Bijlage 4

Knelpunten voor innovatie in de waterketen

Koepelvrijstelling BTW
Indien btw-vrijgestelde ondernemers/niet-btw-ondernemers gaan samenwerken met btw-belaste
ondernemers is de btw-koepelvrijstelling niet (meer) van toepassing. Dit betekent dat alle diensten
die een dergelijk samenwerkingsverband verricht jegens haar leden btw-belast zijn. Dit is
ongunstig voor de business case, bijvoorbeeld in geval van gewenste fusies tussen
onderzoeksafdelingen van waterschappen en drinkwaterbedrijven.
Aanpak: Het Ministerie van IenM heeft deze kwestie aangekaart bij het DG voor Onderzoek en
Innovatie van de Europese Commissie. Ook heeft Nederland deze kwestie aan de orde gesteld in
het BTW-Comité met als suggestie om de mogelijkheid te bieden een partiële koepelvrijstelling te
verlenen. De Europese Commissie moet nog met een reactie komen.
Financiering innovaties
Volgens de commissie wordt nog te veel gedacht vanuit de eigen begroting en de eigen business
case. Dat belemmert innovatie over de grenzen van de eigen deelsector heen en leidt niet tot de
oplossingen met de meeste maatschappelijke waarde. Kosten en baten van innovaties liggen vaak
niet bij dezelfde partij, zodat sommige innovaties moeilijk van de grond komen. Het is moeilijk is
om risicovolle innovaties te financieren.
Aanpak: In het kader van het bestuursakkoord water zal vanuit de koepels het komende jaar
nadrukkelijk aandacht worden besteed aan het opstellen van gezamenlijk investeringsprogramma’s
binnen de regionale samenwerkingsverbanden waterketen. De gezamenlijk financiering van
innovaties maakt daar deel van uit. Voorts zal dit vraagstuk worden betrokken bij het lopende
onderzoek naar duurzame financiering van het toekomstige waterbeheer.
Klantprocessen
Verbeteringen en vernieuwingen in klantprocessen worden volgens de drinkwaterbedrijven
belemmerd, doordat de privaat georganiseerde waterbedrijven geen toegang hebben tot de
Basisregistratie Personen (BRP). Verbetering van de klantprocessen bij de drinkwaterbedrijven en
desgewenst bij samenwerkingsverbanden met andere overheidsorganisaties in de waterketen, leidt
niet alleen tot verbetering van kwaliteit van dienstverlening, maar ook tot besparing van kosten en
vermindering van administratieve lasten.
Aanpak: Het ministerie van IenM en de Vewin verkennen met het ministerie van BZK of toegang tot
BRP mogelijk is.
Bestaande financiële (compensatie)regelingen
De ‘anti-afhaakregeling’ voorkomt dat sommige bedrijven hun afvalwater zelf gaan zuiveren in
plaats van gebruik te maken van de afvalwaterzuiveringen van de waterschappen. Deze regeling
heeft volgens de commissie als mogelijk neveneffect dat er innovaties worden gemist. Daar staat
tegenover dat, indien bedrijven afhaken van de communale zuivering, andere bedrijven en burgers
met hogere zuiveringslasten worden geconfronteerd. De bestaande zuiveringscapaciteit wordt dan
immers niet optimaal benut.
Aanpak: De waterschappen hebben een ad-hoc Commissie Aanpassing Belastingstelsel
waterschappen in het leven geroepen. Deze commissie heeft als opdracht om onderzoek te doen
naar de vraag of het belastingstelsel van de waterschappen op de middellange termijn houdbaar is
en verbetervoorstellen formuleren indien blijkt dat aanpassingen wenselijk zijn. De
zuiveringsheffing en daarbinnen de afhaakproblematiek maken onderdeel uit van dit onderzoek.
Het compensatiefonds slappe bodems wordt door de commissie genoemd als mogelijk voorbeeld
van een (onbedoelde) belemmering voor innovatie. Deze regeling subsidieert het aanleggen van het
traditionele betonnen type rioolstelsel, maar houdt daarmee innovaties tegen, aldus de commissie

Aanpak: De regeling neemt de noodzaak niet weg voor gemeenten om te anticiperen op
bodemdaling. Gemeenten zijn juist actief op zoek naar innovatieve oplossingen. Dit gebeurt onder
meer in het Platform Slappe Bodem, een groeiende netwerksamenwerking van onder meer
gemeenten, waterschappen en provincies om tot praktische oplossingen te komen voor de

gevolgen van bodemdaling. Dit platform zet zich in voor kennisontwikkeling en kennisdeling en het
uitdagen van marktpartijen en kennisinstellingen om met concrete en innovatieve oplossingen te
komen. In het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (voorheen Nieuwbouw en
Herstructurering) is de intentieverklaring en de coalitie ‘Sterke stad op slappe bodem’, tot stand
gebracht, bestaande uit de gemeente Gouda, het Hoogheemraadschap van Rijnland,
Rijkswaterstaat en kennisinstituten (Deltares, TU Delft, KCAF, Stichting Rioned). De coalitie streeft
naar een toekomstbestendige binnenstad van Gouda en is op zoek naar innovaties op het gebied
van onder andere funderingshersteltechnieken, waterbeheer, infrastructuur en governance.