Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 608

Een centraal aandeelhoudersregister voor
besloten- en (niet-beursgenoteerde) naamloze
vennootschappen

Nr. 5

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juni 2013
Aanleiding
In de brief over de instelling van een centraal aandeelhoudersregister1
heb ik aangekondigd dat ik mede namens de bewindspersonen van
Financiën en de minister van Economische Zaken een besluit neem over
de positionering van een centraal aandeelhoudersregister. In deze brief
informeer ik u over ons besluit dat het centraal aandeelhoudersregister
wordt ondergebracht bij het Handelsregister dat wordt beheerd door de
Kamer van Koophandel. Tevens bericht ik u over het contact dat ik
hierover heb gehad met de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie
(KNB), zoals door mij is toegezegd in het Algemeen Overleg faillissementsfraude2.
Doel van een centraal aandeelhoudersregister
In antwoord op het initiatiefvoorstel van de Tweede Kamerleden Groot en
Recourt3 heb ik mede namens de voornoemde bewindspersonen besloten
tot de instelling van een centraal aandeelhoudersregister dat primair is
gericht op het ontsluiten van de aandeelhoudersinformatie voor aangewezen (publieke) diensten in het kader van controle, toezicht en opsporingstaken. Het centraal opslaan van informatie over aandeelhouders in
besloten vennootschappen en niet-beursgenoteerde vennootschappen
biedt inzicht in de betrokkenheid van natuurlijke personen bij rechtspersonen. Deze informatie biedt een toegevoegde waarde bij de bestrijding
van financieel- economische fraude, bijvoorbeeld faillissementsfraude of
het misbruik van rechtspersonen. Daarmee kiest het kabinet voor het
ontsluiten van informatie ten behoeve van bijzondere doeleinden in het
kader van de uitoefening van overheidstaken. Een centraal aandeelhou1

Kamerstuk 32 608, nr. 4
Kamerstuk 29 911, nr. 76
3
Kamerstuk 32 608, nr. 1
2

kst-32608-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 608, nr. 5

1

dersregister is dus niet beperkt tot het belang van de rechtszekerheid of
de uitoefening van wettelijke taken door het notariaat. Wel zal de
beschikbaarheid van actuele informatie in een centraal aandeelhoudersregister het onderzoek dat door de notaris wordt verricht (rechercheplicht)
kunnen vergemakkelijken waardoor de lasten voor het bedrijfsleven
kunnen afnemen.
Plaatsing van het centraal aandeelhoudersregister
Om te beoordelen waar het register het beste kan worden opgebouwd,
heb ik een impactanalyse laten opstellen door de Kamer van Koophandel
en heb ik de KNB verzocht om een nadere onderbouwing van de optie
waarin het centraal aandeelhoudersregister wordt beheer door de KNB.
Beide adviezen heb ik op belangrijke onderdelen kunnen vergelijken. De
variant waarin het centraal aandeelhoudersregister bij de KvK wordt
ondergebracht is het snelste te realiseren en implementeren en is het
goedkoopste.
Wettelijke basis voor het centraal aandeelhoudersregister
We achten van doorslaggevend belang dat de doelstelling van het
centraal aandeelhoudersregister het beste past bij het doel van het
Handelsregister zoals thans is omschreven in de Handelsregisterwet: het
bevorderen van rechtszekerheid in het economisch verkeer, de
verstrekking van gegevens van algemene, feitelijke aard omtrent de
samenstelling van ondernemingen en rechtspersonen ter bevordering van
de economische belangen van handel, industrie, ambacht en dienstverlening, en voor het registreren van alle ondernemingen en rechtspersonen
als onderdeel van de gegevenshuishouding die bijdraagt aan het efficiënt
functioneren van de overheid.
Beschikbaarheid van ondernemingsgerelateerde data op één centrale
plaats
Het Handelsregister is een basisregistratie van ondernemingen bij de
Kamer van Koophandel. De registratie van gegevens over aandeelhouders
van besloten vennootschappen en niet-beursgenoteerde vennootschappen ligt in het verlengde van de bestaande taak van de Kamer van
Koophandel. Op dit moment wordt namelijk al in het Handelsregister
geregistreerd wie enig aandeelhouder in een besloten vennootschap is.
De komst van een aandeelhoudersregister waarin alle aandeelhouders
van besloten vennootschappen en niet-beursgenoteerde naamloze
vennootschappen worden geregistreerd, betekent dat er meer informatie
beschikbaar komt.
Het voordeel van de toevoeging aan het Handelsregister is dat informatie
betreffende rechtspersonen en hun bestuurders en aandeelhouders, op
één centrale plaats aanwezig is. Hierdoor zijn de verschillende relaties
tussen natuurlijke personen en rechtspersonen sneller inzichtelijk. Een
aandeelhouder kan in dat geval met één bronraadpleging volstaan om
inzage te hebben in zijn aandeelgegevens en de vennootschappen
waaraan hij is te relateren. Dit beperkt de lasten voor de burger. In de
toekomst kunnen op eenvoudige wijze van informatie uit één bron nadere
risicoanalyses worden gemaakt en relevante wijzigingen of patronen tijdig
worden herkend. Het beheer van een centraal aandeelhoudersregister is
passend bij de gewenste rol van de Kamer van Koophandel bij het
voorkomen en bestrijden van criminaliteit, waarover uw Kamer onlangs is
geïnformeerd4. De Kamer van Koophandel beschikt over ruime ervaring
met het beheer van een basisregistratie. De kwaliteit van het Handelsre4

Kamerstuk 33 562, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 608, nr. 5

2

gister is op orde, zo bleek onlangs uit een steekproefsgewijze controle. Op
het kwaliteitsbeheer wordt nauwlettend toegezien5.
Aansluiting bij bestaande connecties, data en infrastructuur is
kostenefficiënt
Doordat het Handelsregister een basisregistratie is, voldoet het aan de
eisen die de overheid stelt aan basisregistraties en sluit het aan bij wat
gebruikelijk is. Ook kan optimaal gebruik worden gemaakt van de
koppelingen die al bestaan tussen het Handelsregister en andere
basisregistraties. Tot slot kan optimaal gebruik worden gemaakt van een
bestaande infrastructuur die ontwikkeld is om toegang te krijgen tot het
Handelsregister, zowel bij de Kamer van Koophandel als bij de beoogde
(publieke) diensten zoals de Dienst Justis en de Belastingdienst. Deze
diensten maken al gebruik van informatie in het Handelsregister en
krijgen ook inzage in het centraal aandeelhoudersregister. Het optimaal
gebruik van bestaande infrastructuur en het voorkomen van vermijdbare
kosten acht ik in deze economische tijden van groot belang. Andere opties
dan het Handelsregister, zoals een zelfstandig aandeelhoudersregister, zijn
uit oogpunt van kostenefficiëntie voor de overheid minder aantrekkelijk.
Zoals opgemerkt is bij de weging ook het alternatief betrokken, waarbij is
bezien of de digitale aktenadministratie bij de Koninklijke Notariële
Beroepsorganisatie (KNB) feitelijk zou kunnen dienen als centrale bron
waaruit het centraal aandeelhoudersregister kan worden gevuld. De
digitale aktenadministratie verzekert de digitale registratie en opslag van
alle notariële akten. Deze registratie is echter bedoeld noch ingericht om
de inhoud van de notariële akten digitaal te ontsluiten ten behoeve van de
primaire doelstelling van controle, toezicht en opsporing. De reikwijdte
van de onlangs gewijzigde Registratiewet staat de ontsluiting van de
inhoud van de notariële akten voor andere doeleinden niet toe. Ook is
vastgesteld dat de digitale aktenadministratie een gesloten, niet openbare
registratie betreft, terwijl het centraal aandeelhoudersregister tevens
gebruik zal maken van informatie die al openbaar raadpleegbaar is. Het
zou onlogisch en onwenselijk zijn om informatie van het Handelsregister
die nu openbaar is en ook openbaar moet blijven (ook) in een besloten
registratie op te nemen.
Positie KNB
Ik ben van oordeel dat de doelstelling van het centraal aandeelhoudersregister van wezenlijk andere aard is dan het rechtszekerheidsbelang of het
belang van een goede uitoefening van het notarisambt. Gelet op het grote
verschil tussen de positie van de KNB als publiekrechtelijke organisatie in
de zin van artikel 134 van de Grondwet, de wettelijke taak van de KNB en
de doelstelling van het centraal aandeelhoudersregister acht ik het niet
aangewezen dat de KNB het centraal aandeelhoudersregister zal beheren.
Ik wijs erop dat het niet ongebruikelijk is dat het notariaat als bron van de
informatie fungeert voor door andere instanties bij te houden bestanden,
zoals bij voorbeeld het geval is ten aanzien van het Kadaster en het
Handelsregister.
Conclusie
Alles overwegende, zijn wij van oordeel dat het beheer van het centraal
aandeelhoudersregister wordt ondergebracht bij de Kamer van
Koophandel.

5

Kamerstuk 33 562, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 608, nr. 5

3

Contact met de KNB
Ik heb de KNB schriftelijk geïnformeerd over dit besluit. Het notariaat heeft
een belangrijke positie en moet goed betrokken zijn bij het implementatieproces van het centraal aandeelhoudersregister. De notaris is immers een
belangrijke schakel in de betrouwbare informatievoorziening aan een
centraal aandeelhoudersregister en behoort ook tot de beoogde gebruikersgroep. Graag zetten wij het constructieve overleg met de KNB voort.
Wij zullen de Kamer van Koophandel verzoeken in samenspraak met de
KNB te bezien op welke wijze de gegevenstoevoer en toegang van het
notariaat het beste gekoppeld kan worden opdat het register zo efficiënt
mogelijk vorm zal krijgen en de individuele notaris daarvan kan profiteren.
Met de gebruikerswensen van het notariaat zal dus terdege rekening
gehouden worden bij de opbouw van het centraal aandeelhoudersregister. Dit is ook in het belang van een zo efficiënt en goedkoop mogelijk
beheer van het register.
Vervolg
In samenspraak met de bewindspersonen van Financiën en de minister
van Economische Zaken zal ik zorgdragen voor de verdere implementatie.
Nu is besloten tot de instelling van een centraal aandeelhoudersregister
onder beheer van de Kamer van Koophandel zal onder coördinatie van de
minister van Economische Zaken de aanpassing van de wetgeving
(Handelsregisterwet en het Handelsregisterbesluit) zo spoedig mogelijk
worden voorbereid. Het is wenselijk om in wetgeving nader vast te leggen
wie, welke informatie op welke wijze verstrekt en wie inzage krijgt in het
register. Bij de uitwerking zal uiteraard notie worden genomen van de
inbreng van uw Kamer6 op de initiatiefnota en van het belang dat
Nederland aantrekkelijk moet blijven voor de vestiging van bedrijven. Wij
zijn voornemens u in het najaar nader te berichten.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

6

Document 2011D63429 (niet-dossierstuk): betreft vragen en opmerkingen die de Vaste
Commissie voor Veiligheid en Justitie ter beantwoording aan de indieners van de initiatiefnota
heeft voorgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 608, nr. 5

4