Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1712
Vragen van het lid Sienot (D66) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over de publicatie van het tarievenbesluit warmteleveranciers 2020
(ingezonden 22 januari 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
11 februari 2020).
Vraag 1
Waar is de enorme stijging van het vaste bedrag voor ruimteverwarming en
tapwater (+47%) op gebaseerd? Deelt u de mening dat deze stijging helaas
geen aanmoediging vormt voor energiebesparing, aangezien de hogere vaste
lasten slechts voor een deel worden gecompenseerd door de lagere prijs per
gigajoule (GJ)? Kunt u bevestigen dat voor huishoudens met een gemiddeld
verbruik van 35 GJ, de prijsdaling van de afleverset en de kosten per GJ in
overweging genomen, de kosten per saldo zijn gestegen?
Antwoord 1
ACM stelt maximum tarieven vast voor de volgende onderdelen:
– het vastrecht voor warmte (gebaseerd op de gasreferentie)
– het variabele tarief voor warmte (gebaseerd op de gasreferentie)
– de meetkosten (gebaseerd op de meetkosten bij gas)
– de huurkosten voor de afleverset (gebaseerd op werkelijke kosten)
– de kosten van de eenmalige fysieke aansluiting op een warmtenet
(gebaseerd op werkelijke kosten)
– de kosten van afsluiting van een warmtenet (gebaseerd op de werkelijke
kosten)
Dit jaar worden de maximumtarieven voor de eerste maal gebaseerd op de
meest recente wijziging van de Warmtewet (aangenomen in 2018) en de
onderliggende regelgeving. ACM heeft als gevolg van deze wijzigingen een
grotere rol gekregen bij het vaststellen van de parameters voor de maximumtarieven. Daarnaast wordt een aantal nieuwe tariefonderdelen gebaseerd op
de gemiddelde werkelijke kosten en niet op basis van de gasreferentie. Deze
nieuwe opzet draagt bij aan meer transparantie rondom de warmtetarieven
en sluit aan bij de door uw Kamer onderschreven wens om de warmtetarieven al meer op basis van werkelijke kosten te reguleren. Tegelijkertijd wordt
met het handhaven van de gasreferentie voor de belangrijkste tariefcomponenten bereikt dat verbruikers op basis van het maximumtarief gemiddeld
gesproken niet meer betalen dan een verbruiker van aardgas.

ah-tk-20192020-1712
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Het meest relevant voor een verbruikers is wat hij in totaal moet betalen voor
de aan hem geleverde warmte. In onderstaande tabel zijn voor het in de
vraag genoemde gebruik van 35 GJ de totale jaarkosten (gebruiksonafhankelijk tarief, variabele kosten, huur afleverset en meetkosten) weergegeven voor
2019 en 2020 op basis van het maximumtarief van ACM. In de vergelijkingstabel staan ook de daadwerkelijke tarieven van de 5 grotere in Nederland
actieve warmteleveranciers.
Op basis van de gepresenteerde gegevens kan worden geconstateerd dat
uitgaande van 35 GJ de door ACM vastgestelde maximumtarieven tot een
kleine verlaging van de totale kosten hebben geleid (van € 1.543 in 2019 naar
€ 1.534 in 2020). Wanneer we kijken naar de genoemde leveranciers dan kan
worden geconcludeerd dat de totale kosten in 2020 bij 35 GJ bij alle
genoemde warmteleveranciers niet alleen lager zijn dan op basis van het
maximum van ACM toegestaan, maar ook lager dan de daadwerkelijke kosten
bij die leveranciers in 2019.
Warmtetarief

ACM (max.)
Eneco
SVP
Ennatuurlijk
HVV
Vattenfall

2020

2019

Vastrecht

Afleverset

Meetkosten

Variabel
tarief

Verbruik
(GJ)

Totale
kosten
2020

Vastrecht

Afleverset

Meetkosten

Variabel
tarief

Verbruik
(GJ)

Totale
kosten
2019

Verschil
2020 –
2019 (€)

Verschil
kosten 2020
– 2019 (%)

469,17
362,65
351,17
379,67
371,73
322,79

126,19
126,19
126,19
126,19
101,24
126,19

26,63
26,63
26,63
26,63
26,63
26,63

26,06
25,43
26,06
23,99
24,77
25,90

35
35
35
35
35
35

1.534,21
1.405,52
1.416,09
1.372,14
1.366,55
1.382,11

318,95
284,45
318,95
303,21
251,93
268,63

201,73
170,61
173,47
196,73
179,59
181,09

25,89
25,89
25,89
25,89
25,89
25,89

28,47
28,47
28,47
26,65
27,04
26,15

35
35
35
35
35
35

1.543,02
1.477,40
1.514,76
1.458,58
1.403,81
1.390,86

– 8,81
– 71,88
– 98,67
– 86,44
– 37,26
– 8,75

– 0,57%
– 4,87%
– 6,51%
– 5,93%
– 2,65%
– 0,63%

Verschil kosten
bedrijf met
tarief ACM 2020
(%)

– 8,39%
– 7,70%
– 10,56%
-10,93%
– 9,91%

Het klopt dat een stijging van vaste kosten geen stimulans is voor het
verminderen van het gebruik, omdat deze kosten los van het gebruik sowieso
moeten worden betaald. De stijging is een gevolg van de door ACM
vastgestelde maximale vaste kosten op basis van de gasreferentie. In de wet
is vastgelegd dat het maximumtarief opgebouwd is uit de gemiddelde
jaarlijkse vaste kosten van het transport, de levering en de aansluiting van
gas vermeerderd met het verschil tussen de gebruiksonafhankelijke overige
kosten bij het gebruik van aardgas en de gebruiksonafhankelijke overige
kosten bij het gebruik van warmte. Het in de vraag genoemde stijgingspercentage van 47% gaat over het gebruiksonafhankelijke deel van het door
ACM vastgestelde maximumtarief. ACM heeft een stijging vastgesteld bij de
onderhoudskosten bij aardgas en een daling van de gemiddelde kosten van
een afleverset. Als gevolg hiervan is het verschil tussen de overige kosten bij
aardgas en de overige kosten bij warmte gestegen en dat is de voornaamste
oorzaak van de stijging van het gebruiksonafhankelijke tarief.
Naast dit deel spelen er bij warmtelevering ook nog andere vaste kosten,
namelijk de huurkosten van de afleverset en de meetkosten. Als deze kosten
worden meegenomen, dan bedroeg het totaal van de door ACM vastgestelde
maximale vaste kosten in 2019 € 547 en in 2020 € 622. Per saldo gaat het
dan dus om een stijging van de totale vaste kosten met ruim 13%.
Vraag 2 en 3
Waar is de stijging voor de aansluitbijdrage van ruim 300% op gebaseerd?
Reflecteert de stijging de reële aansluitkosten? Met andere woorden, kunnen
bewoners met deze informatie een transparante afweging maken tussen de
verschillende warmte-opties wanneer ze van het gas afgaan? Als alle kosten
voor de aansluiting zijn inbegrepen, waarom zijn de vaste kosten dan ook
gestegen?
Op welke wijze beschermt u de consumentenbelangen en voorkomt u dat
warmtebedrijven daadwerkelijk de maximale aansluitingskosten doorberekenen aan hun klanten?
Antwoord 2 en 3
Met ingang van 2020 wordt het maximumtarief voor de fysieke aansluiting
door ACM gebaseerd op de gemiddelde werkelijke kosten bij warmte.
Daarmee wordt voorkomen dat een warmtebedrijf meer in rekening brengt bij
hun klanten dan deze gemiddelde werkelijke kosten. In 2019 was het
maximumtarief voor de aansluiting nog gebaseerd op de aansluitkosten bij
aardgas. De stijging van het maximumtarief voor de aansluitbijdrage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

reflecteert het verschil tussen de aansluitkosten bij aardgas en de werkelijke
kosten bij warmte. Bewoners kunnen deze informatie betrekken in hun
afweging tussen verschillende warmte-opties. Bij de gereguleerde aansluitkosten gaat het om de werkelijke kosten van de fysieke aansluiting van een
woning op het distributienet. Het gaat daarbij om eenmalige kosten. Net als
bij aardgas staat dit verder los van het vastrecht dat jaarlijks in rekening
wordt gebracht.
Vraag 4
Waarom heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de bindende afspraak
die door de warmtegebruikers zelf al met twee van de drie grote warmteleveranciers (Eneco en Ennatuurlijk) was gemaakt om de kosten voor permanente
afsluiting vast te stellen op 350 euro niet overgenomen, maar er juist voor
gekozen om de afsluitbijdrage te laten stijgen tot bijna het tienvoudige
namelijk 3.088 euro?
Antwoord 4
Net als bij de aansluitkosten wordt met de wijziging van de Warmtewet het
maximale tarief voor afsluiting gebaseerd op de gemiddelde werkelijke
kosten. Ook hier geldt dat het om een maximumtarief gaat en dat het partijen
vrij staat om een lager tarief te hanteren. Het nu door ACM vastgestelde
maximum doet dus niets af aan de afspraken die partijen hier over hebben
gemaakt.
Vraag 5
Deelt u de stelling van de Vereniging Eigen Huis dat de monopoliepositie van
de warmtebedrijven een van de oorzaken is van het exorbitante maximum
aansluitbedrag? Op welke wijze beschermt u de consument tegen een
monopolist?
Antwoord 5
De maximumtarieven voor de aansluitkosten worden door ACM vastgesteld
op basis van de werkelijke kosten. Met het vaststellen van deze en andere
maximumtarieven beoog ik de consument te beschermen tegen monopoloïde
warmteleveranciers.
Vraag 6
Op welke wijze voorkomt u dat het vergoeden van de maximale aansluitingskosten gedekt moet worden uit duurzaamheidssubsidies, zodat subsidiegelden juist ingezet kunnen worden om de comfort van een huis te verhogen,
bijvoorbeeld voor isolatiemaatregelen?
Antwoord 6
In het kader van de uitwerking van het Klimaatakkoord wordt bezien hoe de
kosten van de energietransitie, waaronder ook de kosten van aansluiting op
een warmtenet of de kosten van isolatie, gedekt moeten worden. Daarbij
moet vanzelfsprekend aandacht zijn voor de totale opgave en de kosten
daarvan. Indien de aansluiting op een warmtenet bijdraagt aan de energietransitie, horen de werkelijke kosten van die aansluiting daar wat mij betreft
ook bij.
Vraag 7
Wat is de reden dat voor de afleverset het maximale tarief juist is verlaagd?
Hebben mensen jarenlang te veel betaald? Worden ze daarin gecompenseerd
door de warmtebedrijven?
Antwoord 7
Met de wijziging van de Warmtewet is er voor gekozen om het maximumtarief voor de afleverset door ACM te laten vaststellen. Tot 2020 was er geen
maximumtarief voor de afleverset, maar gold de regel dat leveranciers de
redelijke kosten voor een afleverset in rekening mochten brengen. Alleen ten
behoeve van het vaststellen van het vastrecht werd uitgegaan van een
gemiddeld huurbedrag voor de afleverset. Dat bedrag werd tot 2019 niet
gebaseerd op werkelijke kosten, maar op de parameters die in de warmteregeling werden vastgesteld. Dit voor de berekening van het maximum
vastrecht gebruikte huurbedrag was in 2019 € 201,73. Voor 2020 heeft ACM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

het maximale huurbedrag vastgesteld op € 126,19. Zoals de tabel bij vraag 1
laat zien, hebben de meeste warmteleverancier dit tarief overgenomen. De
tabel laat ook zien dat de vijf grotere warmteleveranciers in 2019 voor de
afleverset een lager bedrag in rekening hebben gebracht dan het voor dat
jaar in de Warmteregeling opgenomen bedrag voor de afleverset.
De vraag of de klant niet teveel betaalt voor zijn geleverd warmteproduct is in
de huidige systematiek nog (grotendeels) gekoppeld aan de kosten die een
gemiddelde gasgebruiker heeft. Met een meer op kosten gebaseerd tariefsysteem, zoals voorzien met Warmtewet 2, wordt de relatie tussen werkelijke
kosten voor warmtelevering en de tarieven beter zichtbaar. Dit voorbeeld
illustreert overigens, net als de andere voorbeelden in deze Kamervragen
(aansluitkosten, afsluitkosten) dat een meer kostengebaseerde tariefsystematiek zowel tot hogere als lagere tarieven kan leiden voor verschillende
onderdelen. In dit specifieke voorbeeld van de afleverset zijn de kosten
gedaald en dat is gunstig voor de gebruiker.
Vraag 8
Op welke wijze zijn gebruikersgroepen als Stichting Niet Meer Dan, Stichting
Reeshofwarmte, Stichting Woekerwarmte en Stadverarming geconsulteerd?
Antwoord 8
Ter voorbereiding op het nemen van het tariefbesluit heeft de ACM diverse
informele bijeenkomsten gehouden met partijen die de belangen vertegenwoordigen van leveranciers of verbruikers. De ACM heeft zich daarbij gericht
tot verbruikersorganisaties die landelijk opereren. Zo heeft de ACM onder
andere Aedes, Consumentenbond, NVDE, Vereniging Eigen Huis, VEMW en
de Woonbond uitgenodigd. Op deze manier heeft de ACM een beeld kunnen
krijgen van de belangen van de verbruikers. Voor zover de in de vraag
genoemde partijen belanghebbenden zijn in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht konden zij binnen de daarvoor geldende termijn een bezwaar
bij de ACM indienen en op deze manier een inbreng leveren.
Vraag 9
Hoe verhouden de nieuwe warmtetarieven zich tot de doelstelling «betaalbaarheid voor consumenten» in de voorgenomen Warmtewet 2.0?1
Antwoord 9
De huidige maximum warmtetarieven zijn nog grotendeels gebaseerd op het
uitgangspunt van de gasreferentie. Het is de bedoeling om in bij de uitwerking van Warmtewet 2 geleidelijk over te stappen naar een meer op kosten
gebaseerde vorm van tariefregulering. Het aspect betaalbaarheid is dan
afhankelijk van de ontwikkeling van de werkelijke kosten van een warmtenet.
De bovengenoemde voorbeelden (aansluitkosten, afsluitkosten, afleverset)
laten zien dat een meer kostengebaseerde tariefsystematiek zowel tot hogere
als lagere tarieven kan leiden voor verschillende onderdelen. Per collectief
warmtesysteem zal dat beeld ook gaan verschillen, afhankelijk van de (lokale)
kenmerken van dat systeem. Meer inzicht in de werkelijke kosten van
warmtelevering geeft een betere basis voor een afweging over de betaalbaarheid voor consumenten.
Vraag 10
Heeft u reeds gesproken met de warmtebedrijven over de rendementen? Zo
ja, wat waren de uitkomsten van dit gesprek? Zo nee, wanneer staat dit
gesprek gepland?
Antwoord 10
Ja, zoals toegezegd tijdens de begrotingsbehandeling ben ik in gesprek
gegaan met enkele grotere warmtebedrijven. Een eerste gesprek heeft
plaatsgevonden in december 2019. De definitieve tariefstelling van de
bedrijven voor 2020 was toen nog niet bekend. Daarom heb ik in januari 2020
een tweede gesprek met de warmtebedrijven gevoerd. Over de uitkomst van
deze gesprekken bent u geïnformeerd met mijn brief over de tariefregulering
in Warmtewet 2.
1

Kamerstuk 30 196, nr. 694

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4