Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 93

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2010
Met deze brief informeer ik u over de vondst van een aantasting door de
Aziatische boktor (Anoplophora glabripennis) in bomen in een groenstrook op een industrieterrein in Almere-Buiten. Het is de eerste keer dat
deze uitheemse boktor in Nederlandse planten is aangetroffen.
Eerdere aantastingen door de boktor, in onder meer het Westland en
Boskoop, hadden betrekking op de Oost-Aziatische boktor (Anoplophora
chinensis), die nauw verwant is aan de Aziatische boktor.
De Aziatische boktor is, evenals de Oost-Aziatische boktor, een
quarantaine-organisme dat in Richtlijn 2000/29/EG1 (verder: Fytorichtlijn)
is ingedeeld in de hoogste risicocategorie (bijlage I,A,I). Deze boktor kan
aanzienlijke schade aanrichten aan loofbomen en struiken en vormt
daarmee een grote bedreiging voor de groene ruimte. Daarnaast vormt de
boktor een risico voor de teelt en handel in boomkwekerijproducten. Op
grond van de Fytorichtlijn bestaat de verplichting om bij een vondst van
deze boktor maatregelen te treffen gericht op uitroeiing en de Europese
Commissie daarover te informeren.
Situatie

1
Richtlijn 2000/29/EG van de Raad van 8 mei
2000 betreffende de beschermende maatregelen tegen het binnenbrengen en de verspreiding in de Gemeenschap van voor planten en
voor plantaardige producten schadelijke
organismen (PB 2000 L 169).

kst-27858-93
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Bij de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit, Divisie Plant (verder: nVWA), is
via Alterra een melding van Stadsbeheer Almere binnengekomen van
verdachte symptomen bij diverse bomen op een industrieterrein in
Almere-Buiten. Onderzoek aan één van deze bomen door de nVWA in de
afgelopen dagen heeft uitgewezen dat het hier gaat om een aantasting
door de Aziatische boktor. In deze besmette boom zijn ca. 16 uitvlieggaten
aangetroffen, zowel recente als van een wat oudere datum (tot drie jaar
geleden), alsmede larven en resten van kevers. Dit wijst erop dat de
besmetting al enige tijd in de boom aanwezig is en zich mogelijk al verder
heeft kunnen verspreiden.
Aangezien in de directe omgeving weinig bomen aanwezig zijn en de
oudste uitvlieggaten enkele jaren oud, bestaat de kans dat de boktor bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 858, nr. 93

1

gebrek aan geschikte waardplanten zich over een grotere afstand heeft
verspreid.
De aantasting is aangetroffen in esdoorns (Acer pseudoplatanus). Op
grond van de leeftijd van de boom en van de uitvlieggaten moet worden
geconcludeerd dat de aantasting in Nederland is ontstaan en niet is
meegekomen met plantmateriaal.
Het is hiermee de eerste keer dat de Aziatische boktor in Nederlandse
planten is gevonden. Deze boktor is in Enschede en Oss in 2008 wel
eerder aangetroffen in de buurt van verpakkingshout met natuursteen
afkomstig uit China. Het betrof echter vondsten van individuele kevers. In
andere lidstaten, waaronder Duitsland, Frankrijk en Italië, zijn al eerder
uitbraken geweest van deze boktor.
De mogelijkheid bestaat dat de boktor is meegekomen met verpakkingshout uit China/Japan, landen waar deze boktor veel voorkomt. Het
risico op introductie van deze Aziatische boktor via verpakkingshout uit
met name Azië is reeds langer bekend. Alle tot nu toe bekende introducties van dit organisme in de EU zijn te herleiden tot import van besmet
houten verpakkingsmateriaal. Om introducties van de boktor via verpakkingshout te voorkomen geldt sinds 2005 bij import de eis dat het
verpakkingshout een behandeling moet hebben ondergaan om schadelijke organismen te doden voordat het de Europese Unie binnen mag
komen. In dit kader loopt sinds 2005 tijd ook een monitoringprogramma
bij de nVWA, waarbij geïnspecteerd wordt op symptomen van deze
boktor. Hierbij zijn incidenteel (resten van) kevers en larven gevonden.
De Aziatische boktor heeft een minder brede waardplantenreeks dan de
Oost-Aziatische en tast vooral grotere bomen en struiken aan. Verder is
vermoedelijk het klimaat in Nederland geschikter voor de Aziatische
boktor dan voor de Oost-Aziatische boktor. Dit zou betekenen dat deze
kever zich hier gemakkelijker zal kunnen vestigen.
De Aziatische boktor legt haar eieren hoger in de boom waardoor
inspecties van onderaf geen betrouwbaar resultaat gegeven. Inspecties
zullen om deze reden veelal met behulp van hoogwerkers uitgevoerd
moeten worden.
Maatregelen
In tegenstelling tot de Oost-Aziatische boktor, waarvoor in EU-verband
noodmaatregelen zijn vastgelegd (beschikking 2008/840/EG), bestaan er
voor bestrijding van deze Aziatische boktor geen specifieke bestrijdingsvoorschriften, maar enkel de algemene verplichting maatregelen te
nemen die zijn gericht op de uitroeiing ervan. Wel is er in EPPO-verband
(European and Mediterranean Plant Protection Organisation) een
standaard in voorbereiding, gebaseerd op ervaringen van EU-lidstaten die
eerder te maken hebben gehad met een uitbraak van deze Aziatische
boktor. Bij het bepalen van de maatregelen is rekening gehouden met de
concept-standaard van het EPPO, de ervaringen in andere lidstaten en de
specifieke omstandigheden rond deze vondst, met name de geringe
plantdichtheid en de leeftijd van de uitvlieggaten.
De thans te nemen maatregelen omvatten:
1. Een inventarisatie van de boomvegetatie in een straal van 1 kilometer
rond de vondst.
2. Een survey (visuele inspectie) in een gebied met een straal van
1 kilometer rond de vondst om te bezien of verspreiding heeft
plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 858, nr. 93

2

3.

Het verwijderen en nader onderzoeken van de besmette bomen en de
waardplanten van de Aziatische boktor in een straal van 100 meter
rond de gevonden besmetting.
4. Het instellen van een gebied met een straal van 500 meter rond de
vondst, waarin beperkingen gelden voor de afvoer van materiaal van
waardplanten met een doorsnede groter dan 2,5 cm. Binnen dit
gebied zal dit materiaal alleen onder controle van de Nieuwe VWA,
divisie Plant, mogen worden afgevoerd en vernietigd.
5. Het uitvoeren van een jaarlijkse survey in een straal van 1 000 meter
rond de vondst.
Tijdens de survey in de straal van 1 km rond de vondst zullen de waardplanten worden geïnspecteerd en zal extra aandacht zijn voor het
verpakkingshout dat in dit gebied aanwezig is.
Conform de meldingsverplichting die is opgenomen in de Fytorichtlijn
heb ik de Europese Commissie ingelicht over deze vondst. Ook de
gemeente Almere en de sectororganisaties zijn geïnformeerd over de
vondst en de maatregelen die worden getroffen. De betrokkenen in het
gebied rond de vondst worden op zo kort mogelijke termijn geïnformeerd
over de maatregelen die ik zal treffen. Afhankelijk van de verdere
inspectiebevindingen in het gebied rond de vondst zal ik mijn aanpak
zonodig bijstellen.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 858, nr. 93

3