Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 279

Zorg rond zwangerschap en geboorte

Nr. 149

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 februari 2019
Tijdens het algemeen overleg zwangerschap en geboorte, d.d.
29 november 2018 (Kamerstuk 32 279, nr. 148), heb ik toegezegd u per
brief nader te informeren over een aantal zaken.
Toegangscriteria Nu Niet Zwanger
Aan mevrouw Tellegen (VVD) heb ik toegezegd dat ik de toegangscriteria
voor het project Nu Niet Zwanger zou sturen. Nu Niet Zwanger richt zich
op kwetsbare vrouwen in de vruchtbare leeftijd en mannen waarbij sprake
is van (vaak) een combinatie van:
• Opeenstapeling van problemen en beperkingen (multi-problematiek)
zoals het zich gecombineerd voordoen van bijvoorbeeld ernstige
psychiatrische problematiek, verstandelijke beperking, verslaving,
dakloosheid, schulden, loverboyproblematiek, illegaliteit, etc.;
• Gebrek aan zelfredzaamheid en zelf herstellend vermogen;
• Tekortschieten of onvoldoende aansluiten van hulp van zorg en
omgeving;
• Vanwege complexe problematiek (vrijwel) altijd al in beeld bij diverse
organisaties.
Deze toegangscriteria staan ook vermeld op de website van Nu Niet
Zwanger (www.nunietzwanger.nl)
Rol lactatiedeskundigen in Kansrijke Start
Ik heb aan mevrouw Dik-Faber (CU) toegezegd om te kijken op welke
manier ik denk dat er een plek is voor de lactatiekundige in het kader van
het programma Kansrijke Start. Een belangrijk onderdeel van Kansrijke
Start zijn de lokale coalities. Deze coalities maken inhoudelijk afspraken
over de inzet van de meest effectieve maatregelen en praktisch over de
manier waarop organisaties samenwerken. Behalve de gemeente zitten in
de coalities de belangrijkste lokale vertegenwoordigers van verloskundigen, kraamzorg, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, jeugdgezond-

kst-32279-149
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 279, nr. 149

1

heidszorg en overige betrokken professionals. Om de kennis en kunde van
lactatiedeskundigen optimaal te kunnen benutten, zijn de lokale coalities
het meest geschikt. Samen met andere professionals kunnen zij op deze
wijze zorgen voor een goede start van kinderen. En verbinden zij zich aan
het programma Kansrijke Start.
POP-poli’s in Nederland
Mevrouw Van den Berg (CDA) heeft gevraagd hoe POP-poli’s (PsychiatrieObstetrie-Pediatrie) in Nederland worden gefinancierd. Deze POP-poli’s
richten zich op de ondersteuning van vrouwen die zwanger zijn of graag
zwanger willen worden en kraamvrouwen met een psychiatrische
aandoening. Een psychiatrische ziekte voor of tijdens een zwangerschap
of na de bevalling kan negatieve gevolgen voor het welbevinden van de
(aanstaande) moeder en het kind hebben. Psychiatrische stoornissen
tijdens de zwangerschap kunnen leiden tot obstetrische (verloskundige)
complicaties en na de bevalling tot een verstoorde moeder-kind band.
Gezien deze gevolgen voor moeder en kind is het van belang dat
(aanstaande) zwangere vrouwen, kraamvrouwen en hun naasten
psychiatrische symptomen herkennen en hulp zoeken als dit nodig is. De
POP-poli kan hierin een ondersteunende rol spelen. Om in aanmerking te
komen voor deze interventie is een verwijzing vanuit huisarts, verloskundige en/of psychiater nodig. Na verwijzing volgt een gezamenlijk
consult met onder meer de kinderarts, gynaecoloog en psychiater. Zij
komen met een advies, bijvoorbeeld ten aanzien van het gebruik van
medicatie, dat ook wordt doorgestuurd naar de verwijzer. De (meeste)
POP-poli’s geven aan dat het consult door de zorgverzekeraars wordt
vergoed als er sprake is van een verwijzing door de huisarts, gynaecoloog
of verloskundige dan wel psychiater. Of deze consulten bij POP-poli’s
inderdaad tot de verzekerde prestaties van de Zorgverzekeringswet
behoren is onduidelijk. Ik heb dit dan ook voorgelegd aan het Zorginstituut Nederland. Dit om op dit punt helderheid te verkrijgen. Ik verwacht
de reactie in maart.
Nadere toelichting op monitoring
In mijn brief van 11 september 20181, behorend bij het actieprogramma
Kansrijke Start, heb ik toegezegd dat ik u twee keer per jaar op de hoogte
zal houden van de voortgang van het actieprogramma: voor de zomer en
voor de kerst. Daarbij zou de zomerrapportage ingaan op de indicatoren.
Inmiddels is de invulling van de monitoring verder uitgewerkt. Ik zal u in
juni en december een voortgangsrapportage sturen. Voor bewaken van de
voortgang en (bij)sturing van het programma wordt niet alleen
gemonitord op behaalde effecten (uitkomstindicatoren) maar wordt
tevens in kaart gebracht wat de voortgang is op activiteiten in het veld en
procesindicatoren.
In de voortgangsrapportage in juni zal de nadruk liggen op het geven van
inzicht in uitgevoerde activiteiten, de voortgang in het veld en procesindicatoren. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het aantal lokale coalities
Kansrijke Start, inzicht in de partijen die daarbij betrokken zijn, de
interventies die zij inzetten, beschrijvingen van best practices en overige
activiteiten en mijlpalen die in het kader van het programma gerealiseerd
zijn. De voortgangsrapportage in december zoomt vervolgens jaarlijks in
op behaalde effecten. Deze worden mede gebaseerd op de monitor die
door het RIVM ontwikkeld wordt. Hierbij gaat het onder andere om het
monitoren van de ontwikkeling in het percentage kinderen met laaggeboortegewicht en/of vroeggeboorte, het percentage uithuisplaatsingen of
onder toezichtstelling tussen 0–2 en vanaf 2020 wordt daar ook de
1

Kamerstuk 32 279, nr. 124.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 279, nr. 149

2

uitkomstindicator gezondheidsscore op 1.000 dagen aan toegevoegd. De
eerste helft van 2019 wordt gebruikt om met experts in het veld te bepalen
of dit de juiste indicatorset is en zo ja hoe deze exact geoperationaliseerd
worden. In de eerste voortgangsrapportage van juni 2019 ontvangt u het
definitieve overzicht van uitkomstindicatoren waarop gemonitord gaat
worden.
Een belangrijke stap voor monitoring op lokaal niveau is dat gemeenten
sinds begin januari op www.waarstaatjegemeente.nl de perinatale
kerncijfers uit hun gemeente kunnen zien (waar en in welke wijken wonen
gezinnen waarvan de kinderen een verhoogd risico hebben op een minder
goede start). Dit biedt waardevolle informatie aan de lokale coalities voor
het maken van goede lokale aanpak rondom de eerste 1.000 dagen. En zij
kunnen daarmee ook de voortgang van hun aanpak monitoren.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 279, nr. 149

3