Staatsblad
van het Koninkrijk der Nederlanden
Jaargang 2021

0

169
Besluit van 24 maart 2021, houdende regels met
betrekking tot de preventie en bestrijding van
dierziekten en tot wijziging van het Besluit
dierlijke producten, het Besluit
diergeneesmiddelen, het Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren en het Besluit houders
van dieren (Besluit diergezondheid)

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit van 16 november 2020, nr. WJZ / 20277340, gedaan in
overeenstemming met Onze Minister voor Medische Zorg en Sport en na
overleg met Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
Gelet op Verordening (EU) 2016/429 van het Europees Parlement en de
Raad van 9 maart 2016 betreffende overdraagbare dierziekten en tot
wijziging en intrekking van bepaalde handelingen op het gebied van
diergezondheid («diergezondheidswetgeving») (PbEU 2016, L 84),
Verordening (EG) nr. 2160/2003 van het Europees Parlement en de Raad
van 17 november 2003 inzake de bestrijding van salmonella en andere
specifieke door voedsel overgedragen zoönoseverwekkers (PbEU 2003,
L 325), Richtlijn 2003/99/EG van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 17 november 2003 inzake de bewaking van
zoönosen en zoönoseverwekkers en houdende wijziging van Beschikking
90/424/EEG van de Raad en intrekking van Richtlijn 92/117/EEG van de
Raad (PbEU 2003, L 325), Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 28 januari 2002 tot
vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de
levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit
voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PbEG 2002, L 31, Verordening (EU) nr. 576/2013
van het Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 betreffende het
niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren en tot intrekking van
Verordening (EG) nr. 998/2003 (PbEU 2013, L 178) en de artikelen 2.2,
tiende lid, 2.4, tweede lid, 2.5, tweede lid, 2.6, tweede lid, 2.7, tweede lid,
2.12, 2.22, tweede lid, 3.1, tweede lid, 5.4, tweede lid, 5.6, vierde en vijfde
lid, artikel 6.4, eerste lid, artikel 7.2, tweede lid, 7.8, 9.8, tweede en zesde
lid, 9.9, eerste en tweede lid, 10.2, eerste lid, en artikel 11.1 van de Wet
dieren;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van
10 februari 2021, nr. W11.20.0420/IV);

Staatsblad 2021

169

1

Gezien het nader rapport van Onze Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit van 22 maart 2021, nr. WJZ 21059158, gedaan in
overeenstemming met Onze Minister voor Medische Zorg en Sport en na
overleg met Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
Hebben goedgevonden en verstaan:

HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN
Artikel 1.1 Begripsbepaling
In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
besmet dier: dier dat is aangewezen als besmet als bedoeld in artikel
2.2;
deskundige: deskundige als bedoeld in artikel 9.8, vijfde lid, van de wet;
verdacht dier: dier dat is aangewezen als verdacht als bedoeld in artikel
2.1;
verordening (EU) nr. 2016/429: verordening (EU) 2016/429 van het
Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende
overdraagbare dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde
handelingen op het gebied van diergezondheid («diergezondheidswetgeving») (PbEU 2016, L 84);
wet: Wet dieren.

HOOFDSTUK 2. BESMETTE EN VAN BESMETTING VERDACHTE
DIEREN
Artikel 2.1 Verdenking
1. Onze Minister wijst een dier of groep dieren aan als verdacht van
besmetting met een dierziekte of zoönose als bedoeld in artikel 5.3,
tweede lid, van de wet, anders dan een ziekte als bedoeld in artikel 9,
eerste lid, van verordening (EU) nr. 2016/429, indien:
a. uit klinisch, post-mortem- of laboratoriumonderzoeken blijkt dat een
of meer klinische tekenen of post-mortemlaesies of histologische
bevindingen op die ziekte wijzen;
b. een of meer resultaten van een diagnostische methode op de
waarschijnlijke aanwezigheid van de ziekte in een monster van een dier of
een groep dieren wijzen; of
c. er een epidemiologisch verband met een bevestigd geval is vastgesteld.
2. Onze Minister trekt een aanwijzing als bedoeld in het eerste lid in,
indien:
a. er geen agens, antigeen of indirecte immunologische reactie is
aangetoond; of
b. Onze Minister anderszins de overtuiging heeft gekregen dat het dier
niet aan een ziekte als bedoeld in de aanhef van het eerste lid lijdt.
Artikel 2.2 Besmetting
Onze Minister wijst een dier of een groep dieren aan als besmet met
een dierziekte of zoönose als bedoeld in artikel 5.3, tweede lid, van de wet,
anders dan een ziekte als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van verordening
(EU) nr. 2016/429, indien:
a. de ziekteverwekker, vaccinstammen uitgezonderd, is geïsoleerd in
een monster van een dier of een groep dieren;

Staatsblad 2021

169

2

b. een antigeen of nucleïnezuur dat specifiek is voor de ziekteverwekker
en niet het gevolg is van vaccinatie, is aangetroffen in een monster van
een dier of een groep dieren waarbij klinische symptomen die bij de ziekte
passen of een epidemiologisch verband met een vermoedelijk of
bevestigd geval zijn vastgesteld; of
c. een positief resultaat van een indirecte diagnostische methode dat
niet het gevolg is van vaccinatie, is verkregen in een monster van een dier
of een groep dieren waarbij klinische symptomen die bij de ziekte passen
of een epidemiologisch verband met een vermoedelijk of bevestigd geval
zijn vastgesteld.
Artikel 2.3 Borden en kentekenen
1. Onze Minister wijst modellen aan van waarschuwingsborden en
kentekenen als bedoeld in artikel 5.6, derde lid, onderdelen a en b, van de
wet.
2. Het is verboden dieren, producten of voorwerpen te vervoeren van en
naar gebouwen, ruimten, terreinen, gebieden of andere onroerende zaken
waar een kenteken als bedoeld in artikel 5.6, derde lid, onderdeel b, van
de wet is geplaatst.
3. De toegang tot gebouwen, ruimten, terreinen, gebieden of andere
onroerende zaken waar een kenteken als bedoeld in 5.6, derde lid, van de
wet is geplaatst, of door Onze Minister aangewezen gedeelten daarvan, is
aan anderen dan door Onze Minister aan te wijzen personen of groepen
van personen verboden.

HOOFDSTUK 3. UITVOERING MONITORINGSPROGRAMMA’S
DOOR AANGEWEZEN LABORATORIA
Artikel 3.1 Aanwijzing laboratorium en monitoringsprogramma’s
Voor daartoe aangewezen monitoringsprogramma’s wijst Onze Minister
een instelling met een laboratorium aan die:
a. monsters neemt;
b. laboratoriumanalyses, -tests en -diagnoses uitvoert;
c. ander onderzoek verricht in het kader van de opsporing en bestrijding
van dierziektes; of
d. rapportages maakt over de verrichte werkzaamheden.
Artikel 3.2 Instructies
Onze Minister kan aan een aangewezen instelling als bedoeld in artikel
3.1 algemene en bijzondere instructies geven over de uitvoering en
verantwoording van de aangewezen monitoringsprogramma’s.
Artikel 3.3 Meewerkverplichting exploitant
Een exploitant als bedoeld in artikel 4, onderdeel 24, van verordening
nr. (EU) 2016/429 verleent medewerking ten behoeve van het nemen van
monsters van de door hem gehouden dieren, kadavers, delen van dieren
of dierlijke producten en staat deze af aan het op grond van artikel 3.1
aangewezen instelling ter uitvoering van de aangewezen monitoringsprogramma’s.

Staatsblad 2021

169

3

HOOFDSTUK 4. WAARDEVASTSTELLING BIJ ZIEKTEBESTRIJDINGSMAATREGELEN
Artikel 4.1 IJkmoment waardevaststelling dieren, producten en
voorwerpen
Het moment waarop aan de houder is meegedeeld dat ten aanzien van
een dier, product of voorwerp een bestrijdingsmaatregel als bedoeld in
artikel 5.4, derde lid, onderdelen h of i, of artikel 5.5, tweede lid, onderdelen c of d, van de wet wordt of is toegepast, geldt als ijkmoment voor
de waardevaststelling, bedoeld in artikel 9.8, zesde lid, onderdeel a, van
de wet.
Artikel 4.2 Waardevaststelling dieren, producten en voorwerpen
1. De waardevaststelling, bedoeld in artikel 9.8, derde lid, van de wet
geschiedt op basis van:
a. het in artikel 5.4, vijfde lid, van de wet bedoelde vastgestelde aantal
dieren; en
b. de waarde die het dier, product of voorwerp had op het moment
waarop aan de desbetreffende houder is medegedeeld dat ten aanzien
van zijn dier, product of voorwerp een bestrijdingsmaatregel wordt of is
toegepast.
2. Bij toepassing van het eerste lid, onderdeel b, wordt rekening
gehouden met de bij ministeriele regeling vast te stellen indeling van
dieren, producten of voorwerpen in soorten, categorieën of andere
onderverdelingen.
3. De deskundige, bedoeld in artikel 9.8, vijfde lid, van de wet, verstrekt
de houder van het dier, product of voorwerp een afschrift van het
formulier, bedoeld in artikel 9.8, zevende lid, van de wet.
Artikel 4.3 Waarden dieren, producten en voorwerpen
1. De waarde van een verdacht dier en de marktwaarde van een
product, bedoeld in artikel 9.8, eerste lid, onderdelen a en c, van de wet,
zijn het bedrag dat de eigenaar onder normale omstandigheden voor dat
dier of product had kunnen ontvangen op de markt, al naar gelang de
conditie, de kwaliteit, het gewicht, het ras of type, de leeftijd of ouderdom.
2. In afwijking van het eerste lid is de waarde van een dier of product
dat zich bevindt in een levensfase of fase van het productieproces waarin
het onder normale omstandigheden niet verhandelbaar is, de waarde, al
naar gelang het gebruiksdoel, de aanwending, de leeftijd of ouderdom.
3. De vervangingswaarde van een voorwerp, bedoeld in artikel 9.8,
eerste lid, onderdeel d, van de wet, is het bedrag benodigd voor het
verkrijgen van naar soort, kwaliteit, hoeveelheid, staat en ouderdom
gelijkwaardige zaken.
4. De waarde van een ziek dier, bedoeld in artikel 9.8, eerste lid,
onderdeel b, van de wet, is 50% van het bedrag, bedoeld in het eerste of
tweede lid.
5. De waarde van een dood dier, bedoeld in artikel 9.8, eerste lid,
onderdeel b, van de wet, is nihil.
Artikel 4.4 Maximale tegemoetkoming voor dieren
De tegemoetkoming in de schade bedraagt voor alle dieren ten hoogste
tienduizend euro per dier.

Staatsblad 2021

169

4

Artikel 4.5 Herwaardering
1. Een houder die zich niet met het advies van de deskundige, bedoeld
in artikel 9.8, vijfde lid, van de wet, kan verenigen, kan Onze Minister
gemotiveerd verzoeken om een herwaardering.
2. Een verzoek als bedoeld in het eerste lid wordt gedaan binnen een
week te rekenen vanaf de dag na de dagtekening van het advies.
3. Indien het verzoek, bedoeld in het eerste lid, aanleiding geeft tot het
opstellen van een nieuw advies, wijst Onze Minister drie deskundigen aan,
waaronder de deskundige die het oorspronkelijke advies uitbracht, die
Onze Minister adviseren over de waarde van het dier, product of
voorwerp.
4. Indien de drie deskundigen geen overeenstemming bereiken, wordt
het advies over de waarde bepaald door de som van de door de drie
deskundigen voorgestelde waarden te delen door drie.
5. De drie deskundigen verstrekken de houder van het dier, product of
voorwerp afschriften van de formulieren, bedoeld in artikel 9.8, zevende
lid, van de wet.
Artikel 4.6 Vakbekwaamheidseisen deskundige
1. Een deskundige heeft in ieder geval theoretische kennis over:
a. marktontwikkelingen en marktprijzen;
b. productiekengetallen;
c. administratieve processen en bescheiden;
d. dierenrassen, hun eigenschappen en productiekenmerken;
e. bedrijfskolommen; en
f. de aanwezige en gebruikte producten en voorwerpen van het bedrijf
of bedrijfstype waar de waardevaststelling betrekking op heeft.
2. Een deskundige kan in ieder geval:
a. fokvee, gebruiksvee en slachtvee beoordelen;
b. het ras of de kruising, de leeftijd, de lichamelijke conditie, het gewicht
van dieren bepalen;
c. het exterieur, de productiviteit en het gebruiksdoel van dieren
beoordelen;
d. de waarde van dieren, producten en voorwerpen bepalen in gevallen
als bedoeld in artikel 4.3; en
e. mondeling, schriftelijk of digitaal rapporteren in de Nederlandse taal
over uitgevoerde en uit te voeren werkzaamheden.
Artikel 4.7 Onpartijdigheid deskundige
Een deskundige adviseert onpartijdig en naar beste weten over de
waardevaststelling.

HOOFDSTUK 5. DIERGEZONDHEIDSHEFFING
(gereserveerd)

HOOFDSTUK 6. WIJZIGING ANDERE BESLUITEN
Artikel 6.1 Wijziging Besluit dierlijke producten
Het Besluit dierlijke producten wordt als volgt gewijzigd:

Staatsblad 2021

169

5

A
Aan artikel 1.1 wordt in alfabetische volgorde een onderdeel ingevoegd,
luidende:
verordening (EU) nr. 2016/429: verordening (EU) 2016/429 van het
Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende
overdraagbare dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde
handelingen op het gebied van diergezondheid («diergezondheidswetgeving») (PbEU 2016, L 84);.
B
Na hoofdstuk 1 wordt het volgende hoofdstuk ingevoegd:
Hoofdstuk 1A. Buiten of binnen Nederland brengen van dierlijke
producten
Artikel 1A.1 Buiten Nederland brengen dierlijke producten voor
derde landen
1. Ingeval artikel 243, tweede lid, van verordening (EU) nr. 2016/429 van
toepassing is en de regelgeving of de bevoegde autoriteit van het derde
land waarvoor dierlijke producten zijn bestemd, vereist dat de dierlijke
producten voldoen aan door het derde land gestelde vereisten, wordt een
officieel certificaat afgegeven door Onze Minister waaruit blijkt dat aan
deze eisen is voldaan.
2. Ingeval de regelgeving of de bevoegde autoriteit van een derde land,
bedoeld in het eerste lid, een bepaalde gezondheidsstatus vereist van
dierlijke producten, maar geen eisen stelt aan de laboratoria waarin en de
wijze waarop laboratoriumanalyses, -tests en -diagnoses worden
uitgevoerd, vinden deze plaats in een daartoe door Onze Minister erkend
laboratorium.
3. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de uitvoering van
werkzaamheden als bedoeld in het tweede lid ingeval er voor het
onderzoek met betrekking tot een bepaalde gezondheidsstatus geen
laboratorium is erkend.
Artikel 1A.2 Binnen Nederland brengen dierlijke producten vanuit
derde landen
Ingeval artikel 234, derde lid, van verordening (EU) nr. 2016/429 van
toepassing is, kunnen bij ministeriële regeling regels worden gesteld over
het binnen Nederland brengen van voor menselijke consumptie bestemde
dierlijke producten en levende producten met betrekking tot:
a. de gezondheidsstatus van die producten;
b. de begeleidende documenten die die producten vergezellen.
C
Na artikel 3.5 wordt de volgende paragraaf ingevoegd:
§ 2. Levende dierlijke producten
Artikel 3.6 Regels levende producten voor Nederlandse markt
1. Bij ministeriële regeling kunnen onderdelen van het bij of krachtens
verordening (EU) nr. 2016/429 bepaalde ten aanzien van het winnen, het
produceren, het behandelen, de opslag of de handel van levende
producten van runderen, varkens of paardachtigen van overeenkomstige
toepassing worden verklaard op het winnen, het produceren, het

Staatsblad 2021

169

6

behandelen, de opslag of de handel van die producten als die uitsluitend
binnen Nederland worden verplaats.
2. Bij ministeriële regeling kunnen over verplaatsingen van levende
producten van runderen, varkens of paardachtigen die uitsluitend binnen
Nederland plaatsvinden, regels worden gesteld met betrekking tot:
a. de eisen die aan een inrichting voor levende producten worden
gesteld;
b. de bedrijfsvoering van een inrichting voor levende producten;
c. het bijhouden en bewaren van een administratie ten aanzien van de
inrichting, de aanwezigheid van donordieren, de productie en de
aanwezigheid van levende producten;
d. de diergezondheidstatus van donordieren of levende producten;
e. de verpakking van levende producten;
f. het vervoer van en de handel in levende producten en de begeleidende documenten daarbij.
Artikel 6.2 Wijziging Besluit handhaving en overige zaken Wet
dieren
Het Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren wordt als volgt
gewijzigd:
A
Aan artikel 1.1 wordt, onder vervanging van de punt door een
puntkomma aan het slot van artikel 1.1, het volgende onderdeel toegevoegd:
verordening (EU) nr. 2016/429: verordening (EU) 2016/429 van het
Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende
overdraagbare dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde
handelingen op het gebied van diergezondheid («diergezondheidswetgeving») (PbEU 2016, L 84).
B
Na artikel 4.7 worden de volgende artikelen ingevoegd:
Artikel 4.8 Besluiten ter uitvoering van verordening (EU)
nr. 2016/429 en verordening (EU) nr. 2017/625
Onze Minister is bevoegd besluiten te nemen ter uitvoering van aan een
lidstaat gerichte bindende en niet-bindende onderdelen van verordening
(EU) nr. 2016/429 of verordening (EU) nr. 2017/625 of op één van die
verordening gebaseerde gedelegeerde handeling of uitvoeringshandeling,
voor zover die bindende en niet-bindende onderdelen onderwerpen
betreffen, bedoeld in de artikelen 2.2, tiende lid, 2.3, vierde lid, 2.4, tweede
of derde lid, 2.5, tweede lid, 2.6, tweede of derde lid, 2.7, tweede lid, 2.8,
vierde lid, 2.10, derde lid, 2.15, tweede of vierde lid, 2.16, tweede lid, 2.20,
tweede lid, 2.22, tweede lid, 3.1, tweede lid, 3.2, tweede lid, 4.8, vierde lid,
7.2, eerste tot en met derde lid, 7.3, derde lid, 7.4, eerste lid, 7.6, eerste lid,
7.8, of 10.2 van de Wet dieren.
Artikel 4.9 Algemene regels ter uitvoering van verordening (EU)
nr. 2016/429 en verordening (EU) nr. 2017/625
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld voor de
uitvoering van niet-bindende onderdelen van een op verordening (EU)
nr. 2016/429 of op verordening (EU) nr. 2017/625 gebaseerde gedelegeerde
handeling of uitvoeringshandeling, voor zover die niet-bindende
onderdelen onderwerpen betreffen, bedoeld in de artikelen 2.2, tiende lid,

Staatsblad 2021

169

7

2.3, vierde lid, 2.4, tweede of derde lid, 2.5, tweede lid, 2.6, tweede of
derde lid, 2.7, tweede lid, 2.8, vierde lid, 2.10, derde lid, 2.15, tweede of
vierde lid, 2.16, tweede lid, 2.20, tweede lid, 2.22, tweede lid, 3.1, tweede
lid, 3.2, tweede lid, 4.8, vierde lid, 7.2, eerste tot en met derde lid, 7.3,
derde lid, 7.4, eerste lid, 7.6, eerste lid, 7.8, of 10.2 van de Wet dieren.
Artikel 4.10 Inrichtingen en wijze van onderzoek
1. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over laboratoria waar en de wijze waarop laboratoriumanalyses, -tests, en -diagnoses
plaatsvinden ten behoeve van:
a. officiële controles of andere officiële activiteiten als bedoeld in artikel
2 van verordening (EU) nr. 2017/625;
b. de afgifte van certificaten voor het buiten Nederland brengen van
dieren of dierlijke producten;
c. verrichten van onderzoek naar de aanwezigheid van ziekteverwekkers,
dierziekten, zoönosen en ziekteverschijnselen; of
d. het toezicht op de naleving van de bij of krachtens de Wet dieren
gestelde voorschriften.
2. Een laboratorium voert laboratoriumanalyses, -tests en -diagnoses uit
als bedoeld in het eerste lid, aanhef, en onder b, c of d, indien het is
erkend door Onze Minister.
3. De regels, bedoeld in het eerste lid, kunnen onder meer betrekking
hebben op:
a. de meldingen van uitkomsten van uitgevoerde laboratoriumanalyses,
-tests, en -diagnoses aan Onze Minister of een door Onze Minister
aangewezen instantie;
b. de monitoring van de werkzaamheden waarvoor het laboratorium is
erkend; of
c. het rapporteren over uitgevoerde laboratoriumanalyses, -tests, en
-diagnoses aan Onze Minister.
4. Onze Minister wijst instanties aan die de monitoring, bedoeld in het
derde lid, onderdeel b, uitvoeren. Bij ministeriële regeling kunnen regels
worden gesteld over de uitvoering van de monitoring.
5. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de gevallen
waarin een erkenning wordt geschorst of ingetrokken.
Artikel 4.11 Schorsing en intrekking besluiten
Indien bij ministeriële regeling onder toepassing van artikel 7.1 van de
wet is bepaald dat een besluit tot verlening van een vergunning,
erkenning, toestemming, toelating, registratie, bewijs van vakbekwaamheid, goedkeuring, vrijstelling, ontheffing, algemeen verbindend
verklaring of certificering is vereist, kunnen bij die ministeriële regeling
regels worden gesteld over de gevallen waarin een besluit als bedoeld in
die regeling wordt geschorst of ingetrokken.
Artikel 6.3 Wijziging Besluit diergeneesmiddelen
Het Besluit diergeneesmiddelen wordt als volgt gewijzigd:
Na artikel 7.11. wordt een hoofdstuk ingevoegd, luidende:
Hoofdstuk 7a. Ziekteverwekkers
Artikel 7a.1. Meldplicht ziekteverwekkers
1. Degene die verantwoordelijk is voor een laboratorium, voorziening of
andere ruimte waar zich een bij ministeriële regeling aangewezen
ziekteverwekker bevindt, meldt dit bij Onze Minister, indien de

Staatsblad 2021

169

8

ziekteverwekker:
a. voor een periode van ten minste 30 aaneengesloten dagen in het
laboratorium, de voorziening of de ruimte aanwezig is; of
b. aldaar wordt gekweekt.
2. Indien de ziekteverwekker, bedoeld in het eerste lid, zich niet meer
bevindt in het laboratorium, voorziening of ruimte doet degene die
verantwoordelijk is, bedoeld in het eerste lid, hiervan melding bij Onze
Minister.
3. De meldingen, bedoeld in het eerste en tweede lid, geschieden met
gebruikmaking van een middel dat daartoe door Onze Minister
beschikbaar is gesteld.
7a.2. Erkenning voorhanden of in voorraad houden ziekteverwekker
1. Bij ministeriële regeling kan worden geregeld dat het voorhanden of
in voorraad hebben van bij die regeling aangewezen ziekteverwekkers
uitsluitend is toegestaan aan door Onze Minister erkende laboratoria,
voorzieningen of andere natuurlijke of rechtspersonen als bedoeld in
artikel 16, eerste lid, van verordening (EU) 2016/429 van het Europees
Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende overdraagbare
dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde handelingen op het
gebied van diergezondheid («diergezondheidswetgeving») (PbEU 2016,
L84).
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
gevallen waarin een erkenning als bedoeld in het eerste lid wordt
verleend, geschorst of ingetrokken.
Artikel 6.4 Wijziging Besluit houders van dieren
Het Besluit houders van dieren wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 1.1 worden op alfabetische volgorde de volgende begripsbepalingen ingevoegd:
evenhoevigen: runderen, varkens, schapen, geiten of hertachtigen;
richtlijn nr. 2003/99/EG: richtlijn 2003/99/EG van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie van 17 november 2003 inzake de
bewaking van zoönosen en zoönoseverwekkers en houdende wijziging
van Beschikking 90/424/EEG van de Raad en intrekking van Richtlijn
92/117/EEG van de Raad (PbEU 2003, L 325);
spermawininrichting: inrichting voor levende producten waar sperma
wordt gewonnen, geproduceerd, verwerkt of opgeslagen;
verordening (EU) nr. 2016/429: verordening (EU) 2016/429 van het
Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende
overdraagbare dierziekten en tot wijziging en intrekking van bepaalde
handelingen op het gebied van diergezondheid («diergezondheidswetgeving») (PbEU 2016, L84);
verordening (EG) nr. 178/2002: verordening (EG) nr. 178/2002 van het
Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van
de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid
en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PbEU 2002, L 31);
verordening (EU) nr. 576/2013: verordening (EU) nr. 576/2013 van het
Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 betreffende het
niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren en tot intrekking van
Verordening (EG) nr. 998/2003 (PbEU 2012, L 178);

Staatsblad 2021

169

9

verzamelcentrum: inrichting voor het verzamelen van hoefdieren of
pluimvee van waaruit dieren worden verplaatst of die dieren ontvangt.
B
Na artikel 1.28 worden de volgende paragrafen ingevoegd:
§ 7. Melding en bewaking dierziekten en zoönosen
Artikel 1.29. Melding ziekten verordening (EU) nr. 2016/429
1. Een houder van dieren of een dierenarts die weet of redelijkerwijs kan
vermoeden dat een ziekte als bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel a,
van verordening (EU) nr. 2016/429 bij een dier aanwezig is, meldt dat
onmiddellijk bij een krachtens artikel 5.9, eerste lid, van de wet aangewezen ambtenaar.
2. Een houder van dieren of een dierenarts die weet of redelijkerwijs kan
vermoeden dat een ziekte als bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel e,
anders dan een ziekte als bedoeld in artikel 9, eerste lid, onderdeel a, van
verordening (EU) nr. 2016/429, bij een dier aanwezig is, meldt dat zo snel
als praktisch mogelijk bij een krachtens artikel 5.9, eerste lid, van de wet
aangewezen ambtenaar.
3. Het eerste en tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing op
eenieder die in het kader van werkzaamheden in een laboratorium
gevallen van ziekten als bedoeld in die leden opmerkt.
Artikel 1.30. Melding artikel 5.3-ziekten of andere ziekten
1. Een houder van dieren of een dierenarts die weet of redelijkerwijs kan
vermoeden dat een dier besmet is met een dierziekte of zoönose, drager is
van een ziekteverwekker of een ziekteverschijnsel vertoont, meldt dat zo
snel als praktisch mogelijk bij een krachtens artikel 5.9, eerste lid, van de
wet aangewezen ambtenaar indien sprake is van:
a. een dierziekte of zoönose als bedoeld in artikel 5.3, tweede lid, van de
wet, anders dan een ziekte als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van
verordening (EU) nr. 2016/429, of een ziekteverwekker;
b. een bij ministeriële regeling aan te wijzen dierziekte, zoönose of
ziekteverwekker.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op eenieder die in
het kader van werkzaamheden in een onderzoeksinstelling gevallen van
ziekten als bedoeld in het eerste lid opmerkt.
Artikel 1.31. Melding ziekteverschijnselen
1. Een houder van dieren of een dierenarts meldt bij een krachtens
artikel 5.9, eerste lid, van de wet aangewezen ambtenaar:
a. ziekteverschijnselen als bedoeld in artikel 5.3 van de wet;
b. bij ministeriële regeling aan te wijzen ziekteverschijnselen.
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
gevallen waarin en de voorwaarden waaronder een melding als bedoeld
in het eerste lid plaatsvindt of achterwege kan blijven.
3. Bij ministeriële regels kunnen regels worden gesteld over de gevallen
waarin een houder een dierenarts consulteert en de informatie die
daarover aan Onze Minister wordt verstrekt.
Artikel 1.32. Implementatie richtlijn 2003/99/EG
1. Onze Minister is de bevoegde autoriteit, bedoeld in artikel 3, tweede
lid, van richtlijn 2003/99/EG.

Staatsblad 2021

169

10

2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld voor de
implementatie van richtlijn 2003/99/EG over de aanwezigheid van
zoönosen en zoönoseverwekkers en antimicrobiële resistentie bij
zoönoseverwekkers en andere verwekkers die een gevaar opleveren voor
de volksgezondheid, met betrekking tot:
a. het doen van onderzoek;
b. het bewaren van gegevens, en
c. het ter beschikking stellen van onderzoeksresultaten.
3. De regels, bedoeld in het tweede lid, worden vastgesteld in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Artikel 1.33. Onderzoek zoönosen levensmiddelenbedrijf
Een exploitant van een levensmiddelenbedrijf als bedoeld in artikel 3,
derde lid, van verordening (EG) nr. 178/2002, die onderzoek doet naar de
aanwezigheid van zoönosen of zoönoseverwekkers die overeenkomstig
artikel 4, tweede lid, van richtlijn 2003/99/EG worden bewaakt:
a. houdt de resultaten van dat onderzoek bij:
b. bewaart de onderzoeksgegevens en de relevante isolaten gedurende
twee jaar, en
c. stelt de onderzoeksresultaten of relevante isolaten op verzoek ter
beschikking aan Onze Minister.
§ 8 Bijeenbrengen van dieren
§ 8.1 Algemeen
Artikel 1.34. Verzamelen op vervoermiddel
1. Het is toegestaan om hoefdieren te verzamelen op een vervoermiddel
als bedoeld in artikel 133, tweede lid, van verordening (EU) nr. 2016/429,
indien is voldaan aan de voorwaarden, bedoeld in dat lid.
2. Het eerste lid is niet van toepassing op varkens, met uitzondering van
varkens die kennelijk bestemd zijn voor de slacht.
Artikel 1.35 Overladen bij verzamelen op vervoermiddel
1. Bij het verzamelen, bedoeld in artikel 1.34, is het toegestaan
evenhoevigen ten hoogste een keer over te laden van een vervoermiddel
op een bij dat vervoermiddel behorende achterwagen, indien:
a. bij het overladen alle aanwezige dieren worden verplaatst naar de
achterwagen;
b. het overladen van dieren plaatsvindt op een inrichting als bedoeld in
artikel 2.10a of 2.10c of een andere inrichting die voldoet aan de krachtens
artikel 2.10a gestelde regels; en
c. het lege vervoermiddel na het overladen wordt gereinigd en ontsmet.
2. In afwijking van het eerste lid, aanhef is het overladen voor runderen
die kennelijk bestemd zijn voor de slacht ten hoogste twee keer toegestaan en is het hierbij, in afwijking van het eerste lid, onderdelen a en c,
toegestaan mannelijke runderen die kennelijk bestemd zijn voor de slacht
en die ouder zijn dan 12 maanden niet te verplaatsen van de voorwagen
naar de achterwagen en enkel de kritische delen van het vervoermiddel te
reinigen en ontsmetten.
Artikel 1.36. Melden aanvang verzamelen
De exploitant van een verzamelcentrum meldt de aanvang en het einde
van de periode waarin dieren op een verzamelcentrum worden gehouden
uiterlijk om 8:00 uur op de werkdag voor aanvang van die periode bij
Onze Minister.

Staatsblad 2021

169

11

Artikel 1.37. Laden en lossen op verschillende adressen
1. Indien een vervoermiddel waarmee evenhoevigen worden vervoerd
op verschillende adressen wordt geladen, onderscheidenlijk gelost, wordt
voldaan aan de volgende voorwaarden:
a. het laden, onderscheidenlijk lossen van het vervoermiddel vindt
telkens buiten de stal plaats; en
b. na het laden, onderscheidenlijk lossen worden telkens de kritische
delen van het vervoermiddel gereinigd en ontsmet.
2. Bij ministeriële regeling kunnen per diercategorie regels worden
gesteld over:
a. het aantal adressen waarop ten hoogste wordt geladen en gelost;
b. de inrichting waar wordt geladen en gelost;
c. de aard van het vervoermiddel.
Artikel 1.38. Bewaartermijn gegevens vervoer
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
gegevens die een vervoeder bijhoudt, bedoeld in artikel 104 en de op
artikel 106 van verordening (EU) nr. 2016/429 vastgestelde gedelegeerde
verordening, met betrekking tot:
a. de termijn waarbinnen de vervoerder de gegevens bijhoudt;
b. de termijn waarbinnen de vervoerder de gegevens bewaart;
c. de wijze waarop de gegevens worden bijgehouden.
Artikel 1.39. Grondslag regels over het verblijf van dieren na het
bijeenbrengen
1. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over het
verblijf van evenhoevigen op een inrichting nadat die dieren of andere
dieren op die inrichting zijn aangevoerd.
2. De regels, bedoeld in het eerste lid, kunnen betrekking hebben op:
a. de aard en indeling van deinrichting;
b. de minimale verblijfsduur op een inrichting;
c. de soorten of categorieën dieren.
§ 8.2 Bijeenbrengen voor vervoer binnen Nederland
Artikel 1.40. Erkenning verzamelcentra voor Nederlandse markt
Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de toepasselijkheid
van artikel 97, eerste lid, onderdelen a, b, c, d en e, van verordening (EU)
nr. 2016/429 en de krachtens het tweede lid, onderdelen a, c, d en e, van
dat artikel vastgestelde gedelegeerde verordening op inrichtingen voor de
verzameling van hoefdieren van waaruit slechts dieren worden verplaatst
naar een inrichting in Nederland en die slechts dieren ontvangen van een
inrichting in Nederland.
Artikel 1.41. Grondslag regels voor verzamelen voor Nederlandse
markt
1. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
toepasselijkheid van de krachtens artikel 135 van verordening (EU)
nr. 2016/429 vastgestelde gedelegeerde verordening op het verzamelen
van uit Nederland afkomstige dieren die worden vervoerd naar een
inrichting in Nederland.
2. In aanvulling op de regels, bedoeld in het eerste lid, kunnen bij
ministeriële regeling regels worden gesteld met betrekking tot:
a. het verzamelen van bepaalde diersoorten of diercategorieën;
b. het aantal toegestane verzamelingen;

Staatsblad 2021

169

12

c. de herkomst, bestemming of eindbestemming van de dieren;
d. het melden van bepaalde houderijen bij Onze Minister;
e. de registratie van verplaatsing van dieren;
f. de aanvang en het einde van de periode waarin dieren op een
verzamelcentrum worden gehouden;
g. de reiniging en ontsmetting na een verzamelperiode.
Artikel 1.42. Lossen evenhoevigen en pluimvee op plaats van
bestemming
Artikel 126, tweede lid, van verordening (EU) nr. 2016/429 is van
overeenkomstige toepassing op het verplaatsen van evenhoevigen en
pluimvee van een inrichting in Nederland naar een andere inrichting in
Nederland.
Artikel 1.43. Gegevens vervoer binnen Nederland
1. In aanvulling op de gegevens, bedoeld in artikel 104 van verordening
(EU) nr. 2016/429, houdt een vervoerder die hoefdieren of pluimvee
telkens uitsluitend binnen Nederland vervoert, over elk vervoermiddel de
volgende gegevens bij:
a. het kenteken- of registratienummer;
b. de data en de tijdstippen waarop de dieren bij de inrichting van
oorsprong worden ingeladen;
c. de naam, het adres en het unieke registratie- of erkenningsnummer
van elke bezochte inrichting;
d. de data en tijdstippen waarop de dieren bij de inrichting van
bestemming worden uitgeladen;
e. de data en plaatsen van de reiniging, ontsmetting en desinfestatie
van vervoermiddelen;
f. de referentienummers van de documenten die de dieren vergezellen.
2. Een vervoerder bewaart de gegevens, bedoeld in het eerste lid, drie
jaar.
§ 9. Houden van schapen of geiten
Artikel 1.44. Levenslang fokverbod
1. Het is verboden schapen of geiten te insemineren of zo te houden dat
bevruchting kan plaatsvinden van schapen of geiten die op een inrichting
waar een besmetting met Qkoorts is vastgesteld aanwezig zijn geweest
tussen het tijdstip waarop die besmetting is vastgesteld en 1 juni 2010.
2. Het eerste lid is niet van toepassing vrouwelijke dieren, geboren op of
na 1 juli 2009.
Artikel 1.45. Geboorte lammeren
1. Een houder van schapen of geiten zorgt ervoor dat bezoekers niet
met die dieren in contact kunnen komen ten tijde van de geboorte van
hun lammeren.
2. De in het eerste lid bedoelde zorgplicht houdt in ieder geval in dat de
houder zorgt dat bezoekers een stal waar lammeren worden geboren niet
kunnen betreden.
3. Het eerste en tweede lid zijn niet van toepassing, indien het bezoek
noodzakelijk is in het kader van de uitoefening van beroep of bedrijf.
Artikel 1.46. Vaccinatie Q-koorts
1. Een houder van schapen of geiten laat de dieren tegen Q-koorts
vaccineren in de volgende gevallen:

Staatsblad 2021

169

13

a. de houder houdt meer dan 50 schapen of geiten op een inrichting ten
behoeve van de bedrijfsmatige productie van melk of voor de opfok ten
behoeve van die productie;
b. de houder houdt schapen of geiten op een inrichting die is opengesteld voor het publiek met het oogmerk om direct contact tussen
bezoekers en dieren te faciliteren;
c. de dieren worden vervoerd naar een inrichting als bedoeld in
onderdeel a of b;
d. de dieren worden vervoerd naar een tentoonstelling, keuring of ander
evenement.
2. De houder, bedoeld in het eerste lid, laat de dieren vaccineren ten
minste drie weken en ten hoogste twaalf maanden voorafgaand aan:
a. de openstelling voor het publiek van de inrichting, bedoeld in het
eerste lid, onderdeel b;
b. het dekken door, onderscheidenlijk gedekt of geïnsemineerd worden
van de dieren, indien de dieren worden gehouden op een inrichting als
bedoeld in het eerste lid, onderdeel a of b;
c. het vervoer van de dieren naar een inrichting als bedoeld in het eerste
lid, onderdeel a of b; of
d. het vervoer van de dieren naar een tentoonstelling, keuring of ander
evenement.
3. De houder, bedoeld in het eerste lid, onderdeel a of b, laat de dieren
opnieuw vaccineren binnen twaalf maanden na de vaccinatie, bedoeld in
het tweede lid, en vervolgens elke twaalf maanden.
4. Het eerste, tweede en derde lid zijn niet van toepassing op schapen of
geiten die:
a. in hun eerste levensjaar worden geslacht en die geen dieren dekken,
onderscheidenlijk gedekt of geïnsemineerd worden; of
b. jonger zijn dan drie maanden.
Artikel 1.47. Administratie Q-koortsvaccinatie
1. Een houder meldt Onze Minister binnen een week na elke vaccinatie
tegen Q-koorts op welke datum een schaap of geit is gevaccineerd.
2. De houder administreert:
a. de hoeveelheid gebruikt vaccin;
b. het aantal gevaccineerde dieren;
c. de vaccinatiedatum;
3. De gegevens, bedoeld in het tweede lid, worden voorzien van een
handtekening van de houder en de dierenarts die de vaccinatie heeft
uitgevoerd.
4. De houder doet de melding, bedoeld in het eerste lid, via een door
Onze Minister beschikbaar gesteld middel.
5. De houder bewaart de gegevens, bedoeld in het tweede lid, twee jaar.
§ 10. Registratie en erkenning van inrichtingen
Artikel 1.48. Termijn wijziging gegevens
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de termijn
waarbinnen de gegevens, bedoeld in de artikelen 84, tweede lid, 87,
tweede lid, 90, tweede lid, 96, tweede lid, 172, tweede lid, of 180, tweede
lid, verordening (EU) nr. 2016/429, worden verstrekt.

Staatsblad 2021

169

14

§ 11. Identificatie en registratie van dieren
Artikel 1.49. Meststoffenwet en Wet milieubeheer
De paragraaf en de daarop berustende bepalingen berusten mede op de
artikelen 34 en 37 van de Meststoffenwet, artikel 12.29, aanhef en onder e
en f, van de Wet milieubeheer en artikel 13 van de Landbouwwet.
§ 11.1 Algemeen
Artikel 1.50. Identificatie- en registratiesysteem
De verantwoordelijkheid voor het identificatie- en registratiesysteem,
bedoeld in artikel 108, eerste lid, van verordening (EU) nr. 2016/429, berust
bij Onze Minister.
Artikel 1.51. Aanvullende gegevens identificatie- en registratiesysteem
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
gegevens die een exploitant ten behoeve van het identificatie- en
registratiesysteem, bedoeld in artikel 108 verordening (EU) nr. 2016/429,
aan Onze Minister verstrekt, in aanvulling op de artikelen 112 tot en met
115 van verordening (EU) nr. 2016/429, met betrekking tot:
a. de door hem gehouden dieren;
b. de termijn waarbinnen en de voorwaarden waaronder de gegevens
aan Onze Minister worden verstrekt;
c. het middel waarmee de gegevens worden verstrekt.
Artikel 1.52. Gegevens identificatie- en registratiesysteem
pluimvee
1. Het identificatie- en registratiesysteem, bedoeld in artikel 108,
verordening (EU) nr. 2016/429, bevat gegevens in verband met gehouden
kippen, kalkoenen, parelhoenders en eenden.
2. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de gegevens die
een exploitant die verantwoordelijk is voor de in het eerste lid bedoelde
dieren aan Onze Minister verstrekt met betrekking tot:
a. de verplaatsing van door hem gehouden dieren als bedoeld in het
eerste lid;
b. de inrichting waarin de dieren, bedoeld in het eerste lid, worden
gehouden;
c. de termijn waarbinnen en de voorwaarden waaronder de gegevens
aan Onze Minister worden verstrekt;
d. het middel waarmee de gegevens worden verstrekt.
Artikel 1.53. Herstel en intrekking melding
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over het herstel
of de intrekking van een kennisgeving, bedoeld in de artikelen 1.51 en
1.52, en de voorwaarden waaronder een kennisgeving kan worden
hersteld, ingetrokken of alsnog kan worden gedaan.
Artikel 1.54. Bedrijfsadministratie
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over gegevens
die een exploitant bijhoudt, in aanvulling op artikel 102 en de op artikel
106 van verordening (EU) nr. 2016/429 gebaseerde gedelegeerde
verordening met betrekking tot:
a. de door hem gehouden dieren;

Staatsblad 2021

169

15

b. de op de inrichting aanwezige identificatiemiddelen;
c. de termijn waarbinnen de exploitant de gegevens bijhoudt;
d. de termijn waarbinnen de exploitant de gegevens bewaart;
e. de wijze waarop de gegevens worden bijgehouden.
Artikel 1.55. Identificatie- en verplaatsingsdocument
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
identificatiedocumenten, verplaatsingsdocumenten en andere
documenten, bedoeld in artikel 110, eerste lid, van verordening (EU)
nr. 2016/429, en de op de artikelen 118, eerste lid, onder b, onder ii,
tweede lid, onder b, c en d, en 119 van verordening (EU) nr. 2016/429
gebaseerde uitvoerings- of gedelegeerde verordening met betrekking tot:
a. de aanvraag en afgifte van een identificatiedocument, een duplicaat
of een vervangend identificatiedocument;
b. de instantie die identificatiedocumenten voor paardachtigen uitgeeft;
c. de termijn waarbinnen aanvraag van een identificatiedocument wordt
ingediend;
d. de geldigheid van een identificatie- of verplaatsingsdocument.
§ 11.2 Identificatiemiddelen
Artikel 1.56. Goedkeuring identificatiemiddel
1. Een aanvraag voor een goedkeuring van een identificatiemiddel voor
runderen, schapen, geiten, varkens, paardachtigen, kameelachtigen of
hertachtigen wordt gedaan met een daartoe door Onze Minister
beschikbaar gesteld middel.
2. Het model van het identificatiemiddel waarvoor goedkeuring wordt
gevraagd, vergezelt de aanvraag.
3. Bij ministeriële regeling kunnen voor de daarin te onderscheiden
diersoorten of diercategorieën regels worden gesteld over de gegevens
die bij de aanvraag, bedoeld in het eerste lid, worden verstrekt.
4. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de gevallen
waarin een aanvraag als bedoeld in het eerste lid door Onze Minister
wordt goedgekeurd of waarin een goedkeuring wordt ingetrokken.
Artikel 1.57. Verstrekking identificatiemiddel
1. Onze Minister of de leverancier van een goedgekeurd identificatiemiddel verstrekt een identificatiemiddel uitsluitend aan een exploitant die
daartoe een bestelling heeft gedaan.
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over:
a. het middel waarmee een bestelling kan worden geplaatst bij Onze
Minister;
b. de door de leverancier bij te houden administratie over bestelde en
geleverde identificatiemiddelen;
c. de door de leverancier aan te leveren informatie aan Onze Minister;
d. degene aan wie een leverancier identificatiemiddelen verstrekt;
e. de identificatiemiddelen die de leverancier verstrekt.
Artikel 1.58. Gebruik identificatiemiddel
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over:
a. het aanbrengen en het gebruik van een identificatiemiddel;
b. de verwijdering, wijziging of vervanging van een identificatiemiddel;
c. de vernietiging van een elektronisch identificatiemiddel;
d. de termijn waarbinnen en de voorwaarden waaronder een identificatiemiddel wordt aangebracht.

Staatsblad 2021

169

16

§ 12. Handel
Artikel 1.59. Buiten Nederland brengen van dieren
1. Ingeval artikel 243, tweede lid, van verordening (EU) nr. 2016/429 van
toepassing is en de regelgeving of de bevoegde autoriteit van het derde
land waarvoor dieren zijn bestemd, vereist dat de dieren voldoen aan
door het derde land gestelde vereisten, wordt een officieel certificaat
afgegeven door Onze Minister, waaruit blijkt dat aan deze eisen is
voldaan.
2. Ingeval de regelgeving of de bevoegde autoriteit van een derde land,
bedoeld in het eerste lid, een bepaalde gezondheidsstatus vereist van
dieren, maar geen eisen stelt aan de laboratoria waarin en de wijze
waarop laboratoriumanalyses, -tests en -diagnoses worden uitgevoerd,
vinden deze plaats in een daartoe door Onze Minister erkend laboratorium.
3. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de uitvoering van
werkzaamheden als bedoeld in het tweede lid ingeval er voor het
onderzoek met betrekking tot een bepaalde gezondheidsstatus geen
laboratorium is erkend.
Artikel 1.60. Binnen Nederland brengen van dieren
Ingeval artikel 234, derde lid, van verordening (EU) nr. 2016/429 van
toepassing is, kunnen bij ministeriële regeling regels worden gesteld over
het binnen Nederland brengen van dieren met betrekking tot:
a. de gezondheidsstatus van dieren;
b. de begeleidende documenten die dieren vergezellen.
§ 13. Sera en entstoffen
Artikel 1.61. Toepassen sera en entstoffen
1. Het is verboden om een levende entstof toe te passen bij dieren tegen
bij ministeriële regeling aangewezen ziekten.
2. Het verbod in het eerste lid is niet van toepassing op het toepassen
van een bij ministeriële regeling aangewezen levende entstof tegen een in
die regeling aangewezen dierziekte.
3. Het is verboden om een niet-levende entstof of serum tegen bij
ministeriële regeling aangewezen ziekten toe te passen bij dieren.
4. Bij ministeriële regeling kan worden bepaald in welke gevallen het
verbod, bedoeld in het derde lid, niet van toepassing is.
C
Na hoofdstuk 2, paragraaf 3 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 3a. Reinigen en ontsmetten
Artikel 2.10a. Reinigings- en ontsmettingsplaats houder evenhoevigen
1. Een houder van tien of meer evenhoevigen beschikt over een
reinigings- en ontsmettingsplaats op de inrichting waar die evenhoevigen
worden gehouden.
2. Het eerste lid is niet van toepassing indien:
a. op die inrichting geen evenhoevigen worden aangevoerd; of
b. de inrichting is een weide, perceel of een andere plaats zonder opstal,
waar geen voorzieningen aanwezig zijn of redelijkerwijs kunnen worden
aangelegd.

Staatsblad 2021

169

17

3. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de aanwezige
voorzieningen op een reinigings- en ontsmettingsplaats.
Artikel 2.10b. Medewerking houder bij reiniging en ontsmetting
Een houder als bedoeld in artikel 2.10a verleent na aanvoer van
evenhoevigen medewerking aan de reiniging en ontsmetting van het
vervoermiddel waarmee die dieren zijn vervoerd.
Artikel 2.10c. Erkenning reinigings- en ontsmettingsplaats
1. Onze Minister erkent een reinigings- en ontsmettingsplaats, indien:
a. die plaats zodanig is ingericht dat deze geschikt is om vervoermiddelen voor evenhoevigen, pluimvee, broedeieren of laadkisten voor deze
dieren of broedeieren deugdelijk en efficiënt te reinigen en ontsmetten,
ongeacht het type vervoermiddel en onder alle klimatologische
omstandigheden;
b. de exploitant de wijze van exploitatie en van reiniging en ontsmetting
heeft vastgelegd in een protocol, waarin is vermeld of de plaats geschikt
is voor de reiniging en ontsmetting van vervoermiddelen als bedoeld in
onderdeel a en waarin wordt gewaarborgd dat elk van die vervoermiddelen deugdelijk en efficiënt gereinigd en ontsmet wordt en op zodanige
wijze dat de bioveiligheid niet in gevaar komt.
2. Onze Minister houdt een register bij van erkende reinigings- en
ontsmettingsplaatsen.
Artikel 2.10d. Reiniging en ontsmetting op erkende plaats
1. Een exploitant van een op grond van artikel 2.10c erkende reinigingsen ontsmettingsplaats, een slachthuis of een verzamelcentrum zorgt
ervoor dat:
a. reiniging- en ontsmetting gebeurt volgens een daartoe opgesteld
protocol als bedoeld in artikel 2.10c, eerste lid, onderdeel b;
b. de exploitant of een vertegenwoordiger van die exploitant aanwezig
is bij elke reiniging- en ontsmetting.
2. De exploitant, bedoeld in het eerste lid, registreert per vervoermiddel
onmiddellijk:
a. datum en tijdstip waarop reiniging en ontsmetting heeft
plaatsgevonden;
b. het kenteken van het vervoermiddel, of, indien een kenteken
ontbreekt, naam, adres en woonplaats van de vervoerder.
3. De exploitant, bedoeld in het eerste lid, geeft desgevraagd een bewijs
van reiniging en ontsmetting af dat is voorzien van de gegevens van:
a. respectievelijk de reinigings- en ontsmettingsplaats, het slachthuis of
het verzamelcentrum;
b. de datum van reiniging en ontsmetting; en
c. zijn handtekening.
4. De exploitant, bedoeld in het eerste lid, bewaart de gegevens,
bedoeld in het tweede lid, drie jaar.
Artikel 2.10e. Schorsen en intrekken erkenning
1. Indien een reinigings- en ontsmettingsplaats niet langer voldoet aan
de eisen, bedoeld in de artikel 2.10c of 2.10d, kan Onze Minister de
erkenning schorsen of intrekken.
2. Onze Minister kan een schorsing beëindigen, als de exploitant heeft
aangetoond aan de in het eerste lid bedoelde eisen te voldoen.

Staatsblad 2021

169

18

Artikel 2.10f. Vervoermiddelen afkomstig uit het buitenland
1. Een vervoermiddel waarmee een of meer evenhoevigen, pluimvee of
broedeieren in Nederland worden gebracht, afkomstig uit een derde land
of uit een door Onze Minister aangewezen lidstaat, dat wordt gelost op
een inrichting die niet beschikt over een ingevolge artikel 2.10c erkende
reinigings- en ontsmettingsplaats, wordt in voorkomend geval na
reiniging en ontsmetting als bedoeld in artikel 2.10b onmiddellijk vervoerd
naar een ingevolge artikel 2.10c erkende reinigings- en ontsmettingsplaats, een slachthuis of een verzamelcentrum, om aldaar te worden
gereinigd en ontsmet.
2. Een vervoermiddel dat kennelijk is gebruikt voor het vervoeren van
evenhoevigen, pluimvee of broedeieren in derde landen, of in door Onze
Minister aangewezen lidstaten, en dat vanuit deze derde landen of
lidstaten, anders dan in doorvoer leeg in Nederland wordt gebracht, wordt
onmiddellijk gereinigd en ontsmet op een ingevolge artikel 2.10c erkende
reiniging- en ontsmettingsplaats, een slachthuis of een verzamelcentrum.
3. De exploitant van het vervoermiddel, bedoeld in het eerste of tweede
lid, overlegt binnen 24 uur na binnenkomst in Nederland aan Onze
Minister een bewijs van de reiniging en ontsmetting als bedoeld in artikel
2.10d, derde lid.
4. Wanneer het vervoermiddel, bedoeld in het eerste of tweede lid,
afkomstig is uit een lidstaat, meldt de exploitant aan Onze Minister in
aanvulling op het derde lid binnen 24 uur na binnenkomst in Nederland
het nummer van het gezondheidscertificaat, bedoeld in artikel 143, van
verordening (EU) nr. 2016/429, dat het meest recentelijk is afgegeven.
5. Een lidstaat als bedoeld in het eerste en tweede lid kan worden
aangewezen indien er op het grondgebied van die lidstaat een uitbraak
van een bij ministeriële regeling aangewezen besmettelijke dierziekte is
bevestigd.
6. Het eerste, tweede, derde en vierde lid zijn van overeenkomstige
toepassing op een vervoermiddel dat afkomstig is uit een door Onze
Minister aangewezen geografisch afgebakend gebied van een lidstaat
waar een besmettelijke dierziekte als bedoeld in het vijfde lid bij een in het
wild levend dier is bevestigd.
D
Na het opschrift van hoofdstuk 2, paragraaf 4, wordt een paragraafopschrift ingevoegd, luidende:
§ 4.1. Begripsbepalingen
E
Na artikel 2.11 wordt een paragraafopschrift ingevoegd, luidende:
§ 4.2. Welzijnsvoorschriften
F
Na artikel 2.27 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:

Staatsblad 2021

169

19

§ 4.3. Gezondheidsvoorschriften
§ 4.3.1. Vervoer van en naar inrichtingen met varkens
Artikel 2.27a. Begripsbepalingen
In deze paragraaf en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
a. A-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel
a;
b. B-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel
b;
c. C-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel
c;
d. D-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, tweede lid;
e. E-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel
d;
f. F-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel
e;
g. onderzoeksinstituut: onderzoeksinstituut dat beschikt over een
instellingsvergunning als bedoeld in artikel 2 van de Wet op de
dierproeven;
h. RE-bedrijf: inrichting als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel
f.
Artikel 2.27b. Registratie inrichtingen met varkens
1. Onze Minister registreert op aanvraag een inrichting waar varkens
worden gehouden en waar slechts één varkenshouder actief is als:
a. A-bedrijf, indien op de inrichting vrouwelijke varkens worden
gehouden voor het produceren van biggen en wordt voldaan aan bij
ministeriële regeling te stellen regels;
b. B-bedrijf, indien op de inrichting vrouwelijke varkens worden
gehouden voor het produceren van biggen;
c. C-bedrijf, indien op de inrichting gespeende varkens of gebruiksvarkens worden opgefokt tot beer of gelt en wordt voldaan aan bij
ministeriële regeling te stellen regels;
d. E-bedrijf, indien op de inrichting gespeende varkens worden opgefokt
tot gebruiksvarkens, slechts gespeende varkens worden aangevoerd die
uitsluitend afkomstig zijn van hetzelfde A-bedrijf en wordt voldaan aan bij
ministeriële regeling te stellen regels;
e. F-bedrijf, indien op de inrichting gespeende varkens worden opgefokt
tot gebruiksvarkens en slechts gespeende varkens worden aangevoerd die
uitsluitend afkomstig zijn van hetzelfde B-bedrijf;
f. RE-bedrijf, indien op de inrichting op elk moment ten hoogste vier of
minder varkens en hun eventuele biggen worden gehouden.
2. Onze Minister registreert een inrichting waar varkens worden
gehouden als D-bedrijf, indien ten aanzien van die inrichting niet is
voldaan aan de criteria, bedoeld in het eerste lid.
3. De regels, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a, c en d, kunnen
betrekking hebben op:
a. de ruimte en het terrein waar dieren worden gehouden;
b. de aanwezige voorzieningen;
c. de te verrichten onderzoeken bij dieren naar de aanwezigheid van
besmettelijke dierziekten of zoönosen en de informatie die daarover aan
Onze Minister wordt verstrekt.
4. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de bij een
aanvraag als bedoeld in het eerste lid te voegen informatie.

Staatsblad 2021

169

20

Artikel 2.27c. Uitzonderingen registratieplicht
Artikel 2.27b is niet van toepassing op:
a. een onderzoeksinstituut;
b. een slachthuis;
c. een spermawininrichting;
d. een verzamelcentrum in Nederland.
Artikel 2.27d. Cluster C-bedrijven
1. Ten hoogste drie houders van varkens die zijn geregistreerd als
C-bedrijf kunnen zich bij Onze Minister registreren als cluster, indien dat
cluster:
a. varkens afneemt van telkens hetzelfde A-bedrijf of E-bedrijf, en
b. varkens afvoert naar ten hoogste 30 B-bedrijven of D-bedrijven per
twaalf maanden.
2. Bij de registratie melden de houders via een door Onze Minister
beschikbaar gesteld middel:
a. naam en adresgegevens van de betreffende houders;
b. de verdeling van het aantal afleveradressen, bedoeld in het eerste lid,
onderdeel b.
3. De samenstelling van een cluster en de verdeling van het aantal
afleveradressen kunnen éénmaal per twaalf maanden worden gewijzigd
via een daartoe door Onze Minister beschikbaar gesteld middel.
Artikel 2.27e. Cluster F-bedrijven
1. Twee houders van varkens die zijn geregistreerd als F-bedrijf kunnen
zich bij Onze Minister registreren als cluster, indien dat cluster:
a. varkens afneemt van uitsluitend een en hetzelfde B-bedrijf, en
b. varkens afvoert naar uitsluitend het B-bedrijf, bedoeld in onderdeel a,
of naar ten hoogste:
1°. zes D-bedrijven per periode van zes weken, en
2°. twaalf D-bedrijven per periode van zestien weken.
2. Bij de registratie melden de houders via een door Onze Minister
beschikbaar gesteld middel de naam en adresgegevens van de betreffende houders.
3. De samenstelling van een cluster kan éénmaal per twaalf maanden
worden gewijzigd via een daartoe door Onze Minister beschikbaar gesteld
middel.
Artikel 2.27f. Schorsen of intrekken registratie
Onze Minister kan een registratie als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid,
schorsen of intrekken, indien de houder:
a. niet langer voldoet aan de registratievoorwaarden; of
b. in strijd handelt met de vervoersbepalingen, bedoeld in de artikelen
2.27g tot en met 2.27n.
Artikel 2.27g. Vervoer van en naar geregistreerde inrichtingen
1. Varkens worden slechts vervoerd vanaf of naar een inrichting die is
geregistreerd op grond van artikel 2.27b, indien dat vervoer is toegestaan
op grond van de artikelen 2.27h tot en met 2.27n.
2. Het eerste lid is niet van toepassing, indien een houder varkens:
a. afvoert naar een slachthuis, al dan niet via een verzamelcentrum;
b. afvoert naar een spermawininrichting;
c. afvoert naar een onderzoeksinstituut;
d. afvoert naar een RE-bedrijf;

Staatsblad 2021

169

21

e. aanvoert van of afvoert naar een inrichting in het buitenland, al dan
niet via een verzamelcentrum.
Artikel 2.27h. Vervoer A-bedrijven
1. Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een A-bedrijf, indien:
a. het aanvoer betreft van:
1°. gelten of zeugen respectievelijk beren die afkomstig zijn van telkens
hetzelfde A-bedrijf, C-bedrijf, E-bedrijf of spermawininrichting; of
2°. gespeende varkens vanaf een E-bedrijf en die varkens oorspronkelijk
van dat A-bedrijf afkomstig waren;
b. die varkens na aanvoer worden gehouden in een stal, afgescheiden
van de overige stallen, totdat onderzoek van bloedmonsters is uitgevoerd
waaruit blijkt dat in die monsters geen antilichamen zijn aangetroffen
tegen klassieke varkenspest en geen gB-antilichamen tegen de ziekte van
Aujeszky; of
c. vanaf dat bedrijf in de zes weken na de dag waarop die varkens zijn
aangevoerd slechts varkens worden afgevoerd naar een slachthuis, al dan
niet via een verzamelcentrum.
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de stal
waarin varkens worden gehouden en het onderzoek, bedoeld in het eerste
lid, onderdeel b.
3. Het is toegestaan om varkens af te voeren van een A-bedrijf, indien
die afvoer plaatsvindt naar:
a. een A-bedrijf, B-bedrijf of D-bedrijf;
b. telkens hetzelfde C-bedrijf of cluster van C-bedrijven als bedoeld in
artikel 2.27d; of
c. telkens hetzelfde E-bedrijf.
Artikel 2.27i. Vervoer B-bedrijven
1. Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een B-bedrijf, indien
het aanvoer betreft van:
a. gelten of zeugen respectievelijk beren die afkomstig zijn van telkens
hetzelfde A-bedrijf, C-bedrijf, E-bedrijf of spermawininrichting, of
b. gespeende varkens of gelten vanaf een F-bedrijf en die varkens
oorspronkelijk van dat B-bedrijf afkomstig waren.
2. Het is toegestaan om varkens af te voeren van een B-bedrijf, indien
afvoer plaatsvindt naar:
a. een D-bedrijf al dan niet via hetzelfde F-bedrijf, waarbij per periode
van:
1°. zes weken afvoer is toegestaan naar ten hoogste zes D-bedrijven, en
2°. zestien weken afvoer is toegestaan naar ten hoogste twaalf
D-bedrijven;
b. uitsluitend hetzelfde cluster van F-bedrijven.
Artikel 2.27j. Vervoer C-bedrijven
1. Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een C-bedrijf, indien
aanvoer plaatsvindt vanaf telkens hetzelfde A-bedrijf of E-bedrijf.
2. Het is toegestaan om varkens af te voeren van een C-bedrijf, indien
die afvoer plaatsvindt naar:
a. een A-bedrijf;
b. een B-bedrijf of D-bedrijf, waarbij:
1°. per twaalf maanden naar ten hoogste 40 bedrijven wordt afgevoerd;
of
2°. voor zover het C-bedrijf onderdeel is van een cluster van C-bedrijven
als bedoeld in artikel 2.27d, per twaalf maanden door de bedrijven in dat
cluster gezamenlijk naar ten hoogste 30 bedrijven wordt afgevoerd.

Staatsblad 2021

169

22

Artikel 2.27k. Vervoer D-bedrijven
Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een D-bedrijf, indien die
dieren afkomstig zijn van een A-bedrijf, B-bedrijf, C-bedrijf, E-bedrijf of
F-bedrijf, waarbij per periode van zestien weken aanvoer plaatsvindt van
ten hoogste zes bedrijven.
Artikel 2.27l. Vervoer E-bedrijven
1. Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een E-bedrijf, indien
aanvoer plaatsvindt vanaf uitsluitend een en hetzelfde A-bedrijf.
2. Het is toegestaan om varkens af te voeren van een E-bedrijf, indien
afvoer plaatsvindt naar:
a. een A-bedrijf, B-bedrijf of D-bedrijf; of
b. uitsluitend hetzelfde C-bedrijf of cluster van C-bedrijven als bedoeld
in artikel 2.27d.
Artikel 2.27m. Vervoer F-bedrijven
1. Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een F-bedrijf, indien
aanvoer plaatsvindt vanaf uitsluitend een en hetzelfde B-bedrijf.
2. Het is toegestaan om varkens af te voeren van een F-bedrijf naar:
a. het B-bedrijf waarvan die dieren oorspronkelijk afkomstig waren; of
b. een D-bedrijf, waarbij voor zover het F-bedrijf onderdeel is van een
cluster van F-bedrijven als bedoeld in artikel 2.27e, per periode van:
1°. zes weken afvoer is toegestaan naar ten hoogste zes D-bedrijven, en
2°. zestien weken afvoer is toegestaan naar ten hoogste twaalf
D-bedrijven.
Artikel 2.27n. Vervoer RE-bedrijven
Het is toegestaan om varkens aan te voeren op een RE-bedrijf, indien
daarmee op het bedrijf niet meer dan vier varkens en hun eventuele
biggen worden gehouden.
Artikel 2.27o. Wissel vaste afnemer of leverancier
1. Een houder van varkens als bedoeld in artikel 2.27h, eerste lid,
onderdeel a, onder 1°, of derde lid, onderdelen b of c, of artikel 2.27i,
eerste lid, onderdeel a, onder 1°, of tweede lid, die uitsluitend van
hetzelfde bedrijf dieren ontvangt of aan hetzelfde bedrijf of dezelfde
bedrijven dieren levert, registreert dat bij Onze Minister via een daartoe
door Onze Minister beschikbaar gesteld middel.
2. Een houder als bedoeld in het eerste lid kan éénmaal per twaalf
maanden wisselen van leverancier of afnemer van varkens, nadat de
houder daarvan melding heeft gedaan bij Onze Minister via een daartoe
door Onze Minister beschikbaar gesteld middel.
3. De wisseling, bedoeld in het tweede lid, kan voor een A-bedrijf of
B-bedrijf zowel voor gelten en zeugen plaatsvinden als voor beren.
Artikel 2.27p. Toestemming voor vervoer
1. Een houder van varkens voert geen varkens van zijn bedrijf af
onderscheidenlijk op zijn bedrijf aan zonder voorafgaande toestemming
van Onze Minister.
2. Het vervoer, bedoeld in het eerste lid, vindt plaats binnen zeven
dagen nadat toestemming is verkregen.
3. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld over
de aanvraag en de documentatie van de toestemming, bedoeld in het
eerste lid.

Staatsblad 2021

169

23

§ 4.3.2. Monitoringsvoorschriften
Artikel 2.27q. Monitoring varkens
1. Een houder van varkens als bedoeld in artikel 2.27b, eerste lid,
onderdelen a tot en met e, en tweede lid, laat die dieren onderzoeken op
de aanwezigheid van besmettelijke dierziekten.
2. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over:
a. de aard en de frequentie van het onderzoek;
b. het aanleveren en bewaren van gegevens;
c. het ter beschikking stellen van onderzoeksresultaten;
d. de gevallen waarin het eerste lid niet van toepassing is.
G
Het opschrift van hoofdstuk 2, paragraaf 5.1 vervalt.
H
Na het opschrift van hoofdstuk 2, paragraaf 5, wordt een paragraafopschrift ingevoegd, luidende:
§ 5.1. Begripsbepalingen
I
Na artikel 2.29 wordt een paragraafopschrift ingevoegd, luidende:
§ 5.2. Welzijnsvoorschriften voor productie gehouden kalveren.
J
Na artikel 2.46 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 5.3. Gezondheidsvoorschriften
Artikel 2.46a. Monitoring brucellose
1. Een houder van een rund, dat na een dracht van meer dan 100 dagen
een of meer vruchten ter wereld heeft gebracht, laat bij dat dier binnen
een week nadat die vrucht of vruchten ter wereld zijn gebracht een
bloedmonster nemen en laat die monsters onderzoeken op de aanwezigheid van antilichamen tegen brucellose, indien die vrucht of vruchten
spontaan meer dan 21 dagen eerder dan de gemiddelde draagtijd van het
desbetreffende runderras ter wereld zijn gebracht.
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over:
a. de monstername en het onderzoek, bedoeld in het eerste lid; en
b. administratie van de bemonstering.
K
Onder vernummering van paragraaf 6.1 tot paragraaf 6.1.2 wordt na het
opschrift van hoofdstuk 2, paragraaf 6, een paragraafopschrift ingevoegd,
luidende:

Staatsblad 2021

169

24

§ 6.1. Welzijnsvoorschriften.
L
Na het opschrift van paragraaf 6.1 wordt een paragraafopschrift
ingevoegd, luidende:
§ 6.1.1. Algemeen
M
In artikel 2.60, eerste lid, vervallen «, dan wel in voorkomend geval door
ambtenaren als bedoeld in artikel 114, eerste lid, van de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren» en «onderscheidenlijk van het Vleeskuikenbesluit 2010».
N
In hoofdstuk 2 wordt paragraaf 6.2 vernummerd tot paragraaf 6.1.3.
O
Het derde lid van artikel 2.68 vervalt.
P
In hoofdstuk 2 wordt paragraaf 6.3 vernummerd tot paragraaf 6.1.4.
Q
Na artikel 2.76i worden de volgende paragrafen ingevoegd:
§ 6.2. Gezondheidsvoorschriften
Artikel 2.76ia. Begripsbepalingen
In deze paragraaf wordt verstaan onder:
verordening (EG) nr. 2160/2003: Verordening (EG) nr. 2160/2003 van het
Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 inzake de
bestrijding van salmonella en andere specifieke door voedsel overgedragen zoönoseverwekkers (PbEU 2003, L 325).
Artikel 2.76ib. Monitoring aviaire influenza
1. Een houder van pluimvee als bedoeld in artikel 4, onderdeel 9, van
verordening (EU) nr. 2016/429 laat die dieren onderzoeken op de aanwezigheid van aviaire influenza.
2. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over:
a. de momenten en de wijze waarop het onderzoek plaatsvindt;
b. de dieren waarbij het onderzoek plaatsvindt;
c. de administratie van de bemonstering.
3. Een houder verplaatst de dieren, bedoeld in het eerste lid, slechts
naar een andere in Nederland gelegen inrichting indien die dieren zijn
onderzocht overeenkomstig de krachtens het tweede lid gestelde regels
en de uitslag van het onderzoek bekend is.
4. Het derde lid is niet van toepassing op dieren die binnen acht dagen
na het uitkomen worden verplaatst, indien kan worden aangetoond dat de
dieren afkomstig zijn van ouderdieren die zijn onderzocht overeenkomstig
de krachtens het tweede lid gestelde regels en de uitslag van het
onderzoek bekend is.

Staatsblad 2021

169

25

Artikel 2.76ic. Monitoring salmonella-serotypen en mycoplasma
spp
1. In aanvulling op artikel 97, eerste lid, aanhef, onderdeel a, aanhef en
onder ii, van verordening (EU) nr. 2016/429 en de krachtens artikel 97,
tweede lid, onderdeel b, van die verordening vastgestelde gedelegeerde
verordening met voorschriften over de ziektebewaking ten aanzien van
salmonella-serotypen die relevant zijn voor de diergezondheid en
mycoplasma spp. stelt Onze Minister nadere regels over:
a. de degene die monsters neemt;
b. het aanleveren van gegevens;
c. de administratie van uitslag van het onderzoek.
2. De in het eerste lid bedoelde voorschriften van de gedelegeerde
verordening en de krachtens het eerste lid gestelde regels zijn van
overeenkomstige toepassing op houders van per ziekte bij ministeriële
regeling aan te wijzen soorten of categorieën van pluimvee als bedoeld in
artikel 4, onderdeel 9, van verordening (EU) 2016/429 die geen dieren
verplaatsen naar een andere lidstaat, met dien verstande dat bij ministeriële regeling van de genoemde verordening afwijkende regels worden
gesteld over de frequentie van de monstername en het onderzoek naar
mycoplasma spp,
Artikel 2.76id. Vaccinatie Newcastle disease
1. Een exploitant als bedoeld in artikel 4, onderdeel 24, van verordening
(EU) nr. 2016/429 van een inrichting waar bij ministeriële regeling aan te
wijzen soorten of categorieën van pluimvee als bedoeld in artikel 4,
onderdeel 9, van die verordening of van in gevangenschap levende vogels
als bedoeld in artikel 4, onderdeel 10, van die verordening worden
gehouden, zorgt ervoor dat die dieren gevaccineerd zijn tegen Newcastle
disease.
2. Bij de ministeriële regeling, bedoeld in het eerste lid, kunnen regels
worden gesteld over:
a. de momenten waarop de vaccinatie plaatsvindt;
b. administratie van de vaccinatie;
c. onderzoek naar de aanwezigheid van antilichamen en naar aanleiding
daarvan te treffen maatregelen.
3. Een houder verplaatst de dieren, bedoeld in het eerste lid, slechts
indien ten aanzien van die dieren is voldaan aan de verplichting tot
vaccinatie tegen Newcastle disease.
4. Het derde lid is niet van toepassing op dieren die binnen acht dagen
na het uitkomen worden verplaatst, indien kan worden aangetoond dat de
dieren afkomstig zijn van ouderdieren die zijn gevaccineerd overeenkomstig de krachtens het eerste en tweede lid gestelde regels.
Artikel 2.76ie. Monitoring zoönotische Salmonella
1. Ter uitvoering van verordening (EG) nr. 2160/2003 worden bij
ministeriële regeling regels gesteld over monitoring op zoönotische
Salmonella bij dieren van bij die regeling aan te wijzen diercategorieën
die vallen onder pluimvee als bedoeld in artikel 4, onderdeel 9, van
verordening (EU) nr. 2016/429.
2. In aanvulling op de krachtens verordening (EG) nr. 2160/2003
vastgestelde EU-verordeningen kunnen bij ministeriële regeling nadere
regels worden gesteld over de monitoring op zoönotische Salmonella bij
dieren van bij die regeling aan te wijzen andere dan de in het eerste lid
genoemde diercategorieën die vallen onder pluimvee als bedoeld in
artikel 4, onderdeel 9, van verordening (EU) nr. 2016/429.
3. De regels, bedoeld in het eerste en tweede lid, kunnen betrekking
hebben op:

Staatsblad 2021

169

26

a. de momenten en de wijze waarop monsters worden genomen;
b. degene die de monsters neemt;
c. het onderzoek van monsters;
d. administratie en rapportage van de onderzoeksresultaten.
Artikel 2.76if. Aanvoer pluimvee op Salmonella enteritidispositief bedrijf
1. Het is verboden om dieren van bij ministeriële regeling aan te wijzen
diercategorieën die vallen onder «pluimvee» als bedoeld in artikel 4,
onderdeel 9, van verordening (EU) nr. 2016/429 aan te voeren op een
bedrijf waar de aanwezigheid van Salmonella enteritidis is vastgesteld.
2. Het verbod, bedoeld in het eerste lid, is niet van toepassing indien die
dieren zijn gevaccineerd tegen Salmonella enteritidis.
§ 7. Houden van schapen of geiten voor productie
Artikel 2.76ig. Tankmelkonderzoek
1. Een houder die meer dan 50 schapen of geiten houdt ten behoeve
van de bedrijfsmatige productie van melk laat maandelijks, of zo veel
vaker als Onze Minister verzoekt, een monster onderzoeken van melk, die
wordt bewaard in een melkkoeltank en die geen behandeling heeft
ondergaan, op de aanwezigheid van Coxiella burnettii.
2. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over de
monstername en het onderzoek, bedoeld in het eerste lid.
Artikel 2.76ih. Mestvoorschriften
1. Het is een houder die meer dan 50 schapen of geiten houdt ten
behoeve van de bedrijfsmatige productie van melk verboden om mest van
schapen of geiten uit te rijden of af te voeren, tenzij de mest:
a. na verwijdering uit de stal 30 dagen luchtdoorlatend afgedekt is
opgeslagen, of
b. rechtstreeks en afgedekt naar een erkende composteerinrichting of
erkend composteerbedrijf wordt vervoerd.
2. Een houder als bedoeld in het eerste lid administreert:
a. de datum waarop mest uit een stal is verwijderd;
b. de begin- en einddatum van de composteringsperiode, bedoeld in het
eerste lid, onderdeel a;
c. de datum waarop mest op het bedrijf is uitgereden;
d. de hoeveelheid mest, uitgedrukt in kubieke meters, die is verwijderd,
opgeslagen of uitgereden.
3. Een houder bewaart de gegevens, bedoeld in het tweede lid, twee
jaar.
R
In hoofdstuk 2 wordt paragraaf 6a vernummerd tot paragraaf 8.
S
In hoofdstuk 2 wordt paragraaf 6b vernummerd tot paragraaf 9.
T
In hoofdstuk 2 wordt paragraaf 7 vernummerd tot paragraaf 10.

Staatsblad 2021

169

27

U
Na artikel 3.3 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 3.3a. Overeenkomstige toepassing artikel 10, tweede lid,
verordening (EU) nr. 2016/429
Artikel 10, tweede lid, verordening (EU) nr. 2016/429 is van overeenkomstige toepassing op degene die zich niet-beroepsmatig met dieren
bezighoudt.
V
Na artikel 3.23 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 3. Niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren
Artikel 3.24. Niet-commerciële verkeer van honden, katten en
fretten
1. Onze Minister wijst een punt van binnenkomst voor reizigers aan als
bedoeld in artikel 3, onderdeel k, van verordening (EU) nr. 576/2013.
2. Onze Minister kan een ander punt van binnenkomst voor het verkeer
van geregistreerde militaire, speur- of reddingshonden aanwijzen als
bedoeld in artikel 10, derde lid, van verordening (EU) nr. 576/2013.
3. Bij ministeriële regeling kan worden bepaald dat het andere personen
dan dierenartsen is toegestaan transponders als bedoeld in verordening
(EU) nr. 576/2013 te implanteren. In dat geval worden bij ministeriële
regeling regels gesteld over de minimumkwalificaties van die andere
personen.
4. Bij ministeriële regeling kunnen in aanvulling op verordening (EU)
nr. 576/2013 regels worden gesteld over het niet-commerciële verkeer van
honden, katten en fretten met betrekking tot:
a. de uitgifte, het verstrekken of het voorhanden hebben van blanco
identificatiedocumenten als bedoeld in die verordening;
b. een verplichting tot vermelding van aanvullende gegevens op of in
het identificatiedocument;
c. de termijn waarin een gemachtigde dierenarts als bedoeld in artikel 3,
onderdeel g, van verordening (EU) nr. 576/2013 de gegevens, bedoeld in
artikel 22, derde lid, van die verordening, en onderdeel b, bewaart;
d. de voorwaarden waaronder het verkeer van geregistreerde militaire,
speur- of reddingshonden als bedoeld in artikel 10, derde lid, van
verordening (EU) nr. 576/2013 plaatsvindt.
W
Na artikel 4.14 worden de volgende paragrafen toegevoegd:
§ 3. Houden van evenhoevigen voor vertoning
Artikel 4.15. Tentoonstellen en keuren evenhoevigen
1. Het is verboden om evenhoevigen bijeen te brengen op een
tentoonstelling, keuring of ander evenement.
2. Het eerste lid is niet van toepassing op een tentoonstelling of keuring
met runderen, schapen of geiten.
3. Een organisator van een tentoonstelling of keuring met runderen,
schapen of geiten doet daarvan ten minste 30 dagen voorafgaand aan de
dag waarop die tentoonstelling of keuring plaatsvindt melding bij Onze
Minister.

Staatsblad 2021

169

28

4. Een houder van runderen, schapen of geiten die worden tentoongesteld of gekeurd laat die dieren in de vijf dagen voorafgaand aan de
tentoonstelling of keuring klinisch onderzoeken door een dierenarts.
5. In afwijking van het vierde lid kan het klinische onderzoek van geiten
of schapen plaatsvinden op de inrichting waar de tentoonstelling of
keuring wordt gehouden.
6. Een houder en een dierenarts als bedoeld in het vierde lid leggen de
resultaten van het onderzoek vast met behulp van een door Onze Minister
beschikbaar gesteld middel.
7. Een organisator als bedoeld in het derde lid laat slechts dieren toe tot
de tentoonstelling of keuring, indien uit het onderzoek, bedoeld in het
vierde of vijfde lid, blijkt dat de dieren niet besmet zijn met een dierziekte
of zoönose of drager zijn van een ziekteverwekker of ziekteverschijnselen
vertonen.
8. Runderen, schapen of geiten worden na afloop van een tentoonstelling of keuring zo spoedig mogelijk vervoerd naar:
a. de inrichting van herkomst; of
b. een slachthuis.
Artikel 4.16. Nadere regels tentoonstellen en keuren van
runderen, schapen of geiten
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over:
a. de gegevens die een organisator als bedoeld in artikel 4.15, derde lid
overlegt;
b. het vervoermiddel waarmee runderen, schapen of geiten worden
aangevoerd naar of afgevoerd van een tentoonstelling of keuring;
c. reiniging en ontsmetting met betrekking tot de aanvoer en afvoer van
dieren en het betreden van een tentoonstelling of keuring;
d. administratie van aangevoerde en afgevoerde dieren en de gebruikte
vervoermiddelen.
Artikel 4.17. Houden en bijeenbrengen schapen en geiten
1. Het is verboden schapen of geiten die niet zijn gevaccineerd
overeenkomstig artikel 1.46 te houden op een inrichting die is opengesteld voor het publiek met het oogmerk om direct contact tussen
bezoekers en dieren te faciliteren, tenzij die schapen of geiten:
a. in hun eerste levensjaar worden geslacht en geen dieren dekken,
onderscheidenlijk gedekt of geïnsemineerd worden; of
b. jonger zijn dan drie maanden.
2. Het is verboden schapen of geiten die niet zijn gevaccineerd
overeenkomstig artikel 1.46 bijeen te brengen op een tentoonstelling,
keuring of ander evenement.
3. Het tweede lid is niet van toepassing op lammeren, jonger dan drie
maanden, die samen met het moederdier bijeen worden gebracht.
§ 4. Houden van vogels voor vertoning
Artikel 4.18. Evenementen met vogels
1. Het is verboden om pluimvee als bedoeld in artikel 4, onderdeel 9,
van verordening (EU) nr. 2016/429 of in gevangenschap levende vogels als
bedoeld in artikel 4, onderdeel 10, van die verordening bijeen te brengen
op een tentoonstelling, keuring of ander evenement waar enkel uit
Nederland afkomstige dieren aanwezig zijn.
2. In afwijking van het eerste lid is het toegestaan om:
a. in gevangenschap levende vogels bijeen te brengen voor een keuring
of tentoonstelling;
b. postduiven bijeen te brengen voor een wedvlucht.

Staatsblad 2021

169

29

3. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over keuringen,
tentoonstellingen en wedvluchten als bedoeld in het tweede lid, met
betrekking tot:
a. vaccinatie tegen besmettelijke dierziekten;
b. onderzoek naar de aanwezigheid van besmettelijke dierziekten;
c. melding van het bijeenbrengen bij Onze Minister;
d. bij te houden en over te leggen gegevens.
Artikel 6.5 Wijziging Besluit diergezondheidsheffing
In artikel 1 van het Besluit diergezondheidsheffing komt de begripsbepaling van «A-, B-, C-, D-, E- of F-bedrijf» te luiden:
A-, B-, C-, D-, E- of F-bedrijf: bedrijf dat op grond van artikel 2.27a van
het Besluit houders van dieren is geregistreerd als A-, B-, C-, D-, E- of
F-bedrijf;.

HOOFDSTUK 7 SLOTBEPALINGEN
Artikel 7.1 Overgangsrecht
Besluiten die op grond van artikel 13 van uitvoeringsverordening (EU)
2015/262 van de Commissie van 17 februari 2015 tot vaststelling van
voorschriften overeenkomstig de Richtlijnen 90/427/EEG en 2009/156/EG
van de Raad met betrekking tot de methoden voor de identificatie van
paardachtigen (verordening paardenpaspoort) (Pb EU 2015, L 59) zijn
genomen, worden geacht te zijn genomen op grond van artikel 60 van
verordening (EU) 2019/2035 onder dezelfde voorschriften, beperkingen en
voorwaarden.
Artikel 7.2 Intrekken besluiten
De volgende besluiten worden ingetrokken:
a. het Besluit aanwijzing diersoorten besmettelijke dierziekten;
b. het Besluit eisen dierlijk sperma en spermawincentra;
c. het Besluit gebruik sera en entstoffen;
d. het Besluit niet gehouden dieren;
e. het Besluit uitvoer dieren en produkten van dierlijke oorsprong;
f. het Besluit uitvoering verordening officiële controles diergezondheid;
g. het Besluit verdachte dieren;
h. het Besluit verlaging tegemoetkoming aangewezen dierziekten;
i. het Besluit vervoer van en naar besmette of van besmetting verdachte
gebouwen en terreinen;
j. het Besluit waardevaststelling bij dierziektebestrijding;
k. het Besluit zoönosen;
l. het Embryobesluit.
Artikel 7.3 Vervallen van artikel 2.3
Indien het bij koninklijke boodschap van 26 februari 2021 ingediende
voorstel van wet tot wijziging van de Wet dieren in verband met actualisering van de diergezondheidsregels en enkele technische aanpassingen
(Kamerstukken 35 746) tot wet is of wordt verheven en artikel I, onderdeel
C, van die wet in werking treedt, vervalt artikel 2.3 op hetzelfde tijdstip.
Artikel 7.4 Besluit identificatie en registratie van dieren
Het Besluit identificatie en registratie van dieren wordt als volgt
gewijzigd:

Staatsblad 2021

169

30

A
De artikelen 1 tot en met 4 vervallen.
B
In hoofdstuk 3 wordt voor artikel 19 een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 18a. Gewijzigde grondslag
Dit besluit berust op de artikelen 2.2, tiende lid, onderdeel l, 2.4, tweede
lid, 7.1 en 7.2 van de Wet dieren.
Artikel 7.5 Inwerkingtreding
1. Dit besluit treedt in werking met ingang van 21 april 2021, met
uitzondering van artikel 6.4, onderdeel B, ten aanzien van de artikelen
1.29, 1.30 en 1.31 van het Besluit houders van dieren, en van artikel 6.5.
2. Indien het bij koninklijke boodschap van 17 februari 2020 ingediende
voorstel van wet tot wijziging van de Wet dieren in verband met de
uitvoering van de herziene Europese diergezondheidswetgeving (Kamerstukken 35 398) tot wet is of wordt verheven en artikel I, onderdeel B, van
die wet in werking treedt, treedt artikel 6.4, onderdeel B, ten aanzien van
de artikelen 1.29, 1.30 en 1.31 van het Besluit houders van dieren, op
hetzelfde tijdstip in werking.
3. Artikel 6.5 treedt in werking op het tijdstip dat artikel I, onderdeel A,
onderdeel 3, van het besluit van 15 oktober 2020 tot wijziging van het
Besluit diergezondheidsheffing in verband met de vaststelling van de
tarieven voor 2021 (Stb. 399) in werking treedt.
Artikel 7.6 Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit diergezondheid.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van
toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
’s-Gravenhage, 24 maart 2021
Willem-Alexander
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten
Uitgegeven de zesde april 2021
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

stb-2021-169
ISSN 0920 - 2064
’s-Gravenhage 2021

Staatsblad 2021

169

31

NOTA VAN TOELICHTING
INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 1 Inleiding
Hoofdstuk 2 Stelsel Wet dieren
Hoofdstuk 3 Besluit diergezondheid
3.1. Inleiding
3.2. Verdachte en besmette dieren
3.3. Uitvoering monitoringsprogramma’s door aangewezen instelling
3.4. Waardevaststelling bij dierziektebestrijding
3.4.1. Inleiding
3.4.2. Waarde van dieren, producten en voorwerpen
3.4.3. Werkwijze bij waardevaststelling
3.4.4. Vakbekwaamheid deskundigen
3.5
Waarschuwingsborden en kentekenen
Hoofdstuk 4 Wijzigingen Besluit houders van dieren, Besluit dierlijke producten, Besluit
diergeneesmiddelen en Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren
4.1. Preventie
4.1.1. Bijeenbrengen van dieren
4.1.2. Verplaatsen van varkens in Nederland
4.1.3. Tentoonstellingen, keuringen en evenementen
4.1.3.1.
Hoefdieren
4.1.3.2.
Pluimvee en in gevangenschap levende vogels
4.1.4. Vervoermiddelen voor dieren
4.1.5. Brengen van dieren en dierlijke producten van derde landen in
Nederland en van Nederland naar derde landen
4.1.6. Levende dierlijke producten binnen Nederland
4.1.7. Vaccinatie
4.1.7.1.
Vaccinatie tegen Newcastle disease
4.1.7.2.
Vaccinatie tegen Q-koorts
4.1.8. Personen die zich niet-beroepsmatig met dieren bezighouden
4.2. Onderzoek naar de gezondheid van dieren
4.2.1. Meldplicht
4.2.2. Monitoringsprogramma’s
4.2.2.1.
Algemeen
4.2.2.2.
Runderen
4.2.2.3.
Schapen en geiten
4.2.2.4.
Varkens
4.2.2.5.
Pluimvee
4.2.3. Laboratoria
4.3. Randvoorwaarden voor een effectieve preventie en bestrijding van dierziekten
4.3.1. Registratieverplichtingen
4.3.2. Identificatie en registratie van dieren
4.4. Overige onderwerpen
4.4.1. Zoönosen
4.4.2. Niet-commerciële verkeer van honden, katten en fretten
4.4.3. Werken met ziekteverwekkers
4.4.4. Waterdieren
Hoofdstuk 5 Toetsen
5.1. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (UHT)
5.1.1. Besluit diergezondheid
5.1.2. Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren
5.1.3. Besluit houders van dieren
5.1.3.1.
Melding en bewaking dierziekten en zoönosen
5.1.3.2.
Bijeenbrengen van dieren
5.1.3.3.
Houden van schapen of geiten
5.1.3.4.
Reinigen en ontsmetten
5.1.3.5.
Vervoer van en naar inrichtingen met varkens
5.1.3.6.
Monitoringsvoorschriften
5.1.3.7.
Diversen
5.2. Adviescollege toetsing regeldruk
5.3. Financiële gevolgen
5.4. EU notificatie
Hoofdstuk 6 Consultatie
6.1. Besluit diergezondheid
6.1.1. Besmette en van besmetting verdachte dieren
6.2.2. Uitvoering monitoringsprogramma’s door aangewezen laboratoria
6.2.3. Waardevaststelling bij ziektebestrijdingsmaatregelen
6.2. Besluit Dierlijke producten
6.3. Besluit houders van dieren
6.3.1. Melding en bewaking dierziekten en zoönosen
6.3.2. Bijeenbrengen van dieren

33
34
35
35
35
37
39
39
39
41
43
44

Staatsblad 2021

32

169

45
45
46
50
52
52
53
54
58
59
61
62
63
64
65
65
66
66
67
68
69
70
71
72
72
73
75
75
76
76
78
79
79
80
80
80
80
80
81
82
82
82
83
83
83
86
86
86
86
86
87
88
89
89
89

6.3.3. Houden van schapen of geiten
6.3.4. Identificatie en registratie van dieren
6.3.5. Reinigen en ontsmetten
6.3.6. Vervoer van en naar inrichtingen met varkens
6.3.7. Monitoringsvoorschriften
6.3.8. Tentoonstellingen, keuringen en evenementen
6.4
Diversen
Hoofdstuk 7 Inwerkingtreding
Deel II Artikelsgewijs

92
93
93
93
94
94
95
97
97

Deel I Algemeen
Hoofdstuk 1 Inleiding
Met ingang van 21 april 2021 is de nieuwe Europese diergezondheidsverordening (verordening (EU) nr. 2016/429; hierna «diergezondheidsverordening» of «verordening») van toepassing. Die verordening brengt de
omvangrijke hoeveelheid Europese wetgeving over diergezondheid
samen in één kader. Daarbij ligt de focus op bevordering van de diergezondheid via preventie, ziektebewaking en ziektebestrijding. De verordening en de daarop gebaseerde gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen van de Europese Commissie, voorzien in uniforme, rechtstreeks
werkende regels voor exploitanten, houders van dieren en voor de
overheid. Deze verordening wordt uitgevoerd op grond van de Wet
dieren1.
De verordening laat voor sommige onderwerpen, onder voorwaarden,
ruimte aan lidstaten om aanvullende regels te stellen. Voor Nederland is
het van belang om aanvullend op de Europese regels nationale regels te
stellen om de diergezondheid te beschermen. De noodzaak en de inhoud
van nationaal aanvullende regels kan per lidstaat verschillen. De
kenmerken van de dierhouderij en de (geschiedenis van de) dierziekte
situatie per lidstaat zijn namelijk verschillend. Voor Nederland geldt dat de
dierhouderij zich kenmerkt door een hoge dichtheid van inrichtingen waar
dieren worden gehouden, grote dieraantallen en door uitgebreide
internationale handelscontacten, zowel met andere lidstaten als landen
buiten de Europese Unie.
De noodzaak in het stellen van aanvullende nationale regels komt ook
voort uit het feit dat de verordening voor sommige thema’s geen regels of
beperkt regels stelt. Terwijl het voor een effectieve preventie, bewaking en
monitoring en bestrijding wel noodzakelijk is regels te stellen. Zo ziet de
verordening bijvoorbeeld alleen op verplaatsingen van dieren tussen
lidstaten en niet op verplaatsingen van dieren binnen een lidstaat. Van uit
het oogpunt van preventie kan het evenwel noodzakelijk zijn ook regels te
stellen aan het verplaatsen van dieren binnen een lidstaat. Om deze
redenen is het noodzakelijk om nationaal aanvullende regels te stellen ten
aanzien van preventie, bewaking en monitoring en bestrijding van
dierziekten.
De nationale regels zijn deels opgenomen in een nieuwe algemene
maatregel van bestuur, het Besluit diergezondheid. Hierin worden onder
andere de regels gesteld voor de verlening van tegemoetkomingen aan
houders ten aanzien van schade door maatregelen die zijn getroffen ter
bestrijding van dierziektes. In hoofdstuk 3 wordt dit nieuwe besluit nader
toegelicht. De overige regels zijn opgenomen in de reeds bestaande
besluiten, namelijk het Besluit houders van dieren, het Besluit dierlijke
1

Voor een nadere toelichting op de verordening verwijs ik naar de memorie van toelichting bij
de wijziging van de Wet dieren in verband met de uitvoering van de herziene Europese
diergezondheidswetgeving (Kamerstuk 35 398, nr. 3).

Staatsblad 2021

169

33

producten, het Besluit diergeneesmiddelen en Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren. Het gaat onder andere om regels ter preventie
en bewaking van dierziekten zoals regels over het bijeenbrengen van
dieren, het vervoeren van dieren binnen Nederland, tentoonstellingen en
keuringen met dieren, de reiniging en ontsmetting van vervoermiddelen
en over de winning, productie, opslag en handel in levende dierlijke
producten. Dit wordt nader toegelicht in hoofdstuk 4.
Hoofdstuk 2 Stelsel Wet dieren
De diergezondheidsverordening is een verordening en is daarmee een
rechtstreekse bron van rechten en verplichtingen binnen de Europese
Unie. Enerzijds betekent dit dat de bepalingen uit de diergezondheidsverordening niet geïmplementeerd mogen worden in nationale regelgeving,
anderzijds behoeven bepalingen uitwerking in nationale regelgeving om
de verordening te kunnen uitvoeren. Het gaat dan bijvoorbeeld om het
strafbaar stellen van overtredingen van bepaalde voorschriften uit de
diergezondheidsverordening, en de mogelijkheid om uitvoering te kunnen
geven aan bindende onderdelen uit de verordening.
De Wet dieren voorziet in hoofdstuk 6 in een wettelijk systeem om dit te
kunnen doen. Op basis van artikel 6.3, tweede lid, van de Wet dieren is de
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aangewezen als
bevoegde autoriteit en beschikt daarmee over de bevoegdheden die de
diergezondheidsverordening aan de bevoegde autoriteit toekent.
Daarnaast voorziet 6.2 van de Wet dieren in de noodzakelijke grondslag
om overtredingen van bepalingen uit de verordening die rechtstreek
werken voor burgers en bedrijven bij ministeriele regeling strafbaar te
stellen.
Waar de diergezondheidsverordening voorziet in de opdracht aan
lidstaten om uitvoering te geven aan bindende onderdelen van de
verordening, biedt artikel 6.4 van de Wet dieren de grondslag om dit bij
ministeriele regeling te doen. Evenwel wordt deze delegatiegrondslag
beperkt tot de onderwerpen in de artikelen die in artikel 6.4 eerste lid van
de Wet dieren staan genoemd.
Waar de diergezondheidsverordening de lidstaten de ruimte biedt om al
dan niet bepaalde regels te stellen, of om zelf invulling te geven aan deze
regels, worden deze regels bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld. Dit betekent dat, voor zover het noodzakelijk of wenselijk is om voor
deze onderdelen van de verordening nationale regels te stellen, dergelijke
nationale regels in onderhavig besluit zijn opgenomen, en eventueel
nader uit te werken bij ministeriële regeling.
Omwille van een goede uitvoering van de diergezondheidsverordening
worden tot slot de bevoegdheden van de minister uit hoofdstuk 6 van de
Wet dieren aangevuld door een wijziging van het Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren (zie hiervoor de artikelen 4.8 en 4.9 van het
Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren). Met deze wijziging krijgt
de minister in artikel 4.8 de bevoegdheid om besluiten te nemen ter
uitvoering van de diergezondheidsverordening, de officiële controle
verordening ((EU) 2017/625) of op één van die of beide verordeningen
gebaseerde voorschriften uit uitvoeringshandelingen of gedelegeerde
handelingen. Het gaat om voorschriften die gericht zijn tot de lidstaat en
die de lidstaat verplichten of de ruimte bieden om een besluit te nemen,
niet zijnde het vaststellen van een algemeen verbindend voorschrift.
Hierbij kan onder andere gedacht worden aan de bevoegdheid voor
lidstaten om bepaalde exploitanten vrij te stellen van verplichtingen zoals
in artikel 113, tweede lid, van de diergezondheidsverordening.

Staatsblad 2021

169

34

Op basis van artikel 4.9 van het Besluit handhaving en overige zaken
Wet dieren heeft de minister de bevoegdheid om algemene regels te
stellen om uitvoering te geven aan niet-bindende onderdelen in de
uitvoeringshandelingen en gedelegeerde handelingen die op basis van de
diergezondheidsverordening en de officiële controle verordening zijn
vastgesteld. Artikel 4.8 van het Besluit handhaving en overige zaken Wet
dieren vormt hiermee de evenknie van artikel 6.4, eerste lid, van de Wet
dieren. De reden hiervoor is dat het hier om onderwerpen gaat die zijn
gericht op de uitvoering en uitwerking van regels waar de diergezondheidsverordening reeds de basis voor biedt. Deze voorschriften zijn veelal
technisch van aard, zoals termijnen waarbinnen gegevens moeten worden
doorgegeven of voorschriften over aan te brengen identificatiemiddelen.
Daarnaast kunnen deze voorschriften door de Europese Commissie op
korte termijn nog worden ingevoerd of gewijzigd, het is daarom nodig om
snel uitvoering te kunnen geven aan die regels. Beide bevoegdheden
worden beperkt tot de genoemde onderwerpen in de artikelen van de Wet
dieren. Hierbij wordt met name verwezen naar de materiele bepalingen in
hoofdstuk 2 en 3 van de Wet dieren. Daarnaast wordt nog opgemerkt dat
ten aanzien van de bevoegdheid tot het stellen van algemeen verbindende
voorschriften voor de uitvoering van niet-bindende onderdelen (artikel 4.9
van het Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren) de bevoegdheid
daartoe ook beperkt wordt door de reikwijdte dat het artikel heeft of de
artikelen hebben in de diergezondheidsverordening of de officiële
controle verordening en op basis waarvan de betreffende gedelegeerde
handeling of uitvoeringshandeling is vastgesteld.
Niet alle Europese regels die zien op dieren en ziekten zijn door de
diergezondheidsverordening vervangen. Naast de diergezondheidsverordening blijven er een Europese richtlijn, twee verordeningen en een
besluit die zien op ziekten die van dier op mens kunnen worden overgebracht (zoönosen) van toepassing. De nationale regels die nodig zijn ter
implementatie en uitvoering van deze regels waren gebaseerd op de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Met het intrekken van die wet
zijn deze regels nu ook op de Wet dieren gebaseerd. In paragraaf 4.4.1 van
deze toelichting wordt dit nader toegelicht.
Hoofdstuk 3 Besluit diergezondheid
3.1. Inleiding
Het Besluit diergezondheid is een nieuwe algemene maatregel van
bestuur. Het kenmerk van de regels in dit besluit is dat zij over diergezondheid gaan en zich richten tot de overheid. Vanwege hun aard kunnen
deze regels niet worden ondergebracht in één van de algemene maatregelen van bestuur die al tot stand zijn gebracht onder de Wet dieren.
Daarom worden deze regels in een nieuw besluit opgenomen.
Het Besluit diergezondheid gaat over de volgende onderwerpen:
verdacht- en besmetverklaring van dieren, uitvoering monitoringsprogramma’s door aangewezen inrichtingen, waardevaststelling van dieren,
producten, voorwerpen die worden gedood, vernietigd of onschadelijk
gemaakt in het kader van bestrijdingsmaatregelen en waarschuwingsborden en kentekenen. Deze onderwerpen worden in de volgende
paragrafen nader toegelicht.
3.2. Verdachte en besmette dieren
In artikel 9 van verordening (EU) 2020/689 zijn criteria opgenomen aan
de hand waarvan wordt bepaald of sprake is van verdachte of besmette
dieren (of groepen dieren). Die criteria zijn enkel van toepassing op

Staatsblad 2021

169

35

dierziekten waarop de diergezondheidsverordening van toepassing is. Er
zijn echter dierziekten die niet op basis van de diergezondheidsverordening zijn aangewezen als besmettelijke dierziekten, maar die wel grote
gevolgen kunnen hebben voor dier, mens, economie en/of milieu. Het
gaat dan om ziekten die niet in de verordening zijn aangewezen, maar die
wel op Europees niveau zijn gereguleerd in andere EU-regelgeving. Die
ziekten worden op grond van de Wet dieren aangewezen als besmettelijke
dierziekten, ter uitvoering van andere Europese regelgeving dan de
diergezondheidsverordening. Het gaat bijvoorbeeld om bepaalde
zoönosen waar andere Europese regels voor gelden, zoals toegelicht in
paragraaf 4.4.1. De diergezondheidsverordening laat tevens ruimte aan
lidstaten om maatregelen te treffen voor andere ziekten dan die op basis
van de diergezondheidsverordening zijn aangewezen (artikel 171).
Voorwaarden hierbij zijn dat die maatregelen proportioneel moeten zijn en
geen belemmering mogen vormen voor het handelsverkeer tussen
lidstaten. Om dergelijke nationale maatregelen te kunnen treffen moet een
dierziekte worden aangewezen op grond van de Wet dieren. Het kan gaan
om ziekten die helemaal niet in de diergezondheidsverordening zijn
aangewezen zoals SARS-CoV-2 bij nertsen. Het kan ook gaan om ziekten
die wel in de diergezondheidsverordening zijn aangewezen maar niet voor
bepaalde diersoorten. Voorbeelden daarvan zijn de ziekte van Aujeszky bij
honden of mond-en-klauwzeer bij andere diersoorten dan evenhoevigen.
Ook voor die ziekten die in andere EU-regelgeving zijn gereguleerd of
op nationaal niveau zijn aangewezen is het van belang dat duidelijk is
wanneer een dier wordt verdacht van of besmet is met een dergelijke
ziektekiem. Dit is namelijk een voorwaarde om maatregelen ten aanzien
van die verdachte dan wel besmette dieren te kunnen treffen. De
voorwaarden op basis waarvan de minister een dier of een groep dieren
als verdacht van besmetting aan kan wijzen zijn opgenomen in artikel 2.1.
De voorwaarden komen overeen met voorwaarden voor verdenking en
besmetting in de diergezondheidsverordening. Voor Europees en
nationaal aangewezen dierziekten geldt dus hetzelfde regime. Ten eerste
kunnen dieren als verdacht aangemerkt worden op basis van het klinisch
vaststellen dat ze afwijkingen of verschijnselen hebben die wijzen op de
aanwezigheid van een aangewezen ziekte. Ten tweede kan het ook zijn dat
er naar aanleiding van de klinische symptomen nader onderzoek zoals een
sectie of laboratoriumonderzoek is verricht en dat die uitkomsten van dat
nader onderzoek aanleiding zijn om de dieren verdacht te verklaren. Tot
slot kunnen dieren verdacht worden verklaard als er sprake is van een
epidemiologisch verband, bijvoorbeeld als een dier in eenzelfde ruimte
verblijft als een ziek (besmet) dier, ook al is dat dier zelf (nog) niet ziek.
Een dier dat zich op een andere inrichting bevindt kan op basis van deze
voorwaarde tevens worden aangemerkt als verdacht, als er een risicovol
contact is geweest tussen de dieren op die locatie en dieren, producten of
materialen afkomstig een besmette inrichting. Het vaststellen van wat een
risicovol contact is gebeurd op basis van een risicoanalyse door de
NVWA. De contacten tussen een inrichting en een andere inrichting
worden daarvoor in kaart gebracht en de NVWA beoordeelt of een
bepaald contact als riskant wordt aangemerkt. Verplaatsingen van dieren
zijn veelal het riskantst, maar ook materialen die in dierverblijven zijn
gebracht gelden als risicovol. Minder riskant zijn contacten waarbij de
dierverblijven niet worden aangedaan. Het is aan de NVWA om in het
concrete geval een afweging te maken. De vraag of sprake is van risicovol
contact zal afhangen van het type ziekte en het type contact en inrichting.
Het is dus niet uitgesloten dat een gezond (ogend) dier toch als verdacht
moet worden aangemerkt. Het is ook mogelijk om de aanwijzing die
dieren als verdacht bestempeld in te trekken, dat in de regel zal gebeuren
als uit nader laboratoriumonderzoek blijkt dat de dieren niet besmet zijn
met de ziekteverwekker en/of ze geen immunologische reactie tegen de

Staatsblad 2021

169

36

ziekteverwekker hebben. De voorwaarden om een dier als besmet aan te
wijzen zijn opgenomen in artikel 2.2. Er is sprake van een besmetting als
de ziekteverwekker geïsoleerd is uit een monster van een dier. Ook als
genetisch materiaal wordt aangetroffen of de aanwezigheid van de
ziekteverwekker indirect wordt aangetoond (bijvoorbeeld een immuunreactie) is er sprake van besmetting. Daarbij geldt wel dat de dieren
klinische symptomen moeten hebben of er een epidemiologisch verband
moet zijn met een vermoedelijk of bevestigd besmet dier of dieren.
3.3. Uitvoering monitoringsprogramma’s door aangewezen instelling
Op basis van de diergezondheidsverordening en de daarop gebaseerde
gedelegeerde handelingen moeten lidstaten de gezondheid van dieren
bewaken middels zogeheten monitoringsprogramma’s. Dit kan gaan om
programma’s die tot doel hebben om besmettingen met een van de
aangewezen ziekten of een nieuwe ziekte te ontdekken of om
programma’s die gericht zijn op het aantonen dat een specifieke ziekteverwekker afwezig is in Nederland (vrijstatus). Het kan ook gaan om
programma’s voor ziekten die op basis van nationaal recht zijn aangewezen. In paragraaf 4.2.2 wordt nadere toelichting gegeven op de
specifieke programma’s in Nederland.
Ten algemene bestaat een monitoringsprogramma voor het aantonen
van de aan- of afwezigheid van een specifieke ziekteverwekker uit het
nemen van de juiste monster, onderzoek van deze monsters in een
laboratorium met de juiste testmethode, analyse van de uitkomsten en
rapportage. Een monitoringsprogramma dat tot doel heeft de diergezondheidssituatie in algemenere zin te bewaken en mogelijke besmetting met
een aangewezen ziekte of een nieuwe ziekte zo snel mogelijk op te sporen
moet ook andere onderzoeksmethoden bevatten. In een dergelijke
monitoring moet gezorgd worden dat signalen over diergezondheidsproblemen gemeld en beoordeeld worden. Het nader onderzoeken van
signalen bestaat onder andere ook klinisch onderzoek aan dieren en
pathologie op kadavers. Het is van belang dat het testen in het kader van
deze programma’s gedaan wordt door een laboratorium dat onpartijdig,
onafhankelijk en deskundig is, in paragraaf 4.2.3. wordt daar nader op
ingegaan.
Aangezien bepaalde monitoringsprogramma’s tot doel hebben voor een
bepaalde groep dieren in Nederland een betrouwbaar beeld te geven is
het van belang dat, in geval er een steekproef van de dieren onderzocht
gaat worden, deze steekproef een representatief beeld geeft voor
Nederland. Ook is het van belang dat de monstername voor het
programma efficiënt en betrouwbaar wordt uitgevoerd. En dat de
uitkomsten van een programma geanalyseerd en geduid worden door
personen met de juiste expertise. De uitvoering van monitoring moet
daarom worden uitgevoerd door een instantie die de juiste expertise en
infrastructuur heeft om dergelijke programma’s uit te kunnen voeren.
Het beleggen van verschillende monitoringsprogramma’s bij één
instelling met een laboratorium is vanuit inhoudelijk en uitvoeringstechnisch perspectief wenselijk. Uitkomsten van verschillende programma’s
voor één diersoort en programma’s voor verschillende diersoorten en
ziekten kunnen dan in samenhang door deskundigen beoordeeld worden.
Opvallende signalen kunnen beter geduid en geanalyseerd worden. Dit is
nodig aangezien sommige ziekteverwekkers meer diersoorten kunnen
besmetten. Tevens wordt hiermee geborgd dat de benodigde kennis en
ervaring voor een goede uitvoering van de monitoring opgebouwd kan
worden en bij elkaar blijft. Op basis van artikel 3.1 van het Besluit
diergezondheid is de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Staatsblad 2021

169

37

bevoegd een instelling met een laboratorium aan te wijzen om monitoringsprogramma’s uit te voeren die voortkomen uit Europese of nationale
regelgeving. De uitvoering ervan is daarmee een wettelijke taak die
belegd zal worden bij een laboratorium dat de juiste expertise en
infrastructuur heeft voor de uitvoering van de monitoringsprogramma’s.
Onder de oude regelgeving vond uitvoering van de monitoringsprogramma’s voor specifieke ziekteverwekkers plaats op grond van overeenkomsten die waren gesloten na het doorlopen van een aanbestedingsprocedure. De reikwijdte van de overeenkomst bepaalt dan de mogelijkheden
die de minister heeft om invloed uit te oefenen op de uitvoering van de
programma’s. In plaats daarvan worden in dit besluit deze activiteiten als
wettelijke taak aangemerkt, waardoor de minister meer sturingsmogelijkheden heeft die passen bij de aard van de monitoringsprogramma’s en
meer recht doet aan de ministeriële verantwoordelijkheid voor de
bewaking en bestrijding van aangewezen dierziekten. Artikel 3.2 van het
Besluit diergezondheid geeft de minister daarom de bevoegdheid om,
indien nodig, algemene en bijzondere instructies te geven voor de
uitvoering van de monitoringsprogramma’s. Hierbij kan gedacht worden
aan het instrueren welke specifieke testmethoden gebruikt moeten
worden in een bepaald programma, maar ook aan het jaarlijks opstellen
van een werkplan.
Royal GD, ook bekend als Gezondheidsdienst voor Dieren B.V. (GD), zal
worden aangewezen voor het uitvoeren van aangewezen monitoringsprogramma’s. GD beschikt over de juiste expertise en infrastructuur voor de
taken en voert deze taken al jaren goed en betrouwbaar uit. Op basis van
kennis, ervaring en historie is GD een essentieel onderdeel van de
Nederlandse veterinaire infrastructuur. Het beleggen van dierziektemonitoring als wettelijke taak bij de GD sluit aan bij de rol die GD de afgelopen
jaren feitelijk innam bij de uitvoering van monitoringsprogramma’s op
grond van de oude regelgeving. GD wordt als gevolg van de aanwijzing
op basis van artikel 3.1 een rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)
voor het uitvoeren van aangewezen monitoringsprogramma’s. Op basis
van de bepalingen uit de Comptabiliteitswet 2016 die zien op RWT’s zal
het financiële toezicht op de uitvoering van de wettelijke taak door GD
nader worden uitgewerkt. Hierbij gaat het onder andere om afspraken
over de wijze van verantwoording en een accountantsprotocol dat
specifiek voor dit doel wordt vormgegeven. Het financieel toezicht ziet
alleen op die taken die GD uitvoert in het kader van de wettelijke taak en
niet op andere commerciële activiteiten van GD.
Tot de wettelijke taak behoren alleen programma’s waarvoor geldt dat
de specifieke expertise en infrastructuur van GD nodig is voor een
effectieve en efficiënte uitvoering ervan. Tevens is het, gezien het domein
van expertise van GD, beperkt tot programma’s in de Nederlandse
veehouderij (waaronder de paardenhouderij) voor ziekten die op basis van
de diergezondheidsverordening of nationale diergezondheidswetgeving
zijn aangewezen. Andere monitoringsprogramma’s, zoals monitoring op
het gebied van voedselveiligheid en andere werkzaamheden die GD
uitvoert horen niet bij deze wettelijke taak. Het kan voorkomen dat voor
een nieuwe dierziekte het nodig is snel een nieuw monitoringsprogramma
uit te kunnen voeren. Om die reden is er voor gekozen om de monitoringsprogramma’s die GD uitvoert in het kader van de wettelijke taak
middels een aanwijzing nader te specificeren. In paragraaf 4.2.2 is voor de
verschillende programma’s aangegeven of ze onderdeel uitmaken van de
wettelijke taak van GD. In het kader van het Europese mededingingsrecht
en het vrij verkeer van diensten zal na een periode van ongeveer 5 jaar
opnieuw een beoordeling van de markt plaatsvinden om te bezien of er
mogelijk andere ondernemingen zijn die in aanmerking komen om

Staatsblad 2021

169

38

aangewezen te worden voor deze taken. Om die reden zal GD in eerste
instantie voor een periode van 5 jaar aangewezen worden voor de
uitvoering van de wettelijke taak.
3.4. Waardevaststelling bij dierziektebestrijding
3.4.1. Inleiding
In het kader van dierziektebestrijding kan de minister besluiten dat
dieren moeten worden gedood of producten of voorwerpen onschadelijk
gemaakt of vernietigd moeten worden (artikelen 5.4 en 5.5 van de wet).
De regels over tegemoetkoming in de schade voor geruimde dieren en
vernietigde of onschadelijk gemaakte producten en voorwerpen volgden
voorheen uit de artikelen 85 en verder van de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren (hierna: Gwwd) en het Besluit verlaging
tegemoetkoming aangewezen dierziekten. Het deel van de Wet dieren dat
per 21 april 2021 in werking treedt bevat vanaf dan de regelgeving voor
schadevergoeding aan houders in geval van doden van dieren zijn. Onder
de Wet dieren is het tevens mogelijk de tegemoetkoming in de schade te
maximeren.
Een houder van dieren ontvangt een tegemoetkoming in de schade
voor dieren die in het kader van dierziektebestrijding moeten worden
gedood of voor producten of voorwerpen die onschadelijk worden
gemaakt of worden vernietigd (artikel 9.6 van de wet). De belangrijkste
reden om deze tegemoetkoming te verlenen is om van betrokkenen op
voorhand alle medewerking te krijgen bij de bestrijding van een besmettelijke dierziekte. Voor het succesvol en vroegtijdig kunnen bestrijden van
een besmettelijke dierziekte is het van groot belang dat een veehouder al
bij een eerste vermoeden van besmetting daarvan aan de overheid
melding maakt. Hoe eerder een besmettelijke dierziekte wordt geconstateerd, des te eerder kunnen verdachte of besmette dieren worden
geruimd en des te beter kan een epidemie in de kiem worden gesmoord.
Een houder die weet dat hij een tegemoetkoming krijgt voor geleden
schade, zal eerder overgaan tot het melden van een vermoeden van een
besmetting.2
3.4.2. Waarde van dieren, producten en voorwerpen
De tegemoetkoming in schade wordt zodanig vastgesteld dat recht
wordt gedaan aan de waarde van de te doden dieren en te vernietigen
producten en voorwerpen. Daartoe laat de minister de waarde van die
dieren, producten en voorwerpen vaststellen op een bedrijf waar dieren
van besmetting verdacht zijn verklaard. Uitgangspunt is dat dat gebeurt
voordat de bestrijdingsmaatregelen worden uitgevoerd, tenzij dat om
redenen van spoedeisendheid niet mogelijk is (artikel 9.8 van de wet).
Op grond van artikel 5.4, vijfde lid, van de wet stelt de minister het
precieze moment vast waarop de verdenking is ontstaan dat een dier lijdt
aan een besmettelijke dierziekte. Men spreekt in dat verband ook wel over
het verdacht verklaren van dieren of over een verdachte inrichting. De
minister stelt op dat moment ook het aantal dieren op de inrichting vast,
net als welke van die dieren ziek, verdacht, of dood zijn. Dat aantal wordt
als uitgangspunt gebruikt om de hoogte van de tegemoetkoming vast te
stellen (artikel 4.2, eerste lid, onderdeel a). Een verandering in de status
van een dier (een verdacht dier wordt ziek of een ziek dier gaat dood) na
het moment van verdacht verklaren is niet meer van invloed op de
2

Kamerstukken II 2007/08, 31 389, nr. 3, par. 8.3.

Staatsblad 2021

169

39

waardebepaling. Om waardevaststelling te structureren worden dieren,
producten of voorwerpen waarvan het voor kan komen dat de waarde er
van vastgesteld moet worden verdeeld in soorten en categorieën. Deze
onderverdeling zal in een ministeriële regeling nader worden uitgewerkt,
aangezien de onderverdeling indien een actuele situatie daar aanleiding
toe geeft snel aangepast moet kunnen worden (artikel 4.2, tweede lid).
Voor de waardevaststelling van dieren is de gezondheidsstatus van
belang. Een ziek dier is al besmet met de besmettelijke dierziekte ten
aanzien waarvan de bestrijdingsmaatregel wordt toegepast. Bij een
verdacht dier bestaat de verdenking dat het dier een gevaar oplevert voor
de verspreiding van de ziekte. Voor verdachte dieren en voor producten
en voorwerpen regelt de wet de hoogte van de tegemoetkoming. Voor
verdachte dieren gaat het om de waarde van de dieren in gezonde
toestand in normale omstandigheden, voor producten de marktwaarde en
voor voorwerpen de vervangingswaarde. Dit sluit aan bij de Europese
staatssteunkaders, die voorschrijven dat een tegemoetkoming in dit kader
berekend wordt op basis van de marktwaarde van dieren die zijn geslacht
of geruimd of van met die dieren verband houdende producten.3 Voor
zieke en dode dieren schrijft de wet voor dat de hoogte van de tegemoetkoming het bij algemene maatregel van bestuur te bepalen gedeelte van
de waarde in gezonde toestand bedraagt (artikel 9.8, eerste lid van de
wet).
Om de tegemoetkoming vast te kunnen stellen is naast het aantal dieren
dat meetelt in de waardebepaling, die wordt vastgesteld op moment van
verdacht verklaren van de dieren of het bedrijf, ook een waardevaststelling per dier nodig. Zoals hiervoor is toegelicht gaat het voor
verdachte of besmette dieren om de marktwaarde van de dieren in
gezonde toestand en onder normale omstandigheden. De waarde van
dieren kan echter in de tijd veranderen. Sommige dieren worden
naarmate ze ouder worden meer waard en andere dieren kunnen juist
minder waard worden naarmate ze ouder worden. Hier wordt in de
waardetabellen (zie paragraaf 3.4.3) ook rekening mee gehouden. Gezien
de variatie in waarde van dieren in de tijd is het noodzakelijk om een vast
moment te kiezen als uitgangspunt voor de waardevaststelling. Sommige
dierhouders hebben namelijk baat bij een waardevaststelling vlak bij het
moment van doden van de dieren, omdat dieren die voor fokkerij of
vleesproductie gehouden worden over het algemeen met het verstrijken
van de tijd meer waard worden. Andere dierhouders zijn juist gebaat bij
een waardevaststelling die ruimer voor het moment van doden ligt,
omdat hun dieren juist minder waard worden. Een vast ijkpunt zorgt voor
een evenwicht tussen deze verschillende belangen. Bovendien wordt met
een objectief referentiemoment willekeur en ongelijke behandeling
voorkomen. In artikel 4.1 is opgenomen dat het ijkmoment het moment is
waarop aan de houder wordt meegedeeld dat een bestrijdingsmaatregel
wordt of is toegepast. Het betreft in beginsel een schriftelijke mededeling.
Indien deze mededeling om reden van spoedeisendheid mondeling wordt
gedaan is de datum van die mondelinge mededeling bepalend. Overigens
wordt zo een mondelinge mededeling nadien nog wel schriftelijk
bevestigd en bekend gemaakt (artikel 5.2, vijfde lid, van de wet). Het
gekozen ijkmoment sluit aan bij de Europese Staatssteunkaders waarin is
bepaald dat de vaststelling van de marktwaarde van dieren geschiedt aan
de hand van de actuele waarde. De waardevaststelling wijkt hiermee niet

3

Artikel 26, negende lid, Verordening (EU) nr. 702/2014 van de Commissie van 25 juni 2014
waarbij bepaalde categorieën steun in de landbouw- en de bosbouwsector en in plattelandsgebieden op grond van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie met de interne markt verenigbaar worden verklaard (PbEU 2014, L 193).

Staatsblad 2021

169

40

af van de praktische uitvoering van de taxatiesystematiek zoals voorheen
geregeld in de Gwwd (artikel 86).
Dit besluit werkt verder uit hoe de waarde van dieren, producten en
voorwerpen wordt vastgesteld. Uitgangspunt is dat de tegemoetkoming
zoveel mogelijk recht doet aan de waarde die het dier, product of
voorwerp normaliter op dat moment zou hebben gehad. Voor verdachte
dieren en producten komt dit neer op het bedrag dat de eigenaar onder
normale omstandigheden voor dat dier of product had kunnen ontvangen
op de markt (artikel 4.3, eerste lid). Daarbij wordt gekeken naar de
conditie, de kwaliteit, het gewicht, het ras of type, de leeftijd of ouderdom.
Tegelijkertijd is het niet in alle gevallen mogelijk om vast te stellen wat
voor een dier of product op de markt voor opbrengst zou zijn gekregen,
bijvoorbeeld omdat ze zich in een levens- of productiefase bevinden
waarin ze normaliter niet verhandeld worden. Als dat het geval is, wordt
de waarde vastgesteld, al naar gelang het gebruiksdoel, de aanwending,
de leeftijd of ouderdom (artikel 4.3, tweede lid).
De waarde van een ziek dier is lager dan van een verdacht dier. De
vergoedingswaarde voor zieke dieren wordt daarom op een lager bedrag
vastgesteld, namelijk 50% van het bedrag dat de eigenaar zou hebben
ontvangen als het om een verdacht dier ging. Voor een dier dat al is
bezweken aan deze ziekte wordt niets vergoed (artikel 4.3, vierde en vijfde
lid). Bij een zeer besmettelijke en dodelijke ziekte heeft een veehouder er
derhalve belang bij om in een zo vroeg mogelijk stadium, wanneer nog
weinig dieren ziek of dood zijn, melding te doen van ziekteverschijnselen
bij dieren. Halvering van de vergoeding is beperkt tot dieren die zijn
aangetast door de ziekte ter bestrijding waarvan de bestrijdingsmaatregel
wordt toegepast. Een dier dat is aangetast door een andere ziekte wordt
bij de waardebepaling alleen aangemerkt als verdacht en dus volledig
vergoed.
Voor voorwerpen vindt de waardevaststelling plaats op basis van de
vervangingswaarde (artikel 4.3, derde lid). Die waarde komt neer op het
bedrag dat nodig is om in de plaats van het onschadelijk gemaakte
voorwerp een ander voorwerp te verkrijgen of te vervaardigen dat voor de
bedrijfsuitoefening een in economisch opzicht gelijke betekenis heeft. De
waardevaststelling van producten vindt plaats aan de hand van de
marktwaarde (artikel 4.3, eerste lid).
3.4.3. Werkwijze bij waardevaststelling
Om de waardevaststelling te vereenvoudigen en zoveel mogelijk te
uniformeren, worden waardetabellen opgesteld door Wageningen
Economic Research (WEcR) in het kader van hun wettelijke onderzoekstaak. De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
taxateurs en de betreffende sector worden door WEcR geconsulteerd. Het
doel van het gebruik van waardetabellen is te komen tot een eenduidig
systeem, waarbij op een gelijke en consistente wijze de marktwaarde van
dieren wordt vastgesteld door deskundigen op basis waarvan de Minister
de uiteindelijke tegemoetkoming vaststelt (artikel 9.8, vijfde lid, van de
wet). Waardetabellen bevatten verschillende kengetallen en uitgangspunten voor leeftijd, gewicht, bedrijfsspecifieke aspecten etc. om te
komen tot de waardebepaling van dieren. Uit deze tabellen volgt welke
prijzen de deskundige dient te hanteren. De waardetabellen worden
jaarlijks geactualiseerd met actuele marktcijfers. Voor de meest gangbare
categorieën pluimvee gebeurt dit zelfs ieder kwartaal. Actualisatie vindt
ook plaats op het moment dat er een crisis uitbreekt.

Staatsblad 2021

169

41

Deze praktische werkwijze is anders dan is voorgeschreven in het
Besluit waardevaststelling bij dierziektebestrijding uit 2007. Dit besluit, dat
het Besluit verlaging tegemoetkoming aangewezen dierziekten zou
vervangen, is nooit in werking is getreden. Een reden daarvoor is onder
meer dat het vervangende besluit voorschreef dat waardetabellen worden
vastgesteld voor niet-verhandelbare dieren in plaats van dieren die wel
verhandeld kunnen worden. Dat is niet werkbaar gebleken, omdat juist
voor niet-verhandelbare dieren de gegevens ontbreken die nodig zijn om
een waardetabel op te stellen.
Het is niet mogelijk om voor elke diersoort of diercategorie waardetabellen op te stellen, omdat er niet altijd voldoende gegevens beschikbaar
zijn om goede uitgangspunten te bepalen. In die situaties zal de
deskundige zelf de marktwaarde moeten vaststellen en motiveren.
Daarnaast kan het zo zijn dat factoren, zoals de mate van specialisatie,
genetische eigenschappen, uitzonderlijke conditie of bijzondere productiemethoden de waardebepaling beïnvloeden. In die gevallen zijn de
waardetabellen niet toereikend en stelt de deskundig ook dan de waarde
vast op basis van diens deskundig oordeel. Voor producten en
voorwerpen zijn ook geen waardetabellen voorhanden. Ook in die
gevallen zal de deskundige de waarde op basis van diens deskundig
oordeel moeten vaststellen. Voor de marktwaarde van producten zijn
veelal facturen bepalend. Voor het bepalen van de vervangingswaarde zal
worden gekeken naar soort, kwaliteit, hoeveelheid, staat en ouderdom
van gelijkwaardige zaken.
Bij bijzondere diersoorten, zoals paarden, honden en postduiven, een
aantal bijzondere vogels en dierentuindieren is het mogelijk dat de
waardevaststelling tot een exceptioneel hoge tegemoetkoming zou leiden.
Daarom is besloten tot het opnemen van een maximering van de
vergoeding met één maximumbedrag per dier voor alle diersoorten.
Eenzelfde maximumbedrag voor alle diersoorten is beter uitvoerbaar dan
een maximumbedrag per diersoort, omdat er ook diersoorten zijn waar nu
geen waarden van bekend zijn en het ook tot onnodige detailregulering
leidt. Met het vaststellen van een maximumbedrag per dier wordt een
onredelijke belasting van het diergezondheidsfonds en de financiële
reserves van de overheid voorkómen. Bovendien geeft een maximumbedrag per dier helderheid en rechtszekerheid aan houders. Op het
moment dat de marktwaarde van het dier lager is dan het maximumbedrag per dier wordt de marktwaarde als bedrag gehanteerd. Het
maximumbedrag per dier is gebaseerd op een inventarisatie4 van
Wageningen Economic Research, waarbij het kostbaarste dier, te weten
het paard, als uitgangspunt is genomen. Aangezien uit die inventarisatie
blijkt dat de meeste paarden hobby- en recreatiepaarden zijn met een
waarde tussen de € 2.500,– en € 10.000,– is besloten het maximum op
€ 10.000,– vast te leggen (artikel 4.4).
In alle gevallen moet de deskundige het advies over de waardevaststelling motiveren. De minister stelt een formulier vast, waarop de
deskundige het onderwerp van het advies, de relevante gegevens, de
waarde en de motivering daarvan noteert (artikel 9.8, zevende lid, van de
wet). De houder krijgt een afschrift van dat formulier (artikel 4.2, derde
lid).
Het kan voorkomen dat een houder van dieren het niet eens is met het
advies van de deskundige. Artikel 4.5 van het besluit voorziet erin dat de
houder in dat geval een herwaardering kan aanvragen. Het is van belang
4

Marktwaarde van dieren bij dierziektebestrijding, Wageningen Economic Research, Nota
2020-038, Projectcode 2282300428, te downloaden op: https://www.wur.nl/economic-research

Staatsblad 2021

169

42

snel inzicht te hebben in hoeveel gevallen er sprake is van een houder die
het niet eens is met het advies van de deskundige. Dit om het proces van
herwaardering efficiënt te kunnen organiseren zodat de houder en de
overheid snel duidelijkheid hebben over de uitkomst van de herwaardering. En de houder dus ook snel de tegemoetkoming in de schade kan
ontvangen. Daarom is gekozen voor een termijn van één week na
dagtekening van het advies van waarbinnen de aanvraag voor herwaardering gedaan dient te worden.
Die aanvraag moet worden gemotiveerd en uit de motivering moet
blijken dat er aanleiding kan zijn dat er tot ander advies over de waarde
gekomen kan worden. Daarmee wordt bedoeld dat de motivering
betrekking moet hebben op de getaxeerde waarde van de dieren,
producten of voorwerpen ten aanzien waarvan een bestrijdingsmaatregel
is opgelegd. Een aanvraag van een herwaardering om bijvoorbeeld
exportkosten of leegstandskosten vergoed te krijgen, wordt niet gehonoreerd. In geval van herwaardering vullen de drie deskundigen alle drie een
taxatieformulier in, waarvan afschriften aan de houder worden verstrekt.
Het kan zijn dat de deskundigen het eens zijn over de taxatie en dat ervoor
wordt gekozen om gezamenlijk een formulier in te vullen. In dat geval is er
in feite maar één formulier dat door hen kan worden verstrekt aan de
houder.
De herwaarderingsprocedure is vereenvoudigd ten opzichte van de
procedure die gold op grond van het Besluit verlaging tegemoetkoming
aangewezen dierziekten. Die procedure was tijdrovend, onder meer omdat
de deskundigen door de kantonrechter benoemd moesten worden. De
procedure is nu zo ingericht dat de minister drie deskundigen aanwijst die
de herwaardering verrichten: de oorspronkelijke deskundige en twee
andere deskundigen. In de oude procedure was het mogelijk dat de
houder zelf één van de drie deskundigen voor herwaardering kon
aandragen. In de nieuwe procedure komt deze mogelijkheid niet terug.
Het is namelijk van belang dat de deskundigen voldoen aan de vakbekwaamheidseisen en onpartijdig zijn (zie paragraaf 3.4.4.). In de praktijk
wordt dat geborgd doordat middels een inkoopprocedure een contract
met een partij gesloten wordt. Dit zorgt ervoor dat er deskundigen
beschikbaar zijn die aan deze eisen voldoen. Wanneer een houder zelf een
van de drie deskundigen voor herwaardering zou mogen aandragen, is op
voorhand niet duidelijk of deze deskundige aan de gestelde eisen voldoet.
Dit zal voor die specifieke deskundige getoetst moeten worden, wat extra
tijd zal kosten, terwijl daar ten tijde van een dierziektecrisis juist nauwelijks tijd voor is. Wel zal in de praktijk aan de houder de mogelijkheid
geboden worden om, indien gewenst, een voorkeur uit te spreken voor
een deskundige die op basis van het genoemde contract door de minister
ingezet kan worden. Indien de veehouder een voorkeur heeft voor een
bepaalde deskundige zal dit meegewogen worden in het besluit over
welke deskundigen de herwaardering gaan uitvoeren. De drie deskundigen proberen gezamenlijk overeenstemming te bereiken over de te
adviseren waarde. Als dat niet lukt, dan wordt het gemiddelde bedrag van
de drie voorgestelde waarderingen als advies over de waarde vastgesteld
(artikel 4.5, vijfde lid). Bij herwaardering vult ieder van de deskundigen
een taxatieformulier in.
3.4.4. Vakbekwaamheid deskundigen
De vakbekwaamheid van de deskundigen wordt nader uitwerkt in artikel
4.6 van dit besluit. Deze regels zien op algemene kennis op het gebied van
waardevaststelling en praktijkvaardigheden. Op dit moment bestaan er
geen specifieke opleidingen tot deskundige van dieren, producten en
voorwerpen. Het is ook niet de verwachting dat dit in de nabije toekomst

Staatsblad 2021

169

43

anders wordt. Dit besluit bevat daarom, anders dan het Besluit waardevaststelling bij dierziektebestrijding, niet langer regels over opleidingen
voor deskundigen. De deskundigen worden na het doorlopen van een
aanbestedingsprocedure door de minister aangewezen.
De theoretische en praktische kennis die nodig zijn voor de waardevaststelling verschillen per diersoort en zullen dus ook per diersoort moeten
worden aangetoond. Ook ingeval een deskundige meerdere diersoorten
kan taxeren. De onderwerpen waarop de theoretische kennis betrekking
heeft, zijn kennis van de markt om de marktprijs van individuele dieren en
producten te kunnen bepalen, en vaardigheden die meer specifiek
samenhangen met de uitvoering van de waardevaststelling van dieren en
producten. Zo zal de deskundige onder meer moeten beschikken over
kennis van diverse productiekenmerken, rassen en hun eigenschappen.
De deskundige moet een goed overzicht hebben van de bedrijfsvoering,
bedrijfskolommen (schematische weergave van de productieketen) en
productiekengetallen van houderijen (bijvoorbeeld het aantal (levende)
dieren, sterftepercentage, of (aflever)gewicht). Om de relevante
boekhouding, marknoteringen en de in dit besluit genoemde waardetabellen te kunnen interpreteren, wordt kennis van administratieve
processen en bescheiden verwacht. Ook moet de deskundige kennis
hebben van administratieve processen, om relevante boekhoudingen,
marktnoteringen en waardetabellen kunnen lezen en interpreteren.
Praktische vaardigheden bestaan in aantoonbare werkervaring in het
bepalen van leeftijd, lichamelijke conditie, gewicht en de beoordeling van
het exterieur van dieren. Verder moet de deskundige ervaring hebben met
het vaststellen van de waarde van dieren, producten en voorwerpen, ook
als het om een bijzonder geval gaat. Tot slot dient de deskundige de
Nederlandse taal goed te beheersen. Dat is nodig, omdat de situaties
waarin deskundigen hun werk doen op bedrijven vaak in meer dan één
opzicht moeilijk zijn voor de betrokken eigenaren. Een goede communicatie tussen deskundige en eigenaren is dan vereist. Daarbij komt dat de
te bestuderen marktnoteringen, waardetabellen en boekhoudingen in de
Nederlandse taal zijn gesteld. Voor een goed en duidelijk gemotiveerd
taxatierapport is het tevens van belang dat de deskundige de Nederlandse
taal goed beheerst.
Ten slotte is het met het oog op een objectief advies over de waardevaststelling van belang dat de deskundige de opdracht onpartijdig en naar
beste weten uitvoert. Dat betekent in ieder geval dat de deskundige op
geen enkele wijze een belang mag hebben bij de inrichting waar de
waardevaststelling betrekking op heeft. Dat geldt niet alleen voor de
deskundige zelf. Ook als familieleden of vrienden van de deskundige een
belang hebben bij de inrichting, is het twijfelachtig of de deskundige
onpartijdig over de waardevaststelling kan adviseren. Daarom zullen de
deskundigen in dergelijk geval de advisering over de waardevaststelling
aan een ander moeten overlaten.
3.5 Waarschuwingsborden en kentekenen
Op basis van artikel 5.6 van de Wet dieren kan de minister kentekenen
aanbrengen op gebouwen, ruimten, terreinen, gebieden of andere
onroerende zaken waar een ziekteverwekker aanwezig is of ten aanzien
waarvan sprake is van een verdenking van aanwezigheid van een
ziekteverwekker. Ook kan de minister waarschuwingsborden plaatsen. In
het eerste lid van artikel 2.3 van het Besluit diergezondheid is geregeld dat
de minister de modellen voor de kentekenen en waarschuwingsborden
aanwijst. In het tweede lid van dat artikel is geregeld dat het verplaatsen
van dieren, producten of voorwerpen vanuit en naar gebouwen, ruimten,
terreinen, gebieden of andere onroerende zaken met een kenteken

Staatsblad 2021

169

44

verboden is. In het derde lid is geregeld dat alleen daartoe aangewezen
personen of groepen van personen toegang hebben tot gebouwen,
ruimten, terreinen, gebieden of andere onroerende zaken waar een
kenmerk is aangebracht. Het gebruik van kentekenen en waarschuwingsborden wordt per geval bepaald. Bovenstaande verboden die gekoppeld
zijn aan de kenteken kunnen ook geregeld worden zonder het plaatsen
van de kentekenen.
Hoofdstuk 4 Wijzigingen Besluit houders van dieren, Besluit
dierlijke producten, Besluit diergeneesmiddelen en Besluit
handhaving en overige zaken Wet dieren
Naast de introductie van bepalingen over diergezondheid die in het
nieuwe Besluit diergezondheid zelf zijn opgenomen bevat het Besluit
diergezondheid ook bepalingen die strekken tot wijziging van het Besluit
dierlijke producten, Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren en
Besluit houders van dieren om nationale aanvullende regels voor
diergezondheid te stellen. De onderwerpen waarvoor nationale regels
gesteld zijn worden in de volgende paragrafen toegelicht. In paragraaf 4.1
worden de regels die gaan over preventie van dierziekten nader toegelicht, in paragraaf 4.2 de regels over onderzoek naar de gezondheid van
dieren, in paragraaf 4.3 de regels voor randvoorwaarden voor een
effectieve preventie en bestrijding van dierziekte en tot slot wordt in
paragraaf 4.4 ingegaan op enkele overige onderwerpen.
4.1. Preventie
Het grootste risico voor verspreiding van een ziekte vormen dieren die
besmet zijn, maar die nog geen verschijnselen vertonen en nog in de
incubatietijd zitten. Het verplaatsen van levende dieren is daarom relatief
het grootste risico voor verspreiding van dierziekten. Daarom zijn de
meeste regels voor preventie van dierziekten gericht op het verplaatsen
van dieren. De diergezondheids-verordening stelt eisen aan verplaatsingen van dieren tussen lidstaten waarmee het risico op verspreiding via
de handel in dieren binnen de Unie wordt beperkt. De voorwaarden waar
dieren aan moeten voldoen voordat ze naar een andere lidstaat verplaatst
mogen worden zijn per diersoort uitgewerkt in de gedelegeerde verordening wat betreft de diergezondheidsvoorschriften voor verplaatsingen
binnen de Unie van landdieren en broedeieren (EU 2020/688). De
verordening stelt echter geen eisen aan verplaatsingen van dieren binnen
lidstaten terwijl die verplaatsingen net als verplaatsingen tussen lidstaten
een risico voor verspreiding van dierziekten kunnen vormen.
De diergezondheidsverordening biedt lidstaten de mogelijkheid om
aanvullende maatregelen voor te schrijven betreffende het verkeer van
landdieren en levende producten op hun eigen grondgebied (art. 170).
Daarvoor gelden de volgende voorwaarden: de maatregelen moeten
noodzakelijk en evenredig zijn en lidstaten moeten de bepalingen van de
verordening in acht nemen. Bovendien mogen de maatregelen geen
belemmering vormen voor verplaatsingen van dieren en producten
tussen lidstaten. Het begrip «verplaatsingen» ziet op de fysieke
verplaatsing tussen lidstaten. Dit betekent dat nationale maatregelen aan
de maatstaf van de Europese regels en jurisprudentie over het vrij verkeer
van goederen moeten voldoen, waarbij een maatregel die de verplaatsing
als zodanig belemmert in elk geval niet is toegestaan. Dat houdt in dat aan
intracommunautaire verplaatsingen ook geen andere voorwaarden dan
die de diergezondheidsverordening reeds stelt, mogen worden
verbonden.

Staatsblad 2021

169

45

De aanvullende nationale eisen ten aanzien van verplaatsingen van
landdieren zien op het bijeenbrengen van bepaalde diersoorten (paragraaf
4.1.1), het verplaatsen van varkens in Nederland (paragraaf 4.1.2),
tentoonstellingen en keuringen (paragraaf 4.1.3). De vervoermiddelen
waar dieren mee verplaatst worden kunnen zelf ook een risico vormen
voor verspreiding van dierziekten door indirecte verspreiding van ziekten.
Aanvullend op de verordening worden daarom nationaal regels gesteld
ten aanzien van vervoermiddelen, deze worden in paragraaf 4.1.4 nader
toegelicht.
Het binnen Nederland brengen van dieren en dierlijke producten uit
derde landen kan ook een risico vormen voor verspreiding van
dierziekten. Dat geldt ook voor het buiten Nederland brengen naar een
derde land. De diergezondheidsverordening stelt daarom ook regels voor
deze verplaatsingen, de lidstaten kunnen ook aanvullende regels stellen
(artikelen 234 en 243). In paragraaf 4.1.5 worden deze aanvullende regels
toegelicht. Met de handel in levende dierlijke producten zoals sperma,
eicellen en embryo’s kunnen ziekten ook verspreid worden, daarom stelt
de diergezondheidsverordening eisen aan het handelen in deze producten
binnen de Unie. Net als met de verplaatsing van dieren geldt dat de
diergezondheidsverordening geen eisen stelt aan de handel binnen
lidstaten en dat lidstaten wel aanvullende eisen mogen stellen voor de
nationale handel in levende producten van dieren, hier wordt in paragraaf
4.1.6. op in gegaan. In paragraaf 4.1.7 wordt toelichting gegeven op de
inzet van vaccinatie als mogelijkheid om de besmetting met en
verspreiding van dierziekten te voorkomen. En tot slot wordt in paragraaf
4.1.8. toegelicht welke aanvullende eisen er gesteld worden aan niet
beroepsmatige houders van dieren.
4.1.1. Bijeenbrengen van dieren
Het bijeenbrengen van dieren van verschillende inrichtingen waarbij er
direct of indirect contact tussen de dieren mogelijk is, brengt risico’s van
verspreiding van dierziekten met zich. Volledig verbieden van handelingen
waarbij dieren bijeengebracht worden zou echter aanzienlijke gevolgen
met zich brengen voor de economie en ook maatschappelijk, omdat
bijvoorbeeld tentoonstellingen met dieren niet meer mogelijk zouden zijn.
Om de risico’s die samenhangen met het bijeenbrengen van dieren te
beperken zijn in de diergezondheidsverordening regels opgenomen voor
activiteiten waarbij dieren samengebracht worden.
Het uitgangspunt van de diergezondheidsverordening is dat landdieren
die van de ene lidstaat naar een andere lidstaat worden verplaatst
rechtstreeks naar hun plaats van bestemming worden verzonden, tenzij de
dieren met het oog op het dierenwelzijn moeten stoppen op een
rustplaats (Art. 126, tweede lid). Hiermee wordt het aantal contacten
tussen dieren verminderd. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat de
gedelegeerde verordening wat betreft de diergezondheidsvoorschriften
voor verplaatsingen binnen de Unie van landdieren en broedeieren (EU
2020/688) voor een aantal diersoorten en categorieën een minimale
verblijfsduur heeft bepaald. Deze verblijfsduur is de minimumtijd die een
dier op een inrichting aanwezig moet zijn voordat het (weer) naar een
andere lidstaat verplaatst mag worden. Indien een dier toch besmet zou
zijn met een ziekte maar nog geen symptomen heeft is de kans dat deze
besmetting ontdekt wordt tijdens de verblijfsperiode groot. Doordat het
dier tijdens de verblijfsperiode niet naar een andere lidstaat verzonden
mag worden, wordt voorkomen dat de ziekte ongemerkt verspreid zou
kunnen worden.

Staatsblad 2021

169

46

Voor evenhoevigen en pluimvee die binnen de Unie verplaatst worden
heeft de diergezondheidsverordening een uitzondering gemaakt op de
hoofdregel dat dieren rechtstreeks verzonden moeten worden naar de
plaats van bestemming (artikel 133). Deze diersoorten mogen ook
verzameld worden voordat ze op de plaats van bestemming aankomen.
Verzamelen is het uit meer dan één inrichting en gedurende kortere tijd
dan de voor de betrokken diersoort vereiste verblijfsduur samenbrengen.
Hierbij geldt dat dergelijke verzamelingen maximaal drie keer mogen
plaatsvinden voordat de dieren op de plaats van bestemming komen en
dat een verzameling moet plaatsvinden op een daartoe erkende inrichting
(een verzamelcentrum). Lidstaten mogen toestaan dat de eerste verzameling, namelijk het ophalen van de dieren op de inrichting van
oorsprong, op het vervoermiddel mag plaatsvinden. Daarbij mogen
dieren het vervoermiddel niet meer verlaten en alleen nog naar de
inrichting van bestemming of een verzamelcentrum gebracht worden. Het
verzamelen van dieren op een transportmiddel en het lossen vanaf een
transportmiddel mag in een rit niet door elkaar heen lopen aangezien er
dan geen sprake meer is van rechtstreeks vervoer. Het verzamelen van
dieren op het vervoermiddel moet afgerond zijn voordat er dieren
afgeladen mogen worden.
Aan het verzamelen zijn in de diergezondheidsverordening en daarop
gebaseerde gedelegeerde handelingen eisen opgenomen om de risico’s
van het verzamelen te beperken. Verzamelcentra moeten aan eisen voor
inrichting, uitrusting en personeel voldoen, onder andere eisen die borgen
dat de inrichtingen goed gereinigd en ontsmet kunnen worden (artikel 5
en 6 van gedelegeerde verordening 2019/2035). De verblijven waar de
dieren staan moeten tenminste elke 14 dagen leeg zijn en gereinigd en
ontsmet worden. Alleen dieren met dezelfde gezondheidsstatus mogen
verzameld worden en als dat niet het geval is geldt voor alle verzamelde
dieren vervolgens de status van de tot de verzameling behorende dieren
met de laagste status. Een dier moet, indien het via verzamelingen wordt
vervoerd naar een andere lidstaat, binnen 20 dagen van de inrichting van
oorsprong op de inrichting van bestemming zijn. En de periode tussen het
vertrek uit de inrichting van oorsprong en het vertrek uit het verzamelcentrum in de lidstaat van oorsprong mag maximaal 14 dagen zijn
(artikelen 43 en 45 van gedelegeerde verordening 2020/688)
Gedelegeerde verordening 2020/688 heeft specifieke eisen voor het
geval hoefdieren, met uitzondering van paarden, op een inrichting
bijeengebracht worden met hoefdieren die uit een derde land zijn
geïmporteerd. De reeds op de inrichting aanwezige dieren mogen alleen
naar een andere lidstaat verzonden worden als ze gescheiden worden
gehouden van de dieren die uit het derde land zijn binnengebracht. De
reeds aanwezige dieren mogen daarbij geen direct en indirect contact
hebben met de dieren uit het derde land. Indien de dieren wel direct of
indirect contact hebben mogen ze gedurende een periode van 30 dagen
na binnenbrengen van de dieren uit het derde land niet naar een andere
lidstaat worden verplaatst. Het doel van deze bepaling is hetzelfde als de
hierboven toegelichte verblijfsduur.
De aanvullende nationale regels gelden alleen voor die diersoorten die
door de omvang van het aantal dieren, de structuur van de sector, de
gebruikelijke vervoersbewegingen en de gevoeligheid voor bepaalde
ziekten zoals mond-en-klauwzeer en vogelgriep, relevant zijn. De Europese
regels die de risico’s van het bijeenbrengen van dieren beperken zien
alleen op het verplaatsen van dieren naar andere lidstaten. Terwijl het
bijeenbrengen van dieren in Nederland, die niet naar een andere lidstaat
worden verplaatst ook risico’s met zich brengt. Daarom is het noodzakelijk
ook voor verplaatsingen van bepaalde diersoorten binnen Nederland

Staatsblad 2021

169

47

regels te stellen die de risico’s van het bijeenbrengen van die dieren zo
veel mogelijk beperken.
Voor evenhoevigen (runderen, schapen, geiten en varkens) en pluimvee
is daarom de bepaling uit de diergezondheidsverordening dat verplaatsingen van dieren rechtstreeks moeten plaatsvinden, van overeenkomstige toepassing verklaard op verplaatsingen van die dieren binnen
Nederland (artikel 1.42 van het Besluit houders van dieren). Voor het
verzamelen van dieren binnen Nederland zijn net als in de Europese
verordening eisen gesteld die het risico van het verzamelen beperken. Net
als in de Europese regels is dit alleen toegestaan op daartoe erkende
verzamelcentra. Er is voor gekozen om precies dezelfde eisen te stellen
aan verzamelcentra die verzamelen voor de Nederlandse markt als aan
verzamelcentra die verzamelen voor verplaatsingen van dieren naar
andere lidstaten (artikel 1.40 Besluit houders van dieren). De reden is dat
in de praktijk dit onderscheid niet te maken is. Op verzamelcentra worden
namelijk tegelijkertijd dieren verzameld waarvan een deel Nederland als
bestemming heeft en een ander deel naar andere lidstaten wordt
vervoerd.
Vanwege de onderscheidende kenmerken van de sectoren en de daarbij
horende risico’s zijn per sectorspecifieke regels voor het verzamelen
nodig, die onderling verschillend kunnen zijn, zoals ten aanzien van het
aantal keer dat verzameld kan worden, de bestemming die na een
verzameling mogelijk is en de periode waarbinnen een verzameling plaats
kan vinden. Dit kan zelfs verschillend zijn per categorie binnen een
diersoort aangezien slachtdieren minder risico vormen dan fok- en
gebruiksdieren. De specifieke regels ten aanzien van het verzamelen
binnen Nederland zullen technisch en gedetailleerd van aard zijn. Ook
kunnen ontwikkelingen in een sector of met betrekking tot een dierziekte
aanleiding zijn tot aanpassingen van deze regels, daarom is in het Besluit
houders van dieren een grondslag opgenomen om bij ministeriële
regeling de regels voor het verzamelen voor de Nederlandse markt nader
uit te werken (artikel 1.41 van het Besluit houders van dieren). Tevens is
geregeld dat de exploitant van een verzamelcentrum bij de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) melding moet doen van de aanvang
van de verzameling en het einde van de periode waarin dieren op een
verzamelcentrum worden gehouden (artikel 1.36). Deze melding moet
uiterlijk om 8:00 uur op de werkdag voor aanvang van die periode gedaan
zijn. De reden voor deze verplichting is dat het gezien de risico’s van het
verzamelen van belang is dat de NVWA toezicht kan houden op het
verzamelen en dus moet weten waar en wanneer er verzameld wordt.
Zoals hierboven aangegeven mogen lidstaten op grond van de
diergezondheidsverordening bepalen of het is toegestaan om de eerste
verzameling te laten plaatsvinden op een vervoermiddel. Het
uitgangspunt is dat dit alleen toegestaan is voor die diersoorten waarbij
het verzamelen van dieren op het vervoermiddel nodig is voor het
normaal functioneren van de betreffende sector en het onder de oude
regelgeving ook toegestaan was. Het verzamelen op het vervoermiddel is
in Nederland daarom toegestaan voor hoefdieren. Voor varkens geldt dat
het met name voor varkens die bestemd zijn voor de slacht van toegevoegde waarde is deze te mogen verzamelen op het vervoermiddel. Om
die reden is het verzamelen van varkens op een vervoermiddel beperkt tot
varkens die bestemd zijn voor de slacht (artikel 1.34 van het Besluit
houders van dieren). Het verzamelen van pluimvee op een vervoermiddel
is niet noodzakelijk voor het normaal functioneren van die sector en is
daarom niet toestaan.

Staatsblad 2021

169

48

Indien het verzamelen met een vervoermiddel wordt uitgevoerd dat uit
een voorwagen en een achterwagen bestaat, is het onder bepaalde
voorwaarden toegestaan de verzamelde dieren over te laden (artikel 1.35
van het Besluit houders van dieren). Deze aanvullende voorwaarden
gelden enkel voor het overladen van evenhoevigen. Voor andere
hoefdieren dan evenhoevigen, zoals paardachtigen, zijn geen beperkingen
opgenomen en is overladen dus zonder meer toegestaan, net als onder de
oude regelgeving het geval was. Bij overladen worden verzamelde dieren
in feite herverdeeld over één vervoermiddel dat uit een bij elkaar horende
voor- en achterwagen bestaat. Dat het om één vervoermiddel gaat moet
ook tot uitdrukking komen bij de naleving van de verplichting van de
vervoerder om het kenteken- of registratienummer van het vervoermiddel
bij te houden (artikelen 1.38 en 1.43 van het Besluit houders van dieren).
Indien voor- en achterwagen een verschillend nummerbord hebben zal
dus uit de eigen administratie van vervoerder moeten blijken dat beide
onderdelen samen één vervoermiddel vormen. Om de risico’s voor
verspreiding van ziekten via het vervoermiddel te beperken is het
overladen beperkt tot één keer en moet de voorwagen gereinigd en
ontsmet worden alvorens deze weer evenhoevigen mag gaan verzamelen.
De voorwagen moet volledig overgeladen worden op de achterwagen,
zodat het reinigen en ontsmetten goed mogelijk is alvorens de voorwagen
weer dieren gaat verzamelen. Er zijn drie mogelijke plekken waar het
overladen en het reinigen en ontsmetten plaats mogen vinden. Ten eerste
is dit een erkende reinigings- en ontsmettingsplaats, ten tweede een
reinigings- en ontsmettingsplaats van een houder van evenhoevigen
(eenvoudige wasplaats) en ten derde een andere plaats die wel aan
dezelfde voorschriften als die voor de eenvoudige wasplaats voldoet.
Hierbij geldt dat overladen op de eenvoudige wasplaats bij een houder
van evenhoevigen alleen toegestaan is als dit vanuit perspectief van
bioveiligheid geen extra risico’s met zich brengt. Uit artikel 10 van de
Diergezondheidsverordening volgt dat de houder van evenhoevigen hier
verantwoordelijk voor is. Indien de bioveiligheid niet te borgen is, zal de
houder het overladen op zijn eenvoudige wasplaats dus niet mogen
toestaan. Bij het verzamelen van runderen die kennelijk zijn bestemd voor
de slacht (slachtrunderen) is het gelet op de wijze waarop het vervoer
voor de slacht in de betrokken sector is georganiseerd, wenselijk dat er in
plaats van één keer twee keer overgeladen kan worden. Omdat dit geen
significant risico met zich brengt is voor slachtrunderen twee keer
overladen toegestaan, onder dezelfde voorwaarden als die gelden voor de
overige evenhoevigen. Als uitzondering hierop geldt dat een stier ouder
dan twaalf maanden op de voorwagen mag blijven staan. Het overladen
van een volwassen stier kan namelijk tot gevaarlijke situaties leiden.
Indien er een stier op de voorwagen blijft staan is een volledige reiniging
en ontsmetting van de voorwagen niet mogelijk. Wel zullen de kritische
delen (zie paragraaf 4.1.4.) van de voorwagen gereinigd en ontsmet
moeten worden alvorens met de voorwagen voor de tweede keer dieren
verzameld mogen worden.
De verblijfsduur voor dieren op de plaats van bestemming in de
Europese regels geldt alleen ten aanzien van dieren die tussen lidstaten
verplaatst worden. Ook voor verplaatsingen binnen Nederland kan het
stellen van een minimale verblijfsperiode een belangrijke maatregel zijn
om het risico op verspreiding van dierziekten te beperken. Dit kan beperkt
blijven tot diersoorten waarbij het door de kenmerken van de sector een
kans is dat dieren anders in korte tijd naar verschillende inrichtingen
verplaatst zou worden. Ook ontmoedigt een verblijfsduur dat houders
gaan handelen in dieren vanaf hun inrichting. Dit zou onwenselijk zijn
omdat er dan onnodige contacten tussen dieren zullen ontstaan op
inrichtingen die niet aan dezelfde eisen als een verzamelcentrum voldoen.
Waar handel nodig is moet dit conform de regels voor het verzamelen van

Staatsblad 2021

169

49

dieren verlopen. De minimale verblijfsduur is afgestemd op de diersoort,
het type houderij, de dierziektesituatie en kan daarmee verschillend zijn.
Aangezien het gedetailleerde technische regels betreft die afhankelijk van
de situatie aangepast moeten kunnen worden is in het Besluit houders
van dieren een grondslag opgenomen om bij ministeriële regeling de
regels voor de verblijfsduur na het bijeenbrengen van evenhoevigen
nader uit te werken (artikel 1.39 van het Besluit houders van dieren).
Hierboven is toegelicht dat in de Europese regels is opgenomen dat
reeds aanwezige hoefdieren gedurende een periode van 30 dagen na
import van hoefdieren uit een derde land alleen naar een andere lidstaat
verplaatst mogen worden als er geen direct en indirect contact tussen die
dieren en de hoefdieren uit het derde land mogelijk is. De beperking van
het risico door deze maatregel is net zo relevant voor verplaatsingen van
dieren van dergelijke inrichtingen naar een inrichting in Nederland.
Daarom wordt met artikel 1.39 van het Besluit houders van dieren
voorzien in een basis om bij ministeriële regeling regels te kunnen stellen
voor verplaatsingen binnen Nederland. Op basis van die regeling zal
nader uitgewerkt worden dat evenhoevigen die op een inrichting
aanwezig zijn, waar evenhoevigen uit derde landen zijn binnengebracht,
30 dagen op de inrichting moeten blijven tenzij er geen direct of indirect
contact is of kan zijn met de dieren uit het derde land. Voor pluimvee is
een dergelijke bepaling in de nationale regelgeving niet nodig omdat voor
pluimvee op basis van de diergezondheidsverordening al geldt dat
pluimvee afkomstig uit een derde land apart gehouden moet worden van
koppels die al op de inrichting aanwezig zijn en 6 weken op de inrichting
moet blijven (artikel 50 van gedelegeerde verordening (EU) 2020/692).
Indien het geïmporteerde koppel wordt samengevoegd met een reeds
aanwezig koppel dan moet alle pluimvee de periode van 6 weken op de
inrichting blijven.
4.1.2. Verplaatsen van varkens in Nederland
De varkenshouderij in Nederland onderscheidt zich van die van andere
lidstaten door een zeer geconcentreerde dichtheid aan varkenshouderijen
en een verregaande mate van specialisering per inrichting. Een varken
brengt de verschillende fasen in zijn leven op verschillende bedrijven
door. Er zijn daarvoor veel verplaatsingen van varkens tussen bedrijven.
Vrijwel ieder varkensbedrijf in Nederland vertegenwoordigt een aparte
schakel in de keten van pasgeboren big tot vleesvarken of zeug. Zo zijn er
gespecialiseerde bedrijven die zich focussen op het houden van
volwassen zeugen en het produceren van biggen (vermeerderingsbedrijven). Andere bedrijven in de volgende schakel zorgen voor de fase
nadat de biggen zijn gespeend tot het moment dat deze een jong
vleesvarken is. Vervolgens zijn er gespecialiseerde bedrijven die zorgen
voor het volgroeien van de vleesvarkens totdat zij hun slachtgewicht
hebben bereikt.
Na de varkenspestuitbraak in 1997 is er regelgeving tot stand gebracht
die de contactstructuur tussen varkensbedrijven in Nederland beperkt,
met het doel om grootschalige, oncontroleerbare uitbraken van
dierziekten te voorkomen. Deze regels hebben effect op de periode tussen
het moment dat er een ziekte is geïntroduceerd en het moment dat die
ziekte wordt opgemerkt. Als de verplaatsing van dieren beperkt is, geldt
dat ook voor de snelheid waarmee de ziekte zich verspreidt. De Nederlandse varkenshouderij is door de regels in een piramidevorm georganiseerd. Bovenaan de piramide staan de fokkerijbedrijven, in het midden
vermeerderingsbedrijven en aan de basis bedrijven met vleesvarkens.
Doordat bedrijven in de top van de piramide aan strengere hygiëne- en
monitoringvoorschriften voldoen is het verantwoord dat deze bedrijven

Staatsblad 2021

169

50

meer contacten met andere bedrijven hebben dan de bedrijven onderaan
in de piramide. Het uitgangspunt van deze regels is dat varkens in
principe slechts één keer in hun leven verplaatst worden. Dat is evenwel
niet altijd werkbaar. Uit bedrijfseconomische overwegingen zijn daarom
enkele uitzonderingen op dat uitgangspunt toegestaan.
De preventieve regels in de diergezondheidsverordening beperken het
risico op introductie van besmettelijke ziekten voor varkens, met name
door de regels voor verplaatsing van varkens binnen de unie. Het risico op
introductie van een dierziekte is echter niet volledig uit te sluiten. Het is
daarom nog steeds noodzakelijk om de contacten tussen varkensbedrijven
in Nederland te beperken en verspreiding van een eventuele besmetting
in de fase waarin deze nog niet is ontdekt zoveel mogelijk verder te
beperken ten opzichte van de regels over de verplaatsingen binnen de
Europese Unie. Daarom zijn de regels voor de contactstructuur tussen
varkensbedrijven in Nederland opgenomen in het Besluit houders van
dieren.
Inrichtingen met varkens zijn onderverdeeld in 7 categorieën: zogeheten
A-, B-, C-, D-, E-, F- of RE-bedrijven (artikel 2.27a Besluit houders van
dieren). De top van de piramide, de fokkerij, bestaat uit A-, C- en
E-bedrijven. Het A-bedrijf is het fokkerijbedrijf (topfok). Het E-bedrijf is het
zogenaamde speenbiggenbedrijf, waar gespeende biggen van het
fokkerijbedrijf worden opgefokt. Het C-bedrijf fokt in de regel biggen op
van het A- of E-bedrijf tot geslachtsrijpe zeugen. A-, C- en E-bedrijven
moeten voldoen aan hygiëne- en monitoringsvoorschriften. Het midden
van de piramide, de vermeerdering, bestaat uit B- en F-bedrijven. Het
B-bedrijf, het vermeerderingsbedrijf, ontvangt in de regel geslachtsrijpe
zeugen van het C-bedrijf en houdt zeugen waarmee biggen worden
geproduceerd. Deze biggen gaan naar een D- of F-bedrijf. Het F-bedrijf is
analoog aan het E-bedrijf een speenbiggenbedrijf. De basis van de
piramide, de vleesproductie, bestaat uit D-bedrijven. Het D-bedrijf is in de
regel een vleesvarkensbedrijf dat biggen opfokt tot de slachtrijpe leeftijd.
Het D-bedrijf kan ook een zogenaamd gesloten bedrijf zijn. In dat geval
heeft het bedrijf eigen zeugen die biggen produceren en die het bedrijf
zelf opfokt tot de slachtrijpe leeftijd. De zeer kleine of hobbybedrijven, met
maximaal 4 varkens en eventueel hun biggen, vormen een bijzondere
categorie: de RE-bedrijven. De minister registreert een varkenshouder op
aanvraag als A-, B-, C-, E-, F- of RE-bedrijf. Bedrijven die niet als één van
die bedrijven zijn aangewezen, worden aangewezen als D-bedrijf (artikel
2.27b. van het Besluit houders van dieren). Zij hoeven daarvoor geen
aanvraag in te dienen. Indien een inrichting niet langer voldoet aan de
voorwaarden kan de status worden geschorst of worden ingetrokken
(artikel 2.27f. van het Besluit houders van dieren). Het gevolg daarvan is
dat een inrichting wordt aangemerkt als D-bedrijf en het alleen varkens
mag afvoeren naar een slachthuis.
Behalve de eisen die verbonden zijn aan de aanwijzing, zoals hierboven
beschreven, gelden er regels over aan- en afvoer van varkens op de
aangewezen bedrijven. De regels over varkensleveringen zien niet op de
aan- en afvoer van varkens van en naar bedrijven buiten Nederland,
aangezien de diergezondheidsverordening dat niet toestaat. Dit is in lijn
met de oude regelgeving. Houders hebben altijd de mogelijkheid dieren
uit andere lidstaten naar hun inrichting te brengen of dieren vanuit hun
inrichting naar andere lidstaten te verplaatsen. Een relatief klein gedeelte
van de bedrijven brengt dieren vanuit andere lidstaten naar een inrichting
in Nederland. Het aantal bedrijven dat dieren naar andere lidstaten
verplaatst is groter en dit wordt ook met enige regelmaat gedaan. De
Europese diergezondheidseisen met betrekking tot verplaatsen van
varkens tussen lidstaten borgen de gezondheidsstatus van de aan- en

Staatsblad 2021

169

51

afgevoerde dieren. Daarnaast waarborgt het Nederlandse systeem dat de
aangevoerde varkens, zodra zij in Nederland zijn, niet vaker dan nodig
worden vervoerd. De fokkerijbedrijven boven in de piramide hebben in de
regel veel verschillende afvoercontacten en zo min mogelijk aanvoercontacten. Eventuele dierziekten kunnen gezien de piramidestructuur via deze
bedrijven namelijk zich verspreiden naar de hele varkenshouderij. Daarom
moeten deze bedrijven aan aanvullende hygiëne- en monitoringsvoorschriften voldoen. Aan de basis van de piramide heeft een inrichting met
vleesvarkens maar één afvoercontact nodig, een slachthuis. Voor deze
bedrijven is het belangrijk om juist veel aanvoercontacten te hebben. Deze
bedrijven hoeven niet aan de hiervoor beschreven aanvullende hygiëneen monitoringsvoorschriften te voldoen.
De houder moet voorafgaand aan de afvoer van zijn varkens van zijn
inrichting toestemming aan de minister vragen voor dit vervoer. Dit maakt
het mogelijk om toe te zien of de vervoersbewegingen tussen de juiste
categorieën bedrijven plaatsvinden (artikel 2.27p). De komende jaren zal
de varkenssector in Nederland veranderen. Afgelopen decennium is er
een tendens gezien waarbij er steeds minder bedrijven zijn, maar waarin
bedrijven wel groter worden. Daarnaast zal naar verwachting het aantal
varkens in Nederland verminderen (Kamerstuk 28 973, nr. 238). Deze
veranderingen zijn aanleiding om de doeltreffendheid en doelmatigheid
van regels voor de contactstructuur en de effecten daarvan op de
varkenssector te gaan evalueren. De effectiviteit en proportionaliteit van
het systeem van toestemmingen zal ook worden betrokken bij die
evaluatie. Op basis van de uitkomsten van die evaluatie zal besloten
worden of aanpassingen aan de regels voor de contactstructuur op
termijn wenselijk en nodig zijn.
4.1.3. Tentoonstellingen, keuringen en evenementen
4.1.3.1. Hoefdieren
Het bijeenbrengen van dieren voor tentoonstellingen kent zoals ook
toegelicht in paragraaf 6.1.1 risico’s voor verspreiding van dierziekten. De
gedelegeerde verordening betreffende de diergezondheidsvoorschriften
voor verplaatsingen binnen de Unie van landdieren en broedeieren (EU
2020/688) regelt dat hoefdieren die naar een andere lidstaat verplaatst
worden voor tentoonstellingen en sportieve, culturele en soortgelijke
evenementen uitgezonderd zijn van een aantal reguliere eisen voor het
verzamelen van dieren. De verordening stelt geen nadere regels aan het
organiseren van tentoonstellingen en keuringen in een lidstaat. Om de
risico’s die samenhangen met tentoonstellingen en keuringen in
Nederland met runderen, schapen en geiten zo veel mogelijk te beperken
gelden aanvullende nationale regels (artikel 4.15 van het Besluit houders
van dieren). Zo moet de tentoonstelling of keuring minimaal 30 dagen
voor aanvang gemeld moet worden bij de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit zodat bekend is dat deze zal plaatsvinden en eventueel
toezicht gehouden kan worden op het voldoen aan de eisen. Er mogen
alleen dieren deelnemen die vooraf onderzocht zijn door een dierenarts en
klinisch gezond zijn bevonden. Voor schapen en geiten is het in afwijking
daarvan mogelijk om deze ook op de locatie van de tentoonstelling of
keuring te laten onderzoeken door een dierenarts. De organisator van een
tentoonstelling of keuring mag echter alleen dieren tot de tentoonstelling
of keuring toelaten, indien uit het onderzoek door de dierenartsen blijkt
dat de dieren niet besmet zijn of geen ziekteverschijnselen vertonen. De
organisator zal hier dus bij het inrichten van de locatie van de tentoonstelling of keuring rekening mee moeten houden en moeten zorgen dat
dieren niet op het terrein van de tentoonstelling of keuring zelf komen
voordat ze onderzocht zijn door de dierenarts. Dit zou bijvoorbeeld

Staatsblad 2021

169

52

kunnen worden gedaan door een speciaal aankomstgebied daarvoor in te
richten dat duidelijk gescheiden is van het daadwerkelijke terrein van de
tentoonstelling of keuring.
Na afloop van de keuring of de tentoonstelling moeten de dieren terug
naar de inrichting waar ze vandaan kwamen. Hiermee is er een duidelijk
onderscheid tussen bijeenbrengen van dieren voor de handel of bijeenbrengen van dieren voor tentoonstellingen en keuringen. Ook is het
toegestaan dat dieren na een keuring of tentoonstelling naar de slacht
worden gebracht. Er is een grondslag opgenomen (artikel 4.16 van het
Besluit houders van dieren) om bij ministeriële regeling nadere regels te
stellen over de informatie die de organisator moet aanleveren aan de
minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, de administratie van
aan- en afgevoerde dieren en gebruikte vervoermiddelen en over de
reiniging en ontsmetting met betrekking tot de aanvoer en afvoer van
dieren en het betreden van een tentoonstelling of keuring. Specifiek voor
schapen en geiten die aan tentoonstellingen en keuringen deelnemen
gelden aanvullende eisen om de risico’s van Q-koorts te beperken, zoals
de verplichting dat de dieren gevaccineerd moeten zijn (zie ook paragraaf
4.1.7 van deze toelichting).
4.1.3.2. Pluimvee en in gevangenschap levende vogels
De diergezondheidsverordening maakt onderscheid in twee groepen
van vogels, namelijk pluimvee en andere in gevangenschap levende
vogels. Als vogels in gevangenschap worden gehouden voor de productie
van vlees, eieren voor consumptie of andere producten of om in het wild
uitgezet te worden zijn ze pluimvee. In Nederland is het uitzetten van
dieren of eieren van dieren overigens verboden op basis van artikel 3.34
van de Wet natuurbescherming. Ook de vogels die gekweekt of opgefokt
worden voor deze productiedoeleinden vallen onder deze definitie. Alle
vogels die voor een ander doel, dan de doeleinden die voor pluimvee
gelden, in gevangenschap gehouden worden vallen in de groep «in
gevangenschap levende vogels». Het gaat dan bijvoorbeeld om vogels die
voor races, tentoonstellingen, wedstrijden, de kweek of de verkoop
worden gehouden. Eenzelfde soort vogel kan dus afhankelijk van het doel
waarvoor deze gehouden wordt tot beide groepen behoren. Een kip die in
een inrichting gehouden wordt voor de productie van eieren voor
consumptie is pluimvee, terwijl een kip die voor de voor de sier wordt
gehouden een «in gevangenschap levende vogel» is.
De gedelegeerde verordening betreffende de diergezondheidsvoorschriften voor verplaatsingen binnen de Unie van landdieren en broedeieren (EU 2020/688) regelt geen uitzonderingen voor verplaatsingen van
pluimvee naar andere lidstaten voor deelname aan evenementen. Een
evenement met pluimvee uit andere lidstaten is daarom niet mogelijk. Het
organiseren van evenementen met pluimvee is vanuit het oogpunt van
risico’s voor vogelgriep niet wenselijk. Daarom is het organiseren van
evenementen met pluimvee in het Besluit houders van dieren verboden
(artikel 4.18).
De gedelegeerde verordening betreffende de diergezondheidsvoorschriften voor verplaatsingen binnen de Unie van landdieren en broedeieren (EU 2020/688) staat het verplaatsen van in gevangenschap
gehouden vogels naar andere lidstaten voor deelname aan evenementen
toe. Aan de vogels worden afhankelijk van de soort voorwaarden gesteld.
Zo moeten duiven tegen Newcastle disease gevaccineerd zijn en gelden
voor papegaaiachtigen specifieke eisen ten aanzien van aviaire chlamydiose. Indien er in Nederland een tentoonstelling met in gevangenschap
gehouden vogels wordt georganiseerd waarbij vogels uit andere lidstaten

Staatsblad 2021

169

53

deelnemen zijn de Europese eisen van toepassing. Vanuit veterinair
perspectief is het logisch om bij alle tentoonstellingen met in gevangenschap gehouden vogels dezelfde regels te laten gelden, ongeacht de
vraag of de vogels alleen uit Nederland afkomstig zijn of ook uit andere
lidstaten. Aangezien de eisen in de gedelegeerde verordening door de
Europese Commissie gewijzigd kunnen worden is in het besluit een
grondslag opgenomen om de regels voor tentoonstellingen met in
gevangenschap gehouden vogels in een ministeriële regeling nader uit te
werken.
4.1.4. Vervoermiddelen voor dieren
Vervoermiddelen waarmee dieren vervoerd worden komen met veel
verschillende dieren in contact. Hierdoor kunnen vervoermiddelen een
risico zijn voor de indirecte verspreiding van ziekten. Dergelijke risico’s
zijn effectief te beperken door het reinigen en ontsmetten van vervoermiddelen. De diergezondheidsverordening bevat een aantal eisen ten aanzien
van reinigen en ontsmetten van vervoermiddelen. De gedelegeerde
verordening betreffende de diergezondheidsvoorschriften voor verplaatsingen binnen de Unie van landdieren en broedeieren (EU 2020/688) bevat
enkele bepalingen ten aanzien van de reiniging en ontsmetting van
vervoermiddelen. Artikel 4 schrijft voor dat zo snel mogelijk na elk vervoer
van dieren, broedeieren of andere voorwerpen die een risico voor de
diergezondheid vormen, vervoermiddelen moeten worden gereinigd en
ontsmet. En artikel 5 van die verordening geeft aan dat ook laadkisten
waarin gehouden landdieren en broedeieren worden vervoerd moeten
gereinigd en ontsmet worden. Het reinigen en ontsmetten moet plaatsvinden vóór een nieuwe lading van dieren of broedeieren en in
voorkomend geval moet het reinigen en ontsmetten opnieuw plaatsvinden. Ook moet het vervoermiddel na de reiniging en ontsmetting in elk
geval actief of passief worden gedroogd. Deze verplichting ziet ook op het
vervoer binnen de lidstaat en wijkt daarmee af van de hoofdregel dat de
regels uit de diergezondheidsverordening en de daarop gebaseerde
handelingen alleen zien op verplaatsingen van dieren tussen lidstaten.
Het is niet mogelijk om een vervoermiddel volledig te reinigen en
ontsmetten als er nog dieren op aanwezig zijn. Dat kan het geval zijn als er
dieren op een vervoermiddel verzameld worden en op verschillende
inrichtingen stoppen om dieren op te laden. Andersom kan het ook zijn
dat er tijdens het lossen van dieren meer inrichtingen worden aangedaan
en er dus dieren op het vervoermiddel aanwezig blijven waardoor
volledige reiniging en ontsmetting niet mogelijk is. Een vervoermiddel dat
niet gereinigd en ontsmet is en verschillende inrichtingen aandoet kan via
indirecte contacten ook een risico vormen voor verspreiding van
dierziekten. In gedelegeerde verordening EU 2020/688 is daarom
opgenomen dat vervoermiddelen waarmee dieren worden verzameld in
het kader van verplaatsing naar andere lidstaten de ruimten waarin dieren
worden gehouden niet binnen mogen komen (artikel 44). Tevens moeten
de banden van de vervoermiddelen na laden op een verzamelcentrum of
een inrichting van oorsprong en bij het lossen op een verzamelcentrum
worden ontsmet voordat ze de inrichting verlaten (artikel 45).
De Europese regels bevatten enkel bepalingen ten aanzien van
momenten waarop reiniging en ontsmetting van vervoermiddelen of de
banden van vervoermiddelen moet plaatsvinden. Daarbij ziet alleen artikel
4 van gedelegeerde verordening EU 2020/688 op het vervoer binnen
lidstaten. De overige bepalingen zien alleen op vervoer van dieren in het
kader van verplaatsingen van en naar andere lidstaten. Gezien het grote
belang van het beperken van risico’s van verspreiding van dierziekten via

Staatsblad 2021

169

54

vervoermiddelen is het nodig om aanvullende nationale regels te stellen
ten aanzien van vervoermiddelen voor dieren.
In verband met de verplichting dat vervoermiddelen na het lossen van
de dieren zo snel mogelijk gereinigd en ontsmet kunnen worden is het
van belang dat er locaties zijn waarop een effectieve reiniging en
ontsmetting van de vervoermiddelen mogelijk is doordat de juiste
voorzieningen aanwezig zijn. Dit is met name voor het vervoer van
evenhoevigen van belang, gezien het relatief grote aantal vervoerbewegingen van deze categorie dieren en het feit dat deze dieren gevoelig zijn
voor ziekten die indirect via vervoermiddelen verspreid kunnen worden,
zoals mond-en-klauwzeer en klassieke varkenspest. Voor deze categorie is
het daarom wenselijk dat de reiniging en ontsmetting plaatsvindt voordat
het lege vervoermiddel weer de weg op gaat. In het Besluit houders van
dieren (artikel 2.10a) is daarom opgenomen dat een houder van tien of
meer evenhoevigen over een reinigings- en ontsmettingsplaats moet
beschikken (eenvoudige wasplaats). Na het lossen van evenhoevigen
moet het vervoermiddel daar gereinigd en ontsmet worden aangezien dat
conform artikel 4 van verordening EU 2020/688 zo snel mogelijk na het
lossen is. De houder van de inrichting waar de evenhoevigen zijn
aangevoerd is verplicht om medewerking te verlenen aan het reinigen en
ontsmetten (artikel 2.10b). Houders die nooit dieren aanvoeren op hun
inrichting zijn uitgezonderd van deze verplichting aangezien op een
dergelijke inrichting nooit vervoermiddelen zullen zijn die gereinigd en
ontsmet moeten worden. De verplichting ziet op inrichtingen met 10 of
meer evenhoevigen. Een inrichting is in de diergezondheidsverordening
zo gedefinieerd dat dit ook een weide of perceel zonder opstal omvat waar
dieren permanent of tijdelijk worden gehouden. Het is echter, net als
onder de oude regels, niet nodig dat op inrichtingen die alleen bestaan uit
een weide of perceel zonder opstal waar 10 of meer evenhoevigen
gehouden worden er een eenvoudige wasplaats wordt aangelegd. Dat is
op dergelijke inrichtingen namelijk niet altijd mogelijk of veel kostbaarder
dan op inrichtingen met een opstal. Vervoermiddelen die evenhoevigen
lossen op een inrichting die alleen bestaat uit een weide of perceel of
opstal zonder eigen wasplaats zullen wel zo snel mogelijk na de lossing
het vervoermiddel op een (dichtstbijzijnde) wasplaats moeten reinigen en
ontsmetten. De eisen aan de voorzieningen voor reinigings- en ontsmettingsplaats zijn technische en gedetailleerde eisen en worden daarom in
een ministeriële regeling nader uitgewerkt.
Op basis van artikel 2.10c van het Besluit houders van dieren kunnen
reinigings- en ontsmettingsplaatsen erkend worden, een zogeheten
erkende wasplaats. Een erkende wasplaats moet aan eisen voldoen
waardoor deugdelijke en efficiënte reiniging en ontsmetting onder alle
klimatologische omstandigheden mogelijk is. De voorzieningen die nodig
zijn voor het reinigen en ontsmetten van vervoermiddelen voor evenhoevigen, pluimvee, broedeieren of de laadkisten zijn verschillend. Om geen
nieuwe lasten te introduceren ten opzichte van de oude situatie is er
onderscheid gemaakt tussen vervoermiddelen voor evenhoevigen,
pluimvee, broedeieren en bijbehorende laadkisten. Een wasplaats kan,
afhankelijk van de aanwezige voorzieningen, erkend zijn voor een of meer
van deze specifieke typen vervoermiddelen. Hierdoor is het voor een
erkenning niet nodig om voorzieningen voor alle typen vervoermiddelen
te hebben. Wel zullen vervoermiddelen waar ook laadkisten op aanwezig
zijn op dezelfde wasplaats gereinigd en ontsmet moeten kunnen worden
als het vervoermiddel. Door te werken met een erkenningssystematiek is
voor eenieder duidelijk welke wasplaatsen aan de eisen voldoen, dit wordt
in een openbaar register bijgehouden. Vervoermiddelen kunnen indien die
gereinigd en ontsmet moeten worden gebruik maken van erkende
wasplaatsen.

Staatsblad 2021

169

55

Aangezien er bij verzamelcentra en slachthuizen ook pluimvee en
evenhoevigen gelost worden is het van belang dat op deze locaties ook
geschikte voorzieningen zijn om de vervoermiddelen te reinigen en
ontsmetten en dat dit goed wordt uitgevoerd. Dat er geschikte voorzieningen aanwezig moeten zijn volgt reeds uit de Europese regels. Voor
verzamelcentra voor hoefdieren en pluimvee uit gedelegeerde verordening (EU) nr. 2019/2035 en voor slachthuizen uit verordening (EG)
nr. 853/2004. De aanwezigheid van een geschikte wasplaats maakt dus
integraal deel uit van de erkenning van verzamelcentra en slachthuizen.
Op grond van verordening (EG) nr. 853/2004 slachthuizen voor hoefdieren
onder bepaalde voorwaarden evenwel van die verplichting worden
uitgezonderd. Dit zijn echter uitzonderingssituaties aangezien het
uitgangspunt is dat een slachthuis wel een eigen wasplaats moet hebben.
De Europese regels zien echter niet op de wijze waarop de reiniging en
ontsmetting moet worden uitgevoerd. Een correcte uitvoering van de
reiniging en ontsmetting is van belang om de risico’s op verspreiding van
ziekten te beperken. In artikel 2.10d zijn daarom voorschriften opgenomen
ten aanzien van de uitvoering van de reiniging en ontsmetting op erkende
wasplaatsen en wasplaatsen bij verzamelcentra en slachthuizen. Indien
een slachthuis in het kader van de erkenning door NVWA toegestaan is
om geen eigen wasplaats te hebben zal NVWA op basis van artikel 10.1
van de Wet dieren dat slachthuis een ontheffing verlenen van de eisen in
artikel 2.10d. Aan deze ontheffing zullen voorschriften gesteld worden om
ook bij slachthuizen zonder wasplaats de bioveiligheid te waarborgen.
In het Besluit houders van dieren (artikel 2.10f) zijn concrete situaties
beschreven waarin vervoermiddelen van evenhoevigen, pluimvee of
broedeieren de reiniging en ontsmetting op een erkende wasplaats
moeten uitvoeren. Vervoermiddelen voor evenhoevigen, pluimvee of
broedeieren die uit een derde land terugkeren vormen een ander risico
omdat de informatievoorziening over de dierziekte situatie in derde
landen niet aan de Europese regels hoeft te voldoen. Een vervoermiddel
dat leeg uit een derde land terugkeert moet daarom altijd eerst naar een
erkende wasplaats of een wasplaats van een verzamelcentrum of
slachthuis voor een reiniging en ontsmetting. Een vervoermiddel uit een
derde land dat evenhoevigen heeft gelost in Nederland moet na de
reiniging en ontsmetting op de eenvoudige wasplaats van de houder altijd
naar een erkende wasplaats of een wasplaats van een verzamelcentrum of
slachthuis voor een tweede reiniging en ontsmetting. Aangezien
pluimveebedrijven niet verplicht zijn om een eenvoudige wasplaats te
hebben kunnen zich verschillende situaties voordoen. Indien er wel een
eenvoudige wasplaats op het pluimveebedrijf van lossing is, zal het
vervoermiddel daar een eerste reiniging en ontsmetting moeten
ondergaan en daarna een tweede reiniging en ontsmetting op een
erkende wasplaats of een wasplaats van een verzamelcentrum of
slachthuis. Indien er geen eenvoudige wasplaats op de inrichting van
lossing is kan het vervoermiddel na lossing direct naar de dichtstbijzijnde
erkende wasplaats voor pluimveevervoermiddelen. Indien het een
pluimveebedrijf betreft met een erkende wasplaats dan volstaat de
reiniging en ontsmetting op die wasplaats. Door de voorzieningen op een
erkende wasplaats is een grondigere reiniging en ontsmetting van het
vervoermiddel mogelijk. Om dezelfde reden moeten vervoermiddelen
voor evenhoevigen, pluimvee of broedeieren die leeg terugkeren uit een
lidstaat met een uitbraak van een dierziekte in gehouden dieren eerst
gereinigd en ontsmet worden op een erkende wasplaats. Hetzelfde kan
nodig zijn voor vervoermiddelen die evenhoevigen, pluimvee of broedeieren in Nederland hebben gelost en afkomstig zijn uit een lidstaat met
een uitbraak van een dierziekte. De minister kan op basis van de
kenmerken van de uitbraak in de betreffende lidstaat beslissen dat deze
extra reiniging en ontsmetting verplicht is. Vervoermiddelen uit een

Staatsblad 2021

169

56

aangewezen lidstaat moeten na de reiniging en ontsmetting op de
eenvoudige wasplaats (voor pluimvee indien aanwezig) voor een tweede
keer (voor pluimveevervoermiddelen kan dit ook de eerste keer zijn)
gereinigd en ontsmet worden op een erkende wasplaats of een wasplaats
van een verzamelcentrum of slachthuis. Het gaat hierbij alleen om
uitbraken van ziekten waarbij er een risico bestaat op indirecte
verspreiding via een vervoermiddel. Deze ziekten zullen onderscheidenlijk
voor vervoermiddelen van pluimvee of broedeieren en evenhoevigen in
een ministeriële regeling aangewezen worden. Ook indien er in een
andere lidstaat alleen een uitbraak van een besmettelijke dierziekte in
wilde dieren is, kan het nodig zijn deze aangescherpte eisen ten aanzien
van reiniging en ontsmetting van toepassing te verklaren. Dat zal ook per
geval beoordeeld worden. Daarom is er ook een grondslag in artikel 2.10f
opgenomen op basis waarvan per geval besloten kan worden extra eisen
te stellen in geval van een uitbraak van een besmettelijk dierziekte in wilde
dieren in een andere lidstaat. Door middel van aanwijzing van een
geografisch gebied in de desbetreffende lidstaat zullen de extra eisen voor
reinigen en ontsmetten van kracht worden.
Om het risico van verspreiding via vervoermiddelen verder te beperken
is een bepaling opgenomen waardoor aanvullend op de Europese
verplichtingen in het kader van verplaatsing van evenhoevigen tussen
lidstaten ook bij verplaatsingen binnen Nederland geldt dat het vervoermiddel de stal waar de dieren gehouden worden niet in mag (artikel 1.37
van het Besluit houders van dieren). Het gaat hierbij om de verblijven
waar de dieren normaal staan, een laad- of loshal aan een stal valt daar
niet onder. Zowel vanuit het perspectief van bioveiligheid als eventuele
risico’s door ontsnappen van dieren is het overigens vanzelfsprekend dat
het laden en lossen niet overal mag plaatsvinden. Hoewel het vervoermiddel de stal zelf niet in mag, zal het laden en lossen doorgaans elders
op het terrein van de inrichting plaatsvinden.
Verder is aanvullend op de Europese verplichting om banden te
ontsmetten na het laden ook verplicht gesteld dat kritische delen van een
vervoermiddel na het laden gereinigd en ontsmet moeten worden. De
kritische delen zijn die delen van het vervoermiddel die verontreinigd
raken bij het laden op een inrichting en indirect voor verspreiding van een
ziekte zouden kunnen zorgen. Het reinigen en ontsmetten van deze delen
van het vervoermiddel heeft niet alleen als doel te voorkomen dat
eventuele smetstof van een inrichting naar een ander verblijf wordt
verspreid, maar moet ook voorkomen dat eventuele smetstof van op het
vervoermiddel aanwezige dieren op een inrichting achterblijft. Naast de
wielen, die altijd gereinigd en ontsmet moeten worden, kan het in dit
verband ook gaan om wielkasten, de laadklep, gebruikte drijfmiddelen en
treeplanken. Afhankelijk van het vervoermiddel en de situatie bij het laden
zal bepaald moeten worden wat in dat geval de kritische delen zijn die een
risico voor verslepen van smetstof vormen. Voor lossen geldt deze plicht
alleen in geval er deels gelost zou worden, aangezien bij een volledige
lossing van de evenhoevigen het gehele vervoermiddel sowieso gereinigd
en ontsmet moet worden.
Vanuit perspectief van het risico op directe en indirecte verspreiding van
ziekten is het onwenselijk als laden en lossen door elkaar heen zouden
lopen en in één rit zowel dieren opgeladen als gelost zouden mogen
worden. Dit niet toegestaan op basis van artikel 126 van de diergezondheidsverordening en artikel 1.42 van het Besluit. In die artikelen is
namelijk bepaald dat dieren rechtstreeks vervoerd moeten worden. Indien
in een vervoersbeweging laden en lossen door elkaar heen lopen is er
geen sprake meer van rechtstreeks vervoer en dat is niet toegestaan.
Tevens moet vanuit het perspectief van het risico op indirecte

Staatsblad 2021

169

57

verspreiding van ziekten het in één rit laden of lossen van evenhoevigen
op meer adressen achter elkaar beperkt blijven. De diergezondheidsverordening beperkt het aantal laad- of losadressen niet en vervoermiddelen
die evenhoevigen uit andere lidstaten naar Nederland verplaatsen of
andersom kunnen op meer adressen laden of lossen. Een groot deel van
de verplaatsingen van evenhoevigen vindt echter alleen binnen Nederland
plaats. Voor deze verplaatsingen is het, om het risico te reduceren, nodig
om geen onnodige verplaatsingen van een vervoermiddel van inrichting
naar inrichting toe te staan. Per sector kan het aantal laad- of losadressen
dat wordt toegestaan verschillen en kan het, afhankelijk van de actuele
dierziektesituatie, nodig zijn om dit aan te passen. Daarom is een
grondslag opgenomen (artikel 1.37 Besluit houders van dieren) om het
aantal adressen waarop maximaal geladen of gelost mag worden bij
ministeriële regeling te bepalen. Om risico’s van het laden en lossen als
zodanig te beperken kan het ook nodig zijn eisen te stellen aan de wijze
waarop dit plaatsvindt. Het kan dan gaan om eisen ten aanzien van de
inrichting van de locatie waar geladen en gelost wordt of ten aanzien van
het vervoermiddel. Onder de oude regels bestond bijvoorbeeld de eis om
afzonderlijke vervoerseenheden van een vervoermiddel volledig te lossen
op de inrichting van bestemming. Aangezien dergelijke voorschriften
aangepast moeten kunnen worden aan de hand van de actuele dierziekte
situatie en dit technisch gedetailleerde voorschriften betreft is in artikel
1.37 een grondslag opgenomen om deze eisen bij ministeriële regeling
nader uit te werken.
4.1.5. Brengen van dieren en dierlijke producten van derde landen in
Nederland en van Nederland naar derde landen
De diergezondheidsverordening stelt de eisen op basis waarvan dieren
en dierlijke producten voor menselijke consumptie en levende dierlijke
producten ((levende) dierlijke producten) vanuit derde landen de unie
binnengebracht mogen worden. Deze eisen zijn nader uitgewerkt in
gedelegeerde verordening (EU) 2020/692 met regels voor de binnenkomst
in de Unie en het na binnenkomst verplaatsen van en werken met
zendingen van bepaalde dieren en (levende) dierlijke producten. In geval
in de gedelegeerde verordening voor een specifieke soort en categorie
dieren of (levende) dierlijke producten geen eisen opgenomen zijn voor
het binnenbrengen in de unie mag een lidstaat die eisen zelf stellen
(artikel 234 lid 3 van de diergezondheidsverordening). Aangezien het al
dan niet stellen van dergelijke nationale eisen afhangt van het feit of er in
de gedelegeerde handeling al eisen zijn opgenomen in het besluit
grondslagen opgenomen om dergelijke eisen indien nodig in een
ministeriële regeling op te nemen. Voor dieren is deze grondslag
opgenomen in het Besluit houders van dieren (artikel 1.60) en voor
(levende) dierlijke producten in het Besluit dierlijke producten (artikel
1A.2).
Ten aanzien van het van Nederland naar derde landen brengen van
dieren of (levende) dierlijke producten kan het derde land bepalen aan
welke eisen de dieren of (levende) dierlijke producten moeten voldoen
voordat zij in dat derde land worden toegelaten. Dit is beschreven in
artikel 243 van de diergezondheidsverordening. Om te waarborgen dat
dieren en (levende) dierlijke producten die bestemd zijn voor een derde
land ook daadwerkelijk voldoen aan de eisen die het betreffende derde
land stelt, geeft de minister een officieel certificaat af. Dit certificaat wordt
pas afgegeven indien na onderzoek van de zending blijkt dat aan de
gestelde vereisten is voldaan. De grondslag hiervoor is voor (levende)
dierlijke producten opgenomen in artikel 1A.1 van het Besluit dierlijke
producten en voor dieren in artikel 1.59 van het Besluit houders van
dieren.

Staatsblad 2021

169

58

Derde landen waarnaar dieren en (levende) dierlijke producten worden
uitgevoerd vragen om een bepaalde gezondheidsstatus van de te
ontvangen producten. Om de gevraagde gezondheidsstatus van het
ontvangende derde land aan te tonen, kunnen laboratoriumtests
noodzakelijk zijn. De producten moeten voldoen aan de eisen die in het
certificaat, dat met het betreffende derde land is afgesproken, zijn
opgenomen. Hiermee wordt het risico op verspreiding van de besmettelijke dierziekten die in dat certificaat zijn genoemd via export van de
producten beperkt. In het certificaat zijn niet altijd voorschriften gesteld
aan laboratoria of de wijze waarop monsternames, laboratoriumanalyses,
-tests en -diagnoses worden verricht. Ondanks het ontbreken van
dergelijke eisen door het derde land is het wel van belang dat het
onderzoek naar bijvoorbeeld de aanwezigheid van een ziekteverwekker
met de juiste methode wordt uitgevoerd door een onpartijdig, onafhankelijke en deskundig laboratorium. In het Besluit houders van dieren (artikel
1.59) en het Besluit dierlijke producten (artikel 1A.1) is daarom
opgenomen dat bij ontbreken van dergelijke eisen van het derde land het
onderzoek moet plaatsvinden in een daartoe door de minister erkende
laboratorium. Op grond van artikel 4.10 van het Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren kan de minister laboratoria daarvoor erkennen
(zie paragraaf 4.2.3 van deze toelichting). Hiermee wordt de kwaliteit van
de uitvoer van levende dierlijke producten en producten van dierlijke
oorsprong geborgd.
Het kan voorkomen dat in het certificaat eisen staan opgenomen ten
aanzien van ziekten waarvoor er geen laboratoria zijn die voor de
betreffende test erkend zijn. Ook in dat geval is het van belang dat de test
gedaan wordt door een laboratorium dat aan bepaalde eisen voldoet.
Aangezien deze situatie afhankelijk is van de eisen die het derde land stelt
en dit kan wijzigen is er voor gekozen om in artikel 1A.1, derde lid, en 1.59,
derde lid, een grondslag op te nemen om in een ministeriële regeling
regels te kunnen stellen voor deze situatie. In dat geval zou bijvoorbeeld
gebruik kunnen worden gemaakt van een laboratorium dat voor de
betreffende testmethode geaccrediteerd is.
4.1.6. Levende dierlijke producten binnen Nederland
Sommige dierziekten kunnen verspreid worden via eicellen, sperma of
embryo’s (levende producten) van dieren. Om de risico’s van verspreiding
via de handel in levende producten te beperken zijn in en op basis van de
diergezondheidsverordening regels gesteld ten aanzien van de
verplaatsing van levende producten tussen lidstaten. De regels zien op de
inrichtingen die werken met levende dierlijke producten van runderen,
varkens, schapen, geiten en paarden, op het mogelijk maken deze
producten in de handel binnen de Unie te traceren, alsmede op diergezondheidsvereisten ten aanzien van de donordieren van deze levende
dierlijke producten of de producten zelf. Inrichtingen waar levende
producten worden gewonnen, geproduceerd, behandeld of opgeslagen
worden en die deze producten naar andere lidstaten verplaatsen moet
erkend zijn (artikel 94, eerste lid, onderdeel b). De eisen voor de traceerbaarheid, diergezondheidsvereisten en waar een erkende inrichting aan
moet voldoen zijn in gedelegeerde verordening (EU) 2020/686 betreffende
de erkenning van inrichtingen voor levende producten en de
traceerbaarheids- en diergezondheidsvoorschriften voor verplaatsingen
binnen de Unie van levende producten van bepaalde gehouden
landdieren nader uitgewerkt.
Behoudens de registratieverplichting voor inrichtingen (artikel 84) bevat
de diergezondheids-verordening geen regels over het winnen, het
bewerken, de opslag en de handel in levende producten die uitsluitend

Staatsblad 2021

169

59

bestemd zijn voor de Nederlands markt. Ook de handel in levende
producten binnen Nederland kan een risico vormen voor verspreiding van
dierziekten binnen Nederland. Om die reden is het, net als in de oude
nationale regels, noodzakelijk om aanvullende nationale regels te stellen
ten aanzien van levende producten die zien op de nationale handel. Voor
de nationale markt is beperking van het risico op verspreiding van ziekten
via de handel in levende producten relevant voor dezelfde dierensoorten
als waar de diergezondheidsverordening en verordening 2020/686 op zien.
Daarom is het uitgangspunt dat de Europese regels overeenkomstig van
toepassing worden voor nationale handel in levende producten. Hier
worden waar nodig uitzonderingen gemaakt waarbij delen van de
Europese regels niet van toepassing zijn in Nederland.
Voor inrichtingen die alleen levende producten binnen Nederland
verhandelen is de registratieplicht niet verzwaard tot een erkenningsplicht. Voor inrichtingen voor paarden, waar sperma wordt gewonnen
voor de Nederlandse markt geldt een lichter regime dan de Europese
eisen. De reden hiervoor is dat deze inrichtingen veelal te kleinschalig zijn
om de kosten voor het voldoen aan Europese eisen voor de handel in
levende producten te kunnen dragen. De andere nationale eisen zien
onder andere op de aanwezigheid van een dierenarts op het centrum,
eisen aan de inrichting en diergezondheidsvoorschriften aan donordieren.
Zo is het aantal testen dat op hengsten moet worden uitgevoerd minder
dan in de Europese eisen. Gezien de gezondheidsstatus van paarden in
Nederland is dit lichtere regime veterinair verantwoord en zorgt het niet
voor een significante verhoging van het risico.
Voor de overige diersoorten geldt dat er nationaal in ieder geval geen
strengere eisen gesteld zullen worden maar dat soortgelijke uitzonderingen van de Europese eisen ook kunnen worden gemaakt. In bepaalde
gevallen is het voldoen aan de Europese eisen voor de nationale markt
niet proportioneel in relatie tot de actuele situatie voor een bepaalde
ziekte in Nederland. Het gaat in ieder geval om diergezondheidsvoorschriften aan donordieren ten aanzien van Porcine reproductive and
respiratory syndrome virus (PRRSV) bij varkens. De Europese eisen ten
aanzien van deze ziekte van toepassing verklaren voor nationale handel in
levende producten staat niet in verhouding tot het feit dat PRRSV in
Nederland nog algemeen voorkomt en er geen wettelijk verplichte
bestrijding van deze ziekten bestaat. Bij de status van deze ziekte en de
huidige diergezondheidssituatie in Nederland past het niet om met
regelgeving op te leggen dat inrichtingen die levende producten op de
Nederlandse markt brengen vrij moeten zijn van PRRSV. De eventuele
vrijstatus voor de nationale handel kan evenwel onderdeel zijn van private
eisen tussen leveranciers en afnemers. Daar komt bij dat door het
algemeen voorkomen van PRRSV de kans bestaat dat een inrichting
besmet raakt. Een inrichting die levende producten naar andere lidstaten
verplaatst mag dat vanaf dat moment niet meer, maar mag dan nog wel
levende producten op de nationale markt verhandelen waardoor de
economische gevolgen beperkter zijn.
Het gaat om technisch en gedetailleerde regels die ook snel aangepast
moeten kunnen worden naar gelang actuele ontwikkelingen in de
diergezondheidssituatie of in verband met wijzingen in de voorschriften
van verordening 2020/686. Daarom is er voor gekozen in het Besluit
dierlijke producten een delegatiegrondslag op te nemen (artikel 3.6) en de
regels in een ministeriële regeling nader uit te werken.

Staatsblad 2021

169

60

4.1.7. Vaccinatie
De diergezondheidsverordening (artikel 46, eerste lid) geeft lidstaten de
ruimte om nationaal regels te stellen voor het gebruik van diergeneesmiddelen voor preventie en bestrijding van aangewezen ziekten. Het kan gaan
om verplichting of juist een verbod op gebruik van bepaalde diergeneesmiddelen. Lidstaten moeten bij het opstellen van deze regels rekening
houden met diverse criteria zoals de epidemiologische situatie van een
bepaalde ziekte, de mogelijkheden voor het doen van diagnostiek en
beschikbaarheid van diergeneesmiddelen (artikel 46, tweede lid). De
Europese Commissie heeft op basis van artikel 47 van de verordening de
bevoegdheid om bij gedelegeerde verordening nadere regels te stellen
om het gebruik van diergeneesmiddelen te verbieden, te beperken,
voorwaarden te stellen aan het gebruik daarvan of risicobeperkende
maatregelen te treffen ter voorkoming van de verspreiding van een
dierziekte. Als dergelijke nadere regels in een gedelegeerde verordening
zijn opgenomen hebben de lidstaten geen ruimte meer voor nationaal
afwijkende regels. De Europese Commissie is een gedelegeerde verordening op basis van artikel 47 aan het ontwikkelen, maar deze is echter
nog niet gereed op het moment dat de diergezondheidsverordening van
toepassing is. Het is wenselijk om, in afwachting van deze nadere
Europese regels, nationale regels te stellen voor het gebruik van bepaalde
diergeneesmiddelen voor bepaalde aangewezen dierziekten. Met artikel
1.61 in het Besluit houders van dieren wordt voorzien in een grondslag
om bij ministeriële regeling de inzet van entstoffen en sera tegen
bepaalde ziekten te verbieden of juist toe te staan. Zodra de Europese
regels zijn vastgesteld is het daardoor mogelijk om de nationale regels
snel aan te passen.
De noodzaak om de inzet van sera en entstoffen tegen bepaalde ziekten
te verbieden kan voortkomen uit de Europese of internationale
voorwaarden om als land een officiële vrijstatus van een ziekte te
verkrijgen en te behouden. Nederland is bijvoorbeeld officieel vrij van de
ziekte van Aujeszky bij varkens. Een voorwaarde voor deze vrijstatus is dat
dieren niet ingeënt worden tegen de ziekte waarvoor er een vrijstatus is.
Ook de inzet van sera tegen dergelijke ziekten is niet wenselijk omdat het
gevolg kan zijn dat een behandeld dieren antistoffen tegen de ziekte in het
bloed heeft en dat dit dan niet duidelijk is of die antistoffen door een
besmetting of door een behandeling komen. Om dat te bewerkstelligen is
het noodzakelijk het toepassen van bepaalde entstoffen en sera te
verbieden. Ook voor ziekten die in uitvoeringsverordening (EU)
nr. 2018/1882 ingedeeld zijn in categorie A is een verbod nodig. Dit zijn
ziekten die gewoonlijk niet in de Europese Unie voorkomen en waarvoor
onmiddellijke uitroeiingsmaatregelen moeten worden genomen zodra zij
worden ontdekt. Reguliere en preventieve inenting tegen deze ziekten of
het gebruik van sera is onwenselijk. Ten eerste is de kans dat deze ziekten
uitbreken relatief klein. Ten tweede zal de inenting of de inzet van sera
leiden tot antistoffen bij de ingeënte dieren. Een dier dat in een andere
lidstaat of een derde land getest zou worden kan dan positief testen met
zeer grote handelsconsequenties tot gevolg. Ten derde zou een reguliere
inenting of gebruik van sera tegen deze ziekten er voor kunnen zorgen dat,
als een categorie A ziekte in Nederland binnengebracht zou worden, het
langer duurt voordat de besmetting ontdekt wordt. Ingeënte of met sera
behandelde dieren laten namelijk minder of geen symptomen zien. Voor
een aantal van deze ziekten kan inenting echter wel een effectieve
maatregel zijn om bij een uitbraak de verspreiding van de ziekte te
stoppen, zogenoemde noodvaccinatie. In geval van een uitbraak kan
middels een vrijstelling of ontheffing de inzet in het kader van noodvaccinatie snel mogelijk gemaakt worden. Er bestaan entstoffen die gemaakt
zijn van een verzwakte versie van een ziekteverwekker, de zogenoemde

Staatsblad 2021

169

61

levende entstoffen. Aan het gebruik van dergelijke entstoffen zit het risico
dat het entstof zelf gaat verspreiden of dat er terugmutatie plaatsvindt
waardoor de ziekteverwekker die in de entstof zit niet meer verzwakt is.
Gezien de kenmerken van levende entstoffen kan het nodig zijn om bij de
nationale regels onderscheid te maken in levende en niet-levende
entstoffen en ziet het verbod op inzet van levende entstoffen op meer
ziekten dan het verbod op de inzet van niet levende entstoffen en sera.
Naast deze grondslag om bij ministeriële regeling specifieke regels te
stellen voor verbod op inzet van bepaalde entstoffen en sera zijn er
specifieke nationale regels nodig voor de verplichte vaccinatie van
schapen en geiten tegen Q-koorts en pluimvee en gevangenschap
gehouden vogels tegen Newcastle disease. De regels voor deze verplichte
vaccinaties worden hieronder nader toegelicht.
4.1.7.1. Vaccinatie tegen Newcastle disease
Newcastle disease (ND) is op basis van de diergezondheidsverordening
een categorie A ziekte bij vogels. Dat betekent dat het een ziekte is die
gewoonlijk niet in de EU voorkomt en waarvoor lidstaten onmiddellijk
uitroeiingsmaatregelen moeten nemen in geval van besmetting.
Newcastle disease kent een vergelijkbare verspreiding als aviaire
influenza (vogelgriep). In omringende landen komt Newcastle disease
regelmatig voor en vaccinatie is een effectieve wijze om de kans op
besmetting met Newcastle disease te beperken voor Nederland. Daarom
is in het Besluit houders van dieren opgenomen dat pluimvee en in
gevangenschap levende vogels gevaccineerd moeten worden (artikel
2.76id). Niet alle vogels die onder pluimvee en in gevangenschap levende
vogels vallen moeten gevaccineerd worden omdat ze bijvoorbeeld niet
gevoelig zijn voor de ziekte of dat ze door de manier waarop ze gehouden
worden geen risico vormen. Aangezien het nodig kan zijn om de
diercategorieën die gevaccineerd moeten worden aan te passen als daar
door de actuele diergezondheidssituatie aanleiding toe is zullen de
categorieën die onder de vaccinatieplicht vallen bij ministeriële regeling
vastgesteld worden.
Uit de regelgeving voor diergeneesmiddelen (artikel 2.19 van de Wet
dieren en de daarop gebaseerde regelgeving) volgt dat gebruik gemaakt
moet worden van een in Nederland geregistreerd vaccin en dat dit vaccin
conform de bijsluiter bij de dieren moet worden toegepast. Dieren mogen
alleen verplaatst worden als ze conform de eisen gevaccineerd zijn, omdat
het verplaatsen van niet gevaccineerde dieren een risico kan vormen.
Kuikens worden soms afgezet naar landen waar alleen ongevaccineerde
dieren naar verplaatst mogen worden. Dieren die binnen acht dagen na
het uitkomen uit het ei worden verplaatst zijn daarom uitgezonderd van
het verbod op verplaatsing, mits de ouderdieren wel conform de eisen
gevaccineerd zijn.
De momenten van vaccinatie, de wijze van vastleggen van de administratie, het onderzoek naar antilichamen en eventuele maatregelen op
basis van dit onderzoek worden nader geregeld. Dit is technisch gedetailleerde regelgeving die daarom in een ministeriële regeling zal worden
uitgewerkt. De controle op de aanwezigheid van antilichamen na
vaccinatie heeft als doel om te kunnen controleren of de dieren na
vaccinatie beschermd zijn tegen Newcastle disease. Deze controle maakt
al jaren deel uit van de regelgeving voor vaccinatie tegen Newcastle
disease. Voortschrijdend inzicht maakt dat het wenselijk is de controle
zoals die de afgelopen jaren vorm had voor de langere termijn op een
andere manier voort te zetten. Dit betreft echter veterinair technisch
complexe materie waardoor het uitwerken van een alternatieve methode
veel tijd in beslag zal gaan nemen. Dit zal langer gaan duren dan de

Staatsblad 2021

169

62

periode tot 21 april 2021. Gezien het belang van een systematiek die zorgt
voor effectieve bescherming tegen Newcastle disease moet de bestaande
systematiek doorgezet worden totdat een nieuwe effectieve methodiek is
ontwikkeld en ingevoerd. Hiervoor zal 2 jaar nodig zijn en daarom zal in de
regeling de oude systematiek voor de controle op antilichamen tot 21 april
2023 gelden.
4.1.7.2. Vaccinatie tegen Q-koorts
Q-koorts is op basis van de diergezondheidsverordening een zogeheten
categorie E ziekte. Dat betekent dat het alleen het voorkomen er van
bewaakt moet worden. De diergezondheidsverordening bevat geen
maatregelen ter preventie of bestrijding van E-ziekten. De diergezondheidsverordening staat lidstaten expliciet toe om onder voorwaarden voor
E-ziekten nationale maatregelen ter preventie en bestrijding te treffen
(artikel 170). Zie paragraaf 5.1. voor de toelichting op de voorwaarden
waaraan deze nationale regels moeten voldoen. Van 2007 tot 2011 heeft in
Nederland een grootschalige Q-koortsuitbraak plaatsgevonden, met
ingrijpende gevolgen voor de volksgezondheid. Om een nieuwe uitbraak
van Q-koorts te voorkomen, gelden sinds deze uitbraak in Nederland
preventieve maatregelen voor schapen- en geitenhouders. Een belangrijk
onderdeel van die maatregelen is de verplichting om bepaalde categorieën schapen en geiten preventief te vaccineren. De noodzaak voor deze
plicht is onveranderd en de oude regels worden daarom in het Besluit
houders van dieren gecontinueerd.
De vaccinatieplicht (artikel 1.46van het Besluit houders van dieren) ziet
op houders die 50 of meer schapen en geiten ten behoeve van de
melkproductie (melkschapen, melkgeiten en opfokdieren voor melkbedrijven) houden. Tevens ziet de plicht op schapen en geiten op bedrijven
waar contact met het publiek mogelijk is en/of wordt gefaciliteerd zoals
kinderboerderijen. Ook geiten of schapen die aan keuringen, tentoonstellingen of evenementen meedoen moeten gevaccineerd worden. De
vaccinatieplicht is van toepassing zolang een inrichting met schapen of
geiten onder een van deze categorieën valt. Indien bijvoorbeeld op een
inrichting waar voorheen contact met publiek mogelijk was, maar die
mogelijkheid wordt beëindigd valt deze inrichting niet meer onder de
vaccinatieplicht. Op het moment dat besloten wordt wel weer contact met
publiek mogelijk te maken en te faciliteren is de vaccinatieplicht weer
direct van toepassing en zullen de dieren ingevolge het tweede lid ten
minste drie weken en ten hoogste twaalf maanden voorafgaand aan het
mogelijk maken van contact met publiek weer gevaccineerd moeten
worden. Jonge dieren (tot drie maanden) en dieren die op jonge leeftijd
worden geslacht (voordat ze een jaar zijn) zonder voor de fok te worden
gebruikt vormen geen risico voor verspreiding van Q-koorts, aangezien
het risico gevormd wordt door drachtige dieren. Deze dieren hoeven
derhalve niet gevaccineerd te worden.
Wanneer een dier besmet is, kunnen met name rondom de geboorte
grote hoeveelheden van de Q-koorts bacterie (Coxiella burnetii)
vrijkomen. Het is daarom van belang dat de dieren tegen Q-koorts
beschermd zijn tijdens de dracht. Omdat niet bewezen is dat het vaccin
ook bescherming geeft door reeds drachtige dieren te vaccineren, moeten
dieren ten minste drie weken voordat zij gedekt of geïnsemineerd worden
gevaccineerd zijn. Op bedrijven die kiezen voor natuurlijke dekking door
de bok(ken) of ram(men) tussen de geiten of ooien te laten lopen, is het
lastig om de exacte datum van dekking te bepalen. Daarom geldt voor
deze situatie dat de dieren ten minste drie weken voor de datum waarop
de bok(ken) of ram(men) bij de geiten of schapen zijn geplaatst, volledig
gevaccineerd moeten zijn. Bokken en rammen moeten drie weken voordat

Staatsblad 2021

169

63

zij gaan dekken volledig gevaccineerd zijn. De vaccinatie moet uitgevoerd
worden met een vaccin dat op basis van de diergeneesmiddelenregelgeving is toegelaten. Ook volgt uit de diergeneesmiddelenregelgeving dat
het vaccin gebruikt moet worden conform de bijsluiter. Voor het Q-koorts
vaccin betekent dit dat dieren die voor het eerst in hun leven gevaccineerd
worden of dieren die langer dan 12 maanden geleden gevaccineerd zijn
een zogenoemde basisvaccinatie moeten krijgen. Deze bestaat uit twee
opeenvolgde vaccinaties met een interval van drie weken. Hierna moet
een dier binnen elke 12 maanden weer gevaccineerd worden.
Voor de inwerkingtreding van het onderhavige besluit gold de
verplichting dat de vaccinatie jaarlijks vóór 1 augustus moest zijn
toegediend. Deze datum was gestoeld op de start van het gebruikelijke
dekseizoen in de geiten- en schapenhouderij. Deze datum is niet langer
opgenomen in de regelgeving, daar steeds meer houders kiezen voor
andere cycli voor dekking of inseminatie. Het is nu verplicht om binnen 12
maanden na de vorige vaccinatie de dieren weer te vaccineren. Om
effectief toe te kunnen zien op de verplichting dat gevaccineerd moet
worden voor de inseminatie of dekking moeten houders van schapen
en/of geiten waarvoor een vaccinatieplicht geldt de datum waarop de
dieren gedekt of geïnsemineerd zijn te registreren in hun eigen administratie registreren. In geval van natuurlijke dekking waarbij de bok of ram
tussen de geiten en schapen loopt zal het precieze moment van dekking
niet altijd bekend kunnen zijn. Voor die situatie geldt dat het moment
waarop de geiten of schapen gedekt kunnen worden geregistreerd moet
worden. Dit zal op basis van artikel 1.54 van het Besluit houders van
dieren nader uitgewerkt worden in een ministeriële regeling.
Ook de vaccinatiedatum moet geregistreerd worden (artikel 1.47 Besluit
houders van dieren). Zo kan er gecontroleerd worden of de dieren tijdig
voor de dekking of inseminatie zijn gevaccineerd. Alle vaccinaties moeten
geregistreerd worden, dus voor dieren die een basisvaccinatie krijgen
moeten beide vaccinaties geregistreerd worden. Naast de vaccinatiedatum, moet de houder ook de hoeveelheid gebruikt vaccin en het aantal
gevaccineerde dieren registreren. Voor de inwerkingtreding van onderhavig besluit gold de verplichting om deze gegevens middels een bij het
vaccin meegeleverde formulier in de administratie op te nemen. Dit
formulier wordt niet meer meegeleverd en die verplichting is daarom
komen te vervallen. Het bewaren van de vaccinatiegegevens blijft wel een
verplichting, maar de vorm is vrijer. Hiermee kan gecontroleerd of de
vaccinaties tijdig, volledig en juist zijn toegediend. Houders van schapen
of geiten waarvoor een vaccinatieplicht geldt, zijn tot slot verplicht om aan
de Minister te melden dat, en op welke datum, de dieren zijn gevaccineerd
(artikel 1.47 van het Besluit houders van dieren). Hiertoe wordt door de
Minister een middel ter beschikking gesteld. Deze melding is nodig om
effectief toe te kunnen zien op het naleven van de vaccinatieplicht.
4.1.8. Personen die zich niet-beroepsmatig met dieren bezighouden
In artikel 10 van de diergezondheidsverordening zijn bepalingen
opgenomen om te zorgen dat natuurlijke personen en rechtspersonen er
voor moeten zorgen dat het risico op verspreiding van ziekten zoveel
mogelijk beperkt wordt. Met deze norm is tevens geregeld dat dieren niet
opzettelijk besmet mogen worden. Deze plicht geldt voor iedere natuurlijke of rechtspersoon die verantwoordelijk is voor dieren of producten,
ook als dat voor beperkte duur is (exploitant). Dit kunnen ook personen
zijn die andere dieren dan gezelschapsdieren niet-beroepsmatig houden.
De norm in artikel 10 van de diergezondheidsverordening ziet ook op
houders van gezelschapsdieren. In bijlage I van de diergezondheidsverordening zijn de diersoorten opgenomen die worden aangemerkt als

Staatsblad 2021

169

64

gezelschapsdier. Voor dierenartsen is een vergelijkbare zorgplicht als
beschreven in artikel 10, eerste lid, geregeld in artikel 12 van de diergezondheidsverordening. Op basis van artikel 10, tweede lid, geldt eenzelfde
norm ook voor personen die zich beroepsmatig met dieren bezighouden
en die niet de dierenarts, exploitant of houder van gezelschapsdier zijn.
Dat kan dan bijvoorbeeld gaan om andere beroepsgroepen die zich met
dieren bezighouden zoals hoefsmeden en dierverzorgers. In de diergezondheidsverordening is echter niet geregeld dat deze norm ook geldt
voor personen die zich niet-beroepsmatig met dieren bezighouden. Dit
terwijl het algemene verplichting verbod om dieren opzettelijk te
besmetten in de voormalige Gezondheids- en welzijnswet voor dieren wèl
op deze groep van toepassing was. Met het oog op continuïteit is daarom
met artikel 3.3a in het Besluit houders van dieren het artikel 10, tweede lid
van de diergezondheidsverordening ook van toepassing verklaard op
personen die zich niet-beroepsmatig met dieren bezighouden (zie
Kamerstukken II, 2019/20, 35 398, nr. 3, p.13.)
4.2. Onderzoek naar de gezondheid van dieren
4.2.1. Meldplicht
Voor een succesvolle bestrijding van besmettelijke dierziekten is het van
groot belang dat een dierhouder al bij een eerste vermoeden van
besmetting dat aan de overheid meldt. Hoe eerder een besmettelijke
dierziekte wordt geconstateerd, des te eerder de noodzakelijke maatregelen genomen kunnen worden om de uitbraak te bestrijden en verdere
verspreiding te voorkomen. De diergezondheidsverordening verplicht
daarom (artikel 18) dat lidstaten er voor moeten zorgen dat exploitanten
en andere betrokken natuurlijke of rechtspersonen voor de zogeheten
categorie A ziekten onmiddellijk melding moeten doen bij de bevoegde
autoriteit en voor de overige ziekten op de lijst dit zo snel als praktisch
mogelijk melden. Met artikel 1.29 van het Besluit houders van dieren
wordt deze meldplicht in Nederland geregeld en is bepaald dat de
melding bij een daartoe aangewezen ambtenaar (van de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit) gedaan moet worden. Zoals reeds in
paragraaf 4.2 is toegelicht kunnen er ook ziekten aangewezen worden
aanvullend op de ziekten die in of op basis van de diergezondheidsverordening aangewezen zijn. Ook voor die ziekten is het om dezelfde reden als
hiervoor genoemd van belang dat er snel melding wordt gedaan. Artikel
1.30 van het Besluit houders van dieren regelt daarom een vergelijkbare
meldplicht als artikel 1.29 voor deze aangewezen ziekten.
Sommige aangewezen dierziekten kunnen symptomen geven die niet
specifiek zijn voor deze ziekteverwekker en die ook door andere niet
aangewezen ziekteverwekkers veroorzaakt kunnen worden. Het kan
bijvoorbeeld gaan om abnormale gevallen van sterfte of sterk verlaagde
daling van productie. In die gevallen is het van belang om uit te sluiten
dat de ziekteverschijnselen veroorzaakt worden door een aangewezen
dierziekte. In de diergezondheidsverordening is daarom opgenomen dat
exploitanten en andere betrokken natuurlijke of rechtspersonen bij een
dierenarts melding moeten doen van abnormale sterftegevallen of andere
symptomen van ernstige ziekte of van een sterk verlaagde productie bij
dieren met onbekende oorzaak (artikel 18, eerste lid, onderdeel c). De
dierenarts die de desbetreffende melding krijgt zal moeten onderzoeken
wat er aan de hand is met als doel de aanwezigheid van een ziekte uit te
sluiten of te bevestigen (artikel 12 eerste lid, onderdeel b, van de
diergezondheidsverordening). Indien de dierenarts redelijkerwijs
vermoedt dat er sprake kan zijn van besmetting met een aangewezen
ziekte moet de dierenarts daar conform artikel 1.29 en 1.30 van het Besluit

Staatsblad 2021

169

65

houders van dieren melding van doen bij de Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit.
Naast deze in de diergezondheidsverordening genoemde ziekteverschijnselen kan het nodig zijn om te verplichten bij andere ziekteverschijnselen een dierenarts in te schakelen of direct een melding te doen bij de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. In de oude regelgeving was
geregeld dat legkippen bij een bepaald percentage vermindering van de
productie eieren een dierenarts in moeten schakelen. Op deze manier kan
in situaties waarbij er geen sprake hoeft te zijn van een verdenking van
een aangewezen ziekte een eventuele besmetting uitgesloten worden.
Dergelijke regels zijn technisch en gedetailleerd en moeten snel aangepast
kunnen worden indien er nieuwe ontwikkelingen zijn met betrekking tot
ziekteverschijnselen. Om die reden is er in artikel 1.31 een grondslag
opgenomen om dit bij ministeriële regeling nader uit te werken.
4.2.2. Monitoringsprogramma’s
4.2.2.1. Algemeen
Naast de meldplicht en het onderzoek dat op basis van een melding
gedaan wordt is het ook nodig om door middel van officiële monitoringsprogramma’s de diergezondheidssituatie in Nederland te bewaken. Dit is
nodig omdat in bepaalde gevallen ziekten onopgemerkt kunnen blijven
omdat sommige ziekten weinig tot geen verschijnselen laten zien. De
diergezondheidsverordening bevat daarom de plicht voor lidstaten om
bewaking uit te voeren om eventuele besmettingen met aangewezen
ziekten of nieuwe ziekten zo snel mogelijk op te sporen (artikel 26). Een
nieuwe ziekte (emerging disease) (artikel 6) is een ziekte die (nog) niet is
aangewezen maar wel aan de criteria voor aanwijzing voldoet. Er zijn
verschillende manieren waarop een nieuwe ziekte in beeld kan komen.
Een bestaande ziekteverwekker kan zich ontwikkelen of veranderen
waardoor er nieuwe problemen ontstaan. Het kan ook gaan om een
bekende ziekte die zich naar een nieuw geografisch gebied, nieuwe
soorten of een nieuwe populatie verspreidt. Een ziekte die voorheen niet
in de unie voorkwam en voor het eerst wordt aangetroffen in een lidstaat
kan ook een nieuwe ziekte zijn. Tot slot kan een nieuwe ziekte veroorzaakt
worden door een (voorheen) onbekende ziekteverwekker.
Aan deze verplichting uit de diergezondheidsverordening wordt in
Nederland op verschillende manieren invulling gegeven. Voor de
landbouwhuisdieren en paarden voert de Gezondheidsdienst voor dieren
(GD) de zogeheten basismonitoring uit (Kamerstuk 26 991, nr. 146). In
paragraaf 3.3 is nadere toelichting gegeven op de gevolgen van het feit
dat er nu een Europese grondslag is voor de basismonitoring. Voor
gezelschapsdieren voert de Faculteit Diergeneeskunde al jaren de
monitoring zoönosen gezelschapsdieren en antimicrobiële resistentie uit
waarmee naar analogie van de basismonitoring ook een bewaking bestaat
voor bepaalde gezelschapsdieren. Dit programma richt zich met name op
ziekten die van dier op mens overgedragen kunnen worden (zoönosen).
Voor wilde dieren komen signalen over ziekten samen bij het «Dutch
Wildlife Health Centre», dat ondergebracht is bij de Faculteit Diergeneeskunde.
Naast deze algemene bewaking volgt uit de diergezondheidsverordening ook dat lidstaten monitoring moeten uitvoeren naar specifieke
ziekteverwekkers. Dat kan zijn in het kader van een bewakingsprogramma
van de Unie (artikel 28, 29 en 30 diergezondheidsverordening) of
voortkomend uit de specifieke eisen die voor die diersoort en ziekteverwekker gelden ten behoeve van het aantonen en handhaven van de

Staatsblad 2021

169

66

ziektevrijstatus. Hieronder wordt per diersoort nader toegelicht welke
ziekteverwekker specifieke monitoringsprogramma’s er zijn. De regels
voor deze specifieke ziektevrij-status zijn opgenomen in gedelegeerde
verordening (EU) 2020/689 betreffende regels voor bewaking, uitroeiingsprogramma’s en de ziektevrijstatus voor bepaalde in de lijst opgenomen
ziekten en nieuwe ziekten.
4.2.2.2. Runderen
De eisen voor rundertuberculose staan in bijlage IV, deel II, hoofdstuk 2,
afdeling 1 van gedelegeerde verordening (EU) 2020/689). Nederland heeft
sinds 1999 de officiële vrijstatus. De bewaking op basis waarvan
Nederland de vrijstatus kan behouden berust op de controle van runderen
die geslacht worden, waarbij gecontroleerd wordt op afwijkingen die
kunnen duiden op besmetting met rundertuberculose. Indien dergelijke
afwijkingen worden gevonden, dient nader onderzoek te worden verricht.
De uitvoering hiervan berust op de regelgeving voor voedselveiligheid en
controles tijdens het slachtproces (Officiële controle verordening, (EU)
2017/625). Verder worden verdenkingen van besmetting bij levende
runderen onderzocht door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit.
Zolang niet bij meer dan 0,1% van de bedrijven een besmetting met
rundertuberculose wordt vastgesteld kan Nederland de vrijstatus
behouden.
Sinds 1999 heeft Nederland ook een vrijstatus voor Runderbrucellose,
een ziekte die onder meer abortus kan veroorzaken. De eisen om de
vrijstatus te behouden zijn opgenomen in bijlage IV, deel I, hoofdstuk 3,
afdeling 2 van gedelegeerde verordening (EU) 2020/689. Om aan deze
eisen te kunnen voldoen en dit kostenefficiënt uit te voeren is er, net als
onder de oude regels, voor gekozen om verplicht te stellen dat bij
runderen die hun vrucht of vruchten aborteren bloed afgenomen moet
worden om te laten onderzoeken op antilichamen tegen Brucella (artikel
2.46a Besluit houders van dieren). De oude regels waren zo vormgegeven
dat het laten onderzoek van het bloed een vrijstelling was van de
verplichte melding van een verdenking van Brucella. Dat is niet meer
mogelijk, aangezien de verplichte melding bij een verdenking direct volgt
uit de Diergezondheidsverordening. De plicht tot insturen van bloed voor
onderzoek bij een abortus bestaat nu naast de plicht om melding van een
verdenking te maken. Hierbij is van belang te vermelden dat een abortus
niet per definitie betekent dat er ook een verdenking van Brucella is die
gemeld moet worden. Wel zal er altijd bloed ingestuurd moeten worden.
Het is aan de dierenarts om te bepalen of er in het concrete geval naast
het insturen van bloed ook nog aanleiding is om aan te nemen dat er
sprake van een verdenking is en er dus melding gedaan moet worden.
Een abortus is omschreven als het spontaan meer dan 21 dagen eerder
dan de gemiddelde draagtijd van het desbetreffende runderras ter wereld
brengen van een vrucht of vruchten door een rund, ingeval de dracht
meer dan 100 dagen heeft geduurd. Het onderzoek, de analyse van de
uitkomsten en de rapportage van de monitoring wordt uitgevoerd door de
inrichting die is aangewezen voor uitvoering van monitoringsprogramma’s (zie toelichting paragraaf 3.3). Bij ministeriële regeling zullen
nadere details worden voorgeschreven ten aanzien van de monstername
en het insturen van de monsters naar de aangewezen inrichting.
Ook voor enzoötische boviene leukose (leukose) heeft Nederland sinds
1999 een vrijstatus. De eisen om de vrijstatus te behouden zijn
opgenomen in bijlage IV, deel I, hoofdstuk 3, afdeling 2 van gedelegeerde
verordening (EU) 2020/689. Om aan deze voorwaarden te kunnen voldoen
is het nodig een monitoringsprogramma uit te voeren waarbij op basis
van een steekproef monsters van melkveebedrijven en monsters van

Staatsblad 2021

169

67

slachtrunderen worden onderzocht op leukose. Dit programma zal deel
uitmaken van de monitoringsprogramma’s die de op basis van artikel 3.1
Besluit diergezondheid aangewezen instelling zal uitvoeren. Op basis van
artikel 3.3 van dat besluit moeten melkveehouders en slachthuizen die
deel uitmaken van de steekproef meewerken aan het nemen van de
benodigde monsters.
De afgelopen jaren had Nederland een vrijstatus voor blauwtong. De
eisen om deze vrijstatus te behouden staan in bijlage V, deel II, hoofdstuk
4, afdeling 2 van gedelegeerde verordening (EU) 2020/689. Om aan deze
voorwaarden te kunnen voldoen is het nodig een monitoringsprogramma
uit te voeren waarbij op basis van een steekproef runderen onderzocht
worden op de aanwezigheid van antilichamen tegen het blauwtongvirus.
Deze monitoring wordt uitgevoerd in de periode waarin de insecten
(knutten) die het virus kunnen verspreiden niet actief zijn. Dit programma
zal deel uitmaken van de monitoringsprogramma’s die de op basis van
artikel 3.1 Besluit diergezondheid aangewezen instelling zal uitvoeren. Op
basis van artikel 3.3 van dat besluit moeten rundveehouders die deel
uitmaken van de steekproef meewerken aan het nemen van de benodigde
monsters.
4.2.2.3. Schapen en geiten
Nederland is vrij van Brucellose bij schapen en geiten. De eisen om
deze vrijstatus te behouden staan bijlage IV, deel I, hoofdstuk 4, afdeling 1
van gedelegeerde verordening (EU) 2020/689. Om aan deze voorwaarden
te kunnen voldoen is het nodig een monitoringsprogramma uit te voeren
waarbij op basis van een steekproef monsters van schapen en geiten
worden onderzocht op aanwezigheid van antilichamen tegen Brucella. Dit
programma zal onderdeel uitmaken van de monitoringsprogramma’s die
de op basis van artikel 3.1 Besluit diergezondheid aangewezen instelling
zal uitvoeren. Op basis van artikel 3.3 van dat besluit moeten houders van
schapen en geiten die onderdeel uitmaken van de steekproef meewerken
aan het nemen van de benodigde monsters.
Zoals toegelicht in paragraaf 4.1.7 gelden er gezien de specifieke situatie
met betrekking tot Q-koorts aanvullende nationale maatregelen voor
Q-koorts. Al een aantal jaar zijn er geen bedrijven met Q-koorts besmet
geweest. In verband met de risico’s voor de volksgezondheid is het van
belang om te monitoren of dit zo blijft. Daarom is er een monitoringsprogramma waar alle houders die meer dan 50 schapen of geiten houden ten
behoeve van de bedrijfsmatige productie van melk maandelijks een
tankmelkmonstermoeten laten onderzoeken op de aanwezigheid van
Coxiella burnetii (artikel 2.76ig van het Besluit houders van dieren). Indien
een inrichting besmet blijkt kan dit tijdig worden vastgesteld en kunnen de
nodige maatregelen worden getroffen. Er is gekozen voor monitoring met
gebruik van tankmelkmonsters aangezien dit een relatief eenvoudige
methode is, er geen nadeel voor het welzijn van de dieren is ten gevolge
van monstername en dit weinig lasten voor de houder met zich brengt.
Het onderzoek, de analyse van de uitkomsten en de rapportage worden
uitgevoerd door de instelling die is aangewezen voor uitvoering van
monitoringsprogramma’s (zie toelichting paragraaf 3.3). Bij ministeriële
regeling kunnen nadere regels worden voorgeschreven ten aanzien van
de monstername en het insturen van de monsters naar de aangewezen
instelling.
Naast de verplichte monitoring geldt er nog een aantal andere
specifieke verplichtingen voor houders van schapen en geiten ter
bescherming van de volksgezondheid. Indien een inrichting besmet zou
raken met Q-koorts zou de mest van die inrichting grote hoeveelheden

Staatsblad 2021

169

68

van de bacterie Coxiella burnetii kunnen bevatten. Voor houders van meer
dan 50 melkgeiten en/of melkschapen en opfokdieren ten behoeve van de
melkproductie gelden daarom voorwaarden voor het uitrijden en afvoeren
van de mest. De mest mag alleen worden uitgereden als deze na
verwijdering uit de stal 30 dagen luchtdoorlatend afgedekt is opgeslagen
of de mest moet rechtstreeks en afgedekt naar een erkende composteerinrichting of erkend composteerbedrijf gebracht worden. Hiermee wordt het
risico op verspreiding van de bacterie beperkt omdat de bacterie door het
composteren onschadelijk wordt gemaakt. Houders zijn verplicht om
administratie over de mest bij te houden met het oog op de controleerbaarheid (artikel 2.76ih van het Besluit houders van dieren). Van 2007 tot
2011 heeft een grootschalige uitbraak van Q-koorts plaatsgevonden in
Nederland. Om ziektegevallen bij mensen te voorkomen moesten vooral
nieuwe abortusgevallen bij melkgeiten voorkomen en feitelijk uitgesloten
kunnen worden. Eind 2009 werd besloten om alle drachtige dieren op
Q-koortspositieve melkgeiten- en melkschapenbedrijven te ruimen. De
niet-drachtige dieren op deze bedrijven werd een levenslang fokverbod
opgelegd, dit verbod wordt in het Besluit houders van dieren gecontinueerd (artikel 1.44). In de oude regelgeving was geregeld dat een houder
van schapen of geiten ongedierte adequaat moest bestrijden. Dit is niet
langer nodig om dit in nationale regelgeving vast te leggen aangezien het
direct volgt uit artikel 10 van de Diergezondheidsverordening.
Wanneer een schaap of geit besmet is met Q-koorts, kunnen met name
rondom het lammeren grote hoeveelheden van de bacterie Coxiella
burnetii vrijkomen. In het kader van preventie van Q-koorts zijn daarom
aanvullende voorwaarden gesteld aan bedrijven waar de moederdieren
lammeren. Alle houders van schapen en geiten zijn verplicht om te zorgen
dat bezoekers niet in contact kunnen komen met hun dieren tijdens het
lammeren, door de dieren te laten lammeren in een stal die niet betreden
kan worden door bezoekers. Hiermee wordt voorkomen dat indien
ondanks de vaccinatie een dier toch onverhoopt besmet zou zijn met
Q-koorts het besmette dier rondom het lammeren bezoekers zou kunnen
besmetten. Voor werknemers en bedrijfsmatige bezoekers, zoals een
dierenarts, is een uitzondering opgenomen. Op basis van de Europese
regels voor identificatie en registratie van schapen en geiten moeten
lammeren die geboren worden geïdentificeerd en geregistreerd worden
op de inrichting waar ze zijn geboren (artikel 45 van gedelegeerde
verordening (EU) 2019/2035). Aangezien met name rond het lammeren het
risico het grootst is, is het ook van belang te weten welke moederdieren
wanneer gelammerd hebben. Op basis van artikel 1.54 van het Besluit
houders van dieren zal daarom bij ministeriële regeling verplicht worden
om in de eigen administratie de datum waarop een schaap of geit één of
meer lammeren heeft geworpen te registreren.
4.2.2.4. Varkens
Nederland heeft een vrijstatus van de Ziekte van Aujeszky (ZvA). De
eisen om deze vrijstatus te kunnen handhaven staan in bijlage IV, deel V,
hoofdstuk 2, afdeling 2 van gedelegeerde verordening (EU) 2020/689. Om
aan deze eisen te kunnen voldoen is een monitoringsprogramma waarbij
varkens onderzocht worden op aanwezigheid van antilichamen tegen de
ZvA. Onder de oude regelgeving moesten alle categorieën bedrijven met
meer dan dertig varkens, met uitzondering van RE-bedrijven (zie paragraaf
4.1.2) met een bepaalde regelmaat bloed van varkens laten onderzoeken.
Dit wordt gecontinueerd. De regels voor de aard en frequentie van het
onderzoek zijn dermate technisch en gedetailleerd dat er voor gekozen is
om een grondslag op te nemen in het Besluit houders van dieren (artikel
2.27q) op basis waarvan deze monitoring bij ministeriële regeling nader
uitgewerkt zal worden.

Staatsblad 2021

169

69

Voor de ziekte klassieke varkenspest gelden er geen Europese regels op
basis waarvan een monitoringsprogramma uitgevoerd moet worden. De
kenmerken van de Nederlandse varkenssector, de ervaring met de
uitbraak van deze ziekten in 1997 en de gevolgen daar van maken dat er
gekozen is ook op de aanwezigheid van Klassieke varkenspest te
monitoren. Net als onder de oude regelgeving is deze verplichting van
toepassing op bedrijven uit de categorie A, C en E gezien de positie van
deze bedrijven in de productiepiramide (zie paragraaf 4.1.2). Om dezelfde
redenen als bij de monitoring van ZvA worden de regels voor de
monitoring van klassieke varkenspest bij ministeriële regeling nader
uitgewerkt.
4.2.2.5. Pluimvee
Voor vogelgriep is er een zogeheten bewakingsprogramma van de Unie
vastgesteld waarvoor de eisen zijn opgenomen in bijlage II van gedelegeerde verordening (EU) 2020/689. Lidstaten moeten het monitoringsprogramma risico gebaseerd invullen. Dat betekent dat lidstaten op basis van
de kenmerken van de sector en andere risicofactoren en programma
moeten uitvoeren. Voor Nederland geldt dat er veel pluimveebedrijven
zijn en dat er de afgelopen jaren regelmatig uitbraken van vogelgriep zijn
geweest bij verschillende soorten pluimvee. Daarom is het van belang om
alle soorten pluimvee mee te nemen in het monitoringsprogramma. Wel
worden sommige soorten uitgebreider onderzocht omdat zij gevoeliger
zijn zoals kalkoenen of indien ze besmet zijn minder verschijnselen laten
zien. Dieren die meer kans lopen besmet te raken, zoals dieren met
buitenuitloop, worden vaker onderzocht. De regels voor de aard en
frequentie van het onderzoek zijn zeer technisch en gedetailleerd.
Bovendien moet het programma indien de gezondheidssituatie daar
aanleiding toe geeft snel aangepast kunnen worden. Daarom is er voor
gekozen om een grondslag op te nemen in het Besluit houders van dieren
(artikel 2.76ib) op basis waarvan deze monitoring bij ministeriële regeling
nader uitgewerkt zal worden. Het onderzoek, de analyse van de
uitkomsten en de rapportage wordt uitgevoerd door de instelling die is
aangewezen voor uitvoering van monitoringsprogramma’s (zie toelichting
paragraaf 3.3). Gezien het risico van verspreiding van vogelgriep mag
pluimvee alleen verplaatst worden als ze conform de eisen van het
monitoringsprogramma onderzocht zijn en de uitslag bekend is. Dieren
die binnen acht dagen na het uitkomen uit het ei worden verplaatst zijn
hier van uitgezonderd mits de ouderdieren conform de eisen onderzocht
zijn.
Op basis van artikel 8 van gedelegeerde verordening 2019/2035 moeten
inrichtingen waar pluimvee wordt gehouden en van waaruit pluimvee of
pluimveeproducten naar andere lidstaten worden verplaatst volgens een
voorgeschreven monitoringsprogramma gemonitord worden op
niet-zoönotische salmonellose en mycoplasmose. In bijlage II van die
verordening is uitgewerkt welke pluimveesoorten met welke frequentie op
welke soort mycoplasma of salmonella onderzocht moeten worden. Om
het monitoringsprogramma nationaal goed uit te voeren zijn aanvullende
regels nodig voor onder andere de wijze en frequentie van monstername.
Deze regels zijn zeer technisch en gedetailleerd en eventuele wijzigingen
in de monitoring aan de hand van de diergezondheidssituatie moeten snel
doorgevoerd kunnen worden. Daarom is er voor gekozen om een
grondslag op te nemen in het Besluit houders van dieren (artikel 2.76ic,
eerste lid) op basis waarvan deze monitoring bij ministeriële regeling
nader uitgewerkt zal worden. Het onderzoek, de analyse van de
uitkomsten en de rapportage wordt uitgevoerd door de inrichting die is
aangewezen voor uitvoering van monitoringsprogramma’s (zie toelichting
paragraaf 3.3). Het is, net als onder de oude regels, in verband met het

Staatsblad 2021

169

70

borgen van een hoog niveau van diergezondheid van al het pluimvee in
Nederland wenselijk dat ook inrichtingen met die geen dieren of broedeieren naar andere lidstaten verplaatsen deelnemen aan de bewaking op
mycoplasma en niet-zoönotische salmonella. Dit is nodig omdat de
Nederlandse vermeerderingssector vrij is van mycoplasmose en
niet-zoönotische salmonella. Om dat te behouden worden bij een
besmetting van vermeerderingsdieren deze koppels voortijdig geslacht
door de sector zelf. In het tweede lid van artikel 2.76ic is daarom een
grondslag opgenomen om in de ministeriële regeling ook nadere regels te
kunnen stellen voor monitoring op mycoplasmose en niet-zoönotische
salmonella voor inrichtingen die niet onder de Europese monitoringsplicht vallen.
4.2.3. Laboratoria
Er zijn verschillende aanleidingen om onderzoek naar de aanwezigheid
van ziekteverwekkers in dieren of (levende) dierlijke producten te laten
doen in een laboratorium. De aanleiding kan het onderzoeken van een
verdenking met een besmetting zijn (zie toelichting paragraaf 3.2), een test
in het kader van een monitoringsprogramma (zie toelichting paragraaf
4.2) of een test om aan te kunnen tonen dat dieren of (levende) dierlijke
producten voldoen aan de eisen voor verplaatsing binnen de unie of van
Nederland naar een derde land (zie toelichting paragraaf 4.1.5). In alle
gevallen is het van belang dat het onderzoek gedaan wordt door een
laboratorium dat onafhankelijk en onpartijdig is en de juiste deskundigheid heeft voor het uitvoeren van het onderzoek. In de gedelegeerde
regelgeving onder de diergezondheidsverordening zijn voor verschillende
aanleidingen, diersoorten in combinatie met dierziekte specifieke
testmethoden voorgeschreven. Het is ook van belang voor een specifieke
aanleiding voor het uitvoeren van onderzoek de juiste voorgeschreven
testmethode wordt gebruikt.
Het uitvoeren van onderzoek naar de aanwezigheid van dierziekten is
een andere officiële activiteit zoals bedoeld in verordening (EU) 2017/625
(officiële controle verordening). Conform artikel 37 van die verordening
moet onderzoek, voor zover het ter uitvoering of controle van Europese
regels voor diergezondheid dient, door een zogeheten officieel laboratorium worden uitgevoerd. Met de eisen die de officiële controle
verordening aan officiële laboratoria stelt wordt de onafhankelijke,
onpartijdige en deskundige uitvoering van het onderzoek geborgd. Om dit
nationaal goed uit te kunnen voeren is nationale regelgeving nodig zoals
regels voor een audit door het nationale referentie laboratorium of de
wijze waarop een aanvraag voor erkenning voor een bepaalde testmethode aangevraagd kan worden.
Het komt ook voor dat onderzoek uitgevoerd moet worden in het kader
van andere verplichtingen dan die uit Europese regels, zoals onderzoek
naar een ziekte die op basis van nationaal recht is aangewezen of in het
kader van een monitoringsprogramma dat op basis van nationaal recht
wordt uitgevoerd. In die gevallen zijn de eisen voor officiële laboratoria uit
de officiële controle verordening niet van toepassing. Ook voor die
onderzoeken is het van belang dat het onderzoek wordt uitgevoerd door
een laboratorium dat onafhankelijk, onpartijdig en deskundig is en de
juiste testmethode gebruikt. Ook daarom is nationale regelgeving ten
aanzien van laboratoria nodig. Het betreft technische en gedetailleerde
regels over onder andere de combinaties van aanleiding, dierziekten en
testmethoden waarvoor laboratoria erkend kunnen worden. Deze regels
zullen daarom in een ministeriële regeling nader uitgewerkt worden. Op
basis van artikel 4.10 van het Besluit handhaving en overige zaken Wet
dieren kunnen nadere eisen gesteld worden aan de inrichting waar het

Staatsblad 2021

169

71

onderzoek wordt uitgevoerd en de wijze waarop het onderzoek uitgevoerd
moet worden. Hiermee kan onder andere gebruik worden gemaakt van de
juiste testmethode en het laten uitvoeren van audits worden geregeld. Het
tweede lid van dat artikel is de grondslag om een bepaald laboratorium
voor het uitvoeren van een bepaald onderzoek te erkennen.
4.3. Randvoorwaarden voor een effectieve preventie en bestrijding van
dierziekten
4.3.1. Registratieverplichtingen
Het juist en tijdig registreren van gegevens is nodig om toe te kunnen
zien op het naleven van de regels door exploitanten. Tevens maakt het
registeren van informatie het mogelijk om in geval van een besmetting te
traceren waar (mogelijk) besmette dieren of (levende) dierlijke producten
vandaan gekomen zijn of naartoe verplaatst zijn. Aangezien het grootste
risico voortkomt uit verplaatsingen van dieren zelf bevat de diergezondheidsverordening uitgebreide regels voor de identificatie en registratie
van dieren. Deze worden in paragraaf 4.3.2 nader toegelicht.
Op basis van de artikelen 84, tweede lid, 87, tweede lid, 90, tweede lid,
96, tweede lid, 172, tweede lid, of 180, tweede lid van de diergezondheidsverordening moeten exploitanten de bevoegde autoriteit bepaalde
informatie verstrekken. Er is echter geen termijn gesteld waarbinnen de in
die artikelen vereist informatie verstrekt moet worden. Om te zorgen dat
de informatie tijdig verwerkt en indien nodig aangepast wordt is het
wenselijk om duidelijkheid te creëren over de termijn waarbinnen de
informatie aangeleverd moet worden. Aangezien het om nationale
regelgeving gaat die nodig is om Europese bepalingen goed uit te kunnen
voeren is er voor gekozen in artikel 1.48 van het Besluit houders van
dieren een grondslag op te nemen om bij ministeriële regeling de termijn
vast te kunnen stellen.
Op grond van artikel 104 van de diergezondheidsverordening rust op
iedere vervoerder van dieren de verplichting om gegevens over de
uitgevoerde transportbewegingen bij te houden. Het gaat om informatie
over de inrichtingen die zijn aangedaan, de categorieën, soorten en het
aantal vervoerde dieren, de reiniging, ontsmetting en desinfestatie van de
gebruikte vervoermiddelen en nadere gegevens over de documenten die
de betrokken dieren begeleiden. Vervoerders die hoefdieren vervoeren
tussen lidstaten vervoeren moeten op grond van artikel 34 van gedelegeerde verordening (EU) 2019/2035 de volgende informatie registreren:
• het kenteken- of registratienummer van het vervoermiddel;
• de data en tijdstippen waarop de dieren bij de inrichting van
oorsprong worden ingeladen;
• de naam, het adres en het unieke registratie- of erkenningsnummer
van elke bezochte inrichting;
• de data en tijdstippen waarop de dieren bij de inrichting van
bestemming worden uitgeladen;
• de data en plaatsen van de reiniging, ontsmetting en desinfestatie van
de vervoermiddelen;
• de referentienummers van de documenten die de dieren vergezellen.
Met artikel 1.43 in het Besluit houders van dieren wordt de in artikel 34
van die gedelegeerde verordening opgenomen informatieverplichting ook
van toepassing op vervoerder van hoefdieren en pluimvee die alleen
dieren binnen Nederland vervoeren. De reden hiervoor is dat de informatieverplichting uit artikel 34 van de gedelegeerde voornamelijk een nadere
concretisering behelst van de informatie die op basis van artikel 104 van
de diergezondheidsverordening moet worden geregistreerd. De eisen van

Staatsblad 2021

169

72

artikel 104 van de diergezondheidsverordening zouden anders een nadere
concretisering in de uitvoering moeten krijgen, terwijl alleen het registreren van het kenteken- of registratienummer van het vervoermiddel is
aanvullend ten opzichte van artikel 104. Door aan te sluiten bij de
concretisering die geldt voor vervoerders van hoefdieren tussen lidstaten
zijn de eisen voor alle type vervoerders gelijk. Er is voor gekozen om deze
bepaling niet alleen voor vervoerders van hoefdieren maar ook voor
vervoerders van pluimvee van toepassing te verklaren. Dit zijn de
diersoorten waarvoor relatief veel nationaal vervoer is en deze concretere
eisen van toegevoegde waarde zijn voor tracering bij uitbraak van een
dierziekte.
Artikel 104 van de diergezondheidsverordening geeft lidstaten de
mogelijkheid om bepaalde vervoerders die een gering risico vormen voor
verspreiding van aangewezen of nieuwe ziekten vrij te stellen van alle of
een deel van de registratieplichten. Voor het gebruik van deze
mogelijkheid geldt dat lidstaten wel rekening moeten houden met de
voorwaarden die in een uitvoeringshandeling van de Europese
Commissie vastgelegd kunnen zijn (artikel 107 diergezondheidsverordening). Daarom zal een eventuele uitzondering in een ministeriële
regeling worden uitgewerkt op basis van artikel 4.9 van het Besluit
handhaving en overige zaken Wet dieren. Tot slot wordt met artikel 1.38 in
het Besluit houders van dieren een grondslag geïntroduceerd om, in
ministeriële regeling de bewaartermijn die lidstaten op basis van de
verordening (artikel 104, derde lid onder b) moeten vaststellen, te
bepalen. Artikel 1.38 is tevens een grondslag om ook een termijn te stellen
waarbinnen gegevens bijgehouden moeten worden en eventueel nadere
eisen te stellen aan de wijze waarop gegevens worden bijgehouden.
4.3.2. Identificatie en registratie van dieren
Grotendeels continueert de diergezondheidsverordening de vroegere
Europese regelgeving op het gebied van identificatie en registratie (I&R)
van dieren. In gedelegeerde verordening (EU) 2019/2035 zijn nadere regels
gesteld voor inrichtingen waar landdieren worden gehouden en broederijen, alsmede voor de traceerbaarheid van bepaalde gehouden
landdieren en broedeieren opgenomen. Regels voor I&R zijn nodig om de
preventie, monitoring en bestrijding van dierziekten effectief en efficiënt
uit te kunnen voeren. Door de regels voor I&R is inzichtelijk op welke
inrichtingen dieren gehouden worden en worden transportbewegingen
van dieren geregistreerd. Hiermee is tracering van risicovolle contacten
tussen dieren in geval van een besmetting eenvoudig en snel mogelijk.
De Europese grondslag voor I&R is dus diergezondheid, de verordening
staat expliciet toe dat de registraties van inrichtingen in het kader van I&R
ook met registraties in het kader van andere doelen gecombineerd kan
worden (diergezondheidsverordening artikel 101 lid 2 en artikel 108 lid 5).
Hierbij gaat het bijvoorbeeld om tracering in het kader van voedselveiligheid of om vanuit welzijnsperspectief het in beeld brengen van de
sterfte van jonge dieren.
De diergezondheidsverordening en verordening (EU) 2019/2035 stellen
regels over de volgende onderwerpen:
1. De registratie of erkenning van inrichtingen waar dieren worden
gehouden (artikelen 84 en 94 van de diergezondheidsverordening).
2. De identificatie van dieren door middel van identificatiemiddelen
(zoals bijvoorbeeld oormerken, zie onder andere de artikelen 112 tot en
met 117 van de diergezondheidsverordening).
3. De registratie van dieren of verplaatsingen van dieren (individueel of
bijvoorbeeld in koppels, zie onder andere de artikelen 112 tot en met 117
van de diergezondheidsverordening).

Staatsblad 2021

169

73

4. De documentatieverplichtingen voor exploitanten van inrichtingen
waar dieren worden gehouden (zie hiervoor onder andere artikel 102
diergezondheidsverordening en de artikelen 22 tot en met 25 van
verordening (EU) 2019/2035).
5. Het opzetten van een identificatie en registratie systeem door de
lidstaat (artikel 109 van de diergezondheidsverordening).
Het is noodzakelijk om ook aanvullende nationale regels te stellen voor
I&R. Dit is gedaan in paragraaf 11 van het Besluit houders van dieren
(artikel 6.4, onderdeel B, Besluit diergezondheid) In eerste instantie gaat
het om regels die nodig zijn om de Europese regels voor I&R in Nederland
goed uit te kunnen voeren. Zo moet de bevoegde autoriteit van de lidstaat
de identificatiemiddelen waarmee dieren geïdentificeerd worden
goedkeuren. Hiertoe is in het Besluit houders van dieren voorzien in
voorschriften over het verkrijgen van een goedkeuring voor het gebruik
van een identificatiemiddel ter identificatie van dieren in de zin van de
diergezondheidsverordening. De Europese regels laten op bepaalde
onderdelen ruimte aan de lidstaten om termijnen voor het aanbrengen
van identificatiemiddelen bij dieren, voor registreren van aanvullende
gegevens of bewaren van gegevens vast te stellen. Om redenen van
handhaafbaarheid, verkleinen van de kans op fouten in de registratie en
aansluiting bij bedrijfsvoering in een sector is het nodig om termijnen
waarbinnen bepaalde diersoorten geïdentificeerd moeten worden korter
vast te stellen dan de maximale termijn in de Europese regels. Door de
grondslagen in het besluit kan het voormalige nationale beleid omtrent
termijnen gehandhaafd worden.
Ook is er nationale regelgeving nodig om de procedurele kant van
Europese verplichtingen verder vorm te geven. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het vaststellen van het middel waarmee een exploitant
informatie aan de overheid moet verstrekken, nadere regels over hoe de
exploitant reeds verstrekte informatie kan herstellen of intrekken of regels
voor het verstrekken van identificatiedocumenten.
Specifiek voor pluimvee geldt dat aanvullend op de Europese regels
verplaatsingen van koppels in een database geregistreerd moeten
worden. Dat was onder de oude regels al het geval en dit wordt gecontinueerd gezien de structuur van die sector en de noodzaak om in geval van
een besmetting met een dierziekte efficiënt de tracering uit te kunnen
voeren. Als er geen centraal systeem is waarin verplaatsingen geregistreerd worden, moet in geval van een besmetting de tracering handmatig
worden uitgevoerd aan de hand van de (papieren) administratie op
inrichtingen. Dit zou in het geval van grote hoeveelheden inrichtingen
heel omslachtig zijn en veel tijd kosten. Terwijl het voor de bestrijding van
een ziekte cruciaal is om snel in beeld te hebben welke verplaatsingen van
dieren er zijn geweest.
De nationale regels ter invulling van en ter aanvulling op de Europese
regels hebben een sterk technisch en gedetailleerd karakter. Tevens is de
precieze invulling er van op onderdelen afhankelijk van bepalingen in
gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen van de Europese Commissie die
eenvoudig en snel gewijzigd kunnen worden. Om die twee redenen is er
voor gekozen in het Besluit houders van dieren grondslagen op te nemen
op basis waarvan de regels in een ministeriële regeling nader uitgewerkt
worden.

Staatsblad 2021

169

74

4.4. Overige onderwerpen
4.4.1. Zoönosen
Een aantal Europese regels ten aanzien van ziekten die van dier op
mens kunnen worden overgedragen (zoönosen) is niet door de diergezondheidsverordening vervangen. Het gaat om Verordening (EG)
nr. 999/2001 houdende vaststelling van voorschriften inzake preventie,
bestrijding en uitroeiing van bepaalde overdraagbare spongiforme
encefalopathieën, Richtlijn 2003/99/EG inzake de bewaking van zoönoses
en zoönoseverwekkers, verordening (EG) nr. 2160/2003 inzake de
bestrijding van salmonella en andere specifieke door voedsel overgedragen zoönoseverwekkers en Besluit nr. 1082/2013/EU over ernstige
grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid. Daar waar onder
de oude regelgeving nationale regels nodig waren voor de implementatie
of uitvoering van deze Europese regels waren die gebaseerd op de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren.
Richtlijn 2003/99/EG heeft als doel dat zoönosen, zoönoseverwekkers en
daarmee samenhangende antimicrobiële resistentie worden bewaakt en
gedegen epidemiologisch onderzoek wordt gedaan naar uitbraken van
door voedsel overgedragen zoönosen. Lidstaten moeten daartoe
gegevens verzamelen inzake het voorkomen van zoönosen en zoönoseverwekkers bij dieren, in voeding, diervoeders en bij de mens. Ter
implementatie van richtlijn 2003/99/EG zijn artikel 1.32 en 1.33 in het
Besluit houders van dieren opgenomen. Ten opzichte van het voorheen
geldende Besluit zoönosen hebben er geen inhoudelijke wijzigingen
plaatsgevonden. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de
toelichting bij dat voorheen geldende besluit (Staatsblad 2014, 574).
Verordening (EG) nr. 2160/2003 en de daarop gebaseerde uitvoeringsverordeningen hebben tot doel dat adequate en doeltreffende maatregelen worden getroffen voor de detectie en de bestrijding van salmonella
en andere zoönoseverwekkers in alle stadia van productie, verwerking en
distributie van pluimveevlees en varkensvlees, in het bijzonder op het
niveau van de primaire productie met inbegrip van diervoeders, teneinde
de prevalentie ervan en het risico voor de volksgezondheid te verminderen. De verordening stelt specifieke eisen aan de wering en bestrijding
van de belangrijkste serotypen van Salmonella bij kippen en kalkoenen.
De achtergrond en het doel van deze Europese regelgeving is beschreven
in de paragrafen 2.1 en 2.3 van de nota van toelichting bij het voorheen
geldende Besluit zoönosen (Staatsblad 2014, 574). De Wet dieren biedt, in
samenhang met het Besluit Diergezondheid, het Besluit houders van
dieren, het Besluit dierlijke producten en het Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren de basis om Verordening (EG) nr. 2160/2003 in
Nederland uit te voeren.
Een belangrijk onderdeel van verordening (EG) nr. 2160/2003 betreft de
uitvoering van monitoring naar de aanwezigheid van Salmonella op
pluimveebedrijven. Hier is nationale regelgeving voor nodig om dit goed
uit te kunnen voeren. Bijlage II, onderdeel B, bij verordening (EG)
nr. 2160/2003 bevat minimum bemonsteringsvoorschriften ten aanzien
van kippen die worden opgefokt tot leghen of vermeerderingsdier. Deze
voorschriften zijn ingevolge de artikelen 4 en 5 van die verordening van
toepassing vanaf het moment dat de Europese Commissie communautaire doelstellingen heeft vastgesteld ter vermindering van de prevalentie
van die voorschriften. Voor die diercategorieën zijn tot op heden geen
communautaire doelstellingen vastgesteld. In afwachting daarvan dienen
de lidstaten zelf in regelgeving te voorzien. Nationaal moet daarom
geregeld worden op welke momenten pluimveehouders monsters moeten

Staatsblad 2021

169

75

nemen voor salmonellaonderzoek en op welke serotypen zij deze
monsters moeten laten onderzoeken.
Het serotype Salmonella java komt in Nederland veelvuldig voor bij
vleeskuikens en is weinig gevoelig voor gangbare bestrijdingsmaatregelen. Verordening (EG) nr. 2160/2003 bevat echter geen voorschriften
voor dit serotype. Verordening (EG) nr. 2073/2005 eist echter dat vleesproducten en bereidingen vrij moeten zijn van alle salmonella’s. Om die
reden is het noodzakelijk om in aanvulling op verordening (EG)
nr. 2160/2003 ook regels te stellen voor de monitoring op Salmonella java.
Het gaat om technische en gedetailleerde regels die ook snel aangepast
moeten kunnen worden indien wijzigingen in de uitvoeringsverordeningen daar aanleiding toe geven. Daarom is er voor gekozen om in het
Besluit houders van dieren een grondslag op te nemen (artikel 2.76ie) om
de nadere regels die nodig zijn voor uitvoering van de monitoring bij
ministeriële regeling uit te werken.
Uit artikel 10 van de diergezondheidsverordening volgt dat een
exploitant er verantwoordelijk voor is om het risico op verspreiding van
ziekten te beperken. De diergezondheidsverordening is echter niet van
toepassing op zoönotische salmonella. Daarom wordt in artikel 2.76if van
het besluit houders van dieren geregeld dat het verboden is leghennen
aan te voeren op een inrichting waar de aanwezigheid van Salmonella
enteritidis is vastgesteld, tenzij de aan te voeren leghennen zijn gevaccineerd tegen Salmonella enteritidis.
4.4.2. Niet-commerciële verkeer van honden, katten en fretten
De diergezondheidsverordening is ook van toepassing op het
niet-commercieel verkeer van gezelschapsdieren naar een lidstaat uit een
andere lidstaat of uit een derde land of gebied (deel VI). Verordening (EU)
nr. 576/2013 blijft echter tot 21 april 2026 van toepassing op het
niet-commercieel verkeer van gezelschapsdieren (artikel 277). De
voorschriften van Verordening (EU) nr. 576/2013 die zien op het
niet-commercieel verkeer van andere gezelschapsdieren dan honden,
katten en fretten, zijn thans nog niet van kracht. Deze verordening moet
daarom alleen uitgevoerd worden voor het niet-commerciële verkeer van
honden, katten en fretten.
In de oude regelgeving (Regeling handel levende dieren en levende
producten) waren bepalingen opgenomen om Verordening (EU)
nr. 576/2013 in Nederland uit te kunnen voeren voor honden, katten en
fretten. Deze regels worden onveranderd voortgezet. Aangezien met name
de regels voor het identificatiedocument een technisch karakter hebben is
er voor gekozen een grondslag op te nemen in het Besluit houders van
dieren (artikel 3.24) en de nadere uitwerking in een ministeriële regeling te
doen.
4.4.3. Werken met ziekteverwekkers
In sommige laboratoria, voorzieningen of andere ruimten wordt
gewerkt met ziekteverwekkers ten behoeve van onderzoek, onderwijs,
diagnostiek of de productie van vaccins en andere biologische producten.
Indien ziekteverwekkers uit dergelijke locaties in het milieu terechtkomen
kunnen de ziekteverwekkers leiden tot infectie van dieren of mensen En
daarmee een risico vormen voor de dier- of volksgezondheid. Het is
daarom van belang dat in dergelijke locaties gewerkt wordt met inachtneming van internationale normen wat betreft het toepassen van
biobeveiligings-, bioveiligheids- en biologische-inperkingsmaatregelen
om te voorkomen dat ziekteverwekkers in het milieu terecht kunnen

Staatsblad 2021

169

76

komen. Ook is van belang dat dergelijke laboratoria, voorzieningen of
andere ruimten zorgvuldig om gaan met vervoer van ziekteverwekkers. In
artikel 16 van de diergezondheidsverordening zijn daarom zorgplichten
opgenomen voor laboratoria en andere instellingen waarin met ziekteverwekkers, vaccins en andere biologische producten wordt gewerkt.
Aangezien de overheid een verantwoordelijkheid heeft voor de
bewaking van dier- en volksgezondheid is het, bijvoorbeeld in geval van
een calamiteit, van belang te weten in welke laboratoria, voorzieningen of
andere ruimten in Nederland met bepaalde ziekteverwekkers wordt
gewerkt. Onder de oude regelgeving was het als gevolg van geldende
nationale milieuregelgeving inzichtelijk waar zich laboratoria en andere
instellingen bevinden die werken met bepaalde ziekteverwekkers. Door
wijziging van de nationale milieuregelgeving is er voor gekozen
aanvullend op de diergezondheidsverordening in het Besluit diergeneesmiddelen een meldplicht voor het werken met ziekteverwekkers op te
nemen (artikel 7a.1). Laboratoria en andere instellingen die werken met
een aangewezen ziekteverwekker zijn verplicht zich te melden bij de
minister. De meldingsplicht is gericht aan diegene die verantwoordelijk is
voor laboratoria, voorzieningen of andere ruimten waar met bij ministeriële regeling aangewezen ziekteverwekkers wordt gewerkt. Er zijn twee
voorwaarden verbonden aan het toepassingsbereik van de meldplicht.
Het is mogelijk dat een laboratorium, voorziening of andere ruimte een
monster aangeboden krijgt voor onderzoek en dat het monster (mogelijk)
één van de aangewezen ziekteverwekkers bevat. Een laboratorium,
voorziening of andere ruimte heeft in een dergelijke situatie niet de
intentie om te werken met de betreffende ziekteverwekker. Veelal zal het
laboratorium, voorziening of andere ruimte het monster binnen de 30
dagen niet meer onder zich hebben en dit doorgestuurd hebben naar een
officieel laboratorium voor bevestiging of hebben vernietigd. Gezien het
beperkte risico van deze situatie en het voorkomen van onnodige lasten
voor dergelijke laboratoria en instellingen is als eerste voorwaarde
opgenomen dat de verplichting om te melden van toepassing is indien het
laboratorium, voorziening of andere ruimte de ziekteverwekker voor een
aangesloten periode van 30 dagen onder zich hebben. Overigens moet
een laboratorium, voorziening of andere ruimte bij het aantonen van een
ziekteverwekker van een aangewezen ziekte hier melding van maken op
basis van artikel 1.29 en 1.30 van het Besluit houders van dieren.
Ten tweede moeten laboratoria, voorzieningen of andere ruimten zich
melden die tot doel hebben om de bacterie, het virus of andere ziekteverwekkers te vermenigvuldigen. Dit is van belang om ook inzichtelijk te
hebben om welke laboratoria, voorzieningen of andere ruimten het gaat,
omdat juist grotere hoeveelheden van een ziekteverwekker een groter
risico op een uitbraak in zich hebben indien er geen adequate bioveiligheidsmaatregelen zijn genomen. De laboratoria, voorzieningen of andere
ruimten die onder deze meldplicht vallen zullen voornamelijk laboratoria
zijn die werken met grote hoeveelheden ziekteverwekkers, zoals farmaceutische bedrijven en onderzoeksinstellingen. Het uitgangspunt is dat
bekend is dat laboratoria, voorzieningen of andere ruimten na aanmelding
een ziekteverwekker onder zich hebben, tenzij zij zich hiervoor weer
afmelden. Daartoe is in het tweede lid een grondslag opgenomen. De
reden hiervoor is te zorgen voor een actueel bestand dat tevens bijdraagt
aan het epidemiologische onderzoek dat de minister bij een uitbraak van
een aangewezen dierziekte moet verrichten. De melding dient te worden
gedaan bij de NVWA via een formulier dat op de website beschikbaar
wordt gesteld.

Staatsblad 2021

169

77

De meldplicht is alleen noodzakelijk voor ziekteverwekkers die indien ze
in het milieu terecht komen en dieren of mensen besmetten grote
gevolgen kunnen hebben. Dit gaat deels om een selectie van ziekten die
op basis van de diergezondheidsverordening zijn aangewezen maar het
kan ook om andere ziekteverwekkers gaan. De ziekteverwekkers waarvoor
de meldplicht geldt worden op een lijst opgenomen. Het is wenselijk de
lijst eenvoudig aan te kunnen passen zodat ziekteverwekkers snel
toegevoegd kunnen worden als daar aanleiding toe is, bijvoorbeeld in het
geval van een nieuwe ziekte. Daarom is er voor gekozen om de lijst in een
ministeriële regeling op te nemen. Dit zijn ook ziekteverwekkers die een
gevaar kunnen vormen voor de mensen die er mee werken. Daarom
betreft het ook ziekteverwekkers waarvoor op basis van artikel 4.94 van
Arbeidsomstandighedenbesluit een meldplicht bestaat voor melding bij
de Inspectie SZW.
Voor een aantal specifieke ziekteverwekkers is het aanvullend op deze
meldplicht ook van belang dat een laboratorium, voorziening of andere
ruimte waar met die ziekteverwekkers wordt gewerkt door de minister
erkend wordt. Hiermee kan geborgd worden dat voordat met die
ziekteverwekkers gewerkt gaat worden het laboratorium, de voorziening
of de andere ruimte passende biobeveiligings-, bioveiligheids- en
biologische-inperkingsmaatregelen heeft getroffen om te voorkomen dat
de ziekteverwekkers ontsnappen en vervolgens in contact komen met
dieren buiten het laboratorium. In de oude Europese regels was
opgenomen dat lidstaten regels moeten stellen om te zorgen dat alleen in
daartoe erkende laboratoria gewerkt mocht worden met levend virus van
mond- en klauwzeer, Afrikaanse varkenspest, klassieke varkenspest en
aviaire influenza. Artikel 16, eerste lid, van verordening (EU) nr. 2016/429
voorziet in rechtstreeks werkende regels voor laboratoria, voorzieningen
en anderen die werken met ziekteverwekkers. Dit betreft echter geen
regels voor voorafgaande erkenning. Het tweede lid van dat artikel
voorziet in een grondslag voor de Europese Commissie om nadere regels
te stellen in een gedelegeerde verordening waarmee de Europese
Commissie de oude regels zou kunnen continueren. Tot heden heeft de
Europese Commissie dit echter nog niet gedaan. Het is dus ook nog niet
bekend of de Europese Commissie zal voorschrijven dat laboratoria die
willen werken met de vier bovengenoemde virussen daarvoor erkend
moeten zijn door de bevoegde autoriteit. Het is evenwel onwenselijk dat
in afwachting van die nieuwe Europese regels in laboratoria met deze
virussen zou kunnen worden gewerkt zonder dat eerst door de overheid is
gecontroleerd of die ruimten wel voldoen aan de eisen op het gebied van
bioveiligheid. Indien deze ziekteverwekkers vanuit een dergelijke ruimte
bij daarvoor gevoelige dieren terecht zouden komen, en een uitbraak van
een besmettelijke dierziekte zouden veroorzaken, zijn de gevolgen voor de
Nederlandse veehouderij en de maatschappij zeer groot. Om die reden is
met artikel 7a.2 van het Besluit diergeneesmiddelen een grondslag
opgenomen om bij ministeriële regeling te regelen dat laboratoria,
voorzieningen of andere ruimten zijn erkend voor het voorhanden hebben
of in voorraad hebben van bepaalde ziekteverwekkers.
4.4.4. Waterdieren
De diergezondheidsverordening ziet ook op waterdieren. Deze zijn
gedefinieerd als vissen van bepaalde klassen en superklassen en
specifieke waterweekdieren en waterschaaldieren. Waarbij alle levensfasen van die soorten inclusief eieren, zaadcellen en gameten er ook bij
horen (artikel 4). De kenmerken van de Nederlandse aquacultuursector en
de diergezondheidssituatie daar van maken dat er geen noodzaak is tot
aanvullende nationale regels voor de gezondheid van waterdieren. Voor
wat betreft het in het wild vrijlaten van waterdieren kunnen lidstaten

Staatsblad 2021

169

78

voorschrijven dat waterdieren slechts in het wild mogen worden
vrijgelaten wanneer zij afkomstig zijn van een lidstaat dat vrij is van
bepaalde aangewezen ziekten (artikel 199 van de diergezondheidsverordening). Aan dit artikel kan uitvoering worden gegeven op grond van
artikel 4.9 van het onderhavige besluit in samenhang met artikel 2.3,
vierde lid, van de Wet dieren. Aangezien dit op basis van wijziging van de
gezondheidsstatus in andere lidstaten snel aangepast moet kunnen
worden is er voor gekozen in het onderhavige besluit een grondslag op te
nemen op basis waarvan bij ministeriele regeling nadere regels gesteld
kunnen worden. Waterdieren waarop de diergezondheidsverordening van
toepassing is vallen buiten de reikwijdte van het algemene verbod op het
uitzetten van dieren vanuit het oogpunt van soortenbescherming en de
daarbij behorende ontheffings- en vrijstellingsmogelijkheid (artikel 3.34,
eerste lid en derde lid, van de Wet natuurbescherming) voor zover de
waterdieren zijn opgenomen in bijlage 1 van de Uitvoeringsregeling
Visserij (artikel 3.34, tweede lid, van de Wet natuurbescherming). Met
betrekking tot waterdieren waarop de diergezondheidsverordening van
toepassing is en die wel onder het verbod van artikel 3.34, eerste lid, van
de Wet natuurbescherming vallen, geldt dat er, vanuit het oogpunt van
soortenbescherming, een ontheffing of vrijstelling van dat verbod kan
worden verleend. Dit laat onverlet dat eventuele regels ter uitvoering van
artikel 199 van de diergezondheidsverordening onverminderd gelden.
Hoofdstuk 5 Toetsen
5.1. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid (UHT)
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) hebben het ontwerp van het besluit
en de nota van toelichting beoordeeld op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Ten algemene is hieruit naar voren gekomen dat de organisaties
de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid nog niet goed konden
beoordelen, aangezien de diergezondheidsregels uit een samenhangend
stelsel van Europese regels, de Wet dieren, het getoetste Besluit en een
nog te ontwikkelen ministeriële regeling bestaan en dit stelsel ten tijde
van het uitbrengen van de UHT nog niet compleet was. Beide organisaties
hebben dan ook een voorbehoud gemaakt bij de UHT. De aandachtspunten in beide toetsen die betrekking hebben op de uitwerking van de
ministeriële regeling komen in dat verband aan de orde.
De NVWA merkt ten algemene op dat de relatie met de oude regelgeving niet altijd duidelijk te herleiden is en heeft in de UHT dan ook
vragen gesteld over waar bepaalde verplichtingen die onder de oude
regels bestonden nu staan. Tevens merkt de NVWA op dat bepaalde
bepalingen in het besluit gedetailleerd zijn, terwijl andere bepalingen een
grondslag bevatten om de nadere regels in de ministeriële regeling op te
nemen. Vanuit perspectief van uitvoerbaarheid adviseert de NVWA
detailvoorschriften zo veel mogelijk in lagere regelgeving op te nemen. In
reactie hierop merkt het kabinet op dat de oude regels waren gebaseerd
op de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (Gwwd) en de nieuwe
regels op de Wet dieren. De Wet dieren heeft evenwel een andere
structuur dan de Gwwd, hetgeen met zich brengt dat ook de opzet en
vormgeving van de daarop gebaseerde regels anders is. Waar op grond
van de Gwwd veel nadere regels op het niveau van een ministeriële
regeling konden worden gesteld, geldt voor de Wet dieren dat een
algemene maatregel van bestuur het eerstaangewezen niveau is.
RVO geeft ten algemene aan dat het nieuwe stelsel van diergezondheidsregels de nodige impact heeft op de uitvoering door RVO. Dit ziet
met name op de door RVO beheerde ICT-systemen en dan de systemen

Staatsblad 2021

169

79

voor identificatie en registratie van dieren (I&R) in het bijzonder. Ook
constateert RVO dat op bepaalde onderdelen zowel RVO als NVWA een rol
heeft in de uitvoering en handhaving en dat wellicht een herijking nodig is
van de taakverdeling. Op de opmerkingen van de NVWA en RVO over
concrete artikelen is hieronder nader ingegaan, indien deze hebben geleid
tot aanpassing van artikelen of de toelichting.
5.1.1. Besluit diergezondheid
De NVWA merkt op dat er zowel gesproken wordt over erkenning als
aanwijzing van laboratoria en adviseert eenduidige termen te gebruiken.
In reactie hierop merkt het kabinet op dat de instrumenten «erkennen» en
«aanwijzen» inhoudelijk hetzelfde zijn en ook hetzelfde doel beogen. Dat
beide termen gebruikt worden komt voort uit het feit dat in de Europese
regels de term aanwijzen gebruikt wordt en in de Wet dieren de term
erkennen, waardoor het niet mogelijk is één term te gebruiken.
Bij artikel 4.1 en 4.2 van het Besluit diergezondheid vraagt de NVWA of
het ijkmoment nu voldoende duidelijk is. Hier waren naar aanleiding van
de internetconsultatie ook vragen over (zie paragraaf 6.2.3.). Naar
aanleiding hiervan zijn artikel 4.5 en de toelichting op dit punt verduidelijkt. Zo is de formulering van het eerste en het derde lid gewijzigd ter
verduidelijking van de samenhang tussen taxatie en hertaxatie. In het
tweede lid is expliciet gemaakt dat de week waarbinnen een hertaxatie
aangevraagd moet worden, aanvangt op de dag na dagtekening van een
hertaxatieverzoek.
5.1.2. Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren
Op basis van een opmerking van RVO is artikel 4.10 van het Besluit
handhaving en overige zaken Wet dieren aangepast en is de onjuiste
verwijzing in het vierde lid aangepast. Het gaat hier om het, zoals onder
de oude regelgeving, aanwijzen van het nationale referentielaboratorium
voor monitoring van bepaalde activiteiten van de erkende laboratoria.
5.1.3. Besluit houders van dieren
5.1.3.1. Melding en bewaking dierziekten en zoönosen
Naar aanleiding van de opmerkingen van de NVWA over de artikelen
1.29 en 1.30 van het Besluit houders van dieren is het tweede lid van
artikel 1.29 aangepast. Het voorstel van de NVWA om in beide artikelen de
term «onmiddellijk» te gebruiken in plaats van de tem «zo snel als
praktisch mogelijk» is evenwel niet overgenomen. Het gebruik van die
laatste term volgt namelijk direct uit de Diergezondheidsverordening.
5.1.3.2. Bijeenbrengen van dieren
Op basis van de opmerkingen van de NVWA zijn artikel 1.35 aangepast
en de toelichting daarbij aangepast. De term hoefdieren is aangepast naar
evenhoevigen aangezien de aanvullende eisen voor het overladen alleen
voor evenhoevigen relevant zijn en niet voor andere hoefdieren zoals
paardachtigen. De formulering is aangepast zodat duidelijker is dat vooren achterwagen bij elkaar horen als één vervoermiddel. Toegevoegd is dat
indien er een slachtstier ouder dan 12 maanden op de voorwagen blijft
staan, dat de kritische delen van het vervoermiddel wel eerst gereinigd en
ontsmet moeten worden alvorens de voorwagen weer nieuwe dieren mag
gaan verzamelen.

Staatsblad 2021

169

80

Artikel 1.37 en de toelichting zijn aangepast naar aanleiding van
opmerkingen van de NVWA. Het begrip kritische delen is in paragraaf
4.1.4. van de toelichting nader toegelicht. Dit is tevens naar aanleiding van
de consultatie aangepast (zie paragraaf 6.3.2.). Verder is in het artikel en
de toelichting verduidelijkt dat het laden en lossen niet door elkaar heen
mogen lopen, wat mede naar aanleiding van de consultatie is verduidelijkt
(zie paragraaf 6.3.2.). Ook is in de toelichting verduidelijkt dat het feit dat
het laden en lossen buiten de stal plaats moet vinden niet betekent dat dit
zomaar overal mag plaatsvinden.
Bij het nieuwe artikel 1.43 doen zowel RVO als NVWA een aantal
suggesties om onderdelen van het artikel anders te formuleren en nader
te concretiseren. Het artikel is echter bewust identiek gehouden aan het
artikel uit gedelegeerde verordening (EU) nr. 2019/2035 met verplichtingen
voor vervoerders die dieren tussen lidstaten en van derde landen naar
lidstaten verplaatsen. Het anders formuleren of nader invullen van deze
eisen in het Besluit kan in de praktijk problemen opleveren omdat de
eisen voor vervoerders binnen Nederland dan afwijken van de eisen die
voor vervoerders van en naar andere landen. Indien nadere concretisering
of interpretatie nodig blijkt, ligt het meer voor de hand deze in eerste
instantie op Europees niveau proberen te bereiken. Naar aanleiding van
opmerkingen van de NVWA is in het nieuwe artikel 1.41 aangepast en is
het woord «bloktijden» vervangen door dezelfde terminologie uit artikel
1.36. Ook is het artikel uitgebreid om bij ministeriële regeling nadere eisen
te kunnen stellen aan de reiniging en ontsmetting van de verblijven waar
de dieren in een bepaalde periode verzameld zijn.
5.1.3.3. Houden van schapen of geiten
NVWA geeft in de UHT bij enkele artikelen aan de voorkeur te hebben
voor terminologie uit de oude regelgeving. Enkele artikelen zijn daar op
aangepast. Verder is een aantal artikelen aangepast ter verduidelijking.
In artikel 1.45 is in het eerste en het tweede lid de terminologie
gelijkgetrokken en wordt er in beide leden gesproken over «geboorte van
lammeren». Artikel 1.46 is aangepast om een aantal verschillende punten
te verbeteren. Om te duiden wanneer en sprake is van een zogenoemd
publieksbedrijf is de terminologie van de oude regelgeving weer
ingevoegd. Het is duidelijker gemaakt dat schapen en geiten jonger dan
drie maanden niet gevaccineerd hoeven te worden. Ook is duidelijker
gemaakt dat ook hobbyhouders onder de vaccinatieplicht kunnen vallen
als ze met hun dieren deelnemen aan een tentoonstelling, keuring of
ander evenement. En tot slot is het artikel zo geformuleerd dat duidelijk is
dat een eventueel nieuwe inrichting niet twaalf maanden kan wachten
alvorens de dieren te vaccineren maar dat dit gedaan moet zijn alvorens
de inrichting voor publiek wordt opengesteld.
Net als onder de oude regels is het voor schapen niet mogelijk
administratief de precieze leeftijd vast te stellen aangezien schapen tot
een half jaar na geboorte geregistreerd mogen worden. Hierdoor is het
lastiger controleerbaar op welke leeftijd die schapen gevaccineerd zijn.
Verzwaren van de registratie eis van geboorte van schapenlammeren en
de daarmee toegenomen administratieve lasten enkel voor dit doel
zouden niet in verhouding staan. De vaccinatie als zodanig kan namelijk
wel gecontroleerd worden en de leeftijd van schapen is indien nodig door
een deskundige ook visueel vast te stellen.
Artikel 1.47 en de toelichting zijn aangepast om duidelijker te maken dat
een eerste vaccinatie van een dier uit een basis vaccinatie en daarna een
herhaling bestaan en dat beiden gemeld moeten worden. Tevens is een

Staatsblad 2021

169

81

per abuis foutieve verwijzing in het derde lid gecorrigeerd. In de
toelichting is verduidelijkt dat de ongediertebestrijding uit de oude regels
nu direct volgt uit de Diergezondheidsverordening. En in artikel 2.76ig is
net als in de oude regels toegevoegd dat op verzoek van de minister de
frequentie van de tankmelk monitoring verhoogd kan worden.
5.1.3.4. Reinigen en ontsmetten
NVWA adviseert bij artikel 2.10a en 2.10b ook pluimveehouderijen toe te
voegen. Hier is echter niet voor gekozen, aangezien voor het goed
reinigen en ontsmetten van vervoermiddelen voor pluimvee speciale
faciliteiten nodig zijn en dit tot aanzienlijke nieuwe lasten voor pluimveehouders zou zorgen. Dit zou een nieuwe verplichting voor pluimveehouders zijn. Vervoermiddelen van pluimvee moeten zo snel mogelijk na
het lossen van de dieren naar een wasplaats waar reiniging en
ontsmetting van het vervoermiddel mogelijk is.
In artikel 2.10d zijn wasplaatsen op slachthuizen en verzamelcentra
toegevoegd aangezien het net als onder de oude regels van belang is dat
het uitvoeren van het reinigen en ontsmetten op deze wasplaatsen ook
goed wordt uitgevoerd. De eisen aan de wasplaatsen zelf volgen direct uit
de desbetreffende Europese regels. In de toelichting is ook verduidelijkt
wat de situatie met betrekking tot erkenning van wasplaatsen bij
verzamelcentra en slachthuizen is.
In artikel 2.10f was per abuis niet opgenomen dat de verplichting ook
gold voor vervoermiddelen van pluimvee, net als onder de oude regels
het geval was. Deze categorie vervoermiddelen is daarom aan het artikel
toegevoegd en dit is in de toelichting ook verduidelijkt. Artikel 2.10f zag
eerst alleen op uitbraken in andere landen bij gehouden dieren. Het kan
evenwel ook noodzakelijk zijn om de extra reiniging en ontsmetting voor
te schrijven in geval van een uitbraak bij wilde dieren. Omdat dit sterk
afhankelijk is van de situatie, is het artikel aangevuld met de mogelijkheid
dat de minister daartoe besluit per geval. In de toelichting is dat ook
aangevuld.
5.1.3.5. Vervoer van en naar inrichtingen met varkens
Naar aanleiding van opmerkingen van NVWA en RVO zijn in de artikelen
in paragraaf 4.3.1. diverse aanpassingen gedaan ten aanzien van de
terminologie. Ook is de artikelsgewijze toelichting voor deze artikelen
verduidelijkt. Van artikel 2.27n is het tweede lid verwijderd aangezien dit
lid niet nodig was en de indruk kon wekken dat vanaf een RE-bedrijf geen
afvoer naar andere inrichtingen dan een RE-bedrijf mogelijk zou zijn.
Artikel 2.27p is aangepast om duidelijk te maken dat vervoer alleen is
toegestaan als er toestemming voor aangevraagd is. Bij ministeriële
regeling zal geregeld worden dat de houder die de dieren afvoert de
toestemming moet aanvragen.
5.1.3.6. Monitoringsvoorschriften
In artikel 2.27q is naar aanleiding van een opmerking van de NVWA
verduidelijkt dat RE-bedrijven niet onder de monitoringsplicht vallen. Ten
aanzien van artikel 2.46a merkt NVWA op dat onder de oude regels het
bloedonderzoek op aanwezigheid van Brucellose geformuleerd was als
een uitzondering op de aangifteplicht voor deze ziekte. Aangezien de
diergezondheidsverordening vereist dat lidstaten melding van een
verdenking van Brucellose bij runderen verplicht stellen is het niet
mogelijk die constructie te handhaven. In de toelichting is dit verduidelijkt.
NVWA geeft ook aan dat de in het artikel genoemde termijnen niet goed

Staatsblad 2021

169

82

handhaafbaar zullen zijn aangezien niet altijd vast te stellen is hoe lang
een rund precies drachtig was en niet vastgesteld is wat de gemiddelde
draagtijd voor verschillende runderrassen is. Het is echter wel nodig om
termijnen te stellen en aangezien dit gelijk is aan de situatie onder de
oude regels verwacht het kabinet dat het in de praktijk wel uitvoerbaar zal
zijn. In artikel 2.76ie is naar aanleiding van een opmerking van RVO
toegevoegd dat bij ministeriële regeling naast regels over de administratie
van onderzoeksresultaten ook regels over de rapportage over onderzoeksresultaten gesteld kunnen worden.
5.1.3.7. Diversen
Naar aanleiding van een opmerking van de NVWA is artikel 3.24
tekstueel aangepast. Ten aanzien van artikel 4.15 is in paragraaf 4.1.3.1.
van de toelichting verduidelijkt hoe om te gaan met klinisch onderzoek bij
schapen en geiten op het terrein van de keuring of tentoonstelling. En in
artikel 4.17 is de terminologie in lijn gebracht met artikel 1.46.
5.2. Adviescollege toetsing regeldruk
Dit besluit en deze nota van toelichting zijn voorgelegd aan het
Adviescollege toetsing regeldruk. De ambtelijke opmerkingen zijn
verwerkt in deze nota van toelichting. De toetsing heeft niet geleid tot een
formeel advies van het Adviescollege.
5.3. Financiële gevolgen
Dit besluit is gebaseerd op de Wet dieren en bevat naast de artikelen
voor het Besluit diergezondheid ook de aanpassingen van het Besluit
handhaving en overige zaken wet dieren, het Besluit dierlijke producten,
het Besluit diergeneesmiddelen en het Besluit houders van dieren. Met
name in deze laatste drie Besluiten zijn aanpassingen gedaan die mogelijk
tot een verhoging van de regeldruk kunnen leiden. Hierbij is alleen
gekeken naar de regeldruk die het gevolg is van de regels die aanvullend
zijn op de Europese regels en in vergelijking met de situatie onder de
oude regels.
Zowel in artikel 1A.1 van het Besluit dierlijke producten als in artikel 1.59
van het Besluit houders van dieren wordt in de nieuwe regelgeving
bepaald dat wanneer het derde land waar de dierlijke producten naar
worden geëxporteerd geen voorschriften stelt aan de inrichting waar
onderzoekswerkzaamheden plaatsvinden, Onze Minister inrichtingen kan
erkennen voor het doen van laboratoriumtests, analyses en diagnoses. Bij
vergelijking met de oude situatie zijn de eisen gelijk gebleven of zelfs
verlicht, wat een verlaging van de kosten kan betekenen. Onder de oude
regels gold namelijk dat als er geen laboratorium erkend was voor een
bepaalde test, het onderzoek altijd door het Nationaal referentie laboratorium gedaan moet worden. Nu is de mogelijkheid gecreëerd om in het
geval er geen erkend laboratorium voor een test is ook andere laboratoria
dan het Nationaal referentie laboratorium te gebruiken. Deze regels
worden nog nader uitgewerkt bij ministeriële regeling. Het gevolg van
deze wijziging kan zijn dat er meer laboratoria bepaalde testen gaan
aanbieden waardoor de lasten lager zouden kunnen worden.
Artikel 7a.1 van het Besluit diergeneesmiddelen geeft aan dat de
exploitant van een laboratorium, voorziening en andere ruimte waar zich
een bij ministeriële regeling aangewezen ziekteverwekker bevindt, in
bepaalde gevallen dit moet melden bij Onze Minister. Er zal van exploitanten worden gevraagd om te melden welke ziekteverwekkers van de lijst
zij al dan niet in hun bezit hebben. Dit vraagt een beperkte administratie

Staatsblad 2021

169

83

die gemakkelijk is in te voeren in laboratoriummanagementsystemen. De
frequentie van melden zal niet tot een grote lastenverzwaring leiden.
Hierbij moet ook in ogenschouw worden gehouden dat in de oude situatie
de ziekteverwekkers voor het verkrijgen van een milieu vergunning
gemeld moesten worden, of was er voor bepaalde activiteiten waar er met
die ziekteverwekkers werd gewerkt een meldplicht onder de huidige
milieuregelgeving. Op het moment dat de Omgevingswet in werking
treedt vervalt de vergunning/meldplicht vanuit milieuoverwegingen. Om
die reden is er nu in de veterinaire regelgeving een meldplicht op
genomen. De gevallen waarin de ziekteverwekkers moeten worden
aangemeld zijn aangescherpt op basis van de milieuregelgeving, en
daarbij is een «nieuwe» afmeldplicht in het leven geroepen. Deze plicht
bestaat niet op basis van de milieuregelgeving. Het gaat in Nederland niet
om veel locaties. Naar verwachting gaat het hier om ongeveer 10
instellingen of bedrijven waarop de meldplicht van toepassing is. Er zal
van exploitanten van bijvoorbeeld laboratoria en andere inrichtingen
worden gevraagd om te melden welke ziekteverwekkers van de lijst zij al
dan niet in hun bezit hebben. Dit vraagt een beperkte administratie die
gemakkelijk is in te voeren in laboratoriummanagementsystemen. De
instellingen houden zelf een administratie bij en het invullen van een
formulier zal naar verwachting in enkele uren (per jaar) kunnen worden
gedaan. Al met al zal het voor ieder afzonderlijke exploitant dus niet tot
grote lastenverzwaring of hoge kosten leiden. Bovendien gold de
meldplicht al en is de meldplicht niet wezenlijk anders geworden.
Artikel 1.35 van het Besluit houders van dieren stelt eisen aan het
overladen van hoefdieren van een voorwagen op een achterwagen van
een vervoerseenheid bij het verzamelen. Het uitgangspunt is dat
overladen één keer toegestaan is. Voor het verzamelen van slachtrunderen is hier een uitzondering op gemaakt, daarbij mag twee keer worden
overgeladen. Dat is een versoepeling ten opzichte van de oude situatie
waarbij dit voor slachtrunderen ook maar één keer was toegestaan. Als de
voorwagen kleiner is dan de achterwagen wordt het met de versoepeling
mogelijk om de achterwagen na een tweede keer overladen altijd vol te
krijgen, zodat niet met een gedeeltelijk lege achterwagen hoeft te worden
gereden waardoor het transport efficiënter wordt wat een kostenbesparing met zich meebrengt.
Artikel 1.43 van het Besluit houders van dieren regelt dat vervoerders
van hoefdieren en pluimvee die alleen dieren binnen Nederland vervoeren
dezelfde administratie moeten bijhouden als vervoerders die tussen
lidstaten dieren vervoeren, zie ook paragraaf 4.3.1. van deze toelichting.
Ondanks dat hiermee ten opzichte van de Europese regels extra eisen
worden gesteld aan deze groep vervoerders zijn de gevolgen voor de
lastendruk zeer beperkt. Deze groep vervoerders moet namelijk op basis
van artikel 104 van de diergezondheidsverordening vergelijkbare
gegevens registreren. De eisen in artikel 1.38 van het Besluit houders zijn
vooral een nadere concretisering van de eisen in artikel 104, alleen de
plicht om gegevens over kenteken- of registratienummer van het
vervoermiddel bij te houden zijn extra. Het betreft hier het bijhouden van
deze informatie in de eigen administratie en ziet alleen op transporteurs
die vervoeren over een afstand van 65 km of meer (zie hiervoor de grens
die is gesteld in VO (EG) 1/2005). Wel geldt de verplichting voor geregistreerde en niet-geregistreerde vervoerders. Voor deze laatste groep is dit
een extra verplichting. Het bijhouden van deze informatie zorgt voor een
zeer beperkte toename van de lasten aangezien deze gegevens alleen een
extra onderwerp zijn waarvoor informatie moet worden geregistreerd.
Op basis van artikel 1.54 van het Besluit houders van dieren zal worden
geregeld dat de houder van de schapen en/of geiten die verplicht is zijn

Staatsblad 2021

169

84

dieren te vaccineren tegen Q-koorts in zijn administratie vastlegt wanneer
het dier is gedekt of geïnsemineerd en wanneer het dier heeft geworpen.
Dit is een extra administratieve last ten opzichte van de oude situatie.
Daartegenover staat dat de verplichting om de dieren vóór 1 augustus te
hebben gevaccineerd tegen Q-koorts is vervallen. Omdat de voorwaarde
dat de dieren uiterlijk drie weken voor de dekking/inseminatie volledig
gevaccineerd zijn tegen Q-koorts nog wel bestaat, is het noodzakelijk om
vast te leggen wanneer de dieren zijn gedekt of geïnsemineerd. Alleen
dan is controle door de NVWA mogelijk.
Voor de berekening van de administratieve lasten is uitsluitend gekeken
naar de aanvullende handeling die uitgevoerd moet worden ten opzichte
van de situatie zoals deze bestond voor de inwerkingtreding van onderhavige regeling. Houders van schapen en/of geiten die verplicht zijn hun
dieren te vaccineren tegen Q-koorts moeten in hun administratie
registreren op welke datum de dieren zijn gedekt of geïnsemineerd. Voor
houders van schapen en/of geiten op een inrichting met een publieksfunctie, evenementen, tentoonstellingen of keuringen bestond deze
verplichting al voor de inwerkingtreding van onderhavige regeling. Voor
deze groep houders is er daarom geen verzwaring van de administratieve
lasten. Voor houders van 50 of meer schapen en/of geiten ten behoeve
van de (opfok voor) bedrijfsmatige melkproductie is de registratie van de
datum waarop de dieren zijn gedekt of geïnsemineerd wel een aanvullende handeling. Dit betreft naar verwachting zo’n 750 bedrijven per jaar
(bron: I&R rapportage 2019, RVO.nl). Het registreren van de datum waarop
een dier gedekt of geïnsemineerd zal naar verwachting 10 seconden per
dier in beslagnemen. Op een gemiddelde inrichting zal 50% van de dieren
jaarlijks gedekt of geïnsemineerd worden. Voor een gemiddelde
inrichting, met een omvang van 700 dieren (bron: I&R rapportage 2019,
RVO.nl), is de extra administratieve last daarmee 350 meldingen * 0,17
minuut * € 34,– per uur is € 33,72 per jaar. Voor de (opfok voor)
melkschapen- en melkgeitensector als geheel bedraagt de verhoging van
de administratieve last daarmee: 750 inrichtingen * 33,72 is € 25.288 per
jaar.
Artikel 2.10f, eerste lid, van het Besluit houders van dieren geeft een
kleine wijziging weer ten opzichte van de oude situatie. Het artikel geeft
namelijk aan dat een vervoermiddel waarmee een of meer evenhoevigen
in Nederland worden gebracht vanuit een lidstaat waar een uitbraak van
een bij ministeriële regeling aangewezen besmettelijke dierziekte bij de
gehouden dieren is bevestigd, een tweede keer moet worden gereinigd en
ontsmet op een erkende reinigings- en ontsmettingsplaats. In de oude
bepalingen gold dit voor al het vervoer vanuit alle lidstaten waarmee
evenhoevigen in Nederland worden gebracht, ongeacht de vraag of er een
uitbraak van een of meer aangewezen ziekten in de betreffende lidstaat is.
Dit houdt derhalve een verlichting in van de lastendruk. Het tweede lid
van dit artikel geeft een verlichting voor vervoermiddelen die vanuit
Litouwen, Polen en Estland en anders dan in doorvoer leeg in Nederland
worden gebracht. In de oude bepaling dienden deze vervoermiddelen te
allen tijde op een erkende reinigings- en ontsmettingsplaats worden
gereinigd en ontsmet. In de huidige bepaling is dat alleen wanneer een
uitbraak van een bij ministeriële regeling aangewezen besmettelijke
dierziekte bij de gehouden dieren is bevestigd in die landen. Ook dit is
derhalve een verlichting van de lastendruk.
Artikel 2.76ic. van het Besluit houders van dieren is de grondslag om de
monitoring naar bepaalde ziekten bij pluimvee in ministeriële regeling
nader uit te werken. Zoals in paragraaf 4.2.2.5. is toegelicht zal de
verplichte monitoring naar mycoplasma gallisepticum bij leghennen en
slachtkalkoenen per 21 april 2023 komen te vervallen en worden
vervangen door een andere methode om de infectiedruk in beeld te

Staatsblad 2021

169

85

brengen. Deze wijziging zorgt waarschijnlijk voor een wijziging in de
regeldruk. Dit kan echter pas in beeld gebracht worden als duidelijk is hoe
het alternatief voor de infectiedruk meting er uit komt te zien.
Veel regels die in dit besluit zijn opgenomen, worden nader uitgewerkt
in de ministeriële regeling. Mogelijke effecten hiervan voor de regeldruk
worden bij de desbetreffende regeling in beeld gebracht.
5.4. EU notificatie
Het ontwerpbesluit is op 10 november ingevolge artikel 5 van Richtlijn
2015/1535 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015
betreffende een informatieprocedure op het gebied van technische
voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij (codificatie) (PbEU 2015, L 241) voorgelegd aan de Europese
Commissie. De Europese Commissie heeft tijdens de notificatieperiode
enkele verduidelijkende vragen gesteld over het ontwerpbesluit. Dit heeft
er toe geleid dat artikel 1a.2 van het Besluit dierlijke producten aangepast
is. In het ontwerp dat genotificeerd werd, zag het artikel op alle dierlijke
producten: levensmiddelen van dierlijke oorsprong, levende dierlijke
producten (zoals sperma en eicellen) en dierlijke bijproducten. Het artikel
234, derde lid, van de diergezondheidsverordening heeft echter alleen
betrekking op de eerste twee genoemde categorieën van dierlijke
producten, en niet op dierlijke bijproducten. Dat is in het nieuwe artikel
verduidelijkt. De notificatie periode is vervolgens zonder verdere
opmerkingen afgerond en geëindigd op 11 februari 2021.
Hoofdstuk 6 Consultatie
Een ontwerp van het besluit is van 14 juli 2020 tot en met 26 augustus
2020 geconsulteerd via internetconsultatie. Er zijn 15 reacties op het
ontwerpbesluit en de toelichting gekomen.
6.1. Besluit diergezondheid
6.1.1. Besmette en van besmetting verdachte dieren
LTO Nederland, POV en AVINED merken op dat in artikel 2.1 is bepaald
dat een dier of een groep dieren als verdacht aangemerkt kunnen worden
op basis van een epidemiologisch verband met een bevestigd geval. In de
toelichting is beschreven dat dit het geval kan zijn als er een risicovol
contact is geweest met dieren, producten of materialen afkomstig van een
besmette inrichting. LTO Nederland, POV en AVINED vragen om nadere
duiding bij het begrip «risicovol contact». Paragraaf 3.2 van de toelichting
is aangevuld om dit nader te duiden. De Vereniging van Nederlandse
Pluimveeverwerkende Industrie (NEPLUVI) geeft daarbij aan dat het goed
zou zijn aan te geven om welke ziekten het kan gaan. Dat is echter geen
onderdeel van dit besluit. De ziekten waarvoor maatregelen getroffen
kunnen worden zijn opgenomen in gedelegeerde verordening (EU)
nr. 2018/1629. De ziekten die aanvullend nationaal zijn aangewezen
worden in een ministeriële regeling opgenomen.
6.2.2. Uitvoering monitoringsprogramma’s door aangewezen laboratoria
LTO Nederland, POV en AVINED het Platform Kleinschalige Schapen- en
Geitenhouders, de Nederlandse Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en
kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging geven aan zich in principe te
kunnen vinden in het aanwijzen van een instelling voor de uitvoering van
monitoringsprogramma’s. Wel wijzen de partijen op potentiële risico’s
vanuit financieel perspectief indien een private externe organisatie een

Staatsblad 2021

169

86

wettelijke taak uitvoert. En vragen ze om transparantie en betrokkenheid
bij de financiële aspecten.
Het kabinet onderschrijft het belang van een goede governance voor de
uitvoering van een wettelijke taak door een private externe organisaties.
Zo moet onder andere geborgd worden dat er geen publieke middelen
gebruikt worden voor het bekostigen van private activiteiten.
De governance inclusief het daarbij behorende financiële toezicht zal
vorm krijgen in een zogenoemd protocol van werkafspraken tussen LNV
en de aangewezen instelling waarin onder andere specifieke controles
door de accountant zullen worden geregeld. Ook behoort het doen van
onafhankelijk onderzoek naar doelmatige uitvoering van de wettelijke taak
tot de mogelijkheden. Voor het inrichten van deze governance zijn er
reeds voldoende juridische grondslagen en is er geen aanpassing van het
Besluit nodig.
Ook onderschrijft het kabinet de noodzaak tot transparantie naar
sectoren waar monitoring wordt uitgevoerd, te meer omdat bepaalde
monitoringstaken volledig of deels gefinancierd worden uit de heffingen
voor het Diergezondheidsfonds bij de desbetreffende dierhouders.
Sectorpartijen zullen, net als in de oude situatie het geval was, betrokken
worden bij de inhoudelijke aspecten van de monitoring doordat deelname
aan de zogenoemde begeleidingscommissies voor de monitoring. Hierin
kunnen sectorpartijen meepraten over de inhoudelijke werkplannen voor
uitvoering van de monitoring. In het Platform Diergezondheidsfonds
worden sectorpartijen geïnformeerd over de uitgaven uit het Diergezondheidsfonds die mede gebaseerd zijn op de heffingen in de sectoren.
6.2.3. Waardevaststelling bij ziektebestrijdingsmaatregelen
LTO Nederland, POV en AVINED geven aan dat de artikelen 4.1. en 4.2
over de waardevaststelling en het ijkmoment niet in overeenstemming
zijn met de nota van toelichting. In de toelichting is daarom verduidelijkt
dat er voor waardevaststelling twee aspecten van belang zijn. De waarde
van de dieren die geruimd worden en het aantal dieren dat geruimd
wordt. Voor het vaststellen van beide variabelen gelden twee verschillende momenten. In artikel 4.2 is bepaald dat het aantal dieren vastgesteld
wordt op het moment dat een inrichting verdacht verklaard wordt. Het
aantal gezonde dieren en zieke dieren op dat moment zijn de basis voor
de tegemoetkoming in de schade. In artikel 4.1 is bepaald dat voor de
waarde van de dieren uitgegaan wordt van het moment dat de houder
meegedeeld krijgt dat de bestrijdingsmaatregel, namelijk het ruimen van
de dieren, getroffen gaat worden. Zoals in de toelichting is opgenomen is
het noodzakelijk één moment voor waardebepaling te kiezen, aangezien
sommige dieren naarmate ze ouder worden minder waard worden en
andere dieren juist meer waard worden. Het ijkmoment moet op basis van
de Europese Staatssteunkaders uitgaan van de actuele marktwaarde van
dieren. Het gekozen ijkmoment in artikel 4.1 komt daar aan tegemoet,
omdat dat het moment vlak voor het daadwerkelijk ruimen van de dieren
is.
LTO Nederland, POV en AVINED wijzen in hun reactie op het feit dat in
de periode tussen het verdacht verklaren en besluit tot ruimen er veel
dieren ziek kunnen worden en dood kunnen gaan door de ziekte. Dit zou
nadelig zijn voor bedrijven die een relatief langere periode hebben tussen
de verdachtverklaring en de ruiming van de dieren. Zoals in de toelichting
is opgenomen is dit effect ondervangen doordat voor alle bedrijven het
moment van verdacht verklaren het moment is waarop het aantal
aanwezige gezonde en zieke dieren wordt vastgesteld op basis waarvan
de tegemoetkoming in schade wordt bepaald. Dieren die na dit moment

Staatsblad 2021

169

87

dood gaan of ziek worden, tellen in het vaststellen van de tegemoetkoming mee als gezonde dieren. Voor bedrijven die besmet zijn geraakt
voor het moment dat een nieuwe ziekte is aangewezen kan dit, zoals
partijen aangeven, nadelig uitpakken. Een inrichting kan tenslotte pas
formeel verdacht en besmet verklaard worden als de ziekte bij wet is
aangewezen. Als de ziekte dan in de tijd tot het aanwijzen van de ziekte
voor veel sterfte zou zorgen krijgen houders daar op basis van de
systematiek geen vergoeding voor. Het nieuw aanwijzen van een ziekte en
ruimen van die dieren voor de nieuwe aangewezen ziekten zijn uitzonderlijke situaties. Het Kabinet is zich er van bewust dat bepaalde bedrijven
onevenredig nadeel zouden kunnen ondervinden ten gevolge van het
moment waarop de ziekte aangewezen wordt. In voorkomend geval zal
bekeken worden wat de beste manier is om daar mee om te gaan.
Ten aanzien van het in artikel 4.4. opgenomen maximale bedrag voor de
tegemoetkoming in schade geven het Platform Kleinschalige Schapen- en
Geitenhouders, de Nederlandse Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en
kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging aan dat het zelden zal voorkomen
dat er dieren getaxeerd zullen worden van een waarde groter dan dit
bedrag. Ze pleiten er voor om de tegemoetkoming in schade voor
zeldzame diersoorten en rassen niet te maximeren. LTO Nederland geeft
aan dat met name voor paarden het voor kan komen dat er dieren zullen
zijn met een waarde hoger dan het in het artikel opgenomen maximum
van tienduizend euro per dier. Daarbij geeft LTO Nederland aan dat veel
verzekeraars momenteel ruiming ten gevolge van aangewezen dierziekten
in de polis als ontbindende voorwaarde hebben opgenomen en dat dit
risico bij een maximale waarde voor alle diersoorten het risico wel
verzekerbaar moet zijn.
Beide reacties geven geen aanleiding tot aanpassing of schrappen van
het maximale bedrag. In paragraaf 3.4.3. van de toelichting is aangegeven
dat de maximering tot doel heeft een onredelijke belasting van het
Diergezondheidsfonds te voorkomen. Als er geen maximaal bedrag wordt
opgenomen kan dat doel niet worden bereikt. Uitzonderen van specifieke
diersoorten of rassen is niet wenselijk aangezien dat rechtsongelijkheid
creëert. Het afdekken van het risico van ruimen van dieren die meer waard
zijn dan tienduizend euro zou door een private verzekering afgedekt
kunnen worden. Dit is primair een zaak van de betreffende sector en
verzekeraars.
Bij artikel 4.6 merken het Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders, de Nederlandse Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en
kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging op dat zij graag zien dat kennis
van zeldzame diersoorten en rassen wordt toegevoegd aan lid 1 punt d. In
de toelichting is aangegeven dat de deskundige ervaring moet hebben
met het vaststellen van de waarde van dieren, ook als het om een
bijzonder geval gaat. Het vaststellen van de waarde van een zeldzaam dier
of ras kan gezien worden als een bijzonder geval. Het artikel is breed
geformuleerd waardoor deze kennis al onder de reikwijdte van het artikel
valt en nadere specificatie niet nodig is.
6.2. Besluit Dierlijke producten
Het Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders, de Nederlandse
Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging geven aan dat ze er waarde aan hechten dat kunstmatige
inseminatie bij vogels, pluimvee, konijnen, sierduiven die als gezelschapsdier gehouden worden mogelijk moet zijn en blijven. Artikel 3.6 van
het Besluit ziet echter niet op deze diersoorten en bij diergezondheidseisen gaat het sowieso om eisen aan sperma waarin gehandeld

Staatsblad 2021

169

88

wordt ter voorkoming van verspreiding van ziekten en niet over of het
toepassen van KI is toegestaan.
LTO Nederland geeft aan zich te kunnen vinden in het voornemen voor
nationaal aanvullende regels voor de handel in levende producten binnen
Nederland. LTO Nederland merkt daarbij op flexibiliteit te willen
behouden om op de actuele diergezondheidssituatie in te kunnen spelen.
Het Kabinet is het daar mee eens, om die reden was er reeds voor
gekozen de nadere regels bij ministeriële regeling uit te werken.
6.3. Besluit houders van dieren
6.3.1. Melding en bewaking dierziekten en zoönosen
LTO Nederland geeft aan dat het wenselijk zou zijn dat een dierenarts, in
gevallen waarin de symptomen van de dieren niet duidelijk duiden op de
aanwezigheid van een aangewezen dierziekte, bloedonderzoek laat doen
zonder melding te maken van een verdenking zoals opgenomen in artikel
1.29 en 1.30. LTO Nederland pleit er voor om in specifieke gevallen
uitzonderingen mogelijk te maken.
Het kabinet benadrukt de noodzaak en plicht om bij een verdenking
altijd melding te doen bij de NVWA. Een belangrijke reden voor de door
LTO aangehaalde drempel om melding te maken had te maken met het
feit dat het vroeger lang kon duren voordat de uitslag van het onderzoek
bekend was en de inrichting van de veehouder die periode geblokkeerd
was. Door moderne technieken in het laboratorium is de periode tussen
het ontstaan van de verdenking en uitsluitsel of er sprake is van een
besmetting zeer sterk teruggelopen. Dat neemt niet weg dat het in geval
van ziekteverschijnselen die niet duiden op de aanwezigheid van een
aangewezen dierziekte toch verstandig kan zijn om de aanwezigheid van
de ziekte voor de zekerheid uit te sluiten, de zogenoemde uitsluitingsdiagnostiek. Dergelijke uitsluitingsdiagnostiek bestaat reeds voor vogelgriep
en klassieke varkenspest. Op basis van artikel 1.31 van het besluit kunnen
nadere regels gesteld worden om uitsluitingsdiagnostiek op basis van niet
typische ziekteverschijnselen vorm te geven.
6.3.2. Bijeenbrengen van dieren
Ten aanzien van het verzamelen van dieren op het vervoermiddel zoals
opgenomen in artikel 1.34 hebben diverse partijen opmerkingen. LTO
Nederland en POV geven aan dat ze liever zien dat varkens helemaal niet
verzameld worden op een vervoermiddel en er in principe alleen één op
één transporten zijn tussen bedrijven, van en naar verzamelcentra of naar
slachthuizen. POV is van mening dat verzamelen op het vervoermiddel,
alleen voor varkens bestemd voor de slacht toegestaan moet zijn en
alleen onder strikte voorwaarden. LTO Nederland stelt daarbij dat artikel
1.34 erg breed is geformuleerd en stelt voor alleen een grondslag te
maken en bij ministeriële regeling uit te werken welke dieren wel en welke
dieren niet op een vervoermiddel verzameld mogen worden.
Vee&Logistiek Nederland zou graag in beperkte mate ook biggen die niet
bestemd zijn voor de slacht op het vervoermiddel willen verzamelen. POV
geeft aan bereid te zijn het gesprek aan te gaan om te onderzoeken of dat
onder strikte voorwaarden mogelijk zou moeten worden.
Het kabinet constateert dat er ten aanzien van het verzamelen van
hoefdieren op het vervoermiddel verschillende wensen zijn bij verschillende partijen en dat die wensen soms ook tegengesteld zijn. Gelet hierop
en vanwege de complexiteit van het vraagstuk en de implementatietermijn van 21 april 2021 heeft het kabinet ervoor gekozen de bestaande

Staatsblad 2021

169

89

regels over verzamelen op een vervoermiddel te handhaven en geen
wijzigingen aan te brengen in het voorgestelde artikel 1.34. Het Kabinet is
wel voornemens het gesprek met betrokken partijen aan te gaan om te
onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is op termijn aanpassingen aan
deze regels te maken.
Saveetra, Vee&Logistiek Nederland, LTO Nederland en vier individuele
respondenten kunnen zich om een aantal redenen niet vinden in artikel
1.35 voor het overladen van evenhoevigen van de voor- naar de achterwagen. Ten eerste geven partijen aan dat de eis dat het overladen op een
erkende reinigings- en ontsmettingsplaats (erkende wasplaats), een
wasplaats bij een houder van evenhoevigen (eenvoudige wasplaats) of
een wasplaats die aan dezelfde eisen als de eenvoudige wasplaats voldoet
niet wenselijk is. Enerzijds zou dit het overladen minder efficiënt maken
omdat elke keer naar die wasplaats gereden moet worden en er relatief
weinig geschikte wasplaatsen beschikbaar zijn. Anderzijds zou overladen
op een eenvoudige wasplaats bij een houder van evenhoevigen niet
wenselijk zijn vanuit perspectief van bioveiligheid. Ten tweede geven
partijen aan dat het in het kader van efficiëntie mogelijk zou moeten zijn
om ook met een andere voorwagen dan de voorwagen die bij de
achterwagen hoort, dieren op die achterwagen te laden. En ten derde zou
het in het kader van efficiëntie mogelijk moeten zijn om er voor te kiezen
de voorwagen gedeeltelijk over te laden op de achterwagen en dat dit niet
beperkt zou moeten zijn tot slachtstieren ouder dan 12 maanden.
Het kabinet is zich er van bewust dat betrokken partijen graag meer
ruimte zouden hebben ten aanzien van overladen van evenhoevigen.
Echter binnen de grenzen van de Europese regels en de noodzaak strikte
eisen ten aanzien van de bioveiligheid te stellen aan het vervoer van
dieren, ziet het kabinet geen ruimte om aan de wensen tegemoet te
komen. Wel is er ten opzichte van de oude regels een verruiming
gecreëerd waardoor het mogelijk is om slachtrunderen twee in plaats van
één keer over te laden. Dat het overladen op een wasplaats moet
plaatsvinden is nodig aangezien de voorwagen na het overladen weer
schoon de weg op moet gaan en tevens dat het overladen van evenhoevigen niet op allerlei willekeurige plekken in Nederland zal plaatsvinden.
Het kabinet vindt dat overladen op een eenvoudige wasplaats van een
inrichting met evenhoevigen geen bioveiligheidsrisico’s met zich mag
brengen. De houder van de inrichting waar de wasplaats zich bevindt,
heeft op basis van artikel 10 van de diergezondheidsverordening de plicht
om risico’s voor de gezondheid van zijn dieren te beperken en mag
overladen van dieren op zijn wasplaats alleen toestaan als dat verantwoord is vanuit perspectief van bioveiligheid. Of daar sprake van is zal
onder andere afhangen van de situatie ter plaatse en welke dieren er
overgeladen worden. In paragraaf 4.1.1. van de toelichting is dit verduidelijkt. Ten opzichte van de oude regelgeving is de mogelijkheid gecreëerd
om ook over te laden op een andere wasplaats dan de erkende
wasplaatsen of de eenvoudige wasplaats bij de houder van evenhoevigen.
Deze nieuwe derde categorie wasplaats kan dus op andere locaties zijn en
moet voldoen aan dezelfde eisen als de eenvoudige wasplaats die in een
ministeriële regeling worden opgenomen. Er kunnen daardoor nieuwe
wasplaatsen gevestigd worden, die voor het overladen gebruikt kunnen
worden. Hiermee heeft de sector zelf de mogelijkheid om deels aan de
genoemde bezwaren tegemoet te komen.
In artikel 133 van de diergezondheidsverordening is bepaald dat
lidstaten mogen toestaan dat de eerste verzameling op een vervoermiddel
kan plaatsvinden. Indien vanaf een voorwagen die niet bij de achterwagen
hoort dieren worden overgeladen is er sprake van verzamelen op meer

Staatsblad 2021

169

90

dan één vervoermiddel en dat is op basis van de diergezondheidsverordening niet mogelijk. In theorie zou het mogelijk zijn om dit wel toe te
staan voor evenhoevigen die verzameld worden en daarna een Nederlandse eindbestemming hebben, aangezien de verordening op dit punt
ziet op verplaatsing van dieren naar andere lidstaten. In de praktijk loopt
verzamelen van dieren voor een eindbestemming binnen Nederland of
een andere lidstaat vaak door elkaar of wordt de bestemming van dieren
soms nog na het verzamelen op het vervoermiddel gewijzigd. Mede
daardoor zal het onderscheid tussen verzamelen op het vervoermiddel
voor de Nederlandse markt of andere lidstaten lastig te maken zijn en
daarmee slecht handhaafbaar. Het kabinet ziet dan ook geen ruimte om
het met meer dan één voorwagen een achterwagen te laden toe te staan.
Het kabinet komt niet tegemoet aan de wens om ten algemene toe te
staan dat de voorwagen deels mag worden overgeladen. De eis dat de
voorwagen in principe volledig op de achterwagen overgeladen moet
worden heeft te maken met het feit dat de voorwagen eerst gereinigd en
ontsmet moet worden voordat deze weer evenhoevigen kan gaan
verzamelen. Indien er nog dieren op de voorwagen staan is het reinigen
en ontsmetten niet goed mogelijk. Tevens zou het toestaan van
niet-volledig overladen er toe kunnen leiden dat de plicht om te reinigen
en ontsmetten te makkelijk achterwege gelaten gaat worden door altijd
één of meer dieren op de voorwagen te laten staan. Er is wel een
uitzondering gemaakt voor slachtstieren die ouder dan 12 maanden zijn
aangezien overladen van deze dieren tot gevaarlijke situaties kan leiden
en het relatief beperkt voor zal komen.
Saveetra vraagt om te verduidelijken wat met kritische delen in artikel
1.37 wordt bedoeld om interpretatieverschillen te voorkomen.
Vee&Logistiek Nederland geeft aan dat de verplichting om kritische delen
bij het laden te reinigen en ontsmetten nieuw is en zou graag zien dat
veehouders dan ook verplicht worden om de faciliteiten hier voor te
hebben en beschikbaar te stellen. LTO Nederland merkt op dat de
formulering van artikel 1.37 de indruk kan wekken dat er op één inrichting
en één vervoersmiddel tegelijkertijd dieren geladen en gelost kunnen
worden, wat niet wenselijk is. En LTO Nederland geeft daarbij aan dat het
aantal adressen zo veel mogelijk beperkt zou moeten worden. POV zou
graag zien dat dit artikel ook een grondslag biedt om, naast het aantal
afleveradressen, bij ministeriele regeling ook andere nadere eisen te
kunnen stellen aan bijvoorbeeld de fysieke kenmerken van de locatie van
laden of lossen.
Het kabinet vindt het ook van belang dat interpretatieverschillen
voorkomen worden, maar wil tegelijkertijd genoeg ruimte voor de praktijk
laten om invulling te geven aan voorschriften zonder dit te gedetailleerd
voor te schrijven. In paragraaf 4.1.4. van de toelichting is daarom
verduidelijkt wat met het begrip kritische delen bedoeld wordt. De
verplichting om banden te reinigen en ontsmetten volgt, zoals is
toegelicht in paragraaf 4.1.4., uit de Europese regels voor het verzamelen
van dieren. Het kabinet is echter van mening dat het niet nodig is om voor
deze verplichting nieuwe voorschriften op te nemen om veehouders te
verplichten hiervoor faciliteiten ter beschikking te stellen aan de
vervoerder. Voor houders van 10 of meer evenhoevigen geldt reeds de
plicht om een eenvoudige wasplaats te hebben. Deze zou ook voor het
reinigen en ontsmetten van de kritische delen gebruikt kunnen worden.
Het kabinet vindt dat betrokken partijen dit primair onderling moeten
organiseren en afstemmen. Het kabinet is het eens met LTO Nederland
dat het niet wenselijk is als laden en lossen door elkaar heen lopen en dat
deze activiteiten in de tijd van elkaar gescheiden moeten zijn zodat een
vervoermiddel goed gereinigd en ontsmet kan worden. Dat laden en

Staatsblad 2021

169

91

lossen niet door elkaar heen mogen lopen volgt uit artikel 126 van de
diergezondheidsverordening voor vervoer van dieren tussen lidstaten en
uit artikel 1.43 van het Besluit voor het vervoer van evenhoevigen en
pluimvee binnen Nederland. In die artikelen is namelijk bepaald dat dieren
rechtstreeks vervoerd moeten worden. Indien in een vervoersbeweging
laden en lossen door elkaar heen lopen is er geen sprake meer van
rechtstreeks vervoer en dat is niet toegestaan. De formulering van artikel
1.37 kan echter wel de indruk wekken dat dit toegestaan zou zijn en
daarom is dit artikel aangepast om dit te verduidelijken. Tevens is de wens
van POV in artikel 1.37 opgenomen en is er een grondslag opgenomen
om bij ministeriële regeling nadere regels te kunnen stellen aan het laden
en lossen, om bijvoorbeeld zoals onder de oude regels het geval was te
eisen dat vervoerseenheden, die onderdeel uitmaken van één vervoermiddel, volledig gelost moeten worden op de inrichting van bestemming.
Paragraaf 4.1.4.van de toelichting is aangevuld met dit punt.
6.3.3. Houden van schapen of geiten
Het Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders, de Nederlandse
Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging zien het belang van de noodzaak van preventieregels voor
Q-koorts in. Ze zijn wel van mening dat de verplichting om schapen en
geiten te vaccineren tegen Q-koorts, voordat zij bijeen worden gebracht
voor een besloten keuring of tentoonstelling, ernstige schade toebrengt
aan de hobbydierhouderij vanwege de kosten en administratieve
handelingen om de dieren te vaccineren. Bij de invoering van de
vaccinatieplicht is, op basis van advies van experts, bepaald welke dieren
een risico vormen voor de verspreiding van Q-koorts. Hieronder vallen
ook dieren die deelnemen aan keuringen en tentoonstellingen, en
derhalve in contact komen met andere dieren en publiek. Ook bij een
besloten keuring blijft contact tussen verschillende houders en dieren
bestaan. Een vaccinatieplicht brengt lasten (in tijd en geld) met zich mee
voor de houder van de dieren. Deze lasten wegen echter op tegen de
volksgezondheidseffecten van deze verplichting. Het kabinet ziet op dit
moment dan ook geen aanleiding om deze vaccinatieverplichting voor
deze groepen dieren te versoepelen.
LTO Nederland geeft aan dat de verplichting om een dier dat onder de
vaccinatieplicht voor Q-koorts valt binnen 12 maanden na de vorige
vaccinatie opnieuw te vaccineren lastig kan zijn in de praktijk. De
bijwerkingen van de vaccinatie kunnen namelijk erger zijn in geval van
ziekte of bijvoorbeeld stress bij de dieren door weersomstandigheden.
LTO Nederland vraagt dan ook om afwijkingen van die termijn mogelijk te
maken. Ook stelt LTO Nederland voor om houders die de dieren volledig
gevaccineerd hebben en 6 maanden aaneensluitend een negatieve uitslag
in de tankmelkmonitoring hebben uit te zonderen van de verplichting om
mest af te dekken zoals opgenomen in artikel 2.76ih. Dit omdat dit een
arbeidsintensief proces is met risico op letsel van de veehouder.
Ten aanzien van de termijn van 12 maanden geldt dat deze afkomstig is
uit de bijsluiter van het vaccin. Een langere werkzaamheid van het vaccin
is niet bewezen. Er kan daarom niet afgeweken worden van deze bewezen
termijn. Ten aanzien van het afdekken van de mest geldt dat het uitrijden
van besmette mest destijds mede heeft bijgedragen aan de snelle
verspreiding van Q-koorts gedurende de uitbraak van 2007 tot en met
2010. Door een combinatie van verschillende maatregelen, zoals de
vaccinatieplicht, mest- en hygiënemaatregelen, is de uitbraak ingedamd.
Een versoepeling van de mestmaatregelen kan van invloed zijn op het
risico voor de volksgezondheid. Het kabinet is van mening dat de lasten
voor de veehouder opwegen tegen de volksgezondheidseffecten van deze

Staatsblad 2021

169

92

maatregelen. Er is dan ook geen aanleiding om de mestmaatregelen te
versoepelen.
6.3.4. Identificatie en registratie van dieren
LTO Nederland, POV en AVINED het Platform Kleinschalige Schapen- en
Geitenhouders, de Nederlandse Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en
kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging geven allen aan nauw betrokken
te willen worden bij de nadere uitwerking van de Europese en nationale
regels voor identificatie en registratie van dieren. Tevens geven ze in hun
reacties alvast diverse aandachtspunten mee voor deze regels. De reacties
geven geen aanleiding tot aanpassing van het Besluit. Het kabinet hecht
aan goede afstemming met de dierhouders waar de verplichtingen voor
identificatie en registratie op van toepassing zijn. Daarom zal de inbreng
van de organisaties betrokken worden bij het Nederlandse standpunt ten
aanzien van nog vast te stellen Europese gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen. Ook zullen de organisaties betrokken worden bij de
uitwerking van de aanvullende nationale regels in de ministeriële
regeling.
6.3.5. Reinigen en ontsmetten
LTO Nederland en Vee&Logistiek Nederland geven aan dat het op basis
van de eisen in de oude regels voor de reinigings- en ontsmettingsplaats
van een houder van evenhoevigen voor een houder niet altijd duidelijk is
wat precies van hem verwacht wordt. In de praktijk is er daardoor
discussie over hoe de normen geïnterpreteerd moeten worden. Het
Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders, de Nederlandse
Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging pleiten daarnaast voor eisen waar een niet commerciële houder
makkelijk aan kan voldoen. Partijen vragen daarom betrokken te worden
bij de nadere uitwerking van deze eisen in de ministeriële regeling.
Hieraan kan het kabinet gevolg geven.
6.3.6. Vervoer van en naar inrichtingen met varkens
LTO Nederland en POV geven aan dat ze zich goed kunnen vinden in het
feit dat, net als onder de oude regels, er regels zijn voor het vervoer van
varkens binnen Nederland zoals opgenomen in paragraaf 4.3.1. van het
Besluit. Beide partijen kunnen zich echter niet vinden in het voorgestelde
artikel 2.27q, waarmee de verplichting om toestemming te vragen
voorafgaand aan afvoer van varkens zoals opgenomen in artikel 2.27p per
21 april 2023 komt te vervallen. Partijen geven aan zich te kunnen vinden
in het principe dat deze verplichting gaat eindigen, maar alleen als op
andere manier geborgd wordt dat alle verplaatsingen van varkens actueel
(real time) worden bijgehouden. Daarover willen partijen graag met
betrokken sectorpartijen en overheid in overleg. De einddatum waarop
deze bepaling vervalt vinden ze daarom te absoluut en ze stellen dan ook
voor artikel 2.27q te schrappen. Dat zou ook beter aansluiten bij de in de
paragraaf 4.1.2. van de toelichting aangekondigde evaluatie van het
systeem van regels voor vervoer van varkens binnen Nederland. Het
kabinet kan zich er in vinden om het besluit over intrekken van de
verplichting om toestemming vooraf te vragen te betrekken bij de
evaluatie van het systeem en op basis daar van te besluiten en nu nog
geen definitieve einddatum vast te leggen. Artikel 2.27q is daarom
verwijderd en de toelichting is op dit punt aangepast. Saveetra vraagt of
een veehouder ook toestemming moet vragen voordat varkens naar het
slachthuis worden vervoerd en indien dat het geval is zou Saveetra graag
zien dat de vervoerder niet aansprakelijk is indien niet of niet tijdig
toestemming is aangevraagd. Uit artikel 2.27g volgt dat het vervoer van

Staatsblad 2021

169

93

varkens van geregistreerde inrichtingen naar een slachthuis uitgezonderd
is van de verplichting om toestemming vooraf te vragen.
6.3.7. Monitoringsvoorschriften
LTO Nederland en AVINED geven aan zich niet te kunnen vinden in hoe
de voornemens tot aanpassing van bepaalde onderdelen van de
monitoring bij pluimvee in paragraaf 4.2.2.5. zijn verwoord. De partijen
kunnen zich vinden in het gezamenlijk uitwerken van een alternatief voor
het onderzoek naar de infectiedruk van mycoplasma gallisepticum, maar
willen zich niet vastleggen op de definitieve einddatum van de bestaande
systematiek per 21 april 2023 zoals in de toelichting is opgenomen.
AVINED geeft aan dat er in de praktijk soms ook onduidelijkheid is welke
pluimveebedrijven wel en welke niet onder een bepaalde monitoringsverplichting vallen en dat ook kleinere bedrijven risico’s voor diergezondheid
kunnen vormen en dus onder de monitoringsplichten zouden moeten
vallen. AVINED en NEPLUVI benadrukken het belang om de nadere
uitwerking van de monitoring op zoönotische Salmonella in de ministeriële regeling met de sector af te stemmen in verband met de uitvoerbaarheid er van. Tevens geven partijen aan dat de reikwijdte van artikel
2.76if te breed is aangezien deze bepaling alleen relevant is voor
leghennen en niet voor andere categorieën pluimvee.
Het kabinet heeft er vertrouwen in dat, zoals ook bestuurlijk met de
pluimveesector is afgesproken, het mogelijk is gezamenlijk tot een
aangepaste systematiek te komen die beter past bij de situatie van
mycoplasma gallisepticum in Nederland. De betreffende passage in de
toelichting is daarom verwijderd. Ten aanzien van de reikwijdte van de
monitoringsverplichtingen geldt dat dit nauw samenhangt met de vraag
welke pluimveebedrijven al dan niet onder de Europese registratieplicht
zullen vallen. Zoals eerder is aangegeven is hier nog Europese regelgeving voor in ontwikkeling. Zodra deze regels gereed zijn, zal in overleg
met betrokken partijen, de reikwijdte van de monitoringsverplichtingen
nader uitgewerkt worden en waar nodig in de ministeriële regeling nadere
uitgewerkt worden. Voor de nadere regels voor de monitoring op
zoönotische Salmonella is relevant dat de Europese regels niet in de
Diergezondheidsverordening zijn opgenomen. Het uitgangspunt is
daarom dat de oude nationale regels ongewijzigd in de ministeriële
regeling worden opgenomen. Desalniettemin is er ruimte om waar nodig
verbeteringen ten behoeve van de uitvoerbaarheid op te nemen. Daarom
zullen betrokken partijen geconsulteerd worden bij de uitwerking hiervan.
De beperking tot leghennen voor de verplichting uit artikel 2.76if zal ook in
de ministeriële regeling worden opgenomen. Er is namelijk gekozen om in
het Besluit in de artikelen uit te gaan van de brede definitie voor pluimvee
en waar nodig dit in de ministeriële regeling nader te specificeren naar de
categorie pluimvee waar de verplichting op van toepassing is. Hierdoor is
er de nodige flexibiliteit om dit indien daar aanleiding toe is de categorieën eenvoudig aan te passen.
6.3.8. Tentoonstellingen, keuringen en evenementen
Vee&Logistiek Nederland en de Nederlandse Werkgroep van Pluimvee,
Parkvogels en kleinvee zouden graag een verruiming willen zien van
artikel 4.15 waardoor het mogelijk wordt dat een dier dat op een tentoonstelling of keuring is gekocht direct te vervoeren naar de inrichting van de
nieuwe eigenaar. De huidige eis is namelijk dat het alleen is toegestaan
dat het dier na de tentoonstelling of keuring teruggaat naar de inrichting
van herkomst. LTO Nederland geeft aan dat het van belang is dat er
duidelijk onderscheid blijft tussen bijeenbrengen van dieren voor de
handel of voor keuringen en tentoonstellingen. Ook merkt LTO Nederland

Staatsblad 2021

169

94

op dat in artikel 4.16 verkeerd verwezen wordt naar artikel 4.15. De
Nederlandse Bond van Vogelliefhebbers en de Nederlandse Werkgroep
van Pluimvee, Parkvogels en kleinvee geven aan dat het door de
formulering van het eerste lid van artikel 4.18 lijkt alsof het verboden is
evenementen te houden met alleen uit Nederland afkomstige in gevangenschap gehouden vogels en zouden dit graag aangepast zien.
Het kabinet onderschrijft het belang van onderscheid tussen bijeenbrengen van dieren voor de handel of voor tentoonstellingen, keuringen
en evenementen. Mede om die reden is, net als in de oude regelgeving,
de eis opgenomen dat een evenhoevige na de keuring of tentoonstelling
terug naar de inrichting van herkomst moet. Schrappen van deze eis kan
er aan bijdragen dat de grens tussen bijeenbrengen voor de handel en
bijeenbrengen voor keuring of tentoonstelling minder goed te maken is.
Het kabinet is bereid om met partijen in overleg te treden over deze wens
en te onderzoeken of het mogelijk is aan de wens tegemoet te komen
zonder afbreuk te doen aan het niveau van bioveiligheid. Dit is wegens de
complexiteit van dit vraagstuk en het feit dat het besluit op 21 april 2021
inwerking moet treden op korte termijn niet mogelijk en daarom zal het
artikel nu niet gewijzigd worden. De verwijzing in artikel 4.16 is aangepast
aangezien dit inderdaad niet juist was. Aanpassing van artikel 4.18 is niet
nodig. Het artikel is om juridisch technische redenen zo geformuleerd
maar doordat in lid 2 een afwijking van lid 1 is opgenomen zijn evenementen met alleen uit Nederland afkomstige in gevangenschap gehouden
vogels net als onder de oude regels wel toegestaan.
6.4 Diversen
LTO Nederland, AVINED en POV geven aan dat hoofdstuk 5 van het
Besluit over diergezondheidsheffing niet ingevuld is. Ze willen graag
betrokken worden bij de invulling hiervan en geven tevens mee dat er in
de Wet dieren nu niets is geregeld over uitkering van tegemoetkoming in
de schade uit het diergezondheidsfonds aan sectoren die niet via
heffingen bijdragen aan het diergezondheidsfonds.
De reservering van dit hoofdstuk komt voort uit het feit dat er jaarlijks
een besluit diergezondheidsheffing wordt vastgesteld. Dit besluit zal tot
21 april 2021 gebaseerd zijn op de Gezondheids- en welzijnswet voor
dieren en na 21 april op de Wet dieren. Het besluit Diergezondheidsheffing
moet echter op 1 januari 2021 in werking treden en wordt daarom
separaat behandeld en vastgesteld. Dat Besluit is zoals gebruikelijk goed
met de betrokken sectoren afgestemd en zal ongewijzigd van kracht
blijven na 21 april 2021. In de Wet dieren is geregeld dat houders van
dieren waarvan de dieren geruimd worden een tegemoetkoming in de
schade krijgen uit het diergezondheidsfonds. Dat is ongeacht of de
betreffende sector via heffingen bijdraagt. Het geld uit de heffingen van
een bepaalde sector mogen echter alleen voor die sector aangewend
worden. Daar waar een sector niet bijdraagt aan het diergezondheidsfonds wordt de tegemoetkoming in schade uit de overheidsbijdrage aan
het diergezondheidsfonds betaald. Deze systematiek is gelijk aan de oude
regels en wordt ook niet door onderhavig besluit aangepast.
AVINED merkt op dat er in het Besluit niets staat over het feit dat de
minister nationaal ziekten kan aanwijzen en daar vervolgens ook
maatregelen voor kan treffen. Een voorbeeld is de bestrijding van laag
pathogene vogelgriep.
De bevoegdheid van de minister om ziekten aan te wijzen en maatregelen te treffen ter bestrijding van een aangewezen ziekten is opgenomen
in de Wet dieren. Het aanwijzen van ziekten waarvoor nationaal

Staatsblad 2021

169

95

aanvullend maatregelen getroffen kunnen worden zal in een ministeriële
regeling gebeuren. Het bestrijdingsbeleid voor specifieke ziekten wordt in
zogenoemde beleidsdraaiboeken beschreven die ook altijd met relevante
partijen worden afgestemd.
Het Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders, de Nederlandse
Werkgroep van Pluimvee, Parkvogels en kleinvee en de Hobbyvarkensvereniging geven aan de definities uit de Diergezondheidsverordening niet
helder te vinden in het onderscheid tussen commercieel en
niet-commercieel gehouden dieren. Het kabinet snapt de behoefte van
partijen voor helderheid op dit vlak. Het is echter niet mogelijk om op
nationaal niveau af te wijken van de in de verordening vastgestelde
definities. Het kabinet trekt graag samen met betrokken partijen op om
hier door middel van communicatie over de nieuwe regels meer duidelijkheid over te verschaffen.
De Vereniging Paarden Export en Transport Nederland en Vee&Logistiek
Nederland zouden graag zien dat het mogelijk is dat er meer laboratoria
erkend kunnen worden voor het onderzoek ten behoeve van export dieren
en dierlijke producten naar derde landen en dat deze laboratoria ook in
andere lidstaten gevestigd kunnen zijn (artikel 1A.1 van het Besluit
dierlijke producten en artikel 1.59 van het Besluit houders van dieren). De
Raad voor Accreditatie merkt op dat uit de toelichting niet duidelijk op te
maken is welke rol accreditatie zal spelen in de erkenning van de
laboratoria en vraagt om, indien accreditatie gebruikt gaat worden, de
nadere regels met hen af te stemmen.
De regels omtrent de erkenning en aanwijzing van laboratoria zullen in
een ministeriele regeling nader uitgewerkt worden. Net als onder de oude
regels zal accreditatie daar een belangrijke rol in spelen en daarom zal de
uitwerking van deze regels in overleg met de Raad voor Accreditatie
plaatsvinden. Ook zal aangesloten worden bij de categorisatie van
dierziekten van de Diergezondheidsverordening (A tot en met E). Voor de
verschillende categorieën dierziekten zullen verschillende eisen gelden
voor de erkenning of aanwijzing van laboratoria. Het uitgangspunt is dat
laboratoria die aan de eisen voldoen erkend kunnen worden, maar voor
bepaalde ziekten en testmethoden zal er de noodzaak zijn één specifiek
laboratorium aan te wijzen. Dit zou ook een laboratorium in het buitenland
kunnen zijn. Dit zal in de ministeriële regeling nader uitgewerkt en
toegelicht worden.
Stichting AAP stelt voor om nationaal aanvullende regels te stellen
aangezien in gedelegeerde verordening (EU) 2019/2035 primaten expliciet
worden uitgesloten van de quarantaine faciliteiten die op basis van deze
verordening erkend kunnen worden. Het vervoer van primaten binnen de
Unie is echter geregeld in gedelegeerde verordening (EU) 2020/688.
Daaruit blijkt dat primaten in principe in zogenoemde geconsigneerde
inrichtingen gehouden worden. In artikel 63, tweede lid, van die verordening is bepaald dat gehouden primaten alleen naar een geconsigneerde
inrichting verplaatst mogen worden die voldoet aan voorschriften die ten
minste even streng zijn als die welke worden vermeld in de editie van
2018 van de Gezondheidscode voor landdieren van de Wereldorganisatie
voor diergezondheid (OIE), in de artikelen 5.9.1 tot en met 5.9.5 met
betrekking tot de quarantainemaatregelen die van toepassing zijn op
primaten en in artikel 6.12.4 met betrekking tot de quarantainevoorschriften voor primaten uit een ongecontroleerde omgeving, en voor die
verplaatsing is toestemming verleend. Op basis van de Diergezondheidsverordening zijn er dus wel degelijk quarantaine eisen aan de inrichtingen
(geconsigneerde inrichtingen) waar primaten gehouden worden. Het
kabinet acht aanvullende nationale regels daarom niet nodig.

Staatsblad 2021

169

96

Een respondent wijst op het belang van strenge normen voor diergezondheid, voedselveiligheid en dierenwelzijn en het belang van toezicht
op deze normen in het slachthuis. Het kabinet onderschrijft dit belang.
Onderhavig Besluit ziet echter niet op de eisen ten aanzien van de slacht
van dieren en het slachthuis.
Hoofdstuk 7 Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van 21 april 2021. Hiermee
wordt afgeweken van de vaste verandermomenten, zoals opgenomen in
het kabinetsbeleid inzake vaste verandermomenten (Kamerstukken II
2009/10, 29 515, nr. 309). Het kabinetsbeleid biedt de mogelijkheid af te
wijken van vaste verandermomenten indien nodig voor de implementatie
van Europese regelgeving.
Deel II Artikelsgewijs
A. Besluit diergezondheid
Artikelen 2.1 en 2.2
Artikelen 2.1 en 2.2 bevatten criteria aan de hand waarvan kan worden
bepaald of een dier als verdacht van besmetting met een dierziekte moet
worden aangemerkt respectievelijk besmet is met een dierziekte. De
criteria zijn enkel van toepassing op dierziekten die in andere EU
regelgeving dan de diergezondheidsverordening zijn gereguleerd of op
nationaal niveau zijn aangewezen op grond van de Wet dieren. Artikelen
2.1, eerste lid, en artikel 2.2 komen inhoudelijk overeen met de bepalingen
in de diergezondheidsverordening waarin de criteria voor verdenking
respectievelijk besmetting zijn opgenomen (artikel 9, eerste en tweede lid,
van verordening (EU) 2020/689). Nu voor de criteria voor verdenking en
besmetting is aangesloten bij de diergezondheidsverordening geldt voor
alle aangewezen dierziekten hetzelfde kader. Voorheen waren de criteria
voor verdenking geregeld in artikel 2 van het Besluit verdachte dieren.
Artikel 2.1, tweede lid, regelt wanneer een verdenking wordt beëindigd.
De criteria voor beëindiging van een verdenking waren voorheen geregeld
in artikel 4, tweede lid, van het Besluit verdachte dieren en zijn overgenomen in artikel 2.1, tweede lid. De criteria voor beëindiging van een
verdenking zijn niet van toepassing op dierziekten waarop de diergezondheidsverordening van toepassing is. In de diergezondheidsverordening
zijn dergelijke criteria niet opgenomen en lidstaten zijn niet bevoegd om
over dit onderwerp aanvullende of strengere maatregelen te treffen.
Artikelen 3.1 tot en met 3.3
In paragraaf 3.3 van het algemeen deel van de toelichting is beschreven
dat de keuze voor de uitvoering van een aantal monitoringsprogramma’s
als wettelijke taak bij een instelling met een laboratorium worden belegd.
Essentieel voor de monitoring op dierziekte is dat monsters worden
genomen van dieren of dierlijke producten die vervolgens door een
laboratorium worden onderzocht. Artikel 10.2, eerste lid, onderdeel c, van
de Wet dieren geeft de minister de bevoegdheid om met betrekking tot
het doen van onderzoeken regels te stellen over inrichtingen waar
onderzoekswerkzaamheden plaatsvinden en de wijze waarop het
onderzoek plaatsvindt. Op basis van dat artikel is in de artikelen 3.1 tot en
met 3.3 van dit besluit geregeld dat een instelling met een laboratorium
wordt aangewezen voor de uitvoering van bepaalde monitoringsprogramma’s. In dat kader worden door de instelling allerlei noodzakelijke
onderzoekswerkzaamheden verricht zoals het nemen van monsters, het
doen van de benodigde laboratoriumanalyses, -tests en diagnoses en het

Staatsblad 2021

169

97

doen van secties en het rapporteren hierover. Artikel 3.1 biedt enerzijds
aan de minister de grondslag om bij besluit een instelling met een
laboratorium aan te wijzen en anderzijds de monitoringsprogramma’s aan
te wijzen die de instelling die is aangewezen uitvoert.
Door deze bevoegdheid tot aanwijzing bij de minister te beleggen,
bestaat in het geval van een crisissituatie, bijvoorbeeld bij een uitbraak
van een nieuwe dierziekte, de mogelijkheid om snel te handelen in het
kader van de uitvoering van een monitoringsprogramma. De monitoringsprogramma’s die op grond van artikel 3.1 zullen worden aangewezen zijn
de monitoringsprogramma die krachtens de artikelen 26, eerste lid, 31,
eerste en tweede lid, of 36, eerste lid, onderdeel d, onder i, van de
diergezondheidsverordening zijn vastgesteld. Daarnaast zal ook het
nationale monitoringsprogramma voor Q-koorts worden aangewezen
(artikel 2.76ig van het Besluit houders van dieren). Zie hiervoor ook
paragraaf 4.2.2.3 van het algemeen deel van de toelichting.
Voor een goede uitvoering van een monitoringsprogramma is het van
belang dat iedere exploitant meewerkt, zodat er statistisch gezien
voldoende representatieve monsters worden genomen. Om die reden
wordt in artikel 3.3 geregeld dat iedere exploitant verplicht is om het
nemen van monsters door de aangewezen instelling toe te staan en de
monsters vervolgens aan die instelling af te staan, voor zover het gaat om
monitoringsprogramma’s die vallen onder de wettelijke taak. Een
exploitant kan een houder van levende dieren zijn, maar ook exploitanten
van slachthuizen, inrichtingen voor levende producten of dierlijke
producten bestemd voor menselijke consumptie zoals melk, vallen
hieronder.
Tot slot geeft artikel 3.2 de minister de bevoegdheid om via instructies
sturing te geven aan de uitvoering en verantwoording van monitoringsprogramma’s. Hierbij valt te denken aan het maken van een werkplan.
Artikelen 4.1 tot en met 4.3
Zie hoofdstuk 3.2.2 van het algemene deel van de toelichting.
Artikelen 4.4 en 4.5
Zie hoofdstuk 3.2.3 van het algemene deel van de toelichting.
Artikelen 4.6 en 4.7
Zie hoofdstuk 3.2.4 van het algemene deel van de toelichting.
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 5 van het Besluit diergezondheid is gereserveerd voor regels
die betrekking hebben op de diergezondheidsheffing.
Artikel II van de wet van 5 juli 2017 tot wijziging van de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren en de Wet dieren in verband met de herziening
van het heffingenstelsel ten behoeve van de kosten van de bestrijding en
het weren van besmettelijke dierziekten, zoönosen en zoönoseverwekkers
(herziening heffingenstelsel Diergezondheidsfonds) (Stb. 313) introduceert
de wettelijke regels over de diergezondheidsheffing in de Wet dieren
(hoofdstuk 9, paragraaf 4, van de wet). Bij algemene maatregel van
bestuur worden de tarieven van de heffingen vastgesteld (artikel 9.25 van
de wet), de zogenoemde plafondbedragen (artikel 9.22 van de wet) en de
omvang van reserves (artikel 9.23, eerste lid, onder b, en derde lid, van de
wet). Artikel II zal op het zelfde moment in werking treden als de onderdelen van de Wet dieren die betrekking hebben op diergezondheid.

Staatsblad 2021

169

98

De uitvoeringsbepalingen met betrekking tot 2021 zullen in een separate
algemene maatregel van bestuur worden opgenomen (Besluit diergezondheidsheffing). Dat besluit heeft mede als grondslag de betreffende
bepalingen van de Wet dieren. Het voornemen is om de bepalingen die
betrekking hebben op 2022 en verder, op te nemen in hoofdstuk 5 van het
Besluit diergezondheid.
B. Artikel 6.1 (wijzigingen van het Besluit dierlijke producten)
Artikel 1A.1
Zie paragraaf 4.1.5 van het algemeen deel van de toelichting.
Artikel 1A.2
Titel III van de diergezondheidsverordening vormt de basis van de
Europese Commissie om regels te stellen over de binnenkomst van
dieren, levende dierlijke producten en producten van dierlijke oorsprong
in de Unie. In algemene zin geldt dat invoer van dieren en producten
alleen is toegestaan indien die dieren en producten afkomstig zijn van
derde landen die op een door de Europese Commissie gepubliceerde lijst
staan, zie hiervoor artikel 229 diergezondheidsverordening. De Europese
Commissie stelt op grond van artikel 234 van de diergezondheidsverordening voorschriften vast over de dieren en dierlijke producten die de
Unie binnenkomen. Voor veel dieren en dierlijke producten zijn die regels
opgenomen in verordening (EU) 2020/692. Zie hiervoor ook paragraaf
4.1.5 van het algemeen deel van de toelichting.
Voor dieren, specifieke soorten of categorie van dieren, levende dierlijke
producten en producten van dierlijke oorsprong waarvoor de Europese
Commissie geen voorschriften heeft gesteld, geeft artikel 234, derde lid,
van de diergezondheidsverordening lidstaten de ruimte om nationale
regels te stellen. Hiertoe is in artikel 3.8 een bevoegdheid van de minister
ten aanzien van levende dierlijke producten en producten van dierlijke
oorsprong. Er kan hierbij gedacht worden aan het vanuit derde landen in
Nederland brengen van bijensperma en eicellen van bijen.
Artikel 3.6
Zie paragraaf 4.1.6 van het algemeen deel van de toelichting.
C. Artikel 6.2 (wijziging Besluit handhaving en overige zaken Wet
dieren)
Artikelen 4.8 en 4.9
Op deze artikelen in ingegaan in hoofdstuk 2 van het algemeen deel van
de toelichting.
Artikel 4.10
Op verschillende momenten worden door laboratoria analyses, tests en
diagnoses uitgevoerd met betrekking tot het aantonen van de gezondheidsstatus van dieren en dierlijke producten. Dit kan bijvoorbeeld op het
moment dat ten behoeve van het intracommunautaire handelsverkeer een
diergezondheidscertificaat is vereist of de aan-of afwezigheid van een
dierziekte of ziekteverwekker moet worden aangetoond. In al die gevallen
moeten laboratoria zijn aangewezen, indien het werkzaamheden betreft
waarop verordening (EU) 2017/625 van toepassing is, of zijn erkend voor
zover het laboratorium in andere gevallen werkzaamheden verricht.

Staatsblad 2021

169

99

De aanwijzing van laboratoria die laboratoriumanalyses, -tests, en
-diagnoses uitvoeren ten behoeve van officiële controles of andere
officiële activiteiten, is geregeld in artikel 37 verordening (EU) 2017/625.
Laboratoria die in de gevallen, bedoeld in artikel 4.10, eerste lid, onderdelen b, c en d, laboratoriumwerkzaamheden verrichten, worden op grond
van artikel 4.10, tweede lid, erkend.
Daarnaast bevat artikel 4.10, eerste en derde lid, een grondslag om
regels te stellen over de laboratoria die laboratoriumanalyses, -tests, en
-diagnoses uitvoeren en de wijze waarop die werkzaamheden plaatsvindt.
Het uitgangspunt is daarbij het huidige beleid ten aanzien van de
erkenning laboratoria wordt voortgezet. Daartoe bevat artikel 4.10, derde
en vijfde lid, de nodige grondslagen. Tot slot wijst de minister op grond
van artikel 4.10, vierde lid, instanties aan die de werkzaamheden van
erkende laboratoria monitoren. Dit is, net als op dit moment het geval is,
het voor de erkenning relevante aangewezen Nationaal Referentielaboratorium.
D. Artikel 6.3 (wijziging Besluit diergeneesmiddelen)
Artikel 7a.1
Dit artikel verplicht exploitanten laboratoria, voorzieningen en andere
ruimten die werken met een bij ministeriele regeling aangewezen
ziekteverwekker zich te melden bij de minister. In het eerste lid van artikel
7a.1 wordt het toepassingsbereik van de meldplicht beperkt.
Allereerst is de verplichting om te melden van toepassing indien
exploitanten de aangewezen ziekteverwekker voor een aangesloten
periode van 30 dagen onder zich hebben in hun laboratorium, voorziening
en andere ruimte. Voor deze periode is gekozen, omdat dit voorkomt dat
er ook gemeld moet worden als een laboratorium, voorziening en andere
ruimte alleen voor een korte periode een monster onder zich heeft dat
wordt aangeboden voor nadere laboratoriumonderzoek. Bovendien vormt
het kortdurend in de opslag hebben van een dergelijke ziekteverwekker
zonder daar verder mee te werken een gering risico. Daarom is er voor
gekozen om kleinschalige diagnostische laboratoria of dierenartsenpraktijken uit te zonderen van deze verplichting.
Ten tweede moeten laboratorium, voorziening en andere ruimte zich
melden die tot doel hebben om de aangewezen ziekteverwekkers te
vermenigvuldigen. Het is van belang om ook inzichtelijk te hebben om
welke laboratoria, voorzieningen en andere ruimten dit gaat, omdat juist
grotere hoeveelheden van een ziekteverwekker, die ontstaan bij het
vermenigvuldigen, een groter risico op een uitbraak met zich brengt
indien er geen adequate bioveiligheidsmaatregelen zijn genomen.
De laboratoria, voorzieningen en andere ruimten die onder deze
meldplicht vallen, zullen voornamelijk laboratoria zijn die werken met
grote hoeveelheden ziekteverwekkers, farmaceutische bedrijven en
onderzoeksinstellingen.
Ook is voorzien in de mogelijkheid dat de exploitant de aanwezigheid
van een ziekteverwekker zin het bedrijf of de instelling kan afmelden zodra
de ziekteverwekker zich daar niet meer bevindt. De reden hiervoor is om
te zorgen voor een actueel bestand dat tevens bijdraagt aan het epidemiologische onderzoek dat de Minister bij een uitbraak van een bestrijdingsplichtige dierziekte moet verrichten.
De melding dient in de praktijk te worden gedaan bij de NVWA via een
formulier dat op de website beschikbaar wordt gesteld.

Staatsblad 2021

169

100

E. Artikel 6.4 (wijziging Besluit houders van dieren)
Artikel 1.1
Met dit onderdeel worden enkele nieuwe begripsbepalingen toegevoegd aan de al in artikel 1.1 van het Besluit houders van dieren
opgenomen bepalingen. De begripsbepalingen van spermawininrichting
en verzamelcentrum kwamen ook in de op de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren (hierna: Gwwd) gebaseerde regelgeving voor.
Voor de huidige begripsbepalingen is aangesloten bij de in de diergezondheidsverordening opgenomen begripsbepalingen. De overige nieuwe
begripsbepalingen hebben betrekking op een verkorte weergave van een
Europese richtlijn of verordening.
Artikelen 1.27 tot en met 1.33
In de nieuwe paragraaf 7 zijn regels opgenomen over melding en
bewaking van dierziekten en zoönosen. Met de in deze paragraaf
opgenomen artikelen 1.29 tot en met 1.31 is invulling gegeven aan artikel
18 van de diergezondheidsverordening, waarin een meldplicht is
opgenomen voor bepaalde ziekten. Daarnaast is invulling gegeven aan
artikel 269 van de diergezondheidsverordening, op grond waarvan
lidstaten aanvullende eisen kunnen stellen. Daartoe is in de artikelen 1.30
en 1.31 de mogelijkheid opgenomen om bij ministeriële regeling
dierziekten, zoönosen of ziekteverwekkers te kunnen aanwijzen of nadere
regels te kunnen stellen over de melding. Voor een nadere toelichting
wordt verwezen naar paragraaf 4.2.1 (meldplicht) van deze nota van
toelichting. De artikelen 1.32 en 1.33 hebben betrekking op onderzoek naar
zoönosen. Deze dienen ter implementatie van richtlijn 2003/99/EG en zijn
inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van de bepalingen die voorheen in
het Besluit zoönosen waren opgenomen. Hierop is ingegaan in paragraaf
4.4.1. (zoönosen) van deze nota van toelichting.
Artikelen 1.34 tot en met 1.43
In de nieuwe paragraaf 8 zijn de regels opgenomen over het bijeenbrengen van dieren. De artikelen 1.34 tot en met 1.39 bevatten algemene
regels voor het bijeenbrengen en de artikelen 1.40 tot en met 1.43 regels
voor het bijeenbrengen voor de Nederlandse markt. Bij deze regels is,
binnen de ruimte die de artikelen 170 en 269 van de diergezondheidsverordening de lidstaten bieden, zo veel mogelijk aangesloten bij de regels
voor bijeenbrengen van dieren zoals die golden krachtens de op de Gwwd
gebaseerde regelgeving. Ook is waar mogelijk rekening gehouden met
een aantal wensen vanuit de desbetreffende sector om meer differentiatie
naar diersoort aan te brengen bij overladen bij verzamelen op een
vervoermiddel (artikel 1.35) en het laden en lossen op verschillende
adressen (artikel 1.37). Voor een nadere toelichting op de verplichting tot
het bijhouden van gegevens voor vervoerders die hoefdieren en pluimvee
uitsluitende binnen Nederland vervoeren wordt verwezen naar paragraaf
4.3.1 van het algemeen deel van de toelichting. Voor een nadere
toelichting op de regels over bijeenbrengen van dieren wordt verwezen
naar paragraaf 4.1.1 (bijeenbrengen van dieren) van deze nota van
toelichting.
Artikelen 1.44 tot en met 1.47
De in de nieuwe paragraaf 9 opgenomen regels over het houden van
schapen of geiten zijn inhoudelijk nagenoeg ongewijzigd ten opzichte van
de regels die over Q-koorts waren opgenomen in de op de Gwwd
gebaseerde regelgeving. Hiervoor wordt verwezen naar paragrafen 4.1.7

Staatsblad 2021

169

101

(verplichte vaccinatie Q-koorts en Newcastle disease) en 4.2.2.3 (schapen
en geiten) van deze nota van toelichting.
Artikel 1.48
Zie paragraaf 4.3.1 van het algemeen deel van de toelichting.
Artikel 1.49
In de praktijk worden gegevens in het identificatie- en registratiesysteem voor dieren gebruikt voor de uitvoering van de meststoffenregelgeving en de Europese regelgeving over het «Pollutant Release and
Transfer Register» dat betrekking heeft op emissie en overbrenging van
verontreinigende stoffen. Met het oog op de regels over het gebruik van
deze gegevens in overeenstemming met de Algemene verordening
gegevensbescherming voorziet dit artikel in de bevoegdheid om deze
gegevens ook voor die doeleinden te gebruiken. Deze bepaling continueert artikel 1, derde lid, van het toenmalige Besluit identificatie en
registratie.
Artikelen 1.50 tot en met 1.53
De artikelen 1.50 en 1.51 geven uitvoering aan de verplichting in de
artikelen 108 en 109 van de diergezondheidsverordening voor lidstaten
om te zorgen voor een identificatie- en registratiesysteem met daarin een
geautomatiseerd gegevensbestand ten behoeve van de tracering van
dieren.
Artikel 1.51 bevat een grondslag om een houder van dieren te
verplichten om aanvullende gegevens te verstrekken ten opzichte van de
gegevens die op grond van artikel 109, eerste lid, van de diergezondheidsverordening voor de diersoorten rund, varken, schapen en geiten en
paardachtigen wordt gevraagd. Hierbij moet gedacht worden aan de
gegevens die voorheen op basis van de Regeling identificatie en
registratie van dieren moesten worden geregistreerd in het systeem, zoals
gegevens over het afvoeren van dieren, de aan- of afvoer van dieren uit
andere lidstaten of derde landen.
Artikel 1.52 bevat de grondslag om bij ministeriële regeling regels te
stellen over het verstrekken van gegevens door een houder van pluimvee.
Hiermee kan het bestaande registratiesysteem voor pluimveeverplaatsingen worden voortgezet. Deze verplichting zal alleen komen te rusten op
houders van kippen, kalkoenen, parelhoenders en eenden. Zie hiervoor
paragraaf 4.3.2 van het algemeen deel van de toelichting
Tot slot kunnen op grond van artikel 1.53 regels worden gesteld over het
herstel of intrekking van een melding en de voorwaarden waaronder dat
kan geschieden. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het
meesturen van fotomateriaal voor het doorgeven wijziging van het
geslacht van het dier indien dit foutief is ingevuld.
Artikel 1.54
Op grond van artikel 102 van de diergezondheidsverordening rust op
exploitanten van inrichting de verplichting om bepaalde gegevens bij te
houden in een eigen administratie over de dieren die hij houdt in zijn
inrichting. Dit betreft zowel geregistreerde als erkende inrichtingen waarin
dieren worden gehouden. Uit artikel 102 van de verordening volgt dat de
exploitant van de inrichting verplicht is om de bedrijfsadministratie
beschikbaar te stellen als de bevoegde autoriteit daarom verzoekt. Dit
omvat mede het op verzoek van de minister opsturen van de administratie. Naast de gegevens die worden bijgehouden op grond van artikel
102 van de verordening bevat dit artikel ook een grondslag om andere

Staatsblad 2021

169

102

gegevens over dieren bij te houden. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht
worden aan gegevens over identificatie- en verplaatsingsdocumenten, uit
derde landen ingevoerde dieren.
Artikel 1.55
De diergezondheidsverordening schrijft in de artikelen 112 tot en met
115 voor dat runderen, varkens, schapen en geiten en paardachtigen bij
verplaatsingen vergezeld moeten gaan van een identificatie- of verplaatsingsdocument. Voor runderen geldt dit alleen voor intracommunautaire
verplaatsingen, voor de anderen diersoorten geldt dit ook voor verplaatsingen binnen de lidstaat. Voor andere diersoorten kan de Europese
Commissie hierover regels stellen op grond van artikel 117 van de
verordening.
In de artikelen 44, 50, 57, 65, 66, 67, 71, 77, 78 en 79 van verordening
(EU) 2019/2035 is nader uitgewerkt welke gegevens het identificatie- of
verplaatsingsdocument moet bevatten. Op grond van artikel 110
diergezondheidsverordening geeft de bevoegde autoriteit identificatiedocumenten af voor runderen, paardachtigen en kameel- en hertachtigen.
Voor varkens en schapen en geiten worden verplaatsingsdocumenten
afgegeven waarvoor de bevoegde autoriteit modellen opstelt. Op basis
van artikel 120, tweede lid, onder d, diergezondheidsverordening zullen
naar verwachtingen door de Europese Commissie regels worden gesteld
over de vorm en de inhoud van de identificatie- en verplaatsingsdocumenten. Om uitvoering te kunnen geven aan de bevoegdheid tot het
afgeven van identificatiedocumenten bevat artikel 1.55 een bevoegdheid
om bij ministeriële regeling regels te stellen.
Bij paardachtigen worden door aangewezen instanties, bijvoorbeeld de
stamboekorganisatie, identificatiedocumenten afgeven. Op grond van
artikel 108, vijfde lid, van de diergezondheidsverordening wordt aan
lidstaten ruimte gegeven om dergelijke instanties aan te wijzen. Dit artikel
geeft hiertoe de mogelijkheid.
Artikelen 1.56 tot en met 1.58
De diergezondheidsverordening vereist dat dieren met een fysiek
identificatiemiddel gemerkt zijn, zie bijvoorbeeld artikel 112, onder a, en
113, eerste lid, onder a, van die verordening. In de artikelen 41, 48, 55, 59
en 75 van verordening (EU) 2019/2035 wordt aan lidstaten opgedragen om
de identificatiemiddelen waarmee een specifieke diersoort wordt gemerkt,
goed te keuren. De houder van runderen mag alleen het goedgekeurde en
door hem aangevraagde identificatiemiddel gebruiken. Zie hiervoor
bijvoorbeeld voor runderen artikel 41, derde lid, jo 38, derde lid, en voor
varkens artikel 55, tweede lid, jo 52, eerste lid, van verordening (EU)
2019/2035.
De artikelen 1.56, 1.57 en 1.58 bevatten hiertoe de benodigde grondslagen op basis waarvan de minister modellen van identificatiemiddelen
kan goedkeuren, inzicht heeft in de bestelde en geleverde identificatiemiddelen en regels kan stellen aan het gebruik van identificatiemiddelen door
een houder van dieren. Dit draagt bij aan de traceerbaarheid van dieren.
Artikel 1.59
Zie paragraaf 4.1.5 van het algemeen deel van de toelichting.
Artikel 1.60
Dit artikel voorziet in een bevoegdheid van de minister om regels te
stellen over het binnen Nederland brengen van levende dieren uit derde
landen, wanneer de Europese Commissie daarover geen uitvoeringsregel-

Staatsblad 2021

169

103

geving heeft gesteld. Er kan hierbij gedacht worden aan bijvoorbeeld
prairiehonden. Verwezen wordt naar de toelichting op artikel 3.8 dat
eenzelfde bepaling bevat over dierlijke producten.
Artikelen 2.10a tot en met 2.10f
Met dit onderdeel worden in een nieuwe paragraaf 3a van hoofdstuk 2
van het Besluit houders van dieren regels over reinigen en ontsmetten
opgenomen. Ook voor deze regels geldt dat waar mogelijk is aangesloten
bij de regels voor reinigen en ontsmetten zoals die golden krachtens de
op de Gwwd gebaseerde regelgeving. Op een aantal punten zijn er
evenwel verschillen. Zo is het op grond van de nieuwe Europese regels in
een aantal gevallen niet meer toegestaan om dubbele reiniging en
ontsmetting te verlangen (zie artikel 2.10f) Ook dient de plaats waar
reiniging en ontsmetting van wagens uit het buitenland geschiedt erkend
te zijn en dient de wijze van reiniging en ontsmetting te zijn vastgelegd in
een protocol (zie artikel 2.10c) dat borgt dat vervoermiddelen deugdelijk
en efficiënt gereinigd en ontsmet wordt en op zodanige wijze dat de
bioveiligheid niet in gevaar komt. Dat werknemers gezond en (bio)veilig
moeten kunnen werken is geborgd middels de wet- en regelgeving op het
gebied van arbeidsomstandigheden. Voor een nadere toelichting wordt
verwezen naar paragraaf 4.1.4 (vervoermiddelen voor dieren) van deze
nota van toelichting.
Artikelen 2.27a tot en met 2.27r
De gezondheidsvoorschriften die zijn opgenomen in de nieuwe
paragraaf 4.3 van hoofdstuk 2 vallen uiteen in regels over vervoer van
varkens en regels over monitoring van varkens. Deze regels sluiten aan bij
hetgeen hierover was bepaald in de krachtens de Gwwd gestelde regels.
Zoals toegelicht in paragraaf 4.1.2 (verplaatsen van varkens in Nederland)
van deze nota van toelichting onderscheidt de varkenshouderij in
Nederland zich van die in andere lidstaten door een zeer geconcentreerde
dichtheid aan varkenshouderijen en een verregaande mate van specialisering per bedrijf. Om die reden zijn de eerdere regels gehandhaafd
waarbij de aanvoer en afvoer afhankelijk is van de aard van het bedrijf.
Naast de al sinds geruime tijd gehanteerde onderverdeling in A-, B-, C-,
D-, E- en F-bedrijven is er ook voorzien in een categorie RE-bedrijven. Dit
zijn bedrijven waarbij het houden van varkens van hobbymatige aard is.
Deze bedrijven mogen op enig moment niet meer dan vier varkens met
hun eventuele biggen houden (artikel 2.27b, eerste lid, onderdeel f).
RE-bedrijven mogen van alle bedrijven varkens aanvoeren, indien zij
daarmee niet meer dan vier varkens met hun eventuele biggen houden
(artikel 2.27n). Afvoer van een RE-bedrijf naar andere varkensbedrijven is
alleen toegestaan als dit RE-bedrijven, buitenlandse bedrijven of een
slachthuis, spermawininrichting of onderzoeksinstituut betreft (artikel
2.27g, tweede lid). De regel dat A- en B-bedrijven geen dieren mogen
aanvoeren in de 5 weken nadat zij dieren hebben aangevoerd is vervallen.
Door dit verbod was te herleiden waar een introductie van een dierziekte
vandaan kwam. Echter, dit is al mogelijk door de andere garanties die in
het systeem zijn ingebouwd. Verder worden de afvoermogelijkheden voor
B-bedrijven naar F-bedrijven verruimd. Voorzien wordt in de afvoer naar
D-bedrijven via een F-bedrijf of afvoer naar een cluster van F-bedrijven.
Deze uitzondering wordt uit bedrijfseconomische overwegingen gemaakt.
Daarmee wordt voorzien in een behoefte van de varkenssector. Ook de
mogelijkheid om van een hoger aantal bedrijven op een D-bedrijf
aangevoerd te krijgen op het moment dat er van een « all-in-all-out
principe» gebruik wordt gemaakt komt te vervallen. Sinds de overgang
van de regelgeving van productschappen naar LNV wordt hier geen
gebruik meer van gemaakt, omdat het voordeel voor het B-bedrijf niet

Staatsblad 2021

169

104

was overgenomen in de oude regelgeving. De in paragraaf 4.3.2 van het
besluit opgenomen verplichting tot monitoring is nader toegelicht in
paragraaf 4.2.2.4 (varkens) van deze nota van toelichting.
Artikel 2.46a
De in dit artikel opgenomen verplichting voor monitoring op Brucellose
is inhoudelijk ongewijzigd ten opzichte van de verplichting die eerder in
de op de Gwwd gebaseerde regelgeving was opgenomen. Hierop is
ingegaan in paragraaf 4.2.2.2 (runderen) van deze nota van toelichting.
Artikelen 2.76ia tot en met 2.76if
De meeste van de in de nieuwe paragraaf 6.2. opgenomen regels over
vogels betreffen voorschriften over monitoring van pluimvee. Deze
voorschriften zijn grotendeels gelijk aan de verplichting tot monitoring
zoals die was opgenomen in de op de Gwwd gebaseerde regelgeving. Bij
de omschrijving van de aard en de reikwijdte van de verplichting tot
monitoring is zo veel mogelijk aangesloten bij de terminologie van de
diergezondheidsverordening. De voorschriften voor monitoring zijn nader
toegelicht in paragraaf 4.2.2.5 van deze nota van toelichting. Daarnaast
zijn in paragraaf 6.2 van het besluit twee bepalingen over vaccinatie
opgenomen. Dit betreft de algemeen verplichte vaccinatie tegen
Newcastle disease (artikel 2.76id) en de in een specifiek geval verplichte
vaccinatie tegen salmonella enteritidis (artikel 2.76if). Deze bepalingen
sluiten aan bij hetgeen eerder hierover was opgenomen in de op de
Gwwd gebaseerde regelgeving. In paragraaf 4.1.7 van deze nota van
toelichting is de vaccinatieverplichting voor Newcastle disease nader
toegelicht.
Artikelen 2.76ig en 2.76ih
De in de nieuwe paragraaf 7 van het besluit opgenomen regels over het
houden van schapen of geiten voor productie zijn inhoudelijk nagenoeg
ongewijzigd ten opzichte van de regels die hierover waren opgenomen in
de op de Gwwd gebaseerde regelgeving. Hiervoor wordt verwezen naar
paragraaf 4.2.2.3 (schapen en geiten) van deze nota van toelichting.
Artikel 3.3a
Zie paragraaf 4.1.8 van het algemeen deel van de toelichting.
Artikel 3.24
Met dit artikel worden de benodigde grondslagen gecreëerd om op een
zelfde wijze als onder de toenmalige Gwwd uitvoering te kunnen geven
aan verordening (EU) nr. 576/2013 over het niet-commercieel handelsverkeer in honden, katten en fretten.
Verordening (EU) nr. 576/2013 stelt onder meer verplicht dat de dieren
vergezeld gaan van een paspoort, dat ze zijn gevaccineerd tegen rabiës en
zijn voorzien van een chip (transponder). Indien de dieren afkomstig zijn
uit een EU-lidstaat, moeten zij bovendien vergezeld gaan van een
paspoort. Aanvullend op de eisen van verordening (EU) nr. 576/2013
moeten de dieren tevens vóór vertrek klinisch worden onderzocht door
een dierenarts en daarna vergezeld gaan van een gezondheidscertificaat
waarin wordt verklaard dat de dieren geschikt zijn om te worden vervoerd.
Overigens voorziet verordening (EU) nr. 576/2013 in artikel 5, eerste en
vierde lid, in één uitzonderingssituatie waarin de aanvullende
voorschriften van richtlijn 92/65/EG voor het commerciële verkeer ook van
toepassing zijn op het niet-commerciële verkeer: wanneer een houder of

Staatsblad 2021

169

105

eigenaar met méér dan 5 honden, katten of fretten de grens overschrijdt,
terwijl daarvan niet het doel is de dieren te verkopen, en – kort gezegd –
geen sprake is van deelname aan een tentoonstelling of evenement. In dit
geval is nog steeds sprake van niet-commercieel verkeer, en valt deze
verplaatsing onder de reikwijdte van de verordening en niet die van de
richtlijn, maar moet – op grond van artikel 5, vierde lid, van de Verordening – tóch worden voldaan aan de aanvullende eisen van de Richtlijn.
In hoofdstuk 11c van de toenmalige Regeling handel levende dieren en
levende producten werd uitvoering gegeven aan verordening (EU)
nr. 576/2013. In de Regeling handel werd aanvullend op de uitvoering van
verordening (EU) nr. 576/2013 voorzien in voorschriften over een verbod
op het verstrekken van blanco paspoorten aan anderen dan gemachtigde
dierenartsen, en een verbod op het voorhanden hebben van blanco
paspoorten door anderen dan erkende uitgevers en gemachtigde
dierenartsen. Op basis van de artikel 11c4 van de toenmalige Regeling
handel levende dieren en dierlijke producten moeten uitgevers van blanco
identificatiedocumenten voor honden, katten en fretten worden erkend
door de minister. Dit erkenningsvereiste wordt voortgezet in de regelgeving krachtens de Wet dieren. Artikel 7.1 van de Wet dieren en dit artikel
vormen de grondslag om bij ministeriele regeling uitgevers te erkennen
voordat zij blanco identificatiedocumenten uitgeven.
Artikelen 4.15 tot en met 4.18
Met dit onderdeel worden twee nieuwe paragrafen toegevoegd aan
hoofdstuk 3 van het Besluit houders van dieren. Beide paragrafen
betreffen regels over het houden van dieren voor vertoning. In paragraaf 3
zijn de regels voor hoefdieren opgenomen en in paragraaf 4 die over
vogels. Deze regels zijn toegelicht in paragraaf 4.1.3 (tentoonstellingen,
keuringen en evenementen) van deze nota van toelichting.
F. Artikel 6.5 (wijziging van het Besluit diergezondheidsheffing)
Op 21 april 2021 treden de onderdelen van de Wet dieren met
betrekking tot het onderwerp diergezondheid in werking, en vervallen de
bepalingen van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Ook de
regels over de diergezondheidsheffing van de Wet dieren treden dan in
werking en vormen dan de wettelijke grondslag voor deze heffing, in
plaats van de oude wet. De bepalingen in beide wetten zijn inhoudelijk
gelijk. De algemene maatregel van bestuur met uitvoeringsregels voor
deze heffing, met name de vaststelling van de tarieven, heeft zowel de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren als de Wet dieren als basis.
Gebleken is dat de in dat besluit opgenomen definitie van de diverse
categorieën van varkensbedrijven niet correct was. Deze wijziging voorziet
in een correcte definitie.
G. Artikel 7.1 (overgangsrecht)
Artikel 13 van verordening (EU) 2015/262 (verordening paardenpaspoort) maakte het mogelijk voor lidstaten om een uitzondering te maken
op de verplichtingen tot identificatie en registratie van paardachtigen
onder die verordening. Deze paardachtigen zijn, voor zolang zij in
aangewezen gebieden leven, niet geïdentificeerd of geregistreerd
overeenkomstig verordening (EU) 2015/262. De reden hiervoor is dat in
het wild of half in het wild levende paardachtigen lastig te identificeren
zijn. Pas als de paardachtigen het gebied verlaten moeten zij geïdentificeerd en geregistreerd zijn. Bijlage IV van de toenmalige Regeling handel
levende dieren en levende producten bevatte de aangewezen natuurterreinen waarin de niet-geïdentificeerde en -geregistreerde paardachtigen
verbleven. Artikel 60 van verordening (EU) 2019/2035 zet deze uitzonde-

Staatsblad 2021

169

106

ringsmogelijkheid onder dezelfde voorwaarden voort. Om na inwerkingtreding van de diergezondheidsverordening de uitzondering op de
identificatie- en registratieplicht voor paardachtigen die leven in reeds
aangewezen natuurterreinen voortzetten, is hiervoor in artikel 7.1
overgangsrecht opgenomen.
H. Artikel 7.3 (vervallen artikel 2.3 Besluit diergezondheid)
Artikel 2.3 van het Besluit diergezondheid voorziet in een bevoegdheid
om bij ministeriële regeling regels te stellen over waarschuwingsborden
en kentekenen die worden geplaatst bij gebouwen, ruimten, terreinen,
gebieden of andere onroerende zaken waar zich kort gezegd uitbraken
voordoen van een besmettelijke dierziekte. Dit op basis van artikel 5.6,
vierde en vijfde lid, van de wet. Het kabinet heeft het voornemen om deze
wettelijke bepaling te schrappen. Een wetsvoorstel dat daarin voorziet is
aanhangig bij de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2020/21, 35 746, nr. 2).
Wanneer dat wetsvoorstel, eenmaal wet, in werking treedt, kan artikel 2.3.
van het Besluit diergezondheid komen te vervallen. Artikel 7.3 van dit
besluit voorziet daar in.
I. Artikel 7.5 (inwerkingtreding)
In artikel 7.5, eerste lid, van het besluit is de datum van inwerkingtreding concreet gesteld op 21 april 2021, de datum waarop verordening
(EU) nr. 2016/429, van toepassing is. Eveneens is geregeld (artikel 7.5,
tweede lid) dat drie bepalingen van het Besluit houders van dieren over
de melding van dierziekten en ziekteverschijnselen eerst in werking treden
nadat bij koninklijke boodschap van 17 februari 2020 ingediende voorstel
van wet tot wijziging van de Wet dieren in verband met de uitvoering van
de herziene Europese diergezondheidswetgeving (Kamerstukken 35 398)
tot wet is of wordt verheven en artikel in werking treedt. Dat wetsvoorstel,
eenmaal wet, voorziet in de bevoegdheid om dergelijke regels bij
algemene maatregel van bestuur te stellen. Tot die tijd zijn de meldingsverplichtingen in artikel 2.12 van de Wet dieren zelf opgenomen.
Het derde lid voorziet in de inwerkingtreding van de bepaling met de
correcte definitie van de diverse categorieën varkensbedrijven in het
Besluit diergezondheidsheffing (artikel 6.5). Deze is afhankelijk van de
inwerkingtreding van het besluit van 15 oktober 2020 tot wijziging van het
Besluit diergezondheidsheffing in verband met de vaststelling van de
tarieven voor 2021 (Stb. 399), dat op zijn beurt ook voorziet in een
aanpassing van die definitie. Eerst treedt laatstgenoemd besluit in
werking (eveneens op 21 april 2021), en onmiddellijk daarna dit onderdeel
van het onderhavige besluit.

Staatsblad 2021

169

107

III Transponeringstabel
Verordening (EU) 2016/429 van het Europees Parlement en de Raad van
9 maart 2016 betreffende overdraagbare dierziekten en tot wijziging en
intrekking van bepaalde handelingen op het gebied van diergezondheid
(«diergezondheidswetgeving»)
Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

1

Behoeft geen implementatie,
betreft onderwerp en doel

2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

3, lid 1 – 5, eerste
alinea

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

3, lid 5, tweede alinea

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

3, lid 6

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

4

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

5, lid 1

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

5, lid 2 – 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

6, lid 1, 2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

6, lid 3 – 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

7

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

8, lid 1

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

8, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

8, lid 3

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

8, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

9, lid 1

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende
bepalingen

Staatsblad 2021

169

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

108

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

9, lid 2 – 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

10, lid 1 – 5

6.2, 6.3

10, lid 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

11

6.2

12

6.2, 8.15 e.v.

13

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

14, lid 1, 2

5.9, 10.2, tweede lid

14, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

15

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

16, lid 1

6.2

16, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

17

6.2, 6.3

18, lid 1, 2

2.12

18, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

19

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

20, lid 1, 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

20, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

21

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

22 -23

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

24

6.2

25, lid 1, 2

6.2

25, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om te beslissen dat meldingen
tot de bevoegde autoriteit worden gericht

Artt. 1.29 tot en met 1.31 Besluit
houders van dieren

Staatsblad 2021

169

109

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

26 – 28

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

29 – 30

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

31, lid 1 – 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

31, lid 4, 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

32, lid 1

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

32, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

33 – 34

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

35

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

36, lid 1 – 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

36, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

37, lid 1 – 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

37, lid 4, 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

38

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

39 – 40

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

41, lid 1, 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

41, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

42, lid 1 – 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

42, lid 4 – 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om te kiezen voor optioneel
uitroeiings-programma

Staatsblad 2021

169

110

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

43

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

44

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

45, lid 1 – 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

45, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

46

2.2, tiende lid; 5.4

47 – 51

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

52, lid 1

Behoeft geen implementatie,
wordt via een overeenkomst of
andere afspraken in voorzien

52, lid 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

52, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

53, lid 1

5.1 – 5.9

53, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

54, lid 1, 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

54, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

55, lid 1

5.1–5.9 en feitelijk handelen van
centrale overheid

55, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

56

5.1–5.9 en feitelijk handelen van
centrale overheid

57

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

58, lid 1

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

58, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

Staatsblad 2021

169

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

111

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

59 – 61

5.1–5.9

62, lid 1

5.1–5.9

62, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

63

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

64, lid 1, 2

5.1–5.9

64, lid 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

64, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

65

5.1–5.9

66

6.2

67

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

68, lid 1

5.1–5.9

68, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

69

5.1 en 5.4, lid 3, onder b

70, lid 1 en 2

5.1–5.9 en feitelijk handelen van
centrale overheid

70, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

71, lid 1

5.1–5.9

71, lid 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

71, lid 3, 4

Behoeft geen implementatie,
bepalingen richten zich tot
Europese Commissie

72, lid 1

5.1–5.9

72, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

73, lid 1, 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

73, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om aanvullende ziektebestrijdingsmaatregelen te treffen

Staatsblad 2021

169

112

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

74, lid 1 – 3

5.1–5.9

Bevoegdheid om aanvullende voorlopige
ziektebestrijdings-maatregelen te treffen (lid
2)

74, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

75

5.1–5.9 en feitelijk handelen van
centrale overheid

76, lid 1 – 4

5.1–5.9 en feitelijk handelen van
centrale overheid

76, lid 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

77, lid 1

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

77, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

78 – 82

5.1–.9

83, lid 1

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

83, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

84

6.2, 6.3

85

2.4

86

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

87, lid 1, 2

6.2, 6.3

87, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

88

2.4

89

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

90

6.2, 6.3

91

2.4

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om aanvullende voorlopige
ziektebestrijdings-maatregelen te treffen (lid
2, onder b)

Bevoegdheid om aanvullende ziektebestrijdingsmaatregelen te treffen (80, lid 2)

Artikel 1.48 Besluit houders van
dieren (termijn wijziging
gegevens), bij mr
Bevoegdheid tot uitzondering op registratieplicht, mits voorzien in uitvoeringshandeling

Artikel 4.9 Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren, bij mr

Artikel 1.48 Besluit houders van
dieren (termijn wijziging
gegevens), bij mr

Bevoegdheid tot uitzondering op registratieplicht, mits voorzien in uitvoeringshandeling

Artikel 4.9 Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren, bij mr

Artikel 1.48 Besluit houders van
dieren (termijn wijziging
gegevens), bij mr
Bevoegdheid tot uitzondering op registratieplicht, mits voorzien in uitvoeringshandeling

Staatsblad 2021

169

Artikel 4.9 Besluit handhaving en
overige zaken Wet dieren, bij mr

113

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

92

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

93

6.3

94, lid 1, 2

6.2, 6.3

94, lid 3, 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

95

6.2, 6.3

96, lid 1, 2

6.2, 6.3

96, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

97, lid 1

6.3

97, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

98

6.3

99, lid 1

6.4

99, lid 2 – 5

6.3

100

6.3

101, lid 1, 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

101, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

102 – 105

6.2, 10.1

Bevoegdheid tot uitzondering op documentatieplicht (artt. 102, tweede lid, 103, tweede
lid, 104, tweede lid, en 105, tweede lid)

2.2, 3.2, 6.4

Bewaartermijn gegevens (artt. 102, derde lid,
103, derde lid, 104, derde lid, 105, derde lid)

Bewaartermijn gegevens:
Artikel 3.6 Besluit dierlijke
producten (levende producten), bij
mr, artikel 1.39 Besluit houders van
dieren (vervoerders) en artikel 1.54
Besluit houders van dieren
(dieren), bij mr

106 – 107

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

108

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

109, lid 1

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

109, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

110 – 111

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

Staatsblad 2021

169

114

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

112

6.2

113

6.2, 6.4

114 – 115

6.2

116

6.4

117

6.2

118 – 120

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

121

6.2

122 – 123

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

124

6.2

125, lid 1

6.2

125, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

126 – 130

6.2

131

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

132, lid 1

6.2

132, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

133, lid 1, lid 2, eerste
alinea

6.2

133, lid 2, tweede
alinea

2.5

134

6.2

135

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

136, lid 1

6.2

136, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

137, lid 1

6.2

137, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

138, lid 1, 2

6.4

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid tot uitzondering op
documentatieplicht

Bevoegdheid tot uitzondering op
documentatieplicht

Bevoegdheid om verzameling op vervoermiddel toe te staan

Artt 1.34 en 1.35 Besluit houders
van dieren

Bevoegdheid om verplaatsing van dieren
onder alternatieve voorwaarden toe te staan

Staatsblad 2021

169

115

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

138, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

139, lid 1, 2

6.4

139, lid 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

139, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

140 – 142

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

143, lid 1, lid 2, eerste
alinea

6.2

143, lid 2, tweede
alinea

6.4

143, lid 3

6.2

144

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

145

6.2

146 – 147

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

148

6.2

149, lid 1

6.3

149, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

149, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

150

Behoeft geen implementatie,
bepaling heeft rechtstreekse
werking

151, lid 1, 2

6.2

151, lid 3, 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

152

6.2

153, lid 1, 2, 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

153, lid 4

6.4

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om verplaatsing van dieren
onder alternatieve voorwaarden toe te staan

Bevoegdheid om alternatief systeem voor
traceerbaarheid toe te staan

Bevoegdheid om verplaatsing via TRACES te
meden

Staatsblad 2021

169

116

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

154

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

155

6.2

156

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

157 – 159

6.2

160

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

161, lid 1, 2, eerste
alinea

6.2

161, lid 2, tweede
alinea

6.4

161, lid 3

6.2

161, lid 4

6.4

161, lid 5

6.2

161, lid 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

162, lid 1, 2

6.2

162, lid 3, 4, 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

163, lid 1

6.2

163, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

163, lid 4

6.4

163, lid 5, 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

164, lid 1

6.2

164, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

164, lid 3

6.2

165, lid 1, 2

6.4

165, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

166, lid 1, 2

6.2

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om alternatief systeem voor
verplaatsingen toe te staan

Bevoegdheid om verplaatsing via TRACES te
melden

Bevoegdheid om verplaatsing van levende
producten onder alternatieve voorwaarden
toe te staan

Staatsblad 2021

169

117

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

166, lid 3, 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

167, lid 1,a en b

6.2

167, lid 1, laatste alinea

6.4

167, lid 2

6.2

167, lid 3

6.3

167, lid 4

6.2

167, lid 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

168, lid 1, 2

6.2

168, lid 3, 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

169, lid 1

6.2

169, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

169, lid 4

6.4

169, lid 5, 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

170

5.1, lid 4, par. 5.2

Bevoegdheid om nationale maatregelen te
treffen ter bestrijding van categorie d- en
e-ziekten

Levende producten: artikel 3.6
Besluit dierlijke producten, bij mr
Algemeen artt. 1.34 – 1.43 Besluit
houders van dieren
Schapen en geiten: artt. 1.44 – 1.47
Besluit houders van dieren
R&O: artt. 2.10a – 2.10f Besluit
houders van dieren
Varkens: artt. 2.27a – 2.27q
Tentoonstelling evenhoevigen:
artt. 4.15 – 4.17 Besluit houders
van dieren
Tentoonstelling pluimvee: art. 4.18
Besluit houders van dieren

171

5.1, lid 4, par. 5.2

Bevoegdheid om nationale maatregelen te
treffen ter bestrijding van opkomende
ziekten

Levende producten: artikel 3.6
Besluit dierlijke producten, bij mr
Algemeen artt. 1.34 – 1.43 Besluit
houders van dieren
Schapen en geiten: artt. 1.44 – 1.47
Besluit houders van dieren
R&O: artt. 2.10a – 2.10f Besluit
houders van dieren
Varkens: artt. 2.27a – 2.27q
Tentoonstelling evenhoevigen:
artt. 4.15 – 4.17 Besluit houders
van dieren
Tentoonstelling pluimvee: art. 4.18
Besluit houders van dieren

Bevoegdheid om verplaatsing van producten
volgens alternatief systeem toe te staan

Bevoegdheid om verplaatsing via TRACES te
melden

Staatsblad 2021

169

118

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

172

6.2

173

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

174 – 175

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

176, lid 1

6.2

176, lid 2

6.4

176, lid 3

6.2

176, lid 4, 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

176, lid 6

6.2

177

6.3

178 – 179

6.2

180, lid 1,2

6.2

180, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

181, lid 1

6.3

181, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

182

6.3

183, lid 1

5.1, lid 4

183, lid 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

183, lid 3-5

6.3

184

6.3

185, lid 1-4

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

185, lid 5

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

186, lid 1

6.2

186, lid 2

6.2, 10.1

186, lid 3

6.2

187

6.2

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte
Artikel 1.48 Besluit houders van
dieren (termijn wijziging
gegevens), bij mr

Artikel 1.48 Besluit houders van
dieren (termijn wijziging
gegevens), bij mr

Bevoegdheid om uitzonderingen toe te staan
op documentatieplicht

Staatsblad 2021

169

119

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

188, lid 1

6.2

188, lid 2

6.2, 10.1

188, lid 3

6.2

189 – 190

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

191

6.2

192, lid 1

6.2

192, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

193, lid 1, 2

6.2

193, lid 3

6.4

194 – 195

6.2

196, lid 1

6.2

196, lid 2

6.4

197, lid 1, 2

6.2

197, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

198

6.4

Bevoegdheid om verplaatsing toe te staan

199

6.4

Bevoegdheid om vrijlating slechts onder
voorwaarden toe te staan

200, lid 1

Zie artt. 196, 197 en 198

200, lid 2

6.2

200, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

201, lid 1

6.2

201, lid 2

6.4

201, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

202, lid 1, 2

6.2

202, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

203, lid 1

6.2

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om uitzonderingen toe te staan
op documentatieplicht

Bevoegdheid om alternatief gebruik toe te
staan

Bevoegdheid om verplaatsing of vrijlating
toe te staan

Bevoegdheid om het binnenbrengen van
levende aquacultuurdieren in een zone of
compartiment waar een uitroeiingsprogramma is vastgesteld

Staatsblad 2021

169

Beleidsruimte wordt niet op
amvb-niveau ingevuld

120

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

203, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

204, lid 1, 2

6.4

204, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

205, lid 1

6.2

205, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

206 – 207

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

208 – 209

6.2

210

6.4

211

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

212

6.2

213 – 214

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

215

6.2

216, lid 1 – 3

6.3

216, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

217

Behoeft geen implementatie,
bepaling werkt rechtstreeks

218, lid 1, 2

6.2

218, lid 3, 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

219

6.2

220

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

221

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

222, lid 1, 2, 4

6.2

222, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om toestemming te verlenen
voor verplaatsingen van waterdieren voor
wetenschappelijke doeleinden

Beleidsruimte wordt niet op
amvb-niveau ingevuld

Bevoegdheid om toestemming te verlenen
voor verplaatsingen binnen grondgebied
lidstaat zonder diergezondheidscertificaat

Staatsblad 2021

169

121

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

223, lid 1 – 3

6.2

223, lid 4

6.3

223, lid 5

6.2

223, lid 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

224, lid 1 – 2

6.2

224, lid 3 – 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

225, lid 1 – 3

6.2

225, lid 2

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen van
centrale overheid

226

5.1–5.9 en feitelijk handelen van
centrale overheid

227

Zie de in het artikel aangehaalde
artikelen van de
diergezondheids-verordening

228

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

229, lid 1

6.3

229, lid 2

6.2

230, lid 1 en 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

230, lid 2

6.4

231

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

232

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

233, lid 1

6.3

233, lid 2 – 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

234, lid 1,

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

234, lid 3

2.7

235 – 236

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

237, lid 1 – 3

6.3

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om nationale maatregelen te
treffen

Art. 1A.2 Besluit dierlijke producten en art. 1.60 Besluit houders
van dieren

Staatsblad 2021

169

122

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

237, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

238, lid 1, 2

6.2

238, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

238, lid 4

2.7

239

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

240, lid 1

6.2

240, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

241, lid 1

H5

241, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

242, lid 1

6.2

242, lid 2 – 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

243

2.7

244 – 251

Wordt pas van kracht op 21 april
2026, dus wordt nog niet
uitgevoerd

252 – 255

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

256

Wordt pas van kracht op 21 april
2026, dus wordt nog niet
uitgevoerd

257, lid 1

5.1 – 5.9

257, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

258, lid 1 – 3

5.1 – 5.9

258, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

259

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

260

5.1 – 5.9

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Art. 1A.2 Besluit dierlijke producten en art. 1.60 Besluit houders
van dieren

Art. 1A.1 Besluit dierlijke producten en art. 1.59 Besluit houders
van dieren

Bevoegdheid om andere passende noodmaatregelen te treffen

Staatsblad 2021

169

123

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

261

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

262, lid 1

5.1 – 5.9

262, lid 2, 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zich tot Europese
Commissie

263 – 266

Behoeft geen implementatie,
procedurebepalingen

267

Behoeft geen implementatie,
bepalingen werken rechtstreeks

268

5.10, 5.11, 5.12, 6.2, 8. – 8.8; Wet
op de economische delicten

269

H2, H3

270 – 283

Behoeft geen implementatie,
slotbepalingen

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

Bevoegdheid om aanvullende of strengere
maatregelen te treffen

Art. 3.6 Besluit dierlijke producten
Artt. 1.50 – 1.58 Besluit houders
van dieren

verordening (EU) nr. 576/2013: verordening (EU) nr. 576/2013 van het
Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013 betreffende het
niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren en tot intrekking van
Verordening (EG) nr. 998/2003
Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

1

Behoeft geen implementatie,
betreft onderwerp

2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

3, onderdelen a t/m f, i
t/mj

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

3, onderdeel g

6.3

Bevoegdheid aanwijzen gemachtigde
dierenarts

Beleidsruimte wordt niet op
amvb-niveau ingevuld

3, onderdeel h

6.3

Bevoegdheid aanwijzen officiële dierenarts

Beleidsruimte wordt niet op
amvb-niveau ingevuld

3, onderdeel k

2.7

Bevoegdheid aanwijzen punt van
binnenkomst

Art. 3.24, eerste lid, Besluit
houders van dieren

4

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

5, eerste t/m derde,
vijfde en zesde lid

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

5, vierde lid

6.2

6

6.2

7, lid 1 en 2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

7, lid 3

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

Staatsblad 2021

169

124

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

8, lid 1 en 3

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

8, lid 2 en 4 – 6

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

9

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

10, lid 1 en 2

6.2

10, 3

2.7

11, lid 1 en 2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

11, lid 3

6.2

11, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

12, lid 1

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

12, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

13

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

14

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

15

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

16

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

17, lid 1

6.2

17, lid 2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

18

2.4

19, 20

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

21, lid 1 en 3

6.3, 2.4

21, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

22

6.3, 2.4

Art. 3.24 Besluit houders van
dieren

23

2.4

Art. 3.24 Besluit houders van
dieren

24

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijke handeling

25, lid 1 en 3

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

Art. 3.24 Besluit houders van
dieren

Art. 3.24 Besluit houders van
dieren

Art. 3.24 Besluit houders van
dieren

Staatsblad 2021

169

125

Bepaling verordening

Bepaling in Wet dieren

Omschrijving beleidsruimte

25, lid 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

26

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

27

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

28

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

29

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

30, lid 1 en 2

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

30, lid 3

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

31

Behoeft geen implementatie,
gericht aan derde land

32

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

33, lid 1

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

33, lid 2

6.2

34, lid 1, 3 en 4

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

34, lid 2

6.2

35, lid 1 en 2

Behoeft geen implementatie,
rechtstreeks werkende bepaling

35, lid 3

9.1

36

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

37, lid 1 – 3

Behoeft geen implementatie,
betreft feitelijk handelen

37, lid 4

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

38 – 39

Behoeft geen implementatie,
bepaling richt zicht tot EC

40 – 45

Behoeft geen implementatie,
slotbepalingen

Bepaling Besluit diergezondheid
en toelichting op de keuze(n) bij
de invulling van de beleidsruimte

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Staatsblad 2021

169

126