Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 754

Terrorismebestrijding

Nr. 389

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2016
1. Inleiding
In het Kamerdebat van 7 april jl. over de aanslagen in Brussel (Handelingen II 2015/16, nr. 74, items 2 en 7) bespraken wij de mogelijkheden van
Nederlandse opsporings- en inlichtingendiensten om ten behoeve van
terrorismeonderzoek gebruik te maken van gegevens van andere publieke
of private organisaties, zoals telecomgegevens en camerabeelden. Ik
zegde daarbij toe uw Kamer te zullen informeren over de mogelijkheden
om in het kader van terrorismebestrijding deze gegevens te kunnen
opvragen en te zullen nagaan of die mogelijkheden voor de Nederlandse
diensten toereikend zijn om effectief op te kunnen treden.
Daarop heeft een inventarisatie plaatsgevonden, waarbij de volgende
gegevens zijn betrokken:
– telefoon- en overige gegevens van internet- en telecommunicatiebedrijven
– reisgegevens;
– beelden van cameratoezicht;
– kentekenplaatherkenning (ANPR)-gegevens;
– financiële gegevens (pin- en creditcardgegeven).
In deze brief schets ik een aantal intensiveringen en maatregelen die ik,
mede naar aanleiding van de tijdens het Kamerdebat gemaakte opmerkingen, heb genomen of in voorbereiding heb om ten behoeve van
terrorismebestrijding gegevens voor opsporings- en inlichtingendoeleinden te kunnen bewaren en raadplegen. Het gaat om de volgende
voorstellen:
– Bewaarplicht van telecommunicatiegegevens
Een conceptwetsvoorstel is in procedure gebracht (Raad van State
heeft advies uitgebracht), waarin aanvullende waarborgen worden
voorzien voor de bewaring van bepaalde telecommunicatiegegevens
voor de opsporing en vervolging van ernstige misdrijven. Het
wetsvoorstel zal binnenkort aan uw Kamer worden voorgelegd.

kst-29754-389
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

1

–

–

–

–

Reisgegevens
De Europese PNR-richtlijn verplicht de lidstaten om binnen twee jaar te
regelen dat luchtvaartmaatschappijen PNR-gegevens verstrekken aan
een in te richten passagiersinformatie-eenheid. Deze voorziening
wordt met urgentie geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving.
Passagegegevens
Onderzocht wordt op welke wijze gegevens kunnen worden ontsloten
voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Daarnaast is een
wetsvoorstel bij uw Kamer aanhangig dat het mogelijk maakt om alle
passagegegevens gedurende vier weken te bewaren; een tweede nota
van wijziging zal op korte termijn worden ingediend.
Tegengaan anoniem gebruik van betaal-, bel- en simkaarten
In het Actieplan van de Europese Commissie ter versterking van de
strijd tegen terrorismefinanciering is voorgesteld om de bepalingen uit
de vierde Europese anti-witwasrichtlijn die betrekking hebben op het
anonieme gebruik van betaal-, bel- en simkaarten aan te scherpen.
Deze strengere regels worden met urgentie geïmplementeerd in de
Nederlandse wetgeving.
Inlichtingenbevoegdheden
Het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waarvan mijn ambtgenoot van BZK eerste ondertekenaar is, ligt momenteel ter advisering voor aan de Raad van State. Het
wetsvoorstel introduceert onder andere nieuwe bevoegdheden voor
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waaronder de mogelijkheid
van onderzoeksopdracht-gerichte interceptie in het kabelgebonden
domein.

Ik licht deze voorstellen nader toe in paragraaf 2 van deze brief. Met deze
aanpassingen worden de mogelijkheden verruimd om gegevens op te
vragen en te bewaren ten behoeve van onderzoek naar onder andere
terroristische activiteiten. Hiermee worden de mogelijkheden vergroot om
sneller tot opheldering van strafbare feiten en tot aanhouding van
verdachten te komen, ook waar het gaat om terrorisme.
Door de inbreng van vele leden van uw Kamer tijdens het debat van
7 april jl. voel ik mij gesteund in deze aanpak. Deze aanpak en de
bijbehorende (voorgenomen) maatregelen zijn noodzakelijk om bij het
voorkomen van aanslagen en bij de opsporing van strafbare feiten,
gedragingen te zien of te ontdekken die van tevoren niet konden worden
vastgesteld of redelijkerwijs konden worden voorzien. Dit geldt niet alleen
voor onderzoek naar aan terrorisme gerelateerde misdrijven, maar ook bij
de aanpak van criminaliteit en mensenhandel. In dergelijke gevallen kan
dan bijvoorbeeld, dankzij raadpleging van bewaarde gegevens, gereconstrueerd worden waar (potentiële) daders zich ophouden of hoe hun
reisbewegingen zijn (geweest). In combinatie met andere informatiebronnen kan het daardoor ook makkelijker worden om alsnog verblijfplaatsen te achterhalen en om zicht te krijgen op gehanteerde modi
operandi. Ook kunnen zo eerder (nog niet bekende) contacten en/of
medeplichtigen in beeld worden gebracht. Tenslotte kunnen zo ook
afwijkende gedragingen of patronen in gedragingen rondom objecten van
onze vitale infrastructuur beter in de gaten worden gehouden. Gelet op de
inbreng van vele leden van uw Kamer tijdens het debat van 7 april jl.
reken ik op uw steun voor en/of medewerking bij een voortvarende
behandeling van de voorgestelde maatregelen.
Ik hecht dan ook zeer aan een voorspoedig verloop van de daarvoor
benodigde procedures en zal alles in het werk stellen om de wijzigingen
zo snel als mogelijk in werking te kunnen laten treden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

2

2. Intensivering van en maatregelen met betrekking tot de
mogelijkheden om gegevens te raadplegen voor onderzoek
In de bijlage1 treft u een overzicht aan van de huidige mogelijkheden om
gegevens te bewaren en te raadplegen ter voorkoming van (o.a.)
terroristische activiteiten en ten behoeve van opsporingsonderzoek.
Hieronder wordt ingegaan op een aantal intensiveringen van en (voorgenomen) maatregelen met betrekking tot de mogelijkheden om gegevens
voor opsporings- en inlichtingendoeleinden te bewaren en te raadplegen.
Dataretentie
De Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens voorziet in de bewaring
van telefoon- en internetgegevens, specifiek ten behoeve van de
opsporing en vervolging van ernstige criminaliteit. Deze wet vormde de
implementatie van de Europese richtlijn dataretentie.
Nadat het Europese Hof van Justitie de richtlijn dataretentie met terugwerkende kracht ongeldig heeft verklaard, is sinds maart 2015 ook de Wet
bewaarplicht telecommunicatiegegevens door de rechter buiten werking
gesteld. De aanbieders zijn daardoor niet meer gehouden bepaalde
telecommunicatiegegevens gedurende de wettelijke bewaartermijnen te
bewaren ten behoeve van de opsporing en vervolging van ernstige
strafbare feiten. Op dit moment mogen aanbieders gegevens alleen ten
behoeve van eigen bedrijfsvoering bewaren. De termijn die ze daarvoor
hanteren is voor de meeste gegevens een half jaar. De gegevens die de
aanbieders voor de eigen bedrijfsvoering bewaren, kunnen door het
Openbaar Ministerie op basis van het Wetboek van Strafvordering worden
gevorderd.
Inmiddels is een conceptwetsvoorstel is in procedure gebracht (Raad van
State heeft advies uitgebracht), waarin extra maatregelen worden
voorgesteld om buiten twijfel te stellen dat de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens in overeenstemming is met het Europees kader ten
aanzien van de bescherming van de privacy. In het wetsvoorstel wordt
een bewaartermijn voorgesteld van een half jaar voor internetgegevens
en een jaar voor telefoniegegevens, inclusief bepaalde vormen van
internettelefonie.
Reisgegevens
Luchtvaartmaatschappijen verzamelen zogenoemde «Passenger Name
Record» (PNR)-gegevens voor hun eigen bedrijfsvoering. In het belang
van een opsporingsonderzoek kunnen deze gegevens, op grond van het
Wetboek van Strafvordering, door de officier van justitie bij de luchtvaartmaatschappijen worden gevorderd. De officier van justitie kan
PNR-gegevens ook vorderen bij de Douane, voor zover deze beschikt over
PNR-gegevens in het kader van haar goederencontroletaak.
De Koninklijke Marechaussee verkrijgt op basis van de Vreemdelingenwet
2000 zogenoemde «Advance Passenger Information» (API)-gegevens van
bepaalde inkomende vluchten ten behoeve van de grensbewaking en het
tegengaan van illegale immigratie.
De PNR-richtlijn, die op 4 mei jl. is gepubliceerd, verplicht de lidstaten om
binnen twee jaar te regelen dat luchtvaartmaatschappijen PNR-gegevens
verstrekken aan een in te richten passagiersinformatie-eenheid. Deze
eenheid krijgt tot taak PNR-gegevens te verwerken ten behoeve van
daartoe aangewezen instanties die bevoegd zijn om terroristische
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

3

misdrijven of ernstige criminaliteit te voorkomen, op te sporen, te
onderzoeken of te vervolgen. Ook zal worden voorzien in de uitwisseling
van de gegevens tussen de passagiersinformatie-eenheden van de
lidstaten en met Europol.
Ik ben voornemens om het wetsvoorstel dat nodig is voor de implementatie van de PNR-richtlijn begin 2017 bij uw Kamer in te dienen. In lijn met
de verklaring die de JBZ-raad heeft uitgebracht op 4 december 2015
inzake de toepassing van de richtlijn op intra-EU-vluchten (Kamerstuk
32 317, nr. 375), zal het wetsvoorstel betrekking hebben op zowel extraals intra-EU-vluchten. Reisbewegingen van buiten de EU vinden niet altijd
rechtstreeks plaats naar de lidstaat van de eindbestemming, maar gaan
ook indirect via andere lidstaten. Het opknippen van een reis via een
andere lidstaat van de EU is een door criminelen vaker gebruikte methode
om onopgemerkt te blijven. Het is daarom van groot belang ook inzicht te
hebben in de reisbewegingen die binnen de EU plaatsvinden om zo zware
criminelen en terroristen te kunnen onderkennen.
Om te borgen dat de samenwerking tussen de passagiersinformatieeenheden zo optimaal mogelijk zal zijn, wordt als onderdeel van de
CT-acties in de «Roadmap to enhance information exchange and
information management including interoperability solutions in the
Justice and Home Affairs area», die voorligt in de JBZ-raad van 9 en
10 juni, voorgesteld een operationele werkgroep in te richten waaraan in
elk geval de hoofden van de (toekomstige) passagiersinformatieeenheden deelnemen.
Kentekenplaatherkenning
Ook kentekenplaatherkenning (ANPR) levert een bijdrage aan de
opsporing van misdrijven. ANPR is een effectief opsporingsmiddel om
gericht te zoeken naar een bepaald voertuig. Naar verwachting beschikken
eind dit jaar alle politie-eenheden over ANPR-camera’s. Vanzelfsprekend
zullen deze camera’s ook voor de bestrijding van terrorisme worden
ingezet voor zover de huidige wetgeving dat toelaat. In dat verband
worden ook de mogelijkheden onderzocht die er zijn om ANPR-gegevens
voor de AIVD te ontsluiten.
Momenteel wordt kentekenplaatherkenning ingezet bij de opsporing van
misdrijven voor zover dat binnen de huidige wettelijke kaders is toegestaan. Daarvoor is in beginsel nodig dat het kenteken van een voertuig
waarin de politie is geïnteresseerd, op een opsporingslijst wordt
geplaatst. Dit kenteken wordt vergeleken met de kentekens van voertuigen
die een camera passeren. De passagebeelden van die kentekens die
overeenkomen met een kenteken op een opsporingslijst (de «hits»)
mogen bewaard worden voor de duur van het opsporingsonderzoek.
Daarnaast is het binnen het huidige wettelijke kader toegestaan om onder
bepaalde aanvullende omstandigheden (als de ernst van het feit dit
rechtvaardigt en er sprake is van een nader van tevoren gedefinieerd doel
en een specifiek gebied) gedurende een beperkte periode alle passagegegevens te bewaren, ook van voertuigen die niet op een opsporingslijst
voorkomen. Thans bezie ik de concrete mogelijkheden om gedurende een
beperkte periode en in relevante gebieden, bijvoorbeeld in grensstreken,
passagegegevens te bewaren van kentekens die niet op opsporingslijsten
voorkomen. Dit wordt momenteel nader uitgewerkt en met de politie en
het openbaar ministerie besproken.
Het is evenwel nuttig en passend om deze bestaande bevoegdheid uit te
breiden met een helder wettelijk kader op grond waarvan het mogelijk
wordt om gedurende vier weken alle passagegegevens te bewaren, ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

4

van voertuigen die niet op een opsporingslijst voorkomen. Daarvoor is het
wetsvoorstel ANPR van betekenis (Kamerstuk 33 542) dat een nieuw
artikel in het Wetboek van Strafvordering (artikel 126jj) introduceert. Met
behulp van dit wetsvoorstel kunnen gedurende vier weken alle passagegegevens worden bewaard, ook als er op het moment van vastlegging
van de beelden nog geen concrete verdenking is. In geval van een
voortvluchtige persoon kan de bewaarde informatie dan alsnog ter
aanhouding van deze persoon worden geraadpleegd. Ook kan deze
informatie worden geraadpleegd ter opsporing van verdachten van een
misdrijf waarvoor een bevel voor voorlopige hechtenis kan worden
gegeven, jegens wie pas een verdenking is gerezen nadat het misdrijf is
gepleegd. De bevoegdheid om kentekens gedurende vier weken te
kunnen bewaren biedt aldus de mogelijkheid om in een later stadium de
gegevens te raadplegen ten behoeve van het oplossen van ernstige
misdrijven of het aanhouden van voortvluchtige personen.
Dit wetsvoorstel is door mijn ambtsvoorganger in 2013 aan uw Kamer
voorgelegd. Op 3 april 2014 heeft de eerste termijn van de mondelinge
behandeling plaatsgevonden (Handelingen II 2015/16, nr. 71, items 4 en 7).
De tweede termijn van de behandeling van het wetsvoorstel ANPR is door
uw Kamer aangehouden vanwege de reactie van de regering op het arrest
van het Hof van de Europese Unie tot ongeldigverklaring van de richtlijn
dataretentie (Kamerstuk 33 542, nr. 16). In die reactie is een tweede nota
van wijziging aangekondigd voor het wetsvoorstel ANPR, waarin zal
worden bepaald dat de daartoe geautoriseerde opsporingsambtenaar de
bewaarde kentekengegevens uitsluitend op bevel van de officier van
justitie kan raadplegen.
In het licht van de gedachtewisseling met uw Kamer over de recente
gebeurtenissen in Parijs en Brussel, komt het mij voor dat een spoedige
hervatting van de behandeling van dit wetsvoorstel aangewezen is.
Daartoe zal de betreffende tweede nota van wijziging bij het wetsvoorstel
ANPR binnenkort aan uw Kamer worden voorgelegd.
Camerasysteem @migoboras
Het camerasysteem @migoboras van de koninklijke Marechaussee wordt
ingezet ten behoeve van terrorismebestrijding bij het opvolgen van
(politie)meldingen over terrorismeverdachten, de zogenaamde Quick
Alerts. In samenspraak tussen de Koninklijke Marechaussee, politie en
Openbaar Ministerie is een procedure opgesteld voor het aanzetten van
het systeem ten behoeve van het inwinnen van passagedata na calamiteiten (waaronder aanslagen) met een groot maatschappelijke impact of
belang, waarbij de mogelijkheid bestaat van grenspassage door
betrokkenen/verdachten, zowel nationaal als internationaal (aangrenzende
landen). Tot slot heeft de inzet van @migoboras voor de rechtshandhaving die sinds kort mogelijk is een meerwaarde bij de aanpak van
terrorisme. Het signaleren en tegenhouden van uitreizigers die Nederland
willen verlaten dan wel terugkeerders die vanuit het buitenland voet op
Nederlandse bodem zetten kan met de hier boven omschreven inzet
ondersteund worden.
Bij separate brief wordt u nader geïnformeerd over de ontwikkelingen
rondom de inzet van het camerasysteem @migoboras voor de rechtshandhaving, mede ten behoeve van terrorismebestrijding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

5

Tegengaan terrorismefinanciering
Tegen de verschillende verschijningsvormen van de financiering van
terrorisme kan met behulp van diverse strafbepalingen worden
opgetreden (artikel 421 en artikel 140a van het Wetboek van Strafrecht en
de Sanctiewet). Opsporingsdiensten en het openbaar ministerie komen bij
elke verdenking van terrorismefinanciering in actie. Daarnaast is een
belangrijke rol weggelegd voor de Financial Intelligence Unit-Nederland
(FIU) die meldingen van ongebruikelijke transacties ontvangt van
instellingen in de zin van de Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme en die bevoegd is gegevens te raadplegen om
deze ongebruikelijke transacties nader te onderzoeken en deze gegevens
te delen met opsporings- en inlichtingendiensten. Daarbij kan de FIU,
wanneer een meldplichtige instelling (bijvoorbeeld een bank) een melding
van een ongebruikelijke transactie doet of anderszins is betrokken bij die
transactie ook om nadere informatie omtrent de betrokken persoon/
entiteit vragen. Momenteel maken FIU en politie structurele afspraken om
sneller te kunnen schakelen met politiegegevens voor terrorismebestrijding.
Analyse van de financiering van de aanslagen in Parijs toonde het gebruik
aan van prepaid cards. Ik vind dan ook dat er een eind moet komen aan
het anonieme gebruik van dergelijke kaarten. In het Actieplan ter
versterking van de strijd tegen terrorismefinanciering van de Europese
Commissie is mede om die reden voorgesteld om de bepalingen uit de
vierde anti-witwasrichtlijn die betrekking hebben op prepaid cards,
opnieuw te bezien en aan te scherpen. Het gaat hierbij om alle vormen
van prepaid cards, zoals creditcards, cadeaukaarten en sim-kaarten.
Doelstelling van het Actieplan is het intensiever bestrijden van de
financiering van terrorisme door bestaande EU-regels aan nieuwe
dreigingen aan te passen en het beleid en de praktijken in overeenstemming te brengen met internationale normen. Het gaat daarbij onder
meer om wijzigingen van de vierde anti-witwasrichtlijn die gericht zijn op:
– strengere normen inzake prepaid (betaal-, bel- en sim-) cards;
– invoering van centrale registers van bank- en betaalrekeningen of
centrale systemen voor ontsluiting van bankgegevens;
– toegang door financiële inlichtingeneenheden tot de gegevens uit deze
centrale registers of systemen en
– intensievere gegevensuitwisseling tussen FIU’s.
De vierde anti-witwasrichtlijn wordt geïmplementeerd in de Wet ter
voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.
Verkend wordt ook aanpassing van Verordening 1889/2005, onder meer
om de bevoegdheden van de Douane uit te breiden tot het controleren
van cash geld in post en vracht. Nu bestaat die bevoegdheid alleen als
personen cash geld in- of uitvoeren.
Een aanscherping van normen met betrekking tot vooraf betaalde
instrumenten zoals prepaid cards kan gevolgen hebben voor in het
bijzonder de telecomsector en retailsector, omdat prepaid kaarten in deze
sectoren regelmatig worden gebruikt. Het is daarbij zaak dat risico’s op
onder meer financieren van terrorisme effectief worden tegengegaan
maar dat tegelijkertijd een eventuele aanscherping van maatregelen zo
wordt ingericht dat administratieve lasten zo beperkt mogelijk blijven en
de voordelen niet teniet worden gedaan. Datzelfde geldt voor het
bestrijden van illegaal grensoverschrijdend vervoer van cash geld. Voor
beide trajecten geldt dat bezien zal worden hoe de te treffen maatregelen
effectief zijn voor het tegengaan van het financieren van terrorisme,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

6

terwijl tegelijkertijd gezorgd wordt dat de sector en de gebruikers niet
onevenredig worden belast.
Bevoegdheden inlichtingen en veiligheidsdiensten
Het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waarvan mijn ambtgenoot van BZK eerste ondertekenaar is, ligt
momenteel ter advisering voor aan de Raad van State. Deze wet levert na
inwerkingtreding op dat de bevoegdheden van de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten worden gemoderniseerd en dat er wettelijke
waarborgen voor inzet van die bevoegdheden nauwgezet worden
vastgelegd. Met dit wetsvoorstel krijgen de inlichtingen- en veiligheidsdiensten onder andere de bevoegdheid om zogenoemde onderzoeksopdrachtgerichte interceptie te verrichten in het kabelgebonden domein.
3. Afsluiting
In het voorgaande heb ik, conform mijn toezegging, op een rij gezet op
welke wijze ik voornemens ben een aantal regelingen die betrekking
hebben op het bewaren en raadplegen van gegevens voor opsporings- en
inlichtingendoeleinden aan te passen.
Zoals ik aangaf worden met deze aanpassingen de mogelijkheden
verruimd om gegevens op te vragen en te bewaren ten behoeve van
onderzoek naar onder andere terroristische activiteiten. Ik hecht dan ook
zeer aan een voorspoedig verloop van de daarvoor benodigde
procedures.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

7

Bijlage

Huidige mogelijkheden om gegevens te raadplegen
Voor zover in de brief waar deze bijlage toe behoort, daar al niet – ter
introductie van nieuwe ontwikkelingen – op in is gegaan, bevat deze
bijlage een overzicht aan van de huidige mogelijkheden om gegevens te
raadplegen ter voorkoming van (o.a.) terroristische activiteiten en ten
behoeve van opsporingsonderzoek.
A. Algemeen
Opsporingsbevoegdheden
Het OM kan gegevens van onder andere aanbieders van telecom- en
internetbedrijven vorderen op basis van het Wetboek van Strafvordering /
de Wet bevoegdheden vorderen gegevens. Op basis hiervan heeft het OM
bevoegdheden waarmee (rechts)personen kunnen worden verplicht
bepaalde opgeslagen of vastgelegde gegevens te verstrekken. Daarbij is
sprake van drie domeinen:
– de bijzondere bevoegdheden tot opsporing.
– de bijzondere bevoegdheden tot opsporing voor het onderzoek naar
het beramen of plegen van ernstige misdrijven in georganiseerd
verband;
– de bijzondere bevoegdheden tot opsporing van terroristische
misdrijven.
Afgezien van het verschillend toepassingsbereik zijn de drie domeinen
inhoudelijk vrijwel gelijk.
Kern van de drie domeinen is de getrapte vordering van opgeslagen of
vastgelegde gegevens:
– de opsporingsambtenaar kan ingeval van verdenking van een misdrijf
de mogelijkheid identificerende gegevens vorderen;
– de officier van justitie mag in geval van verdenking van een misdrijf
waarvoor een bevel voor voorlopige hechtenis kan worden gegeven,
ook andere dan identificerende gegevens, met uitzondering van
gevoelige gegevens, vorderen;
– bij misdrijven die een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren, kan
de officier van justitie, met machtiging van de rechter-commissaris,
ook gevoelige gegevens vorderen;
Het als tweede genoemde domein gaat uit van dezelfde driedeling, zij het
dat voor de toepassing van deze bevoegdheden sprake moet zijn van een
geval waarin «uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden
voortvloeit dat in georganiseerd verband misdrijven waarvoor een bevel
voor voorlopige hechtenis kan worden gegeven, worden beraamd of
gepleegd die gezien hun aard of de samenhang met andere misdrijven die
in dat georganiseerd verband worden beraamd of gepleegd een ernstige
inbreuk op de rechtsorde opleveren». In het derde domein moet sprake
zijn van «aanwijzingen van een terroristisch misdrijf».
Voor de drie domeinen kent de wet daarnaast nog een aantal aanvullende
bevoegdheden, onder andere:
– de officier van justitie kan de vordering in bepaalde gevallen ook
aanwenden voor toekomstige gegevens of kan de directe verstrekking
van toekomstige gegevens te vorderen;
– de vorderingen tot het verstrekken van identificerende gegevens,
andere dan identificerende gegevens en toekomstige gegevens
kunnen ook worden gericht tot de aanbieder van een openbare
telecommunicatiedienst;
– de mogelijkheid de bevriezing van gegevens te vorderen (art. 126ni en
126ui).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

8

De richtlijn gegevensbescherming, die op 14 april 2016 is aangenomen
door het Europees Parlement, bevat regels voor het gebruik van gegevens
door rechtshandhavingsinstanties bij het voorkomen, onderzoeken,
opsporen en vervolgen van wetsovertredingen, of de uitvoering van
straffen – inclusief het voorkomen van gevaar voor de openbare orde en
veiligheid. De richtlijn is ook van toepassing op de gegevensuitwisseling
voor deze doeleinden met andere EU-landen en stelt – voor het eerst –
minimum standaarden voor gebruik van persoonlijke gegevens door de
opsporingsdiensten in elke lidstaat. De samenwerking tussen de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten wordt, ook bij terrorismebestrijding, door deze standaarden makkelijker en efficiënter.
Op de verwerkingen (van politie-, justitiële en overige) gegevens zijn de
regimes van toepassing van de Wet politiegegevens, de Wet bescherming
persoonsgegevens en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens.
Inlichtingenbevoegdheden
Om dreigingen tegen de nationale veiligheidsbelangen tijdig te onderkennen, kunnen de inlichtingendiensten onder andere gegevens opvragen
bij aanbieders van openbare telecommunicatienetwerken en openbare
telecommunicatiediensten. Doordat de huidige wet niet techniekonafhankelijk is terwijl de technologie zich onmiskenbaar heeft ontwikkeld, wordt
de taakuitvoering van de diensten op dit ogenblik ernstig belemmerd
zonder dat dit destijds de bedoeling van de wetgever was.
B. Opsporing specifiek
Voor zover er rondom gegevens bijzondere regiems gelden, worden deze
hieronder toegelicht.
Reisgegevens
PNR-gegevens worden door de luchtvaartmaatschappijen verzameld en
gebruikt voor hun eigen bedrijfsvoering. In het belang van een opsporingsonderzoek kunnen deze gegevens, op grond van het Wetboek van
Strafvordering, door de officier van justitie bij de luchtvaartmaatschappijen worden gevorderd. De officier van justitie kan PNR-gegevens ook
vorderen bij de Douane, voor zover deze beschikt over PNR-gegevens in
het kader van haar goederencontroletaak. Een vordering bij de Douane
kan via de technische voorziening TRIP op geautomatiseerde wijze
worden uitgevoerd.
De KMar verkrijgt op basis van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw)
API-gegevens van bepaalde inkomende vluchten ten behoeve van de
grensbewaking en het tegengaan van illegale immigratie. Het gebruik van
API-gegevens is mogelijk voor de toepassing van artikel 14 van de
Schengengrenscode op grond waarvan toegangsweigering van onderdanen van derde landen kan plaatsvinden, omdat niet is voldaan aan de
voorwaarden die zijn neergelegd in artikel 6, eerste lid, onder d en e, van
de Schengengrenscode (SIS-signalering of nationale signalering vanwege
bedreiging voor de openbare orde, de volksgezondheid of de nationale
veiligheid). Ook is het gebruik van API-gegevens mogelijk op grond van
artikel 3, aanhef en eerste lid, onder b, van de Vw. Op grond van deze
bepaling is toegangsweigering mogelijk bij gevaar voor de openbare orde
of de nationale veiligheid in de gevallen die niet onder de Schengengrenscode vallen (zoals bij EU-burgers).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

9

Camerasysteem @migoboras
De Koninklijke Marechaussee zet het camerasysteem @migoboras in ter
ondersteuning van het Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV). Met MTV wordt
beoogd illegaal verblijf na grensoverschrijding, mensensmokkel, en
document- en identiteitsfraude in een zo vroeg mogelijk stadium te
bestrijden. Het systeem @migoboras bestaat uit vaste en mobiele
camera’s geplaatst aan de doorgaande hoofdwegen in het grensgebied
met België en Duitsland. Het systeem wordt ingezet voor analyse ten
behoeve van het opstellen van toezichtsprofielen, het observeren en
selecteren voor stilhouden van voertuigen (aan de hand van waarneming
van de kentekenplaat, de snelheid, tijd en plaats van de voertuigpassage)
en assistentie bij het opvolgen van (politie)meldingen. Kentekens en
kenmerken van voertuigen worden enkel voor de duur van de
MTV-controle bewaard ten behoeve van het stilhouden van het betreffende voertuig. De gegevens worden daarna vernietigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 389

10