Bullets landenrapporten voortgangsrapportage 2010
I

Kandidaat-lidstaten

Kroatië
Algemeen
• De grootste uitdagingen waar Kroatië in de ogen van het kabinet voor staat zijn de justitiële
hervormingen, de inrichting van het openbaar bestuur en de strijd tegen corruptie. Met name de
implementatie van wet- en regelgeving op deze gebieden verdient aandacht.
• Kroatië ontvangt in 2010 € 154 miljoen aan IPA-middelen (Instrument Pre-Accessie) voor onder meer
opbouw van de administratieve capaciteit en aanpassing aan het EU gemeenschappelijk landbouw- en
cohesiebeleid.
Hervorming rechterlijke macht, minderheden, civiele en politieke rechten
• Kroatië heeft het afgelopen jaar voortgang geboekt bij de hervorming van de rechterlijke macht. De
onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is versterkt en het aantal achterstallige zaken is gereduceerd.
• De Commissie constateert een meer gebalanceerde aanpak in de vervolging van oorlogsmisdaadzaken. De
getuigenbescherming in oorlogsmisdaadzaken is verbeterd. Het kabinet deelt echter het oordeel van de
Commissie dat meer aandacht zou moeten worden besteed aan zaken met etnisch-Servische slachtoffers
en verdachten uit de kring van Kroatische veiligheidstroepen. Ook blijft aandacht vereist voor de
herziening van dubieuze verstekveroordelingen uit de negentiger jaren.
• Het kabinet is van oordeel dat de procedures om in aanmerking te komen voor van overheidswege
gefinancierde rechtsbijstand moeten worden vereenvoudigd om toegankelijkheid te bevorderen.
• Het kabinet onderschrijft het oordeel van de Commissie dat de positie van minderheden in Kroatië is
verbeterd. Onverminderde aandacht dient echter uit te gaan naar de positie van Roma en de Servische
minderheid.
• Er is sprake van voortgang ten aanzien van de terugkeer van vluchtelingen naar Kroatië. De Kroatische
regering heeft een actieplan aangenomen dat voorziet in een versnelde implementatie van
woonvoorzieningen. Teleurstellend is dat de huisvestingsdoelstellingen van 2009 nog niet behaald zijn.
• Hoewel de vrijheid van meningsuiting bij wet is gegarandeerd, constateert het kabinet dat journalisten in
de praktijk soms nog onder politieke druk staan en zelfcensuur hanteren.
Bestrijding corruptie en georganiseerde misdaad
• Het kabinet onderschrijft dat goede voortgang werd geboekt bij de bestrijding van corruptie. Veel
onderzoeken hebben geleid tot juridische procedures, ook in zaken met verdachten op hoog politiek
niveau. Het aantal rechterlijke uitspraken in relatief kleinere corruptiezaken nam toe. Het kabinet hecht
groot belang aan een overtuigend ‘track record’ van effectief onderzoek, vervolging en rechterlijke
uitspraken.
• Teleurstellend is dat de preventie van corruptie tekortschiet. Het kabinet dringt in dit kader aan op
vergroting van de openbaarheid van bestuur, transparantie van partijfinanciering en het tegengaan van
belangenverstrengeling.
Samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal
• De Commissie stelt dat de vorig jaar door Kroatië ingestelde speciale taakgroep het onderzoek naar de
door het tribunaal verzochte documenten dient voort te zetten. De Commissie noemt terecht de noodzaak
van volledige samenwerking met het (ICTY) als horizontale voorwaarde binnen het toetredingsproces.
Regionale samenwerking
• Het kabinet betreurt het dat de regionale samenwerking aangaande de in de Balkan–oorlog vermiste
personen onvoldoende daadkrachtig is opgepakt. In augustus 2010 waren nog 2.392 zaken onopgelost.
Volgens het Internationale Rode Kruis zijn in Kroatië in de afgelopen drie jaar slechts 110 zaken
opgehelderd.

•
•

Het kabinet deelt het oordeel van de Commissie de regionale samenwerking bij de bestrijding van
georganiseerde misdaad, witwaspraktijken en drugssmokkel verbetering behoeft.
Het kabinet is verheugd dat Kroatië en Slovenië eind 2009 overeenstemming bereikten over een
arbitrage-overeenkomst die de oplossing van het bilaterale grensgeschil tussen beide landen naderbij
brengt. Met buurlanden Bosnië -Herzegovina, Montenegro en Servië werd de samenwerking de afgelopen
periode versterkt. Desalniettemin is een aantal bilaterale geschillen nog niet opgelost.

Economische criteria
• De open Kroatische economie is zwaar geraakt door de wereldwijde crisis. Hoewel het dieptepunt nu
voorbij is en de export aantrekt, is van structureel economisch herstel nog niet echt sprake. Met name de
zware buitenlandse schuld, de verslechterde arbeidsmarkt en het moeizame ondernemers- en
investeringsklimaat maken de Kroatische economie structureel kwetsbaar.
• Kroatië’s macro-economische- en monetaire politiek zijn adequaat en in overeenstemming met het
acquis, maar grondige sociaal-economische hervormingen zijn noodzakelijk. Het daarvoor in april door
de Kroatische regering gepresenteerde Economische Herstelprogramma biedt voldoende
aanknopingspunten. Het kabinet deelt de mening van de Commissie dat de effectiviteit zal afhangen van
de uitvoering. De Kroatische regering dient haar inspanningen op dit gebied te intensiveren.
• De overheidsfinanciën staan onder druk door de tegenvallende groeicijfers. Adequate begrotingsraming
blijft een zwakke plek. Strengere budgettaire discipline van de overheid is daarom een vereiste.
• De Commissie constateert dat in het algemeen slechts zeer beperkte vooruitgang is geboekt ten aanzien
van het reduceren van de traditioneel grote overheidsrol in de economie. Tegelijkertijd werd wel de
staatssteun teruggedrongen.
• Het kabinet is positief over de vooruitgang in het verbeteren van markttoegang door de vereenvoudiging
van regelgeving. Het verbeteren van het door onduidelijke regelgeving en overmatige belastingdruk
moeizame ondernemers- en investeringsklimaat blijft echter een kernprioriteit voor de toetreding.
• Ten aanzien van de implementatie van het acquis communautaire constateert de Commissie over de
gehele linie goede voortgang; in de meeste sectoren, waaronder op het gebied van vrij verkeer van
goederen, diensten en personen, is de wet- en regelgeving nu in grote lijnen in overeenstemming gebracht
met het acquis. Verdere capaciteitsopbouw om dit proces zorgvuldig af te ronden is echter wenselijk.
• Het vrije verkeer van werknemers zal aanzienlijke druk zetten op de structureel zwakke Kroatische
arbeidsmarkt. Het kabinet constateert met de Commissie dat de hervorming van de sociale zekerheid en
aanpassing van de arbeidswetgeving achterblijven. De Commissie benadrukt dat de tripartiete dialoog
tussen overheid, werkgevers en werknemers moet worden geïntensiveerd en geïnstitutionaliseerd. De
regering onderschrijft dit standpunt van de Commissie.
• Mededinging blijft een punt van aandacht. De Commissie is positief over de uitbreiding van
bevoegdheden van de goed functionerende Kroatische mededingingsautoriteit en wijst op de voortgang
die is bereikt ten aanzien van de aanbestedingsprocedure gericht op de herstructurering van de
scheepswerven. De Kroatische overheid dient echter een extra inspanning te leveren om te zorgen dat de
voorgenomen privatisering in lijn is met de Europese aanbestedingsregels. Het kabinet onderstreept de
noodzaak van hernieuwde inspanningen op het gebied van de herstructurering van de staalsector, waarin
minder voortgang werd geboekt.
• Het kabinet ziet de instellingen die in de landbouwsector in het leven zijn geroepen als een positieve
ontwikkeling, maar wijst op de noodzaak van de operationaliteit van deze systemen, gericht op een EUconform gebruik van de beschikbare fondsen. Kroatië dient volgens het kabinet meer werk te maken van
de hervorming van zijn landbouwbeleid, met name door steun aan landbouwers in meer sectoren te
ontkoppelen van productie.
• Al met al is Kroatië een functionerende markteconomie. Het kabinet deelt het standpunt van de
Commissie dat Kroatië in staat is om zich te handhaven in de concurrerende Europese markt, indien het
land zijn hervormingsplannen doorvoert en de economische structuur verder versterkt.

2

Turkije
Algemeen
• De Commissie schetst terecht een gemengd beeld van het hervormingsproces in Turkije. Positief zijn
onder meer de hervorming van het justitieel apparaat en de Turkse inspanningen in de strijd tegen
corruptie. Daar staat tegenover dat ten aanzien van de Koerdische kwestie en persvrijheid aanvullende
inspanningen vereist zijn. Op het Ankara-protocol is nog steeds geen zichtbare voortgang geboekt.
• De Turkse economie groeit hard en is sterker uit de crisis gekomen. De EU en Nederland hebben te
winnen bij hechte economische banden met Turkije.
• Turkije ontvangt in 2010 € 654 miljoen aan IPA-gelden. Hierbij ligt de focus op ‘rule of law’,
fundamentele rechten, bestuurshervormingen, mededinging, milieu, transport, energie, landbouw, sociale
en rurale ontwikkeling.
Democratie, ‘rule of law’, fundamentele rechten, minderheden
• Het kabinet deelt de conclusie van de Commissie dat nog een flinke inspanning vereist is ten aanzien van
de rechten van minderheden, waarbij de Koerdische kwestie prioritaire aandacht verdient. Evenals vorig
jaar is het kabinet het met de Commissie eens dat een constructieve dialoog met de Hoge
Vertegenwoordiger voor Nationale Minderheden van de OVSE zou moeten plaatsvinden.
• Het kabinet deelt de mening van de Commissie dat de culturele rechten voor minderheden waaronder
LGBT nog steeds beperkt zijn. Turkije dient zich verder in te spannen voor tolerantie en toekenning van
deze rechten.
• Het kabinet volgt de ontwikkelingen ten aanzien van de voortgang op het terrein van vrouwen- en
kinderrechten op de voet. De aangepaste grondwet voorziet in een wettelijk kader voor gendergelijkheid
in de vorm van een ‘anti discrimination and equality board’ (deels geïnspireerd door de Nederlandse
Commissie Gelijke Behandeling). Het kabinet acht het van groot belang dat deze wettelijke vastlegging
ook daadwerkelijk geïmplementeerd wordt. Het uitbannen van – het toenemende aantal eerwraakmoorden, vroege en gedwongen huwelijken, evenals huiselijk geweld zouden hoog op de
prioriteitenlijst van de Turkse overheid moeten staan. Dit geldt ook voor het uitbannen van kinderarbeid
in rurale gebieden, onder meer in de seizoensteelt.
• Het kabinet is het met de Commissie eens dat mensenrechtenorganisaties en hun medewerkers
onafhankelijk zouden moeten kunnen opereren.
• De grondwetswijziging heeft de rechten voor vakbonden in de publieke sector uitgebreid. Toch blijven
restricties bestaan die niet in lijn zijn met de EU-, noch standaarden van de International Labour
Organisation (ILO).
Justitie en binnenlandse zaken
• Het kabinet ziet de voortgang die is geboekt in de hervorming van het justitiële apparaat, waaronder het
bevorderen van een onafhankelijke rechterlijke macht, als een stap in de juiste richting. Het is hierbij zaak
dat Turkije nu extra inspanningen levert om Europese standaarden op transparante wijze over te nemen.
Dit geldt onder meer voor de nu bij wet vastgestelde instelling van een Ombudsman.
• Het kabinet constateert met tevredenheid dat het Ergenekon onderzoek naar een mogelijk crimineel
netwerk dat zich richt op destabilisering van de democratische instituties is voortgezet.
• Positief zijn de ontwikkelingen in de strijd tegen corruptie. De anticorruptiestrategie 2010-2014 en
bijbehorend Actieplan werden in februari 2010 aangenomen. Het kabinet onderschrijft de noodzaak om
een gedegen staat van dienst op te bouwen op dit terrein.
• Het kabinet vindt het betreurenswaardig dat slechts beperkte voortgang werd geboekt in de strijd tegen de
georganiseerde misdaad. Turkije zou de nationale strategie voor 2010-2015 gedegen ter hand dienen te
nemen. Mensensmokkel en mensenhandel zijn belangrijke aandachtspunten.
• Aanpak van witwaspraktijken en fraudezaken laten in Turkije nog te wensen over. Het kabinet is van
mening dat de politiesamenwerking binnen overheidsinstanties verder dient te verbeteren.
• De zorgen van de Commissie over de brede wettelijke definitie van het begrip terrorisme worden gedeeld.
Deze heeft gevolgen voor de uitoefening van de fundamentele vrijheden, met name de vrijheid van
meningsuiting. Daarnaast signaleert het kabinet dat de regelgeving inzake de financiering van terrorisme
nog gebrekkig is.

3

Vrijheid van religie, meningsuiting, pers en media
• Het kabinet is positief over de door de Commissie waargenomen voortgang in de implementatie op de wet
van de stichtingen. De dialoog met de Alevieten en de niet-moslimgemeenschappen nam dit jaar verdere
vorm aan. Het komt nu aan op resultaten, onder meer op het gebied van de eigendomsrechten van nietmoslimgemeenschappen.
• Het kabinet erkent dat de vrijheid van meningsuiting een zekere positieve ontwikkeling heeft ondergaan.
Er zijn aanzienlijk minder vervolgingen op basis van artikel 301 van het Turkse strafrecht. Dit neemt niet
weg dat op basis van andere wetsartikelen een toenemend aantal vervolgingen plaatsvindt, met name van
journalisten. Dit baart het kabinet zorgen.
• Zorg bestaat ook over de vrijheid van pers en media. De media staat nog immer onder druk. Websites
worden nog steeds verboden en zelfcensuur op bepaalde onderwerpen wordt nog immer toegepast.
Regionale en internationale samenwerking
• Turkije steunt de beide gemeenschappen op Cyprus in het zoeken naar een oplossing voor de hereniging
van deze partijen. Dit heeft echter tot op heden niet geleid tot het resultaat waartoe de Raad Turkije sinds
2006 oproept. Turkije voldoet nog immer niet aan de verplichting aan de implementatie van het
additionele protocol bij het Associatieverdrag (zogenaamde Ankara protocol). Het kabinet is het dan ook
geheel met de Commissie eens dat Turkije nu dringend actie dient te ondernemen.
• Turkije speelt een steeds belangrijker rol in de regio. Het kabinet verwelkomt het ‘zero-problems’ beleid
dat de Turkse autoriteiten voeren ten aanzien van de eigen regio. Daarbij moet echter wel de voorwaarde
worden gesteld dat Turkije, conform het onderhandelingsraamwerk uit 2005, zijn buitenlands beleid
gaandeweg moet aanpassen aan het GBVB. De relatie met Armenië dient, na de ondertekening van de
protocollen, nu meer inhoud te krijgen.
Economie
• Turkije is voor de EU een belangrijke handelspartner en de EU voor Turkije de grootste handelsen investeringspartner. Het is alleen al vanuit die optiek van groot belang dat Turkije vasthoudt
aan zijn economische hervormingsagenda.
• Goed nieuws is de opheffing van de importblokkade voor rundvlees uit de EU (met uitzondering van
Cyprus, Bulgarije, Roemenië). Echter, Turkije blijft zich onttrekken aan afspraken met de EU doordat uit
een grote meerderheid van de EU-lidstaten nog altijd geen levende dieren mogen worden ingevoerd.
• De Turkse economie heeft zich na de crisis snel hersteld. Sinds het tweede kwartaal van 2009 is stevige
groei te zien. Via overheidsbestedingen en monetaire en belastingmaatregelen heeft Turkije de
binnenlandse vraag gestimuleerd.
• Het kabinet onderschrijft het oordeel van de Commissie dat Turkije aangemerkt kan blijven als een
functionerende markteconomie die op de middellange termijn in staat moeten zijn de concurrentiedruk
binnen de Unie het hoofd te bieden, mits het voortgang maakt met de implementatie van zijn omvangrijke
hervormingsprogramma en structurele zwakheden uit de weg ruimt.
• De hoge economische groeicijfers gaan gepaard met afnemende werkloosheid (hoewel nog boven het
niveau van voor de crisis) en toenemende inflatie.
• Tezamen met de economische groei is de inflatie flink toegenomen. Om het risico op een zeepbelscenario
te minimaliseren is het van belang dat Turkije voortgang maakt met begrotingstransparantie,
inflatiedoelstellingen en behoud van financiële stabiliteit.
• De huidige regulering van de productmarkt en het gebrek aan transparantie over staatssteun zijn
bezwaarlijk voor het ondernemersklimaat.
• De energiesector heeft vooruitgang geboekt op het terrein van de elektriciteitsvoorziening, duurzame
energie, energie -efficiëntie en de voorzieningszekerheid. Meer aandacht is nodig op het terrein van gas,
kernenergie, veiligheid bij kernenergie, bescherming op radioactieve straling en staatssteun.
• Turkije rondde in augustus 2010 de ratificatieprocedure van de intergouvernementele Nabuccoovereenkomst af.
• Het kabinet spoort Turkije aan het landbouwbeleid EU-conform te hervormen. Dit geldt onder meer ten
aanzien van de vereiste loskoppeling tussen steun en de hoogte van de productiecapaciteit.

4

Macedonië
Algemeen
• Net als in 2009 meent de Commissie dat Macedonië de politieke criteria in voldoende mate
vervullen. De Commissie herhaalt dan ook de aanbeveling uit het uitbreidingspakket van 2009 dat
onderhandelingen over lidmaatschap kunnen beginnen.
• Het kabinet meent dat opening van onderhandelingen met Macedonië in de rede ligt. Wel
verwacht het kabinet dat Macedonië de aanbevelingen van de Commissie opvolgt om
hervormingen door te voeren, vooral op het gebied van de depolitisering en professionalisering
van de publieke sector, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, mediavrijheid en de
aanpak van corruptie. De politieke dialoog en interetnische relaties dienen eveneens versterkt te
worden.
• Zolang echter een oplossing over de naamkwestie uitblijft, is het niet waarschijnlijk dat de
Europese Raad zal besluiten de toetredingsonderhandelingen te openen.
• Met de Commissie onderstreept het kabinet het belang van goed nabuurschap. Het kabinet hoopt
dat Griekenland en Macedonië op korte termijn een wederzijds aanvaardbare oplossing voor de
naamkwestie vinden.
Politiek, rechtsstaat en mensenrechten
• Volgens de Commissie voldoet Macedonië – net als vorig jaar – in voldoende mate aan de
politieke criteria voor het starten van toetredingsonderhandelingen. De Commissie is evenwel niet
onverdeeld positief over de mate waarin in het afgelopen jaar de vereiste aanvullende
hervormingen zijn doorgevoerd. Het kabinet onderschrijft de visie van de Commissie dat de vaart
uit de hervormingen is geraakt. Een nieuwe impuls is noodzakelijk.
• De hervorming van de publieke sector, vooral de depolitisering van het ambtenarenapparaat,
verloopt uiterst moeizaam. De werving, selectie en promotie van ambtenaren is niet transparant en
gebeurt niet op basis van kwalite iten en prestaties. Minderheden zijn niet evenredig
vertegenwoordigd in de publieke sector.
• De rechterlijke macht is onvoldoende onafhankelijk. Er is soms sprake van politieke inmenging in
rechtszaken of van politieke invloed op de benoeming en bevordering van rechters en openbaar
aanklagers.
• Het kabinet meent dat Macedonië zich moet blijven inzetten om corruptie te bestrijden. Ook hier
moet implementatie van wet- en regelgeving centraal staan. Het kabinet moedigt Macedonië aan
de nationale Anticorruptiecommissie te steunen. Daar hoort een adequaat budget en voldoende
menskracht bij. De uitwerking van het Memorandum of Understanding (MoU) voor
politiesamenwerking blijft tevens een aandachtspunt.
• De Commissie stelt dat het juridische en institutionele kader voor bescherming van mensenrechten
en de positie van minderheden aanwezig is. Afgelopen jaar heeft Macedonië belangrijke
kaderwetgeving aangenomen op het gebied van antidiscriminatie, maar een verwijzing naar
‘seksuele oriëntatie’ (conform EU-wetgeving) ontbreekt. Problemen bij de integratie van
minderheden en de achtergestelde positie van Roma vergen blijvend aandacht.
Economische criteria
• Macedonië heeft weinig last gehad van de economische crisis, als gevolg van de beperkte
blootstelling van de financiële sector aan risicovolle internationale financiële beleggingen.
• Wel is sprake van een hoge structurele werkloosheid, met name onder jongeren en laagopgeleiden.
• Buitenlandse investeerders lopen nog vaak aan tegen bureaucratische regelingen. Rechtszaken
worden daarbij nog steeds traag afgehandeld en de prestaties van regulerende en toezichthoudende
organisaties zijn nog onvoldoende. Het handhavingapparaat (inclusief corruptiebestrijding en
bestrijding van de georganiseerde misdaad) functioneert weinig effectief. Dit heeft een negatieve
impact op het ondernemersklimaat.
• Macedonië heeft desalniettemin vooruitgang geboekt in de ontwikkeling naar een functionerende
markteconomie.

5

•

Het kabinet deelt de opvatting van de Commissie dat Macedonië in staat moet zijn om zich op de
middellange termijn te handhaven in de concurrerende Europese markt, mits het land zijn
hervormingsplannen krachtig doorvoert.

IJsland
Algemeen
• IJsland is een functionerende democratie en heeft, als lid van de Europese Economische Ruimte, al een
groot deel van het acquis communautaire overgenomen.
• Het kabinet is van mening dat IJsland pas kan toetreden wanneer er een overeenkomst over Icesave is
gesloten tussen Nederland en het VK enerzijds en IJsland anderzijds. Zoals door minister-president
Balkenende is aangegeven tijdens de Europese Raad van juni 2010, zal Nederland niet instemmen met het
afsluiten van onderhandelingshoofdstuk 9 over Financiële Diensten, voordat IJsland aan zijn
verplichtingen onder de richtlijn depositogarantiestelsels heeft voldaan.
• De hoge buitenlandse schuld is een uitdaging voor IJsland, evenals de als gevolg van de crisis gestegen
werkloosheid. Het kabinet is met de Commissie van mening dat de overheid verdergaande maatregelen
moet nemen om de kwetsbare economische en financiële stabiliteit te waarborgen.
• IJsland komt thans in aanmerking voor pre-accessie steun uit IPA-fondsen. In de praktijk gaat het hier
slechts om heel bescheiden bedragen bestemd voor onder meer de sectoren statistiek, lokale overheden en
de bankensector.
• Onder de IJslandse bevolking en het parlement bestaat vooralsnog slechts in beperkte mate steun voor
EU-toetreding.
Financiële sector
• De Commissie is van mening dat IJsland in grote mate voldoet aan het acquis communautaire op het
terrein van vrij verkeer van kapitaal. Echter, de huidige wet voor buitenlandse valuta die vrij verkeer van
kapitaalstromen beperkt voldoet volgens de Commissie niet aan het acquis. Het kabinet is van mening dat
IJsland deze kapitaalrestricties dient op te heffen alvorens IJsland kan toetreden tot de Unie. Daarnaast
zijn bijzondere inspanningen vereist om buitenlandse investeringen in de visserijsector mogelijk te
maken.
• Ook het toezicht op de financiële sector dient te verbeteren. Het kabinet signaleert met tevredenheid dat
voortgang is geboekt in het IJslandse onderzoek naar de verantwoordelijkheid voor de val van het
IJslandse banksysteem en juicht toe dat opvolging wordt gegeven aan de conclusies.
• Naast bestaande en geldende verplichtingen in het kader van het depositogarantiestelsel zoals door IJsland
overgenomen in het kader van de samenwerking als lid van de Europese Economische Ruimte, is nieuwe
wetgeving nodig om regels op het terrein van een nieuwe dekkingsgraad van het depositogarantiestelsel
in de bankensector aan te passen.
• Zoals de Commissie terecht opmerkt is nog geen overeenstemming bereikt in de Icesave-kwestie tussen
IJsland enerzijds en Nederland en het Verenigd Koninkrijk anderzijds. Ten aanzien van de juridische
verplichting stelde de EFTA Surveillance Authority (ESA) dat IJsland een verplichting heeft tot
terugbetaling van Icesave-tegoeden tot een maximum bedrag per deposito op basis van de Europese
Richtlijn Depositogarantiestelsels. Het kabinet hoopt op een spoedige doorbraak in deze kwestie .
Natuur en Milieu
• Het kabinet beschouwt IJsland als een bron van kennis op het gebied van de milieu, in het bijzonder het
gebruik van hernieuwbare vormen van (geothermische) energie.
• Het kabinet zal zich, samen met andere EU-lidstaten en de Europese Commissie, ervoor inzetten dat door
IJsland geen walvissen mogen worden gevangen of gedood in de communautaire wateren of worden
verhandeld binnen de EU. Ook dient IJsland het EU-importverbod op zeehondenproducten over te nemen.
Economie en handel
• IJsland heeft te maken met een diepe en langdurige recessie en de vooruitzichten voor zelfs enig herstel
zijn onzeker. De werkloosheid is toegenomen en de overheidsfinanciën zijn aanzienlijk verslechterd, met

6

•
•

•

•

II

hogere begrotingstekorten en een flinke toename van de overheidsschuld, die momenteel al bijna 90%
van het Bruto Binnenlands Product (BBP) bedraagt. IJsland staat nu voor de uitdaging de
overheidsfinanciën op orde te krijgen.
IJsland is een functionerende markteconomie. De zwakke financiële sector, die nog steeds niet is hersteld
van de crisis, en beperkingen aan kapitaalstromen belemmeren echter een efficiënte inzet van de
middelen.
IJsland probeert economisch herstel te vinden door wisselkoersstabilisatie en begrotingsconsolidatie. De
inflatie neemt geleidelijk af. Gesteld kan worden dat de reactie op de financiële crisis passend is geweest
en heeft bijgedragen aan een hogere mate van macro-economische stabiliteit. Hierbij heeft IJsland veel
steun ondervonden van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).
Het IJslandse visserijbeleid is grotendeels gestoeld op dezelfde beginselen als dat van de EU, maar in
regelgeving en uitvoering zitten grote verschillen. Zo stuurt IJsland niet op het bereiken van een
maximaal duurzame opbrengst (goed voor vis én vissers) en heeft het geen beleid gericht op
vlootcapaciteit en aantallen zeedagen. Deze verschillen, maar ook zaken als het quotasysteem en toegang
tot elkaars wateren, zullen onderwerp van gesprek worden in de toetredingsonderhandelingen. De
gelijktijdige hervorming van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid van de EU kan hierop van invloed
zijn.
De staat van dienst van IJsland op het vlak van duurzaam beheer van visbestanden was de laatste
maanden vooral negatief door de unilaterale afkondiging van een omvangrijk makreelquotum. Het is zaak
dat in de onderhandelingen met alle betrokken ‘kuststaten’ (EU, Noorwegen, Faeröer en IJsland) een
overeenkomst wordt bereikt die in het belang is van duurzaam beheer van het makreelbestand en voor- en
nadelen evenredig verdeelt over de visserijsectoren van de betrokken landen.
Overige landen met lidmaatschapsperspectief

Avis Albanië
Kopenhagen-criteria
• De Commissie constateert terecht dat Albanië zich aanzienlijk meer inspanningen moet
getroosten om te kunnen voldoen aan de politieke Kopenhagen-criteria. Albanië heeft
daarentegen een goede staat van dienst opgebouwd bij de uitvoering van de verplichtingen die
voortvloeien uit het stabilisatie - en associatieproces.
• Met betrekking tot de economische criteria constateert de Commissie dat Albanië een
redelijke mate van macro-economische stabiliteit heeft bereikt. Het kabinet deelt het standpunt
van de Commissie dat Albanië, om op de middellange termijn in staat te zijn zich te
handhaven in de concurrerende Europese markt, het openbaar bestuur moet verbeteren, de
fysieke infrastructuur en kwaliteit van het arbeidsaanbod moet verbeteren, de erkenning van
eigendomsrechten moet veiligstellen en de rechtsstaat moet versterken. Bovenal dient Albanië
door te gaan met structurele hervormingen.
• Albanië zou in de visie van de Commissie in staat zijn op middellange termijn het acquis
communautaire grotendeels over te nemen, mits het voldoende aandacht besteedt aan de
implementatie van wet- en regelgeving.
Absorptiecapaciteit
• De Commissie meent dat de Unie voldoende absorptiecapaciteit heeft voor de toetreding van
Albanië, gezien de beperkte impact die Albanië zou hebben op het EU-beleid.
Conclusie en aanbevelingen
• De Commissie is van oordeel dat de toetredingsonderhandelingen met Albanië pas van start
kunnen gaan, als aantoonbare voortgang is geboekt op onder meer de volgende
beleidsterreinen:
- verbetering van het functioneren van het parlement op basis van een betekenisvolle dialoog
tussen de politieke partijen;
- versterking van de wetgevende en toezichthoudende rol van het parlement;

7

-

aanpassing van het juridisch kader voor verkiezingen;
benoeming van een ombudsman;
professionalisering en depolitisering van het ambtenarenapparaat;
versterking van de onafhankelijkheid, efficiëntie en aansprakelijkheid van justitiële
instellingen;
implementatie van wet- en regelgeving op het gebied van corruptiebestrijding;
opbouw van een geloofwaardige staat van dienst bij de bestrijding van georganiseerde
misdaad;
bescherming van de rechten van vrouwen en minderheden,waaronder Roma

Follow-up
• De Commissie zal zich in haar eerstvolgende uitbreidingspakket, dat in het najaar van 2011
zal verschijnen, uitspreken over de voortgang die Albanië op bovenstaande beleidsterreinen
heeft geboekt en afhankelijk daarvan eventueel nieuwe stappen aanbevelen.
Oordeel kabinet
• Het kabinet waardeert de heldere toon van het avis en sluit zich aan bij de kritische conclusies
en aanbevelingen van de Commissie.
• Het kabinet is teleurgesteld over het gebrek aan voortgang over de hele linie en zal de
vorderingen van Albanië het komende jaar nauwlettend volgen. Het kabinet hecht er in het
bijzonder aan dat Albanië in voldoende mate voldoet aan de politieke Kopenhagen-criteria, dat
wil zeggen dat Albanië beschikt over stabiele instellingen die de democratie, de rechtsorde, de
mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden waarborgen, alvorens
nieuwe stappen in het toenaderingsproces tot de Unie aan de orde kunnen zijn. Het kabinet
meent dat in dit verband dat Albanië de strijd tegen georganiseerde misdaad en corruptie
resoluut ter hand dient te nemen.
Bosnië -Herzegovina
Algemeen
• In een kritisch getoonzette voortgangsrapportage constateert de Commissie dat Bosnië Herzegovina het afgelopen jaar weinig voortgang heeft geboekt. De belangrijkste wapenfeiten zijn
het voldoen aan de voorwaarden voor visumliberalisatie en een verbetering in de regionale
verhoudingen. Daarnaast merkt de Commissie op dat de verkiezingen van oktober 2010
grotendeels in lijn met internationale standaarden zijn verlopen.
• Met name het gebrek aan samenwerking tussen de politieke leiders van Bosnië -Herzegovina maar
ook de ingewikkelde bestuursstructuur zijn mede debet aan de stagnatie. Met de Commissie meent
het kabinet dat de Bosnische politici snel een nieuwe regering moeten vormen die zich inzet de
hervormingen door te voeren die nodig zijn voor EU-integratie.
Politiek, rechtsstaat en mensenrechten
• De Commissie roept Bosnië -Herzegovina op de grondwet te wijzigen. Aanleiding hiervoor is
onder meer de uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in de Sejdic -Finci
zaak, waarin werd geconstateerd dat uitsluiting van bevolkingsgroepen van verkiesbaarheid voor
het presidentschap in strijd is met de Europese Conventie voor Mensenrechten. Het kabinet acht
grondwetshervorming van groot belang om democratische principes en mensenrechten te
verankeren.
• Het openbaar bestuur is zwak. De bestuurlijke inrichting is gecompliceerd. De Bosnische leiders
tonen naar het oordeel van het kabinet onvoldoende gezamenlijke visie over de toekomst van het
land.
• De rechtsstaat functioneert matig. Grootste uitdagingen zijn de verbetering van het juridisch
systeem en de aanpak van corruptie en georganiseerde misdaad. De regering onderschrijft dit.

8

•
•

Ofschoon de Commissie tevreden is over de samenwerking met het Joegoslavië -tribunaal, plaatst
zij een kritische noot bij de berechting van oorlogsmisdadigers op lager niveau. De regering acht
opsporing en berechting van alle oorlogsmisdadigers van groot belang.
De Commissie signaleert dat Bosnië -Herzegovina de voorwaarden voor visumliberalisatie
voldoende heeft vervuld. De Raad heeft dan ook op 8 november besloten Bosnië -Herzegovina
over te hevelen naar de lijst van landen waarvan de inwoners zonder visum in Schengengebied
kunnen reizen voor een periode van 90 dagen.

Sluiting OHR
• De Peace Implementation Council heeft vijf doelstellingen en twee voorwaarden1 geformuleerd
die moeten zijn vervuld, voordat het kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger kan worden
gesloten. Het laatste jaar is er nauwelijks tot geen voortgang geboekt op de twee resterende
doelstellingen (met betrekking tot staatseigendom en defensiebezittingen).
• Het kabinet onderstreept dat de aan de gestelde condities moet zijn voldaan, voordat het kantoor
van de Hoge Vertegenwoordiger kan worden gesloten en verdere stappen naar de EU kunnen
worden gezet.
Economische criteria
• De economie van Bosnië -Herzegovina toonde gematigd herstel in 2010 na de recessie in 2009,
voornamelijk dankzij de toegenomen buitenlandse vraag.
• De werkloosheid bleef echter zeer hoog. De informele sector is een belangrijke uitdaging. Het
slechte en sterk verdeelde onderwijssysteem ondermijnt het functioneren van de arbeidsmarkt.
• Het ondernemersklimaat lijdt onder administratieve inefficiënties en het zwakke justitiële systeem.
Het kabinet betreurt dat de inspanningen voor structurele hervormingen en transparante
overheidsfinanciën niet optimaal zijn in Bosnië -Herzegovina. Onlangs is een aantal hervormingen
doorgevoerd, onder druk van onder meer het IMF-programma. Desalniettemin blijft de kwaliteit
van de overheidsfinanciën zwak.
• De grote publieke sector drukt nog steeds zwaar op de economie, overheidsinterventie in de
economie blijft hoog en het privatiseringsproces is vrijwel volledig geblokkeerd.
• Bosnië-Herzegovina heeft weinig voortgang geboekt richting een functionerende markteconomie.
• Het kabinet deelt het standpunt van de Commissie dat substantiële verdere hervormingen vereist
zijn om het land op de lange termijn in staat te stellen zich te kunnen handhaven in de
concurrerende economie van de EU.
Avis Montenegro
Kopenhagen-criteria
• De Commissie constateert dat de inspanningen van Montenegro om te voldoen aan de
politieke Kopenhagen-criteria en de voorwaarden van het stabilisatie - en associatieproces
heeft geleid tot versterking van het wettelijk kader. Een verdere verdiepingsslag kan echter
nog worden gemaakt. De Commissie stelt vast dat Montenegro vooruitgang heeft geboekt bij
de hervorming van de rechterlijke macht. Tegelijkertijd constateert zij dat het huidige systeem
nog steeds te veel ruimte laat voor politieke beïnvloeding.
• Ten aanzien van de economische criteria prijst de Commissie de vorderingen die Montenegro
heeft gemaakt. Montenegro heeft een redelijke mate van macro-economische stabiliteit
bereikt. Om echter een functionerende markteconomie te worden zijn structurele
hervormingen nodig. Daarbij dient de nadruk te liggen op de versterking van de arbeidsmarkt
en de rechtsstaat. Het verder institutionaliseren van onafhankelijk toezicht op de financiële
sector is van het grootste belang voor economische stabiliteit en bestrijding van corruptie,
1

Doelstellingen: 1) verdeling van staatseigendom; 2) oplossing voor defensiebezittingen; 3) duurzame regeling
voor de status van Brcko; 4) akkoord over verdeling van de belastinginkomsten; 5) werkende rechtsstaat.
Voorwaarden zijn: ondertekening van de SAO en een positieve beoordeling van de politieke situatie.

9

•

mede gezien de nauwe verwevenheid tussen de bancaire sector en de politiek in Montenegro.
Om in staat te zijn om zich te handhaven in de concurrerende Europese markt, moet
Montenegro zijn fysieke infrastructuur en de kwaliteit van het arbeidsaanbod verbeteren.
Montenegro zou in de visie van de Commissie in staat zijn op het acquis communautaire
grotendeels over te nemen, mits het voldoende aandacht besteedt aan de implementatie van
wet- en regelgeving.

Absorptiecapaciteit
• De Commissie is van oordeel dat de toetreding van Montenegro geen onverantwoorde wissel
trekt op de absorptiecapaciteit van de Unie, gezien de beperkte impact die Montenegro zou
hebben op het EU-beleid. Dit is overigens in de eerste plaats een gevolg van de beperkte
bevolkingsomvang van Montenegro.
Conclusie en aanbevelingen
• De Commissie beveelt op basis van de tot dusver geboekte resultaten aan dat de Raad
Montenegro de status van kandidaat-lidstaat verleent.
• De Commissie is van oordeel dat de toetredingsonderhandelingen met Montenegro echter pas
van start zouden moeten gaan, als aantoonbare voortgang is geboekt op de volgende
beleidsterreinen:
- verbetering van het wetgevend kader voor verkiezingen;
- professionalisering en depolitisering van het ambtenarenapparaat;
- versterking van de onafhankelijkheid, efficiëntie en aansprakelijkheid van de zittende en
staande magistratuur;
- bestrijding van corruptie, zowel juridisch kader als uitvoering van beleid;
- bestrijding van georganiseerde misdaad;
- versterking van de vrijheid van de media;
- implementatie van antidiscriminatiewetgeving, in het bijzonder ten aanzien van Roma.
Follow-up
• De Commissie zal zich in haar eerstvolgende uitbreidingspakket, dat in het najaar van 2011
zal verschijnen, uitspreken over de voortgang die Montenegro op bovenstaande
beleidsterreinen heeft geboekt en afhankelijk daarvan eventueel nieuwe stappen aanbevelen.
Oordeel kabinet
• Het kabinet kan zich vinden in de aanbeveling van de Commissie Montenegro thans op basis
van de geboekte vorderingen de status van kandidaat-lidstaat te verlenen. Montenegro heeft de
nodige voortgang geboekt bij de hervorming van de rechterlijke macht en in de strijd tegen
corruptie. Het land stelt zich daarnaast op als een constructieve en betrouwbare partner in de
regio,
• Het kabinet zal de vorderingen van Montenegro op de door de Commissie geformuleerde
aandachtsgebieden nauwlettend volgen.
• Het komend ja ar krijgt de Montenegrijnse regering de tijd om een doorbraak te bereiken bij de
oplossing van structurele problemen die de vooruitgang van het land tegenhouden. Het kabinet
is van oordeel dat voor succes politieke wil, versterking van bestuurlijke capaciteit en een
aanhoudende strijd tegen corruptie vereist zijn.
• Politieke wil is een voorwaarde voor verbetering van de controle op de regering door het
parlement, depolitisering van het ambtenarenapparaat en doorvoering van een volledige
scheiding van de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.
• Een tweede belangrijke voorwaarde voor het bereiken van een doorbraak is versterking van de
bestuurlijke capaciteit. De noodzaak van cursussen aan rechters over het belang van integriteit
en het zigzagbeleid over de mogelijkheid om het Montenegrijns staatsburgerschap te kopen
zijn illustratief voor het dunne ijs waarover Montenegro schaatst.

10

•

Ten slotte is een mentaliteitsverandering nodig. Het kabinet dringt er bij de Montenegrijnse
autoriteiten op aan een einde te maken aan de verwevenheid tussen persoonlijke en
staatsbelangen.

11

Servië
Algemeen
• De Commissie toont zich, net als in 2009, positief over de voortgang op het EU-uitbreidingsspoor.
In de visie van het kabinet zijn de grootste uitdagingen voor Servië: volledige samenwerking met
het Joegoslavië -tribunaal, juridische hervormingen, de aanpak van corruptie en georganiseerde
misdaad, mediavrijheid en -pluriformiteit en bescherming van mensenrechten.
• Het kabinet is positief over de stappen die Servië heeft gezet om de relaties met Kroatië en
Bosnië-Herzegovina te verbeteren en in het reine te komen met zijn verleden. Servië zal de
bereidheid tot een dialoog met Kosovo nu ook in de praktijk moeten brengen.
• In 2010 besteedt de EU via IPA een bedrag van € 174,5 miljoen in Servië. Van dit bedrag wordt
43 % besteed aan projecten op het terrein van de economische criteria voor lidmaatschap, 35 %
aan de politieke criteria, en 22 % wordt besteed aan de overname van EU-regelgeving.
Politiek, rechtsstaat en mensenrechten
• Het kabinet deelt de kritiek van de Commissie op het proces van juridische hervormingen in
Servië. Zo is de herbenoemingsprocedure van alle rechters en aanklagers op een niet-transparante
manier verlopen. Servië dient alsnog de aanbevelingen van de Europese Commissie en de Raad
van Europa op dit terrein onverkort op te volgen.
• In de strijd tegen corruptie zijn aanvullende inspanningen vereist. De aanpak van corruptie dient
zich in de visie van het kabinet te richten op onder meer partijfinanciering, ambtenarij en controle
op aanbestedingen. Onafhankelijke instellingen zoals het Anticorruptie -agentschap moeten
worden versterkt.
• De strijd tegen georganiseerde misdaad wordt stevig ter hand genomen en heeft geresulteerd in
een reeks van arrestaties, gevangenisstraffen en regionale uitleveringsverdragen. Tegelijkertijd
moet Servië de capaciteit van onderzoeksteams verder versterken en grenscontroles en
samenwerking tussen politie, openbaar ministerie en rechtbanken verder verbeteren.
• De Commissie schetst een gemengd beeld over de voortgang op mensenrechtengebied. Voor het
eerst hebben verkiezingen voor minderheidsraden plaatsgevonden, maar het proces is niet
vlekkeloos verlopen. Het is nu van belang dat deze raden hun nieuwe bevoegdheden gebruiken om
de posit ie van minderheden te verbeteren. De strategie voor verbetering van de positie van Roma
heeft vooralsnog tot onvoldoende resultaten geleid.
• De regering waardeert de inzet van de Servische regering om de Gay Pride Parade in oktober 2010
door te laten gaan, maar constateert wel dat aan de maatschappelijke acceptatie van
homoseksuelen nog veel moet verbeteren. Zij moedigt Servië aan de getoonde daadkracht ook op
andere mensenrechtengebieden te laten zien.
• Het kabinet roept Servië op de persvrijheid, pluriformiteit en professionaliteit van de media te
vergroten en de invloed van de regering op de media te verminderen.
Samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal
• De Commissie stelt in haar rapport dat Servië actief samenwerkt met het ICTY. De Nederlandse
regering meent dat Servië volledig moet samenwerken met het ICTY en de aanbevelingen uit het
rapport van de hoofdaanklager moet opvolgen. De regering wacht de volgende rapportage ter zake
van hoofdaanklager Brammertz aan de Veiligheidsraad af.
Nabuurschapsbetrekkingen
• Bij de AVVN-resolutie over de status van Kosovo die in september 2010 werd aanvaard heeft
president Tadic een pro-Europese lijn gekozen en zich bereid getoond tot een dialoog met Kosovo
over praktische vormen van samenwerking. De EU heeft aangeboden deze dialoog te faciliteren.
• Het kabinet meent dat deze dialoog zo snel mogelijk moet beginnen. De Commissie stelt terecht
dat Servië een constructievere houding jegens Kosovo moet aannemen bij regionale handel en
samenwerking. Servië wordt aangespoord beter samen te werken met de EU Rule of Law-missie
in Kosovo (EULEX) in het noorden van Kosovo.

12

•

•

De Commissie merkt op dat Servië streeft met het eigen verleden in het reine te komen en gebaren
van verzoening maakt naar Kroatië en Bosnië-Herzegovina. In maart 2010 nam het Servische
parlement een resolutie aan waarin het de misdaden tegen de Bosnische moslims in Srebrenica
veroordeelt en medeleven en spijt betuigt aan de slachtoffers en nabestaanden. Ook nam president
Tadic op 15 juli deel aan de 15-jarige herdenking in Srebrenica. Daarnaast bezocht Tadic op 4
november de Kroatische stad Vukovar en betuigde daar spijt voor de moord op circa 200
Kroatische ziekenhuispatiënten in 1991.
Het kabinet spreekt zijn waardering uit voor deze stappen en moedigt Servië aan de weg naar
regionale verzoening voort te zetten. Het kabinet benadrukt daarbij dat goed nabuurschap
voorwaarde is voor toetreding tot de EU.

Economische criteria
• Volgend op een hevige recessie als onderdeel van de mondiale crisis, zag Servië haar economie
geleidelijk stabiliseren dankzij een IMF-programma met steun van de EU en de Wereldbank.
Vanaf de eerste helft van 2010 begon de economie weer wat aan te trekken, maar het herstel
verloopt nog langzaam en voorzichtig.
• De overheidsfinanciën verslechterden verder ondanks begrotingsaanpassingen. Een belangrijke
stap in het verbeteren van de overheidsfinanciën was het aanpassen van de begrotingswetten en
van het pensioenrecht, al blijft dat laatste een molensteen om de nek van de lopende begroting.
• Servië heeft weinig voortgang geboekt richting een functionerende markteconomie en heeft helaas
de hervormingen om de grootste structurele tekortkomingen aan te pakken opnieuw uitgesteld.
Met name privatiseringen (van staatsbedrijven) zijn opnieuw vertraagd vanwege ongunstige
marktomstandigheden. Ook is de arbeidsmarkt verder verslechterd. Het ondernemersklimaat blijft
belemmeringen ondervinden van administratieve lasten en matige rechtszekerheid.
• Het kabinet deelt het standpunt van de Commissie dat Servië meer inspanningen moet verrichten
wat betreft het herstructureren van de economie, zodat het zich op de middellange termijn staande
kan houden in de concurrentie van de Europese markt.

Kosovo
Algemeen
• In haar conclusies toont de Commissie zich redelijk posit ief over de ontwikkelingen in Kosovo.
De Commissie wijst erop dat de lokale verkiezingen eind 2009 ordelijk zijn verlopen, het
decentralisatieproces grote vorderingen heeft gemaakt en de samenwerking met de EU Rule of
Law-missie EULEX is verbeterd. De Commissie stelt dat de regering haar capaciteit heeft
versterkt om de Europese agenda en het hervormingsbeleid uit te voeren.
• De details in het voortgangsrapport schetsen echter een beeld van beperkte vooruitgang. Het
kabinet is om die reden kritischer dan de Commissie. Kosovo boekt te weinig vooruitgang. De
rechtsstaat functioneert nog lang niet naar behoren en Kosovo zal nog beter met EULEX moeten
samenwerken. Corruptie en georganiseerde misdaad moeten resoluut worden aangepakt.
Politiek, rechtsstaat en mensenrechten
• De Commissie stelt dat Kosovo hervormingen van de publieke sector, rechtsstaat en rechterlijke
macht moet doorvoeren en corruptie, georganiseerde misdaad en het witwassen van geld
voortvarend moet aanpakken. De informatie -uitwisseling tussen politiediensten is daarnaast voor
verbetering vatbaar.
• Daarnaast moet Kosovo aandacht blijven besteden aan de dialoog en verzoening tussen
bevolkingsgroepen en aan de bescherming en integratie van minderheden, vooral de Servische
minderheid in het noorden en de Roma. Het kabinet onderschrijft deze punten volledig.
Regionale betrekkingen
• Kosovo moet zich constructief blijven inzetten voor goede nabuurschapsbetrekkingen, waaronder
de dialoog met Servië, en deelname van Kosovo in regionale samenwerkingsverbanden.

13

Voorstellen Commissie handel, visa en deelname aan EU-programma’s
• De Commissie verwijst naar haar Mededeling uit 2009 (‘Kosovo – Fulfilling its European
Perspective’) en herinnert aan haar aanbevelingen, zoals onderschreven in de raadsconclusies uit
december 2009, voor handel, visumverlening en deelname van Kosovo aan EU-programma’s.
• De Commissie zal binnenkort een mandaat voorstellen voor onderhandelingen voor een
handelsakkoord met Kosovo en voor deelname van Kosovo aan programma’s van de EU. Kosovo
maakt volgens de Commissie goede voortgang bij migratie, waaronder de aanname van wetten
over terug- en overname en een actieplan voor de re-integratie van teruggekeerde vluchtelingen.
De Commissie stelt voor om, in lijn met de afspraken zoals vastgelegd in de raadsconclusies van
december 20092 , op korte termijn van start te gaan met een visumdialoog.
• Het kabinet kan zich vinden in de voorstellen van de Commissie voor handel en deelname aan EUprogramma’s. Het kabinet meent dat er geen sprake kan zijn van snelle voortgang naar
visumliberalisatie , zolang het justitiële stelsel in Kosovo nog forse tekortkomingen laat zien. De
voorziene dialoog kan in de ogen van het kabinet pas starten, als Kosovo heeft aangetoond aan de
basisvoorwaarden hiervoor te voldoen. Voortgang dient plaats te vinden op basis van concrete
resultaten, zonder vaste tijdpaden. De dialoog dient te worden gevoerd op basis van de daarvoor
geldende conditionaliteiten ten aanzien van onder meer documentveiligheid, visumbeleid, asiel,
migratie en re-admissie, publieke veiligheid, juridische samenwerking en bescherming van
gegevens. De Commissie dient een stappenplan voor deze dialoog uit te werken.
Economische criteria
• De impact van de financiële en economische crisis in Kosovo is beperkt geweest. Het reële Bruto
Binnenlands Product is blijven stijgen, voornamelijk vanwege overheidsbestedingen.
• Het kabinet betreurt de beperkte vooruitgang die Kosovo in de afgelopen periode heeft gemaakt
richting een functionerende markteconomie.
• De Kosovaarse economie blijft hierdoor kwetsbaar. De nog steeds door diverse landen betwiste
status leidt er verder toe dat vele potentiële investeerders terughoudend zijn.
• Niet altijd consistent overheidsbeleid en onzekerheid over eigendomsrechten zijn evenmin
bevorderlijk voor het vertrouwen in de economie.
• Nederland deelt de opvatting van de Commissie dat substantiële hervormingen en investeringen
nodig zijn om de Kosovaarse economie zodanig te versterken dat het zich op termijn kan
handhaven in de concurrentie van de Europese markt.

2

“The Council stresses that Kosovo should also benefit from the perspective of eventual visa liberalisation once all
conditions are met and invites the Commission to move forward with a structured approach to bring the people of Kosovo
closer to the EU.”

14