Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

112
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de Minister voor Medische Zorg over
het bericht «Wachtlijsten dreigen in ziekenhuiszorg» (ingezonden 9 september
2019).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 27 september
2019).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Wachtlijsten dreigen in ziekenhuiszorg»?1
Wat is vervolgens uw reactie op de opmerking van de heer Berden (bestuursvoorzitter van het Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis, ETZ) «ondanks alle
inspanningen zien we dat er wachtlijsten dreigen op de spoedeisende hulp,
operatiekamer en intensive care. Ook hebben we zo’n dertig á veertig
patiënten die op een verkeerd bed liggen»? Ziet u deze problemen ook? Zo ja,
wat gaat u daaraan doen?
Antwoord 1
Wachttijden zijn een terugkerend thema en punt van aandacht. Ook herken ik
de signalen van patiënten die op een «verkeerd bed» liggen. Ik vind het
belangrijk dat kwalitatief goede zorg tijdig wordt geleverd. De toezichthouders
houden de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg nauwlettend in de gaten. Dit
geldt ook voor wachtlijsten en het effect daarvan in de ziekenhuiszorg. Met
het anders organiseren van ziekenhuiszorg waarbij het functioneren van
mensen voorop staat, willen we de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg juist
verbeteren. Zorg voorkomen, verplaatsen en vervangen, zoals we met de
Juiste Zorg op de Juiste Plek beogen, zal daarbij ook een positieve impact
hebben op de wachtlijsten in de medisch-specialistische zorg.
Zoals toegezegd in het Schriftelijk Overleg van 29 mei 2019 inzake SO Advies
kwartiermaker transgenderzorg (Kamerstuk 34 650, nr. E) informeer ik uw
Kamer later dit jaar over de nieuwe stand van zaken van de NZa met
betrekking tot inspanningen van zorgverzekeraars om wachttijden in de
medisch specialistische zorg, ggz en wijkverpleging te verminderen.
Bij de Spoedeisende Hulp (SEH’s) is, vanwege de aard van de zorgvraag,
uiteraard geen sprake van wachtlijsten. Wel kan het voorkomen dat een SEH
tijdens piekdrukte (de zorg op SEH’s kenmerkt zich immers door pieken en
dalen in de drukte) tijdelijk een «stop» afkondigt. Dergelijke patiëntenstops

1

ah-tk-20192020-112
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.zorgvisie.nl/wachtlijsten-dreigen-in-ziekenhuiszorg/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

zijn een verzoek aan de ambulancedienst om een bepaalde acute zorgafdeling
in een ziekenhuis (bijvoorbeeld een SEH) tijdelijk te ontzien, omdat het erg
druk is en de patiënt waarschijnlijk sneller in een ander ziekenhuis kan
worden geholpen. Patiënten die zich in een levensbedreigende situatie
bevinden kunnen in geval van een stop altijd terecht. Zie ook mijn brief van
25 juni 2019 inzake patiëntenstops (Kamerstuk 35 200-XVI, nr.2.
Stops zijn een instrument om de piekdrukte te reguleren. Ook wordt daarmee
bevorderd dat de patiënten op de SEH tijdig kunnen worden geholpen, wat
de patiëntveiligheid ten goede komt. Het aantal stops zegt echter wel iets
over hoe vaak er sprake is van piekdrukte, en is dus wel een signaal van de
druk op de SEH’s, zoals ook de NZa heeft aangegeven in de monitor acute
zorg (Kamerstuk 29 247, nr. 267).
Zoals u weet doet de NZa momenteel onderzoek naar SEH-stops in het kader
van signalen over deze tops en de motie-Van den Berg (Kamerstuk 29 247, nr.
271). De Kamer ontvangt binnenkort een reactie op deze motie, zie mijn brief
van 19 juni 2019 (Kamerstuk 29 247, nr. 285).
Vraag 2
Wat is uw reactie op de constatering van de heer Berden (bestuursvoorzitter
van het Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis, ETZ) dat op de lange termijn de
financiële afspraken in het hoofdlijnenakkoord lastig houdbaar zijn en dat het
opmerkelijk is dat de overheid geen extra baanvakken opent terwijl er files
dreigen?
Antwoord 2
In antwoorden op eerdere Kamervragen (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3706) heb ik uw Kamer mijn reactie op dit punt toegezonden. Kortheidshalve verwijs ik naar dat antwoord.
Vraag 3
Deelt u de angst dat ziekenhuizen bij een griepgolf al helemaal vast kunnen
lopen? Zo ja, wat gaat u doen om dit te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het is onvermijdelijk dat een griepgolf kan leiden tot een toeloop bij onder
andere huisartsen en bij ziekenhuizen. Ik besef dat dergelijke pieken de
nodige druk kunnen zetten op een ziekenhuisorganisatie. Op 10 december
2018 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de «regionale plannen van aanpak
griep» die door de elf ROAZ regio’s zijn opgesteld naar aanleiding van de
evaluatie van de griepepidemie van de winter 2017–2018 (Kamerstuk 29 247,
nr. 265). Uit de evaluatie indertijd bleek dat voor de aanpak van een eventuele
griepepidemie samenwerking in de keten van groot belang is. De opgestelde
plannen richten zich dan ook op alle aanbieders van acute zorg in ROAZverband.
Zoals ik in de brief van 10 december 2018 heb aangegeven vind ik het van
belang dat ziekenhuizen in dat kader ook zelf preventieve maatregelen
nemen. Specifiek gaat het daarbij om het verhogen van de vaccinatiegraad
van personeel. Ik heb het volste vertrouwen dat de ROAZ regio’s en de
ziekenhuizen daarin een eventuele griepgolf goed kunnen opvangen. In mijn
regulier overleg met de voorzitters van de ROAZ-regio’s blijf ik hier aandacht
voor vragen.
Vraag 4
Bent u van mening dat de transformatiegelden van de zorgverzekeraars lastig
te ontsluiten zijn? Vindt u dat zorgverzekeraars ruimhartiger moeten worden
inzake de inzet van deze middelen? Zo ja, hoe gaat u ervoor zorgen dat dit
ook daadwerkelijk gebeurt?
Antwoord 4
Om de transformatie vorm te kunnen geven is in het bestuurlijk akkoord
medisch-specialistische zorg 2019–2022 een incidenteel bedrag van in totaal

2

https://www.zorgvisie.nl/wachtlijsten-dreigen-in-ziekenhuiszorg/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

€ 425 miljoen beschikbaar gesteld voor de duur van het akkoord. In het
akkoord is vastgelegd dat initiatieven die hiervoor in aanmerking komen
voldoen aan de volgende uitgangspunten:
Ze dragen bij aan de transformatie, zoals beschreven in het rapport van de
Taskforce «Juiste Zorg op de Juiste Plek»;
Ze zijn passend in het gedeelde meerjarenperspectief;
Ze zijn substantieel van aard;
Ze hebben een blijvend effect;
De door de initiatieven bespaarde omzet bij de zorgaanbieder(s) wordt niet
opgevuld;
De initiatieven worden binnen de contractering op eigen merites beoordeeld;
Tenminste één medisch-specialistische zorgaanbieder en één zorgverzekeraar
zijn partij in het initiatief.
Uiteindelijk is het aan individuele zorgverzekeraars en zorgaanbieders om
gelet op bovenstaande uitgangspunten afspraken te maken over de inzet van
transformatiegelden. Ik verwacht van ziekenhuizen dat zij hiervoor goede
plannen indienen. Van zorgverzekeraars verwacht ik dat zij de plannen kritisch
beoordelen, maar daarbij ook realistische eisen stellen om de transformatie
verder op gang te krijgen.
De NZa vraagt de contracten op, doet hiervan een analyse en maakt daarin
ook zichtbaar welke transformatieafspraken zijn gemaakt. Deze analyse wordt
besproken in het bestuurlijk overleg medisch-specialistische zorg. Op basis
van deze analyse bezie ik met partijen of er aanvullende afspraken nodig zijn.
Vraag 5
Deelt u de mening dat er in de discussies over de juiste zorg op de juiste plek
te weinig is nagedacht, over hoe die richting gerealiseerd moet worden? Zo
nee, waarom deelt u die mening niet? Zo ja, hoe gaat u dit alsnog realiseren?
Antwoord 5
Nee, die mening deel ik niet. Aan de voorkant is er goed en uitgebreid
nagedacht over de noodzakelijke transitie in de zorg en er is een breed
draagvlak voor deze beweging, die voortkomt uit het veld. Een concreet
resultaat hiervan is het rapport «De Juiste Zorg op de Juiste Plek». Het
commitment aan deze brede beweging is door alle partijen onderschreven in
de verschillende bestuurlijke akkoorden.
Uiteraard is het daarmee niet klaar. In de voortgangsbrief «De Juiste Zorg op
de Juiste Plek» van 18 juni 2019 (Kamerstuk 29 689, nr. 995)) heb ik uw
Kamer uitgebreid geïnformeerd over de acties die zijn en worden ondernomen door partijen om de beoogde beweging vorm te geven en waar nodig
op te schalen en te versnellen. In deze brief heb ik uw Kamer ook geïnformeerd over de wijze waarop ik partijen in deze ondersteun. Kortheidshalve
verwijs ik u naar deze brief.
Vraag 6
Wat is uw reactie op de stelling dat de prestatiebekostiging in de cure een
obstakel is voor de juiste zorg op de juiste plek?
Antwoord 6
Ik ben het niet eens met deze stelling. Uiteraard zitten aan elke vorm van
bekostiging voor- en nadelen. Bijvoorbeeld: in het verleden zorgde juist de
destijds geldende budgettering ervoor dat er wachtlijsten ontstonden. Vanuit
de optiek van wachtlijsten heeft het bekostigen op basis van prestaties c.q.
het belonen van volume juist een positief effect gehad. Daarnaast kan worden
opgemerkt dat binnen de huidige bekostiging ook mogelijkheden zijn om het
voeren van een goed gesprek te belonen. Bovendien kunnen zorgverzekeraars
de zorginkoop als financieel instrument gebruiken om sturing te geven aan
de «Juiste Zorg Op de Juiste Plek». Tegelijk zie ook ik ruimte voor verbetering. Zo wordt in het programma Uitkomstgerichte zorg 2019–2022 expliciet
aandacht besteed aan het anders organiseren en belonen van zorg waarbij
uitkomsten van zorg meer centraal komen te staan. Over de voortgang van
dit programma heb ik uw Kamer op 5 juli 2019 nader geïnformeerd (Kamerstuk 31 476, nr.3.
3

https://www.zorgvisie.nl/wachtlijsten-dreigen-in-ziekenhuiszorg/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3