AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Autoriteit Persoonsgegevens
Postbus 93374,2509 AJ Den Haag
PnnsC!auslaan 60, 2595 AJ Den Haag
T070 8888 900- F0708888501
autoriteitpersoonsgegevens ii)

De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
mevrouwdrs 1 Klijnsma
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

Datum

Ons kenmerk

Uw brief van

12 oktober 2016

z2016-12280

13juli 2016

Uw kenmerk
2016-00001 64219

Onderwerp
Advies concept wetsvoorstel vereenvoudiging beslagvrije voet

Geachte mevrouw Kiijnsma,
Op 13 juli 2016 ontving de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna AP) van u een verzoek om op basis van
artikel 51 Wbp advies uit brengen over het conceptwetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering in verband met een vereenvoudiging van de beslagvrije voet (Wet
vereenvoudigIng beslagvrije voet, hierna, het voorstel).
Met deze bnefvoldoet de AP aan uw verzoek.
Achtergrond en doel van het voorstel
In de memorie van toelichting bij het voorstel wordt aangegeven dat het huidige stelsel Zi)fl basis kent in
wetgeving uit 1990. Daar waar in het begin met name nog twijfel was ofde hoogte van de beslagvrije voet
voldoende was om in de (basale) kosten van het levensonderhoud te voorzien, verschoofvrij snel de
aandacht naar de complexiteit van het systeem. De roep om de berekening van de beslagvrije voet te
vereenvoudigen werd volgens de memorie van toelichting steeds luider en kreeg steeds meer
maatschappelijke en politieke aandacht.
In de afgelopen jaren hebben (maatschappelijke) organisaties, zoals de Landelijke Chentenraad (LCR), de
Nationale ombudsman (No). de Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden (LOSR), de
brancheorganisatie voor schaldhulpverlernng en sociaal bankieren (NVVK) en de Koninklijke
Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) met regelmaat aandacht gevraagd voor problemen
rond de beslagvnje voet. Door diverse redenen wordt de beslagvrije voet in de praktijk te laag vastgesteld.

1

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

12 oktober 2016

z2016-12280

Hierdoor komen schuldenaren in (grotere) financiele problemen omdat zij niet kunnen rekenen op een
inkomen om in de (basale) kosten van levensonderhoud te voorzien.
Doel van het wetsvoorstel is vereenvoudiging van de berekening van de beslagvrije
voet, waarbij oog is voor de financiele belangen van de schuldeiser. Het nieuwe systeem
is eenvoudiger. Uitgangspunt daarbij is dat de uitkomsten aansluiten hij die van het huidige systeem.
Voorgestelde verwerkingen
In het nieuwe systeem wordt volgens de memorie van toelichting de beslagvrije voet zo veel mogelijk
bepaald op basis van gegevens uit voor de deurwaarder beschikbare registraties
de BRP voor het bepalen van de leefsituatie,
de polisadministratie van het UWV/Belastingdienst voor de benodigde inkomensgegevens.
-

-

Persoonsgegevens dienen volgens de inemorie van toelichting uit deze registraties te worden verstrekt,
voor zover (gerechts)deurwaarders deze persoonsgegevens nodig hebben bij de vaststelling van de
beslagvrije voet.
BRP. leefsituatie
Om de leefsituatie vast te stellen moet elke beslagleggende partij kunnen beschikken
over de volgende informatie uit de BRP
a. de op het adres ingeschreven personen;
b. de relatie waarin deze personen ten opzichte van elkaar zijn opgenomen in de BRP.
gehuwd/geregistreerd partnerschap;
eigen kindlstieflcind/pleegkind (artikel 4, eerste lid, onderdeel d, Participatiewet),
ouder (artikel 3, tweede lid, onderdeel a, Participatiewet);
c. eerdere huwelijken/geregistreerde partnerschappen die betrokkene is aangegaan (artikel
3,
tweede lid, onderdeel a, Participatiewet),
d. de kindgegevens van de op het adres ingeschreven personen (is er sprake van een
gezamenlijk kind ofeen door een andere bewoner erkend kind in de zin van artikel
3, vierde lid, onderdeel b, Participatiewet).
-

-

-

In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat op basis van (een combinatie van) deze gegevens de
Leefsituatie eenduidig zal kunnen worden vastgesteld. Er kunnen zich volgens de memorie van toelichting
echter situaties voordoen waarin de beschikbare informatie uit de BRP een onvolledig ofvoor meerdere
interpretaties vatbaar beeld geeft van de leefsituatie. Daarvan kan sprake zijn in geval op én adres
meerdere meerderjarige personen staan ingeschreven zonder een duidelijke relatie ten opzichte van
elkaar. Als niet met zekerheid kan worden gesteld dat sprake is van een gezamenlijke huishouding, moet
de beslaglegger uitgaan van een aHeenstaande. Het is vervolgens aan de beslaglegger ofhij nader
onderzoek doet naar de leefsituatie van de schuldenaar. De beslaglegger meldt schriftelijk aan de
beslagene op basis van welke gegevens (leefsituatie en berekend belastbaar maandinkomen) de
beslagvrije voet is vastgesteld. Als de schuldenaar meent dat de aan de hand van de BRP vastgestelde

2/7

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

12 oktober 2016

z2016-12280

leefsituatie niet overeenkomt met de daadwerkelijke situatie, dan is het aan hem om dit
te melden aan de
deurwaarder en zo nodig aan te tonen
Polisadmin istratie: inkomensgegevens
De inkomensgegevens voor de berekening van de beslagvnje voet zullen afkomstig zijn
uit de
polisadministratie. Het gaat om:
a) de hoogte van het loon voor loonheffing van de afgelopen drie maanden van de schuldenaar
en
van zijn eventuele partner;
b) het feit ofreserveringen plaatsvinden voor vakantLebijslag ofeen dertiende maand van de
schuldenaar en van zijn eventuele partner,
c) de identiteit, naam, adres en vestigingsplaats van de (verschillende) inkomensverstrekker(s),
d) het bedrag dat op de verschillende inkomensbestanddelen wordt ingehouden voor
loonbelasting/premie volksverzekeringen en de bijdrage Zorgverzekeringswet voor het bepalen
van de netto hoogte van het niet beslagen inkomen van de schuldenaar en van zijn eventuele
partner.
Op basis van voornoemde gegevens zal in de meeste gevallen het inkomen voor de berekening van de
beslagvrije voet eenduidig kunnen worden vastgesteld. Echter, wanneer het inkomen maandelijks
sterk
fluctueert, en het meest recente maandinkomen derhalve geen reele afspiegeling is van het
rnaaridinkomen, dient de deurwaarder gebruik te maken van het gemiddelde inkomen over
de laatste drie
maanden Voor zowel de gegevens uit de BRP als de polisadministratie, wordt met respectievelijk
artikel
475 Rv en artikel 475gb Rv een grondslag gecreeerd voor deurwaarders en beslag leggende partijen
om
over deze gegevens te beschikken voor de vaststelling van de beslagv-rije voet, In lagere regelgeving
zal dit
nader worden uitgewerkt.
Beoordeling
Suwinet
In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat, behalve gerechtsdeurwaarders, ook deurwaarders
van 113 gemeenten en 22 (van dein totaal 23) waterschappen gebruik maken van het systeem waarmee
de
persoonsgegevens worden verstrekt. Voor de overige gemeentelijke belastingdeurwaarders geldt volgens
de memorie van toelichting dat voor de gegevensverstrekking vanuit de polisadrninistratie een apart
contract met het Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen (BKWI, de beheerder van de
Gemeenschappelijke elektronische Voorzieningen SIJWI, afgekort GeVS, ook wel Suwinet genoemd) dient te zijn
afgesloten. Voorts wordt in de rnemorie van toelichting ook gesproken van ‘bestaande afspraken’ tussen
het UWV en de SNG. De memorie van toelichting bevat geen nadere toelichting op het systeem waarmee
de persoonsgegevens zuilen worden verstrekt.
Uit hetgeen de memorie van toelichting vermelt over de betrokkenheid van het BKWI bij de
gegevensverwerkingen en bestaande afspraken tussen het UViIV en de SNG over gegevensverstrekkingen
vanuit de polisadministratie, leidt de AP afdat voornoemde partijen de persoonsgegevens door middel
van de Gemeenschappelijke elektronische Voorzieningen SUWl(GeVS) zullen raadplegen. Het BKWI is
immers de beheerder van dit systeem van gegevensuitwisseling, en met de ‘bestaande afspraken’ neemt de
AP aan dat gedoeld wordt op de afspraken die zijn vervat in de gegevensleveringsovereenkomst tussen de

3/7

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS
-

ri

Datum

Ons kenmerk

92 oktober 2016

z2016-12280

SNG en het LRATV, die op grond van artikel 5.23 van het Besluit SUViTI afgesloten dient te worden tussen
bronhouder, aanvrager en het BKWI, indien de aanvrager (een niet-Suwipartij) toegang wil tot
persoonsgegevens via de GeVS. In dit advies hanteert de AP dan ook het uitgangspunt dat voor de beoogde
gegevensverwerking gebruik wordt gemaakt van de GeVS.
In verband met de specifieke wet- en regelgeving die van toepassing is op gegevensverkeer via de GeVS,
adviseert de AP om in de memorie aandacht te besteden aan de elektronische infrastructuur door middel
waarvan de persoonsgegevens volgens het voorstel zullen worden verstrekt.
Ten aanzien van de aansluiting van gerechtsdeurwaarders op de GeVS merkt de AP het volgende op. In de
niemorie van toelichting wordt aangegeven dat voor gemeentelijke belastinggerechtsdeurwaarders een
apart contract met het BKWI dient te zijn afgesloten Voor de volledigheid merkt de AP op dat, indien
gegevens worden afgenomen via de GeVS, ook de niet gemeentelijk gerechtsdeurwaarders een apart
contract dienen te sluiten met het BKWI. Dit volgt uit artikel 5.23, eerste lid, van het Besluit SUIATI
De AP adviseert om in de memorie van toelichting de procedure te vermelden die moet worden gevolgd
indien gerechtsdeurwaarders persoonsgegevens willen afnemen uit de polisadministratie van het
UWV/Belastingdienst.

Doelbinding
Artikel 7 Wbp bepaalt dat persoonsgegevens voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en
gerechtvaardigde doeleinden worden verzameld.
Omdat veel gerechtsdeurwaarderskantoren ook een incassotak hebben, is doelbinding hier specifiek van
belang. De gegevens die worden verkregen voor het bepalen van de beslagvrije voet kunnen immers ook
worden gebruikt voor (commerciele) incassodoeleinden. In de memorie van toelichting bij het voorstel
wordt aangegeven dat het doel van de beoogde gegevensverwerkingen is gelegen in een juiste vaststelling
van de beslagvrije voet, teneinde te voorkomen dat de beslagvrije voet te laag wordt vastgesteld. De
vaststelling van de beslagvnje voet is een taak van de gerechtsdeurwaarder. Het voorstel maakt niet
expliciet duidelijk dat de persoonsgegevens die in dit kader door de gerechtsdeurwaarder zijn verzameld,
niet voor andere doeleinden, zoals incassodoeleinden mogen worden ingezet. Het maatschappe
lijk belang
dat is gediend met de beoogde gegevensverwerking (het garanderen van een inkomen om in de (basale)
kosten van levensonderhoud te voorzien) is niet verenigbaar met (commerciele) incassodoeleinden. In dit
verband wijst de AP op uw antwoorden naar aanleiding van vragen van de Kamerleden Schut-Welkzijn en
Van Wijngaarden over Suwinet’,
De AP adviseert om de memorie van toelichting bi; het voorstel duidelijk aan te geven dat de
persoonsgegevens niet voor andere doeleinden mogen worden verwerkt dan de vaststelling van de
beslagvrije voet.

1

https //zoek off1cieIebekendmakinen nhfah-tk-20152016-184 htrnl, onder antwoord 10

4/7

•

ALITORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

12 oktober 2016

z2016-12280

Bewaartermijnen
Artikel 10, eerste lid, van de Wbp bepaalt dat persoonsgegevens niet langer mogen
worden bewaard in een
vorm die het mogelijk maakt de betrokkene te identificeren, dan noodzakelijk
is voor de verwerkelijking
van de doeleinden waarvoor zij worden verzameld ofvervolgens worden verwerkt.

In de memorie van toelichting bij het voorstel wordt aangegeven dat de verzamelde
persoonsgegevens
twee jaar worden bewaard in verband met auditafspraken tussen het UWV en
de Stichting Netwerk
Gerechtsdeurwaarders (SNG).
Artikel io eerste lid, van de Wbp relateert het bewaren van persoonsgegevens aan
de doeleinden van de
verwerking. Het voorstel bevat geen motivering die duidelijk maakt welke
persoonsgegevens voor de
uitvoering van een audit noodzakelijk zijn.
Daarnaast dienen de afnemers van persoonsgegevens, indien persoonsgegevens
worden geraadpleegd via
Suwinet, zich te conformeren aan de Suwi-beleidskaders, vastgelegd in bijlage
1, genaamd Stelselontwerp
en beveiliging GeVS’ bij de Regeling SUW1. Belangrijk onderdeel van het ‘Stelselontw
erp en beveiliging
GeVS’ is de Verantwoordingsrichtlijn SUWI. Volgens de Veraritwoordingsnchthjn
SUVTl zijn afnemers
verplicht om meerdere keren per Jaar controles uit te voeren op het gebruik van
de persoonsgegevens die
via Suwinet zijn geraadpleegd. Hierbij dienen rapportages over het gebruik van
Suwinet onder meer te
worden gecontroleerd op opvallende 2
raadplegingen Deze controles, en de resultaten daarvan, dienen
.
logischerwijs te worden meegenomen en beoordeeld in de jaarlijks uit te voeren
audit.
Door de verplichting om meerdere keren per jaar controles uit te voeren op rechtmatig
gebruik, lijkt de
noodzaak voor een (generieke) bewaartermijn van twee jaar voor de verzamelde persoonsgege
vens niet
gelegen te zijn in het controleren op ‘juist gebruik. Deze controles vinden immers
al meerdere keren per
jaar plaats, waarbij het slechts noodzakelijk is om de relevante persoonsgegevens
te bewaren in geval
sprake is van vermoedelijk onrechtmatig gebruik.

De AP adviseert in het voorstel, mede gelet op bovenstaande verplichting uit de Verantwoordingsnchdijn
SUWI, nader toe te lichten waarom een bewaartermijn van twee jaar noodzakelijk is voor de
verwerkelijking van de doeleinden waarvoor zij worden verzameld ofvervolgens worden
verwerkt.
Beveiliging
Artikel 13 van de Wbp bepaalt dat de verantwoordelijke passende technische en organisatorische
maatregelen ten uitvoer legt om persoonsgegevens te beveiligen tegen verlies of tegen enige vorm
van
onrechtmatige verwerking. Deze maatregelen garanderen, rekening houdend met de stand van
de techniek
en de kosten van de tenuitvoerlegging, een passend beveiigingsniveau gelet op de risico’s die
de
verwerking en de aard van te beschermen gegevens met zich meebrengen. De maatregelen
zijn er mede op
gericht onnodige verzameling en verdere verwerking van persoonsgegevens te voorkomen.

2

Verantwoordingsricht!i;n SUW norm 135

5/7

.:.

‘

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS
-

Datum

Ons kenmerk

12 oktober 2016

z2016-12280

Gelet op het technisch complexe karakter (verstrekking van persoonsgegevens in een informatieketen) en
het grote aantal partijen dat betrokken is bij de beoogde gegevensverwerkingen, is het van belang dat het
wettelijk kader ten aanzien van de te nemen beveiligingsmaatregelen niets aan helderheid te wensen
overlaat. De SUWI wet- en regelgeving heeft voor beveiliging van gegevens die via de GeVS worden
verwerkt een specifiek kader
.
3
Artikel 6.4., eerste lid van het besluit SUWI, bepaalt dat zogenoemde niet-Suwipartijen (in casu
gerechtsdeurwaarders) zorg dienen te dragen voor de beveiliging van de gegevensuitwisselingen die
plaatsvinden in het kader van de gezamenlijke elektronische voorzieningen SUVfl, tegen inbreuk op de
beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid, overeenkomstig hetgeen over de voor het stelsel van
maatregelen en procedures te hanteren normen wordt bepaald in bijlage T (‘Stelselontwerp & Beveiliging
Gezamenlijke elektronische Voorzieningen SIJWI). Het tweede lid van dit artikel bepaalt dat het UWV, de
SVB, de colleges van burgemeester en wethouders, het IB en op de gezamenlijke elektronische
voorzieningen SUWI aangesloten niet-Suwipartijen ieder in een beveiligingsplan aangeven op welke wijze
zij invulling geven aan het eerste lid.
In het voorstel wordt weliswaar gewezen op bestaande afspraken over een jaarlijks uit te voeren audit in
het kader van beveiliging, maar er wordt in de Memorie van Toelichting niet verwezen naar het wettelijke
regime dat van toepassing is ten aanzien van de beveiliging van persoonsgegevens.
Gelet op het technisch complexe karakter (verstrekking van persoonsgegevens in een informatieketen) en
het grote aantal partijen dat betrokken is bij de beoogde gegevensverwerkiiigen adviseert de AP in de
Men-iorie van Toelichting het wettelijk kader ten aanzien van de beveiliging van persoonsgegevens toe te
lichten waaronder de verplichtingen voor de partijen die verantwoordelijk zijn voor de verwerking van
persoonsgegevens.

Dictum
De AP advise

rekeningz

jet tot indiening van het voorstel over te gaan, dan nadat daarin met het vorenstaande

ij

ehouden.

Hoogac end
Autorit tp o nsgegevens,

Recen

aanzien
http.fJ

Suwinet

erzoeken van de AP en de Inspectie SZW hebben overigens laten zien dat de naleving van de wettelijke vereisten ten

e beveiliging van persoonsgegevens door de onderzochte (niet-) Suwipartijen niet zelden problematisch was (zie
cr
ve’ htt’rd “a oiJvrzoeircr
S vervolgonderzoek ‘veilig omgaan met elkaars gegevens’, april2016).

itrsiq!j5geeer en

6/7