Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 271

Wijziging van de Telecommunicatiewet in
verband met de versterking van de positie van
abonnees bij netwerkstoringen, het wegnemen
van overstapdrempels voor kleinzakelijke
abonnees, de verbetering van de continuïteit
van uitzendingen vanaf antenne-opstelpunten
voor omroep, alsmede ter versterking van de
samenhang en het beleid op het terrein van
elektronische communicatie (versterking
telecommunicatiebeleid)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 13 november 2015
1. Inleiding
Met belangstelling heeft de regering kennis genomen van de vragen van
de vaste commissie voor Economische Zaken. Zij is de leden van de
verschillende fracties erkentelijk voor hun inbreng. Deze nota naar
aanleiding van het verslag gaat vergezeld van een nota van wijziging. De
nota van wijziging betreft een (technische) aanpassing van de verwijzing
naar de notificatierichtlijn.
2. Compensatie bij storingen (nieuw artikel 7.1a)
De leden van de VVD-fractie begrepen dat een compensatieregeling voor
prepaid klanten administratief complex is en veel kosten met zich brengt
en vroegen of de regering zich hier voldoende rekenschap van heeft
gegeven.
Het is belangrijk dat ook prepaid klanten in aanmerking komen voor
compensatie. Ook zij betalen voor bereikbaarheid en krijgen dus niet waar
ze voor betalen als er sprake is van een storing. Een complicerende factor
bij prepaid klanten is wel dat de aanbieder niet altijd weet wie de klant is.
Om in aanmerking te komen voor compensatie zal de (anonieme) klant
zich dan ook bij de aanbieder moeten registreren. Dit brengt voor de
aanbieder inderdaad enige werkzaamheden met zich. Echter de meeste
aanbieders voorzien nu al in de mogelijkheid voor een prepaid abonnee
om zich als zodanig te registreren. De aanbieders willen immers graag
weten wie hun klant is. Daarom is het registreren vaak aantrekkelijk
gemaakt door de aanbieder door het toekennen van, bijvoorbeeld, extra
belminuten of extra service. Het is dan ook aannemelijk dat het registreren
geen (extra) last van betekenis zal zijn voor de aanbieders.
De leden van voornoemde fractie lazen verder dat de compensatieregeling gaat gelden voor alle «openbare elektronische» communicatie-

kst-34271-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

1

diensten en vroegen de regering daarop een toelichting te geven. In het
bijzonder vroegen de leden of dat betekent dat er ook diensten onder
vallen die gratis worden aangeboden en in hoeverre compensatie van een
gratis dienst billijk is volgens de regering.
Als een dienst echt gratis wordt aangeboden dan behoeft er ook geen
compensatie te worden betaald. De hoogte van de compensatie is immers
afgeleid van de periodieke vergoeding die voor de dienst moet worden
betaald. Veel «gratis» diensten zijn echter niet gratis. Zij maken feitelijk
gewoon deel uit van de dienstverlening waarvoor een periodieke
vergoeding wordt betaald. In dat geval is compensatie wel aan de orde.
De leden van de VVD-fractie vroegen voorts of de compensatieregeling
ook geldt wanneer voorzorgsmaatregelen moeten worden getroffen
conform artikel 13 van de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse
netten (WION). Bij de compensatieregeling gaat het er om dat de abonnee
niet krijgt geleverd waar hij voor betaald heeft en daarvoor wordt
gecompenseerd door teruggave van een evenredig deel van zijn abonnementsgeld. Daarbij is het in beginsel (extreme gevallen daargelaten) niet
van belang of de aanbieder al dan niet verwijtbaar heeft gehandeld.
Hiervoor is gekozen omwille van eenvoud. Wil de compensatieregeling,
waarbij het om relatief beperkte bedragen gaat voor de abonnee, goed
kunnen functioneren dan moet niet bij ieder incident discussie ontstaan
over de vraag of de aanbieder al dan niet (en in welke mate) iets te
verwijten valt.
De leden van de VVD-fractie vroegen in hoeverre de regering voor
leveringsonderbrekingen voor telecom in situaties van overmacht – denk
bijvoorbeeld aan «distributed denial-of-service-aanvallen» (DDoSaanvallen) waarbij geprobeerd wordt om een netwerk en/of telecomdienst
onbruikbaar te maken – een vergelijkbare regeling overwogen heeft en
waarom daarvoor niet gekozen is. Ook vroegen zij of de afwezigheid van
een dergelijke uitzonderingsgrond niet een prikkel vormt voor kwaadwillende om met DDoS-aanvallen providers financiële schade te berokkenen.
Zoals hiervoor is aangegeven is er omwille van het goed kunnen
functioneren van de compensatieregeling gekozen voor eenvoud. Het
introduceren van overmacht als uitzondering zou betekenen dat bij vrijwel
iedere storing de vraag op komt of er al dan niet sprake is van overmacht.
Er is sprake van overmacht als een tekortkoming de schuldenaar niet kan
worden toegerekend. Op grond van artikel 75 van boek 6 van het
Burgerlijk Wetboek kan een tekortkoming de schuldenaar niet worden
toegerekend «indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens
wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn
rekening komt». Een goed voorbeeld vormt de door de leden van de
VVD-fractie genoemde DDoS-aanval. Voornoemde leden gaan er blijkbaar
vanuit dat dit zonder meer een geval van overmacht is. Dat is echter nog
maar zeer de vraag. Aanbieders van elektronische communicatienetwerken en dienst hebben de verplichting hun netwerk en diensten
afdoende te beveiligen. De vraag is dan ook of, gezien de stand der
techniek en de achterliggende kosten, de betreffende aanbieder zijn
netwerk of dienst zo had moeten beveiligen dat de DDoS-aanval zou zijn
afgeslagen. Voorkomen moet worden dat bij iedere storing de tussenkomst van een rechter nodig is om te bepalen of er een recht bestaat op
compensatie. In dat geval zal, zo verwacht de regering, de compensatieregeling weinig praktisch effect hebben. Daarom is, zoals al is aangegeven,
gekozen voor een opzet waarbij de klant vrijwel altijd recht (zeer extreme
gevallen van overmacht daargelaten) heeft op compensatie
De leden van de VVD-fractie vroegen een uitgebreide toelichting te geven
op welke situaties onder «extreme gevallen» vallen en of stroomstoringen
en uitzonderlijke weersomstandigheden hieronder vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

2

Met extreme gevallen worden de gevallen bedoeld die in het voorgestelde
artikel 7.1a, derde lid, worden genoemd, namelijk een storing ten gevolge
van: een aardbeving, een overstroming, een terroristische aanslag of een
oorlog. Uitzonderlijke weersomstandigheden of stroomstoringen vallen
hier niet onder en leiden er dus niet toe dat geen compensatie hoeft te
worden betaald.
De leden van de VVD-fractie vroegen waarom bij onderbreking van één
van de diensten van een tripple play-pakket bij de berekening van het
minimale compensatiebedrag wordt uitgegaan van de totale maandelijkse
pakketprijs.
Bij triple play-pakketten worden binnen één overeenkomst drie als
separate dienst te onderscheiden openbare elektronische communicatiediensten geleverd. Voor die drie diensten wordt één abonnementsprijs
betaald. Daarbij is het niet transparant wat voor iedere dienst afzonderlijk
betaald wordt. Uit de consultatie is gebleken dat het ook voor de
aanbieders zelf niet altijd duidelijk is welk deel van de abonnementsprijs
correspondeert met een bepaalde dienst uit het triple play-pakket. Zelfs
als dat wel het geval is kan niet zomaar van het door de aanbieder
genoemde bedrag worden uitgegaan. Een aanbieder zou immers bewust
een te laag bedrag kunnen noemen om zo het compensatiebedrag laag te
houden. Dit betekent dat er een toezichtssysteem zou moeten worden
ontwikkeld waarbij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) kan
controleren of het abonnementstarief op een juiste wijze aan ieder van de
diensten is toegerekend. Dit zou echter zowel voor de aanbieder als voor
ACM disproportionele lasten met zich brengen. Daarom is ook hier
gekozen voor eenvoud en is bij de berekening van het minimale compensatiebedrag per dag uitgegaan van de totale maandelijkse pakketprijs.
De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering bereid is te onderzoeken of ten aanzien van wholesalecontracten er nadere regels gesteld
kunnen worden over compensatie bij storing.
Uitgangspunt in het (Europese) telecommunicatierecht is dat iedere
aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk of
openbare elektronische communicatiedienst vrij is zijn voorwaarden te
bepalen waarop hij bereid is zijn netwerk of dienst aan derden ter
beschikking te stellen. Dit is alleen anders als er sprake is van een
aanmerkelijke marktmacht (economische machtspositie). Als er sprake is
van aanmerkelijke marktmacht dan kan ACM passende maatregelen
opleggen. Dergelijke maatregelen kunnen onder omstandigheden ook
zien op de (wholesesale) voorwaarden waaronder een aanbieder zijn
netwerk ter beschikking stelt aan een andere aanbieder van elektronische
communicatienetwerken of -diensten. Ten aanzien van de markt voor
vaste telefonie geldt op dit moment het marktanalysebesluit vaste
telefonie. In dit besluit zijn met betrekking tot de toegang tot het
KPN-netwerk boetepalingen opgenomen bij het niet nakomen van
hersteltijden bij storingen. Op dit moment bestaat er geen aanmerkelijke
marktmacht op de wholesale markt voor mobiele netwerken. Dat betekent
dat de voorwaarden voor «doorverhuur» van een mobiel netwerk,
waaronder de mogelijkheden om storingen op elkaar te verhalen, door
partijen zelf worden bepaald binnen de grenzen van het burgerlijk recht. Ik
vind het, afgezien van de toelaatbaarheid binnen het Europese recht, niet
wenselijk om hier verandering in aan te brengen. Immers als er sprake is
van een ongelijk speelveld dan kan er door ACM op grond van het
aanmerkelijke machtsregime worden opgetreden (zoals bij vaste
telefonie), als er geen sprake is van een ongelijk speelveld dan is optreden
ook niet nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

3

De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom er pas compensatie is na
een storing van meer dan 12 uur, terwijl in de energiesector geldt dat al na
vier uur storing er sprake is van compensatie.
In de energiesector geldt inderdaad een termijn van vier uur. Zoals echter
reeds in de toelichting is aangegeven is de telecommunicatiesector niet
goed vergelijkbaar met de energiesector. Zo is energie een homogeen
product, doch een elektronische communicatiedienst niet. Verder heeft
een abonnee die een elektronische communicatiedienst afneemt vaak
alternatieven voorhanden, mochten één of meerdere diensten uitvallen.
Voor energie is dit niet het geval. Deze verschillen met de energiesector
rechtvaardigen het om voor de telecommunicatiesector uit te gaan van
een langere minimale storingsduur van 12 uur. Hier staat dan wel
tegenover dat de aanbieder bij storingen langer dan 12 uur – anders dan
in de energiesector – in principe geen beroep op overmacht kan doen.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering de mening deelt dat
een storing van 12 uur als bijzonder hinderlijk kan worden ervaren door
de consument. Ook vroegen zij hoe zich dit verhoudt tot een gering
bedrag van één euro per dag en hoe zich dit verhoudt tot de veel hogere
compensatiebedragen in de energiesector en in de luchtvaart.
Erkend wordt dat een storing van 12 uur of langer als hinderlijk kan
worden ervaren door de abonnee. Het compensatiebedrag is inderdaad
relatief gering en lager dan in de energiesector en de luchtvaart. Daar
staat tegenover dat het bedrag dat de abonnee normaliter betaalt voor de
elektronische communicatiediensten ook veel lager is dan het bedrag dat
in de energiesector en in de luchtvaart wordt betaald. Als er voor zou
worden gekozen het compensatiebedrag flink te verhogen ontstaat er een
wanverhouding tussen het abonnementsgeld en de compensatie. De
compensatieregeling zou hierdoor niet meer proportioneel zijn en
daardoor niet meer te rechtvaardigen.
Voorts vroegen de leden van de PvdA-fractie wat de geschatte kosten zijn
van een compensatieregeling op basis van meer dan 12 uur storing. Ook
vroegen zij hoe vaak storingen van langer dan 12 uur zijn voorgekomen
de laatste jaren.
In de memorie van toelichting is geprobeerd een inschatting te maken van
de kosten van de compensatieregeling. Dit is echter erg moeilijk omdat er
geen nauwkeurige cijfers beschikbaar zijn. Als die cijfers er al zijn dan zijn
die te vinden bij de aanbieders. Het betreft hier echter bedrijfsvertrouwelijke informatie. De enige voorhanden zijnde cijfers zijn die uit hoofde van
de storingsmeldingen op grond van artikel 11a.2 van de Telecommunicatiewet. Bij deze meldingen gaat het echter om storingen waarbij de
continuïteit in belangrijke mate werd onderbroken. Dit zijn ook met name
storingen waarop de compensatieregeling ziet. De compensatieregelingen
ziet echter ook op storingen waarbij dat niet het geval is zoals lokale
storingen. Desalniettemin is op basis van de beschikbare cijfers een
inschatting gemaakt. Uit bedoelde meldingen valt af te leiden dat er in de
jaren 2013 en 2014 zich 17 respectievelijk 11 storingen, dus gemiddeld
over die twee jaren 14 storingen, hebben voorgedaan die langer duurden
dan 12 uur. Naar verwachting komt het gemiddeld aantal getroffen
klanten op ongeveer 100.000 en dus op 200.000 euro per storing. Er wordt
uitgegaan van een gemiddelde compensatie van 2 euro per klant.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering kan ingaan op de
voor- en nadelen van vormvrije compensatie en of de consument een
voorkeur heeft voor bijvoorbeeld 500 MB aan data in plaats van 1,50 euro.
De voorgestelde bepaling is zo opgezet dat de abonnee altijd recht heeft
op compensatie in geld. De compensatieregeling verzet zich er echter niet
tegen dat de aanbieder de abonnee een voorstel doet om in plaats van
een geldbedrag compensatie te bieden in bijvoorbeeld de vorm van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

4

beltegoed of een bepaalde hoeveelheid data. Hier ligt een punt voor
aanbieders om zich te onderscheiden.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering nader kan ingaan op
wat onder overmacht valt en wat niet.
Zoals hiervoor bij de beantwoording van de vragen van de VVD-fractie al
is aangegeven kan slechts in een beperkt aantal gevallen een beroep
worden gedaan op overmacht, namelijk als de storing een gevolg is van
een aardbeving, een overstroming, een terroristische aanslag of een
oorlog.
De leden van de PvdA-fractie vroegen verder of prepaid telefoons ook
onder de compensatieregeling zullen vallen, en wat dit betekent voor
fraudegevoelig en voor de privacy van de beller.
Ook contracten waarbij vooraf wordt betaald, de zogenoemde prepaid
contracten, vallen onder de compensatieregeling. Het is juist dat in de
door gemeenten bijgehouden Basisregistratie personen (voorheen GBA)
NAW-gegevens zijn opgenomen. Deze gegevens zijn echter niet toegankelijk voor aanbieders van elektronische communicatiediensten. Wel zou
een abonnee zelf een uittreksel uit het GBA kunnen aanvragen om zo aan
te tonen wie hij is en waar hij woonachtig is. Dit kan echter ook op andere
manieren aannemelijk worden gemaakt, bijvoorbeeld door een recent
bankafschrift waarop NAW gegevens zijn opgenomen. Het is aan de
aanbieder om binnen de grenzen van de redelijkheid aan te geven hoe de
abonnee kan aantonen wie hij is en waar hij woonachtig is. Wat betreft de
wens voor prepaid abonnees op het gebied van privacy geldt dat de
abonnee zelf een afweging zal moeten maken tussen het prijsgeven van
zijn identiteit en het in aanmerking komen voor compensatie.
De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de compensatieregeling
pas een jaar later in werking zou moeten treden dan de rest van het
wetsvoorstel. Bedoelde leden vroegen zich af waarom (lopende)
contracten moeten worden aangepast, als er een wettelijke regeling is.
De latere inwerkingtreding van de compensatieregeling is niet zo zeer
ingegeven door een noodzaak tot aanpassing van de lopende contracten
maar door het feit dat de aanbieders voldoende tijd nodig hebben hun
organisatie (mensen en ict-systemen) aan te passen aan het verwerken
van claims op basis van de compensatieregeling.
De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom de compensatieregeling
nader wordt uitgewerkt bij ministeriële regeling en of deze ministeriële
regeling wordt voorgehangen bij de Kamer.
Voor uitwerking bij ministeriële regeling (en niet bij AMvB) is gekozen
omdat het hier om een technische invulling gaat (minimum aantal uren,
deel van maandbedrag dat per dag vergoed moet worden). De materie
leent zich derhalve goed voor een regeling op het niveau van ministeriële
regeling. De bedoeling van lagere regelgeving is om te voorzien in een
zekere flexibiliteit. De regelgeving kan zo snel worden aangepast als de
omstandigheden daartoe aanleiding geven. De flexibiliteit ontstaat
doordat voor de wijziging van lagere regelgeving, en dit geldt in het
bijzonder voor de ministeriële regeling, beperkte procedurele eisen
bestaan. Het introduceren van een voorhangprocedure doet hier afbreuk
aan en is dan ook niet in het wetsvoorstel voorzien. De materie is zoals
gezegd van technische aard waardoor ook uit dien hoofde het
voorschrijven van een voorhangprocedure niet voor de hand ligt.
De leden van de PvdA-fractie vroegen wat verstaan wordt onder een
«ongebruikelijk hoge rekening» in de zin van art. 7.6a en waarom niet
gekozen wordt voor een waarschuwingssysteem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

5

Met een ongebruikelijk hoge rekening wordt een rekening bedoeld die
sterk afwijkt van de gemiddelde rekening die een bepaalde abonnee krijgt.
Het is aan de aanbieder om te beoordelen of daarvan in een concreet
geval sprake is. Verwacht wordt, gezien de ervaring die de aanbieders op
dit gebied al hebben, dat de aanbieders met deze norm uit de voeten
kunnen. De aanpassing van artikel 7.6a is er overigens niet op gericht om
een wettelijke regeling met betrekking tot de zogenoemde billshocks tot
stand te brengen. Er is immers op dit moment in de vorm van de
Gedragscode Transparantie Mobiel Datagebruik sprake van adequate
zelfregulering (zie onder andere Tweede Kamer vergaderjaar 2014–2015,
24 095, 52). De voorgestelde aanpassing van artikel 7.6a is slechts bedoeld
om buiten twijfel te stellen dat een aanbieder ter voorkoming van een
billshock de levering van de dienst tijdelijk kan beperken of staken.
De leden van de PvdA-fractie vroegen in welke gevallen er sprake is
geweest van bedreiging van de werknemers van de aanbieder. Ook
vroegen zij waarom bedreiging van anderen dan de eigen werknemers
niet leidt tot beëindiging van de levering.
Er is geen overzicht beschikbaar van de gevallen waarin werknemers van
een bepaalde aanbieder zijn bedreigd. Wel is in de consultatie door een
aanbieder aangegeven dat dit regelmatig voorkomt. De regering is van
opvatting dat, vooral waar er sprake is van recidive, de aanbieder in een
dergelijk geval de mogelijkheid moet hebben om de levering aan de
abonnee te beëindigen. Artikel 7.6a van de Telecommunicatiewet staat
daar nu aan in de weg. Dit artikel bevat immers limitatief de gronden
waarop de levering kan worden beëindigd en geen van die gronden is
toepasselijk in geval van bedreiging. Vandaar dat artikel 7.6a op dit punt
wordt aangevuld. Overigens is de hier bedoelde aanvulling van artikel
7.6a van de Telecommunicatiewet niet, zoals de leden van de PvdA-fractie
lijken te veronderstellen, beperkt tot de werknemers van de aanbieder.
Ook bedreiging van derden die in opdracht van de aanbieder werkzaamheden verrichten geeft de mogelijkheid om de levering te beëindigen.
De leden van de SP-fractie vroegen of klanten met een prepaidabonnement eveneens gecompenseerd worden wanneer zij woonachtig
zijn in het gebied waarin de storing plaatsvindt en op welke manier wordt
bijgehouden waar deze abonnees woonachtig zijn.
Het is, zoals hiervoor reeds is aangegeven, inderdaad de bedoeling dat
ook prepaid abonnees recht hebben op compensatie. Deze abonnees
zullen zich dan wel bekend moeten maken bij de aanbieder en daarbij
aannemelijk moeten maken dat zij in het storingsgebied woonachtig zijn.
Dit kan, zoals gezegd, op verschillende manieren zoals het tonen aan de
aanbieder van een recent bankafschrift. Omwille van uitvoerbaarheid is
ervoor gekozen om het recht op compensatie te beperken tot abonnees
die woonachtig zijn in het gebied waarin de storing plaatsvindt.
De leden van de SP-fractie vroegen de regering om uiteen te zetten op
welke wijze energie een homogeen product is. Voorts vroegen de leden
van de SP-fractie de regering nader te onderbouwen waarom de
mogelijke aanwezigheid van een alternatief een langere termijn rechtvaardigt.
Zowel voor gas als elektriciteit geldt dat dit product altijd hetzelfde is, van
welke aanbieder het product ook wordt afgenomen; het gas van aanbieder
A verschilt op geen enkele wijze van het gas van aanbieder. Ook de wijze
waarop het gas of de elektriciteit in rekening wordt gebracht is hetzelfde:
een bepaald bedrag per kubieke meter, respectievelijk per kilowattuur. In
de telecommunicatiesector ligt dit anders. Op de eerste plaats zijn er veel
diverse diensten: telefonie, internettoegang, SMS, MMS enz. Bovendien
zijn er binnen één dienst, zoals bijvoorbeeld de internettoegangsdienst,
grote verschillen: verschillen in snelheid, bandbreedte enz. Ook zijn er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

6

vele vormen van tarifering (flat rate, bundels etc.). Dit alles maakt dat er
bij telecommunicatie geen sprake is van een homogeen product. Wat
betreft de rechtvaardiging van een langere termijn wordt opgemerkt dat
de compensatie een vergoeding is voor de door de storing ontstane
hinder. Die is in de energiesector in het algemeen groter dan in de
telecommunicatiesector. Dat komt doordat er in de telecomsector vaak
alternatieven zijn bij een storing. Zo kan, bijvoorbeeld, bij uitval van de
vaste telefoon iemand vaak nog wel internetten of mobiel bellen. Bij uitval
van de elektriciteit is er geen alternatief: er is geen ander systeem
voorhanden waarmee men ervoor kan zorgen dat de vrieskast blijft
werken.
De leden van de CDA-fractie vroegen waarom de huidige regering nu een
wettelijk recht op compensatie noodzakelijk acht terwijl de toenmalige
Minister van Economie, Landbouw en Innovatie (EL&I) toen aangaf dat
klanten met hun vragen en klachten terecht kunnen bij de verkoper van
het product of bij de dienstverlener die het product in combinatie met een
dienst heeft aangeboden. Ook vroegen zij of de regering de uitspraken
van de toenmalige Minister van EL&I deelt en zo nee, waarom dat niet het
geval is.
Het is juist dat de toenmalige Minister van EL&I de motie Braakhuis/Van
Dam (Tweede Kamer 2011–2012, 24 095, 299) heeft ontraden. Dit neemt
niet weg dat de motie destijds is aangenomen en er dus een kamermeerderheid is voor het wettelijk regelen van een recht op compensatie. Voor
het wettelijk regelen van compensatie zijn goede gronden aan te voeren.
Hoewel het juist is, zoals de toenmalige Minister naar voren heeft
gebracht, dat een abonnee via een procedure bij de geschillencommissie
of een rechter om schadevergoeding kan vragen, is dit meestal niet erg
praktisch. Bij storingen gaat het om relatief beperkte bedragen waardoor
er een hoge drempel is voor abonnees om een procedure te starten.
Bovendien gaat het bij storingen vaak om relatief veel abonnees. Het is
niet erg efficiënt als iedere abonnee afzonderlijk een procedure moet
starten. Een wettelijke regeling die in principe alle door een storing
getroffen abonnees een eenduidig recht geeft op compensatie biedt voor
de geschetste problemen een oplossing.
De leden van de CDA-fractie vroegen of de regering de mening deelt dat
de telecomsector niet vergelijkbaar is met andere sectoren waarin dat
recht op compensatie wel bestaat. Tevens vroegen deze leden of de
regering nader kan toelichten waarom zelfregulering geen optie zou zijn.
Erkend wordt dat er verschillen zijn tussen de telecommunicatiesector en,
bijvoorbeeld, de luchtvaarsector en de energiesector. Deze verschillen
rechtvaardigen naar de opvatting van de regering verschillen in het
compensatieregime, zoals het verschil in minimale storingsduur. De
verschillen zijn echter niet zodanig dat er in de telecommunicatiesector
geen plaats zou zijn voor een compensatieregeling. Voorts is zelfregulering geen reële optie gebleken omdat dit stuit op mededingingsrechtelijke grenzen. Het maken van gezamenlijke afspraken kan namelijk de
concurrentie beperken en worden gezien als het maken van (verboden)
(prijs)afspraken.
De leden van de CDA-fractie vroegen voorts hoeveel procent van de
aanbieders op dit moment voorziet in een compensatieregeling.
Ten aanzien van de meer dan 770 aanbieders van openbare elektronische
communicatiediensten die bij ACM staan geregistreerd zijn geen
gegevens beschikbaar. Wel is duidelijk dat het merendeel van de grote
aanbieders niet beschikt over een compensatieregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

7

De leden van de CDA-fractie vroegen verder of het rechtvaardig is dat
alleen abonnees die woonachtig of gevestigd zijn in het gebied recht
krijgen op compensatie.
In beginsel is ook de regering voorstander van een compensatieregeling
waarbij bij mobiele telecommunicatie ook abonnees die niet woonachtig
zijn in het storingsgebied maar zich daar wel (lang genoeg) hebben
bevonden in aanmerking komen voor compensatie. Een gevolg van een
dergelijke regeling is echter dat op betrouwbare wijze moet worden
vastgesteld hoelang iemand op een bepaalde plaats aanwezig was. Vanuit
een technisch perspectief zijn er wellicht oplossingen te bedenken om
iemands aanwezigheid gedurende bepaalde tijd in een storingsgebied
vast te stellen. Afgezien van de uitvoeringslasten/kosten die een dergelijke
oplossing met zich brengt leidt een dergelijke oplossing tot een aanzienlijke inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Alles afwegende kom ik dan
ook tot de conclusie dat een dergelijke regeling niet proportioneel zou zijn.
Tot slot vroegen de leden van de CDA-fractie waarom in beginsel de keuze
tussen het automatisch aanbieden van de compensatie of het verstrekken
van compensatie op aanvraag wordt overgelaten aan de aanbieder. Ook
vroegen genoemde leden waarom de compensatieregeling ook geldt
indien de oorzaak van de storing niet aan de aanbieder kan worden
toegerekend.
De compensatieregeling is bedoeld als minimumregeling. Vanuit dit
uitgangspunt wordt aanbieders de ruimte gelaten om te kiezen voor het
automatisch aanbieden van compensatie of het verstrekken van compensatie op aanvraag. Wel moet hierbij worden opgemerkt dat die keuze er
niet altijd is. Bij anonieme prepaid-klanten zal het uitbetalen van compensatie immers altijd op aanvraag moeten gebeuren. Wat betreft het
antwoord op de vraag waarom de compensatieregeling ook geldt indien
de oorzaak van de storing niet aan de aanbieder kan worden toegerekend
wordt verwezen naar hetgeen hiervoor bij de inbreng van de VVD-fractie
is gesteld.
De leden van de PVV-fractie vonden het goed dat het recht op compensatie bij storingen nu wettelijk wordt vastgelegd. Zij vroegen wel waarom
het vier jaar geduurd heeft voordat hiertoe een wetsvoorstel naar de
Kamer is gestuurd. Bovendien zagen de leden van de PVV-fractie niet in
waarom de aanbieders extra tijd krijgen voor het invoeren van de
compensatieregeling.
Het heeft inderdaad enige tijd geduurd voordat het wetsontwerp bij de
kamer is ingediend. Diverse oorzaken liggen hieraan ten grondslag.
Allereerst bestond in het begin het idee dat de sector wellicht door
zelfregulering tot een compensatieregeling kon komen. Dat is echter niet
gelukt en stuitte bovendien op bezwaren van mededingingsrechtelijke
aard. Daarop is een wetsvoorstel uitgewerkt waarin een minimumniveau
van compensatie is opgenomen. Dit voorstel is mede naar aanleiding van
de opmerkingen van de Raad van State en de inbreng in de consultatie op
diverse punten weer aangepast voordat het bij de Tweede Kamer is
ingediend. Wat betreft het tijdstip van inwerkingtreding geldt, zoals
hiervoor reeds is opgemerkt, dat dit niet zo zeer is ingegeven door de
noodzaak tot aanpassing van de lopende contracten maar door het feit dat
de aanbieders hun organisatie moeten voorbereiden op het – volgende de
regels van de wet – betalen van compensatie. Hierbij moet met name
gedacht worden aan aanpassing van de ict-systemen en het opleiden van
personeel.
Verder vonden de leden van de PVV-fractie, zoals al eerder aangegeven
door middel van de motie Klever/Gesthuizen (TK 24 095, nr. 346), dat een
termijn van 12 uur veel te ruim is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

8

Het is juist dat er ook in de telecommunicatiesector niet altijd direct een
alternatief voorhanden is, maar vaak is zo’n alternatief er wel (bijvoorbeeld als het mobiele netwerk uitvalt dan doet het vaste net het nog wel).
Bij de energiesector is dat anders: daar is in de regel geen enkel alternatief. Een ander verschil tussen beide sectoren is dat storingen bij
elektriciteitsnetwerken vaak binnen 4 uur hersteld zijn; dit is ook wettelijk
vastgelegd. Telecommunicatienetwerken en diensten zijn echter
complexer waardoor het herstel vaak langer duurt. Verder zijn de
gevolgen van 4 uur geen gas of elektriciteit totaal anders dan van 4 uur
geen telefonie.
Verder merkten de leden van de PVV-fractie op dat de voorgestelde
minimale compensatie lachwekkend is.
Allereerst wordt opgemerkt dat de compensatie niet moet worden gezien
als vergoeding voor eventuele geleden schade. Het is een vergoeding
voor de hinder die men ondervindt door een storing. Uitgangspunt van de
compensatieregeling is dat het compensatiebedrag in een redelijke
verhouding moet staan met het abonnementsgeld. Als er voor zou
worden gekozen het compensatiebedrag flink te verhogen ontstaat, zoals
hiervoor reeds is aangegeven, een wanverhouding tussen het abonnementsgeld en de compensatie. De compensatieregeling zou hierdoor niet
meer proportioneel zijn en daardoor niet meer te rechtvaardigen.
Om meer inzage te krijgen in een meer passende vergoeding vroegen de
leden van de PVV-fractie naar een aantal feiten, zoals de langste
verstoring van het afgelopen jaar, die niet onder de overmachtsregeling
zou vallen, de langst mogelijke verstoringstijd die niet onder de
overmachtsregeling valt, het gemiddelde aantal storingsminuten per
telecomaanbieder.
Ik beschik slechts in beperkte mate over cijfers met betrekking tot
storingen. Op grond van artikel 11a.2, eerste lid, van de Telecommunicatiewet moeten aanbieders storingen melden waarbij de continuïteit van
openbare elektronische communicatienetwerken en openbare elektronische communicatiediensten in belangrijke mate werd onderbroken. Dit
betekent onder meer dat lokale storingen die een relatief beperkt aantal
mensen treffen niet behoeven te worden gemeld. Deze storingen zijn dus
niet opgenomen in de cijfers maar zijn wel van belang – als ze 12 uur of
langer duren – voor de compensatieregeling. Van de 39 in 2014 op grond
van artikel 11a.2, eerste lid van de Telecommunicatiewet gemelde
storingen duurde overigens het merendeel korter dan 12 uur (11 van de 39
gemelde storingen duurden langer dan 12 uur) en waren er 2 storingen
die langer duurden dan 2 dagen. Op de vraag wat realistisch gezien de
langst mogelijke verstoringstijd is die niet onder de overmachtsregeling
kan ik geen antwoord geven. Bekend is wel dat er in 2013 ten aanzien van
de meldingsplichtige storingen één storing is geweest die langer dan 70
uur heeft geduurd en dat een dergelijke relatief lange storing zich in 2014
niet heeft voorgedaan.
Bij ACM zijn meer dan 770 aanbieders van elektronische communicatiediensten geregistreerd. De regering beschikt niet met betrekking tot ieder
van die aanbieders over een overzicht van het aantal storingsminuten.
Aanbieders zijn ook niet gehouden deze gegevens te verstrekken, tenzij
het om storingen gaat die op grond van de Telecommunicatiewet
meldingsplichtig zijn omdat de continuïteit in belangrijke mate wordt
onderbroken. Om diezelfde reden kan ook niet worden aangeven wat de
gemiddelde duur van een verstoring het afgelopen jaar is geweest.
Verder vroegen de leden van de PVV-fractie wat de huidige compensatieregelingen zijn die sommige telecomaanbieders reeds bieden en hoe de
voorgestelde compensatieregeling zich verhoudt tot vergelijkbare
regelingen in het buitenland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

9

De meeste grote aanbieders beschikken niet over een compensatieregeling. Van de regelingen die aanbieders in het buitenland hebben bestaat
geen overzicht. Binnen de Europese Unie heeft alleen Spanje een
wettelijke compensatieregeling. In België is er de mogelijkheid om bij
lagere wetgeving regels te geven over compensatie. Voor zover bekend is
daar (nog) geen gebruik van gemaakt.
De leden van de PVV-fractie vroegen de regering te onderbouwen waarom
wordt afgezien van het wettelijk vastleggen van het veroorzakersprincipe
en of dit niet de concurrentiepositie van deze zogenaamde mobile virtual
network operators (MVNO’s) schaadt. Voorts vroegen de leden van de
PVV-fractie of de regering de mening deelt dat zonder dit wettelijk
vastgelegde veroorzakersprincipe er een stijging zal zijn van het aantal
rechtszaken binnen de telecomsector.
Bij de hiervoor opgenomen beantwoording van de vragen van de
VVD-fractie is reeds uiteengezet dat het aanmerkelijke marktmachtsregime
al voorziet in de mogelijkheid voor ACM om in te grijpen als er een
ongelijk speelveld ontstaat bij de toegang (waaronder doorverhuur) tot
infrastructuur. Als er geen sprake is van een aanmerkelijke marktmacht
dan is er geen reden om in te grijpen en is het in principe aan partijen om
af te spreken voor wiens rekening een eventuele storing komt. Daarbij ligt
het voor de hand dat de aanbieder die zijn netwerk aan een derde
(MVNO-aanbieder) ter beschikking stelt een hogere prijs voor het
beschikbaar stellen van zijn netwerk zal vragen indien hij de gevolgen
moet dragen voor een eventuele storing. Er zijn geen aanwijzingen dat
voorzetting van de nu reeds geldende praktijk zal leiden tot het verdwijnen
van MVNO’s. Evenmin verwacht ik een stijging van het aantal rechtszaken.
Dit alles neemt niet weg dat de ik de ontwikkelingen goed in de gaten zal
houden en zal betrekken in de evaluatie van de compensatieregeling die
zij in de memorie van toelichting heeft aangekondigd.
3. Wegnemen overstapdrempels voor zakelijke abonnees
(wijziging artikel 7.2a)
De leden van de VVD-fractie stelden voor om de regeling voor het
wegnemen van overstapdrempels voor kleinzakelijke abonnees direct na
publicatie in het Staatsblad in werking te laten treden.
Ik ben het met de leden van de VVD-fractie eens dat het wenselijk is dat
deze overstapdrempels voortvarend worden weggenomen en dat het
bedrijfsleven zich hierop in aanloop naar de definitieve publicatie in het
Staatsblad reeds kan voorbereiden. Echter, aangezien de regeling geldt
voor alle contracten (zowel bestaande als nieuwe) en voor alle zakelijke
abonnees (zowel klein- als grootzakelijk), is een overgangstermijn van drie
maanden noodzakelijk. De grens tussen klein- en grootzakelijk is lastig te
trekken en de regeling geldt daarom voor alle zakelijke abonnees, waarbij
ruimte wordt gelaten voor een afwijkende opzegtermijn van ten hoogste
drie maanden, uitsluitend op uitdrukkelijk verzoek van de zakelijke
abonnee. Dit betekent dat er een redelijke overgangstermijn moet zijn,
zodat ook bestaande grootzakelijke contracten hierop kunnen worden
aangepast. Eventueel zou het mogelijk zijn de regeling direct in werking te
laten treden, maar alleen van toepassing te verklaren op contracten die na
de inwerkingtreding worden afgesloten of vernieuwd. Ik ben daar echter
geen voorstander van. Toepassing op alle contracten geeft de meeste
duidelijkheid voor abonnees en neemt overstapdrempels door stilzwijgende verlenging het meest effectief weg, omdat ook bestaande
contracten die stilzwijgend zijn verlengd hiermee maandelijks opzegbaar
worden.
De leden van de VVD-fractie vroegen aandacht voor een overstapdrempel
voor kleinzakelijke abonnees als deze na het eerder afgesloten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

10

abonnement extra aansluitingen afnemen, waarvoor dan weer de initiële
contractduur geldt. Zij vroegen in hoeverre de wijziging van artikel 7.2a
effectief is als de abonnee niet op hetzelfde moment met alle aansluitingen kan overstappen.
Ik ben het met de leden van de VVD-fractie eens dat dit een overstapdrempel kan vormen voor zakelijke abonnees die vaste telefoniediensten
afnemen. Deze overstapdrempel wordt echter sterk beperkt door de
onderhavige wetswijziging. Zodra de initiële contractperiode voor het
laatste toegevoegde abonnement is afgelopen, kan de abonnee immers al
zijn abonnementen opzeggen met een opzegtermijn van een maand.
Bovendien heeft KPN in 2012 aan de toenmalige NMa (nu ACM)
toegezegd dat zij voor zakelijke klanten met meerdere contracten voor
vaste telefonie-aansluitingen bij KPN (en dus verschillende data waarop
de contracten eindigen) één beëindigingsmoment voor alle aansluitingen
introduceert1. Hierdoor wordt deze overstapdrempel weggenomen voor
zakelijke abonnees bij KPN, de grootste telecomaanbieder op de zakelijke
markt. ACM heeft, mede gelet op de concurrentieverhoudingen op de
zakelijke markt, geen signalen ontvangen die een aanleiding vormen om
dit ene beëindigingsmoment breder te trekken naar andere aanbieders.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of de onderhavige wetswijziging
van toepassing is op alle ondernemers of alleen op kleine ondernemers.
Zij vroegen daarnaast wat de overeenkomsten en verschillen van deze
wetswijziging zijn met initiatiefwetsvoorstel 30 520 van het lid Van Dam en
of het laatstgenoemde ook van toepassing kan worden verklaard op kleine
ondernemers.
De onderhavige wetswijziging is van toepassing op alle zakelijke
abonnees. De grens tussen kleinzakelijke en grootzakelijke abonnees is
namelijk niet goed af te bakenen. De wetswijziging laat wel ruimte voor
een afwijkende opzegtermijn van ten hoogste drie maanden voor zakelijke
abonnees. Deze afwijkingsmogelijkheid, uitsluitend op uitdrukkelijk
verzoek van de zakelijke abonnee, is opgenomen om voldoende ruimte te
bieden voor het gewenste maatwerk in de grootzakelijke markt.
Zowel de Wet van 26 november 2010, houdende wijziging van Boek 2 en
Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (artikelen 6:236 en 6:237 BW) als de
onderhavige wetswijziging adresseert de maandelijkse opzegbaarheid van
stilzwijgend verlengde overeenkomsten. De BW-regeling is een generieke
regeling voor consumentenovereenkomsten tot het geregeld afleveren
van zaken, elektriciteit daaronder begrepen, of tot het geregeld doen van
verrichtingen. De onderhavige regeling is een sectorspecifieke regeling in
de Telecommunicatiewet voor zakelijke abonnees die elektronische
communicatiediensten afnemen. De bestaande regeling in artikel 7.2a van
de Telecommunicatiewet voor consumentenovereenkomsten inzake
elektronische communicatiediensten wordt hierdoor verbreed naar
zakelijke abonnees, waarbij ruimte wordt gelaten voor een afwijkende
opzegtermijn van ten hoogste drie maanden voor zakelijke abonnees. Op
basis van de Telecommunicatiewet is stilzwijgende verlenging toegestaan,
mits de overeenkomst hierna te allen tijde kosteloos kan worden
opgezegd, met inachtneming van een opzegtermijn van een maand. Op
basis van de BW-regeling is stilzwijgende verlenging voor bepaalde duur
niet toegestaan en is stilzwijgende verlenging voor onbepaalde duur
toegestaan mits de consument de overeenkomst, met een opzegtermijn

1

https://www.acm.nl/nl/publicaties/publicatie/10797/Toezegging-KPN-over-het-aanpassen-van-contracten-zakelijke-telefonie/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

11

van ten hoogste een maand, te allen tijde kan opzeggen2. Wanneer de
handelaar in zijn voorwaarden een beding opneemt dat in strijd is met de
BW-regeling, is dit beding vernietigbaar. Een verschil tussen het Burgerlijk
Wetboek en de Telecommunicatiewet is dat het Burgerlijk Wetboek
stilzwijgende verlenging van een overeenkomst voor bepaalde duur in
beginsel als onredelijk bezwarend aanmerkt, terwijl de Telecommunicatiewet stilzwijgende verlenging ongeacht de duur toestaat, mits de
consument te allen tijde het stilzwijgend verlengde contract, met
inachtneming van een opzegtermijn van een maand, kan opzeggen. De
Telecommunicatiewet regelt voorts expliciet dat de opzegging kosteloos
is.
De BW-bepalingen zijn in beginsel alleen van toepassing op overeenkomsten die door een handelaar met een consument zijn gesloten. In
uitzonderlijke gevallen kan de rechter de BW-bepalingen van overeenkomstige toepassing verklaren op een overeenkomst die door een ondernemer met een andere ondernemer is gesloten (zogenoemde «reflexwerking»). Uit de jurisprudentie (bijvoorbeeld Hoge Raad 21 september
2007, LJN BA7627) volgt dat het moet gaan om een ondernemer «die zich
materieel niet van een consument onderscheidt en die in de uitoefening
van beroep of bedrijf overeenkomsten sluit die buiten het gebied liggen
van zijn eigenlijke professionele activiteit». Dit laatste is afhankelijk van de
omstandigheden van het geval en is aan de rechter om te beoordelen. De
BW-bepalingen zijn zoals hierboven is aangegeven een generieke
regeling. Uitbreiding van deze regeling tot ondernemers onderling zou
betekenen dat alle overeenkomsten – voor zover er geen sectorspecifieke
regelingen bestaan – onder de reikwijdte van deze BW-bepalingen vallen.
Ik zie geen aanleiding voor een dergelijke verstrekkende uitbreiding van
deze BW-bepalingen. Zoals in de memorie van toelichting bij het
onderhavige wetsvoorstel is aangegeven, zie ik hier voor de telecommarkt
wel aanleiding voor, omdat stilzwijgende verlenging van contracten een
hardnekkige overstapdrempel vormt. Voor het wegnemen van overstapdrempels voor zakelijke abonnees in de telecommarkt is een sectorspecifieke regeling in de Telecommunicatiewet het geëigende instrument.
De leden van de CDA-fractie vroegen waarom geen onderscheid wordt
gemaakt tussen kleinzakelijke en grootzakelijke abonnees. Ook vroegen zij
naar de gevolgen van de mogelijkheid om een afwijkende opzegtermijn
overeen te komen, mede gelet op de motie De Liefde (32 637, nr. 363),
alsmede naar de argumenten die in de internetconsultatie zijn aangevoerd
en de nadelen als deze mogelijkheid zou vervallen of zou worden
aangescherpt.
Er is voor gekozen geen onderscheid te maken tussen kleinzakelijke en
grootzakelijke abonnees, omdat deze grens zeer lastig te trekken is. Het
moge duidelijk zijn dat een zelfstandige zonder personeel (ZZP-er) een
kleinzakelijke abonnee is en de rijksoverheid een grootzakelijke, maar hier
ligt een grijs gebied tussen. De Telecommunicatiewet en de Europese
telecomrichtlijnen kennen dit onderscheid niet; zij hanteren uitsluitend de
begrippen consument, eindgebruiker en abonnee. Op basis van deze
definities kan onderscheid worden gemaakt tussen consumenten en
zakelijke abonnees, maar niet tussen segmenten van zakelijke abonnees.
De Europese Commissie heeft wel een algemene definitie van het
midden- en kleinbedrijf (MKB) neergelegd in aanbeveling 2003/361/EG3 op
basis van het aantal werknemers en de jaaromzet. Echter, met deze
2

Voor kranten- en tijdschriftabonnementen gelden afwijkende regels. Deze overeenkomsten
mogen voor een periode van ten hoogste drie maanden stilzwijgend worden verlengd, mits de
consument de overeenkomst telkens tegen het einde van de duur van de verlenging of de
vernieuwing met een opzegtermijn van één maand mag opzeggen.
3
Publicatieblad van de Europese Unie, L 124/36 van 20.5.2003.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

12

definitie als uitgangspunt zou de regeling lastig uitvoerbaar zijn en tot
onnodige lasten leiden. Voor het afsluiten van een zakelijk abonnement
zou een onderneming gegevens over zijn personeelsbestand en jaaromzet
aan de telecomaanbieder moeten verstrekken. Bij een wijziging in het
personeelsbestand of de jaaromzet waardoor de onderneming niet langer
onder de MKB-definitie valt, zou het abonnement op de elektronische
communicatiedienst ook moeten wijzigen. De Europese MKB-definitie
biedt daarom geen werkbare basis. De marktindeling die de ACM
bijvoorbeeld hanteert in het marktanalysebesluit vaste telefonie, waarop
in het antwoord op de vragen van de PVV-fractie nader wordt ingegaan, is
beperkt tot vaste telefonie en biedt evenmin een toekomstvaste
afbakening om het wetsartikel op te baseren. De markt blijft zich ontwikkelen en de ACM maakt daarom iedere drie jaar nieuwe marktanalyses. Er
is daarom gekozen voor een regeling voor alle zakelijke abonnees, met
een goede balans tussen effectieve bescherming van kleinzakelijke
abonnees enerzijds en het ontzien van de grootzakelijke markt anderzijds.
In de internetconsultatie is aangevoerd dat een opzegtermijn van een
maand voor de grootzakelijke markt te kort is, omdat de gebruikelijke
opzegtermijn van de onderliggende wholesalecontracten doorgaans drie
maanden is en met het migreren van grootzakelijke klanten naar een
nieuwe aanbieder bij het beëindigen van het contract veelal een termijn
van twee tot drie maanden is gemoeid. Daarom biedt de regeling de
mogelijkheid in plaats van een maand een opzegtermijn van ten hoogste
drie maanden overeen te komen. Deze mogelijkheid is opgenomen met
het oog op de omstandigheden in de grootzakelijke markt en zal in de
praktijk naar verwachting in dat marktsegment worden gebruikt, maar is
hiertoe niet beperkt vanwege de genoemde definitiekwestie. Zoals de
leden van de CDA-fractie terecht benadrukten moet deze mogelijkheid niet
misbruikt worden ten nadele van kleinzakelijke abonnees. Hiertoe zijn een
tweetal waarborgen opgenomen. Ten eerste is de afwijkende opzegtermijn gemaximeerd op drie maanden. Ten tweede kan de afwijkende
opzegtermijn uitsluitend worden overeengekomen op uitdrukkelijk
verzoek van de zakelijke abonnee. Dit betekent dat de abonnee expliciet
moet instemmen met deze afwijking. Dit kan bijvoorbeeld doordat de
aanbieder in de offerte voor het contract de abonnee de keuze biedt
tussen het aanvinken van een opzegtermijn van een maand dan wel drie
maanden, of een andere wijze van handelen waaruit de wil van de
abonnee ondubbelzinnig blijkt. Een afgeleide of stilzwijgende instemming
voldoet hier dus niet aan. Daarmee is effectief gewaarborgd dat deze
mogelijkheid niet misbruikt wordt ten nadele van kleinzakelijke abonnees.
De ACM, die het wetsvoorstel heeft getoetst op uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid, zal hier ook op toezien. Ik zie dit als een goede
invulling van wat de motie De Liefde beoogt. Het laten vervallen of verder
inperken van deze mogelijkheid van een afwijkende opzegtermijn acht ik
gelet op de genoemde waarborgen niet nodig en ook niet proportioneel
voor de grootzakelijke markt. De nadelen van het laten vervallen of verder
inperken zouden naar verwachting zijn dat grootzakelijke contracten
duurder worden. In de prijsstelling moet dan namelijk rekening worden
gehouden met maandelijkse opzegbaarheid, terwijl het onderliggende
wholesalecontract van de telecomaanbieder doorgaans pas na drie
maanden opzegbaar is. Het overzetten van een grootzakelijke klant van de
ene naar een andere aanbieder is bovendien complex en vergt tijd. Het
betreft vaak diensten die bedrijfskritische processen ondersteunen. Een
opzegtermijn van een maand is hiervoor veelal te kort en zou kunnen
leiden tot ongewenste dienstonderbreking of buitensporig hoge kosten
om de migratie binnen een maand te realiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

13

De leden van de PVV-fractie vroegen in hoeverre sprake is van voldoende
mogelijkheden voor concurrentie en nieuwe toetreders op de zakelijke
markt.
Allereerst wordt opgemerkt dat aan de ACM als markttoezichthouder de
taak is opgedragen om driejaarlijks marktanalyses uit te voeren en op
basis hiervan waar nodig verplichtingen op te leggen aan de partij(en)
met aanmerkelijke marktmacht om voldoende concurrentie te bewerkstelligen. De ACM legt deze verplichtingen vast in zogeheten marktanalysebesluiten. In de nu geldende marktanalysebesluiten, zoals bijvoorbeeld het
marktanalysebesluit vaste telefonie uit 20124, heeft de ACM een analyse
gemaakt van de concurrentiesituatie voor vaste telefonie en zijn er
verplichtingen aan KPN opgelegd om concurrentie op de vaste telefoniemarkt te stimuleren. De ACM heeft daarin geen onderscheid gemaakt
tussen «consumenten» en «zakelijk». De huidige markt voor vaste
telefonie is onderverdeeld naar productkenmerken in drie (sub)markten:
een markt voor enkelvoudige-, tweevoudige en meervoudige gesprekken.
De mate van concurrentie is verschillend op deze drie markten, waarbij de
concurrentie op de markt voor enkelvoudige gesprekken (grosso modo de
consumenten) in sterke mate verschilt van de concurrentie op de markt
voor tweevoudige gesprekken (waartoe veelal (klein)zakelijke gebruikers
behoren. In de Telecommonitor van de ACM over het tweede kwartaal van
20155 beschikt KPN op de markt voor vaste telefonie over 45–50%
marktaandeel op de markt voor enkelvoudige gesprekken en 75–80% op
de markt voor tweevoudige gesprekken. De markt voor meervoudige
gesprekken komt grosso modo overeen met (groot)zakelijke gebruikers.
Op deze markt beschikt KPN over een marktaandeel van 40–45%.
Momenteel is ACM bezig met de nieuwe ronde marktanalysebesluiten,
waaronder de analyse van de vaste telefoniemarkten. Naast de
ACM-marktregulering die de basis vormt voor concurrentie in de markt,
dragen de onderhavige wetswijziging en de zelfreguleringsafspraken die
marktpartijen hebben gemaakt voor het wegnemen van overstapdrempels
op de zakelijke markten bij aan het gemakkelijk kunnen overstappen van
de ene naar de andere aanbieder en meer concurrentie.
De leden van de PVV-fractie vroegen tevens naar de regelgeving ter
bescherming van de positie van MVNO’s. Een MVNO, ook wel virtuele
provider genoemd, is een bedrijf dat niet over een eigen mobiel netwerk
beschikt, maar onder een eigen merknaam mobiele telefoniediensten
levert en daarbij gebruik maakt van het netwerk van een andere provider.
In tegenstelling tot de markt voor vaste telefonie, waar KPN over
aanmerkelijke marktmacht beschikt en KPN daarom onder andere
toegangsverplichtingen zijn opgelegd, is de markt voor mobiele telefonie
concurrerend en wordt deze markt niet gereguleerd, afgezien van de
regulering van de tarieven voor mobiele gespreksafgifte (het afleveren
van het gesprek bij de abonnee) die voor alle mobiele aanbieders geldt. Er
is geen specifieke regulering voor (de netwerktoegang van) MVNO’s. De
netwerktoegang voor MVNO’s komt tot stand op basis van commerciële
onderhandelingen tussen MVNO’s en de providers met een mobiel
netwerk.
4. Continuïteit van de omroepetherdistributie (nieuw artikel
11a.3)
De leden van de SP-fractie lazen in het wetsvoorstel dat aanbieders van
antenne-opstelpunten in een continuïteitsplan vastleggen welke maatregelen zij nemen om continuïteit van distributie te garanderen en dat de
overheid ingrijpt als er een plan ontbreekt of de continuïteit in het
4
5

https://www.acm.nl/nl/publicaties/publicatie/10353/Besluit-marktanalyse-vaste-telefonie-2012/
https://www.acm.nl/nl/publicaties/publicatie/14879/Telecommonitor-tweede-kwartaal-2015/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

14

gedrang is. Deze leden vernamen graag van de regering of zij de plannen
gaat beoordelen op kwaliteit om vast te stellen of de continuïteit
voldoende gegarandeerd wordt.
Een continuïteitsplan dient een inventarisatie van risico’s en een overzicht
van de maatregelen ter beheersing daarvan te bevatten. Bij algemene
maatregel van bestuur worden hiervoor nadere regels gesteld. De
overheid (in casu Agentschap Telecom) toetst primair op de beschikbaarheid, de compleetheid en werking van het plan. Pas als een plan geen
reëel beeld geeft dan wel niet afdoende maatregelen bevat, is er reden om
in het kader van het toezicht op te treden. Onderdeel daarvan kan zijn dat
een aanbieder van een antenne-opstelpunt wordt verplicht om een
veiligheidscontrole uit te laten voeren door een onafhankelijke deskundige. De Minister wijst deze deskundige aan en duidt de specifiek te
onderzoeken aspecten en de te hanteren maatstaven.
De leden van de CDA-fractie lazen dat de regering aangeeft dat de vier
meest betrokken partijen op 21 oktober 2014 een Convenant Veiligheid
Omroepzendmasten hebben opgesteld, waarin afspraken zijn gemaakt
over de te nemen veiligheidsmaatregelen. Deze leden vroegen de
regering waarom op dit punt dan nog wetgeving nodig is.
Het convenant laat zien dat samenwerking tussen de betrokken partijen
mogelijk is en kan zorgen voor een gezamenlijke benadering op het vlak
van veiligheid en continuïteit. Dit geeft echter geen zekerheid dat dit ook
in de toekomst het geval is, bijvoorbeeld bij veranderde omstandigheden
of als nieuwe partijen betrokken raken. Ook de ervaringen uit het verleden
leren dat samenwerking niet altijd een gegeven is. Een wettelijke regeling
biedt de mogelijkheid om de gang van zaken in de gaten te houden,
creëert een toezichthoudende bevoegdheid en dat schept de mogelijkheid
om in te grijpen als partijen er zelf niet uitkomen. Dit is van groot belang
om de beschikbaarheid van de publieke omroep, in het bijzonder van de
calamiteitenzenders van regionale omroepen en Radio 1, te borgen.
5. Aanpassing beslistermijn voor burgemeester en wethouders bij
graafwerkzaamheden (wijziging artikel 5.4)
De leden van de PvdA-fractie en de leden van de PVV-fractie vroegen of de
termijn van acht weken in de praktijk werkbaar is. De leden van de
PVV-fractie vroegen tevens op welke gronden er afgeweken kan worden
van de termijn van acht weken. Voorts vroeg de PvdA-fractie of de Lex
silentio positivo van toepassing is op het instemmingsbesluit bij graafwerkzaamheden.
Voor de termijnen van acht weken met een mogelijkheid van verlenging
met acht weken is onder meer aangesloten bij de (identieke) termijnen
genoemd in de artikelen 4:13 en 4:14 van de Algemene wet bestuursrecht
(hierna: Awb). De termijnen van acht weken gelden aldus als een redelijke
termijn in de zin van de Awb. Uitgangspunt is dat binnen een termijn van
acht weken het instemmingsbesluit wordt genomen. Een reden om de
termijn van acht weken te verlengen kan zijn dat het gaat om graafwerkzaamheden die worden verricht op hoofdroutes waarop veel verkeer
plaats vindt. Verlenging kan onder bepaalde omstandigheden nodig zijn
voor een goede besluitvorming, bijvoorbeeld indien er op de betrokken
plek van de voorgenomen graafwerkzaamheden van de aanbieder sprake
is van een infrastructuurproject (zoals een wegverbreding) of van
graafwerkzaamheden door anderen (gepland of reeds in uitvoering).
Aangezien de beslistermijnen in de praktijk veel korter zijn dan de termijn
van acht weken, is in de praktijk overigens reeds gebleken dat deze
termijn goed haalbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

15

Wat de lex silentio betreft, stelt artikel 4:20a, eerste lid, van de Awb dat bij
wettelijk voorschrift kan worden bepaald dat § 4.1.3.3. van de Awb
(Positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen, respectievelijk Lex
silentio positivo) van toepassing is. In de Telecommunicatiewet is
voornoemde paragraaf niet van toepassing gesteld op het instemmingsbesluit. Gelet op de grote publieke belangen die in het geding kunnen zijn,
zoals het waarborgen van bereikbaarheid voor politie, brandweer en
ambulance en de veiligheid voor het verkeer, is het niet verantwoord dat
met de graafwerkzaamheden mag worden begonnen voordat de
gemeente het instemmingsbesluit heeft genomen.
6. Diverse wijzigingen ter versterking van de samenhang en van
het beleid op het terrein van elektronische communicatie
De leden van de PvdA-fractie vroegen in hoeverre het spoofingverbod
verschilt van een algemeen spamverbod en waarom nummerinformatiedienstaanbieders zich bezig zouden houden met spoofing. Ook wensten
deze leden te weten hoeveel fte binnen de ACM ingezet gaat worden op
de handhaving van het spoofingverbod.
Hoewel spoofing een voedingsbodem vormt voor allerlei ongewenste
zaken, waaronder spam, zijn spoofing en spam twee duidelijk te onderscheiden verschijnselen. Bij spam gaat het om berichten die worden
toegezonden zonder dat daar een verzoek van de geadresseerde aan ten
grondslag ligt. Bij spoofing gaat het er vooral om dat iemand zich in het
elektronische communicatieverkeer voordoet als een ander. Het
spamverbod komt er op neer dat je, behoudens enkele uitzonderingen,
geen ongevraagde berichten mag versturen. Bij het spoofing verbod gaat
het er om dat je je bij het gebruik van een systeem voor nummerdoorgifte
niet mag voordoen als een ander. Dat laatste wordt in het wetsvoorstel
uitgewerkt in de norm dat je een opgeroepen abonnee geen misleidende
informatie mag verstrekken over de herkomst van de communicatie. Er is
verder geen relatie tussen spoofing en nummerinformatiediensten.
Het is van belang om een klein aantal notoire partijen die spoofing
commercieel aanbieden een halt toe te roepen. De inzet van middelen
voor de handhaving van het spoofingverbod door de ACM zal daarom
naar verwachting beperkt kunnen blijven.
De leden van de PvdA-fractie vroegen nader in te gaan op de perspectieven van de gedrukte telefoongids. In mijn brief van 7 november 2014
(26 643, nr. 334) heb ik de Kamer geïnformeerd over de telefoongids en de
invulling van de motie De Liefde-Vos (24 095, nr. 370), die verzoekt in
overleg met de telecomsector af te spreken hoe de wettelijke verplichting
voor de papieren telefoongids zal worden uitgefaseerd. Het gebruik van
de gedrukte telefoongids neemt af en er is een verschuiving te zien in het
raadplegen van de gedrukte telefoongids ten gunste van online en
mobiele platformen. Desalniettemin werd de gedrukte gids in 2014
maandelijks nog door 2,5 miljoen unieke gebruikers geraadpleegd en
gebruikte 41,3% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder de
gedrukte telefoongids minimaal een keer per jaar (5,5 miljoen gebruikers).
Het bedrijf DTG blijft de gedrukte telefoongids uitgeven zolang er
voldoende vraag naar bestaat van gebruikers en adverteerders, in ieder
geval tot eind 2017. Na 2017 ligt de keuze voor het uitgeven van de
gedrukte gids, al dan niet landelijk of alleen nog in bepaalde regio’s, bij de
markt (DTG of iedere andere eventueel
geïnteresseerde marktpartij).
De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de reden voor de inperking
van de geschillenregeling voor nummerinformatiedienstaanbieders door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

16

het niet langer verplicht stellen van de aansluiting bij een geschillencommissie. De leden vroegen ook in hoeverre de consument ermee gediend
is.
De aansluitplicht voor informatiedienstaanbieders (dus niet nummerinformatiedienstaanbieders) gaf een mogelijkheid voor consumenten om
klachten over informatiediensten voor te leggen aan de Geschillencommissie Informatiedienstaanbieders, één van de geschillencommissies
onder de paraplu van Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken (SGC). Het was onderdeel van een breder pakket aan maatregelen
rond betaalde informatienummers. Uit evaluatie (2009–2012) van de
Geschillencommissie Informatiedienstaanbieders is gebleken dat de
commissie slechts een klein aantal klachten in behandeling heeft
genomen. De vaste kosten van deze geschillencommissie werden
grotendeels uit algemene middelen gedekt. Het aantal geschillen dat deze
specifieke geschillencommissie behandelde kon het uitgeven van
algemene middelen ten behoeve van de vaste kosten van de geschillencommissie niet langer rechtvaardigden.
Het bredere pakket aan maatregelen heeft zijn vruchten afgeworpen.
Bovendien kunnen consumenten voor zover zij nog klachten hebben sinds
juli van dit jaar hun klacht voorleggen aan de nieuwe Geschillencommissie Algemeen van de SGC. Dit is een geschillencommissie voor de
behandeling van geschillen indien het ontbreekt aan een sectorspecifieke
geschillencommissie. Voor behandeling van een geschil door de
Geschillencommissie Algemeen is wel vrijwillige inschrijving van de
ondernemer (nummerinformatiedienstaanbieder) nodig. Deze wordt
immers niet meer afgedwongen door wetgeving.
De leden van de CDA-fractie vroegen of eindgebruikers die niet
beschikken over internettoegang en dus de elektronische gids niet kunnen
raadplegen, te allen tijde de gedrukte telefoongids kunnen raadplegen en
hoe dit wordt gewaarborgd. De leden van de CDA-fractie vroegen tevens
tot wanneer de overheid garandeert dat elke eindgebruiker die dit wenst
een gedrukte gids kan blijven ontvangen en of de gedrukte telefoongids
na 2017 verdwijnt indien er onvoldoende vraag naar is. Zoals ik in mijn
brief van 7 november 2014 (26 643, nr. 334) en in het Algemeen Overleg
Telecommunicatie op 12 november 2014 (24 095, nr. 319) heb aangegeven, blijft het bedrijf DTG de gedrukte telefoongids uitgeven zolang er
voldoende vraag naar bestaat van gebruikers en adverteerders, in ieder
geval tot eind 2017. Na 2017 ligt de keuze voor het uitgeven van de
gedrukte gids, al dan niet landelijk of alleen nog in bepaalde regio’s, bij de
markt (DTG of iedere andere eventueel geïnteresseerde marktpartij). Dit
laat onverlet dat wettelijk is gewaarborgd dat tenminste een elektronische
gids en een telefonische abonnee-informatiedienst beschikbaar dienen te
zijn. Nummerinformatie blijft dus in ieder geval beschikbaar via het
internet en kan daarnaast telefonisch worden opgevraagd. Ook indien
men geen internettoegang heeft is er dus een alternatief in de vorm van
de telefonische abonnee-informatiedienst. Hiermee geef ik op verantwoorde wijze invulling aan de motie De Liefde-Vos (24 095, nr. 370), die
verzoekt in overleg met de telecomsector af te spreken hoe de wettelijke
verplichting voor de papieren telefoongids zal worden uitgefaseerd.
7. Kabinetsstandpunt inzake verzamelwetgeving
De leden van de PvdA-fractie vroegen of bij de onderwerpen verleggen
van kabels, compensatie van abonnees en spoofing wellicht een ter ruime
interpretatie wordt gebezigd van de criteria «niet omvangrijk, niet
complex».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

17

De gebezigde interpretatie is conform het kabinetsstandpunt omtrent
verzamelwetgeving. Voor alle onderwerpen in dit wetsvoorstel, ook
voornoemde onderwerpen, geldt dat de Telecommunicatiewet reeds een
regeling kent waarop dit wetsvoorstel aansluit en voortborduurt. Er is
slechts sprake van het aanvullen van de bestaande regeling in de
Telecommunicatiewet teneinde het beleid op het terrein van telecommunicatie te waarborgen en op gelijke voet voort te kunnen zetten. Bij geen
van de onderdelen van dit wetsvoorstel is sprake van een stelselherziening of een breuk met uitgangspunten die eerder in de Telecommunicatiewet zijn vastgelegd. Gelet hierop kent dit wetsvoorstel geen omvangrijke of complexe onderwerpen in de zin van het kabinetsstandpunt
omtrent verzamelwetgeving.
8. Dienstenrichtlijn en Vrij verkeer van diensten
De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering kan aangeven wat de
economische impact is geweest van de Dienstenwet, die in 2009 in de
Kamer is aangenomen. De leden wilden weten hoeveel additionele groei
en banen hieruit zijn voortgekomen.
Uit berekeningen van de Europese Commissie komt naar voren dat met
de huidige implementatie van de dienstenrichtlijn in Nederland de (extra)
economische groei uitkomt op 0,73 procent van het bruto nationaal
product.
9. Bedrijfseffecten
De leden van de CDA-fractie lazen dat het voorgestelde artikel 7.1.a over
compensatie bij storingen kan zorgen voor regeldrukeffecten, toezichtslasten en eenmalige en structurele inhoudelijke nalevingskosten en
vroegen of deze lasten die voortkomen uit artikel 7.1.a volgens de
regering opwegen tegen de baten.
Veruit het merendeel van de lasten bestaat uit de vergoeding die
aanbieders moeten betalen als er daadwerkelijk een storing is geweest.
Deze vergoeding bestaat er uit dat de abonnees dat deel van de maandelijkse vergoeding terugkrijgen waar geen dienstverlening van de
aanbieder tegenover heeft gestaan. Wanneer er geen compensatie is
worden de lasten van een storing gedragen door de abonnees. Artikel
7.1.a leidt zo bezien niet zozeer tot het ontstaan van lasten maar tot een,
naar mijn opvatting terechte, verschuiving van lasten van de abonnee
naar de aanbieder.
Deze leden van de CDA-fractie vroegen of het verantwoord is om een
artikel in de wet op de nemen waarbij de nalevingskosten zijn gebaseerd
op aannames en of de Kamer volgens de regering voldoende informatie
heeft om te kunnen beoordelen wat de effecten zullen zijn van het
voorgestelde artikel 7.1.a.
Ik ben van oordeel dat de Kamer over voldoende informatie beschikt om
te kunnen oordelen over de wenselijkheid van de voorgestelde compensatieregeling. Weliswaar is het onmogelijk om vooraf exact uit te rekenen
wat de kosten zijn van de compensatieregeling maar belangrijker is dat de
te betalen compensatie in een redelijke verhouding staat tot de maandelijks door een abonnee betaalde vergoeding. Ook is van belang dat de
voorgestelde compensatieregeling een minimumregeling is: de voorgestelde compensatie is slechts een evenredig deel van het vaste maandelijkse abonnementsgeld, andere door de abonnee te betalen vergoedingen
worden niet mee genomen in de berekening. Ook wordt er niet gekeken
naar de daadwerkelijke schade. Belangrijk is verder of de Kamer, net als ik,
van oordeel is dat geen abonnementsgeld behoeft te worden betaald als
de dienst niet geleverd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

18

De leden van de CDA-fractie vroegen verder wat de foutmarge is bij de
rekenvoorbeelden over de compensatiebedragen. Wat is, zo vroegen de
leden, bijvoorbeeld de foutmarge bij de aanname dat bij een compensatie
op aanvraag 20% van de klanten een beroep zullen doen op compensatie.
Ook vroegen de leden van de CDA-fractie na hoeveel jaar de regering van
plan is de aannames met de betrokken aanbieder te evalueren en de
compensatieregeling daarop zo nodig aan te passen.
In de rekenvoorbeelden worden twee situaties met elkaar vergeleken: de
situatie dat de compensatie automatisch wordt toegekend en de situatie
dat een abonnee een aanvraag in moet dienen. In het laatste geval zal, zo
is de inschatting, gezien het relatief lage compensatiebedrag slechts een
beperkt deel van de abonnees een compensatie-aanvraag indienen. Het
betreft hier, zoals gezegd, een inschatting, er liggen geen harde feiten aan
ten grondslag. Wel kan door de beide situaties en de daarbij behorende
lasten met elkaar te vergelijken een goede indruk worden verkregen
binnen welke grenzen de lasten zich zullen bevinden. Omdat er vooraf
geen harde berekeningen zijn te maken maar slechts een inschatting op
basis van de wel bekende gegevens, is de regering bereid om samen met
de aanbieders te kijken hoe de compensatieregeling in de praktijk uitpakt.
Om dit zinvol te doen lijkt het verstandig om eerst een paar jaar ervaring
op te doen met de regeling. Dit betekent concreet dat de regering na 2 jaar
zal bekijken hoe de compensatieregeling in de praktijk functioneert en of
er bijstelling nodig is.
Bij artikel 11.a.3 vroegen de leden van de CDA-fractie of de regering zou
kunnen toelichten op welke wijze wordt voorkomen dat de verplichting
om een continuïteitsplan op te stellen leidt tot een onnodig bureaucratisch
proces.
Dit gebeurt door zoveel mogelijk aan te sluiten bij het veiligheidsplan dat
partijen zelf hebben opgesteld in het kader van het Convenant Veiligheid
Omroepzendmasten. Daarbij wordt opgemerkt dat de aanbieders van de
omroepzendernetwerken op grond van het Besluit continuïteit openbare
elektronische communicatienetwerken en -diensten nu reeds verplicht zijn
over een continuïteitsplan te beschikken. Een adequaat continuïteitsplan
kan zowel de tijdsduur als de impact van een incident aanmerkelijk
verkorten.
De leden van de PVV-fractie vroegen de regering aan te geven in hoeverre
er beperkingen zijn opgenomen in dit wetsvoorstel voor aanbieders om
de kosten van de compensatieregeling door te berekenen in de tarieven
en hoe daar op gecontroleerd wordt. Ook vroegen zij of er een indicatie
gegeven kan worden van het effect van deze regeling op de tarieven.
Het wetsvoorstel bevat geen regels die verhinderen dat aanbieders de
kosten van de compensatieregeling doorberekenen in de tarieven.
Daarmee is niet gezegd dat de aanbieders de kosten feitelijk kunnen
doorberekenen in de tarieven. Dat hangt af van de mate waarin de
desbetreffende markt concurrerend is. Bij een concurrerende markt zal het
moeilijker zijn de kosten door te berekenen in de tarieven dan in een
niet-concurrerende markt. Gezien de situatie op de Nederlandse markt
verwacht de regering dat aanbieders slechts in beperkte mate de kosten
kunnen doorrekenen.
10. Consultatie
De leden van de CDA-fractie constateerden dat de suggestie om
(geplande) onderhoudswerkzaamheden buiten de compensatieverplichting te houden niet door de regering is overgenomen. Zij vroegen of
de regering verwacht dat hierdoor onderhoudswerkzaamheden worden
uitgesteld, wat mogelijk tot gevolg heeft dat grotere storingen zich
voordoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

19

Het is niet de verwachting dat door de compensatieregeling onderhoudswerkzaamheden worden uitgesteld. De meeste onderhoudswerkzaamheden kunnen, naar de inschatting van de regering, binnen 12 uur worden
uitgevoerd.
II. ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel A
De leden van de VVD-fractie begrepen dat de definitie van «nummer»
wordt aangepast – ook voor de artikelen 4.1 en 4.2 – waarmee het
mogelijk wordt om ook besloten netwerken onder de wet te laten vallen.
De leden vroegen waarom de regering dit doet en wat de gevolgen
daarvan zijn.
Voor de duidelijkheid merkt de regering op dat het niet de bedoeling is om
besloten netwerken in zijn algemeenheid onder de Telecommunicatiewet
te laten vallen. Het enige dat met de voorgestelde aanpassing beoogd is
te bereiken is dat in nummerplannen ook rekening kan worden gehouden
met besloten netwerken. In de memorie van toelichting worden enkele
voorbeelden genoemd van gevallen waarin het nuttig is dat een
nummerplan ook betrekking heeft op een besloten netwerk. Dat is het
geval bij bepaalde besloten draadloze bedrijfsnetwerken. Om dergelijke
netwerken te kunnen onderscheiden van openbare mobiele netwerken
moet ook voor deze netwerken een mobiele netwerkcode beschikbaar zijn.
Artikel I, onderdelen O tot en met Q – artikelen 5.8 en (nieuw) 5.9
De leden van de VVD-fractie vroegen of de voorgestelde aanvulling van
artikel 5.8 nog nodig is naast het voorgestelde (nieuwe) artikel 5.9 Tw en
in hoeverre de voorgestelde aanvulling van artikel 5.8 afwijkt van
bestaande jurisprudentie. De leden van de CDA-fractie vragen – in het licht
van het advies van de Raad van State – om nader toe te lichten in
hoeverre de voorgestelde aanvulling van artikel 5.8. slechts een kleine
wijziging betreft. Ook vroegen de leden van de VVD-fractie om nader toe
te lichten waarom naast het Uitvoeringsprotocol Telecom het nieuwe
artikel 5.9 nodig wordt geacht.
Met de voorgestelde aanvulling van artikel 5.8 wordt de hoofdregel
gewaarborgd dat tegenover de gedoogplicht («liggen om niet») geldt dat
kabels en leidingen op kosten van de telecomaanbieder moeten worden
verplaatst als dat nodig is voor het oprichten van gebouwen of het
uitvoeren van werken («verleggen om niet»). Bij de herziening van
hoofdstuk 5 van de Telecommunicatiewet in 2007 werd reeds beoogd om
ook degene die een van het eigendom afgeleid recht heeft, zoals een recht
van erfpacht of een gebruiksrecht, te beschouwen als rechthebbende (zie
Kamerstukken II 2004/05, 29 834, nr. 3, blz. 47). In het licht van de
jurisprudentie omtrent de interpretatie van artikel 5.8 is dit uitgangspunt
echter op losse schroeven komen te staan (zie nader hieromtrent
Kamerstukken II 2014/15, 34 271, nr. 3, p. 56). De wijziging van artikel 5.8
betreft aldus een redactionele verduidelijking teneinde te waarborgen dat
het bestaande uitgangspunt van hoofdstuk 5 van de Telecommunicatiewet
(liggen om niet, verleggen om niet) wordt gewaarborgd.
De artikelen 5.8 en 5.9 zien op verschillende omstandigheden waarin om
verleggen van kabels wordt gevraagd en op verschillende gedoogplichtigen die om verlegging om niet kunnen vragen. Artikel 5.8 geldt voor alle
verzoeken tot verplaatsing van kabels door een gedoogplichtige ten
dienste van het oprichten van gebouwen of het uitvoeren van werken. Een
tweede verschil is dat het voorgestelde (nieuwe) artikel 5.9 alleen geldt
voor een aantal complexe en grootschalige projecten van algemeen
belang die worden uitgevoerd door de Minister van Infrastructuur en
Milieu, de houder van een spoorwegconcessie of de beheerder van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

20

waterstaatswerk. Een derde verschil is dat voor een beroep op artikel 5.8
de gedoogplichtige reeds rechthebbende moet zijn op de grond, terwijl bij
een beroep op artikel 5.9 (hetgeen alleen de Minister, de houder van de
spoorwegconcessie en de beheerder van een waterstaatwerk kunnen
doen) dat vereiste niet geldt. Bij een beroep op artikel 5.9 gaat het om
werken waarbij de eigendomsoverdracht pas tijdens, of aan het einde van
de uitvoering van het werk gerealiseerd zal zijn. Deze verschillen waren in
de tekst van de concept-memorie van toelichting die aan de Raad van
State is voorgelegd niet voldoende geduid waardoor deze verschillen
alsmede de (omvang van de) strekking van de voorgelegde wijziging voor
de Raad van State onhelder was. Naar aanleiding van het advies van de
Afdeling advisering van de Raad van State is de toelichting op de
voorgestelde wijziging van artikel 5.8 van de Telecommunicatiewet
verduidelijkt.
Hetgeen in dit wetsvoorstel ten aanzien van de kostenverdeling tussen
gedoogplichtige en aanlegger van telecommunicatiekabels wordt
gewaarborgd (artikel 5.8) en voorgesteld (artikel 5.9), wordt niet gerealiseerd met het Uitvoeringsprotocol Telecom. Hierin hebben partijen
zelfreguleringsafspraken gemaakt ter uitvoering van artikel 5.8 Telecommunicatiewet. In het protocol zijn procesafspraken vastgelegd om zo
overeenstemming te bereiken over de te nemen maatregelen, de
planning, de hoogte van de kosten en de kostenverdeling.
Artikel I, onderdeel V, artikel 7.6a
De leden van de VVD-fractie lazen dat ter voorkoming van hoge
rekeningen, een abonnee de keuze moet hebben gehad tussen een
abonnement waarbij de levering wordt opgeschort als een bepaalde
datalimiet wordt overschreden en een abonnement waarbij dat niet het
geval is. Vanuit de Kamer was er de wens om meer bescherming tegen
zogenoemde billshocks waarop aanbieders dit hebben opgepakt met
steeds betere bescherming. Deze passage echter stuurt juist aan op het
weer aanbieden van diensten zonder bescherming tegen billshocks. Deze
leden vroegen of het waar is dat de regering de ingezette praktijk hier
weer omdraait en als dat niet het geval was, hoe dit artikel dan gelezen
moet worden.
De aanpassing van artikel 7.6a is er, zoals hiervoor al is aangegeven, niet
op gericht om een wettelijke regeling met betrekking tot de zogenoemde
billshocks tot stand te brengen. Er is immers op dit moment in de vorm
van de Gedragscode Transparantie Mobiel Datagebruik sprake van
adequate zelfregulering (zie onder andere Tweede Kamer vergaderjaar
2014–2015, 24 095, 52). De voorgestelde aanpassing van artikel 7.6a is
slechts bedoeld om buiten twijfel te stellen dat een aanbieder ter
voorkoming van een billshock de levering van de dienst tijdelijk kan
beperken of staken.
Artikel I, onderdeel Z – nieuw artikel 11a.3
De leden van de VVD-fractie lazen dat een aanbieder op grond van het
tweede lid kan worden verplicht op eigen kosten een veiligheidscontrole
te laten uitvoeren door een onafhankelijke deskundige. Ook zagen de
leden dat de aanwijzing van deze deskundige door de Minister zal kunnen
gebeuren. De leden vroegen of zij goed begrepen dat met een onafhankelijke deskundige nadrukkelijk niet het Agentschap Telecom (AT) wordt
bedoeld. Als dat niet zo was dan wilden de leden weten waarom het AT
niet is uitgesloten.
De veronderstelling van de leden is juist. De voornoemde verplichting, die
aansluit bij het bepaalde in artikel 13 ter, tweede lid, onder b, van de
Kaderrichtlijn, biedt de Minister de mogelijkheid een onafhankelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

21

deskundige een veiligheidscontrole uit te laten voeren. Met een onafhankelijke deskundige wordt een externe deskundige bedoeld, die met
specifieke kennis toezichthouder AT kan ondersteunen bij zijn onderzoek.
Uitvoering van een dergelijk onderzoek zal overigens pas eerst aan de
orde zijn als AT tot de conclusie komt dat er vragen zijn over de veiligheid,
dan wel de continuïteit, die nopen tot een nader onderzoek. De primaire
verantwoordelijkheid voor de veiligheid en continuïteit ligt bij de
aanbieder zelf.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 271, nr. 6

22