Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2614
Vragen van het lid De Hoop (PvdA) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat over de dreigende kaalslag in het openbaar vervoer (ingezonden
15 april 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 2 mei 2022).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de oproep van lagere overheden om de
beschikbaarheidsvergoeding voor het openbaar vervoer (ov) niet stop te
zetten?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bereid zo snel mogelijk duidelijkheid te geven over het al dan niet
verlengen van de beschikbaarheidsvergoeding? Waarom is dit niet in het
eerste kwartaal gebeurd zoals aangekondigd in de brief van uw voorganger
van 16 december 2021?
Antwoord 2
De Kamer en de OV-sector zijn op 14 april jl. geïnformeerd over het kabinetsbesluit om de BVOV te verlengen tot het einde van 20222. Om een zorgvuldig
besluit te kunnen nemen is het moment iets opgeschoven in de tijd.
Vraag 3, 4 en 5
Hoe beoordeelt u de uitspraak dat het ov zonder goede afspraken onvermijdelijk in een neerwaartse spiraal terechtkomt met 20 tot 30 procent minder
trein, trams, metro’s en bussen in 2023?
Erkent u dat het openbaar vervoer ook bij een lagere bezetting een essentiële
maatschappelijke functie heeft, gezien er altijd mensen afhankelijk van zullen
zijn?

1

De Telegraaf, 8 april 2022, Brandbrief lagere overheden: zet coronasteun ov niet zomaar stop |
Financieel | Telegraaf.nl.
2
Kamerbrief 23 645, nr. 763, Regeling OV 2022, 14 april 2022.

ah-tk-20212022-2614
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vindt u ook dat forse bezuinigingen op het openbaar vervoer onmogelijk zijn
om te rijmen met de maatschappelijk rol van het openbaar vervoer?
Antwoorden 3, 4 en 5
Het is van groot belang dat het openbaar vervoer haar maatschappelijke
functie goed kan uitvoeren. Zowel voor de reiziger die er van afhankelijk is,
als ook de noodzakelijke bijdrage aan duurzaamheid, het ontsluiten van
nieuwe woningen en het opvangen van de groeiende behoefte aan mobiliteit.
Vanwege dat maatschappelijk belang kunnen vervoerders voor heel 2022
gebruik maken van de beschikbaarheidsvergoeding OV (BVOV). Met het
doortrekken van de BVOV wordt zekerheid geboden voor de sector en voor
de reizigers beschikbaar en veilig (regionaal) OV gegarandeerd. Zo worden de
dienstregelingen voor de tweede helft van 2022 onder dezelfde voorwaarden
mogelijk gemaakt als op dit moment.
Voor 2023 gaat het KiM nu uit van 97% reizigersherstel t.o.v. 2019. In juni
volgt een nieuwe prognose van het KiM. Ik blijf de (reizigers)ontwikkelingen
goed monitoren en blijf daarover in gesprek met de OV-sector in het
Nationaal OV-Beraad (NOVB).
Vraag 6
Vindt u het ook kwalijk als personeel ontslagen moet worden terwijl er weer
nieuw personeel aangetrokken moet worden zodra de vraag weer toeneemt?
Antwoord 6
Met het doortrekken van de beschikbaarheidsvergoeding OV voor heel 2022
is er zekerheid voor de vervoerders. Voor 2023 werken de decentrale
overheden aan nieuwe vervoerplannen en dienstregelingen, waarin zij voor
hun concessies keuzes zullen maken over eventuele aanpassingen in het
OV-aanbod en de daaruit voortvloeiende inzet van personeel en materieel.
Net als in de afgelopen jaren blijf ik deze ontwikkelingen goed volgen en blijf
daarover met de sector in gesprek in het Nationaal OV-Beraad (NOVB).
Vraag 7
Hoe beoordeelt u het risico dat door een verschraling van het openbaar
vervoer meer mensen een auto zullen aanschaffen?
Antwoord 7
Zoals ik uw Kamer op 14 april jl. heb geïnformeerd heeft het kabinet gezien
het belang van een bereikbaar en veilig OV voor de reiziger, besloten de
Beschikbaarheidsvergoeding OV (BVOV) door te trekken tot en met 31 december 2022. Zo maken we de dienstregeling voor de tweede helft van 2022
onder dezelfde voorwaarden mogelijk. Voor de periode daarna zetten de
partijen in het NOVB zich er voor in om het OV voor de reizigers aantrekkelijk
te houden. Aan de hand van de reizigersdata van Translink en de prognoses
van het KiM monitoren we de ontwikkelingen nauwlettend.
Vraag 8 en 9
Bent u het eens dat bezuinigingen op het openbaar vervoer in het bijzonder
in landelijke gebieden vervelende of zelfs schrijnende gevolgen hebben?
Bent u bereid om specifiek beleid te voeren op het openbaar vervoer in
landelijke gebieden om de bereikbaarheid van voorzieningen in stand te
houden?
Antwoord 8 en 9
Ik volg de ontwikkelingen in het openbaar vervoer nauwgezet en blijf
daarover met de sector in gesprek. Per brief van 16 december 20213 heb ik u
geïnformeerd over de ontwikkelingen in het OV. De informatie uit deze
rapportage wordt periodiek geüpdatet en geeft onder andere inzichten in de
ontwikkelingen per regio. De rapportage wordt in het najaar met uw Kamer
gedeeld, zodra de dienstregelingen voor 2023 door de decentrale overheden
zijn vastgesteld.

3

Kamerbrief 23 645, nr. 762, Stand van zaken vervoerplannen 2022, beschikbaarheidsvergoeding
OV (BVOV) en actuele ontwikkelingen OV en taxi, 16 december 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 10
Heeft u een beeld van het niveau van het openbaar vervoer (hoeveel lijnen
zijn geschrapt, rijden minder frequent, etc) sinds het uitbreken van de
coronacrisis?
Antwoord 10
In het kader van de beschikbaarheidsvergoeding ontvang ik periodiek
informatie over het voorzieningenniveau in het land. Tot op heden zijn
wijzigingen in dienstregelingen ongeveer 90% ten opzichte van 2019, zoals
toegelicht in de Kamerbrief en rapportage van 16 december 2021. Als
randvoorwaarde voor aanpassingen van het aanbod is met de sector
afgesproken dat de basisprincipes van beschikbaarheid en veiligheid van het
OV als duurzame mobiliteitsvorm niet in het geding mogen komen. De
afwegingen die daarbij worden gemaakt behoren tot de verantwoordelijkheid
van de provincies en vervoerregio’s, die daarbij de gemeenten en (lokale)
reizigersorganisaties jaarlijks consulteren.
Vraag 11
Bent u bereid om het niveau van openbaar vervoer de komende maanden
goed te monitoren en deze informatie te delen met de Kamer?
Antwoord 11
Ik zal uw Kamerdit najaar, als de dienstregelingen voor 2023 door de
decentrale overheden zijn vastgesteld, wederom informeren over de
ontwikkeling van het voorzieningenniveau.
Vraag 12
Kunt u een beeld geven van de financiële mogelijkheden van provincies en
de vervoerregio’s om een acceptabel niveau van openbaar vervoer in stand te
houden?
Antwoord 12
De provincies hebben ter bekostiging van het openbaar vervoer de algemene
uitkering uit het Provinciefonds ter beschikking. De provincies bepalen zelf
hoeveel middelen zij willen besteden aan het OV en het door hen gewenste
acceptabele niveau er van. De besluitvorming daarover vindt plaats in de
provinciale staten.
De vervoerregio’s MRDH en VRA ontvangen jaarlijks een Brede Doeluitkering
voor het uitvoeren van decentrale verkeer- en vervoerstaken waaronder de
exploitatie van het OV waarvan zij concessieverlener zijn. De BDU is jaarlijks
ruim € 900 miljoen, waarvan het grootste deel wordt besteed aan exploitatie
van OV en aanleg, beheer en onderhoud van de railinfrastructuur die
daarmee samenhangt. In overleg met de inliggende gemeenten bepalen de
vervoerregio’s wat een acceptabel niveau van OV is.
Vraag 13
Hoe beoordeelt u het feit dat de Brede Doeluitkering gecorrigeerd voor
inflatie tussen 2008 en 2021 bijna 15% lager is, terwijl het volume fors is
toegenomen?
Antwoord 13
De BDU is in het begin van die periode onderworpen geweest aan bezuinigingen door de toenmalige kabinetten. Dat betekent dat regio’s keuzes moesten
maken in de aanwending van beschikbare middelen.
Vraag 14
Kunt u een beeld geven van de middelen die provincies vanuit het Rijk
hebben ontvangen in de afgelopen tien jaar om het openbaar vervoer te
regelen?
Antwoord 14
Dat beeld kan ik niet geven. Tot 2016 ontvingen de provincies ook nog BDU.
Voor de provincies was dit in totaal ruim één miljard euro. Vanaf 2016 is dat
bedrag overgeheveld naar het provinciefonds, waarbij er geen sprake meer is
van een geoormerkt bedrag voor OV, maar bestedingsvrijheid voor de
provincies. Zie verder mijn antwoord op vraag 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3