10
Gedoogbesluit Eemshaven
Aan de orde is de behandeling van:
- het verslag van een schriftelijk overleg over het gedoogbesluit werkzaamheden uitbreiding Eemshaven
(31920, nr. 20).

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Voorzitter. Ik begin maar met het voorlezen van mijn motie, want dan heb ik die in ieder geval in haar geheel voorgelezen.
Motie

De voorzitter:
De spreektijd is twee minuten per fractie. Het woord is als
eerste aan mevrouw Hazekamp.

De Kamer,

De beraadslaging wordt geopend.

constaterende dat de Raad van State de natuurvergunning voor de geplande kolencentrale van RWE/Essent vernietigd heeft;

Mevrouw Hazekamp (PvdD):
Voorzitter. Er is veel geld gemoeid met de investeringen
in de bouw van een kolencentrale van RWE in de Eemshaven. In totaal wordt 2,6 mld. geïnvesteerd. Een groot
deel van de kosten liggen bij RWE/Essent, maar een tot nu
toe onbekend deel wordt bijgedragen door de overheid.
De kosten zijn versnipperd over vele projecten, zoals het
verdiepen en uitbreiden van de haven, het verspreiden
van baggerspecie in de Waddenzee, het uitbreiden van de
capaciteit van het hoogspanningsnet, het verdiepen van
de vaargeul in de Eems en investeringen voor het ondergronds opslaan van CO2. Maar hoeveel draagt de overheid nu precies bij aan de kolencentrale en wie loopt het
risico dat het publieke geld verdwijnt? Ik wil inzicht in de
kosten die de overheid op zich neemt en de risico's die zij
hierdoor loopt. Daarom dien ik de volgende motie in.

overwegende dat RWE/Essent nu een nieuwe natuurvergunning aangevraagd heeft;

Motie

verzoekt de regering, ten aanzien van de nieuwe kolencentrale in de Eemshaven in overleg te treden met de provincie Groningen, RWE/Essent en de milieubeweging over
het realiseren van een maximale ecologische inpassing
en een zo hoog mogelijk percentage duurzame biobrandstoffen in de brandstofmix,

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat inzet van publieke middelen bij de
bouw van de kolencentrale van RWE/Essent in de Eemshaven versnipperd is over verschillende overheidslagen;
constaterende dat daardoor onduidelijk is hoeveel publieke middelen in totaal geïnvesteerd zijn ten behoeve van
de bouw van de kolencentrale van RWE/Essent, en daardoor niet inzichtelijk is hoe groot de financiële risico's zijn
en hoe deze verdeeld zijn;
verzoekt de regering, alle publieke middelen die in de
Eemshaven geïnvesteerd zijn ten behoeve van de bouw
van de kolencentrale van RWE/Essent per overheidslaag
en deelproject inzichtelijk te maken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Hazekamp. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 21 (31920).

Tweede Kamer

Gedoogbesluit Eemshaven

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat in het regeerakkoord staat dat Nederland minder afhankelijk moet worden van vervuilende
brandstoffen;
constaterende dat in het VVD-verkiezingsprogramma uit
2010 staat: Als het aan de VVD ligt, worden er geen nieuwe kolencentrales gebouwd;
constaterende dat in het CDA-rapport Kiezen en Verbinden staat: Fossiele brandstoffen leggen een te groot beslag op het milieu en zijn bovendien eindig;
spreekt uit dat de bouw van nieuwe kolencentrales in Nederland onwenselijk is;

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Tongeren en
Jacobi. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 22 (31920).

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
De regering zegt, en daar is GroenLinks het mee eens, dat
wij in 2050 een CO2-vrije energievoorziening moeten hebben. GroenLinks heeft die liever nog eerder. Helaas mist
de fractie van GroenLinks die transitie naar schoon bij deze regering. Zeker in Nederland, een land dat een stroomoverschot heeft en stroom exporteert, past geen nieuwe
kolencentrale. Wij betreuren het dan ook ten zeerste dat
de regering niet meer gebruikmaakt van de mogelijkheden die er zijn om ervoor te zorgen dat wij zo snel mogelijk naar schone energie overgaan en dat geen vervuilende kolencentrale wordt gebouwd naast het werelderfgoedgebied de Waddenzee.

29 maart 2012
TK 70

70-10-42

Leegte

De heer Leegte (VVD):
Voorzitter. Hij is er vandaag niet. Ik zal hem daarom helpen de flauwe aanvallen van GroenLinks en de Partij voor
de Dieren op de kolencentrale te pareren. De kolencentrale in het Eemshavengebied was een van de speerpunten
van de vergroeningsagenda van het vorige kabinet, natuurlijk, naast de introductie van de spaarlamp ter vervanging van de gloeilamp. Diederik Samsom was de grote
voorvechter van de kolencentrale. Ik citeer zijn uitspraak
in het blad van Natuur & Milieu. "Stop nou toch met die
stomme sommetjes. Deze centrale drukt de oude centrales in Duitsland eruit en levert een belangrijke bijdrage
aan het verminderen van CO2". De VVD heeft die redenering nooit begrepen. Als je geen CO2 wilt uitstoten, kun
je immers beter kerncentrales bouwen. Bovendien vertraagt het bouwen van kolencentrales de verduurzaming
van Nederland.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Er werd even gerefereerd aan een flauwe aanval van
GroenLinks. Kent de afgevaardigde van de VVD de motie die, ook met steun van de VVD, is aangenomen in de
Staten van Groningen, waarin precies hetzelfde wordt gevraagd? Daarin wordt namelijk gevraagd om voluit in te
zetten op afspraken die ertoe leiden dat de centrale zo
spoedig mogelijk via optimale benutting van biomassa
minder CO2 uitstoot. Vindt de VVD-fractie in Den Haag
flauw wat de VVD-fractie in Groningen juist heel essentieel vindt?
De heer Leegte (VVD):
Als mevrouw Van Tongeren van GroenLinks goed had geluisterd, had zij gehoord dat wij het flauw vinden dat zij
Diederik Samsom, de nieuwe leider van de Partij van de
Arbeid, aanvallen. Diens grootste wapenfeit is dat de centrale in het Eemsgebied nu wordt gebouwd. Omdat de
heer Samsom er nu niet is en hij zich dus niet kan verdedigen, zal ik die rol van hem overnemen. De VVD heeft
die redenering namelijk nooit geloofd en nooit begrepen.
Dat heb ik net verteld. Het is echter wel zijn wapenfeit. Hij
ging Natuur & Milieu uitleggen dat wij moesten stoppen
met die stomme sommetjes omdat deze kolencentrale –
ik herhaal de woorden van de heer Samsom – zou bijdragen aan de vergroeningsagenda van Nederland. Het zou
de CO2-uitstoot verminderen. Hulde! Nou ja, wie ben ik
om deze leider van de Partij van de Arbeid niet te verdedigen als hij zou flauw wordt aangevallen en er zelf niet is?
De voorzitter:
Ik heb de indruk dat mevrouw Jacobi iets wil zeggen namens de Partij van de Arbeid. Ik wijs haar erop dat dit alleen kan nadat zij zich heeft ingeschreven. Met deze opmerking help ik mevrouw Jacobi.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik dacht dat u op het punt stond om mevrouw Jacobi het
woord te geven, voorzitter.
De heer Leegte gaf een interessant antwoord op een
vraag die ik niet heb gesteld. Ik heb de PvdA geheel niet
aangevallen. Ik heb het standpunt van de VVD hier vergeleken met het standpunt van de VVD-fractie in de Staten van Groningen. Ik begrijp dat de heer Leegte deze motie niet kent, maar neemt hij een andere positie in dan de
VVD-fractie in de Staten van Groningen?

Tweede Kamer

Gedoogbesluit Eemshaven

De heer Leegte (VVD):
Nee. Ik neem dezelfde positie in als de gedeputeerden van
GroenLinks in de Staten van Groningen, die allebei vinden dat de bouw van de kolencentrale door moet gaan.
De voorzitter:
Mevrouw Jacobi, fijn dat u inmiddels als spreker bij dit
debat staat ingeschreven.
Mevrouw Jacobi (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Met plezier kom ik op voor mijn leider. Volgens mij valt niemand hier iemand aan en vinden
wij allemaal dat de kolencentrale zo veel mogelijk moet
inzetten op de biomassa. Dat is waar deze motie over
gaat. Deze motie is in Groningen ondertekend door VVD,
PvdA, GroenLinks, D66 en noem maar op. Wij bepleiten
hier allemaal op dezelfde vierkante meter dat deze centrale op biomassa moet overgaan om een zo maximaal
mogelijk ecologisch evenwicht te krijgen. Het is mooi dat
wij daarbij, mede dankzij mijn leider, partners in business
zijn.
De voorzitter:
Ik hoor er niet helemaal een vraag in.
De heer Leegte (VVD):
Ik heb ook geen vraag gehoord.
De voorzitter:
Dan zijn we klaar, op een interruptie van mevrouw Hazekamp na.
Mevrouw Hazekamp (PvdD):
Niet alleen GroenLinks, maar ook de Partij voor de Dieren
werd zojuist aangevallen. Ik begrijp dat niet goed. De heer
Leegte zegt dat het kabinetsbeleid is om deze kolencentrale te bouwen. We hebben van de directie van RWE kunnen vernemen, via onderzoek van RTVNoord en het Dagblad van het Noorden, dat zij eigenlijk niet zitten te wachten op die centrale, net als eigenlijk alle bestuurders die
nu aan de macht zijn.
De voorzitter:
En wat is uw vraag?
Mevrouw Hazekamp (PvdD):
Als het kabinetsbeleid was om die kolencentrale te bouwen en wij dus eigenlijk ook aansprakelijk zouden kunnen
zijn voor het niet afbouwen van die kolencentrale of het
niet verlenen van die vergunningen, en daarmee dus ook
de financiële risico's zouden dragen, moest de heer Leegte juist heel blij zijn met een motie van de Partij voor de
Dieren waarin openheid van zaken wordt gevraagd.
De heer Leegte (VVD):
De kolencentrale is gebouwd op uitnodiging van dat
duurzame vorige kabinet, zo vurig verdedigd door de
heer Samsom, de huidige leider van de Partij van de Arbeid. De VVD had die behoefte nooit. Wij zeiden dat je
een kerncentrale moet bouwen als je CO2 wilt verminderen. Anders dan de partijen die nu tegen die kolencentrale zijn, nemen wij verantwoordelijkheid. Ja, die kolencentrale steekt als een graat in de keel, maar inmiddels werken daar 2000 mensen en dat zijn 2000 argumenten om
in ieder geval die bouw te laten doorgaan. Je kunt geen

29 maart 2012
TK 70

70-10-43

Leegte
onbetrouwbare overheid zijn, dat is niet hoe de VVD in dit
debat zit.
De voorzitter:
Was u klaar, mijnheer Leegte?
De heer Leegte (VVD):
Ik heb eigenlijk het meeste wel gezegd, maar ik heb nog
een opmerking tegen de Partij voor de Dieren, die ik niet
aanval, maar aanspreek, wat iets anders is. We hebben in
dit land juist zorgvuldige procedures om buiten de politieke meningsvorming om, namelijk door rechters, te toetsen of iets goed is. Als die rechters zeggen dat het kan,
moeten we dat vooral doen, dus wij steunen van harte het
beleid van de staatssecretaris.
De voorzitter:
Daarmee zijn wij aan het eind gekomen van de inbreng
van de zijde van de Kamer. Ik zie dat de staatssecretaris in
staat is om aanstonds te antwoorden.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Staatssecretaris Bleker:
Mijnheer de voorzitter. Ik ga niet in op de discussie, die
naar mijn gevoel vooral in de Provinciale Staten van Groningen thuishoorde en thuishoort, en dat is een zeer
hoogstaand college.
Ik ontraad de motie-Hazekamp op stuk nr. 21. Het is de
bestuursverantwoordelijkheid van de participanten in het
bestuur van de Eemshaven om te beslissen over investeringen in de havenfaciliteiten. Er zijn drie participanten: de
provincie Groningen, de gemeente Delfzijl en de gemeente Eemsmond. De rijksoverheid is daar niet bij betrokken.
Het financiële risico van het project berust naar vaste jurisprudentie bij de initiatiefnemer indien gestart is zonder
rechtens onaantastbare vergunning. Daar ligt de verantwoordelijkheid. Ik ontraad om die reden de motie.
De motie op stuk nr. 22 van de leden Van Tongeren en
Jacobi bevindt zich in het schemergebied van ontraden
en overbodig verklaren. Ik houd het ten behoeve van de
duidelijkheid dan maar bij ontraden. RWE heeft een maximale bijstook van biomassa toegezegd. Op verzoek van
de heer Samsom in een algemeen overleg heeft RWE dat
ook nog eens bevestigd. De technische mogelijkheden
zullen nog moeten blijken. Het onderzoekstraject loopt
enkele jaren en de maximale ecologische inpassing is
de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer en wordt
door het bevoegd gezag, met name de provincie Groningen, getoetst conform de Natuurbeschermingswet. In de
motie staat voorts dat de Kamer uitspreekt dat de bouw
van nieuwe kolencentrales in Nederland onwenselijk is.
Het energiebeleid van de Nederlandse regering behelst
echter niet een per definitie uitsluiten van nieuwe kolencentrales. Ik ontraad derhalve ook deze motie.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
De overwegingen zijn toch duidelijk in lijn met wat minister Verhagen in de AO's zegt. Er wordt bij herhaling gezegd dat we minder afhankelijk willen worden van vervuilende brandstoffen. Er wordt ook gezegd dat nieuwe kolencentrales niet gewenst zijn. Er wordt niet gezegd dat
het niet mag, er wordt alleen gezegd dat het minder gewenst is. Dat is gewoon in lijn met het beleid. Ik dacht een

Tweede Kamer

Gedoogbesluit Eemshaven

heel simpel verzoekje te doen om eens in overleg te treden. Het wordt immers of jaren procederen of overleggen
en kijken of je voor het milieu, voor het bedrijfsleven en
voor Groningen een win-winsituatie kunt krijgen. Hoeveel
moeite is het om één keer een overleg bij elkaar te roepen
om een groot probleem te bespreken? Daar is de regering
toch voor?
Staatssecretaris Bleker:
Als in de motie zou staan "spreekt uit dat de bouw van
nieuwe kolencentrales in Nederland minder wenselijk is",
vind ik het prima. Dan vervalt het bezwaar op dat punt. In
de motie staat voorts "verzoekt de regering ten aanzien
van de nieuwe kolencentrale in overleg te treden met de
provincie Groningen, RWE/Essent en de milieubeweging
…" In de motie wordt het initiatief bij de regering gelegd,
terwijl vooral de provincie Groningen het bevoegd gezag
is dat aan de bal is en in het veld staat. Je gaat erover of
je gaat er niet over. Dat is de goede route. Daarom zeg ik:
het is vooral de provincie. En daar houd ik het bij.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Dat is formeel natuurlijk correct, maar dit is een lang slepende zaak waarbij het om miljarden en om grote belangen gaat. Zou de staatssecretaris dan bereid zijn om de
provincie Groningen aan te moedigen om zo'n overleg te
houden?
Staatssecretaris Bleker:
Ik zal het in een overleg met de GroenLinks-gedeputeerde
Van der Ploeg aankaarten.
De voorzitter:
Betekent dit voor mevrouw Van Tongeren dat zij haar motie aanhoudt?
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Nee.
Mevrouw Hazekamp (PvdD):
De staatssecretaris zei heel snel dat hij beide moties ontraadt. Hij schuift de verantwoordelijkheid wel heel gemakkelijk naar de provincie. Mijn motie gaat niet alleen over
de omvang van en de verantwoordelijkheid voor de investeringen. Volgens mij is een deel van die investeringen ook door de Rijksoverheid gedaan. Mijn motie gaat
echter ook over het dragen van de financiële risico's. Als
de regering inderdaad bepaalde verwachtingen heeft gewekt bij RWE of juist heeft gestimuleerd om die centrale op die plek te bouwen en diezelfde regering is ook verantwoordelijk voor een deel van de vergunningverlening
– het deel met betrekking tot de havenuitbreiding – dan
loopt zij daarbij wel degelijk een financieel risico, in ieder
geval als het gaat om eventuele schadeclaims. De provincie heeft in ieder geval recentelijk aangegeven dat zij daar
bang voor is. Het verbaast me dat de staatssecretaris de
motie zo gemakkelijk ontraadt, want zo ingewikkeld is het
toch niet om een beetje transparant te zijn over publieke
middelen.
Staatssecretaris Bleker:
Ik zal de Kamer informeren over de publieke middelen
van het Rijk en over de begroting van het ministerie van
Economie, Landbouw en Innovatie of van welk ander
ministerie dan ook, indien er meer dan € 0,00 rijksgeld
naar dat project is gegaan. Ik zal de Kamer er dan over in-

29 maart 2012
TK 70

70-10-44

Bleker
formeren, hoe groot het bedrag ook is. Als het € 0,00 is,
hoort de Kamer niets van mij. Voor de rest heeft de provincie Groningen zich zorgen gemaakt over risico's indien
zij geen gedoogbeschikking zou afgeven. Dat is echter
een zaak die met name de bouw van de centrale betreft.
Onze gedoogbeschikking gaat over het verbeteren van de
havenfaciliteiten. Dat is een zaak van een andere orde.
De voorzitter:
Daarmee zijn wij aan het einde gekomen van dit debat.
Over de ingediende moties zal volgende week dinsdag
worden gestemd. Ik schors de vergadering tot 18.30 uur.
De vergadering wordt van 16.50 uur tot 18.30 uur geschorst.
Voorzitter: Arib

Tweede Kamer

Gedoogbesluit Eemshaven

29 maart 2012
TK 70

70-10-45