Ministerie van Financien

TER BESLISSING

Directle Financiele

Aan

Harkten

de minister
TERINFORMATIE
Aan

de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Belastingdienst

Persoonsgegevens

nota

ECB opinie amendement bankenbelasting en

inkoopfaciliteit beursfondsen

Datum

Aanleiding

27 September 2023

De motie Kiaver c s
C S

en

de uitwerking daarvan in de amendementen Van der Lee

zoekt dekking voor koopkrachtmaatregelen in onder meer een verhoging van

de bankenbelasting en het afschaffen van de inkoopfaciliteit voor beursfondsen
Hiermee meet structureel jaarlijks € 150 min

bankenbelasting en vanaf 2025 €
770 min aandeleninkoop opgehaald worden Dit betreft een aanpassing van
fiscale wetgeving Het is naar onze mening raadzaam om overfiscale maatregelen
en

het effect op de financiele stabiliteit en weerbaarheid van banken in het

algemeen een opinie te vragen van de Europese Centrale Bank ECB

Notanummer

2023 0000233033

Bijiagen
1

ECB request for an

opinion
1 1

Annex 1

increase of

the bank tax
1 2 Annex 2 purchase
facility for listed funds
2

Brief TK

Beslispunten
Wij adviseren u

minister akkoord te gaan met het verzoek om een opinie van de
ECB en het verzenden van een afschrift van dit verzoek aan de Tweede Kamer

Indien ti akkoord bent verzoeken wi1 u de brief die is oericht aan Christine
Laaarde

president ECB

te tekenen

biHaae 1

en

de

beaeleidende

brief aan de

Tweede Kamer fblitaoe 2f te tekenen

Kernpunten
Bij invoering en bij een eerdere verhoging van zowel de bankenbelasting als
de minimumkapitaalregel is geen opinie gevraagd Nu wel een opinie
aanvragen kan een precedentwerking hebben indien wij later zelf de
bankenbelasting of andere maatregelen willen aanpassen In de praktijk van
de lastenbesluitvorming ontstaat zo een extra stap die tijd vergt die
normaalgesproken niet is in te bouwen in de snelle augustusbesluitvorming
Op grond van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
VWEU en de Beschikking van de Raad 98 415 EG dient de ECB om een
opinie gevraagd te worden bij wijzigingen die wezenlijke gevolgen hebben
voor de stabiliteit van financiele instellingen
Of de voorgestelde verhoging van de bankenbelasting en de afschaffing van
de inkoopfaciliteit voor beursfondsen tezamen wezenlijke gevolgen hebben
voor de stabiliteit van financiele instellingen is niet duidelijk Zo gaf Klaas
Knot bij de presentatie van het recente Overzicht Financiele Stabiliteit OFS

•

•

•

aan

dat de 150 miljoen extra bankenbelasting op zlchzelf geen gevaar voor de

financiele stabiliteit vormt

verhogingen
van

van

Het is evenwel niet uit te sluiten dat verdere

de bankenbelasting in de toekomst de financiele stabiliteit

Nederlandse banken kunnen raken

zeker in combinatie met andere

fiscale maatregelen

Pagina I van 3

2102409

00001

•

Ook stelt DNB in haar OFS de verhoging van de bankenbelasting aan de orde
en

stelt dat de vormgeving van de bankenbelasting de weerbaarheid van

banken niet meet ondermijnen en meet aansluiten bij het beoogde doel

namelijk de hogere winsten die in Nederland behaald zijn additioneel te
belasten DNB stelt dat een structurele belastingverhoging zoals voorgesteld
effect kan hebben op de toekomstige mogelijkheden van banken om verdere
buffers op te bouwen De recente discussies tijdens de APB en AFB hebben
ook laten zien dat plotselinge verhogingen in de toekomst niet zijn uit te
sluiten
•

Gelet hierop is het naar onze mening gepast om ten aanzien van de tijdens de
AFB

ingediende voorstellen in Nederland ook een opinie aan te vragen
waarbij de ECB verzocht wordt om te reflecteren op het effect van fiscale

maatregelen op de financiele stabiliteit en de weerbaarheid van banken in het
algemeen

Een dergelijke analyse kan tevens gebruikt worden

bij de

aankomende verkiezingen en formatie als relevante achtergrondinformatie
•

De indieners hebben aangegeven geen opinie te zullen aanvragen ten aanzien
van

de ingediende amendementen die strekken tot deze wijzigingen van de

bankenbelasting en het belasten van de inkoop van eigen aandelen

Flet staat

de minister van Financien echter vrij om uit eigen beweging om een dergelijke

opinie te verzoeken

Wei is het goed om hierover de Kamer te informeren

middels een afschrift van de brief aan de ECB

Toelichting
APB AFB
•

Tijdens de Algemene Politleke Beschouwingen
aangenomen
meer een

APB

is de motie Klaver c s

In deze motie wordt als dekking voor de intensiveringen onder

verhoging van de bankenbelasting voorgesteld

evenals het

belasten van de inkoop van eigen aandelen gelijk aan de belasting op de
•

uitkering van dividend
Tijdens de Algemene Financiele Beschouwingen AFB zijn amendementen
door het lid Van der Lee c s ingediend op het Belastingplan 2024 waarin de
voorstellen uit de motie Klaver c s zijn opgenomen Daarbij is de verhoging
van de bankenbelasting naar beneden bijgesteld
i p v een verhoging zodat
er structureel € 350 min per jaar wordt opgehaald
leidt de verhoging nu tot €
150 min extra

•

Floewel de voorgestelde wijzigingen in deze aangepaste vorm naar

verwachting een mindere impact zullen hebben op de banken in Nederland is
het om eerdergenoemde redenen niettemin gewenst om de ECB om een
opinie te vragen omtrent fiscale maatregelen zoals deze en het effect op de
financiele stabiliteit en weerbaarheid van banken in het algemeen
Juhdisch kader
•

•

Op grond van artikel 127 4 en 282 5 VWEU dienen lidstaten de ECB te
raadplegen indien zij wetgeving vaststellen op een aantal gebieden
Die gebieden zijn neergelegd in artikel 2 1 van Beschikking 98 415 EG van
de Raad
O

monetaire aangelegenheden

o

betaalmiddelen

o

nationale centrale banken

o

het verzamelen

opmaken en verspreiden van monetaire

bankstatistieken

statistieken betreffende betalingssystemen en

financiele en

betalingsbalansstatistieken

Pagina 2 van 3

2102409

00001

►

•

o

betalings

o

voorschriften voor financiele instellingen

en

afrekeningssystemen
voor zover die

wezenlijk van invioed zijn op de stabiliteit van de financiele
instellingen en markten
Het dikgedrukte punt zou bij een sterke verhoging van de bankenbelasting
relevant kunnen zijn hoewel de vraag wanneer er sprake is van wezenlijke
invioed een grijs gebied is De Gids voor het raadplegen van de Europese
Centrale Bank door Rationale autoriteiten over ontwerpen van wettelijke
bepalingen van de ECB zelf biedt hier geen duidelijkheid in wanneer er precies
sprake is van wezenlijke invioed

Andere gevallen
•

•

Recent heeft Italie een tijdelijke belasting op de overwinsten van banken
voorgesteld waarbij zij een opinie aan de ECB hebben gevraagd De
bankenbelasting in Italie zou in eerste Instantie tussen de 2 3 miljard euro
bedragen Hierbij was de ECB vrij kritisch op deze maatregel
Ook Spanje heeft vorig jaar een windfall tax voorgesteld op energiebedrijven
en banken waarbij zij ook een opinie van de ECB hebben
gevraagd Dit was
ook een van de redenen waarom Itaiie dit ook heeft gedaan Slovenie en
Litouwen zouden ook recent opinies hebben aangevraagd voor soortgelijke
maatregeien

Procedure
•

In de brief wordt ook gevraagd het proces te versnellen

Hierbij wordt

gewezen op de omstandigheden dat ons parlement deze verhoging heeft

•

voorgesteld en hierover eind dit jaar zal stemmen Of de ECB akkoord gaat
met versnelling is aan henzelf Ook kan de ECB om verlenging vragen die wij
niet zomaar kunnen weigeren
Op grond van de Beschikking zou normaliter gewacht moeten worden met het
definitief vaststellen van wetgeving totdat de opinie van de ECB is
uitgebracht Gezien het proces in de Tweede Kamer is het mogelijk dat de
opinie er niet is voordat de TK stemt over het belastingplan op 26 oktober
Wei zal deze opinie vermoedelijk op tijd zijn voor stemming in de Eerste
Kamer

Communicatie
Mochten er persvragen komen

dan stellen we een spreeklijn op

Politlek bestuurlijke context
•

Kamerstukken II 2023 24

36410

nr

•

Kamerstukken II 2023 24

36410

nr

83

Kamerstukken II 2023 24

36418

nr

11

•

23

mode van het lid Klaver c s

Aangenomen modes met
de
budgettaire consequenties tijdens
Algemene Poiitieke Beschouwingen
amendementen van het lid Van der

Lee c s

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 3 van 3

2102409

00001