Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3418
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het hoge collegegeld voor een tweede
studie (ingezonden 5 augustus 2011).
Antwoord van staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 26 augustus 2011).
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het artikel «Tweede studie kan elders veel goedkoper
zijn»?1
Antwoord 1
Het artikel over tweede studies in de Volkskrant van 4 augustus 2011 geeft
een goede weergave van de regelgeving ten aanzien van tweede studies en
het feit dat instellingen voor tweede studies het instellingscollegegeld mogen
bepalen.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de enorme verschillen in collegegeld voor dezelfde
studie, bijvoorbeeld een bachelor psychologie in Amsterdam voor 9000 euro
en in Leiden voor 5100 euro, hoogst opmerkelijk zijn?
Antwoord 2
Universiteiten en hogescholen kunnen op basis van artikel 7.46, derde lid, van
de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, de omvang
van het instellingscollegegeld zelf vaststellen. Het instellingscollegegeld is ten
minste gelijk aan de hoogte van het wettelijk collegegeld en kan verschillen
per opleiding of groep van opleidingen of per groep of groepen studenten,
uiteraard met gelijke behandeling van gelijke gevallen. Het is aan elke
instelling om gemotiveerd te bepalen welk instellingscollegegeld zij studenten
in rekening brengt. De medezeggenschap bij een instelling heeft adviesrecht
inzake het instellingsbeleid op dit punt.
Ik ga niet voor de instellingen bepalen hoe hoog het instellingscollegegeld
moet zijn; het is niet voor niets instellingscollegegeld. De overheid heeft in
dezen geen rol en beschikt niet over een omvattend overzicht van de hoogte
van het instellingscollegegeld.

1

ah-tk-20102011-3418
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

de Volkskrant 4 augustus 2011: «Tweede studie kan elders veel goedkoper zijn».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 3
Gaat u de verschillende tarieven voor dezelfde opleidingen onderzoeken? Zo
nee, hoe verklaart u dat de universiteiten van Utrecht en Nijmegen hun
tarieven baseren op gederfde overheidsinkomsten, terwijl de bedragen
duizenden euro’s van elkaar verschillen?
Antwoord 3
Ja. Om inzicht te verkrijgen in de ontwikkeling van het instellingscollegegeld
heeft mijn voorganger bij de behandeling van het wetvoorstel versterking
besturing in de Eerste Kamer toegezegd de invoering van de collegegeldsystematiek jaarlijks te monitoren en na drie jaar (in 2013) te evalueren
(Kamerstukken EK, vergaderjaar 2009–2010, 31 821, E).
Vraag 4
Deelt u de mening van de Stichting Collectieve Actie Universiteiten dat
universiteiten de onderbouwing van hun tarieven inzichtelijk dienen te
maken? Zo ja, hoe gaat u deze stichting ondersteunen? Zo nee, waarom laat
u deze volstrekt ondoorzichtige ontwikkeling voortwoekeren, terwijl universiteiten onvergelijkbaar zijn met commerciële bedrijven?
Antwoord 4
Het is aan elke instelling om gemotiveerd te bepalen welk instellingscollegegeld zij studenten in rekening brengt. De medezeggenschap bij een instelling
heeft adviesrecht inzake het instellingsbeleid op dit punt.
Als een onderbouwing ontbreekt kunnen studenten de instelling hierop
wijzen en alsnog een onderbouwing vragen, zoals de studenten van de
Stichting Collectieve Actie Universiteiten (SCAU) hebben gedaan.
Ik ga deze stichting niet ondersteunen.
Voor individuele studenten geldt de rechtsbeschermingsprocedure voor de
student, zoals opgenomen in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW): binnen de instelling is één loket waar de student zijn
klacht of geschil kan neerleggen. Tegen een uitspraak in geschil kan een
student beroep aantekenen bij de rechter. Voor hogescholen en universiteiten
is dit het College van Beroep voor het hoger onderwijs (CBHO).
Vraag 5
Wat vindt u zelf een redelijk collegegeld voor een tweede studie? Moet het
tarief in verhouding staan tot de werkelijk kosten? Zo ja, wat gaat u ondernemen om buitensporig hoge collegegelden, bijvoorbeeld 14 000 euro voor een
master psychologie in Leiden, in te dammen?
Antwoord 5
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 6
In hoeverre is uw stelling «dat de collegegeldsystematiek er niet toe hoeft te
leiden dat een student op hoge kosten wordt gejaagd», een lege huls?2 Hoe
legt u deze stelling uit aan een student die 17 000 euro moet betalen voor
een master wiskunde zonder dat hij aanspraak kan maken op fiscale
voorzieningen?
Antwoord 6
Universiteiten en hogescholen stellen zelf de hoogte van het instellingscollegegeld vast. Dit kan ook een laag bedrag zijn, met een minimum van het
wettelijk collegegeld. Een student hoeft dus niet op hoge kosten te worden
gejaagd.
Een student die geen recht meer heeft op de prestatiebeurs, maar wel als
voltijdstudent staat ingeschreven, kan nog drie jaar lenen. Daarnaast kan er
voor het betalen van het instellingscollegegeld gebruik worden gemaakt van
het collegegeldkrediet. Bij het bepalen van het collegegeldkrediet in 2007
heeft de wetgever geconstateerd dat het huidige plafond in het collegegeldkrediet in de meeste gevallen voldoende ruimte biedt ook het instellingscollegegeld te kunnen lenen, namelijk maximaal vijf keer het bedrag aan wettelijk
collegegeld.
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2839.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Verder zijn er naast het collegegeldkrediet wel degelijk fiscale faciliteiten voor
scholing. De uitgaven voor een tweede studie vallen onder de fiscale regeling
voor scholingsuitgaven, uiteraard met inachtneming van de daarvoor
geldende voorwaarden zoals drempel en plafond.
Vraag 7
Hoe oordeelt u over het feit dat de twee Amsterdamse universiteiten gelijke
prijzen hanteren? Is hier sprake van prijsafspraken?
Antwoord 7
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de kosten voor een tweede studie volledig uit de hand
zijn gelopen? Zo ja, bent u bereid deze voor studenten tot 30 jaar gelijk te
stellen aan het wettelijk collegegeld? Zo nee, bent u bereid het collegegeld
voor een tweede studie aan een maximum te verbinden?
Antwoord 8
Met de Wet Versterking besturing (Staatsblad 2010, 119) is ervoor gekozen de
leeftijdsgrens van 30 jaar te laten vervallen. Hierdoor kan iedereen nu één
bekostigde bachelor- en één bekostigde masteropleiding volgen, tegen
wettelijk collegegeld. Ik ga hierin geen wijziging aanbrengen voor studenten
in een tweede studie.
Evenmin zal ik een maximum stellen aan de hoogte van het instellingscollegegeld. De instellingen bepalen zelf hoe hoog het instellingscollegegeld moet
zijn.
Ik grijp daarop niet in omdat ik vind dat de overheidsfacilitering stopt na één
bachelor en één master. Daarna heeft de overheid geen rol meer.
Ik ga ervan uit dat de instellingen op basis van de ervaring met de instroom
van studenten in tweede studies hun beleid jaarlijks zullen evalueren.
Zie verder het antwoord op vraag 2 en vraag 3.
Vraag 9
Hoe voorkomt u dat de hoge collegegelden voor een tweede studie ertoe
leiden dat studenten afzien van een opleiding? Deelt u de mening dat de
huidige ontwikkeling niet valt te rijmen met de ambitie om in de Top 5 van
Kennislanden te komen?
Antwoord 9
Iedereen heeft het recht één bekostigde bachelor- en één bekostigde
masteropleiding te volgen tegen wettelijk collegegeld. Hiermee is gegarandeerd dat voldoende studenten een opleiding in het hoger onderwijs kunnen
afronden.
Een tweede studie is de verantwoordelijkheid van de student zelf of van zijn
of haar werkgever.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3