Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 665

Evaluatie Schipholbeleid

Nr. 174

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 april 2012
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft verzocht om
informatie over de kwestie van de vaststelling van de luchthaventarieven
door de luchthaven Schiphol en de reactie van de gebruikers daarop,
zoals vermeld in een aantal mediaberichten. Ook is gevraagd daarbij in te
gaan op de uitkomsten van de bemiddeling door de heer Alders. Ik kan u
hierover het volgende mededelen.
1. Discussie over de luchthaventarieven per 1 april 2012
Het verzoek van de commissie dateert van begin maart, toen er sprake
was van onenigheid tussen Schiphol en luchtvaartmaatschappijen,
waaronder KLM, over de luchthaventarieven die op 1 april 2012 van kracht
zouden worden. Het ging daarbij om een verhoging van de tarieven met
4%, zoals door Schiphol eind oktober 2011 was vastgesteld na de
consultatieperiode.
Schiphol heeft onlangs besloten de tarieven per 1 april 2012 met 2% te
verhogen, en niet met 4% zoals aanvankelijk beoogd. Daarnaast betaalt
Schiphol € 15 mln. terug aan de luchtvaartmaatschappijen omdat een
hogere omzet op de luchtvaartactiviteiten is behaald dan vooraf is
ingeschat. Deze teruggave staat los van de gebruikelijke verrekening als
gevolg van verschillen tussen prognoses en realisatie inzake de verkeersontwikkeling en kostenverschillen op grond van de tariefregulering.
Ik ben verheugd dat hiermee de discussie tussen Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen over de tarieven per 1 april 2012 tot een eind is
gekomen. Hoewel ik geen formele rol heb wat betreft specifieke tariefvoorstellen, heb ik de belangrijkste partijen de afgelopen maanden
diverse malen gesproken en opgeroepen tot een oplossing te komen. De
Nederlandse Mededingingsautoriteit is formeel de toezichthouder en kan
de door Schiphol vastgestelde tarieven toetsen indien hierover een klacht
wordt ingediend (hetgeen overigens niet is gebeurd over de tarieven per

kst-29665-174
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 665, nr. 174

1

1 april 2012). Zoals in de Luchtvaartnota aangegeven, is het netwerk van
luchtverbindingen op Schiphol van groot belang voor onze economie,
vestigingsklimaat en werkgelegenheid. Goede samenwerking van de
belangrijkste betrokken partijen acht ik van essentieel belang voor
instandhouding en versterking van de positie van de mainport Schiphol
en het netwerk van verbindingen.
In de discussie is onder meer gewezen op de brief van Schiphol uit april
2009 met afspraken over kostenreducerende maatregelen in het kader van
de afschaffing van de vliegbelasting. Daarin is ook de toezegging
opgenomen dat Schiphol zich maximaal zal inspannen om een verdere
tariefsverlaging door te voeren op het moment dat het vliegverkeer weer
substantieel is toegenomen tot het verkeers- en vervoersniveau van 2007
(met de kanttekening dat bepaalde significante investeringen wel
doorberekend moeten kunnen worden). Ik constateer dat Schiphol zich in
lijn met het doel van de afspraken uit 2009 heeft ingespannen om de
tarieven laag te houden zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de
infrastructuur. Ik acht het zinvol om deze discussie nu achter ons te laten
en ons te focussen op toekomstige verbetering van de tariefregulering en
systematiek. Daarbij is een blijvende focus op kostenreductie- en
efficiency van belang.
In dat kader kan worden vermeld dat in de recente brief aan de Kamer (zie
hieronder bij punt 2) over de resultaten van de evaluatie van de huidige
tariefregulering inzake Schiphol en het kabinetsstandpunt wordt aangegeven dat het kabinet een efficiencyprikkel wil invoeren met de volgende
elementen:
– Schiphol stelt in het kader van de meerjarenafspraken elke drie jaar
een investeringsprogramma voor een periode van vijf jaar vast.
Overschrijdingen van het totale investeringsprogramma komen ten
laste van Schiphol. Indien de realisatie onder het geprognosticeerde
kostenniveau blijft, mag Schiphol het voordeel in de betreffende
periode (deels) behouden. Op deze manier wordt Schiphol geprikkeld
om de investeringen zo efficiënt mogelijk uit te voeren. In de verdere
uitwerking zal worden ingegaan op het mogelijke risico van overbudgettering in het investeringsprogramma en hoe dit kan worden
voorkomen.
– Schiphol geeft tijdens het jaarlijkse overleg inzicht in de mate van
kostenefficiency. Daarbij wordt gebruikt gemaakt van een benchmark
met andere luchthavens, waarbij wordt gedacht aan Londen Heathrow,
Parijs Charles de Gaulle, Frankfurt, Madrid, Istanbul en Dubai.
– De positie van Schiphol voor wat betreft prijs/kwaliteitsniveau moet
worden behouden ten opzichte van een vergelijkingsgroep van andere
luchthavens (zogenaamde peer group) die nog nader wordt vastgesteld. Schiphol maakt haar positie ten opzichte van de peer group
jaarlijks inzichtelijk en maakt daarbij onderscheid naar de verschillende
vervoersgroepen (transfer, bestemmingsverkeer (OD) en vracht).
De aanpassing van de tariefregulering zal niet tijdig van kracht kunnen
worden voor de vaststelling van de luchthaventarieven per 1 april 2013.
De rijksoverheid zal deze informatie echter al wel tijdig voor deze
tariefsvaststelling willen ontvangen. Indien uit de informatie over
kostenefficiency zou blijken dat Schiphol onvoldoende presteert, zal de
directie daar op worden aangesproken.
2. Evaluatie tariefregulering Schiphol
Voor de wat langere termijn is de evaluatie van de huidige regulering van
de tarieven van Schiphol van belang. Recent heb ik een brief aan de
Kamer gestuurd met de resultaten van de evaluatie van Wet luchtvaart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 665, nr. 174

2

inzake de tariefregulering van Schiphol waarbij tevens het standpunt van
het kabinet op hoofdlijnen is aangegeven. Zoals in deze brief gemeld, zal
de Kamer voor het zomerreces worden geïnformeerd over de verdere
uitwerking met voorstellen voor wijziging van de regulering. Ik vertrouw
er op dat het in de brief genoemde samenhangende pakket aan maatregelen een solide basis zal bieden voor de consultatie en tariefvaststelling
in de toekomst en zal bijdragen aan het voorkomen van tariefdiscussies
zoals recentelijk hebben plaatsgevonden.
3. Verkenning door de heer Alders
Zoals eerder aangegeven acht ik het van groot belang dat de belangrijkste
betrokken partijen optimaal samenwerken. Belangrijk daarvoor acht ik ook
dat vanuit een gemeenschappelijke visie op de ontwikkeling van de
mainport en het netwerk wordt geopereerd. Discussies zoals over de
luchthaventarieven en ook de selectieve ontwikkeling van de mainport
deden wat dit betreft vragen rijzen.
Tegen die achtergrond heb ik de heer Alders gevraagd te verkennen in
hoeverre de belangrijkste sectorpartijen nog de gemeenschappelijke visie
delen op de verdere ontwikkeling van de mainport en het netwerk van
luchtverbindingen zoals onder andere verwoord in de Luchtvaartnota. Ik
heb de heer Alders dus niet gevraagd om te bemiddelen in de discussie
over de luchthaventarieven, zoals in de media is gesuggereerd. De heer
Alders heeft gesprekken met belanghebbende partijen gevoerd en mij
hierover mondeling gerapporteerd. Een belangrijke conclusie is dat de
vertaling van de netwerkvisie en mainportstrategie naar de dagelijkse
praktijk op een aantal punten nog verdere concretisering vereist en dat
daarbij ook het selectiviteitsbeleid verder moet worden uitgewerkt. Ik zal
hier samen met de sectorpartijen de komende maanden actief invulling
aan geven.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 665, nr. 174

3