Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2022

Nr. 100

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 maart 2022
Met deze brief wil ik uw Kamer, mede namens de Minister voor Natuur en
Stikstof, informeren over de voortgang van het Nationaal Programma
Landbouwbodems (NPL), dat van start is gegaan in 2019. Zoals aan uw
Kamer is gemeld1, is een evaluatie uitgevoerd over de voortgang van het
Nationaal Programma Landbouwbodems. Ik zal u eerst een update geven
over de voortgang van de vier sporen van het Nationaal Programma
Landbouwbodems (NPL) en vervolgens de bevindingen van de tussenevaluatie en mijn beleidsreactie geven.
Nationaal Programma Landbouwbodems (NPL)
We staan als samenleving voor uitdagende opgaven op het gebied van
klimaat, biodiversiteit, waterkwaliteit, vastlegging van koolstof, het
aanpassen aan klimaatverandering en ook het bieden van toekomstperspectief voor een duurzame en veerkrachtige landbouw. Gezonde bodems
vormen niet alleen een belangrijke basis voor duurzame landbouw, maar
is ook een voorwaarde voor het realiseren van die opgaven. Het NPL heeft
twee doelen voor de lange termijn: allereerst duurzaam beheer van alle
landbouwbodems in Nederland in 2030 en ten tweede, zoals in het
Klimaatakkoord is afgesproken, het extra vastleggen van 0,5 Mton
CO2-equivalent per jaar in de minerale landbouwbodems.
Het realiseren van duurzaam bodembeheer en extra koolstofvastlegging
in landbouwbodems is een grote en complexe opgave. Het zijn primair de
agrariërs en landeigenaren die invloed hebben op de kwaliteit en het
beheer van landbouwbodems, maar ook ketenpartijen en andere
stakeholders hebben hierbij een rol. Ik zie het als mijn taak om agrariërs
en de betrokken partijen te ondersteunen door relevante kennis te
ontwikkelen en ze te informeren en te inspireren door activiteiten te
1

kst-35925-XIV-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 35 570 XIV, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

1

ondernemen die leiden tot duurzaam bodembeheer en extra koolstofopslag in de bodem. Alleen door een gezamenlijke inspanning komen we
dichterbij de gestelde doelen. Om dat te bereiken is het NPL georganiseerd in de volgende sporen: (1) kennisontwikkeling en -verspreiding, (2)
beleidsimplementatie duurzaam bodembeheer, (3) innovatie in de
agroketen, (4) versterken van regionale initiatieven.
Voortgang Nationaal Programma Landbouwbodems
Spoor 1: Kennisontwikkeling en -verspreiding
Binnen spoor 1 zie ik het als de taak van het ministerie om kennis te
ontwikkelen over maatregelen voor duurzaam bodembeheer en koolstofvastlegging en de opgedane kennis te verspreiden. Het is van belang om
de ontwikkelde kennis te vertalen in handelingsperspectief voor agrariërs
en zo te komen tot duurzaam bodembeheer en landbouw die bijdraagt
aan koolstofvastlegging. Na de start in 2019 was het Nationaal
Programma Landbouwbodems in eerste instantie vooral gericht op
kennisontwikkeling. Nu komen we in een volgende fase, waarin we ons
kunnen richten op versterking van de handelingsperspectieven voor
duurzaam bodembeheer en koolstofvastlegging in de praktijk door de
agrariërs zelf én in de regio.
Kennisontwikkeling
Samen met diverse (onderzoeks)partijen wordt een nationaal meerjarig
kennisprogramma uitgevoerd gericht op duurzaam bodembeheer en
koolstofvastlegging. De uitvoering van het onderzoek vindt met name
plaats in het onderzoeksconsortium Slim Landgebruik (o.a. Wageningen
Environmental Research, Louis Bolk Instituut, CLM). Een voorbeeld van
oplossingsgericht onderzoek is het Netwerk Veehouderij, waarbij in drie
regionale en één landelijk netwerk koolstof vastleggende maatregelen in
de bedrijfsspecifieke context worden toegepast en onderzocht.
Het verhogen van koolstof in de bodem heeft ook effect op de stikstofkringloop en daarmee op de emissie van lachgas, een broeikasgas. Voor
een realistische inschatting van het potentieel van de maatregelen voor
koolstofvastlegging wordt inzicht verkregen in de effecten op de emissie
van lachgas met behulp van onderzoek in het kader van Slim Landgebruik.
Dit onderzoek richt zich bijvoorbeeld op de effecten van het achterlaten
van gewasresten, van bemesting en van het scheuren van grasland.
De binnen Slim Landgebruik ontwikkelde kennis laat zien dat koolstofvastlegging in Nederlandse landbouwbodems een traag en langjarig proces
is. Het leert ons dat een aantal maatregelen bewezen effectief zijn voor
koolstofvastlegging in landbouwbodems en toepasbaar zijn met geen of
een beperkt risico op afwentelingseffecten, zoals lachgasemissie.
Voorbeelden van deze maatregelen zijn permanent grasland en het
verbeteren van de gewasrotatie.
Dankzij de landelijke en regionale netwerken akkerbouw en veehouderij
zijn nieuwe inzichten over het toepassen van maatregelen duurzaam
bodembeheer opgedaan. Zo is bijvoorbeeld een praktijktool ontwikkeld
voor gebruik op bedrijfsniveau, ter ondersteuning van agrariërs en
adviseurs. Deze tool ondersteunt bij het maken van keuzes omtrent
maatregelen op het gebied van koolstofvastlegging en duurzaam
bodembeheer. De tool is binnenkort online beschikbaar voor agrariërs en
adviseurs. Ook is onderzoek verricht naar manieren om agrariërs te
stimuleren maatregelen te nemen voor het vastleggen van koolstof.
Net als in de afgelopen jaren zet ik actief in op de publiek Private
Samenwerking Beter Bodembeheer. De PPS Beter bodembeheer
2021–2022, integraal naar de praktijk is bewust tweejarig om de ontwikkelde kennis vanuit de eerdere PPS-en (periodes 2013–2016 en 2017–2020)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

2

te analyseren en te vertalen naar praktische boodschappen en adviezen
voor duurzaam bodembeheer in de praktijk door de agrariërs zelf.
Daarnaast is er in de huidige PPS verdiepend onderzoek op bodembiologie en bodemweerbaarheid, organische stof en bemesting en het verder
ontwikkelen van de bodemindicatorenset (BLN) voor het meten en
beoordelen van integrale bodemkwaliteit. Deze PPS speelt een centrale rol
in de verbinding met ander nationaal en internationaal bodemonderzoek,
zoals samenwerking met Slim landgebruik, andere PPS-en, Europese
kennisontwikkeling (EJP SOIL), onderwijs en regionale initiatieven op
gebied van bodembeheer.
Tot slot is gewerkt aan een nationale methodiek om veranderingen in
bodemkoolstofvoorraad in minerale bodems te berekenen voor de
nationale emissierapportage. Implementatie hiervan binnen het Europese
systeem voor LULUCF (Land-Use, Land-Use Change and Forestry) moet in
2022 gaan plaatsvinden.
Kennisverspreiding
Op het vlak van kennisverspreiding lopen verschillende initiatieven. In
2021 is het project Verbeterde kennisverspreiding duurzaam bodembeheer en klimaatadaptatie middels het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer
(DAW) verder uitgewerkt. Binnen DAW zal door meer inzet van
deskundige bodemteams de nadruk verschuiven van het informeren naar
het betrekken van agrariërs. De bodemteams bestaan uit bodemadviseurs
die samen met agrariërs ter plekke de bodem bekijken en aan de hand
hiervan maatwerkadvies te leveren over duurzaam bodembeheer. Middels
een onderwijspilot Opleiding bodemadviseurs worden aan de Aeres
Hogeschool bodemadviseurs opgeleid op het gebied van duurzaam
bodembeheer. De verwachting is dat de eersten van de meer dan 30
bodemadviseurs dit jaar afstuderen. Verder stimuleer ik kennisverspreiding over duurzaam bodembeheer en koolstofvastlegging via het
middelbare en hogere groene onderwijs met een subsidiecall vanuit het
Regieorgaan SIA-NWO. Verschillende scholen hebben projectvoorstellen
ingediend en de voorstellen worden op dit moment beoordeeld.
Spoor 2: Beleidsimpulsen
Ik zie het als mijn taak om het Rijksbeleid waar nodig zodanig bij te stellen
dat positieve prikkels voor duurzaam bodembeheer ontstaan. Zo zijn in
2021 GLB-pilots op het gebied van bodem gesubsidieerd en opgestart om
ervaring op te doen. De uitkomsten dienen als input voor de richting die
met het GLB in de toekomst kan worden ingeslagen.
Eind 2021 heeft Nederland het concept Nationaal Strategisch Plan (NSP)
voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) 2023–2027 ter
goedkeuring ingediend bij de Europese Commissie. Duurzaam bodembeheer en koolstofvastlegging zijn onderdeel van het NSP, en geconcretiseerd met maatregelen als permanent grasland en vang- en rustgewassen. Afhankelijk van de maatregelen die agrariërs nemen en de score
hiervan op de thema’s klimaat, bodem, biodiversiteit, water en landschap
kan de vergoeding hoger worden.
Daarnaast is in het kader van COVID-19 via het Europees Herstelfonds
(EHF) ruim 50 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het economisch
herstel van de landbouwsector en het platteland. Duurzaam bodembeheer
en koolstofvastlegging is vertegenwoordigd binnen verschillende
categorieën van zowel de investeringsregeling als de samenwerkingsregeling, waarop door agrariërs kan worden ingeschreven. De call is
onlangs gesloten. Eind 2022 zullen naar verwachting de subsidies worden
toegekend en kunnen de ingestemde projecten van start gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

3

In 2021 heeft de Europese Commissie de mededeling EU Bodemstrategie
voor 2030 gepubliceerd. Deze mededeling heeft ook betrekking op
landbouwbodems. Voor meer informatie verwijs ik u naar het BNC-fiche
EU Bodemstrategie voor 2030 dat op 14 januari jl. naar uw Kamer is
gestuurd2.
Afstemming vindt plaats met andere beleidsterreinen zoals onder meer
mest, klimaatadaptatie, pacht. Dit gebeurt om ervoor te zorgen dat de
diverse beleidsmaatregelen met elkaar in lijn liggen en waar mogelijk
elkaar versterken. Het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn bevat maatregelen als permanent grasland, vanggewassen en rustgewassen om de
uitspoeling van nutriënten naar het grondwater en de afspoeling ervan
naar het oppervlaktewater te beperken. Zodoende kan worden bijgedragen aan het realiseren van de doelen van de Kaderrichtlijn Water. De
genoemde maatregelen uit het 7e AP dragen eveneens bij aan duurzaam
bodembeheer, koolstofvastlegging en klimaatadaptatie, omdat ze zorgen
voor een beter vochtvasthoudend vermogen van de bodem waardoor
gewassen minder snel verdrogen. Tot slot geeft het NPL invulling aan
pijler twee (Bodemsysteem) van het Actieprogramma klimaatadaptatie
landbouw. Een gezonde bodem helpt agrariërs om beter te kunnen
omgaan met de gevolgen van klimaatsverandering, zoals droogte,
wateroverlast en verzilting. Daarbij dragen gezonde bodems bij aan het
algemeen belang, namelijk een beter functionerend bodem- en
watersysteem.
Spoor 3: innovatie in de agroketen
Inzet van de gehele agroketen is nodig om te komen tot duurzaam beheer
van landbouwbodems in 2030. Ik heb de intentie jaarlijks een Bodemtop te
organiseren. Vanwege COVID-19 heeft de bodemtop in 2021 geen
doorgang kunnen vinden; deze is doorgeschoven naar 18 mei 2022. Dit
jaar besteedt de bodemtop aandacht aan het praktisch toepassen van
maatregelen voor duurzaam bodembeheer. Ik hecht daarbij grote waarde
aan de rol die ketenpartijen spelen in het verduurzamen van het gebruik
van landbouwbodems. De bodemtop beoogt dit jaar iedereen na een
lange tijd van digitaal werken fysiek samen te brengen en aandacht te
besteden aan de vertaalslag naar de praktijk. Eén van de stappen om de
agroketen aan te jagen was het aanstellen van Jan Jacob van Dijk als
onafhankelijke trekker van het NPL. Jan Jacob van Dijk is per 1 januari
2022 gestopt met zijn werkzaamheden voor het NPL. Ik heb besloten geen
opvolger aan te stellen, omdat ik mij wil toeleggen op de vertaalslag naar
de praktijk. Daarbij zet ik in het bijzonder in op de nieuwe gebiedsgerichte
aanpak voor de transitie van het landelijk gebied zoals in het coalitieakkoord verwoord. De staat van onze landbouwbodems en benodigde
maatregelen voor duurzaam beheer verschillen van plek tot plek in
Nederland. Bodem is daarmee bij uitstek een onderwerp dat gebiedsgericht aangepakt dient te worden. De afgelopen jaren richtte de uitvoering
van het programma in spoor 3 zich vooral op het samenbrengen van
stakeholders en het identificeren van knelpunten. De komende tijd zal het
programma een nieuwe fase in te slaan, waarbij de bodem een belangrijke plek krijgt binnen het gebiedsgerichte werken en de samenwerking
met stakeholders in de regio. Onder spoor 4 licht ik mijn verdere acties
toe.
De afgelopen jaren hebben vele gesprekken plaatsgevonden met
ketenpartijen over de realisering van eerder gemaakte afspraken rondom
duurzaam bodembeheer. Zo hebben bijvoorbeeld verschillende bedrijven
conform afspraak hun adviseurs laten opleiden tot brede bodemadviseur.
2

Kamerstuk 22 112, nr. 3260

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

4

Daarnaast wordt er door partijen gewerkt aan het stimuleren van
duurzaam bodembeheer en wordt gewerkt aan verdere kennisdeling en
-verspreiding. Zo hebben verschillende ketenpartijen hun adviseurs naar
de eerder genoemde opleiding tot brede bodemadviseur gestuurd en is er
in de praktijk door ketenpartijen gewerkt met de eerder ontwikkelde
Bodemindicatoren Landbouwgronden Nederland (BLN).
Spoor 4: versterken van regionale initiatieven
De Nederlandse bodem verschilt van plek tot plek. Gebieden verschillen in
grondsoort, watersysteem en teeltsoort en dat vraagt om maatwerk en
een regionale aanpak. Daarom is het van belang dat een vertaalslag
plaatsvindt naar mogelijke maatregelen die agrariërs op lokaal niveau
kunnen toepassen.
Regionale initiatieven worden ondersteund via relevante Regio Deals,
zoals de Regio Deal Zuidoost Friesland en de Regio Deal Zuid-Hollandse
Delta, en ook via het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland.
Daarnaast biedt het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer via het project
«Versterkte kennisverspreiding duurzaam bodembeheer en klimaatadaptatie» op regionaal niveau kennis aan. Verder kunnen regionale initiatieven op het gebied van kennis binnen dit project ondersteuning vinden.
Ook hebben er met een aantal provincies gesprekken plaatsgevonden
over benodigd nationaal en provinciaal beleid voor duurzaam bodembeheer, waarbij behoeften van provincies in kaart worden gebracht. Mijn
intentie is deze gesprekken voort te zetten.
Voorts werk ik op dit moment uit hoe het NPL een rol kan krijgen in de
LNV-brede gebiedsgerichte opgave die wordt uitgewerkt in het Nationaal
Programma Landelijk Gebied en hoe het gebiedsgericht werken verstrekt
kan worden.
Tussenevaluatie 2019 – 2021
Aanleiding en vraagstelling
Het Nationaal Programma Landbouwbodems is gestart in 2019 en kent
een doorlooptijd tot en met 2030. Conform een eerdere toezegging in de
LNV begroting van 2021 (Kamerstuk 35 570 XIV, nr. 2) heeft een tussenevaluatie van het Nationaal Programma Landbouwbodems (NPL)
plaatsgevonden3. Deze is gebaseerd op de uitvoeringsperiode vanaf de
start in 2019 tot en met halverwege 2021. Het doel van de evaluatie was
het in kaart brengen van de verwachte doeltreffendheid en doelmatigheid
van de uitvoering van de vier sporen van het NPL om de tussenresultaten
voor 2021 en het hoofddoel in 2030 te bereiken.
Algemene conclusies en reactie
De tussenevaluatie geeft aan dat de integrale aanpak van duurzaam
bodembeheer helder omschreven is en door alle stakeholders wordt
onderschreven. Het doel voor koolstofvastlegging voor 2030 is concreet
geformuleerd. Daarnaast is behoefte aan een nadere concretisering van
duurzaam bodembeheer en kan de monitoring van de voortgang verder
uitgewerkt worden.
De evaluatie geeft aan dat tot nu toe het belangrijkste effect van het NPL is
behaald op het vlak van kennisontwikkeling (spoor 1). Op de kennisverspreiding zal de komende jaren nog verder worden doorgezet, onder meer
via het programma Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). Verder geeft

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

5

de evaluatie aan dat de opgaves van het NPL een aanpassing van de
landbouwpraktijk vergen.
De evaluatie geeft verder aan dat het meeste geld is besteed aan
kennisontwikkeling. Aanvullend zijn meer meetbare projectresultaten
nodig om de doelmatigheid van het programma te kunnen bepalen.
Hieronder ga ik nader in op de aanbevelingen.
Aanbevelingen en reactie
Duurzaam bodembeheer
Zoals is aangegeven gaat één van de aanbevelingen van de tussenevaluatie over het helder definiëren van het begrip duurzaam bodembeheer.
Duurzaam bodembeheer is echter niet af te bakenen in één definitie.
Iedere bodem is anders en het antwoord op de vraag wat duurzaam
bodembeheer omvat, hangt zeer af van de lokale omstandigheden. Het is
daarom vooral belangrijk om de vertaalslag te maken naar concrete
handelingsperspectieven die op lokaal niveau uitgevoerd kunnen worden.
Ik zal hier een praktische invulling aan geven door concreter te duiden –
op basis van de huidige wetenschappelijke inzichten – welke maatregelen
op welke plek kunnen bijdragen aan duurzaam bodembeheer, waarbij zal
worden ingegaan op de verschillende bodemfuncties.
Monitoring
Het rapport beveelt aan om een monitoring van de voortgang van het
programma NPL verder te ontwikkelen. Daarnaast wordt in het evaluatierapport aanbevolen om op korte termijn een systematiek voor monitoring
van maatregelen in de praktijk te ontwikkelen middels een jaarlijkse
rapportage door agrariërs. Ik wil komen tot een betere monitoring van de
praktische maatregelen die bijdragen aan duurzaam bodembeheer, maar
ik wil daarbij onnodige toename van administratieve lasten voor de
agrariërs voorkomen. Daarom onderzoek ik de mogelijkheid van slim
monitoren door bijvoorbeeld gebruik te maken van bestaande
databronnen zoals de gecombineerde opgave voor het GLB. Op basis van
de aanbevelingen uit de evaluatie zal ik aan de slag gaan met de verbetering van de monitoring van het NPL.
Verdienmodellen
Vanuit de evaluatie wordt aanbevolen om actief te investeren in het
realiseren van (aanvullende) verdienmodellen, vooral daar waar de
bodemkwaliteitsdoelen vragen om investeringen van agrariërs. Dit
kabinet zet in op de transitie naar kringlooplandbouw met een goed
verdienmodel, zodat agrariërs in staat worden gesteld en maatschappelijk
gewaardeerd worden om de benodigde verandering te realiseren. In het
onderzoek van Slim Landgebruik wordt aandacht besteed aan verdienmodellen om koolstofvastlegging financieel mogelijk te maken. Daarnaast
heeft LNV middels cofinanciering een bijdrage geleverd aan het Interreg
NSR project Carbon Farming, waarin ZLTO en Stichting Bionext
deelnemen en waar verdienmodellen in de praktijk worden getest.
Momenteel wordt gewerkt aan een verkenning van de mogelijkheden
voor het standaardiseren van methoden voor het berekenen, meten en
verifiëren van koolstofvastlegging en aan regels omtrent certificering van
koolstofvastlegging. Dit mede ter invulling van de motie van de leden
Grinwis en Bontenbal van 27 oktober 20214. Daarnaast volg ik met
interesse de ontwikkelingen bij de EU op dit gebied. In december 2021
heeft de Europese Commissie de mededeling Duurzame koolstofcycli
4

Kamerstuk 32 813, nr. 895.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

6

gepubliceerd, die ook betrekking heeft op koolstoflandbouw op minerale
landbouwbodems. Voor meer informatie verwijs ik u naar het BNC-fiche
Duurzame koolstofcycli, dat in februari 2022 naar uw Kamer is gestuurd5.
Afstemming andere programma’s
De evaluatie beveelt aan te zorgen voor een goede afstemming met
andere lopende programma’s die door het Ministerie van LNV worden
gefinancierd en die raakvlakken hebben met bodem. Afstemming vindt
plaats met andere relevante programma’s die betrekking hebben op
landbouw en natuur, klimaatadaptieve landbouw en veenweide. Vanuit
het NPL is er een koppeling met onderzoeksprogramma’s aanwezig, zoals
met het onderzoeksprogramma Publiek Private Samenwerking Beter
bodembeheer (PPS). Deze PPS heeft een stuurgroep met private partijen
en LNV.
Actieve rol kennisverspreiding
Tot slot wordt aanbevolen een actieve rol in kennisverspreiding te
vervullen. Dit strookt met de aanpak van het programma, waarin de
omslag van kennisontwikkeling naar kennisverspreiding gemaakt wordt.
De afgelopen twee jaar is veel tijd geïnvesteerd in kennisontwikkeling en
het opstarten van de kennisverspreiding. De komende jaren wordt de
kennisverspreiding geïntensiveerd via het eerder genoemde Deltaplan
Agrarisch Waterbeheer, via de verspreiding van onderzoeksresultaten,
zoals van de PPS Beter bodembeheer en via Kennis op maat (KOM).
Rli advies «De bodem bereikt»
In deze evaluatie is ook gekeken naar hoe het NPL vervolg kan geven aan
de aanbevelingen van het Rli advies «De bodem bereikt». Een belangrijke
aanbeveling gaat over het meer betrekken van provincies en regionale
partijen bij het in de praktijk brengen van bodembeleid en sturing op
gezonde bodems. Ik zal hier uitwerking aan geven binnen spoor 4 van het
NPL. Als eerste stap bekijk ik of het mogelijk is expertise ter beschikking te
stellen om provincies en regionale partijen te helpen initiatieven te nemen
rondom duurzaam bodembeheer met behulp van (kennis over)ondersteunende regelingen.
Vooruitblik
De bodem is ons kapitaal voor voedselzekerheid nu en in de toekomst. Het
beheer van de bodem is tegelijk een voorwaarde voor het realiseren van
maatschappelijke opgaven op het gebied van klimaat, biodiversiteit,
waterkwaliteit, vastlegging van koolstof en het aanpassen aan klimaatverandering. Kortom, we hebben de verantwoordelijkheid om samen goed
voor de bodem te zorgen. Het is tijd om de opgedane kennis op grotere
schaal in te gaan zetten in de praktijk en te komen tot duurzaam bodembeheer. Ik roep de brancheorganisaties, ketenpartijen, waterschappen,
gemeenten, provincies en agrariërs op om ieder bij te dragen om
duurzaam bodembeheer te stimuleren en toe te passen. De komende tijd
zullen mede op basis van de tussenevaluatie verdere stappen worden
uitgewerkt om de beleidsdoelen van het Nationaal Programma
Landbouwbodems in 2030 te behalen. Ik zal uw Kamer hiervan op de
hoogte houden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
H. Staghouwer
5

Kamerstuk 22 112, nr. 3318.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XIV, nr. 100

7