Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2019
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en van Veiligheid en Justitie over genderselectie (ingezonden
1 februari 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 30 maart 2011).
Vraag 1, 2
Wat is uw oordeel over de activiteiten van zakenman Van D. die kennelijk
mensen, die genderselectie willen bij het krijgen van een kind, verwijst naar
een kliniek in Antwerpen en daar zelf betrokken is bij de behandeling van
mensen?1
Wat vindt u ervan dat mensen enkele duizenden euro’s kwijt zijn aan een
wetenschappelijk niet bewezen methode voor genderselectie?
Antwoord 1, 2
Ik vind de berichten in de media over de activiteiten van de heer Van D.
zorgelijk. Embryologen en gynaecologen geven immers aan dat er vanuit de
wetenschappelijke literatuur geen aanwijzigen zijn dat de methode van
geslachtsselectie waaraan de heer Van D. refereert een betrouwbare methode
is om het geslacht van het kind te kunnen bepalen.
Vraag 3
Zijn de activiteiten in Nederland strafbaar? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo
neen, kunt u dit toelichten?
Antwoord 3
In zijn algemeenheid geldt dat het op grond van artikel 26 van de Embryowet
verboden is om op niet-medische gronden handelingen met geslachtscellen
of embryo’s te verrichten met het oogmerk het geslacht van een toekomstig
kind te kunnen bepalen. Het enkel adviseren hierover en verwijzen is niet
strafbaar.
Artikel 26 verbiedt tevens het aanbieden van diensten, die bestaan uit
dergelijke handelingen. Indien iemand in strijd handelt met deze verboden, is
hij strafbaar op grond van artikel 28, eerste lid, van de Embryowet.
Van strafbaarheid kan ook sprake zijn als een persoon de organisatie van de
op grond van de Embryowet strafbare handelingen voor zijn rekening neemt
1

ah-tk-20102011-2019
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Uitgesproken EO, 27 januari 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

en dit deels in Nederland doet. Ten aanzien van die persoon kan gesproken
worden van medeplegen van overtreding van artikel 26 Embryowet.
Verder geldt dat op grond van artikel 96, eerste lid, van de Wet op de
beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) andere personen dan
artsen die handelingen op het gebied van de individuele gezondheidszorg
uitvoeren of artsen die niet staan ingeschreven in het BIG-register of wel
staan ingeschreven, maar buiten hun deskundigheid treden, strafbaar kunnen
zijn. Voorwaarde daarvoor is dat door deze handelingen, waaronder begrepen
het geven van raad, schade of de aanmerkelijke kans op schade aan de
gezondheid van een ander is veroorzaakt.
Tenslotte kan iemand die, met het oogmerk om zichzelf of een ander
wederrechtelijk te bevoordelen, een ander beweegt een geldbedrag te betalen
of een schuld aan te gaan voor een behandeling die tot doel heeft het
geslacht van een toekomstig kind te bepalen, en die behandeling als wettelijk
toegestaan aanprijst, terwijl hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat die
behandeling buitenwettelijk is, indien de feiten daar aanleiding toe geven
vervolgd kunnen worden wegens oplichting als bedoeld in artikel 326
Wetboek van Strafrecht.
Overigens merken wij op dat om strafrechtelijk te kunnen optreden tegen
feiten gepleegd in het buitenland gelet op artikel 5, eerste lid, onder 2, WvSr
sprake moet zijn van dubbele strafbaarheid. Dat betekent dat de gewraakte
handeling ook in dat land strafbaar moet zijn gesteld, wil het Openbaar
Ministerie in Nederland iemand kunnen vervolgen.
Zie verder het antwoord op vraag 6.
Vraag 4
Zijn de activiteiten in België strafbaar? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Ook in België is geslachtsselectie om niet-medische redenen strafbaar. In de
Wet betreffende het onderzoek op embryo’s in vitro van 11 mei 2003 en de
Wet betreffende de medisch begeleide voortplanting en de bestemming van
de overtallige embryo’s en gameten van 6 juli 2007 is bepaald dat het
verboden is onderzoek of behandelingen uit te voeren die gericht zijn op
geslachtsselectie, met uitzondering van de selectie ter voorkoming van
geslachtsgebonden ziekten (artikel 5) respectievelijk dat het verboden is
embryo’s of gameten te doneren dan wel pre-implantatie genetische
diagnostiek te verrichten met het oog op geslachtsselectie (artikelen 23, 52 en
67).
Vraag 5
Wat gaat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) voor activiteiten
ondernemen om te voorkomen dat de heer Van D. nog dergelijke activiteiten
in Nederland dan wel België ontplooit? Wordt actief contact opgenomen met
de Belgische toezichtsautoriteit?
Antwoord 5
De Belgische inspectie is bezig met een onderzoek. De Nederlandse Inspectie
voor de Gezondheidszorg heeft contact met de Belgische toezichtsautoriteit
opgenomen en haar medewerking – indien nodig – toegezegd.
Vraag 6
Is het Openbaar Ministerie bereid om opnieuw strafrechtelijk onderzoek te
doen naar de activiteiten van de directeur van de genderkliniek dan wel te
bevorderen dat het OM in België de zaak onderzoekt en zo mogelijk tot
vervolging overgaat?2
Antwoord 6
Van het Openbaar Ministerie heb ik vernomen dat er thans geen aanwijzingen
zijn dat betrokkene zelf handelingen verricht met geslachtscellen of embryo’s
conform artikel 26 Embryowet.
Met betrekking tot het aanbieden van diensten die bestaan uit dergelijke
handelingen (art. 26 lid 3 Embryowet, medeplegen) heeft het Openbaar
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2408.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Ministerie het niet opportuun geacht in Nederland vervolging in te stellen. De
reden hiervoor is dat het mogelijke strafbare feit niet in Nederland lijkt te zijn
gepleegd en het zwaartepunt van de mogelijke strafbare handelingen met de
geslachtscellen en embryo’s in het buitenland ligt.
Daarnaast heeft het Openbaar Ministerie beoordeeld of sprake kan zijn van
strafbaarheid op basis van de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg (Wet BIG) en op basis van artikel 326 Wetboek van
Strafrecht (WvSr; oplichting). Verdenking van artikel 326 WvSr is niet aan de
orde gelet op het feit dat er geen aangiften bekend zijn van mensen die
menen dat zij gedupeerd of opgelicht zijn door betrokkene. Voorts zijn er
geen aanknopingspunten voor verdenking van overtreding van de Wet BIG.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft van de Belgische Zorginspectie
vernomen dat de zaak in België in handen van de politie is gegeven, zodat er
geen noodzaak is te bevorderen dat het Openbaar Ministerie in België de zaak
onderzoekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3