Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1195

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juli 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zeven
fiches aan te bieden dat werd opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
– Fiche 1: Verordening vaststelling van de lijst visumplicht voor
derdelanders (kamerstuk 22 112, nr. 1191)
– Fiche 2: Richtlijn gebruikswijzen verweesde werken (kamerstuk 22 112,
nr. 1192)
– Fiche 3: Mededeling bescherming financiële belangen EU, via
strafrecht en administratieve onderzoeken (kamerstuk 22 112, nr. 1193)
– Fiche 4: Verordening handhaving intellectuele-eigendomsrechten door
de douane (kamerstuk 22 112, nr. 1194)
– Fiche 5: Mededeling Intellectueel Eigendom
– Fiche 6: Mededeling normalisatie (kamerstuk 22 112, nr. 1196)
– Fiche 7: Richtlijn over energie-efficiëntie (kamerstuk 22 112, nr. 1197)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

1

Fiche: Mededeling Intellectueel Eigendom
1. Algemene gegevens
Titel Voorstel: Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement,
de Raad, het Europees Economische en Sociaal Comité en het Comité van
de Regios: Een eengemaakte markt voor intellectuele-eigendomsrechten
– Creativiteit en innovatie bevorderen met het oog op economische groei,
kwaliteitsjobs en eersteklasproducten en -diensten in Europa
Datum Commissiedocument: 24 mei 2011
Nr. Commissiedocument: COM(2011)287 def
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=200468
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=COM:2011:0287:FIN:NL:PDF
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
(http://ec.europa.eu/governance/impact/practice)
Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Intellectuele eigendom
(auteursrecht, merken en/of octrooien), Raad voor Concurrentievermogen
Eerstverantwoordelijke ministeries: Ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie en Ministerie van Veiligheid en Justitie
2. Essentie voorstel
Volgens de Europese Commissie voldoet de huidige mix van Europese en
nationale regelgeving op het gebied van de intellectuele eigendomsrechten niet meer en moet deze dan ook worden gemoderniseerd. Op
24 mei jl. heeft de Commissie daarom een alomvattende strategie
gepresenteerd om het rechtskader voor de intellectuele eigendomsrechten te vernieuwen. De strategie heeft betrekking op tal van aspecten,
zodat het terrein van de intellectuele eigendomsrechten volledig wordt
bestreken. De eerste concrete maatregelen die in het kader van deze
alomvattende intellectuele eigendomsstrategie zijn genomen, zijn twee
voorstellen die eveneens op 24 mei jl. zijn goedgekeurd:
1. een voorstel voor een richtlijn met betrekking tot bepaalde vormen
van toegestaan gebruik van verweesde werken COM(2011) 289 (fiche
V&J) en
2. een voorstel voor een verordening betreffende de handhaving van
intellectuele eigendomsrechten door de douane COM(2011) 285 (fiche
FIN en EL&I).
Voor beide voorstellen worden afzonderlijk BNC-fiches geschreven, die
gelijktijdig met het onderhavige fiche zullen worden aangeboden.
Een moderne, geïntegreerde Europese regeling voor intellectuele eigendomsrechten zal volgens de Commissie bijdragen tot groei en duurzame
banengroei en zal het concurrentievermogen van de economie vergroten.
De mededeling is een van de kerndoelstellingen van Europa-2020
strategie.
De mededeling bevat een strategische visie van de Commissie over de
verbetering van de werking van de interne markt voor intellectuele
eigendomsrechten waardoor creativiteit, innovatie en culturele verscheidenheid worden gestimuleerd en voorziet in een reeks essentiële
beleidsmaatregelen op korte en lange termijn op uiteenlopende terreinen,
zoals onder andere octrooien, merken, geografische aanduidingen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

2

multiterritoriale licentieverlening voor auteursrechten, digitale bibliotheken en bestrijding van inbreuken op en handhaving van intellectuele
eigendomsrechten.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen, de gevolgen op het gebied van regeldruk en
administratieve lasten in?
De door de Commissie aangekondigde maatregelen zien enerzijds op
onderzoeken/studies, evaluaties en flankerende maatregelen en anderzijds
op concrete wet- en regelgeving. De belangrijkste acties worden hieronder weergegeven:
Octrooien
De Commissie heeft na goedkeuring door de Raad van het besluit tot
machtiging om nauwere samenwerking aan te gaan op het gebied van de
instelling van eenheidsoctrooibescherming voor 25 lidstaten voorstellen
voor uitvoeringsmaatregelen ingediend. Verder wordt voor wat betreft de
handhaving en herroeping van octrooien op het hele grondgebied van de
deelnemende lidstaten momenteel gewerkt aan specifieke justitiële
regelingen. Met betrekking tot de valorisatie van intellectuele eigendomsrechten geeft de Commissie aan een omvattend onderzoek te hebben
opgezet, met inbegrip een deskundigengroep en een haalbaarheidsstudie.
Merken
In 2009 begon de Commissie een uitgebreide evaluatie van de algehele
werking van het merkenstelsel in Europa. Op basis van deze evaluatie en
een effectbeoordeling zal de Commissie voorstellen indienen om zowel de
verordening betreffende het Gemeenschapsmerk als de Merkenrichtlijn te
wijzigen in het laatste kwartaal van 2011.
Auteursrecht
De Commissie kondigt voor eind 2011 een richtlijnvoorstel aan over
collectief beheer van auteursrecht. Daarin komen voorstellen om de
transparantie en de governance van collectieve beheersorganisaties te
verbeteren en wordt de mogelijkheid gecreëerd voor grensoverschrijdend
licentiëren op internet. Ook komt er een richtlijnvoorstel (gelijktijdig
gepubliceerd met de mededeling) om de omgang met verweesde werken
(d.w.z. werken waarvan de rechthebbende niet kan worden achterhaald) te
vereenvoudigen. Daarnaast wil de Commissie een «mediator» benoemen
die moet trachten overeenstemming te bereiken over harmonisatie van de
thuiskopievergoedingen.
Aanvullende bescherming van immateriële activa, zoals de bescherming
van bedrijfsgeheimen, productpiraterij of «lookalikes» en geografische
aanduidingen voor niet-agrarische en non-foodproducten
De Commissie kondigt aan door middel van een externe studie en overleg
met belanghebbenden de economische impact van de versnippering van
het wettelijke kader te bepalen, met als doel bedrijfsgeheimen beter te
beschermen en andere praktijken van «concurrentie op de rand van de
wet», zoals productpiraterij, tegen te gaan. Ten aanzien van de geografische aanduidingen voor niet-agrarische en non-food producten geeft de
Commissie aan binnenkort een uitvoerbaarheidstudie te laten uitvoeren
die alle gerelateerde wetgevingsgebieden zal omvatten. Het betreft onder
andere een analyse van de bestaande wettelijke kaders, een beoordeling
van de behoeften van belanghebbenden en het potentiële economische
effect van bescherming voor geografische aanduidingen voor niet-agra-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

3

rische en non-foodproducten. Op basis van de resultaten, verder beraad
en uitgebreide bewijsvergaring, zal de Commissie beslissen over
passende toekomstige maatregelen.
Bestrijding van namaak en piraterij
De Commissie stelt voor het huidige takenpakket van het Europees
Waarnemingscentrum voor namaak en piraterij uit te breiden en de taken
van het waarnemingscentrum toe te vertrouwen aan het Bureau voor
harmonisatie binnen de eengemaakte markt (BHIM) dat in het kader van
die opdracht gemachtigd zou moeten worden om alle categorieën
intellectuele eigendomsrechten te behandelen. Het waarnemingscentrum
zou ook belast moeten worden met het opzetten en organiseren van
bewustmakingscampagnes, het vaststellen van passende opleidingsmaatregelen voor handhavingsinstanties, het verrichten van onderzoek naar
innovatieve handhavings- en opsporingssystemen die enerzijds een zo
innovatief en aantrekkelijk mogelijk legitiem aanbod toelaten en anderzijds een doeltreffender optreden tegen namaak en piraterij mogelijk
maken (bijv. traceerbaarheidssystemen), alsook met de coördinatie van de
internationale samenwerking voor capaciteitsopbouw met internationale
organisaties en derde landen. Voor de uitvoering van die taken moeten de
expertise, de middelen en de technische uitrusting van het waarnemingscentrum worden uitgebreid. Daarom zouden de taken van het waarnemingscentrum moeten worden toevertrouwd aan het Bureau voor
harmonisatie binnen de eengemaakte markt, dat in het kader van die
opdracht gemachtigd zou moeten worden om alle categorieën intellectuele eigendomsrechten te behandelen.
Tegelijkertijd is de Commissie voornemens Richtlijn 2004/48/EG betreffende de handhaving van intellectuele eigendomsrechten in de lente van
2012 te evalueren.
Daarnaast zal de Commissie, op basis van het memorandum van
overeenstemming dat de belanghebbenden op 4 mei jl. hebben ondertekend, verder onderzoek doen naar de mate waarin vooral de verkoop
van namaakgoederen op het internet kan worden teruggedrongen door
vrijwillige maatregelen, met de medewerking van de belanghebbenden
die het meest met dat fenomeen worden geconfronteerd (houders van
rechten, internetplatformen en consumenten).
Internationale dimensie van intellectuele eigendomsrechten
De Commissie kondigt aan dat de EU de handelsovereenkomst ter
bestrijding van namaak (Anti-Counterfeiting Trade Agreement – ACTA) kan
ratificeren zodra alle overeenkomstsluitende partijen in de loop van 2011
hun handtekening hebben geplaatst. De Commissie zal in de komende
weken een voorstel indienen voor een besluit van de EU om de overeenkomst te ondertekenen.
Betreffende vrijhandelsakkoorden met derde landen geeft de Commissie
aan dat de EU zal blijven onderhandelen over intellectuele eigendomsbepalingen hierin waarbij ervoor gezorgd moet worden dat de bepalingen
betreffende intellectuele eigendomsrechten zoveel mogelijk eenzelfde
beschermingsniveau voor deze rechten bieden als in de EU, met inachtneming van het ontwikkelingsniveau van de betrokken landen.
Omdat het verbeteren van de handhaving van intellectuele eigendomsrechten door de douaneautoriteiten met het EU-douaneactieplan tegen
inbreuken op intellectuele eigendomsrechten voor de jaren 2009–2012 een
prioriteit is geworden voor de Commissie en de lidstaten stelt de Commissie een nieuwe verordening voor ter vervanging van Verordening (EG) nr.
1383/2003, teneinde de handhaving te verbeteren en tegelijkertijd de
procedures te stroomlijnen. Verder wordt er gewerkt aan een centrale
gegevensbank van de EU, COPIS geheten, voor alle aan de douane
gerichte verzoeken om op te treden waarin de genoemde verordening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

4

voorziet. Ook zal de Commissie een deskundigengroep en een netwerk
van nationale douanecontactpunten oprichten om de invoer te voorkomen
van op het internet verkochte goederen die inbreuk maken op IER.
Subsidiariteit: Positief.
Uit oogpunt van de goede werking van de interne markt en bevordering
van de concurrentiekracht en innovatiekracht van de Europese economie
waardeert Nederland de initiatieven van de Europese Commissie positief.
Omdat de goede werking en de bescherming van intellectuele eigendomsrechten in veel gevallen grensoverschrijdend plaatsvindt, heeft Europees
optreden in beginsel de voorkeur. Dit geldt in het bijzonder voor licentieverlening voor diensten op het internet en voor de handhaving en de
aanpak van namaak en piraterij die in toenemende mate grensoverschrijdende fenomenen zijn. Of in alle gevallen Europees optreden de voorkeur
heeft zal blijken na presentatie van de concrete uitwerking van de
voorstellen. Proportionaliteit: Nog niet bekend. Omdat de mededeling zich
beperkt tot de algemene lijnen van het intellectueel eigendomsbeleid, zal
pas bij de concrete uitwerking van de voorstellen blijken in hoeverre deze
proportioneel zijn. Om dezelfde reden kan op dit moment geen goede
inschatting worden gemaakt van de financiële gevolgen van deze
mededeling. Eventuele budgettaire gevolgen worden ingepast op de
begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, overeenkomstig de regels van de budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland verwelkomt de mededeling en is van mening dat een adequaat
(rechts)kader voor intellectuele eigendomsrechten van groot belang is
voor de Nederlandse en Europese economie. Bijvoorbeeld het aandeel
van de creatieve industrie in de Nederlandse economie wordt geschat
tussen 3% en 6,8% van het bruto binnenlands product; het aandeel in de
werkgelegenheid tussen de 6% en de 8%.1
Nederland benadrukt dat de reikwijdte van deze mededeling vooral is
gericht op een Europese regeling voor intellectuele eigendomsrechten en
de aangekondigde maatregelen daarop zijn gericht. Voor zover deze
maatregelen echter in de toekomst een verdergaande strekking zouden
krijgen, in het bijzonder ten opzichte van ontwikkelingslanden, is
Nederland terughoudend met verder dan WTO-TRIPs (Trade-Related
Intellectual Property Rights) gaande maatregelen met ontwikkelingslanden, tenzij deze aantoonbaar ten goede komen aan en gevraagd
worden door die ontwikkelingslanden.
De mededeling bevat voor een deel al in gang gezette initiatieven zoals
het EU-octrooi, de rechtspraak hieromtrent, de modernisering van het
merkenrecht, het Europese Waarnemingscentrum voor namaak en
piraterij en de herziening van de douaneverordening 1383/2003, en voor
een ander deel nieuwe initiatieven onder andere op het terrein van het
auteursrecht, de studies naar niet-agrarische geografische indicaties en
bedrijfsgeheimen. Hierna volgt de Nederlandse positie ten aanzien van de
hiervoor onder 3. weergegeven aankondigingen van de Commissie tot
acties, maatregelen of concrete wet- en regelgeving.

1
Bart W. Schermer en Martine Wubben,
Feiten om te delen – Digitale contentdistributie
in Nederland, Considerati, mei 2011.

Octrooien
Nederland hecht sterk aan vooruitgang in het octrooidossier. Een goed en
betaalbaar EU-octrooi is belangrijk voor het bedrijfsleven. Dit levert vele
voordelen op voor innovatieve bedrijven en voor het Europese concurrentievermogen. Nederland juicht het voorspoedige verloop van de procedure tot versterkte samenwerking in de Raad en het Europees Parlement
dan ook van harte toe en zal zich blijven inzetten voor een spoedige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

5

afronding van dit dossier. De ontwikkeling van een automatisch vertaalsysteem ter vergroting van de transparantie en de informatie in octrooien
is daarvoor van groot belang. Een bijpassende regeling voor geschilbeslechting van het octrooi met unitaire werking is voor Nederland een
essentiële voorwaarde. Verder steunt Nederland de Commissie bij het
opzetten van het omvattende onderzoek naar de mogelijkheden van voor
instrumenten van valorisatie van intellectuele eigendomsrechten.
Nederland acht het wel van belang dat daarbij voornamelijk onderzocht
moet worden op welke manier de transparantie van deze markt verbeterd
kan worden.
Merken
Nederland onderschrijft de aanpak voor wat betreft de uitgebreide
evaluatie van de algehele werking van het merkenstelsel in Europa. Er zijn
tekenen dat de, alweer een groot aantal jaren geleden ingevoerde
harmonisatie van de registratie van merken in de EU-lidstaten respectievelijk het Gemeenschapsmerk, gemoderniseerd moeten worden om meer
doeltreffend en consistent te kunnen werken. Dit blijkt ook uit het door het
Max Planck Instituut voor Intellectuele Eigendom en Mededingingsrecht in
opdracht van de Commissie uitgevoerde «Study on the Overall Functioning of the European Trade Mark System»1. Het rapport naar aanleiding
van deze studie is recent verschenen en bevat vele beleidsaanbevelingen.
Hoewel het rapport nog nader bestudeerd moet worden en besproken
met alle belanghebbenden is de eerste indruk dat het een waardevolle
basis is voor technische aanpassingen van het bestaande stelsel. Omdat
het succes van het EU-merk de positie van veel nationale merkenrechtbureaus raakt besteedt het rapport daarnaast ook veel aandacht aan het
zoeken naar een goed evenwicht tussen het Europese en nationale (voor
Nederland: Benelux) merkenrechtstelsels. Voor Nederland is de (efficiënte)
co-existentie en complementariteit tussen het Gemeenschapsmerk en het
eigen Benelux-merk een van de belangrijkste onderwerpen binnen deze
discussie. Voor het vormen van een definitief standpunt moet worden
afgewacht hoe de Commissie de aangekondigde voorstellen tot wijziging
van de verordening betreffende het Gemeenschapsmerk als de Merkenrichtlijn zal gaan vormgeven.
Auteursrecht
De huidige versnippering van het IE-kader leidt volgens de Commissie tot
hoge transactiekosten bij licentieverlening en brengen juridische onzekerheid mee voor makers, gebruikers en consumenten. Verder zou de positie
van Europa op het gebied van digitale diensten moeten verbeteren. In het
auteursrecht wil de Commissie inzetten op faciliterende wetgeving die de
beschikbaarheid van onlinediensten en repertoire voor consumenten
verbetert en verdiept. De mededeling kondigt een richtlijn aan betreffende
collectief beheer van auteursrechten en grensoverschrijdende licentieverlening. De licentieverlening moet worden ondersteund door een hoog
niveau van technische expertise, infrastructuur en elektronische
netwerken.

1

http://ec.europa.eu/internal_market/
indprop/tm/index_en.htm
2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011,
29 838, nr. 29.

De voorstellen op het terrein van het auteursrecht houden verband met de
speerpuntenbrief auteursrecht 20©20.2 Het streven van de Commissie om
het auteursrecht aan te passen aan de digitale omgeving door gelijktijdig
het legale aanbod op internet te bevorderen en het illegale aanbod te
bestrijden, sluit aan bij de speerpuntenbrief auteursrecht. Nederland
steunt de aankondiging van een richtlijn voor collectief beheer en
grensoverschrijdende licentieverlening, omdat dit de transparantie van
auteursrechtorganisaties bevordert en belemmeringen voor nieuwe legale
modellen op internet wegneemt. Verwezen wordt naar speerpunt 4 in de
genoemde speerpuntenbrief. Het is positief dat de Commissie in de
mededeling de bevordering van diversiteit van culturen en talen noemt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

6

als belangrijk aandachtspunt, omdat moet worden voorkomen dat het
repertoire uit kleinere en minder commercieel aantrekkelijke taalgebieden
zoals Nederland ondersneeuwt in een Europese markt voor licentieverlening.
Hoewel veel zal afhangen van de uitwerking van de voorstellen is het
uitgangspunt van de Commissie bij de handhaving op internet hetzelfde
als dat van speerpunt 3 in de speerpuntenbrief: de handhaving moet ook
volgens de Commissie worden gericht op de bron van de inbreuken,
waarbij de rol van internet service providers een belangrijk element is.
Nederland is voorstander van een regeling die het probleem van de
zogenaamde verweesde werken (d.w.z. werken waarvan de rechthebbende niet kan worden achterhaald) aanpakt, omdat dit de digitalisering
van cultureel erfgoed kan vereenvoudigen. Op het voorstel voor een
richtlijn met betrekking tot bepaalde vormen van toegestaan gebruik van
verweesde werken COM(2011) 289, dat gelijktijdig met de mededeling is
gepubliceerd, wordt ingegaan in een afzonderlijk BNC-fiche.
Nederland is minder gelukkig met het voornemen van de Commissie om
een mediator te benoemen die overeenstemming moet trachten te
bereiken over harmonisatie van de thuiskopieheffingen. In de speerpuntenbrief is voorgesteld om deze heffingen af te schaffen. Ook is Nederland
nog steeds kritisch over het richtlijnvoorstel verlenging beschermingsduur
naburige rechten, terwijl de Commissie de hoop uitspreekt dat dit voorstel
spoedig kan worden aanvaard. Tenslotte vindt Nederland dat de
Commissie meer prioriteit zou moeten geven aan de discussie over fair
use en user-created content. Die discussie zal gericht moeten zijn op het
stimuleren van niet-commercieel creatief hergebruik van werken. De
snelle technologische ontwikkelingen hebben consumenten in staat
gesteld om op eenvoudige wijze creatieve ideeën te produceren, te
publiceren en uit te wisselen: zogenaamde user-created-content. Deze
ontwikkeling zet de bestaande, limitatieve lijst van uitzonderingen in de
richtlijn auteursrecht steeds meer onder druk. Het erkennen van het
belang van een «fair use»-uitzondering zou meer flexibiliteit brengen in de
manier waarop het auteursrecht kan omgaan met de snelle technologische veranderingen op het internet. Nu merkt de Commissie dat alleen
aan als aandachtspunt, terwijl Nederland graag concrete voorstellen zou
zien.
Aanvullende bescherming van immateriële activa, zoals de bescherming
van bedrijfsgeheimen, productpiraterij of «lookalikes» en geografische
aanduidingen voor niet-agrarische en non-foodproducten
Nederland verwelkomt studies en overleg met belanghebbenden om te
bepalen of en zo ja, wat de economische impact van de versnippering van
het wettelijke kader met betrekking tot bedrijfsgeheimen en productpiraterij of «lookalikes» is. Dat betekent volgens Nederland echter niet dat een
gebleken versnippering direct moet leiden tot Europese wetgevingsvoorstellen. Duidelijk moet zijn dat er sprake moet zijn van significante
verschillen in beschermingsniveau waardoor Nederlandse- en EU-bedrijven en consumenten nadeel ondervinden. Harmoniseren om het enkele
harmoniseren alleen acht Nederland niet gewenst aangezien wijzigingen
van regelgeving op één gebied vaak ook gevolgen hebben voor andere
aanverwante gebieden. De door de Commissie mogelijk te nemen
passende toekomstige maatregelen ten aanzien van geografische
aanduidingen voor niet-agrarische en non-foodproducten is hier een
voorbeeld van. Nederland is vooralsnog van mening dat voor deze
categorie producten afdoende bescherming mogelijk is via een al
bestaand EU-systeem, namelijk via het collectieve merkenrecht. Nieuwe
wettelijke maatregelen lijken dus niet noodzakelijk. Nederland staat op
zich niet afwijzend tegenover genoemde uitvoerbaarheidsstudie, mits

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

7

deze ook ingaat op de gevolgen voor de werking van de interne markt, de
verhouding tot het bestaande systeem van beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen voor landbouwproducten en levensmiddelen, de gevolgen hiervoor voor het de Nederlandse
en Europese merkenrecht en de rechten van merkhouders, administratieve lasten en nut en noodzaak van een mogelijk nieuw wettelijk systeem.
Bestrijding van namaak en piraterij
Betreffende het concrete voorstel van de Commissie om het huidige
takenpakket van het Europees Waarnemingscentrum voor namaak en
piraterij uit te breiden en de taken van het waarnemingscentrum moeten
worden toevertrouwd aan het Bureau voor harmonisatie binnen de
eengemaakte markt (BHIM), verwijst Nederland vooreerst naar het fiche
ten behoeve van de Mededeling voor een versterkte handhaving van
intellectuele eigendomsrechten in de interne markt, van 14 september
2009, COM(2009)4671. De hierin ingenomen positie is nog altijd van
toepassing en de daarin verwoordde twijfel over de rol van het waarnemingscentrum doet meer dan eens opgeld. Nederland stond en staat nog
altijd positief tegenover de rol die het waarnemingscentrum kan vervullen
bij de informatie-uitwisseling tussen bij de handhaving van intellectuele
eigendom betrokken instanties, maar is wel van mening dat de rolverdeling tussen private en publieke instanties daarbij bewaard moet blijven.
In het bijzonder dient in het oog te worden gehouden dat het primair op
de weg van rechthebbenden zelf ligt om verantwoordelijkheid te nemen
voor het handhaven van de eigen intellectuele eigendomsrechten.
Hoewel niet genoemd in de onderhavige mededeling heeft de Commissie
op 24 mei jl. een voorstel voor een Verordening tot toewijzing aan het
Bureau voor harmonisatie binnen de eengemaakte markt (merken,
tekeningen en modellen) van bepaalde taken die verband houden met de
bescherming van intellectuele eigendomsrechten COM(2011)288 goedgekeurd en gepresenteerd. Deze verordening wordt thans in behandeling
genomen door het Europees Parlement en de Raad, en zal na de zomer
door de lidstaten in raadswerkgroepen besproken worden. Nederland
dient zijn (aanvullende) positie ten aanzien van dit nieuwe voorstel nog te
bepalen, maar zal dit zo spoedig mogelijk kenbaar maken in een afzonderlijk BNC-fiche.
Voor wat betreft het voornemen van de Commissie de Richtlijn
2004/48/EG betreffende de handhaving van intellectuele eigendomsrechten te evalueren meent Nederland dat deze handhavingsrichtlijn, in
combinatie met de via het nationale recht beschikbare middelen,
voldoende mogelijkheden biedt om op effectieve wijze rechthebbenden te
beschermen. In Nederland is de handhaving van auteursrecht primair
opgedragen aan rechthebbenden, door middel van het privaatrecht.
Strafrechtelijk optreden wordt alleen als uiterste middel ingezet. Deze
benadering blijkt in de praktijk goed te werken. Bij de handhaving via het
privaatrecht maken rechthebbenden gebruik van de mogelijkheden die de
handhavingsrichtlijn biedt. Daarbij tekent Nederland aan dat veel van deze
bepalingen al vóór de handhavingsrichtlijn onderdeel uitmaakten van het
Nederlandse recht. Daarom ziet Nederland vooralsnog geen noodzaak om
de handhavingsrichtlijn te wijzigen. Nederland ziet wel problemen in de
handhaving waar het grensoverschrijdende inbreuken en inbreuken op
internet betreft en nodigt de Commissie uit om vooral aan dit aspect
aandacht te besteden bij de evaluatie van de richtlijn.

1
Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
22 112, nr. 953.

Internationale dimensie van intellectuele eigendomsrechten
Eind 2010 zijn de onderhandelingen over ACTA succesvol afgerond en
sinds 1 mei jl. staat het verdrag open ter ondertekening. Inbreuken op
intellectuele eigendomsrechten houden niet op bij de grenzen van de
lidstaten en van de EU. Daarom zijn internationale verdragen als ACTA
van groot belang, ook als zij zoals ACTA niet alleen voorzien in regel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

8

geving voor diverse wijzen van handhavend optreden in geval van
(dreigende) inbreuken, maar ook in internationale samenwerking en
uitwisseling van informatie en «best practices». Nederland en de EU
hebben in de onderhandelingen steeds het standpunt verdedigd dat ACTA
niet tot wijziging van de huidige Nederlandse wetgeving en het EU-acquis
mocht leiden en de Commissie en Nederland hebben dat standpunt met
succes gerealiseerd. Zo zal ACTA geen gevolgen hebben voor de
mogelijkheden van burgers om legale goederen te kopen en te gebruiken
en bestanden te downloaden en respecteert ACTA de fundamentele
rechten en burgerlijke vrijheden. De Europese Commissie heeft bevestigd
dat ACTA een gemengde overeenkomst is met bevoegdheden voor zowel
de EU als de afzonderlijke lidstaten, waardoor zowel de EU als haar
lidstaten partij bij ACTA zullen zijn. En dus zal ACTA ook in alle afzonderlijke lidstaten de nationale parlementaire procedure moeten doorlopen.
Voor Nederland betekent dit dat aan de Tweede en Eerste Kamer een
goedkeuringswet wordt voorgelegd om ACTA te ratificeren.
Indien en voor zover de EU onderhandelt over het sluiten van vrijhandelsakkoorden met ontwikkelingslanden steunt Nederland de opvatting van de
Commissie, dat bij vrijhandelsakkoorden met derde landen rekening moet
worden gehouden met het ontwikkelingsniveau van de betrokken landen.
Nederland is van mening dat in principe terughoudendheid moet worden
betracht met betrekking tot bepalingen die verder gaan dan wat TRIPS
vereist. Dergelijke bepalingen hebben bij voorkeur een aantoonbare
positieve invloed en worden gevraagd door de ontwikkelingslanden. Het
is belangrijk op te merken dat alle landen verschillend zijn. Nederland
wijst erop dat er geen one-size-fits-all benadering is. In sommige gevallen kunnen grote economische belangen (zoals handelsbetrekkingen, het
niveau van de industrie/innovatie en het niveau van namaak/piraterij)
leiden tot een hoger ambitieniveau met betrekking tot de bescherming en
handhaving van intellectuele eigendomsrechten.
Op het voorstel voor een verordening betreffende de handhaving van
intellectuele eigendomsrechten door de douane COM(2011) 285, dat
gelijktijdig met de mededeling is gepubliceerd, wordt ingegaan in een
afzonderlijk BNC-fiche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1195

9