Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

Deze nota is bedoeld om openbaar gemaakt te worden: Ja
Ontworpen door

Aan

MinVWS

Deadline: 22-04-2022

nota
(ter beslissing)
Wijziging zorgverzekeringswet ivm het ongewijzigd
laten van het verplicht eigen risico voor 2023 tot en met 2025

Datum Document
19 april 2022
Kenmerk
3354553-1027971-Z
Bijlage(n)
3
- aanbiedingsformulier;
- conceptwetsvoorstel;
- memorie van toelichting.

1. Aanleiding
• In het coalitieakkoord is aangekondigd dat het eigen risico wordt bevroren
op € 385 voor de jaren 2023 tot en met 2025.
• Bijgaand ontvangt u het wetsvoorstel om deze bevriezing te regelen en
wordt aan u het aanbiedingsformulier voorgelegd ten behoeve van de
Ministerraad op 29 april. Het is als hamerstuk geagendeerd en akkoord
bevonden in de CWIZO van 19 april.
2. Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd akkoord te gaan met het agenderen van bijgevoegd
wetsvoorstel en Memorie van Toelichting in de Ministerraad van 29 april 2022
en daartoe het aanbiedingsformulier uiterlijk op 23 april te ondertekenen.
3. Kernpunten
Het wetsvoorstel regelt het verplicht eigen risico wordt vastgesteld op
€ 385 per kalenderjaar in de jaren 2023 tot en met 2025.
Het verplicht eigen risico behoudt hierdoor het maximum dat sinds 2018
geldt. Deze "bevriezing" volgt uit het Coalitieakkoord.
Het wetsvoorstel is nodig om af te wijken de automatische jaarlijkse
indexering in lijn met de ontwikkeling van de zorgkosten.
De parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel moet uiterlijk in
september 2022 worden afgerond. De hoogte van het verplicht eigen
risico is immers onder meer nodig voor de toekenning van de
vereveningsbijdrage door het Zorg instituut in oktober 2022 en de
bekendmaking van de nominale premie door zorgverzekeraars uiterlijk
12 november 2022.

Pagina 1 van 5

-

In het coalitieakkoord wordt ook aangegeven dat het verplicht eigen risico
per 2025 betaalbaarder én slimmer moet worden door mensen te laten
betalen per behandeling. Hierdoor hoeven zij niet in één keer hun gehele
eigen risico te betalen. Deze wijziging in de vormgeving van het verplicht
eigen risico vergt ook een wetswijziging, maar wordt niet meegenomen in
bijgevoegd wetsvoorstel. In het najaar 2022 zal de Tweede Kamer
geïnformeerd worden over de hoofdlijnen van de wijzigingen.

4. Toelichting
Context
• Het verplicht eigen risico in de Zvw kent verschillende doelen:
o
Medefinanciering: De premie blijft lager, doordat verzekerden eerst
zelf het een deel van de zorgkosten betaalt;
o
Kostenbewustzijn: Verzekerden worden zich bewuster van de kosten
voor zorg.
o
Remgeldeffect: door een eigen betaling zullen sommige verzekerden
minder (niet noodzakelijke) zorg gebruiken, wat leidt tot een
besparing van zorgkosten.
o
Draagvlak voor solidariteit: door het betalen van het eigen risico
vragen ook wat extra aan de mensen die gebruik maken van de zorg.
• In het coalitieakkoord wordt aangegeven dat het verplicht eigen risico wordt
vastgesteld op € 385 per kalenderjaar in de jaren 2023 tot en met 2025.
Het verplicht eigen risico behoudt hierdoor het maximum dat sinds 2018
geldt.
• Er wordt gesproken van "bevriezing" van de hoogte van het verplicht eigen
risico omdat de Zorgverzekeringswet eigenlijk uitgaat van een automatische
jaarlijkse indexering in lijn met de ontwikkeling van de zorgkosten. Wanneer
het verplicht eigen risico voor de jaren 2023 tot en met 2025 niet gefixeerd
zou worden, zou het verplicht eigen risico de komende jaren naar
verwachting fors stijgen tot ongeveer € 430 per volwassen verzekerde in
2025.
• Indien bijgevoegd wetsvoorstel wordt aangenomen door beide Kamers zal
van deze hoofdregel tot en met 2025 worden afgeweken.
• In het coalitieakkoord wordt aangegeven dat het verplicht eigen risico
betaalbaarder én slimmer wordt door mensen te laten betalen per
behandeling. Hierdoor hoeven zij niet in één keer hun gehele eigen risico te
betalen. Daarnaast is in het coalitieakkoord ook opgenomen dat de stapeling
van eigen bijdragen zal worden gemonitord en worden tegengegaan.
• Of de maatregel gunstig uitpakt voor een verzekerde is afhankelijk van het
zorggebruik en of hij zorgtoeslag ontvangt. De maatregel heeft een gunstig
effect voor verzekerden met dermate hoge zorgkosten dat zij het verplicht
eigen risico zouden volmaken. Naar schatting maakt 49% van de
verzekerden het verplicht eigen risico van de zorgverzekering vol. Voor hen
kan het bevriezen van het verplicht eigen risico dus voordelig uit pakken.
Verzekerden die het verplicht eigen risico niet volmaken, gaan er (door de
verhoging van de nominale premie) op achteruit.

Pagina 2 van 5

Tijdspad
• De parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel moet uiterlijk in
september 2022 worden afgerond. De hoogte van het verplicht eigen risico
is immers onder meer nodig voor de toekenning van de vereveningsbijdrage
door het Zorginstituut in oktober 2022 en de bekendmaking van de
nominale premie door zorgverzekeraars uiterlijk 12 november 2022.
• De CWIZO is akkoord met het wetsvoorstel (hamerstuk) en wetsvoorstel
wordt geagendeerd voor Ministerraad van 29 april.
• Daarna wordt het voorstel aanhangig gemaakt bij de Afdeling Advisering
van de Raad van State. Nadat u het advies van de Afdeling ontvangt,
reageert u daarop met een Nader Rapport.
• Het streven is om het voorstel zo vroeg mogelijk in juni toe te zenden aan
de Tweede Kamer zodat de behandeling nog voor de zomer kan
plaatsvinden. In september vindt vervolgens behandeling in de Eerste
Kamer plaats.
c. Gewijzigde vormgeving van het verplicht eigen risico
• In het coalitieakkoord wordt aangegeven dat het verplicht eigen risico
betaalbaarder én slimmer wordt door mensen te laten betalen per
behandeling. Hierdoor hoeven zij niet in één keer hun gehele eigen risico te
betalen.
• Deze wijziging in de vormgeving van het verplicht eigen risico vergt ook
wetswijziging, maar wordt niet meegenomen in bijgevoegd wetsvoorstel.
• De NZa heeft verkenning uitgevoerd over de betalingen per behandeling in
het eigen risico. De verkenning m.b.t. ggz heeft u op 22 maart jl. aan de
Tweede Kamer gezonden.
• U heeft in de hoofdlijnenbrief van 4 maart jl. aangegeven de Tweede Kamer
in het najaar van 2022 te informeren over de uitwerking van de maatregel.
a. Draagvlak politiek
• Het wetsvoorstel vloeit voort uit het coalitieakkoord.
• De Tweede Kamer heeft in juni 2021 nog een motie Kwint c.s. met
algemene stemmen aangenomen die de regering verzocht om het eigen
risico in 2022 te bevriezen.
b. Draagvlak maatschappelijk en eenduidige communicatie
Er is brede maatschappelijk steun voor het niet verhogen van het verplicht
eigen risico.
c.

Financiële en personele gevolgen
Wanneer het verplicht eigen risico voor de jaren 2023 tot en met 2025 niet
gefixeerd zou worden, zou het verplicht eigen risico de komende jaren naar
verwachting fors stijgen tot ongeveer €430 per volwassen verzekerde in
2025. De mate waarin verzekerden daadwerkelijk profiteren van de
bevriezing is afhankelijk van het zorggebruik en het inkomen. Hier wordt
nader op ingegaan in paragraaf 2 van de memorie van toelichting.
In onderstaande tabel staan de structurele budgettaire effecten relevant voor
het uitgavenkader (Uitgavenplafond Zorg) van de fixering van het verplicht
eigen risico in miljoenen euro's. Onderstaande tabel presenteert zowel de
effecten gedurende de looptijd van deze wet, als de structurele effecten per
2026. Zie ook paragraaf 3 van de memorie van toelichting.

Pagina 3 van 5

Budgettaire effecten in C
mln.

2023

2024

2025 Structureel

Derving opbrengsten eigen
risico
Extra zorguitgaven

103

209

317

240

360

449

677

Totaal uitgavenkader
(Uitgavenplafond Zorg)

,.

120
223

,

319
,

360
679

d.

Juridische aspecten haalbaarheid
Haalbaar. De Zorgverzekeringswet schrijft voor dat uiterlijk 1 oktober
duidelijkheid over het risicovereveningsmodel in de Zvw voor volgend jaar
moet bestaan. Het is daarom zeer wenselijk dat de parlementaire
behandeling van bijgaand wetsvoorstel vóór 1 oktober 2022 is afgerond.

e.

Afstemming (intern, interdepartementaal en met veldpartijen)
• Binnen VWS is het wetsvoorstel afgestemd met WJZ, MEVA en FEZ.
• Zorgverzekeraars Nederland en de Patiëntenfederatie hebben gereageerd
op het voorstel.
• JenV heeft opmerkingen gemaakt in het kader van de toets
Wetgevingskwaliteitsbeleid. Deze zijn waar nodig in de memorie van
toelichting verwerkt, maar leiden niet tot aanpassing van het wetsvoorstel.
• Er heeft geen internetconsultatie plaatsgevonden gezien het krappe
tijdspad en de eenvoud van de maatregel. Aan JenV is toegezegd wel
gebruik te maken van internetconsultatie bij het wetsvoorstel waarmee het
verplicht eigen risico wordt hervormd.

U heeft het aanbiedingsformulier voor agendering in de CWIZO op 5 april
ondertekend. Ten opzichte van de toen aangeboden stukken zijn de volgende
aanpassingen doorgevoerd:
Als reactie op vragen het CPB is in de MvT opgenomen dat het bij gaat
om het partiële budgettaire effect van het bevriezen van het verplicht
eigen risico, zonder rekening te houden met wijziging van de systematiek
(voorzien per 2025) en de interactie tussen beide maatregelen.
Als reactie op vragen van OCW voor de CWIZO is op het
aanbiedingsformulier ministerraad een opmerking gemaakt over
intergenerationele effecten. De herverdelingseffecten vinden plaats
tussen gezond naar ziek, ongeacht de leeftijd. Jongeren zijn gezonder dan
ouderen, daarom is de verwachting dat een groter aandeel jongeren
vaker hun eigen risico niet vol maken dan bij ouderen (exacte gegevens
niet beschikbaar). Hoewel het om een kleine kostenstijging gaat is dit wel
een aandachtspunt gezien de situatie omtrent de basisbeurs en de positie
van jongeren op bijvoorbeeld de woningmarkt. Studenten ontvangen wel
relatief vaak de maximale zorgtoeslag, waardoor ook gezonde jongeren al
deels gecompenseerd worden voor de hogere premie en jongeren die hun
eigen risico wel volmaken naar verwachting erop vooruit gaan.

Pagina 4 van 5

f.

Gevolgen administratieve lasten
Geen. Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier niet
geselecteerd voor een formeel advies, omdat het wetsvoorstel - behoudens
eenmalige kennisnemingskosten - geen gevolgen voor de regeldruk heeft.

g. Toezeggingen
Het wetsvoorstel vloeit voort uit het coalitieakkoord. Er worden geen nieuwe
toezeggingen mee gedaan.
h.

Fraudetoets
Het betreft een aanpassing van bedragen die de kans op fraude niet
beïnvloedt.

5. Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t..

Pagina 5 van 5