar verwachting opgelost? Durft de
minister hierover een toekomstverwachting uit te spreken?
Hoe verloopt de communicatie tussen Belastingdienst, gemeentes en
corporaties? Hoe is de praktische voorbereiding gegaan? Waren de
verschillende partijen op tijd op de hoogte van de handelingen die
verricht moesten worden om de uitvoering op tijd rond te krijgen? Hoe is
dat gegaan? Hadden wij ondanks de korte tijd toch nog iets van deze
problemen kunnen voorkomen? Zijn de kosten van de uitvoering
inmiddels hoger dan oorspronkelijk begroot was? Zo ja, hoeveel hoger
zijn ze dan? Wat zijn de consequenties? En, tot slot: hoeveel huurinkomsten lopen de corporaties mis? Heeft dit invloed op de mogelijkheid
om de verhuurderheffing te kunnen opbrengen – dat is eigenlijk de
hamvraag – en op de mogelijkheid om buffers op te bouwen in de
komende, kritische jaren?
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik deel de zorg van de D66-fractie over
de uitvoering van de inkomensafhankelijke huurverhoging, vooral
vanwege de koppeling met de verhuurderheffing. Hoe moet worden
omgegaan met corporaties die buiten hun schuld de extra huurinkomsten
niet kunnen halen, maar wel deze heffing opgelegd krijgen?
De heer Verhoeven (D66): Je moet goed bekijken in hoeverre corporaties
geld mislopen. Je moet ook goed uitzoeken in hoeverre corporaties en
anderen dit hadden kunnen voorkomen en wat de precieze consequenties
zijn. Dat moet de minister eerst in beeld brengen. Als het over twee
maanden gaat, vind ik dat wat anders dan wanneer het over een halfjaar
gaat. Ik ga nu dus niet zeggen dat wij allerlei uitzonderingen moeten
maken voor de corporaties. Je moet het totaalplaatje goed in de gaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

5

houden. In hoeverre kunnen corporaties de heffing opbrengen in de
komende maanden? Dat is een punt van aandacht. Ik wil graag van de
minister weten hoe groot de omvang van het probleem de komende
maanden is. De corporaties moeten de ruimte hebben om de heffing op te
brengen uit de huuropbrengsten.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Als corporaties een deel van die
ruimte mislopen door chaos bij de Belastingdienst, wie moet dan de
rekening daarvan betalen? Moet die rekening alsnog bij de corporaties
terechtkomen of denkt de heer Verhoeven aan andere oplossingen?
Waartoe leidt zijn kritisch kijken?
De heer Verhoeven (D66): Mijn kritisch kijken leidt tot kritisch nadenken
op het moment dat de situatie problematisch blijkt te zijn. Ik ga nu niet
voorsorteren. Ik sta er met een open, redelijke blik in. Wij gaan bekijken
hoe groot het probleem is en vervolgens naar de oplossing kijken. Ik wil
niet voorsorteren op een oplossing. Zoals ik heb gezegd, vind ik dat
corporaties de ruimte moeten krijgen om voldoende huurinkomsten te
verwerven en zo de heffing te betalen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Of je nu voor of tegen de
inkomensafhankelijke huurverhoging bent, de uitvoering is inmiddels zeer
zorgelijk te noemen. De Belastingdienst is er niet in geslaagd om het
inkomen van een groot deel van de huurders te achterhalen, met als
gevolg dat een deel van de corporaties van een deel van de huurders
geen inkomensafhankelijke huurverhoging kan vragen en dus slechts een
huurverhoging van 4% kan vragen. Het zijn vooral de corporaties die
hierbij aan het kortste eind trekken. Zij lopen een grote som geld mis
terwijl de verhuurderheffing wel boven hun hoofd hangt. Uiteindelijk
wordt ook de bouwsector hiervan de dupe, want met een nog krappere
investeringsruimte voor corporaties zal die sector niet de impuls kunnen
krijgen die nodig is. Dat heeft weer gevolgen voor maatregelen die
bedoeld zijn om het uitblijven van energiebesparing aan te pakken.
Maar dit alles heeft ook grote gevolgen voor huurders. Ik zei al dat de ene
huurder wel met de inkomensafhankelijke huurverhoging te maken kan
krijgen en de andere niet, maar er zijn meer zorgen. De heer Jansen heeft
terecht aangekaart dat er nog steeds geen hardheidsclausule ligt, ondanks
het feit dat de minister heeft gezegd dat deze er voor 1 april zou zijn en dat
deze aan de Kamer zou worden voorgelegd. Wanneer krijgen wij die
hardheidsclausule wel? Daarnaast is het belangrijk om te weten hoe de
hardheidsclausule eruit komt te zien. Inhoudelijk moet het een sociale
hardheidsclausule zijn die werkelijk iets voorstelt. Mensen die chronisch
ziek zijn of een beperking hebben, moeten daadwerkelijk in aanmerking
kunnen komen voor een uitzondering op de inkomensafhankelijke
huurverhoging. Is de minister bereid om toe te zeggen dat mensen die
een woningaanpassing hebben als gevolg van een Wmo-indicatie, in elk
geval onder de hardheidsclausule vallen?
Met betrekking tot privacy zijn er ook zorgen. Zo zijn er verhuurders die
hun huurders 6,5% huurverhoging aanzeggen, tenzij zij met inkomensgegevens kunnen aantonen dat zij minder dan € 33.614 of tussen de
€ 33.614 en € 43.000 verdienen. Dan draai je de bewijslast om. Ik kan mij
niet voorstellen dat dit de bedoeling is. De minister heeft namelijk steeds
gezegd dat het niet de bedoeling is dat mensen inkomensgegevens aan
corporaties moeten verstrekken. Wat gaat de minister hieraan doen?
Huurders die een inkomensafhankelijke huurverhoging krijgen aangezegd
op basis van hun inkomen in 2011, maar die in 2012 onder de inkomensgrens zijn gezakt, kunnen bezwaar maken tegen de inkomensafhankelijke
huurverhoging. Om succesvol bezwaar te kunnen maken, moeten zij een
IB60-formulier over 2012 meesturen als bewijsstuk. Het probleem is dat de
Belastingdienst deze formulieren nog niet kan verstrekken. Dat kan pas op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

6

zijn vroegst in juni. Dat zou de bezwaartermijn erg krap maken. Hoe denkt
de minister dat op te kunnen lossen?
Kortom, er zijn veel uitvoeringsproblemen. Dat leidt tot problemen voor
corporaties en huurders. Die moeten wel worden opgelost.
Mevrouw Visser (VVD): Mevrouw Voortman spreekt over rechtsongelijkheid en dat triggert mij. Al bij de behandeling van dit wetsvoorstel,
toen er al cijfers bekend waren over het aantal inkomens dat eventueel
onbekend zou zijn bij de Belastingdienst, hebben wij voorgesteld om een
omgekeerde bewijslast door te voeren, juist vanwege de rechtsgelijkheid.
Je moet dan zelf maar aantonen dat je de huurverhoging niet verdient. Ik
hoor mevrouw Voortman zich nu druk maken over eventuele rechtsongelijkheid. Is zij bereid om onze lijn te gaan steunen en de verantwoordelijkheid en bewijslast bij de mensen zelf neer te leggen?
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Nee, want voor GroenLinks is privacy
ook een belangrijk aspect. Daarvan hebben wij een punt gemaakt bij de
inkomensafhankelijke huurverhoging. Bij de manier waarop die nu is
vormgegeven, is al sprake van schending van privacy, maar als huurders
ook nog eens hun inkomensgegevens moeten overleggen aan
verhuurders, is er helemaal geen sprake meer van privacy. Hier is een
probleem dat is ontstaan door toedoen van het kabinet, dat deze
maatregelen op een heel korte termijn heeft voorgesteld. Daardoor leidt
de uitvoering tot een chaos, kunnen corporaties zich niet voorbereiden en
kan de Belastingdienst de gegevens niet verstrekken. Als dit probleem
door het kabinet wordt veroorzaakt, kun je de rekening daarvan niet
neerleggen bij huurders en verhuurders.
Mevrouw Visser (VVD): Ter verduidelijking, ik zei niet men die gegevens
bij de verhuurder moet neerleggen. Het kan gewoon via de Belastingdienst lopen. Daaraan verstrekken wij ook onze inkomensgegevens en de
privacy is daarbij volledig gewaarborgd. Dat systeem zou je hierop
kunnen toepassen. Overigens is dit besluit niet door het kabinet genomen,
maar door de Tweede en Eerste Kamer, die democratisch gekozen zijn.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Laten wij maar geen discussie gaan
voeren over de manier waarop deze besluitvorming tot stand is gekomen.
In ieder geval is het een feit dat de termijnen zeer krap waren. Daarvan
zien wij nu de gevolgen.
De heer Knops (CDA): Voorzitter. Ik kan het redelijk kort houden. De
collega’s hebben al veel vragen gesteld. Ik sluit mij aan bij de vragen die
de heer Monasch en de jarige heer Verhoeven hebben gesteld: hoe heeft
dit zover kunnen komen en hoe moeten wij de cijfers in de brief duiden?
Overigens bedank ik de minister voor de snelle brief, die wel wat
helderheid schept. Eén ding is in elk geval duidelijk: als je snel beleid
invoert, leidt dat vaak tot grote uitvoeringsrisico’s. Daar zitten we nu ook
weer mee. Dit zorgt voor onduidelijkheid en vragen bij huurders en
corporaties, maar ook in deze Kamer. In dat kader heb ik een aantal
concrete vragen aan de minister.
Er is onduidelijkheid bij de Belastingdienst over de inkomens. Daardoor is
er ook onduidelijkheid ontstaan over de huren die verhoogd kunnen
worden. Wat is de relatie met de huurtoeslag? Moeten wij nu concluderen
dat er ook ten aanzien van de huurtoeslag gerede vraagtekens zijn over de
betrouwbaarheid en het totale overzicht? Dan hebben wij er een heel
andere discussie bij.
De rechtsgelijkheid blijft een punt. Bepaalde mensen krijgen nu wel een
huurverhoging. Zij hebben in zekere zin «geluk» dat de Belastingdienst
hun gegevens heeft. Andere mensen hebben het geluk – even – dat hun
gegevens niet bekend zijn. Hier is natuurlijk sprake van rechtsongelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

7

Heeft de minister gekeken naar de juridische consequenties die hieruit
kunnen voortvloeien?
Zoals de heer Verhoeven al zei, worden corporaties door dit kabinet
aangeslagen met de verhuurdersheffing. Zij hebben erop gerekend dat zij
het geld hiervoor konden ophalen met huurverhoging. Dat wordt hen nu
voor een deel onmogelijk gemaakt, althans tijdelijk. De vraag is hoelang
het nog gaat duren. Ik ben het overigens ook met de heer Verhoeven eens
dat twee maanden iets anders is dan een halfjaar. In elk geval is de vraag
hoe de minister dit gaat oplossen. Is er iets in de maak voor de corporaties? Worden zij gecompenseerd? Of kan de minister toezeggen dat de
zaken op korte termijn wel geregeld zijn? Dat lijken mij de kernvragen van
dit debat.
De heer Paulus Jansen (SP): Ik heb een vraag over de rechtsongelijkheid. Het voorbeeld dat de heer Knops noemt, is heel reëel. Dat is erg
vervelend voor de mensen die 6,5% verhoging krijgen terwijl hun buren
met hetzelfde inkomen en hetzelfde huis die niet krijgen door de fouten bij
de Belastingdienst, veroorzaakt door de minister. Ik heb het tabelletje op
pagina 4 van de brief vergeleken met de aantallen scheefwoners uit
WoON 2012. Op grond van de verstrekte aantallen kom ik uit op 460.000
verstrekte inkomensgegevens van scheefwoners tot 19 april, terwijl het
volgens WoON 2012 gaat om 690.000 huurders. Dat is een verschil van
230.000 huurders, weer ongeveer 35%. Hoe kijkt de heer Knops aan tegen
deze verhouding vanuit het oogpunt van kwaliteit van overheidshandelen? Kan dit nog als incident worden bestempeld of is er een structureel
probleem?
De heer Knops (CDA): Eerlijkheidshalve heb ik deze cijfers even niet
paraat. Ik kan ze dus ook niet beoordelen en onthoud mij van commentaar
op dit punt. In het algemeen mag van maatregelen die als gevolg van
beleid in de Tweede Kamer zijn vastgesteld, worden verwacht dat ze
conform dat beleid worden uitgevoerd om de rechtsgelijkheid te
waarborgen. Op basis van de brief van de minister kunnen wij constateren
dat er een black box is. De heren Monasch en Verhoeven hebben al
gevraagd hoe het precies zit. Ik heb niet voor niets ook de vraag over de
huurtoeslag opgeworpen, want ook dat systeem is hieraan gerelateerd.
Als de cijfers van de heer Jansen kloppen, is dat buitengewoon ernstig,
want dat zou de kwaliteit van de gegevens bij de Belastingdienst en de
wijze waarop wij daarmee omgaan, ondermijnen. Dat zou zeker niet goed
zijn.
De heer Paulus Jansen (SP): Misschien moet de feitelijke vraag eerst
door de minister worden beantwoord en kan de heer Knops daarop in
tweede termijn reageren. Laat ik de vraag dan simpeler stellen, zoals ik
ook aan de heer Monasch heb gedaan: waar ligt de pijngrens voor het
CDA, in uitvalpercentage uitgedrukt? Vindt de heer Knops 15% acceptabel
vanuit het oogpunt van rechtsgelijkheid? Of ligt het percentage hoger? Zo
ja, in welke orde van grootte?
De heer Knops (CDA): Ik twijfel of ik hierop een antwoord moet geven. In
principe zou het nul moeten zijn. Dat moet het streven zijn. Ik ga ervan uit
dat dit ook het streven van de minister is. De vraag is hoe wij het verschil
gaan overbruggen. Overal worden natuurlijk fouten gemaakt. Er zullen
dus altijd gegevens niet beschikbaar zijn. Dat kan komen door de huurder,
door de Belastingdienst en noem maar op. Je zult dus altijd een bepaald
uitvalpercentage hebben, maar eerlijk gezegd vind ik 15% veel te hoog.
De vergadering wordt van 14.31 uur tot 14.37 uur geschorst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

8

Minister Blok: Voorzitter. Een grote operatie als deze vergt heel veel van
alle betrokkenen: overheid, gemeenten, corporaties en andere
verhuurders. Deze operatie betreft zo veel mensen dat die tegelijkertijd de
terechte verwachting met zich brengt dat die goed en zorgvuldig gebeurt.
Die zorg hoor ik bij iedereen. Wij hadden al afgesproken dat ik de Kamer
regelmatig zou informeren. Ik heb dat gedaan met de brief van afgelopen
maandag en zal dat blijven doen. Wij worden hierbij gevoed door signalen
uit het land, deels in de vorm van rechtstreekse brieven en mails en deels
in de vorm van krantenartikelen. Die laatste varieerden de afgelopen
weken behoorlijk. Eén krant kopte onlangs dat het een loterij is, terwijl Het
Parool gisteren beschreef dat in Amsterdam alle gegevens inmiddels
keurig op orde zijn en dat inkomensafhankelijke huurverhoging daar
inmiddels kan worden ingevoerd. Die zeer verschillende signalen maken
het des te noodzakelijker dat wij de feiten gewoon goed op een rijtje
hebben. Ik hoop dat te bereiken met de brief en met dit AO. Natuurlijk zal
ik de Kamer op de hoogte blijven houden van de uitvoeringspraktijk.
Ik zal in grote lijnen schetsen hoe het proces verloopt, omdat ik dan
tegelijk een aantal belangrijke cijfers kan toelichten. Er zijn op dit moment
1,7 miljoen inkomensindicaties verstrekt. Veel leden hebben gevraagd hoe
dit mogelijk is, aangezien er veel meer huurwoningen zijn. Zoals de heer
Knops expliciet meldde, is er geen plicht tot het opleggen van inkomensafhankelijke huurverhoging. Veel verhuurders hebben dus tot op heden
geen informatie aangevraagd. Dat mag ook. Een aantal leden wees op de
enquête die NOS heeft gehouden voordat de wet überhaupt het
Staatsblad had gehaald. Toen gaf 10% van de corporaties aan, niet mee te
gaan doen. Ik weet niet precies hoe representatief die enquête was, maar
in elk geval stellen wij de huurverhogingen niet landelijk vast. Het is dus
geen doel op zich om het aantal inkomensindicaties op te laten lopen tot
100%. Dit is de vrijheid van de verhuurder.
Wij zullen dit proces uiteraard volgen. Het roept een aantal intrigerende
vragen op. Enkele leden vroegen terecht of de verhuurderheffing kan
worden opgebracht. Die vraag kun je op twee manieren uitleggen.
Enerzijds, als veel corporaties niet eens de informatie opvragen waarop zij
recht hebben, hoe groot is dan het financiële probleem? Anderzijds
missen corporaties inderdaad inkomsten. Het grote verschil zit echter in
het niet opvragen van gegevens. Het kan zijn dat dit de komende
maanden verandert. 1 juli is de gebruikelijke datum voor huurverhoging.
Het mag ook op een andere datum, hoewel wij wel in de wet hebben
vastgelegd dat je daarna dan maar één keer terug mag gaan naar 1 juli en
dat je anders te maken hebt met een permanente verschuiving. In elk
geval kan het heel goed zijn dat corporaties of particuliere verhuurders die
nog geen gegevens hadden opgevraagd, dit alsnog doen. Het kan ook zijn
dat dit niet zo is. Dat was vanaf het begin bekend. Wij hebben die vrijheid
heel bewust bij de verhuurders gelaten.
De heer Paulus Jansen (SP): De minister veronderstelt op de automatische piloot dat de 30% gegevens die niet verstrekt zijn, ook niet zijn
opgevraagd. De SP zou dat automatisme ter discussie willen stellen. Er
zijn heel wat corporaties en mogelijk ook verhuurders die het wel
geprobeerd hebben, maar geen informatie gekregen hebben. Om even
aan te geven hoe voortreffelijk de service van de Belastingdienst was:
Aedes meldt bijvoorbeeld dat het tot 4 april geduurd heeft voordat de
Belastingdienst überhaupt telefonisch reageerde op knelpunten. Het heeft
drie weken geduurd voor de Belastingdienst een elementaire service
leverde op dit punt.
De voorzitter: En uw vraag is?
De heer Paulus Jansen (SP): Die heb ik in eerste termijn al gesteld. Geef
een overzicht van de corporaties die geen verhoging of slechts een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

9

generieke verhoging hebben doorgevoerd en een overzicht van de
redenen hiervoor. Met andere woorden, de minister hoort aan te tonen
welke corporaties ten gevolge van falen van het systeem de huurverhoging niet hebben kunnen doorvoeren.
Minister Blok: Op die specifieke vraag kom ik terug. Ik wil het wel echt
voor de Belastingdienst opnemen. De heer Jansen spreekt de Belastingdienst nu zeer nadrukkelijk aan. Bij de Belastingdienst hebben mensen
ontzettend hard en integer gewerkt. Er heeft niemand belang bij om met
vingers te wijzen in een ingewikkeld proces als dit, maar wij weten waar
de knelpunten zitten. Die zitten in de koppeling aan verhuurders via het
eigenaarsnummer, het RSIN. De Belastingdienst staat daar helemaal
buiten. Dat maakt het nog onterechter om naar de Belastingdienst te
wijzen. Ik heb met deze opmerking niet de bedoeling om naar iemand
anders te wijzen, maar laten wij problemen wel goed omschrijven. Laten
wij helder in beeld krijgen wat er speelt.
Daarbij is ook de voorgeschiedenis van belang. Al in december heeft de
Waarderingskamer gemeentes aangeschreven en erop gewezen dat zij
kon waarnemen dat bij te veel panden nog geen koppeling was gemaakt
aan het eigenaarnummer. De Waarderingskamer heeft toen ook gezegd
dat ze in actie moesten komen omdat er wetgeving aankwam waarvoor
dit van belang is. Toen de operatie startte, kon ik eerst melden dat de
koppeling voor 15% nog niet gelegd was. Vervolgens hebben de Waarderingskamer en de Belastingdienst met hard werken nogmaals een actie
ondernomen en dit teruggebracht tot de 6% die ik in de brief noem.
Nogmaals, dit is een administratieve koppeling waarbij de gemeente en
de eigenaar van het pand, of dat nu een corporatie of een particulier is,
actie moeten ondernemen. Wij wijzen op dat probleem en het belang
hiervan, maar wij kunnen de knop op dit niveau niet zelf bedienen.
De voorzitter: Mijnheer Jansen, ik zie dat u weer wilt interrumperen. Wij
hebben nog geen afspraken gemaakt over het aantal interrupties en dat
hoeft ook niet per se, maar ik weet dat veel leden rond 15.00 uur andere
afspraken hebben. Daarom wil ik het aantal interrupties enigszins
beperken. Ik geef u nu de gelegenheid om nog een vraag te stellen, maar
ik ga hierna weer wat strenger worden.
De heer Paulus Jansen (SP): Ik wil graag antwoord hebben op de twee
vragen die ik in mijn interruptie gesteld heb. De eerste vraag was of de
stelling van Aedes klopt ...
Minister Blok: Ik kom op beide vragen nog terug, want u had ze al eerder
gesteld.
De heer Paulus Jansen (SP): De vraag over de bereikbaarheid tot 4 april
had ik nog niet gesteld. Overigens heeft de SP-fractie niet de
medewerkers van de Belastingdienst beschuldigd. Wij constateren slechts
dat de Belastingdienst pas vanaf 4 april überhaupt telefonisch te bereiken
was, wel drie weken na het moment waarop dat had moeten gebeuren.
Dat is toch catastrofaal bij dergelijke megaprocessen?
De voorzitter: Ik wil de minister nu graag eerst de ruimte geven om te
antwoorden. Daarna bekijken wij of er nog een tweede termijn nodig is.
Als er nog een of twee vragen zijn is dat geen probleem, maar anders
moet ik streng worden.
De minister vervolgt zijn betoog.
Minister Blok: Nogmaals, eerst zal ik een algemene inleiding houden en
daarna zal ik ingaan op de specifieke vragen, waaronder die van de heer
Jansen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

10

Een tweede vraagstuk betreft de huishoudens waarvan geen inkomensgegevens bekend zijn over 2011. Bij de behandeling van het wetsvoorstel
heb ik aangegeven dat wij uit de bestanden van de Belastingdienst weten
dat van ongeveer 5% van de huishoudens geen inkomensgegevens
bekend waren, ofwel omdat de belastingaangifte nog niet was voltooid
ofwel omdat er in dit jaar geen inkomen was. Bij dat laatste kan men aan
studenten denken. De uitkomst nu zit dicht in de buurt van dit percentage.
Dit is dus geen zorgelijk signaal. Er zijn in een ingewikkelde samenleving
nu eenmaal goede redenen waarom een deel van de belastingplichtigen
na twee jaar nog geen definitieve aangifte heeft. Er zijn ook goede
redenen waarom sommige mensen in een welvarende samenleving als de
Nederlandse over een bepaald jaar geen belastbaar inkomen hebben. Die
uitkomst is dus conform onze verwachtingen.
Ik zal nu ingaan op de specifieke vragen. De heer Jansen heeft gevraagd
of er een nieuwe indicatie kan worden aangevraagd als er een wijziging in
het huishoudinkomen heeft plaatsgevonden tussen het aanvraagtijdstip
en 1 juli. Dat is inderdaad mogelijk.
De vraag van de meerkosten is zowel door de heer Jansen als door de
heer Verhoeven gesteld. Er zijn op dit moment geen meerkosten ten
opzichte van de geraamde kosten. Het is een intensief proces, maar dat
was al verwacht.
De heer Jansen heeft ook gevraagd naar de politieke verantwoordelijkheid. Die ligt nooit bij de ambtenaren. Ik zal mij dus nooit verschuilen
achter de ambtenaren. Hopelijk spreekt dat voor zich.
De heer Jansen heeft ook gevraagd hoeveel verhuurderscorporaties
claims bij de rijksoverheid hebben ingediend. Dat zijn er vijf. Verder wil de
heer Jansen een overzicht van de corporaties die wel of niet gebruikmaken van de inkomensafhankelijke huurverhoging. Aedes is dit overzicht
aan het maken en zal dat deze zomer aan mij en aan de Kamer doen
toekomen.
De heer Verhoeven heeft gevraagd hoe het aantal van 3.700 accounts zich
verhoudt tot het aantal verhuurders. Bij de Belastingdienst zijn maar liefst
40.000 verhuurders bekend. Daaronder zijn er veel die slechts één pand
verhuren. Het aantal grote, professionele verhuurders is veel lager. Dat
kunnen wij niet alleen via de Belastingdienst achterhalen. Vandaar dat de
route via Aedes relevant is. Het meest tekenend is dat het totaal aantal
opgevraagde bestanden 1,7 miljoen bedraagt, terwijl het aantal sociale
huurwoningen 2,5 miljoen bedraagt. Het verschil zit echt in het feit dat het
niet is opgevraagd.
De heer Monasch (PvdA): Dat is een heel helder antwoord. Is er
onderscheid te maken tussen het aantal particuliere verhuurders en het
aantal sociale verhuurders?
Minister Blok: De Belastingdienst kan dat niet zien. Die kan alleen zien of
de aanvrager ook de eigenaar van het pand is.
De heer Jansen en mevrouw Voortman hebben gevraagd naar de regeling
voor chronisch zieken en gehandicapten. Die wordt voor 1 mei gepubliceerd. Ik hoop deze te kunnen tekenen als ik straks weer achter mijn
burelen zit. Natuurlijk krijgt de Kamer de gelegenheid om hierover een
oordeel te vellen tussen nu en 1 juli.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Een termijn van twee maanden is wel
heel kort. De huurders hebben een bezwaartermijn van twee maanden,
maar wij zouden hierover op zijn vroegst in de eerste week na het reces
kunnen spreken. Dan haal je het al niet meer.
Minister Blok: Het is nog lang geen 1 juli.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

11

Mevrouw Voortman (GroenLinks): Maar het is wel minder dan de
bezwaartermijn van twee maanden.
Minister Blok: De tijd die de huurder nodig zou hebben om een hele
bezwaartermijn te doorlopen? Het lijkt me al heel wat als een verhuurder
hierover een bezwaartermijn start, want het gaat gewoon om een indicatie
of iemand wel of niet aan de criteria voor chronisch zieken of gehandicapten voldoet. Als de verhuurder die procedure dan verliest, zou hij toch
nog extra huur berekenen? Dat zou wel heel hardvochtig zijn. Zo’n somber
mensbeeld heb ik eerlijk gezegd niet. Het gaat gewoon om de standaardindicaties die wij uit de zorg kennen.
De heer Monasch heeft een vraag gesteld over het aantal spookburgers. Ik
kan geen rechtstreekse koppeling leggen tussen dit proces en het
terugbrengen van het aantal spookburgers. Dit geeft wel aan hoe
belangrijk het is dat de Gemeentelijke Basisadministraties op orde zijn.
Wij bereiken hiermee in elk geval dat de basisadministratie van eigenaren
van onroerend goed enorm verbeterd wordt.
Mevrouw Visser heeft gevraagd of er nog meer moet gebeuren. Wat mij
betreft wel, want hoewel het buiten mijn directe macht ligt, vind ik het nog
steeds ongewenst dat er momenteel voor 5% van de panden geen
koppeling is tussen de eigenaar en het pand. Dit betekent namelijk dat er
een gat zit in een belangrijke basisadministratie. Wij blijven dus stimuleren dat de koppeling gelegd wordt, maar er zijn twee andere actoren
nodig om dat daadwerkelijk te doen.
De heer Verhoeven heeft gevraagd hoeveel de corporaties mislopen. Het
is een beetje een slag in de lucht, maar ik probeer de vraag te beantwoorden. Wij weten niet welk deel er de komende weken alsnog mee gaat
doen en welk deel er zelf voor kiest om niet mee te doen. Stel dat de 10%
die ooit uit een enquête bleek, wel gebruikmaakt van de huurverhoging
van 4% maar niet van de inkomensafhankelijke huurverhoging, dan zou
het om ongeveer 5 miljoen euro gaan. Nogmaals, dan is het nog steeds
een eigen keuze, maar dit is wel een indicatie van het bedrag.
Mevrouw Voortman heeft gesproken over het feit dat het IB60-formulier
pas vanaf 1 juni beschikbaar is. Het lukt niet om dit eerder te laten
plaatsvinden, want mensen mogen tot 1 april aangifte doen. Wil zo’n
IB-verklaring waarde hebben, dan moet er echt naar gekeken kunnen
worden.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Dat betekent dus dat zo’n verklaring
pas op zijn vroegst in juni kan worden voorgelegd. Dat zou weer
betekenen dat mensen slechts enkele weken de tijd hebben om bezwaar
te kunnen maken.
Minister Blok: Een huurder kan wel alvast bezwaar maken en zeggen dat
hij het bewijsstuk nog zal leveren omdat het IB60-formulier er nog niet is.
Hij hoeft hier niet op te wachten.
De heer Paulus Jansen (SP): De minister zei al dat de administratieve
kosten bij partijen nog niet hoger zijn dan vooraf ingeschat. Ik heb
gevraagd om direct na de zomer een overzicht te geven van de balans. Ik
voorspel dat dit ook een enorme extra kostenpost wordt. Als er veel
correcties komen, levert dat aan alle kanten extra kosten op. Is de minister
bereid om de Kamer hierover na de zomer te informeren, tegelijk met het
overzicht van Aedes van alle corporaties die geen verhoging hebben
kunnen doorvoeren door dit systeem?
Minister Blok: Ik ben graag bereid om de Kamer ook na de zomer over de
voortgang te informeren.
De heer Jansen stelde dat de Belastingdienst niet telefonisch bereikbaar
was voor 4 april. Dat herkennen wij helemaal niet. Het proces is gestart op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

12

25 maart, na de parlementaire behandeling in de Eerste Kamer. Toen zijn
er op grote schaal gegevens uitgewisseld. Wij kunnen dit bericht helemaal
niet thuisbrengen. Er is een hele lijst aan verklaringen waarom zeker in de
eerste weken zaken misgingen, bijvoorbeeld omdat na fusies werd
gewerkt met een oud eigenaarnummer. De Belastingdienst is bijvoorbeeld
gebeld om een inlogcode die al verstrekt was. De dienst heeft aangetekend een nieuwe verstuurd, maar werd opnieuw gebeld dat er geen
inlogcode was. Die bleek uiteindelijk bij de balie te liggen. Vervolgens
werd ingelogd met de oude code, die net was ingetrokken omdat er een
nieuwe verstrekt was. Dergelijke zaken zijn misschien onvermijdelijk in
zo’n proces, maar verklaren wel de ruis in de eerste weken.
Mevrouw Voortman heeft gevraagd of de Belastingdienst de inkomensgegevens van alle huishoudens wel beschikbaar heeft. Ja, ze zijn
beschikbaar, maar ze worden alleen geleverd als de aanvrager kan
aantonen dat hij recht heeft op die informatie. Daarom nam ik het ook zo
scherp op voor de Belastingdienst. Deze heeft naar eer en geweten een
ingewikkeld proces tijdig klaargezet en zijn uiterste best gedaan om het
goed te laten verlopen. Ik realiseer mij dat er veel vragen zijn van andere
betrokken, huurders, verhuurders en woningcorporaties, en dat zo’n grote
operatie tot onrust leidt. Het feit dat het bij veel corporaties goed verloopt,
geeft echter al aan dat het proces bij een juiste werkwijze goed
uitvoerbaar is.
Dit betekent niet dat wij achterover gaan zitten; wij zitten erbovenop. Ook
de 5% ontbrekende gegevens zijn ons een doorn in het oog. Het feitelijke
verloop geeft echter aan dat het proces goed uitvoerbaar is. Het is heel
goed mogelijk dat bepaalde corporaties zelf de afweging gemaakt hebben
om de verhoging iets later door te voeren omdat zij bijvoorbeeld niet
helemaal gerust zijn op hun eigen administratie. Dan wordt het bijvoorbeeld een maand later dan 1 juli; dat kan ook. Dat heeft wel financiële
consequenties, maar geen dramatische.
Over all sta ik voor het proces dat wij ingezet hebben. Ik heb respect voor
alle betrokkenen, ook voor de corporaties en ook voor de huurders die
hierover zorgen hebben. Ik vind echter dat wij met een verantwoord
proces aan de gang zijn. Ik zal de Kamer blijven informeren over de
voortgang, maar ga wel verder op de ingeslagen weg.
De voorzitter: Dank u wel voor uw beantwoording.
De heer Knops (CDA): Een van mijn vragen is nog niet beantwoord.
De voorzitter: Laten wij dat inderdaad eerst inventariseren.
De heer Knops (CDA): Ik heb gevraagd of er, gezien de problemen die nu
ontstaan rondom de inkomensafhankelijke huurverhoging, ook reden is
om te twijfelen aan de betrouwbaarheid van gegevens rondom de
huurtoeslag. Voor een deel is dit namelijk eenzelfde systeem, dat via de
fiscus loopt.
Minister Blok: De heer Knops heeft die vraag inderdaad gesteld; mijn
verontschuldigingen. Zoals bij ieder groot geautomatiseerd systeem zijn
er ook bij de huurtoeslag een aantal hiccups, maar ze zijn van een heel
ander karakter. Bij de inkomensafhankelijke huurverhoging gaat het om de
koppeling van onroerend goed aan de eigenaar. Bij de huurtoeslag doet
de huurder zelf een inkomensopgave. Op grond daarvan vraagt hij
huurtoeslag aan. Na afloop van het jaar wordt gecontroleerd of het echt
het inkomen was dat men had opgegeven. Dat vindt vaak pas na twee jaar
plaats. Dit leidt tot heel veel correcties. In 30% van de gevallen wordt de
huurtoeslag naar beneden bijgesteld en in 10% van de gevallen naar
boven. Dit zijn dus nog veel grotere aantallen. Ik zeg dit natuurlijk niet om
de Kamer ongerust te maken. Inkomens kunnen om allerlei redenen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

13

wijzigen. Er gebeurt van alles in een mensenleven, niet alleen in de sfeer
van werk en inkomen, maar ook op het gebied van samenwonen, uit
elkaar gaan en de gezinssamenstelling. Die percentages zijn dus nog veel
hoger.
De heer Knops (CDA): Het huurtoeslagsysteem werkt dus feitelijk, want
op basis van de gewijzigde gegevens wordt achteraf een definitieve
toeslag vastgesteld. In die zin kan de minister dus zeggen dat het systeem
van de huurtoeslag werkt, maar dat er wel correcties moeten plaatsvinden
omdat men zaken pas naderhand opgeeft. Het ontbreken van de gegevens
die nodig zijn om iets überhaupt te kunnen vaststellen, wat de aanleiding
voor dit debat was, is bij de huurtoeslag dus niet aan de orde?
Minister Blok: Nee, dit is van een heel andere orde. Gezien de verhoudingen tussen de percentages betekent dit wel dat mensen heel vaak
terug moeten betalen.
De voorzitter: Dank u. De heer Monasch is inmiddels vertrokken, zoals hij
had aangekondigd. We houden nu kort een tweede termijn. Kunnen we
volstaan met twee minuten?
De heer Paulus Jansen (SP): Ik zou graag de ruimte krijgen om terug te
komen op de punten die ik in eerste termijn aangestipt heb. We hebben
toch tijd zat, of niet?
De heer Verhoeven (D66): Even voor de goede orde: nee, wij hebben niet
«tijd zat». Wij zijn de heer Jansen bij de regeling van werkzaamheden
tegemoetgekomen en hebben afgesproken dat wij hierover een uur extra
zouden praten. Dat uur is nu voorbij. Ik wil de heer Jansen best een
tweede termijn geven, maar wij hebben niet «tijd zat». Wij hebben
allemaal wel iets beters te doen en een uur is een uur.
De heer Paulus Jansen (SP): De kwalificatie dat wij wel iets beters te
doen hebben, laat ik echt aan de heer Verhoeven.
De voorzitter: Via de voorzitter, mijnheer Jansen. U krijgt gewoon de
ruimte om uw vragen te stellen. Daarna kijken wij of er nog meer leden
iets willen inbrengen. Zojuist bent u in eerste termijn keurig binnen de
drie minuten gebleven. Laten wij kijken of dat nu ook lukt.
De heer Paulus Jansen (SP): Voorzitter. Dank voor deze coulance.
Ik geef de minister mijn complimenten voor het feit dat hij ruiterlijk erkent
dat hij politiek verantwoordelijk is voor de inhoud én de uitvoering van de
wetgeving. Wij hebben het er inmiddels zo vaak over gehad dat wij weten
dat wij bij de minister moeten zijn en niet bij de uitvoerenden als straks
blijkt dat het een grote chaos wordt.
Wij willen graag na de zomer in detail de balans opmaken van de extra
kosten die veroorzaakt zijn door deze gang van zaken. De minister zegt dat
een aantal corporaties alle gegevens heeft gehad, maar denkt hij ook dat
deze corporaties de goede gegevens hebben gehad? Er zijn heel veel
codes X en T. Ik heb de minister schriftelijke vragen gesteld over een
concreet voorbeeld. Het kan om tientallen procenten gaan waarbij men
onbruikbare of foute informatie krijgt. Bij alle mensen met een hardheidsclausule, die pas in de loop van mei weten waar zij aan toe zijn, gaat het
om correcties of om bezwaarschriften, wat nog erger is.
De heer Knops haalde terecht de huurtoeslag erbij. Iedere correctie in de
huur betekent een correctie in de huurtoeslag. Hoeveel denkt de minister
dat dit gaat kosten? Ik voorspel dat deze operatie tientallen miljoenen per
jaar gaat kosten. Bij de behandeling van het wetsvoorstel heb ik een
bedrag van 50 miljoen genoemd. Daar gaan we met de paarse krokodil!

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

14

Na de zomer wil ik in detail horen hoe de vlag erbij hangt. Ook de
informatie van corporaties moet serieus worden genomen.
Die datum van 4 april hebben veel corporaties mij gemeld. Ze kwamen
daarvoor niet binnen bij de Belastingdienst. Per e-mail kregen zij
standaardantwoorden: doe beter uw best en dan komt alles goed! Dit is
geen kritiek op de Belastingdienst, maar op het systeem, dat er in een
vloek en een zucht doorheen wordt gejast voor 2,9 miljoen huurders. Dat
kan niet in zo’n korte tijd.
Ik noem een laatste punt dat tot heel veel correcties gaat leiden. De
minister heeft bevestigd dat een veranderde samenstelling van een
huishouden, die leidt tot een inkomenscorrectie, in veel gevallen ook weer
tot een correctie dan wel een bezwaarschrift zal leiden. Als corporaties
binnen een paar dagen tweemaal een overzicht opvragen en als daar
grote verschillen tussen zitten, kan het blijkbaar om aanzienlijke aantallen
gaan. Ik wil dus dat de minister na de zomer in detail met een verantwoording komt van de administratieve lasten die deze operatie aan alle
kanten van de tafel heeft opgeleverd, aan de kant van het ministerie, van
de Belastingdienst, van de corporaties, van de gemeenten en van
iedereen die hiermee geconfronteerd wordt. Laat hij daarbij niet vergeten
om het aantal binnengekomen bezwaarschriften mee te nemen, want dat
tikt ook bijzonder hard aan.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Als de heer Jansen alle mensen die
naar deze vergadering kijken, oproept om vooral bezwaar aan te tekenen,
roept hij daarmee tot extra kosten op. Het is wel bijzonder dat hij zich
hierover druk maakt.
De heer Paulus Jansen (SP): Mogen mensen hun recht niet zoeken?
De voorzitter: In ieder geval zijn er rechten en plichten in deze
commissie. Een van de regels is dat het via de voorzitter gaat. Dat wil ik
graag zo houden. Ik stel voor dat mevrouw Visser haar tweede termijn
vervolgt.
Mevrouw Visser (VVD): Ik ga verder. Dank voor de beantwoording. Die
was helder, evenals de brief. Bij de wetsbehandeling heeft de minister al
toegezegd dat hij eind 2013 met een evaluatie komt. Verschillende vragen
die de collega’s hebben gesteld, zullen daarbij vermoedelijk aan de orde
komen. Kan de minister aangeven wat de evaluatie behelst?
De minister gaat bekijken welke maatregelen hij kan nemen om iets te
doen aan de 5% ontbrekende inkomensgegevens. Denkt hij over de
mogelijkheid om daarin de omgekeerde bewijslast mee te nemen,
waarover ik zojuist een discussie had met mevrouw Voortman?
De voorzitter: Drie minuten, mijnheer Verhoeven.
De heer Verhoeven (D66): Voorzitter. Ik bedank de minister voor de
beantwoording van de vragen. Ik ben blij met zijn toezegging om ons
goed op de hoogte te houden. Ik zie een groot verband tussen de
verhuurderheffing enerzijds en de inkomsten anderzijds, maar de minister
zegt dat veel verhuurders de gegevens niet eens hebben opgevraagd.
Daarmee heeft hij wellicht een punt. Wij houden een vinger aan de pols.
De uitvoering van dit beleid is heel belangrijk. Over het beleid zelf hebben
wij het al gehad.
Tot slot. Ik vind het inderdaad merkwaardig dat je oproept tot het maken
van bezwaar als je jezelf tegelijkertijd zorgen maakt over de administratieve lasten. Dat is een merkwaardige move van de SP. Daarnaast hadden
wij afgesproken dat wij een uur zouden uittrekken om op korte termijn
over dit onderwerp te kunnen praten. Ik vind het jammer dat de SP die
afspraak zelf niet nakomt, terwijl zij altijd zegt dat afspraken zo belangrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

15

zijn. De voorzitter heeft bovendien toegestaan om drie minuten aan de
tweede termijn toe te voegen. Dat vind ik ook merkwaardig, want het
hoort één minuut te zijn, maar ik ben blij dat wij dit onderwerp goed
hebben kunnen bespreken.
De voorzitter: U hebt precies twee minuten gebruikgemaakt van uw
termijn en daarmee uw eigen normen overtreden, maar het geeft niks. Ik
geef de heer Jansen de ruimte om te reageren op uw woorden over de
oproep om bezwaar te maken, want u deed tenslotte aan uitlokking.
De heer Paulus Jansen (SP): Dat mag je wel zeggen. Vindt de heer
Verhoeven dat mensen het recht hebben om gebruik te maken van de
mogelijkheid om bezwaar te maken tegen een onjuiste huurverhoging?
Dat is wat wij zeggen. Ik dacht dat wij inmiddels wel wisten dat de
aangezegde huurverhoging in een aantal gevallen niet gaat kloppen; ik
heb zojuist de hardheidsclausule nog genoemd. Het is toch heel redelijk
dat mensen in zo’n situatie zeggen dat zij dit niet pikken? Of ben ik nou
gek geworden?
De voorzitter: Die laatste vraag hoeft niet beantwoord te worden.
De heer Verhoeven (D66): De heer Jansen is niet gek geworden, maar er
is verschil tussen mensen de mogelijkheid geven om op eigen
gelegenheid bezwaar te maken, en ze actief oproepen om bezwaar te
maken. In dat laatste geval kan er ook sprake zijn van een situatie waarin
er helemaal geen reden is om bezwaar te maken. Als de heer Jansen
mensen wil oproepen tot het maken van bezwaar terwijl daarvoor in hun
specifieke geval geen reden is, vind ik dat uitermate onverstandig. Laat
mensen dit zelf beoordelen, niet de SP.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Ik wil nog ingaan op de
hardheidsclausule, de omkering van de bewijslast en het IB60-formulier.
De minister komt voor 1 mei met een regeling omtrent de hardheidsclausule. Die zou er eigenlijk voor 1 april al liggen, maar nu wordt het voor
1 mei. Het kan zijn dat die regeling hier nog onderwerp van debat wordt,
maar ik heb liever dat die gewoon meteen goed is. Ik heb in eerste termijn
al gevraagd om in de regeling op te nemen dat mensen die als gevolg van
een Wmo-indicatie een woningaanpassing hebben, zoals een traplift of
een verlaagd aanrecht, in aanmerking kunnen komen voor een uitzondering op de inkomensafhankelijke huurverhoging. Graag krijg ik die
toezegging.
Dan de omgekeerde bewijslast. Er zijn verhuurders die zeggen dat
huurders 6,5% huurverhoging krijgen tenzij zij met inkomensgegevens
kunnen aantonen dat dit niet terecht is omdat zij minder dan € 43.000
verdienen. Graag hoor ik van de minister wat hij hiervan vindt en wat hij
hiertegen gaat doen.
Tot slot het IB60-formulier. De minister geeft aan dat je dit niet hoeft mee
te sturen als je bezwaar maakt, maar ik kreeg zojuist te horen dat je dit wel
moet meesturen. Graag krijg ik hierover duidelijkheid.
De voorzitter: De heer Knops ziet af van een bijdrage in tweede termijn.
De minister kan gelijk antwoorden.
Minister Blok: Voorzitter. De heer Jansen vroeg om een balans na de
zomer. Die had ik al toegezegd en ik zal die dan ook sturen. Met een aantal
specifieke subvragen overvraagt de heer Jansen mij echter. Mochten de
kosten aan de kant van de Belastingdienst anders zijn dan ik nu heb
gezegd, dan kan ik ze natuurlijk geven, maar ik kan niet beoordelen welke
kosten verhuurders hebben gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

16

De heer Jansen begon zijn betoog vanmiddag chique door te zeggen: ook
als ik het niet eens ben met het beleid, vind ik dat het juist moet worden
uitgevoerd. Dat lijkt mij de juiste insteek. De heer Jansen legt nu echter
toch een koppeling tussen enerzijds het niet eens zijn met het beleid en
anderzijds het starten van een procedure die tot een enorme belasting
voor de overheid leidt. Dat vind ik jammer. Wij kunnen bezwaarschriften
via de Huurcommissie opvragen. Normaal staat het aantal in het
jaarverslag, maar ik zal proberen om een tussenstand op te leveren.
Het is zeer terecht als wie dan ook aan de bel trekt omdat de uitvoering
niet goed is, maar vaak loopt hier de achterliggende wens doorheen om
het beleid te blokkeren, omdat men het daar niet mee eens is. Daardoor
wordt het debat uiteraard bemoeilijkt. Wij hebben veel brieven gekregen
die als belangrijkste insteek hadden dat de afzender überhaupt tegen
huurverhoging of de verhuurderheffing was, waarbij dan als bijkomend
argument genoemd werd dat het procedureel mis kan gaan. Ik vind het
zuiver om die twee zaken echt te scheiden. De heer Jansen deed dat in het
begin van zijn betoog ook. Nogmaals, ik zal de Kamer blijven informeren
over de gang van zaken.
Mevrouw Visser en mevrouw Voortman hebben beiden vragen gesteld
over een systeem van omgekeerde bewijslast, maar zij hadden beiden een
andere insteek. Een verhuurder kan geen huurverhoging van 6,5%
opleggen op deze manier. Wij hebben daar niet voor gekozen. Ik ben ook
niet voornemens om dat te doen. Mocht een huurder hier nu mee
geconfronteerd worden, dan hoeft hij op die grond geen huurverhoging te
betalen.
De heer Verhoeven vindt met mij dat wij de vinger zorgvuldig aan de pols
moeten houden. Ik zal dat ook doen en ik zal de Kamer daarover informeren.
Omtrent de regeling voor chronisch zieken en gehandicapten kan ik voor
mevrouw Voortman alvast een tipje van de sluier oplichten. Woningaanpassing is inderdaad een van de criteria om voor een uitzondering in
aanmerking te komen. De Kamer krijgt deze regeling in de mailbox,
vermoedelijk vanavond al.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Zaken als trapliften en verlaagde
aanrechten vormen dus redenen om voor een uitzondering in aanmerking
te komen?
Minister Blok: Ja. Het gaat om de gewone Wmo-beschikking.
Wij blijven ervan overtuigd dat het IB60-formulier niet nodig is voor het
beroep zelf. Het moet uiteindelijk ingevuld geleverd worden, maar is niet
vereist om de procedure op te starten.
De voorzitter: Dank u voor de beantwoording.
De minister heeft één toezegging gedaan. De Kamer wordt na de zomer
geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de inkomensafhankelijke huurverhogingen. Daarbij worden de kosten van de Belastingdienst meegenomen, voor zover die afwijken van eerdere meldingen,
evenals het overzicht van Aedes en een tussenstand van het aantal
bezwaarschriften dat is ingediend bij de Huurcommissie.
Sluiting: 15.15 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 926, nr. 201

17