Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1035
Vragen van het lid Van den Hil (VVD) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «Kinderopvang fors duurder in 2023, ouders
betalen tot 40 procent meer» (ingezonden 9 november 2022).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 14 december 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Kinderopvang fors duurder in 2023, ouders
betalen tot 40 procent meer»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met dit bericht.
Vraag 2
Is er bij de vaststelling van het maximum uurtarief voor 2023 rekening
gehouden met de inflatiecorrectie? Hoe is dit tarief opgebouwd?
Antwoord 2
De maximum uurprijzen voor de kinderopvangtoeslag worden elk jaar
geïndexeerd op basis van een gewogen gemiddelde van de ontwikkeling van
de algemene loonvoet van bedrijven (aandeel 80%) en de ontwikkeling van
de consumentenprijsindex (aandeel 20%). Dat gebeurt conform geldende
regelgeving, en op basis van de ramingen van het CPB.
De indexering van de maximum uurprijzen voor 2023 (5,58%) is gebaseerd op
(1) een correctie van de indexering in 2022 (2,14%) doordat de verwachte
loon- en prijsontwikkeling voor dit jaar bij het Centraal Economisch Plan
(CEP) naar boven is bijgesteld, en (2) de verwachte loon- en prijsontwikkeling
voor 2023 op basis van het CEP (3,44%) dat 9 maart is gepubliceerd. In
afwijking hiervan wordt de maximum uurprijs in de gastouderopvang in 2023
geïndexeerd met 3,22% (€ 0,15 minder geïndexeerd, als dekkingsmaatregel
voor de intensivering in handhaving en toezicht gastouderopvang). De
financiële effecten van de reguliere indexatie in 2023 bedragen circa € 225
miljoen.

1

ah-tk-20222023-1035
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

RTL Nieuws, 3 november 2022, «Kinderopvang fors duurder in 2023, ouders betalen tot 40
procent meer», (https://www.rtlnieuws.nl/economie/life/artikel/5343730/kinderopvang-tarievenforse-stijging-2023-tien-procent).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Na het verschijnen van het CEP is de verwachte loon- en prijsontwikkeling
nogmaals bijgesteld. Dit is conform de reguliere systematiek niet meegenomen in de bijstelling van de maximum uurprijs. Voor zover dit ziet op 2023,
zal daar in het Besluit kinderopvangtoeslag voor 2024 voor gecorrigeerd
worden. Conform de regulier systematiek geldt dit niet voor de hogere
inflatie en loonontwikkeling in 2022.
Vraag 3 en 4
Heeft u in beeld wat de bandbreedte is van de tariefverhoging over de
verschillende soorten aangeboden vormen van kinderopvang? Zo nee, bent u
bereid om dit uit te zoeken?
Heeft u een compleet beeld van de tariefstijgingen over de verschillende
regio’s in Nederland? Zo nee, bent u bereid om dit op te stellen?
Antwoord 3 en 4
Zoals gebruikelijk zullen kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus de
uurtarieven voor 2023 dit najaar bekend maken. Het kan per organisatie
verschillen of en zo ja, met welk percentage de uurtarieven verhoogd worden
en tevens kan dit verschillen per opvangsoort. Ik heb nog niet in beeld wat de
bandbreedte van de actuele tariefsverhogingen is, ook niet regionaal. De
hoogte van de uurtarieven monitor ik middels de microdata van de dienst
Toeslagen welke worden verwerkt in de kwartaalrapportages. Deze rapportages worden opgesteld op basis van de uurtarieven van alle ouders in
Nederland die kinderopvangtoeslag aanvragen. Hierdoor ontstaat begin
volgend jaar een goed beeld van de ontwikkeling van de uurtarieven in de
sector op basis van de uurtarieven die ouders per volgend jaar doorgeven.
Kanttekening hierbij is dat niet alle ouders een tariefwijziging direct doorgeven in hun toeslagenportaal. Hierdoor kan in eerste instantie een onderschatting van de werkelijke tariefstijging ontstaan. Het beeld wordt gedurende het
jaar steeds vollediger.
Ik zal uw Kamer in het eerste kwartaal van 2023 een rapportage sturen met
de tariefontwikkeling in de sector, op basis van de microdata van Toeslagen.
Hierin is geen onderverdeling in regio’s.
Vraag 5 en 7
Bent u op de hoogte van de oorzaken van de kostenstijgingen waar ouders
mee geconfronteerd worden? Los van de inflatie, welke rol speelt de
schaarste aan de aanbodkant bijvoorbeeld als reden voor de prijsstijgingen?
Welke stappen bent u van plan te ondernemen om ervoor te zorgen dat de
kosten van kinderopvang in 2023 niet de pan uitrijzen voor ouders die er
vanwege hun werk afhankelijk van zijn?
Antwoord 5 en 7
De toegankelijkheid van de kinderopvang monitor ik doorlopend middels de
kwartaalrapportages. Ik zie dat de deelname nog steeds stijgt. Dat zie ik als
een positief signaal, gelet op de toegankelijkheid en ook als resultaat van de
harde inspanning die de sector levert om elke dag goede kinderopvang te
bieden.
Er kunnen meerdere oorzaken zijn van stijgende kosten voor kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus, afhankelijk van de organisatie. Ik zie dat de
kinderopvangsector te maken heeft met kostenstijgingen. Die kunnen onder
andere voortkomen uit de stijging van de energiekosten, huisvestingskosten
of de druk op de lonen in verband met de arbeidsmarkttekorten. Maar de
kinderopvangsector is een markt met betrokken ondernemers. Het is aan de
kinderopvangorganisaties een balans te vinden tussen de gevraagde tarieven
en het aanbod van kinderopvang dat daar tegenover staat.
Ik vind toegankelijke kinderopvang voor alle inkomensgroepen belangrijk.
Kinderopvang is een onmisbare schakel voor werkend Nederland en is
belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Met de maximum uurprijs stel
ik een norm voor de kinderopvangsector op basis waarvan zij de uurtarieven
bepalen. Het is belangrijk dat zo’n maximum uurprijs aan de hand van
objectieve criteria wordt vastgesteld, en niet direct de werkelijke uurprijzen in
de kinderopvang volgt, om te voorkomen dat een prikkel ontstaat waarbij
hogere tarieven enkel zouden leiden tot hogere winsten en kosten hiervan
worden afgewenteld op de belastingbetaler. Het is mogelijk dat kinderop-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

vangorganisaties hun uurprijzen hoger vaststellen dan de maximum uurprijs.
De ondernemers moeten daarbij ook de afweging maken hoe zij hun winsten
aanwenden: om te investeren in kwaliteit, in het aantrekken en het behoud
van medewerkers, in een goede relatie met de ouders of in winstuitkeringen.
Het verschilt hoe kinderopvangorganisaties hiermee omgaan en hoeveel
ruimte ze hiervoor hebben. Het gestarte onderzoek naar winsten in de sector
kan hier meer inzicht in geven.
De ontwikkeling van de tarieven is voor mij een belangrijk aandachtspunt,
omdat het op termijn van invloed kan zijn op de toegankelijkheid, indien
tarieven steeds vaker boven de maximum uurprijzen komen te liggen. Zoals
ik tijdens de begrotingsbehandeling heb aangegeven, is in het kabinet
afgesproken om te verkennen of een extra prijscompensatie over 2022 in de
maximum uurprijzen voor de kinderopvang nodig en wenselijk is. De
uitkomst van deze verkenning is dat de uitzonderlijke en onvoorziene hogere
inflatie in 2022 voor het kabinet reden is om voor 2023 af te wijken van de
reguliere systematiek en de maximum uurprijs extra te verhogen, om ouders
tegemoet te komen voor de hogere inflatie over 2022. Deze uitkomst sluit aan
op de oplossing die voor semi-collectieve sectoren in de najaarsnota is
aangekondigd. De maximum uurprijzen voor de dagopvang en de buitenschoolse opvang zullen in totaal geïndexeerd worden met 6,54% (wordt
€ 9,06 en € 7,79) en de maximum uurprijs voor de gastouderopvang met
4,29% (wordt € 6,80).
Deze extra prijsbijstelling van 0,94% is gebaseerd op de verwachtingen uit de
meest recente MEV. De precieze kosten zijn nader doorgerekend en bedragen
structureel naar inschatting € 57 miljoen (bovenop de eerder genoemde circa
€ 225 miljoen voor de reguliere indexatie). Voor deze extra prijscompensatie
wordt het uitgavenplafond gecorrigeerd, net als bij reguliere aanpassingen
van de prijsontwikkeling.
Reden om, in deze uitzonderlijke situatie, nu reeds deze aanpassing van de
maximum uurprijzen aan te kondigen en niet het voorjaar af te wachten, in
lijn met verzoeken van uw Kamer, is dat ouders snel weten waar ze aan toe
zijn en ook snel kan worden begonnen met nadere uitwerking en implementatie. In het komende voorjaar zal op basis van het CEP nogmaals worden
bezien of de inflatie over 2022 ten opzichte van de MEV is bijgesteld. Een
eventuele bijstelling ten opzichte van de MEV zal dan meegenomen worden
in de indexatie van de maximum uurprijzen in 2024.
Vraag 6
Bent u bereid om de schaarste aan de aanbodkant versneld aan te pakken om
ervoor te zorgen dat de prijzen daardoor niet nog verder worden opgedreven? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u belemmerende regels hieromtrent aanpakken?
Antwoord 6
Om de schaarste aan de aanbodkant aan te pakken is het van belang dat de
kinderopvangsector een sector blijft die voor ondernemers interessant is om
in te investeren. Dit betekent ook dat de brede component van overheidsfinanciering, gebaseerd op de maximum uurprijs, voldoende ruimte moet
bieden voor een doelmatige bedrijfsvoering. Tegelijkertijd wil ik het risico op
overwinsten voorkomen. Deze balans heeft mijn aandacht bij de herziening
van het financieringsstelsel.
Daarnaast is het van belang de huidige en verwachte arbeidsmarkttekorten in
de kinderopvangsector zo veel mogelijk terug te dringen. De kinderopvang
moet een aantrekkelijke sector zijn en blijven voor pedagogisch professionals
om in te werken, waar kwaliteit en veiligheid hoog in het vaandel staan. De
kinderopvangorganisaties dragen daarbij als ondernemers primair een eigen
verantwoordelijkheid voor het aantrekken en behouden van voldoende
gekwalificeerd personeel door goed werkgeverschap uit te oefenen.
Naast de essentiële rol van werkgevers in de kinderopvang, zie ik een
duidelijke rol voor de overheid om krapte in de kinderopvang aan te pakken.
Ik ben doorlopend in gesprek met de sector om samen het tekort aan te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

pakken. Op 5 september jl. heb ik een brief naar uw Kamer2 verzonden met
daarin de stand van zaken van lopende acties en welke andere mogelijkheden
ik nog zie om samen met de sector het personeelstekort in de sector terug te
dringen. Hierbij werk ik langs drie pijlers: meer nieuwe medewerkers
aantrekken, het huidige personeel behouden en stimuleren om meer uren te
werken.
Ten eerste moet de vijver van potentiële medewerkers in de kinderopvang
groter worden. Iedereen die wil en kan werken in de kinderopvang, en die
voldoet aan de kwalificatie-eisen, moet die mogelijkheid krijgen, conform de
motie Van Beukering-Huijbregts/Sahla.3 Om de mogelijkheden tot nieuwe
instroom te vergroten, heb ik daarom de maatregel om de formatieve inzet
van beroepskrachten in opleiding te verruimen met twee jaar verlengd en de
arbeidsmarktcampagne van de sector opnieuw gesubsidieerd. Ook kijk ik
samen met de sector naar de inzet van nieuwkomers, bijvoorbeeld als
groepshulp, en welke behoeften er zijn om de kansen en mogelijkheden voor
zij-instroom nog beter te benutten. Over zij-instroom en modulair opleiden
heb ik u verder geïnformeerd via uw eerdere Kamervragen.4
Ten tweede wil ik blijven inzetten op het aantrekkelijk houden van de sector
voor huidige medewerkers. Goed werkgeverschap staat hierin voorop. De
werkgevers in de kinderopvang dragen verantwoordelijkheid voor een goed
werkklimaat, voldoende ontwikkelmogelijkheden en goede arbeidsvoorwaarden voor hun medewerkers. Daarnaast heb ik uw Kamer, naar aanleiding van
de evaluatie van de kwaliteitseisen in de kinderopvang (Wet IKK), op
15 november jl. geïnformeerd over de mogelijkheden om de werk- en
regeldruk te verminderen, met behoud van kwaliteit. Op deze manier wil ik de
werkdruk verminderen en het werkplezier vergroten, zodat pedagogisch
professionals de best mogelijke kinderopvang kunnen bieden.
Als derde pijler zet ik er samen met de sector op in dat huidige medewerkers
meer uren gaan werken. De sector is begin oktober gestart met een deeltijdfactorproject in samenwerking met Stichting Het Potentieel Pakken. Er
ontstaan ook mooie initiatieven voor combinatiebanen. Om dit te stimuleren
is de sector in oktober dit jaar een onderzoek gestart naar de succesfactoren
en knelpunten van combinatiebanen binnen en buiten de kinderopvangsector.

2

Kamerstuk 31 322, nr. 463.
Kamerstuk 29 544 Arbeidsmarktbeleid, nr. 1148.
4
Kamervragen van het lid Van den Hil (VVD) aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het artikel «Minister: «Versoepelingen kinderopvang gelden pas in 2024», personeelstekort groeit», beantwoording van 11 nov 2022.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4