Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 305

Mobiliteitsbeleid

Nr. 406

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 juni 2023
Met deze brief ga ik in op de motie van de leden Grinwis en Van
Ginneken1 die tijdens het wetgevingsoverleg vrachtwagenheffing op
14 maart 2022 is aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 62, item 10). In
de motie wordt gevraagd om een specifieke aanpak voor en proactieve
planning van laadlocaties voor vrachtwagens, waaronder op verzorgingsplaatsen langs het hoofdwegennet en bij distributiecentra, en daarbij de
netbeheerders te betrekken.
Daarnaast ga ik in deze brief in op een tweetal toezeggingen. Ten eerste
de toezegging aan de leden Koerhuis en Van Ginneken om uw Kamer te
informeren over in hoeverre er vanaf 2030 voldoende logistieke laadinfrastructuur beschikbaar is voor transport- en logistieke bedrijven2. Ten
tweede de toezegging aan het lid Stoffer om uw Kamer te informeren over
de subsidie die bedrijven in aanvulling op de Milieu Investeringsaftrek
(MIA) kunnen krijgen voor de realisatie van laadinfrastructuur3.
Mijn aanpak bestaat uit een aantal onderdelen: het maken van goede
prognoses zodat de laadinfra gelijke tred houdt met de ontwikkeling van
de vloot, het uitwerken van een uitvoeringsagenda en het aanjagen en
starten van een aantal acties rond de praktische realisatie van laadinfrastructuur. Nieuw hierbij is dat ik zowel voor publiek als privaat logistiek
laden een subsidieregeling aan het voorbereiden ben die naar
verwachting aan het begin van 2024 gereed zal zijn.

1
2
3

kst-31305-406
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 35 910, nr. 20.
Kamerstuk 31 305, nr. 368.
Aanbiedingsbrief bij Antwoorden op Kamervragen over begrotingsbehandeling IenW |
Kamerstuk | Rijksoverheid.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

1

Prognose – gelijke tred houden met ontwikkeling vloot
Het aantal elektrische vrachtwagens op de Nederlandse wegen groeit en
zal de aankomende jaren verder toenemen. Vanaf 1 januari 2025 start de
invoering van zero-emissiezones voor stadslogistiek in de 30 tot 40
grootste gemeenten. Daarnaast is het doel dat in 2040 100% van de
nieuwverkochte vrachtwagens zero-emissie is en dat het wegtransport in
2050 volledig emissieloos zal zijn. De verwachting is dat er in Nederland in
2025 circa 1000 emissievrije vrachtwagens zijn en in 2030 16.0004. Voor al
deze doelen is het belangrijk dat de logistieke laadinfrastructuur goed
geregeld is.
De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) is bezig met het opzetten
van een systematiek om op maandelijkse basis bij te houden of het
aanbod van logistieke laadinfrastructuur gelijke tred houdt met de
laadbehoefte van elektrische vrachtwagens. Ook publiceert de NAL
jaarlijks een rapportage met de belangrijkste ontwikkelingen en cijfers.
Logistieke laadinfrastructuur mag geen belemmering vormen voor de
verduurzaming van het vrachtvervoer. Er moet zowel bij bedrijven zelf, als
onderweg voldoende gelegenheid zijn om te kunnen laden. Daarom is het
belangrijk dat de uitrol van logistieke laadinfrastructuur wordt versneld.
In deze brief licht ik de maatregelen toe die ik neem om te zorgen voor
voldoende laadinfrastructuur voor het wegtransport.
Uitvoeringsagenda logistieke laadinfrastructuur – komen tot een
landsdekkend samenhangend netwerk
De elektrificatie van het wegtransport komt op gang. Nu wordt laadinfrastructuur voornamelijk daar aangelegd waar partijen investeren in nieuwe
elektrische voertuigen. De komende jaren wordt er gewerkt aan een
samenhangend en landsdekkend netwerk van laadinfrastructuur. Dit geldt
voor de gebieden in- en rondom de aanstaande ZE-zones voor stadslogistiek, maar ook daarbuiten. Het wegtransport rijdt immers overal.
Om lijn te brengen in het ontstaan van dit netwerk ben ik bezig de
uitvoeringsagenda logistieke laadinfrastructuur op te stellen, die zich richt
op de ontwikkeling van zowel publieke als private laadinfrastructuur voor
het wegtransport. De agenda schetst een kader van randvoorwaarden en
governance (welke partijen hebben welke rol bij de ontwikkeling van
laadinfrastructuur) en geeft een beeld over hoe het netwerk zich de
komende tijd zal ontwikkelen. Ik stel deze agenda op in nauwe samenwerking met de NAL-samenwerkingsregio’s. De agenda is in Q3 2023
gereed.
Financiële ondersteuning – publieke en private laadinfrastructuur
Naast de aanschaf van voertuigen vergt ook laadinfrastructuur forse
investeringen van bedrijven. Bedrijven kunnen via de Milieu Investeringsaftrek (MIA) nu al financiële ondersteuning krijgen bij de realisatie van
laadinfrastructuur. In 2022 is het belastingvoordeel dat bedrijven via deze
weg ontvingen bijna verdubbeld ten opzichte van het voorgaande jaar5.
Op mijn verzoek heeft de NAL-werkgroep Logistiek de totale kosten voor
de realisatie van private logistieke laadinfrastructuur6 in kaart gebracht en
4

Kamerstuk 31 305, nr. 368.
Jaarcijfers MIA/VAMIL 2022.
6
Onderzoek kosten laadinfrastructuur logistiek laden op privaat terrein.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

2

een businesscasetool ontwikkeld voor laden op bedrijventerreinen. Ook is
er inzicht ontwikkeld in de kosten voor de realisatie en operatie van
publieke logistieke laadinfrastructuur. De uitkomsten van deze onderzoeken ondersteunen mij in mijn voornemen om bedrijven financieel te
ondersteunen bij de realisatie van logistieke laadinfrastructuur. Deze
investering wordt bekostigd vanuit het Klimaatfonds. Hierover is uw
Kamer vorige maand geïnformeerd door de Minister voor Energie en
Klimaat7.
Ik werk momenteel twee subsidieregelingen uit: één voor publieke en één
voor private logistieke laadinfrastructuur. Ik verwacht beide regelingen
begin 2024 open te stellen8.
Bij het uitwerken van deze subsidieregelingen zal het ministerie zich
houden aan de Europese staatssteunregels. Op 9 maart jl. heeft de
Europese Commissie een wijziging bekend gemaakt van de Algemene
Groepsvrijstellingsverordening (AGVV), die onder andere van toepassing
is op de verstrekking van steun aan bedrijven voor investeringen in
publieke en private alternatieve tank- en laadinfrastructuur. Ik onderzoek
nu wat de implicaties zijn van deze wijzigingen voor de vormgeving van
de beoogde subsidieregelingen en de MIA.
Daarnaast zullen vanaf de start van de vrachtwagenheffing de nettoopbrengsten in overleg met vertegenwoordigers van de vervoerssector
ook aangewend kunnen gaan worden voor logistieke laadinfrastructuur9.
Dekkend netwerk van publieke laadinfrastructuur
Onderzoek van ElaadNL10 laat zien dat naar verwachting zo’n 80% van de
laadvraag plaats zal vinden bij private laadlocaties, op depot, bij de klant
of leverancier. Toch is een dekkend netwerk van publieke logistieke
snellaadlocaties een cruciale randvoorwaarde voor bedrijven om met
vertrouwen de overstap naar elektrisch vervoer te maken. Dit doorbreekt
de kip-ei discussie over voertuig versus laadpunt en geeft bedrijven het
vertrouwen dat vrachtwagens onderweg kunnen (snel)laden wanneer dat
nodig is. Hiervoor heb ik een aantal zaken in gang gezet:
– De Europese verordening infrastructuur alternatieve brandstoffen
(AFIR): ik heb namens Nederland ingezet op ambitieuze doelstellingen
voor de realisatie van een Europees netwerk van publieke logistieke
laadinfrastructuur.
– Laden op verzorgingsplaatsen: een adaptief beleidskader voor de
verzorgingsplaats van de toekomst om publiek laden langs het
hoofdwegennet te ontwikkelen.
– Stopcontact op land voor een robuuste energievoorziening op
verzorgingsplaatsen.
– Aanjaagprogramma Logistiek Laden (LoLa) om samen met ketenpartners versneld 60 logistieke laadpunten te realiseren.
– Pilotprogramma living lab heavy duty laadpleinen om praktische
kennis op te doen bij het ontwikkelen van zes laadpleinen voor
logistiek vervoer.
– Electric Road Systems: onderzoek naar de mogelijkheden, wenselijkheid en toegevoegde waarde van dynamisch laden.

7

Kamerstuk 32 813, nr. 1230.
Deze regelingen betreffen niet de afspraken over alternatieve laad- en tankinfrastructuur voor
transport over weg en water die tijdens het BO-MIRT van november 2022 zijn gemaakt. Ook
CEF-middelen die vanuit Europa ter beschikking worden gesteld vallen hierbuiten.
9
Bestuursovereenkomst vrachtwagenheffing.
10
ElaadNL Outlook Truckers komen op stoom.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

3

Verordening Infrastructuur Alternatieve Brandstoffen (AFIR)
De versnelde uitrol van publieke laadinfrastructuur voor logistiek sluit aan
bij de aanstaande Europese verordening infrastructuur alternatieve
brandstoffen (AFIR) om op termijn voor verschillende alternatieve
energiedragers een minimum (aantallen en vermogen) aan laad- en
tankinfrastructuur te realiseren langs het TEN-T kernnetwerk, het TEN-T
uitgebreide netwerk en op de stedelijke knooppunten. In de
AFIR-onderhandelingen heb ik me dan ook sterk gemaakt voor ambitieuze
Europese doelen. In Nederland wil ik door het instellen van de hiervoor
genoemde subsidieregeling een impuls geven aan de versnelde realisatie
van publieke logistieke laadinfrastructuur.
Laden op verzorgingsplaatsen
Ook verzorgingsplaatsen zullen in de toekomst een rol spelen bij het laden
van vrachtwagens, zeker voor lange afstandsvervoer. Ze bieden chauffeurs de mogelijkheid om hun voertuig bij te laden langs het hoofdwegennet. Hoe de transitie naar duurzame logistiek zich gaat voltrekken is
voortdurend in ontwikkeling. Ik zet daarom in op een flexibel en adaptief
beleidskader voor de verzorgingsplaats van de toekomst. De ontwikkeling
van een routekaart verzorgingsplaats van de toekomst is hiervan een
onderdeel. De routekaart geeft een overzicht van de geprognosticeerde
vraag van de weggebruiker naar voorzieningen, waaronder tanken, laden,
shop, parkeren, etc. Daarnaast wordt ook de omschrijving van de fysieke
kenmerken van de verzorgingsplaats in het hier en nu opgenomen, zoals
de oppervlakte van het tankstation, de aanwezigheid van een laadstation
of wegrestaurant etc.
Om ervoor te zorgen dat de verzorgingsplaatsen in de toekomst
voldoende netcapaciteit kunnen leveren voor snelladen heb ik opdracht
gegeven voor de uitvoering van het kennis- en leerprogramma
«Stopcontact op land». Via dit programma zal in de aankomende twee
jaar, samen met onder andere netbeheerders, Rijkswaterstaat, het
Rijksvastgoedbedrijf en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat,
onderzoek worden gedaan naar een robuuste en efficiënte energievoorziening op verzorgingsplaatsen.
Aanjaagprogramma Logistiek Laden (LoLa)
Om de realisatie van een landelijk dekkend netwerk van publieke
logistieke laadinfrastructuur aan te jagen werk ik samen met ElaadNL (het
samenwerkingsverband van de gemeenschappelijke netbeheerders) aan
het initiatief om tot 2028 onder de naam LoLa de realisatie van publieke
snellaadlocaties te versnellen. Daarbij wordt nadrukkelijk samengewerkt
met de NAL-samenwerkingsregio’s, gemeenten en netbeheerders.
Op dit moment is de verwachting dat met LoLa een bijdrage kan worden
geleverd aan de versnelde realisatie van 60 publieke laadlocaties. Daarbij
zal het gaan om locaties op plekken waar de toekomstige laadbehoefte
van vrachtwagens naar verwachting hoog zal zijn.
Pilotprogramma Living Lab Heavy Duty Laadpleinen
Het laden van zware vrachtvoertuigen is volop in ontwikkeling. Het is
belangrijk dat er de komende jaren zo veel mogelijk ervaring en kennis
wordt opgedaan over het laden in de praktijk. Ik heb daarom aan
Rijkswaterstaat de opdracht gegeven om voor het project Living Lab
Heavy Duty Laadpleinen een samenwerking met de markt aan te gaan en
op een zestal laadpleinen voor vrachtwagens aan de hand van relevante

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

4

kennisvragen onderzoek te doen naar de ontwikkeling en demonstratie
van innovatieve laadconcepten voor zware voertuigen, in termen van
techniek, ruimtelijke inpassing, integratie met het energiesysteem,
effecten op logistieke processen en markt/businessmodellen.
De meerwaarde van dit project is tweeledig. Enerzijds leveren de zes
projecten waardevolle kennis op, die van waarde is voor de realisatie van
toekomstige logistieke laadlocaties. Anderzijds dragen de zes laadlocaties
op hun beurt ook bij aan het landelijke dekkend netwerk van logistieke
laadlocaties. De realisatie van het pilotprogramma is gestart en wordt
naar verwachting eind 2025 afgerond.
Electric Road Systems
Zoals aangegeven in mijn brief van 18 mei 202211 zijn er in het kader van
de transitie naar duurzaam wegtransport twee verkenningen uitgevoerd
naar dynamisch laden van elektrische vrachtwagens door middel van
zogeheten Electric Road Systems (ERS). Door middel van ERS kan de
batterij van een elektrische vrachtwagen worden opgeladen tijdens het
rijden, bijvoorbeeld via een bovenleiding. Het is dus een vorm van
dynamisch laden, wat een alternatief voor, dan wel een aanvulling op, het
stationair laden bij een laadpaal is.
Om nader te onderzoeken wat het draagvlak binnen de samenleving voor
ERS is, zijn twee onderzoeken uitgevoerd. Het eerste onderzoek onder
duizend burgers en twee focusgroepen vindt u in de bijlage. Ook is een
verkenning gehouden onder professionele stakeholders.
Uit eerder onderzoek12 13 is gebleken dat ERS een optie is om de transitie
naar emissievrij vrachtvervoer verder op gang te brengen, maar dat er
tevens scepsis is. Ook vanuit het oogpunt van wegbeheer rijzen diverse
vragen, onder andere gerelateerd aan haalbaarheid, veiligheid en
gebruiksmogelijkheden van het wegennet, zeker gelet op alle andere
opgaven op het hoofwegennet.
In de loop van 2023 wordt opdracht gegeven voor het uitvoeren van
vervolgonderzoek naar de haalbaarheid van ERS in Nederland en
aansluiting op internationale corridors.
Private logistieke laadinfrastructuur
Het overgrote deel van de elektrische vrachtwagens zal naar verwachting
gaan laden op eigen terrein of bij de klant of leverancier, vaak op of bij
bedrijventerreinen.
Bedrijven zijn primair zelf verantwoordelijk voor de realisatie van deze
laadinfrastructuur en het aanvragen van de daarvoor benodigde netcapaciteit. Samen met medeoverheden, netbeheerders en andere betrokkenen
creëren we randvoorwaarden zodat bedrijven makkelijker de stap naar
elektrisch wegtransport kunnen zetten. Ik ben blij met de ondersteuning
die NAL-samenwerkingsregio’s en gemeenten bieden aan bedrijven in de
vorm van kennis en advies omtrent elektrificatie van transport en
realisatie van laadinfrastructuur. Daarnaast ondersteun ik partijen door
onderzoek te laten doen door de NAL werkgroep Logistiek en de laadbehoefte op bedrijventerreinen in kaart te brengen door de Vliegende
Brigade NAL.
11

Kamerstuk 31 305, nr. 340.
Verkenning electric road systems.
13
Analyse kosteneffectiviteit electric road systems (ERS) voor Nederland.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

5

Kennis over logistiek laden voor bedrijven
Voor vrijwel alle bedrijven is de overstap naar elektrische voertuigen en
de realisatie van de daarbij horende laadinfrastructuur nieuw. Kennis over
de realisatie en operatie van laadinfrastructuur is daarom een belangrijke
basisbehoefte, waarin ik partijen graag faciliteer. Vanuit de werkgroep
Logistiek van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) is er de
afgelopen twee jaar hard gewerkt aan een groot aantal onderzoeken en
handreikingen. Deze zijn via verschillende kanalen voor iedereen
toegankelijk.14 Deze actie wordt ook dit jaar gecontinueerd.
NAL Vliegende Brigade
De overstap van fossiele brandstoffen naar elektrisch vervoer leidt tot een
nieuwe vraag naar elektriciteit waarvan de omvang vaak nog onbekend is,
maar wel ingevlochten moet worden in de totale elektriciteitsvraag waar
we in de energietransitie voor staan. De elektrificatie van de logistieke
sector, met name op bedrijventerreinen, zal ook veel vragen van
gemeenten. Daartoe heb ik de NAL Vliegende Brigade opgericht met als
taak om gemeenten te ondersteunen met deze opgave en de verwachte
laadbehoefte voor alle modaliteiten in kaart te brengen. De focus ligt in de
eerste fase op de laadbehoefte van bestel- en vrachtwagens op bedrijventerreinen. De Vliegende Brigade werkt daarbij nauw samen met de
NAL-samenwerkingsregio’s, gemeenten, netbeheerders en bedrijven.
De vergaarde informatie en kennis dient als input voor de netinvesteringsplannen van netbeheerders. Tevens vormt het een basis voor het
opstellen van laadbeleid van bijvoorbeeld gemeenten. De Vliegende
Brigade brengt partijen bij elkaar om na te denken over oplossingen voor
de realisatie van logistieke laadinfrastructuur en het organiseren van
voldoende netcapaciteit.
Collegiale aandacht – netcongestie en netcapaciteit
Netcongestie en netcapaciteit zijn belangrijke onderwerpen als het gaat
om laadinfrastructuur voor vrachtwagens. Het elektrisch laden van
vrachtwagens vraagt vanwege de hogere laadvermogens om aanzienlijke
hoeveelheden elektriciteit en transportcapaciteit om dit voldoende snel te
kunnen doen.
Het totale energieverbruik in Nederland schommelt al jaren rond de
120 TWh. De elektrificatie van mobiliteit zal in 2035 naar verwachting
leiden tot een additionele elektriciteitsvraag van 20 TWh, waarvan
8,6 TWh de vraag voor het opladen van elektrische bestel- en vrachtwagens betreft15
Over de beschikbaarheid van voldoende netcapaciteit binnen de energietransitie16 ben ik doorlopend in gesprek met de hiervoor beleidsverantwoordelijke Minister voor Klimaat en Energie. De schaarste in netcapaciteit laat zich sterk voelen in de verduurzaming van logistiek, ook partijen
brengen dit regelmatig onder mijn aandacht.
Het is dan ook goed dat er door netbeheerders, nu en in de aankomende
jaren, fors geïnvesteerd wordt in de verzwaring van het elektriciteitsnet en
dat netcongestie via het Landelijk Actieplan Netcongestie wordt
aangepakt. Op bepaalde plekken zal het ondanks alle inspanningen van
14

Nationale Agenda Laadinfrastructuur werkgroep logistiek.
ElaadNL Outlook Bedrijventerreinen in beweging.
16
Kamerstuk 29 023, nr. 385.
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

6

betrokken partijen niet mogelijk zijn om zo snel als gewenst netcongestie
op te lossen of extra netcapaciteit te realiseren. Voor die situaties is het
belangrijk dat er goede (tijdelijke) alternatieven gevonden kunnen worden.
Daarom heb ik vorig jaar onderzoek laten doen naar de mogelijkheden
voor logistiek laden bij beperkte netcapaciteit17.
Aan dit onderzoek gaat vanuit de NAL een vervolg worden gegeven
waarbij voor een aantal praktijkcases wordt gekeken in hoeverre deze
mitigerende maatregelen de problemen rondom netcongestie en
netcapaciteit oplossen. Dit onderzoek is na de zomer gereed. Het is ook
een thema in het eerder genoemde living lab heavy duty laadpleinen,
waarin de effecten van mitigerende maatregelen als slim laden of een
batterijsysteem in de praktijk getest gaan worden.
Het ministerie doet tot slot ook onderzoek naar het «stopcontact op land»
dat ik eerder in deze brief al benoemde en dat onderdeel uitmaakt van de
ontwikkeling van de verzorgingsplaats van de toekomst.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

17

CE Delft onderzoek Laden voor logistiek bij beperkte netcapaciteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 305, nr. 406

7