1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

33 338

Interparlementaire conferentie
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

A/ Nr. 1

VERSLAG INTERPARLEMENTAIRE CONFERENTIE GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID 12 JULI 2011
Vastgesteld 11 juli 2012
Op 12 juli 2011 vond er een interparlementaire conferentie plaats over het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in het Europees Parlement te
Brussel. Deze interparlementaire conferentie voor landbouwcommissievoorzitters van de verschillende parlementen in de Lidstaten was
georganiseerd door de Landbouw- en Plattelandscommissie van het
Europees Parlement. De parlementen van België, Bulgarije, Tsjechië,
Duitsland, Estland, Griekenland, Frankrijk, Italië, Cyprus, Letland,
Litouwen, Luxemburg, Hongarije, Malta, Oostenrijk, Polen, Roemenië,
Slovenië, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk namen deel aan de
conferentie. Namens de Commissie EL&I van de Eerste Kamer nam prof.
dr. ir. E.M.A. Smaling (SP) aan de conferentie deel en namens de VC EL&I
van de Tweede Kamer was dat de heer Koopmans (CDA).
Opening
De voorzitter van de Landbouw- en Plattelandscommissie, de heer De
Castro, opende de interparlementaire conferentie. Hij wees erop dat het
Europees Parlement voor het eerst – nu het Verdrag van Lissabon in
werking is getreden – medebeslissingsbevoegdheid heeft op een grote
hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Hij wees op het
aangenomen rapport van de Duitse Europarlementariër Dess naar
aanleiding van de Mededeling Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
2014–2020. In dit rapport worden de doelstellingen in de Mededeling van
de Europese Commissie (1) voedselzekerheid 2) duurzaamheid
3) versterking leefbaarheid platteland) onderschreven. Tevens wees De
Castro erop dat het landbouwbeleid transparant moet zijn. Ook heeft het
Europees Parlement aangegeven een budget voor het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid te willen dat tenminste hetzelfde niveau moet hebben als
bij de begroting 2013. De voorstellen met betrekking tot de Meerjarige
Financiele Perspectieven 2014–2020 worden door de Landbouw- en
Plattelandscommissie van het Europees Parlement de facto als daling van
de landbouwuitgaven gezien; terwijl de Europese Commissie spreekt over
een bevriezing. Tevens vindt het Europees Parlement dat de 2 pijler

kst-33338-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 338, nr. 1

1

structuur van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid behouden moet
blijven en dat de verdeling van de directe betalingen tussen de Lidstaten
gelijkwaardiger moet worden. Tevens zou de 2e pijler uitgebreid moeten
worden waarbij verschillen in bijvoorbeeld bodemgesteldheid en klimaat
tussen de Lidstaten erkend worden. Tevens zou er volgens het Europees
Parlement aandacht moeten zijn voor kleine boerenbedrijven. Overigens
gaf de rapporteur wel aan er niet in geslaagd te zijn een definitie van
«klein boerenbedrijf» te geven; de verschillen tussen de Lidstaten zijn
hierin groot.
Pools Voorzitterschap
De heer Chroscikowski, voorzitter van de Landbouwcommissie van de
Poolse Senaat, gaf aan dat het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid een
belangrijke prioriteit is van het Pools voorzitterschap. Hij wees erop dat de
kleine boerenbedrijven steun verdienen; de verschillen in de directe
betalingen tussen de Lidstaten moeten worden vermeden. Tevens gaf hij
aan dat er een strikte scheiding zou moeten komen tussen de eerste en
tweede pijler op basis van objectieve criteria. Milieumaatregelen,
innovatie en moderniseringsmaatregelen zouden in de tweede pijler van
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid moeten worden ondergebracht.
Tevens pleitte hij voor verdere vereenvoudiging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid zou
boeren een stabiel inkomen moeten verzorgen. Tevens zou een
versterking van de levensmiddelenketen nodig zijn waarbij producentenorganisaties een belangrijke rol hebben.
Europese Commissie
Eurocommissaris Ciolos wees op het belang van de betrokkenheid van de
nationale parlementen bij de hervorming van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid; de maatregelen van de Europese Commissie hebben
immers gevolgen voor de boeren in de Lidstaten. Eurocommissaris Ciolos
benadrukte de 3 doelstellingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, zoals die in de Mededeling verwoord staan. Hij gaf aan dat de
historische referenties in het nieuwe GLB zullen verdwijnen. Er zal verder
worden nagedacht hoe de verdeling van de rechtstreekse betalingen
tussen de Lidstaten gelijkwaardiger kan. Tevens zullen de directe
betalingen voor kleine bedrijven vereenvoudigd worden en zal er meer
aandacht komen voor de jonge boeren in het GLB. Ook zullen interventiemaatregelen als vangnet in het GLB blijven bestaan. In pijler 2 van het
GLB (plattelandsontwikkeling) zou meer aandacht moeten zijn voor
diversiteit en zou er meer speelruimte voor regio’s en Lidstaten moeten
zijn voor de besteding van de gelden.
Tenslotte wees de Eurocommissaris op een goede verbinding tussen
onderzoeksgelden en het GLB; dit zou bijdragen aan de concurrentiekracht
en de verdere verduurzaming van het Europese landbouwbeleid.
Reacties parlementaire delegaties1 en Nederlandse parlementaire
delegatie

1

Zie position papers van enkele parlementaire
delegaties op http://www.europarl.europa.eu/
meetdocs/2009_2014/organes/agri/
agri_20110712_1500_pnat.htm

− Voor vele delegaties was een vereenvoudiging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid een belangrijk speerpunt (zoals Verenigd
Koninkrijk, Malta en Finland). Het Verenigd Koninkrijk gaf aan een
vereenvoudiging van de cross compliance voor te staan.
− De parlementaire delegaties van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en
Malta gaven aan dat er in het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid een regeling moet zijn voor jonge boeren.
− Vele delegaties, met name die uit de nieuwe Lidstaten, wezen op een
gelijkwaardige verdeling tussen maar ook binnen de Lidstaten van de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 338, nr. 1

2

−

−

−

−

−

−

directe betalingen (Litouwen, Tsjechië, Zweden, Litouwen, Bulgarije,
Luxemburg, Roemenië, Hongarije). Bulgarije en Hongarije gaven aan
dat een gelijkwaardige betaling van de directe betalingen tussen de
lidstaten niet per 2016 zou moeten plaatsvinden, zoals thans de
Europese Commissie voorstelt, maar per 2014.
Vergroening. Enkele parlementaire delegaties waren bezorgd over de
invulling van de vergroening van het GLB. De parlementaire delegatie
uit Litouwen wees erop dat de productiebasis in hun Lidstaat eerst
versterkt moet worden alvorens er geïnvesteerd kan worden in
vergroening om geen oneerlijke concurrentie tussen de Lidstaten te
krijgen. De Duitse, Finse en Britse parlementaire delegaties gaven aan
dat een vergroening van het GLB niet zou mogen leiden tot extra
administratieve lasten voor de boeren. De Oostenrijkse parlementaire
delegatie gaf aan een vergroening van de 1e pijler van het GLB te
kunnen ondersteunen; ambitieuzere programma’s voor vergroening
zouden uit de 2e pijler moeten worden gefinancierd.
Europarlementariër Häusling (Groenen) en de Britse parlementaire
delegatie stelden dat er meer budget beschikbaar moet zijn voor
landbouwkundig onderzoek en landbouwkundige advisering om de
concurrentiekracht van de Europese landbouwers te versterken en de
productiviteit te doen toenemen. Häusling wees er in navolging van
Eurocommissaris Ciolos op dat de voedselproductie in 2050 met 70%
gestegen zou moeten zijn om de wereldbevolking te voeden.
Enkele delegaties gaven aan een gelijkblijvend of hoger budget voor
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid te ondersteunen. De
Tsjechische delegatie gaf daarbij aan voor een versterking van de
2e pijler van het GLB te zijn; 20% van het budget van het GLB zou ten
goede moeten komen aan de 2e pijler. Ook de Zweedse parlementaire
delegatie staat een versterking van de 2e pijler voor. De Tsjechische
delegatie gaf aan geen voorstander te zijn van een cofinanciering van
de 1e pijler.
De Duitse en Oostenrijkse parlementaire delegaties wezen erop dat
grote landbouwbedrijven kostenefficiënt zijn en daardoor beloond
zouden moeten worden voor hun prestaties. De Duitse parlementaire
delegatie gaf aan geen voorstander te zijn van de uitbetaling van de
directe betalingen gekoppeld aan het aantal arbeidsplaatsen. Ook is
deze delegatie geen voorstander van een plafonnering van de directe
betalingen per bedrijf. Andere delegaties (waaronder Griekenland,
Litouwen, Polen en Malta) wezen juist op het belang van de kleine
bedrijven voor de leefbaarheid van het platteland.
De heer Koopmans wees naar aanleiding van de motie Grashof
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 443) op het inkomen van boeren en tuinders
en de slechte verdeling van de opbrengstprijzen tussen retailers en
producenten. «Het is niet de politiek die de prijzen bepaald maar de
maar de inkopers bepalen het inkomen van de boeren en tuinders en
daarmee de welvaart op het platteland. Het Europese mededigingsbeleid is bedoeld voor de bescherming van de consument, maar
producenten dreigen nu vermalen te worden». Het medededingsbeleid
zou evenwichtiger moeten zijn. Koopmans pleitte bij Eurocommissaris
Ciolos derhalve voor een aanpassing van de mededingingswetgeving
die gelijk op zou moeten lopen met de hervorming van het GLB.
De heer Smaling wees op de solidariteit in de eerste pijler m.b.t. de
verdeling van de directe betalingen tussen de lidstaten. M.b.t de
2e pijler merkte hij op dat deze pijler tot nu toe bestaat uit «voor elke
Lidstaat wat wils». Hij riep de Europese Commissie op om enkele
casussen uit de verschillende Lidstaten van de 2e pijler te bestuderen
om te zien of daar een gemeenschappelijke lijn in te ontwikkelen valt.
Tevens deed de heer Smaling een oproep aan Eurocommissaris

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 338, nr. 1

3

Pibalgs (Ontwikkelingssamenwerking) om te bezien of de structuur van
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid als voorbeeld kan dienen
voor het Europees ontwikkelingsfonds.
De delegatie,
Smaling
Koopmans
De griffier van de delegatie,
Buning

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 338, nr. 1

4