Rapportage aanpak
georganiseerde ondermijnende criminaliteit
2015

Status:
Datum:

definitief
8 juli 2016

Inhoud

Inleiding

3

Leeswijzer

4

1. Aanpak

5

2. Het beeld in cijfers

9

3. Trends

17

4. Ondermijning in beeld

21

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 2/45

Inleiding
In deze rapportage maken het College van procureurs-generaal en de Korpsleiding van de
Nationale Politie inzichtelijk op welke manier de georganiseerde ondermijnende criminaliteit
in 2015 is aangepakt en welke resultaten dat heeft opgeleverd. Daarbij wordt de doelstelling
uit de Veiligheidsagenda beschouwd als onderdeel van de bredere inspanningen bij de
aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit.
Waardering van inspanningen en resultaten
OM en politie zijn trots op de in 2015 gepleegde inspanningen en geboekte resultaten, zowel
strafrechtelijk als in het kader van integrale of andere aanpakken. De doelstelling uit de
Veiligheidsagenda is ruim gehaald. Dit laat onverlet dat de ondermijnende criminaliteit door
(kwalitatief) beperkte opsporings- en vervolgingscapaciteit nog onvoldoende effectief kan
worden bestreden. Dit heeft te maken met de complexe en hardnekkige aard ervan: in
toenemende mate is sprake van geweld, verwevenheid, internationalisering, gebruik van
afsschermingsstrategiën en digitatisering. Er is nog altijd sprake van een handhavingstekort;
niet alle ondermijnende criminaliteit is in beeld en van de bekende criminele
samenwerkingsverbanden kan maar een deel (op de meest effectieve wijze) worden
aangepakt. Gestreefd wordt naar een combinatie van korte interventies met een langdurige
projectmatige en integrale aanpak. Die laatste komt niet zelden in de knel door onderzoeken
naar moord, doodslag en calamiteiten die geen uitstel kunnen lijden, zoals bijvoorbeeld het
onderzoek naar de ramp met de MH17. Dat betekent dat andere onderzoeken niet kunnen
worden gestart, of door vertraging of tijdelijk stil leggen een lange doorlooptijd kennen. Dat
is een belangrijke kanttekening, ook bij het cijfermatige beeld dat in hoofdstuk 2 wordt
gepresenteerd.
De aanpak van ondermijnende criminaliteit vergt, kortom, een duurzame investering en
lange adem.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 3/45

Leeswijzer
Hoofdstuk 1 geeft een breed en algemeen beeld van de aanpak van georganiseerde en
ondermijnende criminaliteit en alles wat daarbij komt kijken.
Hoofdstuk 2 is cijfermatig van aard en o.a. gericht op de doelstelling in de Veiligheidsagenda
2015-2018. Naast het resultaat op de doelstelling in de Veiligheidsagenda, wordt in dit
hoofdstuk ook het totaal aantal onderzoeken naar georganiseerde ondermijnende
criminaliteit in beeld gebracht. Verder worden cijfers gepresenteerd over
vervolgingsresultaten: vrijheidsstraffen, taakstraffen, ontneming van wederrechtelijk
verkregen vermogen en geldboetes.
Hoofdstuk 3 en 4 geven concreet beeld en geluid bij de aard van de criminaliteit, de
uitdagingen die dat met zich meebrengt en de aanpak ervan. In hoofdstuk 3 wordt een
aantal in opsporingsonderzoeken gesignaleerde trends beschreven. Hoofdstuk 4 bevat acht
verhalen van strafrechtelijke onderzoeken en projecten, die zijn opgetekend door een
binnen het OM werkzame journaliste. De verhalen laten zien welke gezichten de
georganiseerde ondermijnende criminaliteit heeft, welke middelen OM en politie inzetten
bij het onderzoeken daarvan, tegen welke obstakels ze daarbij aanlopen en welke andere
wegen dan strafrechtelijke ze daarbij bewandelen.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 4/45

1. Aanpak
Dit hoofdstuk beschrijft wat wordt verstaan onder georganiseerde ondermijnende
criminaliteit en op welke manieren OM en Politie die bestrijden, ook in samenwerking met
andere partners.
1.1 Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit
Voor het georganiseerde karakter van de ondermijnende criminaliteit wordt in deze
rapportage het begrip crimineel samenwerkingsverband (csv) gehanteerd. Daarbij past
echter de kanttekening dat uit opsporingsonderzoeken blijkt dat het doorgaans niet gaat om
vaste organisatiestructuren, maar veeleer om fluïde netwerken van individuen die al naar
gelang de behoefte samenwerkingsrelaties aangaan. De term csv is hier dan ook bedoeld als
containerbegrip voor al deze criminele samenwerkingsvormen.
Georganiseerde misdaad, terrorisme en financieel-economische criminaliteit
(ondermijnende criminaliteit genoemd) vormen een serieuze bedreiging voor de
samenleving. Criminele samenwerkingsverbanden houden zich bezig met ernstige delicten
als de productie en handel van drugs (cocaïne, heroïne, synthetische drugs, hennep),
mensenhandel en mensensmokkel, terrorisme, witwassen, corruptie, fraude en
milieucriminaliteit. Ondermijnende criminaliteit betreft veelal stelselmatig gepleegde
criminaliteit. Waar daders vaak landelijk en/of internationaal opereren, heeft
ondermijnende criminaliteit tegelijkertijd op lokaal niveau veel uitingsvormen en
verbindingen. Ondermijnende criminaliteit is of lijkt vaak onzichtbaar, maar kan zich ook
manifesteren in de publieke ruimte door intimidatie, geweld, overlast, negatieve effecten
voor de volksgezondheid en schade aan het milieu.
Bij ondermijnende criminaliteit gaat het om het verzwakken of misbruiken van de structuur
van onze maatschappij, leidend tot een aantasting van haar sociaal-culturele, economische,
politieke, technologische en ecologische fundamenten en/of van het stelsel dat haar
beschermt. De georganiseerde misdaad gebruikt dienstverleners om illegale markten te
verweven met legale markten, illegale opbrengsten worden ‘legaal’ geïnvesteerd, en er
worden gevaarlijke, subordinerende en economische machtsposities bereikt. De
georganiseerde misdaad schaadt direct de economie, soms de infrastructuur en/of de
volksgezondheid. De zichtbaarheid van de ‘kennelijk onaantastbare’ georganiseerde misdaad
leidt tot: internationale verzwakking van de integriteit en het imago van ons land, daling van
het vertrouwen van de burger in de rechtsstaat (als beschermer) en normvervaging in de
samenleving.
1.2 Aanpak algemeen
De aard, ernst en omvang van ondermijnende criminaliteit en de ontwrichtende gevolgen
ervan vragen om een krachtige bestrijding door overheid, burger en bedrijfsleven. Die
bestrijding vindt bij voorkeur en steeds vaker integraal plaats en binnen zo’n integrale
aanpak zetten het OM en de Politie het strafrecht situationeel in, dat wil zeggen afgestemd
op het maatschappelijk probleem in kwestie én de positie die de betrokken netwerkpartners
innemen. Deze interactieve rolopvatting kan ook betekenen dat de rol van het OM en die
van de Politie gaande het proces van interveniëren kan veranderen, bijvoorbeeld van
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 5/45

agenderen naar aanjagen, maar ook loslaten wanneer er sprake is van een effectieve aanpak
door anderen. Afpakken maakt integraal onderdeel uit van de aanpak, door middel van
strafrecht of anderszins bijv. door de Belastingdienst. Zo mogelijk faciliteert het OM andere
vormen van afpakken en afsluiten van criminele geldstromen.
De bestrijding van ondermijning vindt plaats op twee niveaus: regionaal onder gezag van de
betrokken hoofdofficier of landelijk en internationaal onder gezag van de hoofdofficier van
het Landelijk Parket of het Functioneel Parket. De opsporing van deze zaken vindt plaats
door de regionale eenheden en de landelijke eenheid van de nationale politie, de bijzondere
opsporingsdiensten en de KMar.
1.3 Aanpak Zuid Nederland
Zorgen over de aard, ernst en omvang van de georganiseerde criminaliteit op het gebied van
hennepteelt en de productie van synthetische drugs in Zuid-Nederland hebben geleid tot
een steviger aanpak. Daarvoor is er vanuit de politie 125fte recherchecapaciteit gericht
ingezet op deze problematiek: vanuit de eenheden Limburg, Oost-Brabant en Zeeland WestBrant elk 25fte en vanuit de Landelijke Eenheid 50fte. Ook heeft het OM met extra gelden
officieren van justitie, parketsecretarissen, een beleidsmedewerker en administratieve
ondersteuning vrijgemaakt voor een gezamenlijk ondermijningsteam van Landelijk Parket,
Functioneel Parket en de drie zuidelijke arrondissementsparketten. Politie en OM hebben
binnen de reeds ingezette strategie van één gezamenlijke overheid en dus samen met
andere partners, waaronder de Taskforce Brabant-Zeeland, de Regionale Informatie en
Expertise Centra (RIEC’s) en gemeenten vooral gewerkt aan een tactiek van korte slimme
interventies in criminele netwerken. Deze zogeheten ‘Intensivering Zuid’ heeft sinds de start
in oktober 2014 tot en met december 2015 geleid tot 586 interventies: aanhoudingen,
doorzoekingen, ontmantelde plantages en laboratoria, in beslag genomen geld en goederen.
Hiermee zijn 54 criminele samenwerkingsverbanden aangepakt.
In een apart jaarbericht, dat half juni aan de Tweede Kamer is gestuurd, wordt nader
ingegaan op het eerste jaar van de intensivering van de aanpak van ondermijning in ZuidNederland in.
1.4 Meer dan cijfers kunnen laten zien
De inzet van OM en opsporingsdiensten in de aanpak van georganiseerde criminaliteit en
andere vormen van ondermijning omvat veel meer dan de cijfers in hoofdstuk 2 kunnen
laten zien. Vaak gaat het om zeer complexe opsporingsonderzoeken met een groot aantal
verdachten, getuigen en slachtoffers. Veelal is sprake van langdurige inzet van bijzondere
opsporingsmiddelen en is gespecialiseerde expertise nodig (inzet van Defensie, civiel
juristen, accountants e.d.). Ook vergen dergelijke onderzoeken een dubbele bezetting van
officieren van justitie. Regelmatig wordt gestuit op verschoningsrechtproblematiek met
langdurige beslagprocedures. Meerdere zaken hebben een internationale dimensie, waarbij
onderzoek door middel van rechtshulpverzoeken in diverse landen plaatsvindt.
Net als de politie kent het OM ook steeds meer een ‘brandweerfunctie’. Deze omvat een
verscheidenheid aan taken, werkzaamheden en onderzoeken die van tevoren niet kunnen
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 6/45

worden ingeschat of gepland. Het gaat bijvoorbeeld om niet-projectmatige onderzoeken die,
bij het niet oppakken daarvan, dreiging opleveren voor de Nederlandse samenleving. De
werkzaamheden hoeven niet per se gericht te zijn op een strafrechtelijke vervolging, maar
kunnen ook gericht zijn op het puur wegnemen van een dreiging.
Dat kan gaan om een terreurdreiging waarbij op voorhand diverse scenario’s en voorstelbare
dilemma’s worden uitgewerkt, het inzetten van getuigenbeschermingstrajecten, het
onderscheppen van drugstransporten, het voorkomen van liquidaties, maar ook om
inkomende rechtshulpverzoeken. Zo komen er met grote regelmaat rechtshulpverzoeken
binnen vanuit de VS naar aanleiding van omvangrijke aanvallen op infrastructuren van
banken en overheidsdiensten, waarbij Nederlandse servers zijn gebruikt. Dat leidt tot het
uitvoeren van diverse vorderingen (gegevensaanvragen, in beslag nemen of het maken van
een kopie van de server, het aansluiten van taps etc.). Deze handelingen dienen vaak op zeer
korte termijn plaats te vinden, omdat anders het risico bestaat dat de gegevens niet meer
beschikbaar zijn. De brandweerfunctie vraagt om een 24/7 paraatheid.
1.5 Integrale aanpak
De integraliteit komt langzamerhand steeds beter van de grond. OM en Politie nemen er
actief aan deel , in samenwerking met het lokaal bestuur, de belastingdienst, andere
overheden en private partijen. Op basis van ondermijningsbeelden, en signaaldossiers over
criminele subjecten en samenwerkingsverbanden wordt een gezamenlijke casusaanpak
bepaald. Niet bij alle ondermijningscasussen is de inzet van het strafrecht onderdeel van de
gekozen aanpak. Soms wordt afdoende effect behaald door bestuurlijke en/of fiscale
interventies, zoals het afpakken van crimineel vermogen, zonder dat vervolging nodig is.
Soms stelt strafrechtelijk onderzoek andere partners in staat te interveniëren. Door middel
van publiciteitsactiviteiten wordt gewerkt aan vergroting van de bewustwording en
weerbaarheid van burgers, bijvoorbeeld met betrekking tot de risico’s van hennepteelt.
De aanpak blijft veel inzet van OM en politie vergen; ook bij trajecten waar een bestuurlijke
of fiscale component overheerst, dient de nodige tijd en aandacht voor afstemming te zijn.
Verder moet geconstateerd worden dat zowel intern als naar de ketenpartners veel
geïnvesteerd moet worden om de focus op het afpakken van crimineel vermogen scherp te
houden.
De aanpak van Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s) is een goed voorbeeld van integrale
aanpak. Gemeenten, de Belastingdienst, het OM en de politie werken er in RIEC-verband
nauw bij samen. Op basis van een integrale en multidisciplinaire aanpak zijn in 2015
clubhuizen gesloten, is de komst van een clubhuis voorkomen en is tegen een clubhuis een
procedure gestart. Onderdeel van de integrale multidisciplinaire aanpak is de
persoonsgerichte aanpak. Op basis hiervan zijn OMG-leden, betrokken bij verschillende
incidenten, integraal bekeken.
Over de resultaten van de integrale aanpak in 2015 wordt de minister van Veiligheid en
Justitie middels het Jaarverslag RIEC-LIEC geïnformeerd.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 7/45

1.6 Publiek-private samenwerking
Politie en OM zien en benutten steeds meer kansen voor samenwerking met private
partijen. Zo werd in 2015 in een omvangrijke phishing-fraude intensief samengewerkt met
de fraude-afdeling van een grote Nederlandse bank. Een ander voorbeeld is het in 2015
voorbereide en begin 2016 getekende convenant ter bestrijding van gewelddadige
vermogenscriminaliteit, zoals overvallen op geldtransporten en gelddepots. Naast Politie en
OM zijn De Nederlandsche Bank, Koninklijke Joh. Enschedé, G4S Cash Solutions, Geldservice
Nederland en SecurCash partij bij dat convenant. Met betrekking tot zorgfraude is een
convenant gesloten tussen het Verbond van Verzekeraars, Zorgverzekeraars Nederland, de
politie en het OM.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 8/45

2. Het beeld in cijfers1
Dit hoofdstuk bevat het cijfermatig beeld van de strafrechtelijke aanpak van georganiseerde
ondermijnende criminaliteit. In paragraaf 2.1 wordt zowel het resultaat op de doelstelling
uit de Veiligheidsagenda in beeld gebracht, als het bredere beeld van alle uitgevoerde
onderzoeken naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De paragraaf trapt af met
een precieze beschrijving van de doelstelling uit de Veiligheidsagenda. Ook wordt het
verschil met de doelstelling in voorgaande jaren toegelicht.
In paragraaf 2.2 zijn cijfers opgenomen over vervolgingsresultaten. Verder wordt nog kort
aandacht besteed aan ontneming.
2.1 Onderzoeken: doelstelling Veiligheidsagenda en breder
Doelstelling Veiligheidsagenda
In de Veiligheidsagenda 2015-2018 hebben de minister van Veiligheid en Justitie het OM,
regioburgemeesters, en de politie afgesproken dat jaarlijks ten minste 950 criminele
samenwerkingsverbanden (csv’s) worden aangepakt door middel van strafrechtelijk
onderzoek. De doelstelling is heel precies uitgewerkt als het gaat om de onderzoeken die
worden meegeteld. Het gaat om de volgende onderzoeken naar criminele
samenwerkingsverbanden (csv’s) , uitgevoerd door de politie onder gezag van het OM:
- Bij de arrondissementsparketten/ regionale eenheden gaat het om alle projectmatige
onderzoeken naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit en TGO’s met een link
naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit, die in het betreffende kalenderjaar
gelopen hebben, d.w.z. in de tactische fase en/of vervolgingsfase in eerste aanleg zijn
geweest2.
- Bij het LP/ de Landelijke Eenheid gaat het om alle onderzoeken naar georganiseerde
ondermijnende criminaliteit die in het gegeven jaar tactisch zijn gestart en/of
afgerond3.
- Bij het FP gaat het om alle milieu-onderzoeken die in het gegeven jaar gelopen
hebben, d.w.z. in de tactische fase en/of vervolgingsfase in eerste aanleg zijn
geweest.
De doelstelling is daarmee tegelijk breder en smaller dan de doelstelling uit de periode t/m
2014. Breder, omdat nu onderzoeken op alle aandachtsgebieden meetellen (en eerder maar
op een beperkt aantal aandachtsgebieden) en ook TGO-onderzoeken met een link naar
georganiseerde misdaad. Maar de doelstelling is ook smaller, omdat enkel politie-

1

Bij het genereren van het cijfermateriaal over aantallen onderzoeken en opgelegde vrijheidsstraffen is gebruik gemaakt
van het registratiesysteem Landelijk Zicht op Zaken/Landelijk Overzicht Georganiseerde Criminaliteit (LZOZ/LOGC). Voor
wat betreft de opgelegde straffen is een koppeling gemaakt met het zaaksregistratiesysteem Compas/GPS.
2
Het enige aandachtsgebied dat niet meetelt is kinderporno.
3
De aandachtsgebieden high tech crime en kinderporno tellen niet mee
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 9/45

onderzoeken meetellen. Eerder werden ook onderzoeken van KMAR en bijzondere
opsporingsdiensten meegenomen.
Breder beeld
In het bredere beeld nemen we steeds alle soorten onderzoeken4 mee die zijn uitgevoerd
door de politie en ook onderzoeken die zijn uitgevoerd door andere opsporingsdiensten dan
de politie.
2.1.1. Totaalresultaat: veiligheidsagenda en breder
(overzicht 1: resultaat doelstelling VHA en breder)
OM/ Politie
Aantal
onderzoeken
Arrondissementsparketten/
931
regionale eenheden/ KMAR/ BOD
Functioneel parket/ div.
413
eenheden/ BOD
Landelijk Parket/ landelijke
421
eenheid/ BOD/ KMAR
Totaal
1.765

Waarvan VHA
(enkel politie)
775

Waarvan
overig
156

90

323

323

98

1.188

577

In de middelste kolom van overzicht 1 is te zien dat de doelstelling uit de Veiligheidsagenda
van 950 csv-onderzoeken met 1.188 onderzoeken ruim is gehaald.
De laatste kolom van overzicht 1 laat zien dat daarnaast nog eens 577 onderzoeken hebben
gelopen. Het betreft onderzoeken door KMAR en bijzondere opsporingsdiensten (BOD),
maar ook onderzoeken door de politie.
Een vergelijking met het resultaat op de doelstelling uit de periode t/m 2014 is lastig te
maken, nu de doelstelling in de Veiligheidsagenda 2015-2018 anders gedefinieerd is.
Om toch een beeld te geven van de ontwikkeling, is indicatief berekend welk resultaat in
2014 zou zijn gehaald op de nieuwe doelstelling. Die berekening komt uit op rond de 1.030
onderzoeken.

4

Dus niet enkel projectmatige onderzoeken en TGO’s met een link naar georganiseerde misdaad. Een projectmatig
onderzoek is gepland, grondig voorbereid en vaak langdurend. Ook worden reguliere onderzoeken uitgevoerd: nietprojectmatige, korter durende onderzoeken waarbij wordt doorgerechercheerd op een incident. En er vinden zogeheten
korte klappen plaats: verstorende interventies, bijvoorbeeld door het onderscheppen van een cocaïne-transport of het
ontruimen van een MDMA-lab. TGO-onderzoeken worden gestart wanneer acuut grootschalig en ingewikkeld rechercheonderzoek nodig is, waarbij geen verdachte bekend is. Veelal gaat het hierbij om levensdelicten. In de context van deze
rapportage gaat het dan bijvoorbeeld om liquidaties in het criminele circuit. Voor de samenstelling van een TGO worden
tijdelijk rechercheurs aan andere opsporingsteams onttrokken, bijvoorbeeld van teams die werken aan een projectmatig
onderzoek.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 10/45

Gezien de aard van de ondermijnende criminaliteit is het niet verrassend dat in een groot
aantal van deze onderzoeken sprake is van internationale samenwerking. In 2015 werd
daarbij 17 keer gekozen voor de vorm van een parallel onderzoek (zeven maal) of een Joint
Investigation Team (JIT, tien maal). Het bekendste en omvangrijkste JIT is dat i.v.m. met het
onderzoek naar de ramp met de MH 17.

2.1.2 Resultaat naar aandachtsgebieden: veiligheidsagenda en breder
De overzichten in deze paragraaf laten het aantal onderzoeken zien per aandachtsgebied
van ondermijnende criminaliteit, zowel op de doelstelling uit de Veiligheidsagenda (steeds in
de derde kolom) als in bredere zin (steeds in de tweede kolom).
Overzicht 2, 3 en 4 doen dat respectievelijk voor onderzoeken die zijn uitgevoerd onder
gezag van de arrondissementsparketten, het Landelijk Parket en het Functioneel Parket.
De totalen in deze overzichten tellen op tot de 1.188 en 1.765 onderzoeken uit overzicht 1.
Bij de uitsplitsing naar aandachtsgebieden passen twee kanttekeningen vooraf.
1. De uitsplitsing naar aandachtsgebieden is gemaakt op basis van het eerste
geregistreerde aandachtsgebied van ieder onderzoek. In een substantieel aantal
gevallen is er echter ook een tweede aandachtsgebied geregistreerd. Zo kennen
drugsonderzoeken, gewelds- en vermogensdelicten (bijv. ram- en plofkraken), OMGonderzoeken en onderzoeken naar Hollandse Netwerken als tweede
aandachtsgebied regelmatig witwassen of vuurwapens en explosieven. En komt
witwassen omgekeerd bijvoorbeeld vaak voor in combinatie met drugs of
mensenhandel en vuurwapens en explosieven in combinatie met levensdelicten. In
bredere zin is dat in lijn met de benadering van de criminelen die in dit segment
actief zijn: het maakt niet uit waarmee, als er maar geld verdiend wordt.
2. Deze rapportage geeft geen volledig beeld van het aantal onderzoeken op bepaalde
thema’s. Het betreft slechts een deelverzameling daarvan, die voor het belangrijkste
deel bepaald wordt door het label ‘georganiseerde criminaliteit’.
Ter illustratie het thema Jihadisme: in overzicht 2 en 3 staan bij elkaar opgeteld 77
onderzoeken onder het aandachtsgebied ‘ideologische misdaad’. Onder die noemer
vallen ook onderzoeken op het terrein van Jihadisme. In totaal (georganiseerd én niet
georganiseerd) zijn er op dat terrein in 2015 echter minstens 178 strafrechtelijke
onderzoeken geweest5.
3. Bij de onderzoeken op het aandachtsgebied ‘levensdelicten’ gaat het m.n. om TGO’s
met een link naar georganiseerde misdaad. Vaak gaat het hier om liquidaties in het
criminele milieu.
Overzicht 2 laat zien dat er regionaal, naast de 775 onderzoeken op de doelstelling uit de
Veiligheidsagenda, in 2015 nog eens 156 onderzoeken hebben gelopen. Ongeveer 40
5

Zie ook het Jaarbericht OM 2015

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 11/45

daarvan werden uitgevoerd door andere opsporingsdiensten, m.n. Kmar en FIOD. Een
substantieel deel daarvan zijn projectmatige onderzoeken. Het overgrote resterende deel
van de 156 onderzoeken is uitgevoerd door de regionale eenheden van de NP en betreffen
reguliere onderzoeken en korte klappen.
(overzicht 2: onderzoeken onder gezag van arrondissementsparketten per aandachtsgebied)
Aandachtsgebied
Onderzoeken Waarvan
Waarvan
totaal (100%) VHA
‘overig’
(83%)
(17%)
Grootschalige hennepteelt
111
90
21
Cocaïne & heroïne
92
80
12
Synthetische drugs
57
44
13
Mensenhandel
128
117
11
Mensensmokkel
7
6
1
Wapens & explosieven
40
28
12
Witwassen
140
130
10
OMG’s
34
25
9
Hollandse Netwerken
4
3
1
Ideologische misdaad
19
9
10
6
Kinderporno
2
0
2
Geweld & zeden
37
30
7
Levensdelicten
105
90
15
Cybercrime
19
19
0
Fraude
63
57
6
Vermogensdelicten
52
43
9
Overig
21
4
17
Totaal
931
775
156

6

Zie voetnoot 3.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 12/45

Overzicht 3 laat zien dat er onder gezag van het Landelijk Parket, naast de 323 onderzoeken
op de doelstelling uit de Veiligheidsagenda, in 2015 nog eens 98 onderzoeken hebben
gelopen. Het betreft bijna allemaal onderzoeken door andere opsporingsdiensten dan de
politie, m.n. KMAR en FIOD.
(overzicht 3: onderzoeken onder gezag van het Landelijk Parket per aandachtsgebied)
Aandachtsgebied
Onderzoeken Waarvan
Waarvan
totaal
VHA
‘rest’
(100%)
(89%)
(11 %)
Grootschalige hennepteelt
4
4
0
Cocaïne & heroïne
33
31
2
Synthetische drugs
44
36
8
Mensenhandel & mensensmokkel
23
4
19
Wapens & explosieven
4
4
0
Witwassen
142
139
3
OMG’s
5
5
0
Hollandse Netwerken
11
11
0
Ideologische misdaad
58
57
1
Internationale misdaad
6
6
0
7
Kinderporno
11
0
11
Cybercrime
48
0
48
Levensdelicten
8
8
0
Vermogensdelicten
12
10
2
Overig
12
8
4
Totaal
421
323
98
Overzicht 4 laat zien dat naast de 90 milieuonderzoeken door de politie, waartoe de
doelstelling in de Veiligheidsagenda zich beperkt, nog 323 onderzoeken naar ondermijnende
criminaliteit hebben gelopen. Het grootste deel (ruim 200) daarvan zijn fraude-onderzoeken
door de FIOD, door de Inspectie SZW (ong. 50) en milieu-onderzoeken door de NVWA-IOD
(ong. 20). Onder fraude vallen o.a. witwassen, faillissementsfraude en fiscale fraude.
(overzicht 4: onderzoeken onder gezag van het Functioneel Parket naar aandachtsgebied)
Aandachtsgebied
Onderzoeken Waarvan
Waarvan rest
totaal
VHA
(78%)
(22%)
Fraude
286
286
Milieu
124
90
34
Overig
3
3
Totaal
413
90
323
7

Zie voetnoot 4

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 13/45

2.2 Vervolgingsresultaten8
In deze paragraaf wordt inzicht geboden in vonnissen en strafopleggingen die voortkomen
uit ondermijningsonderzoeken.
Overzicht 5 geeft een beeld van de aantallen en soorten vonnissen die in 2015 in eerste
aanleg zijn uitgesproken aan verdachten uit ondermijningsonderzoeken. Het betreft zowel
verdachten uit onderzoeken die vallen onder de doelstelling uit de Veiligheidsagenda, als
breder. Hierbij dient opgemerkt te worden dat (lang) niet alle onderzoeken die in 2015
liepen (zie overzicht 1), zich in de vervolgingsfase bevonden.
Onder ‘overig’ vallen met name zaken waarin de rechter het OM niet-ontvankelijk heeft
bevonden en voegingen.
(overzicht 5: vonnissen veiligheidsagenda en breder)
OM-onderdeel
Schuldig
Vrijspraak
Arrondissementsparketten309
47
VHA
Functioneel parket- VHA
50
9
Landelijk Parket- VHA
147
16
Totaal VHA
506
72
Arrondissementsparketten69
9
overig
Functioneel parket- overig
166
20
Landelijk parket- overig
24
7
Totaal overig
259
36
Totaal
765
108

Overig
50

Totaal
406

8
14
72
0

67
177
650
78

8
3
11
83

194
34
306
956

In de overzichten 6, 7 en 8 wordt inzichtelijk gemaakt welke straffen er bij de
schuldigverklaringen uit overzicht 5 zijn opgelegd, uitgesplitst naar vrijheidsstraffen,
taakstraffen en geldboetes.
NB Een schuldigverklaring gaat niet altijd gepaard met een strafoplegging. Ook worden soms
meerdere soorten straffen in combinatie op gelegd. Dit verklaart waarom de aantallen
opgelegde straffen in de overzichten 6, 7 en 8 niet optellen tot de totalen in overzicht 5.

8

Hierbij moet de kanttekening worden gemaakt dat deze overzichten geen compleet beeld geven, daar gebleken is dat nog
niet alle strafzaken (parketnummers) in het ondermijningssysteem LOGC zijn geregistreerd.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 14/45

(overzicht 6: vrijheidsstraffen uit onderzoeken VHA en breder)
OM-onderdeel
≤ 1 jaar 1-2 jaar 2-5 jaar
>5 jaar
ArrondissementsparkettenVHA
Functioneel parket- VHA
Landelijk Parket- VHA
Totaal VHA
Arrondissementsparkettenoverig
Functioneel parket- overig
Landelijk parket- overig
Totaal overig
Totaal

totaal

121

44

61

22

248

17
74
212
21

2
16
62
9

24
85
12

6
28
6

19
120
387
48

60
15
96
308

24
2
35
97

10
22
107

6
34

94
17
159
546

Gezien de nieuwe definiëring van de doelstelling in de Veiligheidsagenda is een 1 op 1
vergelijking met de aantallen vrijheidsstraffen die in voorgaande jaren werden opgelegd niet
mogelijk.
In overzicht 7 zijn de 546 vrijheidsstraffen uit overzicht 6 uitgesplitst naar aandachtsgebied 9.
(overzicht 7)
Aandachtsgebied

≤ 1 jaar

1-2 jaar 2-5 jaar

>5 jaar

totaal

Productie en handel drugs
Mensenhandel en – smokkel
Wapens en explosieven
Witwassen
OMG’s
Hollandse netwerken
Geweld en zeden
Levensdelicten
Cybercrime
Vermogensdelicten
Fraude
Milieu
Overig
Totaal

56
45
18
43
8
10
3
5
2
19
64
22
13
308

20
16
4
10
1
2
1
11
29
3
97

11
4
1
1
3
9
5
34

119
76
39
69
8
12
10
17
3
38
108
25
22
546

32
15
13
15
2
3
8
15
4
107

9

De kanttekeningen die op pagina 11 worden gemaakt bij de onderverdeling in aandachtsgebieden is ook hier
van toepassing.
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 15/45

Overzicht 8 geeft het aantal taakstraffen dat in 2015 is opgelegd. Ongeveer de helft van de
taakstraffen is opgelegd in combinatie met een vrijheidsstraf.
(overzicht 8: opgelegde taakstraffen)
OM-onderdelen
Taakstraf Taakstraf Taakstraf
totaal
VHA
overig
Arrondissementsparketten
90
77
13
Functioneel Parket
80
20
60
Landelijk Parket
46
39
7
Totaal
216
136
80
Geldboetes
In 2015 werden aan verdachten uit ondermijningsonderzoeken in 69 geldboetes opgelegd,
ter waarde van in totaal rond de 1,1 miljoen euro.
Ontneming
In 2015 is voor een totaalbedrag van € 143,5 miljoen aan crimineel vermogen strafrechtelijk
afgepakt (incasso ontneming en verbeurdverklaring). Daarmee is de doelstelling uit de
Veiligheidsagenda op dat onderwerp gehaald. Het incassoresultaat van de hoofdthema’s
binnen ondermijnende criminaliteit (drugs, mensenhandel en mensensmokkel, witwassen,
criminele organisatie) bedroeg bijna € 58 miljoen

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 16/45

3. Trends
In de afgelopen jaren heeft zich een aantal verontrustende ontwikkelingen voorgedaan,
zoals de toename van extreem crimineel geweld in de vorm van zwaar vuurwapengebruik,
liquidaties, ontvoeringen en bedreigingen.
Vanuit het criminele milieu is sprake van toenemende druk op bestuurders die zich sterk
maken om georganiseerde criminaliteit tegen te gaan en intimidatie van toezichthoudende
ambtenaren. Er is een sterkere verwevenheid van onderwereld en bovenwereld. Criminelen
maken gebruik van legale dienstverleners, zoals financiële en juridische specialisten die
helpen bij het verhullen en witwassen van crimineel geld, elektriciens die zorgen voor de
inrichting van hennepplantages, laboranten die assisteren bij de productie van xtc.
Tegelijkertijd wordt de opsporing ingewikkelder. Steeds meer criminaliteit is internationaal
van aard en/ of vindt plaats in het digitale domein. Beroepscriminelen schermen zich af door
geavanceerde technische middelen in te zetten, wat opsporingsonderzoek en bewijsgaring
complexer en tijdrovender maakt. Vaak werken meerdere officieren van justitie aan dit soort
grote en ingewikkelde strafzaken. Alleen dan kunnen veel getuigen en slachtoffers worden
gehoord. Het gaat vaak om internationale zaken, waarbij het uitvoeren van de vele
rechtshulpverzoeken, veel tijd en doorzettingsvermogen kost. Soms is er geen
rechtshulprelatie met een land waarvan het OM wel belangrijke informatie wil hebben. En
regelmatig stuit het OM op het verschoningsrecht van geheimhouders.
Op basis van wat is gezien in concrete strafrechtelijke onderzoeken, wordt hieronder nader
ingezoomd op een aantal van bovengenoemde ontwikkelingen.
Samenstelling criminele samenwerkingsverbanden
Waar voorheen csv’s zich toelegden op bijvoorbeeld de hennepmarkt of de heroïnemarkt,
zien we nu steeds meer dat criminelen actief zijn op verschillende criminele markten.
Verschillende soorten verdovende middelen worden in dezelfde lading geëxporteerd.
Verdovende middelenhandelaren zijn vaker ook actief op het gebied van wapenhandel en
bijvoorbeeld witwassen en oplichting/fraude. Er is sprake van onderlinge verwevenheid
tussen groeperingen die liquidaties plegen.
Veel csv’s wisselen snel van samenstelling, leden gaan tussentijds ‘onder de radar’ middels
bijvoorbeeld een verblijf in het buitenland en gebruiken voertuigen die op naam staan van
andere gebruikers.
Vele kortlopende onderzoeken bieden inmiddels meer inzicht in de sleutelfiguren en de
facilitators in de productie van zowel synthetische drugs als hennep. Het faciliteren is breder
dan gedacht: financieel adviseurs die helpen bij het witwassen van criminele gelden,
laboranten die zorgen voor de productie van synthetische drugs, elektriciens die
hennepplantages van stroom voorzien, medewerkers van nutsbedrijven,
autoverhuurbedrijven. De verwevenheid tussen onderwereld en bovenwereld in
auto(verhuur)bedrijven, transport, horeca is nog steeds zichtbaar. Het kan daarbij gaan om
het bewust of onbewust faciliteren van criminaliteit. Regelmatig wordt in onderzoeken
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 17/45

opgemerkt dat bepaalde autoverhuurbedrijven worden gebruikt voor het huren van auto’s
om strafbare feiten (woninginbraken, maar ook zwaardere feiten in de georganiseerde
criminaliteit) mee te begaan. De transportwereld is een branche die onder andere door het
ontbreken van grenscontroles gevoelig is voor criminaliteit, zoals uit een onderzoek naar
drugstransporten naar het Verenigd Koninkrijk blijkt.
In een onderzoek naar mobiel banditisme bleek geen sprake te zijn van één groot CSV, maar
van meerdere CSV’s met onderlinge verbanden. In dat geheel was sprake van samenwerking
en hierarchie. De strafbare feiten werden door heel Nederland gepleegd. Ieder CSV had een
eigen ‘specialisme’, zoals zakkenrollen, diefstal van brandstof (diesel) of winkeldiefstal.
Drugs
Criminelen blijken het productieproces van bijvoorbeeld synthetische drugs en hennep op te
delen in verschillende stappen, waardoor de ene crimineel niets weet van de vorige of de
volgende stap in het proces. Dit zien we ook op andere criminele markten. Ook vindt er
geografische risicospreiding plaats. Op het gebied van hennep zien we bijvoorbeeld dat de
teelt ook veel plaatsvindt in Spanje. Criminelen plegen steeds meer criminaliteit op plekken
waar het risico voor hen het kleinst is.
Bij de georganiseerde hennepteelt vallen de volgende trends op. Betrokkenen doen meer
hun best de kwekerijen verborgen te houden. Zo wordt bijvoorbeeld gebruik gemaakt van
schijnbv’s om bedrijfsmatigheid te verklaren. Voor de teelt wordt gebruik gemaakt van
hoogwaardige techniek, met name professionele tuinbouwapparatuur. De teelt is gericht op
een zo groot mogelijke opbrengst in een zo kort mogelijke periode. Dit uit zich onder andere
door planten waarvan de toppen vele malen groter zijn dan voorheen. Het aantal grammen
per plant is daardoor behoorlijk gestegen. Alle processen worden gescheiden. Een
betrokkene van een deelproces heeft vaak geen informatie over de andere processtappen.
De verkoop vindt vaker via internet plaats. Een nieuwe ontwikkeling betreft de export naar
Scandinavië.
Betrokkenen zijn multi-ondernemers, houden zich niet alleen met hennep bezig, ook met
andere criminele activiteiten. Handel en productie van cocaïne vallen daarbij op. Er is grote
verwevenheid met de bovenwereld, maar moeilijk zichtbaar en daardoor lastig te
onderzoeken en te bewijzen. Kwetsbaren in de samenleving worden geronseld voor het
plaatsen van hennepplantages.
Er worden veel drugslabs ontdekt en ontmanteld. Daarbij worden grote hoeveelheden
chemicaliën aangetroffen. Bij het ontmantelen van drugslaboratoria worden regelmatig
sporen/dna van dezelfde laboranten aangetroffen. De indruk bestaat dat de kring van
laboranten relatief klein is. Ook opvallend is het grote aantal vuurwapens dat in
onderzoeken naar synthetische drugs wordt aangetroffen.Veel hinder wordt ondervonden
van dumpingen van drugsafval. Verder worden In de wereld van synthetische drugs veel
relaties met OMG’s gezien.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 18/45

Geconstateerd wordt dat regelmatig postpakketten met vermoedelijk verdovende middelen
op bepaalde adressen bezorgd worden. Dit komt waarschijnlijk voort uit de handel op
illegale marktplaatsen op het darkweb. In de aanpak zal ook de samenwerking gezocht
worden met koeriersbedrijven en postsorteercentra.
De teams grootschalige onderzoeken hebben in 2015 meerdere onderzoeken verricht naar
levensdelicten in het criminele milieu. Onenigheid in de drugswereld was de dominante
aanleiding van deze moorden. We zien in toenemende mate het gebruik van automatische
wapens bij deze afrekeningen.
Bitcoins kunnen op verschillende wijzen strafbare feiten faciliteren. Zo is bijvoorbeeld in een
onderzoek het vermoeden dat bitcoins zijn gebruikt als ruil-/betaalmiddel bij de handel in
verdovende middelen.
Mensenhandel en mensensmokkel
De seksuele uitbuiting van jonge vrouwen door middel van de lover boy-methodiek is nog
steeds urgent. Regelmatig komen in onderzoeken minderjarige/kwetsbare slachtoffers en
verstandelijk beperkte (zowel minder- als meerderjarige) slachtoffers in beeld.
Geconstateerd kan ook worden dat vaker digitale middelen gebruikt worden om
bijvoorbeeld toenadering te zoeken tot potentiële slachtoffers, naaktfoto’s/seksfilmpjes te
maken die vervolgens gebruikt worden als pressiemiddel om meisjes zich te laten
prostitueren en/of om op het internet mee te adverteren.
Mede hierdoor is digitaal onderzoek een belangrijk onderdeel geworden van het
opsporingsonderzoek om te komen tot wettig en overtuigend bewijs. In één onderzoek is
tevens gezien dat een (veroordeelde) pedofiel klant was van het minderjarige slachtoffer. Dit
is een signaal dat in de gaten gehouden moet worden in toekomstige onderzoeken.
De sinds medio 2015 op gang gekomen vluchtelingenstroom vanuit Syrië en andere landen
naar noordwest Europa heeft geleid tot toegenomen aandacht voor het fenomeen
mensensmokkel.
Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s)
De mate van aanwezigheid van OMG’s verschilt per regio. OMG’s zijn betrokken bij de
georganiseerde hennepteelt, als ook in het hele productieproces van de synthetische drugs,
tot en met de dumpingen. Ook zijn er relaties met wapenhandel.
Criminelen worden voor zelfbescherming lid van OMG’s. Ook worden OMG’s door
criminelen gebruikt om schulden bij anderen te incasseren en schuwen daarbij afpersing en
intimidatie niet. Tegelijkertijd worden zij geacht goederen en geld af te dragen aan de club.
Dit leidt tot spanningen, toename van de geweldsspiraal en tot conflictsituaties.
In 2015 is in Limburg flink geïnvesteerd in het onderzoek naar de Bandidos. Het onderzoek is
nagenoeg afgerond en een groot aantal leden van de Bandidos zal onder meer worden
vervolgd voor het deelnemen aan een criminele organisatie.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 19/45

Opsporingsmiddelen
Bij steeds meer onderzoeken stuitten onderzoeksteams op “slimmer” wordende criminelen.
Steeds meer maken criminelen gebruik van afschermingsmethoden om onder de radar te
blijven. Voorbeelden daarvan zijn camera-installaties en het sweepen van voertuigen en
locaties met behulp van de expertise van spy-shops. Bijvoorbeeld bij de voorbereiding van
liquidaties worden onderling spionagemiddelen ingezet, zoals bakens onder voertuigen.
Er is sprake van I-phones die niet gekraakt kunnen worden en communicatie wordt
afgeschermd door gebruik te maken van speciaal geprepareerde, versleutelde telefoons.
Dergelijke cryptotelefoons maken het mogelijk berichten uit te wisselen zonder dat de
politie deze kan afluisteren.
Opsporing en bewijsvergaring worden door deze ontwikkelingen complexer en tijdrovender.
De inzet van een veel gebruikt opsporingsmiddelen als de tap is steeds minder effectief. Dit
betekent dat doorlopend gezocht moet worden naar nieuwe strategiën, waarvan de inzet
van bijzondere opsporingsmiddelen (observatie, infiltratie) deel uit maken.
In april 2016 verrichtte het Team High-Tech Crime een zoeking bij Ennetcom, de grootste
aanbieder van cryptotelefoons en werden computerservers in Nederland en Canada in
beslag genomen. Een Nijmeegse ondernemer werd aangehouden op verdenking van
witwassen en verboden vuurwapenbezit. Gebleken is dat internationaal 19.000 klanten
gebruik maakten van door zijn bedrijf geleverde cryptotelefoons.
Afpakken
Uit onderzoeken blijkt regelmatig dat het crimineel vermogen naar het buitenland,
bijvoorbeeld Marokko en Turkije, weggesluisd wordt. De verschillen in wetgeving, maar ook
de soms moeizame rechtshulprelatie met deze twee landen, bemoeilijken het afpakken van
criminele winsten ten behoeve van Nederlandse onderzoeken.
Een trend die in 2015 nog meer manifest is geworden, is het wegsluizen van criminele
gelden via underground banking.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 20/45

4. Ondermijning in beeld
In de volgende acht verhalen over onderzoeken wordt zichtbaar hoe de ondermijnende
criminaliteit en de aanpak ervan er in de praktijk uitzien10. Daarbij komen veel van de
aspecten die in de vorige hoofdstukken genoemd zijn aan de orde. In de verhalen komen
achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan bod: OMG’s, voorbereiding liquidaties,
witwassen, mensenhandel, fraude, moord in drugscircuit, hennepteelt en handel in
exotische vogels.
Intimiderende hesjes en geraffineerde afpersingen
Intimiderende hesjes, afpersingen in clubverband, openlijke geweldpleging. Leden van de
Outlaw Motorcycle Gang Bandidos Sittard ontlenen grote invloed aan hun gewelddadige
reputatie. Zij jagen getuigen de stuipen op het lijf, met als resultaat dat die de kaken stevig
op elkaar houden tegenover de politie. Het strafrechtelijk onderzoek van OM en politie
Limburg richt zich in eerste instantie op twee individuele leden, maar al gauw lijkt er
binnen de motorclub sprake te zijn van een criminele organisatie.
Begin 2014 komt het Team Criminele Inlichtingen (TCI) met de informatie dat Marco H. en
Winfried H., beiden lid van de Bandidos, zich bezighouden met internationale drugshandel.
Op dat moment zitten vier andere leden van de motorclub, waaronder president Harrie R.,
vast voor het bezit van vuurwapens. Aan de hand van de TCI-informatie starten OM en
politie eind mei 2014 een strafrechtelijk onderzoek op de twee mannen. “De president en de
andere leden komen december 2014 weer op vrije voeten. We zien dan dat Marco H. en
Winfried H. veel contact hebben met de andere Bandidos-leden. Zo krijgen we ook vrij snel
zicht op afpersingspraktijken in clubverband”, zegt de teamleider van de politie.
Aartsrivaal
De zaaksofficier van parket Limburg en zijn politieteam besluiten het onderzoek verder uit te
bouwen. Dat betekent niet meer alleen op de twee individuen rechercheren, maar breder
kijken in clubverband. “Reden daartoe zijn ook twee aanslagen aan het adres van Harrie R.
en een aanslag op de woning van een ander Bandidos-lid waarbij zware granaten exploderen
tegen raam en voordeur. We hadden informatie dat mogelijk aartsrivaal Hells Angels daar
achter zou zitten, maar dat hebben we niet kunnen vaststellen. Tussen beide clubs heerst al
lang een broeierige sfeer. Sinds de Bandidos zich begin 2014 in Sittard vestigden, woedt een
felle territoriumstrijd”, weet de zaaksofficier.
Het onderzoeksteam ontvangt ook informatie over slachtoffers van ernstige bedreigingen en
afpersingen door leden van de Bandidos. Zo groeit de zaak en komen steeds meer
verdachten in beeld. Reden om een tweede zaaksofficier van het Landelijk Parket (LP) bij de
10

De quotes in de verhalen geven de beelden en beleving weer van individuele collega’s.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 21/45

zaak te betrekken. Outlaw Motorcycle Gangs (OMG) is een kernthema van het LP, dat op dat
gebied de nodige expertise in huis heeft. Daarom werken de officieren van parket Limburg
en het LP intensief samen aan het onderzoek.
Het valt het onderzoeksteam op dat er na de vrijlating van de president meer sturing komt
op individuen binnen de club. Harrie R. en de vicepresident zwaaien duidelijk de scepter. “De
leden leggen verantwoording af aan dat duo. En het is de president die beslist of ze hun
hesjes aan mogen trekken naar bepaalde gelegenheden”, zegt de zaaksofficier uit het
zuiden. Die bevindingen in combinatie met de signalen van afpersingen, versterkt het
onderzoeksteam in hun vermoeden dat de Bandidos niet zomaar een motorclub is, maar een
criminele organisatie.
25000 euro
“Een sprekend voorbeeld is de afpersing van een aannemer die in opdracht van een
Bandidos-lid een schutting bouwt. De opdrachtgever is uiteindelijk niet tevreden met het
geleverde werk en weigert te betalen. De aannemer wil toch graag zijn geld en waagt er een
telefoontje aan. Als het Bandidos-lid geen gehoor geeft, dreigt hij een deurwaarder in de
arm te nemen. In plaats van dat de aannemer zijn geld krijgt, maakt het Bandidos-lid er ‘een
clubzaak’ van. Hij beweert dat de aannemer hem bedreigd heeft en daar staat een boete op:
maar liefst 25000 euro”, verzucht de officier van parket Limburg. Tijdens het onderzoek ziet
het team zes van dit soort geraffineerde afpersingen.
Tot grote frustratie van het onderzoeksteam, doen de slachtoffers zelden aangifte. Zij zijn
doodsbang voor represailles. Er komen wel telefoontjes binnen van slachtoffers die in paniek
de politie bellen, maar naar het politiebureau komen doen ze niet. Slachtoffers hebben niets
te vrezen van de politie, des te meer van de Bandidos. “Als slachtoffers voor verhoor bij de
rechter-commissaris komen, horen we vaak dat de afpersing een ‘gewoon’ zakelijk geschil is.
Zo is er een slachtoffer dat gedwongen zijn Rolex en auto af moest staan aan de Bandidos,
maar ook diegene beweerde over het horloge dat ‘hij het toch niet meer wilde hebben’”,
zegt de politie teamleider.
Red Devils
Naast de afpersingen, krijgen politie en OM zicht op ernstige intimidatie en openlijke
geweldpleging in een café in Sittard. Begin januari 2015 gaat Harrie R. met vier Bandidosleden naar het café toe. De uitbater van de zaak is lid van de Red Devils, een supportclub van
de Hells Angels. Binnen roept de president uit pure territoriumdrift dat de Red Devils daar
niet langer welkom zijn. Die boodschap moet de uitbater maar goed in zijn oren knopen. Als
de Bandidos op 7 mei opnieuw in het café komen, dit keer met zestien man, zitten daar toch
drie leden van de Red Devils. “Al snel ontaardt de ontmoeting in een gevecht. De Bandidosleden, zwaar in de meerderheid, slaan hard op de drie in. De uitbater van het café schiet
daarop in blinde paniek met een pistool door het raam. De kogel zoeft rakelings langs het
hoofd van een Bandidos-lid. De Bandidos stuiven dan snel weg. Ze laten de drie Red Devilsleden gewond achter”, aldus de LP-officier.
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 22/45

Na het handgemeen vertrekken de Bandidos naar een Hells Angels café. Daar positioneren
ze zich keurig in een rijtje en maken een foto met hun telefoon die ze naar de Bandidos
Duitsland sturen. Het machtsvertoon moet duidelijk maken hoe sterk en onverslaanbaar ze
wel niet zijn. “Op dat moment horen we over de tap dat de Bandidos balen dat ze geen
wapens naar het café hadden meegenomen”, zegt de teamleider van de politie. Uit
afgeluisterde gesprekken blijkt vervolgens dat de Bandidos wapens willen bestellen bij een
zekere Johan K.
De Bijbel
Tijd om in te grijpen. Het team bereidt zich voor op een grootschalige klapdag op 27 mei
2015. Die dag vinden de aanhoudingen en 25 doorzoekingen plaats. “Bij de
‘wapenleverancier’, Johan K., treffen we in een grote loods een onverwacht groot
wapenarsenaal aan. Van raketwerpers en Kalasjnikovs tot handgranaten, vuurwerk en
tonnen vol munitie”, zegt de politie teamleider. De link tussen de wapenleverancier, de
wapens en de Bandidos is nog altijd in onderzoek. De politie neemt die dag ook materialen in
beslag die bedoeld zijn voor de productie van synthetische drugs.
De verdachten zwijgen in alle toonaarden. Niet zo gek, want dat schrijft de ‘Bandidos Bijbel’
in niet mis te verstane woorden voor. In de ‘Bijbel’, gevonden bij Harrie R., staan de
afspraken waar ieder lid zich aan moet houden. Regel één: praat nooit met de politie. Wie
zich niet aan dergelijke regels houdt, wordt gestraft. In de vorm van ontslag, een boete of
het inleveren van de motor.
De officier uit het zuiden legt uit dat het onderzoeken en blootleggen van de financiële
stromen, een belangrijke bouwsteen is voor de bewijsbaarheid van de criminele organisatie.
De financiën kunnen dwarsverbanden aantonen, maken inzichtelijk hoe de organisatie
functioneert. “Zo kunnen we bijvoorbeeld de relatie tussen de Bandidos en de
wapenleverancier in kaart brengen. We kregen daar helaas veel te laat specialistische
politiecapaciteit voor vrij. Dat is een vertragende factor in het onderzoek”, laten beide
officieren weten. Uiteindelijk is er vanuit de landelijke eenheid en de Fiod bijstand geleverd.
PGP-telefoons
De voorlopige hechtenis van de Bandidos-leden is sinds november 2015 geschorst. De
zaaksofficier van parket Limburg heeft niet eerder zulke stevige schorsingsvoorwaarden
gezien. “Het komt neer op huisarrest. Ze mogen de stad niet uit en onderling contact is
verboden.” Op de tenlastelegging zal de criminele organisatie, de openlijke geweldpleging en
bij een aantal verdachten de wapens en drugshandel komen te staan. De eerste zaaksofficier
had niet verwacht dat het onderzoek zo vruchtbaar zou zijn. “We hebben te maken met
doorgewinterde criminelen die volledig op de hoogte zijn van de opsporingsmiddelen die we
kunnen inzetten. Zo communiceren ze met beveiligde pgp-telefoons, die het onderzoek flink
kunnen frustreren. We zijn op twee individuen begonnen, maar door breder in clubverband
te kijken vulde het verhaal zich eigenlijk vanzelf in.”
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 23/45

De inhoudelijke behandeling zal naar verwachting in 2017 plaatsvinden.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 24/45

Zaak Koper: meerdere liquidaties voorkomen
Het volgen van een gestolen Audi brengt het onderzoeksteam van de zaak Koper steeds
dichter bij een bende die vermoedelijk liquidaties in de onderwereld voorbereidt. Politie
en OM houden acht verdachten twee maanden scherp in het vizier. Langzaam maar zeker
krijgen zij beter zicht op waar de organisatie zich mee bezighoudt. Van het rijklaar maken
van gestolen vluchtauto’s tot het ‘spotten’ van potentiele slachtoffers en proefschieten
met automatische wapens.
Uit eerder onderzoek, 26Tear, dat zich richt op georganiseerde autodiefstallen ontstaat het
vermoeden dat een groep verdachten auto’s steelt ten behoeve van het plegen van
liquidaties. Het politieteam ziet op 9 maart 2015 twee verdachten een gestolen Audi S5
overdragen aan een derde bij een Rotterdams benzinestation. Een werkwijze die het team
herkent van de liquidatie op Gwenette Martha, mei 2014. Interessant, vindt het zaaksteam
en besluit de Audi te volgen. Want: wat gaat er met die auto gebeuren?
Die vraag staat centraal bij de start van een nieuw onderzoek: Koper. Het volgen van de auto
is een manier van rechercheren die OM en politie tijdens het onderzoek 26Tear ook hebben
gedaan. Het idee: aan de ‘voorkant’ al zicht krijgen op wat er gaat gebeuren en niet pas
achteraf als het delict, bijvoorbeeld een liquidatie, al is gepleegd. “Vanaf het benzinestation
zien we de auto naar Nieuwegein rijden. Daar staat hij drie kwartier stil op een locatie waar
de verdachte Jaouad W. in beeld komt. Per toeval valt het oog van het observatieteam (OT)
Utrecht op de wagen als ze Jaouad W. volgen in verband met zijn betrokkenheid als schutter
bij twee liquidaties.”, vertelt de teamleider van de politie. De politie plaatst een peilbaken op
de Audi en ziet dat de wagen binnen 24 uur in een garagebox in het Gelderse Maurik staat.
Door de inzet van techniek probeert het team te volgen wat komen gaat. De huurder van de
box is Baziadi A., geen bekende van de politie. Dat sterkt het onderzoeksteam in het idee dat
ze een nieuwe groep in beeld hebben: de afnemers.
Nachtelijk ritje
De officier van justitie benadrukt dat veiligheid tijdens het onderzoek steeds voorop staat.
Hij spreekt met de politie af dat rechercheurs in 24-uurs wisseldiensten gaan werken zodra
er iemand bij de auto komt kijken. “Maximaal zien en horen draagt bij aan maximale
controle”, aldus de zaaksofficier. Baziadi A. blijkt verderop nog een box te huren. De politie
weet ’s nachts heimelijk in die boxen te kijken en stuit op nog een gestolen Audi, type RS6. In
die auto zien agenten twee petflessen benzine, weggemoffeld onder de bestuurdersstoel.
“De benzine versterkt ons vermoeden dat deze auto’s klaar staan voor een ernstig misdrijf”,
legt de teamleider uit. De politie hangt de garageboxen die nacht vol met
afluisterapparatuur en camera’s. Twee maanden lang gebeurt er niets. Maar een gestolen
Audi in een garagebox waarbij contact is gezien met een verdachte die in verband wordt
gebracht met liquidaties, zet het onderzoekteam op scherp. Op 18 mei komen plots drie
personen, onder wie Jaouad W., bij de garagebox kijken. “De camera’s geven slecht zicht op
wat er gebeurt, maar we horen het wel. De verdachten praten over de technische staat van
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 25/45

de auto’s. Ze controleren de benzine, de accu en maken wat schoon. Eindelijk beweging”,
aldus de zaaksofficier.
Dat herhaalt zich de komende dagen. De officier van justitie vertelt dat de heren in de
nachtelijke uren ook een ritje maken met een van de auto’s. “Zal er wat gaan gebeuren? De
mannen lijken daar niet op gekleed. Ze dragen geen zwarte kleding of bivakmutsen. Het lijkt
op een testritje, toch neemt het observatieteam geen enkel risico.” Het OT en het
arrestatieteam (AT) staan voor dit onderzoek 24/7 paraat. Hetzelfde geldt voor een
helikopter met scherpschutters. Eén belletje en alles wordt opgetuigd. Die nacht is het
echter loos alarm. De verdachten gaan naar een garagebedrijfje in Tiel. Daar repareren
monteurs het raam en de accu van de bolide. Het onderzoeksteam heeft op dat moment
drie verdachten in beeld: Zakaria S., Ayyoub Y. en Levi B. Wat voor mensen dat zijn en wat ze
van plan zijn, is nog ongewis.
Schoten
Om daar achter te komen, plaatst de politie ook afluisterapparatuur in de auto’s van deze
verdachten en peilbakens om hen te kunnen volgen. Dan gebeurt er iets vreemds.
Rechercheurs horen de mannen ’s nachts twee keer kort achter elkaar schoten lossen in de
vrije natuur. Duidelijk een automatisch vuurwapen. “Ook horen we de verdachten zachtjes
praten over het verwijderen van hulzen door ze over een bruggetje te gooien, gevolgd door
plonzen in het water”, zegt de teamleider.
Is het nog steeds veilig om door te gaan en hebben we al voldoende bewijs? Die afweging
staat volgens de officier gedurende het onderzoek Koper centraal. “Een continu
spanningsveld. Alleen de heling van auto’s en het vermoeden van wapenbezit is te mager
om voorbereidingshandelingen voor liquidaties te bewijzen.” Op 26 mei 2015 ziet het OT
twee verdachten, Zakaria S en Levi B, twee peilbakens bij een spyshop kopen (totale waarde:
6.600 euro). Levi B. plaatst die op 19 juni onder een auto, vermoedelijk om een potentieel
slachtoffer te volgen zodat de schutter op het juiste moment kan toeslaan. “Reden voor ons
om direct de gebruiker van de auto te waarschuwen”, aldus de officier. Tot grote schrik van
het team krijgt een van de verdachten zelf ook lucht van het politiepeilbaken, nadat hij zijn
auto daarop controleert, oftewel laat ‘sweepen’. Een spannend moment, memoreert de
officier. “Zijn we stuk? We zien dat de verdachte een nieuwe auto huurt en een nieuwe
telefoon gebruikt en dan is het gewoon weer business as usual.”
Ook zien rechercheurs half juni op loepzuiver camerabeeld dat twee verdachten Levi B. en
Ayyoub Y. in de berging van een woning twee automatische vuurwapens (AK’s) en twee
handvuurwapens overhevelen van de ene naar de andere sporttas. De twee stappen
vervolgens met de sporttas in de auto naar Nieuwegein. Levi B. en Ayyoub Y. gaan daar een
grote opslagloods binnen, die op naam staat van Werner E. Voor het onderzoeksteam een
interessante locatie om onder de loep te nemen.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 26/45

Drugsboekhouding
Dat gebeurt op 15 juli 2015 tijdens een grote actiedag. De officier zegt dat ze in moeten
grijpen omwille van de capaciteit, de veiligheid en omdat ze nog steeds niemand bij de
garagebox zien vertrekken met wapens in de aanslag. “In grote kluizen bij een self storage
bedrijf in Nieuwegein vinden we een omvangrijk wapenarsenaal: zestig pistolen, negen
handgranaten, 36 automatische wapens en een paar duizend stuks munitie. Op deze ‘ijzers’,
zoals de verdachten de wapens noemen, staan de vingerafdrukken van meerdere
verdachten”, zegt de teamleider van de politie. Een opsteker voor het onderzoek. Bij de
huiszoekingen vinden ze ook nog negentig extra beveiligde pgp-telefoons en foto-en
videobeelden van observaties van potentiele slachtoffers. Ook doet de politie een gouden
vondst. Bij Werner E. op de salontafel vinden de speurders een keurig bijgehouden
‘drugsboekhouding’ van januari 2014 tot juli 2015. De totale geldstroom: 19 miljoen euro.
“In het notitieboekje staan uitgaven die passen bij de uitvoering van liquidaties en de
voorbereidende activiteiten van de Koper-groep. Het gaat om betalingen van 100.000 euro
aan een ‘hitter’ (schutter) en betalingen van 40.000 euro aan ‘spotters’ die hun doelwitten
op de voet volgen. Ons vermoeden is dat de Koper-groep in actie komt als de
drugsorganisatie een conflict heeft”, aldus de zaaksofficier.
Totaal elf verdachten verblijven sinds juli 2015 in voorlopige hechtenis. Het OM verdenkt
hen van voorbereidingshandelingen voor moord, deelname aan een criminele organisatie,
heling van auto’s en verboden wapenbezit. De groep hangt vermoedelijk een forse celstraf
boven het hoofd, verwacht de zaaksofficier. “We vermoeden dat de verdachten zeven
mannen volgden als mogelijk doelwit van brute afrekeningen. Het simpele idee om ‘aan de
voorkant’ op een gestolen auto te rechercheren, heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat we
meerdere moorden hebben voorkomen.”
De zaaksofficier verwacht dat de inhoudelijke behandeling van Koper kort na de zomer van
2016 plaatsvindt.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 27/45

Bitcoinonderzoek: jonge witwassers leven als God in Frankrijk
Drie jongens met een ‘bitcoin wisselkantoor’ gericht op een louche klantenkring die
illegaal verkregen bitcoins wil inruilen voor euro’s. Het blijkt een golden business. Anders
dan een regulier exchangekantoor, garanderen de jongens hun klanten absolute
anonimiteit. Daar hangt volgens politie en OM Midden-Nederland wel een prijskaartje
aan. “Het witwassen levert de jonge verdachten bakken met geld op. Ze gaan tijdens het
onderzoek steeds verhullender te werk. Zo emigreren de verdachten naar Malta om daar
onder de radar luxueus te leven.”
De zaak komt aan het licht door een factuurfraude in mei 2014. “We zien dat bedrijven in
Almere allerlei facturen op de post doen. Die zijn onderschept zodat verdachten stiekem het
rekeningnummer konden veranderen. Nietsvermoedende bedrijven maken het geld
vervolgens gewoon over naar het nieuwe rekeningnummer, dat eigendom van een
katvanger blijkt te zijn”, zegt de teamleider van de politie. In de factuurfraude ontdekt de
politie dat een half miljoen euro via de katvanger bij een reguliere ‘bitcoin-exchange’ terecht
komt. Een omwisselkantoor voor virtuele valuta.
Wat is hier aan de hand? Het omwisselkantoor laat de speurders van de politie weten dat ze
de opdracht hebben gekregen om een half miljoen euro om te zetten in bitcoins en deze te
storten op een bepaald bitcoinadres. De opdrachtgever blijkt een vermoedelijk niet
bestaand persoon te zijn die bij het wisselkantoor gebruik maakt van een vals paspoort,
zodat het spoor daar stopt. “De kracht van bitcoin is dat het een openbaar kasboek kent. Er
is geen centrale autoriteit zoals een bank: bitcoin is van al zijn deelnemers. We kunnen
daarom zien wat er met die bitcoins is gebeurd. Follow the money, simpel gezegd”, legt een
recherchekundige uit. Hij maakt daarop een analyse van de bitcointransacties van dit eerste
adres en ontdekt zo een ‘spinnenweb’ aan transacties. De analyse van de recherchekundige
laat zien dat 85% van de bitcoins bij één specifiek adres eindigt. Interessant, want: wie zit
daarachter?
Malta
OM en politie starten op 5 januari 2014 een nieuw onderzoek. Door de inzet van bijzondere
opsporingsbevoegdheden komt de politie erachter dat dit adres in gebruik is bij een klant
van het wisselkantoor: Melvin van E. (24), een financieel slimme jongen. Deze persoon komt
bovendien al naar voren in meerdere drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken. In die
zaken wordt ook over bitcoins gesproken, maar de politie weet dan nog niet in welk
verband. “Ook krijgen we zijn kompaan Richard K. (25) in het vizier. We zien allerlei
geldstromen lopen. Zo maakt een exchangekantoor bijvoorbeeld 150.000 euro over naar
Melvin, die daarvan 100.000 overmaakt naar Richard, hij houdt zelf 50.000. De komende
dagen pinnen de heren dan allebei 10.000 euro per dag. Zo zetten de verdachten de bitcoins
om in cash geld en wissen ze de sporen”, aldus de zaaksofficier. Maar oplettende banken
valt het pinnen op. Ze zien veel omloop op de bankrekeningen van de verdachten en
vertrouwen het niet. “In de loop van ons onderzoek begrijpen we dat banken niet meer met
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 28/45

de verdachten in zee willen. Maar de heren laten zich niet ontmoedigen. Op advies van een
fiscalist emigreren ze begin 2015 naar Malta.”
Door allerlei BV’s en stichtingen op te zetten op naam van katvangers en vele rekeningen te
openen in Malta, Cyprus en Zwitserland konden de verdachten verder uitbreiden in het
buitenland. Zo onttrekken ze zich op slinkse wijze aan het Nederlandse zicht. De verdachten
zetten hun geld weg in Letland. Als ze de stapels geld weer nodig hebben voor uitbetalingen
in Nederland, kopen de verdachten schaamteloos een beveiliger van het vliegveld om die de
cash doorlaat op de luchthaven. Ook maken de verdachten giraal geld over via de
rekeningen van stichtingen en katvangers om het beter te verspreiden. Vervolgens pinnen
katvangers dat geld voor de verdachten.
Darknet
De speurders vermoeden dat de heren handelen in ‘besmette’ bitcoins. Het feit dat klanten
bij reguliere omwisselkantoren 1,5 procent commissie betalen en bij deze jongens maar
liefst tussen de 8 en 10 procent, sterkt hen in die gedachte. “Deze jongens garanderen
volledige anonimiteit bij het uitcashen. Kennelijk is hun klantenkring bereid om hoge
bedragen te betalen. Dat zegt wel wat”, vindt de teamleider. Het onderzoeksteam ontdekt
dat veel klanten van het duo te linken zijn aan zogenaamde ‘darknetmarkets’, illegale online
marktplaatsen waar ‘sellers’ anoniem drugs en wapens verhandelen. Op die marktplaatsen
betaalt men in verband met de anonimiteit vaak met bitcoins. De ‘sellers’ verkopen hun
bitcoins weer aan de verdachten. Om de illegale herkomst te verhullen, maken de jongens
gebruik van een zogeheten ‘mixer service’, die bitcoins van verschillende bitcoinadressen en
gebruikers mixt zodat een niet te ontvlechten wirwar ontstaat. Vervolgens verkopen de
jongens de bitcoins aan reguliere exchange bedrijven. De bedrijven maken de tegenwaarde
over op rekening van de verdachten, die het cash opnemen en uitbetalen aan hun klanten.
Schuilnamen
Over de telefoontap krijgen rechercheurs mee dat een dergelijk uitbetaling op 12 augustus
2015 fysiek gaat plaatsvinden. Het observatieteam haast zich naar die ontmoeting en ziet
een derde hoofdverdachte, Nick M. (20), en een onbekende de telefoons tegen elkaar
houden. “Met een QR-code kunnen de verdachten de bitcoins eenvoudig overmaken”, zegt
de recherchekundige. De onbekende persoon die vervolgens met een zak geld vertrekt, is
lastiger te traceren. “Op het darknet gebruiken bezoekers vaak schuilnamen, waardoor
ontmaskering een behoorlijke klus is voor het team”, weet de zaaksofficier. Het
onderzoeksteam slaagt er toch in om een aantal mensen te identificeren, maar daar is wel
de inzet van een observatieteam voor nodig. “Helaas was daar vaak te weinig capaciteit
voor. Een gemiste kans”, stelt de officier.
Het onderzoeksteam stelt vast dat de verdachten van januari tot september 2015 tien
miljoen euro hebben omgezet. Dat is enkel in Nederland. In het bitcoinnetwerk zien de
financiële rechercheurs dat er voor een waarde van minimaal vijftien miljoen is verhandeld.
Vermoedelijk is dat veel meer, maar door de bitcoinmixers en buitenlandse rekeningen blijft
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 29/45

veel voor politie en justitie verborgen. Om goed zicht te krijgen op het handelen van de
verdachten en hun kennis wat betreft de illegale herkomst van de bitcoins, besluit de
zaaksofficier om gebruik te maken van een infiltratietraject. “De verdachten geven dan aan
dat ze een erg hoog bedrag kunnen omwisselen”, zegt de zaaksofficier
Tien miljoen
Het onderzoeksteam kiest ervoor om de dag van de geldoverdracht, op 29 september 2015,
het onderzoek meteen te laten ‘klappen’. In Nederland, Malta en Letland vinden die dag op
hetzelfde moment doorzoekingen en aanhoudingen plaats. De politie doorzoekt die dag
onder meer het kantoor van de verdachten in Rotterdam, maar vindt nauwelijks geld. De
jongens hebben waarschijnlijk veel weggesluisd, bovendien lieten de verdachten het geld
flink rollen. “Ze leefden als God in Frankrijk in een chic penthouse met een Jacuzzi op het
dak, waar regelmatig vrouwen over de vloer kwamen. Wat ze overhielden is niet de volle
10% commissie. Ze hadden ook kosten, zoals de fiscalisten die hen adviseerden en
faciliteerden. Als je alles aan bitcoins zou uitpluizen, kom je in 2015 al op een omzet van
ruim tien miljoen euro”, vertelt de recherchekundige.
De officier besluit om een apart deelonderzoek te starten op de klanten van het trio die
betrokken zijn bij de darknetmarkets. Een doorzoeking op 3 februari 2016 bij de woning van
een van die klanten bevestigt de illegale herkomst van de bitcoins. De politie stuit daar op
een koffer vol verdovende middelen: van MDMA tot heroïne. “De enveloppen,
postpakketjes en adressen lagen klaar voor verzending. Sinds de online markplaatsen op het
darknet bestaan is de afzetmarkt van dealers niet meer de wijk, maar de wereld”, benadrukt
de officier.
Na de grootse klapdag verzetten de speurders nog bergen met werk waaronder het
uitpluizen van de in beslag genomen gegevensdragers en administratie. Ook bevriezen ze
alle rekeningen in het buitenland. De officier legt drietal in ieder geval deelname aan een
criminele organisatie, witwassen en valsheid in geschrifte ten laste. De financiële ontneming
komt pas na de zitting aan de orde.
De inhoudelijke behandeling van de zaak zal naar verwachting na de zomer van 2016
plaatsvinden.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 30/45

Een warm nest tegen een hoge prijs
Een eenzame, jonge vrouw. Verstoken van familie die haar warmte en veiligheid biedt.
Kwetsbaar. Hunkerend naar moederliefde. Dat type meisje is de Hongaarse Alida. En op
dat type meisje jaagt de Hongaarse familie Horváth. De familie geeft haar het warme nest
waar ze zo naar verlangt. Maar, voor wat hoort wat. Als wederdienst moeten Alida en
andere meisjes in de prostitutie werken. Volgens het OM ontaardt dat in schaamteloze
uitbuiting op de Amsterdamse Wallen. De inkomsten van de meisjes gaan direct naar de
familie, die een gevaarlijk spelletje met hun loyaliteit lijkt te spelen.
De bal gaat rollen nadat de politie een fenomeenonderzoek is gestart naar mensenhandel
onder Hongaren op de Wallen. Het valt op dat Hongaarse families daar
oververtegenwoordigd zijn. “Normaal gesproken doen we onderzoek naar concrete
verdachten, maar in dit geval willen we een fenomeen in kaart brengen. Die insteek levert
ons al snel een concrete verdenking op”, zegt de zaaksofficier van het OM Amsterdam.
Politie en OM starten op 1 mei 2014 een strafrechtelijk onderzoek. Het onderzoeksteam
krijgt zicht op de jonge Hongaarse vouw Alida die sinds de zomer van 2011, ze is dan net
achttien, in de prostitutie werkt. Zij heeft een liefdesrelatie met de latere hoofdverdachte
Tibor (30), die in 2008 al naar voren komt als verdachte in een Nederlands
mensenhandelonderzoek. Hetzelfde geldt voor zijn broer, moeder en stiefvader. “Via
Europol proberen we de personen die wij zien ook in het buitenland te monitoren. Met
succes. We komen erachter dat Alida ook in Zwitserland en België in de prostitutie heeft
gewerkt. Ook blijkt dat het meisje in die landen al contact heeft met de familie van Tibor.
Reden om Alida goed in de gaten te houden”, zegt de tactisch coördinator van de politie. De
broer van Tibor, Christian, blijkt in 2012 in België al veroordeeld voor de uitbuiting van een
meisje. De Belgen zagen Tibor destijds ook als verdachte. Dat sterkt het onderzoeksteam in
hun vermoeden dat ze te maken hebben met een criminele organisatie.
Uitgekotst
Tibor ontspringt de dans in 2012 op tijd. Hij reist vanuit België samen met Alida via Hongarije
naar Zwitserland. “Van de Zwitserse autoriteiten begrijpen we dat Alida zich daar inderdaad
heeft geprostitueerd in een hotel. Ze zou dat samen met de moeder van Tibor hebben
gedaan. Wij denken echter dat ma Horváth alleen meegaat om de meisjes goed in de gaten
te houden”, laat de politieman weten. Het onderzoeksteam ziet ook in dit onderzoek de hele
familie als verdachten: Tibor, zijn moeder, stiefvader, en echtgenote. Want naast zijn
‘liefdesrelatie’ met Alida, heeft Tibor een vrouw en kinderen. De familie Horváth woont
onder één dak in Hongarije. “Daar vangen ze de kwetsbare vrouwen op. Alida is zo’n meisje.
Eenzaam, uitgekotst door haar eigen familie. Eerst biedt de familie een helpende hand, later
betalen de meiden daar een hoge prijs voor. Van diefstal tot werken in de prostitutie”, aldus
de zaaksofficier.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 31/45

De familie weet op geraffineerde wijze een ongekend loyaliteitsgevoel bij de meisjes op te
wekken. De slachtoffers prostitueren zich niet met tegenzin. Ze doen graag iets terug voor
de familie. Ook Alida zegt haar lichaam vrijwillig te verkopen aan talloze mannen.
Desondanks houdt ze onvoorwaardelijk van ‘haar’ Tibor, een atletisch gebouwde man met
een vriendelijke uitstraling. Volgens de tactisch coördinator adoreert Tibor het meisje het
ene moment, maar stoot haar vervolgens hard af. Ze lijkt met open ogen in zijn spel te
trappen. “De wet zegt dat vrijwilligheid er niet toe doet als gebruik wordt gemaakt van
dwangmiddelen zoals het misbruik maken van een persoon in een kwetsbare positie of een
zeer ongelijkwaardige relatie. Dat is hier aan de orde”, weet de zaaksofficier.
Zoon
Om de strafbare feiten hard te maken, richten de rechercheurs zich op de geldstromen.
Hoeveel verdient Alida? Wat houdt ze over? Het antwoord is schrijnend: bijna niets. “Ze is
echt berooid”, zegt de officier. “Alida heeft een zoon van vijf jaar oud. Daar zorgen haar exschoonouders in Hongarije voor. We horen ze in gesprek over de telefoontap. De verzorgers
van de jongen geven aan dat ze geen geld hebben. Ze lijden onder de kou. Geld om hout
voor de kachel te kopen, hebben ze niet. Alida antwoordt dan dat het bij haar ook kommer
en kwel is. Ze heeft niets om op te sturen. Gek, want ze verdient als gewilde prostituee
bakken met geld.” Hoewel ze zegt dat ze het werk voor haar kind doet, wijzen de
geldstromen anders uit. De officier stelt vast dat in 3,5 jaar tijd maximaal 3000 euro naar de
verzorgers van het kind is gegaan. Terwijl ze ook weten dat Alida’s inkomsten die periode de
twee ton overstijgen. Dat is volgens de zaaksofficier een schatting aan de ondergrens. De
verklaring is pijnlijk: de politie ziet dat een Egyptische man, een kennis van de familie, haar
geld overmaakt naar Hongarije. Hij stelt zijn bankrekening ter beschikking voor pa en ma
Horváth. Op die rekening zien rechercheurs 125 duizend euro aan contante stortingen,
terwijl de Egyptenaar zelf een uitkering heeft. Hij boekt het bedrag vervolgens over naar de
bankrekening van de familie, die het geld cash opneemt in Hongarije.
Bedreigd
Alida is vermoedelijk niet het enige slachtoffer van de familie. Door goede samenwerking
met het Wodan-team, een gespecialiseerd mensenhandelteam van de marechaussee
Eindhoven, stuit de politie op een ander slachtoffer. Dit meisje komt net als Alida in 2011 per
vliegtuig met de moeder van Tibor naar Nederland. Het Wodan-team houdt de stiefvader
staande als die het drietal van het vliegveld ophaalt. Zijn verklaring? Hij kent die meisjes niet,
hij helpt ze slechts met het kopen van buskaartjes. “Een van die meisjes weten we op te
sporen, zij doet dan aangifte van uitbuiting. Zij is hetzelfde slachtoffer als uit de Belgische
zaak uit 2012, waarbij de rechter broer Christian heeft veroordeeld. De vrouw voelt zich bij
Christian niet uitgebuit, omdat ze bij hem ‘slechts’ de helft van haar geld moest afgeven en
bij pa en ma alles”, verzucht de officier. Van vader en moeder Horváth mag dit slachtoffer
tot haar grote verdriet niet eens haar dochtertje in Hongarije bellen. De familie krijgt lucht
van de aangifte en bedreigt haar ernstig. Het slachtoffer is om die reden samen met haar
gezin opgevangen in Nederland, maar door heimwee is het gezin toch weer teruggekeerd
naar hun geboorteland.
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 32/45

Een ander slachtoffer uit de zaak uit 2008 doet onverwacht ook aangifte. In die oude zaak
ziet het OM haar eerst als verdachte, omdat er destijds aanwijzingen zijn dat zij andere
meisjes namens de verdachten heeft gecontroleerd. Ook dit meisje neemt de familie op haar
achttiende mee naar Nederland. Haar moeder is dood, haar vader alcoholist. Maar een
warm onthaal door de familie is ook haar duur komen te staan. “Zij moet eerst uit stelen,
maar eindigt achter het raam in de hoofdstad. We begrijpen nu dat de meisjes elkaar
controleren. Daar zorgt de familie voor. Loyaliteit en angst lijken de sleutel.”
Woedend
Op 10 februari 2015 ‘klapt’ het onderzoek met een internationale actiedag. Politie en OM
werken nauw samen met België, Zwitserland en Hongarije om tegelijkertijd doorzoekingen
te doen en verdachten aan te houden. Als ze Tibor aanhouden, treft de politie ook een jong
Roma-meisje in zijn woning. Ook zij is vermoedelijk voor de prostitutie naar Nederland
gebracht.
Inmiddels zijn de verdachten na een jaar voorlopige hechtenis op vrije voeten. Tibor mag tot
zijn proces geen contact hebben met Alida. “Daar is ze woedend over. Alida snapt niet dat ze
haar geliefde niet mag zien. Ze ziet zelf niet wat haar is aangedaan”, zegt de zaaksofficier.
Het OM kiest ervoor om alleen de mensenhandel en niet de criminele organisatie ten laste
te leggen. De verdenking van de uitbuiting door deze familie is volgens de zaaksofficier al
sterk genoeg.
De officier benadrukt dat ze het onvoorstelbaar vindt dat deze schrijnende vorm van
uitbuiting nog zo ongebreideld in de vergunde prostitutiesector kan voorkomen. De
afgelopen vijf jaar zijn al zeven van dit soort families opgerold. “Het was, is én blijft drama.
Er zijn zoveel slachtoffers. Als Nederlandse overheid moeten we doortastender optreden.
Dat betekent: strengere controles op de handhaving van de regels in het prostitutiegebied.
En bij misstanden direct de vergunning innemen.”
De namen in het artikel zijn gefingeerd. De inhoudelijke behandeling van de zaak vindt plaats
twee weken in september en oktober 2016.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 33/45

Bolidehandelaar onaantrekkelijk voor boven- en onderwereld
Een autobedrijf dat criminelen faciliteert met slimme leaseconstructies van peperdure
auto’s. De business van de sluwe zakenman J.L. is al lang een hoofdpijndossier voor de
Belastingdienst. Door een integrale samenwerking met OM en politie Oost-Brabant, lukt
het de fiscus toch om krachtig op te treden. J.L. moet maar liefst 12 miljoen euro aftikken.
Bijzondere bijvangst: het is deze zaak die tot de ontmaskering van de politiemol leidt.
De casus is door de integrale stuurgroep als prioriteit bestempeld. Na een aantal overleggen
zijn OM, politie en de Belastingdienst in september 2014 met elkaar gaan kijken naar de
feiten die er dan liggen om te bepalen welke aanpak het meest effectief is. De drie partijen
besluiten om de handen ineen te slaan. In oktober 2014 is daarom een strafrechtelijk
onderzoek gestart. “We hebben te maken met een autohandel met zowel een legale als
illegale component. Daar moesten we een vinger achter krijgen, zaken financieel zien te
ontvlechten. Het ligt voor de hand om voor witwassen te gaan, maar wij wilden breder
kijken naar andere delicten rond witwassen, zoals fraude en valsheid in geschrifte. Zo houd
je de zaak klein en behapbaar”, zegt de teamchef van de politie.
Beste papieren
De Belastingdienst heeft al veel voorwerk gedaan, zoals het in kaart brengen van
tweehonderd verkoop- en aankoopauto’s van het bedrijf. Luxe bolides, variërend van 60.000
euro tot vijf ton. Uiteindelijk hebben OM en politie daar weer een selectie van tien auto’s
van gemaakt die ze zorgvuldig onder de loep nemen. Ze onderzoeken de bolides op
valsheden, fraude en op de gebruiker.
Het onderzoeksteam kijkt vooral naar wat de Belastingdienst nodig heeft om achter de
voordeur van de verdachte te komen. “De Belastingdienst heeft in deze zaak de beste
papieren om op te treden. De fiscus kan zelf een uitgebreid financieel onderzoek instellen,
maar niet op eigen titel overal naar binnen stappen”, legt de zaaksofficier uit. Daarom is
ervoor gekozen om een strafrechtelijk onderzoek te starten naar valsheid in geschrifte. De
Belastingdienst krijgt op die manier het missende haakje om de administratie in beslag te
kunnen nemen.
Pracht en praal
In de voorbereiding op de actiedag, 19 maart 2014, heeft de Belastingdienst de voorlopige
aanslagen al berekend. “We willen een zo groot mogelijke impact hebben tijdens de
actiedag. De Belastingdienst fiscaal, de politie strafrechtelijk financieel”, laat de
politieteamleider weten. Het idee van de actie is dat de fiscus zoveel mogelijk pracht en
praal op eigen titel in beslag kan nemen. Een werkwijze die volgens de politieteamleider
redelijk uniek is. Uiteindelijk nemen politie- en belastingambtenaren tijdens de actiedag van
19 maart naast een aantal auto’s, alleen de administratie in beslag. Ze vinden verder
nauwelijks iets van waarde.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 34/45

Enkele weken voor de actiedag ziet het onderzoeksteam een aantal verdachte zaken
waardoor het vermoedt dat J.L. zijn autobedrijf doelbewust failliet zal laten gaan. De
verdachte sluist vermoedelijk ook auto’s en administratie weg. “Als je dan daadwerkelijk
failliet gaat, pleeg je faillissementsfraude”, aldus de officier. Het onderzoeksteam komt er na
de actiedag inderdaad achter dat de in beslag genomen administratie niet compleet is. Het
onderzoeksteam krijgt naast de valsheden rond de tien auto’s dus nog een extra delict in
beeld: de faillissementsfraude.
Brand
Plots gebeurt er iets vreemds tijdens het onderzoek. In het bedrijfspand breekt brand uit.
Een in de fik gestoken auto verraadt dat er opzet in het spel is. De brand is zo vernietigend
dat de garage, deels een showroom met auto’s, flinke schade oploopt. Dat betekent dat de
verzekering in actie komt om de schade te berekenen. Beide partijen doen op dat moment
dus onderzoek naar de auto’s. Als het OM de auto’s in beslag heeft, betaalt de verzekering
niet uit. “De brandschade aan het pand is groot. J.L. moet de ruimte schoonmaken en zijn
spullen verkassen. Vermoedelijk is dat de eerste aanzet om de administratie te verplaatsen”,
zegt de officier.
Tegen alle verwachtingen in is het autobedrijf van J.L. vlak voor de actiedag in maart al
failliet verklaard. Dat gebeurt op zijn eigen aanvraag. De officier komt er tot haar verbazing
achter dat de faillietverklaring binnen één dag al gepiept is. “Dat het zo snel ging, wist ik niet.
We dachten dat we nog voldoende tijd zouden hebben als we op 19 maart bij hem naar
binnen zouden stappen, maar helaas. Nu was er ineens ook een curator in het spel ”, zegt de
officier. Dat betekent voor het onderzoekteam vooral aftasten en slim schakelen. Bij een
aantal auto’s maakt de officier zelf afspraken met de curator over schadevergoedingen of
nabetalingen die nog moesten plaatsvinden. Het strafrechtelijk beslag van bepaalde auto’s
heeft het OM gehandhaafd totdat de curator het geld krijgt van degene die in de auto rijdt.
J.L. huurt zijn auto’s bij leasemaatschappijen en verhuurt die vervolgens door aan met name
criminele klanten. Het onderzoeksteam heeft dan ook nauw contact met lease- en
investeringsmaatschappijen die auto’s kwijt zijn en zich melden bij de curator.
De verdenking tegen J. L. gaat daarom als een lopend vuurtje door de leasewereld en
financieringsmaatschappijen. “Door berichten in de media en contacten tussen
overheidsdiensten en private partijen zoals banken en verzekeringsmaatschappijen is J.L.
onbetrouwbaar en onaantrekkelijk geworden als zakenpartner voor de bovenwereld. Zo
keert de verzekeringsmaatschappij geen vergoeding uit voor de brand en willen banken geen
zaken meer met hem doen. Een mooi effect”, vindt de teamchef.
3,5 duizend euro
Veelzeggend voor de persoon van de verdachte is ook het feit dat hij heeft gerommeld met
de elektriciteitsmeter van zijn woning. Ook weer een vorm van fraude, terwijl J.L. financieel
niets te klagen heeft. De meter is tijdens de actiedag uit zijn huis gesloopt, zodat hij twee
weken daarna zonder stroom zit. Hij krijgt pas weer stroom nadat hij 3,5 duizend euro heeft
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 35/45

afgetikt. “Het zijn juist de kleine steekjes die voor grote ergernis en last voor de crimineel
zorgen”, aldus de teamleider.
Twee weken later, begin april, wordt J.L. uiteindelijk aangehouden. De teamleider van de
politie vertelt dat ze een tweede doorzoeking doen op 8 april op verdenking van
faillissementsfraude. “De verdachte is die week voorgeleid en krijgt 90 dagen voorarrest, Hij
had al een verleden met fraude, recidivegevaar is daarom groot.” De grootste verdenking
tegen de verdachte is dat hij binnen zijn autohandel vermoedelijk structureel gebruik heeft
gemaakt van valse documenten. “Hij verhulde het eigendom van de auto’s, die vaak van
criminelen zijn. J.L. is listig met constructies verzinnen waardoor hij belasting ontduikt en de
crimineel daar ook van profiteert. De crimineel krijgt de auto immers goedkoper. Zijn
criminele klantenkring wil de auto’s vaak niet op hun naam hebben staan, maar daar
bedenkt de pientere J.L. op zijn beurt speciale constructies voor ”, aldus de teamleider.
Onderbuikgevoelens
De Belastingdienst heeft haar vorderingen inmiddels berekend: J.L. moet in totaal twaalf
miljoen euro betalen. “Dat zouden we strafrechtelijk nooit voor elkaar krijgen. Dat is zo mooi
aan integraal samenwerken. Kijken wie de beste papieren heeft en elkaar versterken”,
benadrukt de teamchef. Zij pleit daarom voor een vast integraal team binnen haar eenheid,
met vaste politiemensen, belastingambtenaren en een officier van justitie die het spel snapt.
“Ik denk dat we veel meer kunnen op dit vlak als we het beter structureren. Met mensen die
durven.”
Omdat het team tegen alle verwachtingen in tijdens de eerste doorzoeking niks vindt, spelen
sterke onderbuikgevoelens op. “Er klopt iets niet op die 19 maart. Loodsen zijn leeg, auto’s
weg. J.L. wist dat we kwamen. Er moet gelekt zijn over de actiedag”, beweert de teamleider.
Omdat het team die indruk zo sterk heeft, verzamelt het alle signalen en brengt die onder bij
een speciaal onderzoeksteam dat is gaan graven naar het lek. “Een lek doet veel met een
politieteam. Men kijkt elkaar met scheve gezichten aan. We zijn informatie daarom in nog
kleinere kring gaan delen, met als resultaat dat de tweede actiedag wel succesvol is geweest.
Door de alertheid van mensen uit dit onderzoeksteam is ‘de politiemol’ boven water
gekomen. Die ontdekking is de kers op de taart.”
Het is nog niet duidelijk wanneer de zaak inhoudelijk behandeld wordt.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 36/45

Koelbloedige liquidatie: gewetenswroeging doet Kroaat verklaren
Eén schot van dichtbij. Geruisloos. De moord op een Litouwse man in Huijbergen ademt
een koelbloedige liquidatie. Als het strafrechtelijk onderzoek na drie maanden nog niks
oplevert, wordt het onderzoek stil gelegd. Tot een bizarre wending volgt. “Vanuit een
Duitse cel begint een Kroaat plots uitgebreid over de moordzaak te verklaren. Zoiets maak
je zelden mee.”
Eind februari 2014. Een vrouw wacht thuis op de bank op haar man. Ze hoort hem de oprit
oprijden, stilstaan, de autodeur openen en vervolgens de kofferbak. Dan is het stil. En ligt
haar echtgenoot zwaar ademend op de grond. Niet veel later overlijdt hij. “Vlak na de moord
ontvangen we informatie van het Team Criminele Inlichtingen (TCI) over de mogelijke
opdrachtgever van de moord, een Marokkaanse man. Maar als we mei 2014 nog steeds
geen stap verder zijn, stoppen we met het onderzoek”, zeggen de zaaksofficieren. De stilte
duurt drie weken. Dan krijgt een van de officieren een sms. “Een Kroaat met
gewetenswroeging begint zomaar vanuit zijn Duitse cel te verklaren. Hij zit daar vast in
verband met inbraken. Nederlandse rechercheurs snellen daarop naar Duitsland om de man
te horen. Het onderzoek is dan heropend.”
Een buurtbewoonster, die elke avond stipt om 20.00 uur een rondje door Huijbergen
wandelt, ziet op de avond van de moord en de avond daarvoor op hetzelfde tijdstip een
‘korte’ en een ‘lange’ man bij de woning van het slachtoffer. Van de korte man is een
compositietekening gemaakt. De Kroaat vertelt honderduit over zijn aanwezigheid. ‘Ik lijk
wel heel erg op die man’, zegt hij wijzend naar de compositietekening. Hij beweert echter
niets met de moord te maken te hebben. Hij heeft naar eigen zeggen in de auto gewacht
totdat ‘de lange’ weer terug zou komen. Op dat moment wist hij niets van een
moordopdracht. Een verklaring die de officieren weinig overtuigend vinden.
Waanzinnig geheugen
Naast zijn eigen rol als chauffeur en die van zijn Bosnische metgezel, ‘de lange’, beschrijft de
Kroaat ook een Bosnische man die als ‘makelaar’ kan worden gezien. De makelaar woont in
Zierikzee en heeft alles rond de moord geregeld. Ook verklaart hij over diens beste vriend,
de ‘tussenpersoon’ uit Vlissingen die de makelaar verzocht heeft om alles te regelen. Maar
over de grote man, de opdrachtgever van de moord, kan de Kroaat helaas niets zeggen. “Hij
noemt verder het hele treintje. Hij heeft een waanzinnig geheugen en vertelt alles tot in de
details. Geweldig, want zo kunnen we zijn verhaal goed verifiëren”, aldus de zaaksofficieren.
De Kroaat is samen met twee Bosnische mannen vanuit Duitsland met het moordwapen
naar Zierikzee gereden. Die twee medereizigers hadden het wapen op verzoek van ‘de
makelaar’ meegenomen uit Bosnië. De Kroaat beweert echter dat hij toen niet wist dat het
wapen in zijn auto lag. Twee weken later rijdt de Kroaat opnieuw naar Nederland en wordt
de moord daadwerkelijk gepleegd. De auto waarmee hij en ‘de lange’ naar het slachtoffer
rijden, vindt het onderzoeksteam terug bij de politie in Antwerpen. Uren na de moord zijn de
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 37/45

mannen namelijk naar België gereden om daar met elkaar een ‘debriefing’ te hebben. De
Kroaat en zijn metgezel parkeren de auto dan verkeerd, waardoor de Belgische politie die
weggetakeld. “De Kroaat vertelt ons dat die wagen waarschijnlijk nog steeds bij de
Antwerpse politie staat. Het onderzoeksteam heeft direct de Belgische collega’s gebeld en
de auto opgehaald. Forensisch was die vondst één groot feest”, laten de officieren weten.
Blikjes en bonnetjes
Rechercheurs vinden blikjes drinken en sigarettenpeuken met DNA erop, maar ook
bonnetjes die het verhaal van de Kroaat bevestigen. Maar het mooiste is een handschoen in
de auto, met schotresten aan de buitenkant en -naar later blijkt- DNA van ‘de lange’ aan de
binnenkant. Tot dat moment wist het onderzoeksteam namelijk niet wie ‘de lange’ was en of
hij wel in Nederland verbleef. “Midden juli kijkt een oplettende agent in de politiesystemen.
Wat blijkt: ‘de lange’ is net aangehouden voor een inbraak in Den Haag. Zijn gegevens
inclusief politiefoto staan dus in de databank. Ook blijkt de telefoon die deze Bosniër bij zich
had bij de man uit Zierikzee over de tap te komen. Dit móest onze man zijn”, zegt een van de
officieren. Daarop belde de officier snel haar collega-officier die het onderzoek naar de
inbraak deed om te vragen of hij in die zaak DNA af kon nemen. Dat is gebeurd. Tot grote
vreugde van het onderzoeksteam blijkt het inderdaad een match te zijn.
De zaak wordt nog sterker als de politie ‘s nachts heimelijk inbreekt in de auto van ‘de
makelaar’ uit Zierikzee. Volgens de Kroaat heeft de ‘makelaar’ de avond van de moord zijn
eigen TomTom uitgeleend zodat de schutters het adres van het slachtoffer in Huijbergen
konden vinden. De rechercheurs weten het apparaat uit de auto te halen en zien inderdaad
het adres van het slachtoffer. “Wat de Kroaat ons vertelt blijkt dus weer te kloppen”, zeggen
de officieren opgewekt.
De officieren willen de opdrachtgever graag hebben, maar niemand wil over hem verklaren.
Behalve de Kroaat, maar die weet niet wie het is. “De grote baas staat te ver weg”, aldus de
zaaksofficieren. Ze herinneren zich nog goed het verlossende telefoontje van de politie, ze
hebben dan toch de missing link gevonden. “Het observatieteam heeft al eerder een foto
gemaakt waarop de Marokkaan een onbekende man knuffelt. Dat blijkt later ‘de
tussenpersoon’ te zijn. De trein lijkt dan compleet.”
Softdrugshandel
Begin oktober 2014 houdt de politie tijdens een eerste actiedag de rest van de verdachten
rond de moord aan: de ‘lange’, de ‘makelaar’ en de ‘tussenpersoon’. De mogelijke
opdrachtgever wordt dan nog niet aangehouden. Het onderzoeksteam heeft te weinig tegen
hem om hem voor het opdrachtgeven tot moord aan te houden. Wel ontdekt het team dat
de vermoedelijke opdrachtgever en het moordslachtoffer ruzie over hennep hebben gehad.
Met observaties en tapgesprekken houden rechercheurs de Marokkaan na de actiedag
scherp in de gaten. Zo zien ze dat hij tot over zijn oren in de hennephandel zit. Het
onderzoeksteam krijgt na het aanhouden van de moordverdachten daarom toestemming
om verder te gaan met het onderzoek. Een nieuwe fase breekt aan: de politie rechercheert
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 38/45

vijf maanden door op de softdrugshandel van de mogelijke opdrachtgever. Rechercheurs
krijgen dan een nieuwe groep verdachten in beeld: een Turkse rechterhand en vele anderen
die de Marokkaan hebben gefaciliteerd bij de softdrugshandel. Waaronder vele vrouwen.
Op 27 februari 2015 vindt de tweede, ditmaal grootse actiedag binnen het onderzoek plaats.
De politie houdt de Marokkaan die dag aan in een hotelkamer voor zowel de verdenking van
het opdrachtgeven van de moord als het op grote schaal handelen in hennep. Omdat ze de
aanwijzing hebben dat er verborgen ruimtes op de zoeklocaties zijn, krijgt de politie hulp van
het leger om die ruimtes op te sporen. Ze vinden niets, tegen alle verwachtingen in. “We
hebben wel PGP-Blackberry’s in beslag genomen waar de Marokkaan en zijn rechterhanden
gebruik van hebben gemaakt. Het NFI weet de telefoon van de Marokkaanse verdachte uit
te lezen. Wat blijkt: er is gelekt”, zeggen de officieren. Precies één week voor de actiedag
krijgt de Marokkaan veertien van de vijftien zoeklocaties doorgestuurd via de Blackberry.
Vandaar de schrale vangst. Wie achter het lek zit, wordt nog onderzocht.
Medeplegen moord
De enige vraag die bij het moordonderzoek nog leeft, is wie nou daadwerkelijk de schutter
was: de Kroaat of ‘de lange’. De lange beweert zelf dat hij onschuldig is. Hij ontkent zijn
aanwezigheid niet, maar hij schuift de schuld min of meer in de schoenen van de Kroaat.
“We weten het niet precies. Daarom leggen we beide verdachten medeplegen moord ten
laste”, lichten de officieren toe.
In maart 2015 houdt de politie de rest van softdrugsorganisatie aan, waaronder de vrouwen.
De zaaksofficieren realiseren zich dat er nog maar een klein haakje nodig is om iemand te
laten verklaren over de opdrachtgever. De Marokkaan heeft nu alleen voor de verdenking
van softdrugs een jaar in voorlopige hechtenis gezeten. De rechter vond de verdenking van
het opdrachtgeven tot moord niet voldoende. Inmiddels is hij geschorst tot de inhoudelijke
behandeling van zijn zaak. Het OM ziet de Marokkaan als leider van een criminele
drugsorganisatie. De ontneming is inmiddels berekend op vijf miljoen euro. “Niet mis”, aldus
de zaaksofficieren.
De moordzaak is juli 2016 inhoudelijk behandeld. De rechtbank heeft ‘de lange’ als schutter
veroordeeld tot 18 jaar celstraf voor moord. Zijn handlangers ‘de makelaar’ en ‘de
tussenpersoon’ zijn eveneens veroordeeld tot 18 jaar celstraf voor het medeplegen
van moord. De Kroaat is als medeplichtige veroordeeld tot een celstraf van 9 jaar.
De officieren van justitie eisten drie keer 18 jaar en een keer 19 jaar. Alle verdachten zijn in
hoger beroep gegaan. Het OM gaat in beroep in de zaak tegen de Kroaat.
De softdrugsfeiten en de Marokkaanse verdachte komen tijdens de inhoudelijke behandeling
in oktober aan bod.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 39/45

Zaak Fiorino: 120.000 euro cash verstopt in een opgerolde tent
Drie verdachten die op grote schaal hennep inkopen, hennepkwekerijen vanuit een
growshop faciliteren en de enorme verdiensten op sluwe wijze wegsluizen naar Turkije.
Het OM Oost-Nederland vermoedt dat het illegaal verkregen vermogen van het drietal
maar liefst 25 miljoen euro bedraagt. “Tijdens de doorzoekingen op de eerste actiedag
vinden we twee miljoen cash. Verstopt in verborgen ruimtes en achter plinten.”
Het onderzoek is gestart op basis van meldingen van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE).
Vanuit een growshop zou op grote schaal hennep worden verhandeld. In 2012 is daarom een
strafrechtelijk onderzoek gestart naar drie verdachten, de eigenaren van de growshop. Het
onderzoek, dat dan net van start is gegaan, wordt tijdelijk stilgelegd in verband met een
aantal ernstige levensdelict-onderzoeken. In 2013 pakt een nieuwe officier van justitie de
zaak weer op. “Het onderzoek heeft vrij lang geduurd. Een belangrijke oorzaak hiervoor is
dat we steeds meer zicht hebben gekregen op het wegsluizen van illegaal vermogen naar
Turkije. We hebben de Turkse autoriteiten daarom de nodige rechtshulpverzoeken moeten
sturen. Daar zit veel tijd in”, zegt de zaaksofficier.
Smaak en geur
In 2014 krijgt de huidige zaaksofficier het strafrechtelijk onderzoek Fiorino als derde op zijn
bordje. Hij probeert dan vooral de ‘smaak en geur’ van het onderzoek eigen te maken. Op
het moment dat hij bij de zaak betrokken raakt, is het onderzoek immers al vrij ver
gevorderd. “De rechtshulpverzoeken die de vorige zaaksofficier al naar Turkije heeft
gestuurd, leveren nog weinig op. In maart 2014 ben ik daarom naar Ankara geweest om
afspraken te maken over mogelijke doorzoekingen van woningen en inbeslagnames in
Turkije. Op die manier probeerde ik de zaak warm te houden.”
Het OM in Oost-Nederland verdenkt de drie hoofdverdachten van het feit dat ze
hennepkwekerijen faciliteren vanuit hun growshop in de buurt van Arnhem. Vanuit die
centrale locatie regelt het drietal alles. In tegenstelling tot nu waren growshops destijds nog
legaal. De verkoop van groeimiddelen en grond is dan nog gewoon toegestaan, de verkoop
van hennep en stekken echter niet. “Uit afgeluisterde gesprekken blijkt dat deze drie
verdachten dat wel op grote schaal hebben gedaan”, laat de zaaksofficier weten. Op basis
van die gesprekken weet de politie maar liefst 24 hennepkwekerijen op te rollen die stuk
voor stuk te linken zijn aan de growshop. “Per week zou tussen de zestig en honderd kilo
hennep zijn verkocht. Vrij grote hoeveelheden”, aldus de officier.
Onroerend goed
Om het witwassen van crimineel vermogen te kunnen bewijzen, heeft het onderzoeksteam
de Turkse collega’s hard nodig. Het gaat in deze zaak voor een belangrijk deel om de buit,
benadrukt de officier. De verdachten sluizen hun illegale verdiensten weg via familieleden
naar Turkije. Daar wordt het grotendeels geïnvesteerd in onroerend goed. “Een familielid
van een van de verdachten bemiddelt in de aankoop van onroerend goed, ook heeft hij
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 40/45

vermoedelijk grote sommen geld overgemaakt naar Turks Cyprus”, aldus de officier. Iets
waar het onderzoeksteam volgens hem lastig vat op krijgt.
In samenwerking met de Turkse autoriteiten worden in Turkije en Nederland in het najaar op
meer dan twintig adressen doorzoekingen gedaan. “Op de actiedag vinden we veel contant
geld. Bij elkaar zo’n twee miljoen euro. Verder worden op die dag ook auto’s in beslag
genomen, waaronder busjes met verborgen wanden waarin de verdachten de drugs zeer
waarschijnlijk hebben vervoerd. In één bus ligt zelfs nog 60 kilo hennep”, weet de officier. In
de growshop vinden de speurders nog een kleine twintig kilo hennep, ook heeft het OM
beslag gelegd op verschillende panden. Tijdens de doorzoekingen krijgt de politie hulp van
een speciaal team van het leger dat gespecialiseerd is in het ontdekken van verborgen
ruimtes in onder andere woningen.
Zowel in Nederland als in het buitenland wordt veel onroerend goed in beslag genomen.
Na de doorzoekingen gaat de politie door met het onderzoek en het afluisteren van de
verdachten. De officier legt uit dat ze hopen dat de verdachten door de schrik van de
invallen uit de school zouden klappen over hun criminele handel en wandel. Helaas is dat
niet het geval. In afwachting van het resultaat van de afgeluisterde gesprekken en omdat
veel in beslag genomen materiaal eerst onderzocht moet worden, houdt de politie de drie
hoofdverdachten niet tijdens de actiedag, maar pas begin 2015 aan.
Vermoorde onschuld
In de zomer van 2015 en begin 2016 heeft de politie opnieuw doorzoekingen verricht, onder
andere bij een familielid van een van de hoofdverdachten. Omdat een van de verdachten
mogelijk geld in een tuin of zelfs in een duivenhok verstopt zou hebben, is er weer voor
gekozen om de speciale zoekploeg van het leger in te zetten. Er wordt dan nog ruim drie ton
gevonden. “Zo ligt er 120.000 euro in een opgerolde kampeertent. Zoiets pak je echt niet per
ongeluk in”, zegt de officier.
Het familielid speelt de vermoorde onschuld en zegt niet te weten van wie het geld is. De
zoekploeg stuit ook op een kluis in de woning. De bewoner weet daar naar eigen zeggen ook
niets van. Omdat niemand de code weet, besluit de officier om de kluis in zijn geheel mee te
nemen. “Ter plekke boren we alvast een gat in de kluis om te kijken of het wel zin heeft om
die mee te nemen. Het oog van de rechercheurs valt direct op de bundels geld. Na uren
boren en zagen, lukt het om de kluis te openen. Ook daar vinden we ruim twee ton cash”,
zegt de officier. De totale vondst aan contanten van de verschillende doorzoekingen komt
neer op zo’n 2,5 miljoen euro.
25 miljoen euro
De zaaksofficier legt het drietal zowel de georganiseerde hennepteelt als het witwassen van
crimineel verkregen vermogen ten laste. Na drie maanden voorlopige hechtenis wachten de
drie hoofdverdachten hun proces verder in vrijheid af. Naast een waarschijnlijk jarenlange
celstraf kunnen de verdachten volgens de zaaksofficier rekenen op een forse ontneming:
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 41/45

naar verwachting 25 miljoen euro. Naast dit drietal, telt de zaak Fiorino nog ruim dertig
andere verdachten. Onder hen bevinden zich veel ‘facilitators’, die het drietal
ondersteunden bij hun criminele business. Bijvoorbeeld de elektriciens die de stroom voor
de hennepplantages hebben aangelegd. De officier zal zich de komende tijd richten op
passende afdoeningen voor die verschillende verdachten.
De regiezitting vindt in oktober 2016 plaats. Wanneer de zaak inhoudelijk behandeld wordt,
is nog niet duidelijk.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 42/45

“Vogels met prijskaartje van 4000 tot 20.000 euro zijn geen zeldzaamheid”
Neushoornvogels, toekans en toerako’s. Voor velen prachtige, bontgekleurde
vogelsoorten, voor anderen keiharde handelswaar. In tegenstelling tot de echte
vogelliefhebber, zien illegale handelaren vooral veel geld in de beestjes en omzeilen de
regelgeving gewiekst. Vogelhandelaren vangen vogels in het wild en smokkelen de dieren
Europa in of maken deals met dierentuinen. Met alle risico’s van dien. “Soorten worden
bedreigd en vogels kunnen allerlei ziektes meebrengen”, aldus de zaaksofficieren van het
Functioneel Parket.
Op 17 januari 2011 treft de douane bij de grens van Hongarije een auto vol met vogels aan.
Beschermde vogels, de papieren zijn niet in orde. “Zo is de zaak begonnen. De melding is
doorgegeven aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). In het voorjaar van
2011 hebben wij een strafrechtelijk onderzoek gestart”, aldus een van de zaaksofficieren. De
zaak wordt al snel groter en groter. Het onderzoeksteam ontdekt een aantal smokkelroutes
die de verdachten gebruiken om waardevolle vogels het land binnen te krijgen en te
verhandelen. Vogels met een prijskaartje variërend van 4000 euro tot 20.000 euro per stuk
zijn geen zeldzaamheid in die business. En dan te bedenken dat de dieren in Tanzania in het
wild worden gevangen voor amper een kwartje.
Vogelziektes
In dit type onderzoek spelen een aantal grote belangen. Allereerst is de bescherming van
soorten een groot goed. Het internationale CITES-verdrag is opgericht om wereldwijd de
illegale dierenhandel tegen te gaan en zo plant- en diersoorten te beschermen. Ook spelen
zogeheten veterinaire belangen - volksgezondheid en handelsbelangen- een belangrijke rol.
Sinds 2007 mag geen enkele vogel van buiten Europa meer binnenkomen. Die regel is
bedacht om verspreiding van ernstige vogelziektes zoals de vogelgriep tegen te gaan.
Daarnaast kent dit soort illegale handel veel ondermijnende aspecten. Om in uitheemse
dieren te kunnen handelen, vervalsen de handelaren allerlei documenten, zoals voor de
export. Daarbij maken de verdachten zich vaak schuldig aan witwassen en deelname aan een
criminele organisatie: de lucratieve dierenhandel is wereldwijd georganiseerd. Dan is er nog
het belang van dierenwelzijn, iets waar het Functioneel Parket zich ook voor inzet. Veel
dieren overleven de smokkelroutes niet, de beestjes zitten niet zelden geplet tussen de
handbagage.
De officieren laten weten dat vooral het CITES-verdrag en de veterinaire regelgeving zeer
complex zijn. Zelfs voor ervaren milieuofficieren is de materie nauwelijks leesbaar. “Juist
daardoor zijn de wetten lastig te handhaven. De handelaren die toch gewoon in vogels
willen handelen, bedenken allerlei listige smokkelroutes. In deze zaak hebben we een drietal
bloot gelegd. Dat heeft internationaal overigens veel teweeg gebracht. Vooral de risico’s van
illegale vogelhandel op de volksgezondheid hebben de gemoederen hoog doen oplopen.”
Vijf-vogelregeling
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 43/45

Een sprekend voorbeeld van zo’n smokkelroute is de ‘vijf-vogelregeling’. Om de risico’s voor
de volksgezondheid zo goed klein mogelijk te houden, mogen vogels Europa dus niet in. Er
zijn echter een tweetal uitzonderingen. “Dierentuinen mogen onderling dieren uitwisselen.
En mensen die ooit geëmigreerd zijn naar het buitenland en toch terugkeren naar Nederland
mogen hun huisdieren weer mee terug nemen. Waaronder maximaal vijf vogels”, leggen de
officieren uit. De hoofdverdachte uit dit onderzoek neemt bestellingen op van exclusieve
vogels die mensen willen hebben. Vaak kenners en verzamelaars. Het is wel legaal om in
gekweekte vogels te handelen, mits alles goed geadministreerd wordt. Maar de realiteit is
dat de vogelhandel bol staat van de fraudeurs. “De hoofdverdachte misbruikt de ‘vijfvogelregeling’. Hij stuurt stagiaires naar Tanzania en Dubai om daar ieder vijf vogels op te
laten halen die ze zogenaamd voor de eigenaren mee terugnemen naar Nederland. Zo
komen de meest exotische soorten Europa in voor de commerciële handel. De verdachten
zijn steeds op zoek naar de mazen van de wet, het is de complexe wetgeving die die ruimte
biedt”, aldus de officieren.
Het onderzoeksteam heeft anderhalf jaar de telefoongesprekken afgeluisterd van de
hoofdverdachte. De handelaren blijken de dieren via het vliegveld van Frankfurt het land in
te krijgen. Dat is een bewuste keuze: Schiphol controleert in tegenstelling tot Frankfurt
streng op CITES-en veterinaire regelgeving, weten de officieren. “Nadat wij daar melding van
hebben gemaakt, zijn de autoriteiten in Frankfurt wakker geschrokken. Vooral het risico op
vogelziektes heeft hen op scherp gezet. Sindsdien is er veel veranderd op het vliegveld. We
hebben de verdachten zelfs over de telefoontap horen zeggen dat de luchthaven niet meer
aantrekkelijk is”
Een andere smokkelroute die het onderzoeksteam ziet is een vrij ouderwetse: duizenden
kleine vogels uit het wild worden massaal met de auto over de bergen geïmporteerd via de
route Turkije en Bulgarije. “Die hoofverdachte koopt de diertjes in voor een paar kwartjes en
verkoopt ze voor een paar euro tot maximaal een paar honderd euro”, zegt de zaaksofficier.
Bij de doorzoeking van de loods van de hoofdverdachte treft de politie ook veel vogels aan,
daarbij heeft het onderzoeksteam een tapgesprek in handen waaruit blijkt dat de beestjes
uit het wild komen. De rechtbank heeft dat feit slechts van een aantal vogels bewezen
verklaard, maar de officier is ervan overtuigd dat overige vogels qua soorten en aantallen
wel uit het wild móeten komen en is in hoger beroep gegaan.
Dierentuinen
Een derde, zeer sluwe methode om de kostbare dieren het land in te smokkelen is de
‘dierentuinroute’. Op papier gaan de vogels van buiten Europa naar een dierentuin in
Europa. Tijdens het onderzoek blijkt echter dat een dierentuin in Bulgarije onder één hoedje
speelt met handelaren. Op papier zijn de dieren naar de dierentuin gegaan, maar feitelijk zijn
ze vrijwel meteen commercieel verhandeld.
De hoofdverdachte zit al lang in de vogelhandel, die de laatste jaren veel strengere regels
heeft gekregen. De vraag naar uitheemse vogels is niet weg, maar de aanbodzijde wordt wel
_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 44/45

hard aangepakt. Juist daardoor stijgen de prijzen en wordt de handel nog aantrekkelijker. Zo
hebben twee verdachten uit het onderzoek geïnvesteerd in een farm in Dubai. Veel van de
vogelhandel is via die farm gegaan. In Dubai doen ze op de luchthaven niet moeilijk over
dierenhandel. “Extreem vermogende mensen bijvoorbeeld willen graag een exclusieve vogel
in de tuin. Die wordt dan in het wild gevangen en voor 20.000 euro per stuk verkocht”, aldus
de officier. Hij raadt aan om naast de aanbodzijde, juist kritisch naar de vraagzijde te kijken.
“In het Oosten bijvoorbeeld sterven nog steeds veel dieren voor de productie van
traditionele medicijnen. Het is belangrijk om daar het bewustzijn aan te wakkeren dat
traditionele Chinese medicijnen op basis van elders gedode dieren niet meer zou moeten
kunnen. Alternatieven voorhouden en goede voorlichting kunnen denk ik het verschil
maken.”
Otters
In november 2012 heeft de actiedag in het onderzoek plaatsgevonden. Rechercheurs stuiten
tijdens de doorzoeking van een grote loods op allerlei dieren, opgeborgen in benauwde
kooien. Otters, eenden, schildpadden en talloze vogels. De politie neemt die dag veel vogels
van de Nederlandse hoofdverdachte in beslag. “Ook hebben we veel administratie
meegenomen. Daar hebben we nog twee jaar op door gerechercheerd. Tot de eerste
zittingsdag van de zaak in november 2014”, zeggen de zaaksofficieren. Het witwassen is
volgens hen lastig te bewijzen. In deze handel wordt veel cash betaald, daarnaast hebben de
verdachten buitenlandse farms in Tanzania en Dubai. Het is daarom ingewikkeld om de
legale en illegale geldstromen te ontvlechten. In die buitenlanden zijn helaas geen
doorzoekingen geweest, de autoriteiten hebben daar niet aan willen meewerken.
In mei 2015 is de zaak inhoudelijk behandeld. De officieren hebben tegen de hoofdverdachte
een gevangenisstraf van 24 maanden geëist voor de deelname aan een criminele
organisatie, valsheid in geschrift en strafbare feiten die vallen onder de CITES-wetgeving en
de handel in levende dieren en dierenwelzijn. De rechtbank legt in haar vonnis vijftien
maanden celstraf op, waarvan vijf voorwaardelijk. De medeverdachten krijgen werkstraffen.
De officieren hebben ook om een voorwaardelijk beroepsverbod voor de hoofdverdachte
gevraagd. Tot hun grote tevredenheid is dat ook opgelegd door de rechtbank. “Voor dit type
zaken, die complex en nog in ontwikkeling zijn, is dit een mooi eerste vonnis.”
De zaak wordt november 2016 behandeld bij het Hof in Arnhem.

_________________________________________________________________________________________
Rapportage aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 2015
p. 45/45