Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1575
Vragen van het lid Van den Hul (PvdA) aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over het slechter presteren van kinderen als
gevolg van het lerarentekort (ingezonden 25 november 2019).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 31 januari 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 1375.
Vraag 1
Heeft u inmiddels de inspectie verzocht om een mogelijk direct verband
tussen het lerarentekort en woordenschat, Cito-scores en schooladviezen te
gaan onderzoeken?1 Zo ja, wanneer kunnen wij de uitkomsten daarvan
verwachten? Zo nee, hoe gaat u de Kamer dan wel inzicht verschaffen over
de effecten van het lerarentekort op kansenongelijkheid?
Antwoord 1
Met u ben ik van mening dat de kwaliteit van het onderwijs op peil moet
blijven. Het lerarentekort is ongelijk verdeeld over het land en groepen
leerlingen. De scholen in kwetsbare wijken van grote steden worden het
hardst getroffen. Het lerarentekort vormt daarmee een bedreiging voor
kansengelijkheid en dat is zorgelijk. In de plannen van de G5 hebben we
daarom speciale aandacht voor kansengelijkheid. Ik zet alles op alles om het
lerarentekort, samen met de scholen, besturen en gemeenten aan te pakken.
De inspectie voert geen onderzoek uit naar een direct verband tussen het
lerarentekort en woordenschat, cito-scores en schooladviezen. Wel houdt de
inspectie toezicht op de kwaliteit van het onderwijs en houdt daarbij ook
rekening met het lerarentekort op scholen.
Vraag 2
Vindt u dat de verantwoordelijkheid voor het tegengaan van deze effecten
van het lerarentekort op de kansenongelijkheid enkel ligt bij de scholen of ziet
u daarbij ook een bijzondere rol voor zichzelf weggelegd? Hoe geeft u
daaraan, naast de zogenoemde «regionale aanpak», gestalte?

1

ah-tk-20192020-1575
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Zie Aanhangsel van de Handelingen 757, Vergaderjaar 2019–2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het tegengaan van kansenongelijkheid is een gedeelde verantwoordelijkheid.
Samen met schoolbesturen, lerarenopleidingen, leraren, gemeenten en
andere betrokkenen zetten we alle zeilen bij elkaar om de problemen zo goed
mogelijk aan te pakken. Zo ontvangen scholen met veel leerlingen met een
risico op achterstand extra bekostiging in de vorm van onderwijsachterstandsmiddelen en leerplusmiddelen. Een relevante regeling in aanvulling
hierop is de pilot «vrijroosteren leraren», waarin komende twee schooljaren
opnieuw subsidie beschikbaar is gesteld voor scholen die veel leerlingen
hebben met een risico op achterstand. Met deze subsidie kunnen zij twee jaar
lang tijd vrijmaken om leraren te helpen bij de begeleiding van achterstandsleerlingen en om leraren te coachen. Ook kunnen schoolbesturen ervoor
kiezen om een arbeidsmarkttoelage aan medewerkers toe te kennen.
Daarnaast werkt het Ministerie van OCW via de Gelijke Kansen Alliantie
(GKA) samen met gemeenten en scholen om gelijke kansen te bevorderen.
Een belangrijk onderwerp is de professionalisering van leraren die zich
onvoldoende geëquipeerd voelen in het effectief lesgeven in een grootstedelijke context met de bijbehorende uitdagingen. Dit doet de GKA binnen de
Community Urban Education (CUE) die leraren een gepast handelingsrepertoire bieden om optimaal te kunnen functioneren in een steeds veranderende,
diverse samenleving en hun leerlingen goed te kunnen laten presteren.
We verwachten dat op deze manier via een lager verloop van leerkrachten,
minder ziekteverzuim en kwalitatief betere lessen tot meer gelijke kansen leidt
voor leerlingen.
Vraag 3
Erkent u nu dat een loonsverhoging in het primair onderwijs wel een
noodzakelijke component vormt van elke oplossing voor het lerarentekort? Zo
nee, welke andere oplossingen staan u dan voor ogen die op korte termijn
effect hebben?
Antwoord 3
Zoals ik in mijn antwoord op uw vraag 4 van 18 november jl. naar uw Kamer
heb gestuurd2, kan het verhogen van salarissen het beroep aantrekkelijker
maken. Daarom heeft het kabinet ook in de salarissen van leraren in het
primair onderwijs geïnvesteerd. Er is echter niet één oplossing voor het
lerarentekort. Daarom worden er zowel landelijk als in regio’s verschillende
maatregelen genomen.
Vraag 4
Kunt u nader specificeren wat de regionale aanpak, waarbij schoolbesturen
subsidie kunnen aanvragen voor maatregelen die kansengelijkheid bevorderen, precies inhoudt? Op welke wijze zullen deze maatregelen precies
waarborgen dat de ongelijkmatige spreiding van het lerarentekort de
kansenongelijkheid in het onderwijs niet verder vergroot?
Antwoord 4
In het kader van de regionale aanpak lerarentekort kunnen regio’s ervoor
kiezen om speciale aandacht te besteden aan het werven en behouden van
leraren op scholen met veel leerlingen met een risico op achterstand. Ook in
de noodplannen van de G5 is er aandacht voor kansengelijkheid.
Vraag 5
Bent u in gesprek met lerarenopleidingen en aanbieders van nascholing over
de manier waarop toekomstige en huidige leraren beter kunnen worden
voorbereid en getraind om – ondanks de voortdurende problemen die het
lerarentekort met zich meebrengt – kansenongelijkheid tegen te gaan?
Antwoord 5
Ik ben het met u eens dat het belangrijk is dat een startende leraar goed
toegerust is om leerlingen met diverse niveaus en achtergronden te
onderwijzen.

2

Aanhangsel van de Handelingen 757, Vergaderjaar 2019–2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Daarom besteden de lerarenopleidingen in lijn met de generieke kennisbasis
– het document dat de minimale kennis van een start bekwame leraar
beschrijft – hier op verschillende manieren aandacht aan. De lerarenopleidingen zijn/worden daarnaast ook betrokken bij de noodplannen van de G5.
Voor de nascholing van zittende leraren is – met de inwerkingtreding van de
Wet beroep leraar – het bevoegd gezag van elke school verplicht in overleg
met leraren een professioneel statuut op te stellen. Hierin worden afspraken
vastgelegd over de professionele ruimte van de leraar. Deze «professionele
ruimte» moet natuurlijk passen binnen het onderwijskundig beleid van de
school en kan dus per school verschillen.
Afhankelijk van de behoefte van individuele school/leraar kunnen leraren zich
ontwikkelen om beter om te gaan met verschillen in de klas en hoe ze
leerlingen extra kunnen begeleiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3