Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2899
Vragen van de leden Toorenburg (CDA), Buitenweg (GroenLinks), Van
Nispen (SP) en Kuiken (PvdA) aan de Minister voor Rechtsbescherming over
seksueel misbruik binnen de gemeenschap van Jehova’s Getuigen
(ingezonden 4 juli 2018).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 16 augustus
2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2846.
Vraag 1
Is het waar dat tenminste een vijftal slachtoffers aangifte van seksueel geweld
binnen de Jehova’s Getuigen heeft gedaan?1 Zo nee, wat is er dan niet waar?
Heeft u een actueel overzicht van het aantal aangiftes?
Antwoord 1
Ja, dat bericht is juist.
Vraag 2
Bieden deze aangiftes aanknopingspunten voor nader onderzoek naar de
gemeenschap van Jehova’s Getuigen? Zo ja, in welke fase bevindt het
onderzoek zich? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Er is sprake van lopend strafrechtelijk onderzoek, dat kan resulteren in
vervolging en berechting. Ik kan daar geen mededelingen over doen.
Vraag 3
Herkent u het beeld dat slachtoffers die aangifte hebben gedaan of overwegen, bij de politie een gebrek aan kennis over de organisatiestructuur van de
Jehova’s Getuigen ervaren? Zo ja, wat gaat u doen teneinde er voor te zorgen
dat die kennis wel ontstaat? Acht u het bijvoorbeeld wenselijk dat aangiftes
gebundeld gaan worden? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20172018-2899
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Dit naar aanleiding van een gesprek op 14 juni jl. tussen kamerleden van CDA, GL, SP en PvdA
met vertegenwoordigers van Stichting Reclaimed Voices die er is voor slachtoffers van
seksueel misbruik binnen de organisatie van Jehova’s Getuigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Nee, dit beeld herken ik niet. Het kan wel zijn dat een individuele politiemedewerker in eerste aanleg niet op de hoogte is van de organisatiestructuur van
de Jehova’s Getuigen. Echter, na een melding dan wel na een informatief
gesprek, zal alle noodzakelijke informatie ten behoeve van het onderzoek
worden vergaard (dus ook over de organisatiestructuur van de betreffende
religieuze instelling). De Stichting Reclaimed Voices heeft de politie en het
OM ook van informatie over de Jehova’s Getuigen voorzien.
Politie en het OM kunnen vanuit hun professionaliteit en kennis inschatten of
het wenselijk is aangiftes te bundelen. Dit is een operationele beslissing, het
is niet aan mij hier een oordeel over te hebben. Overigens, in de praktijk gaat
men hier terughoudend mee om.
Vraag 4, 5
Worden de aangiften, die slachtoffers van seksueel geweld binnen de
Jehova’s Getuigen in verschillende regio’s doen, landelijk geregistreerd? Zo
nee, waarom niet?
Op welke wijze gaat u er voor zorgen dat de aangiften die zijn gedaan
accuraat worden opgepakt, met de juiste kennis van zaken van de bijzondere
context, op een wijze die voldoende recht doet aan het mogelijk bredere
probleem dan uit individuele aangiftes blijkt?
Antwoord 4, 5
Ja, er is landelijk zicht op de aangiften die in de verschillende regio’s zijn
gedaan.
Bij het Openbaar Ministerie (OM) zijn de aangiften zorgvuldig in behandeling
genomen door gespecialiseerde zedenofficieren in de regio’s. Daarbij is oog
voor de context van de zaken.
Vraag 6
Kent u ook de signalen dat Jehova’sGetuigen zich beroepen op het verschoningsrecht? Zo ja, bent u bereid te onderzoeken welke rol het verschoningsrecht gaat spelen indien het tot een verruiming van de aangifteplicht komt?
Kan het «verschoningsrecht van de geestelijke» zo ver reiken dat een heel
kerkgenootschap zich kan beroepen op dat verschoningsrecht?
Antwoord 6
Ja, die signalen zijn bekend bij het OM. Het gaat echter om een beperkt
aantal gevallen.
Met betrekking tot het verschoningsrecht kan het volgende worden opgemerkt. Op grond van artikel 218 van het Wetboek van Strafvordering komt
onder andere aan geestelijken een verschoningsrecht toe. Het verschoningsrecht komt toe aan individuen en niet aan organisaties. Een kerkgenootschap
kan dus geen beroep doen op het verschoningsrecht. Het verschoningsrecht
van artikel 218 Sv komt niet toe aan iedere aanhanger van een geloof, maar
slechts aan «geestelijken». De volgende omstandigheden spelen een rol bij
de beantwoording van de vraag of iemand een «geestelijke» voor het doel
van artikel 218 Sv is: of de betreffende persoon een opleiding tot geestelijke
heeft afgerond (vereiste van specifieke deskundigheid en algemeen aanvaarde normen over uitoefening), of hij leiding geeft aan een geloofsgemeenschap, of hij door een geloofsgemeenschap als geestelijke wordt aangemerkt,
of hij geestelijke werkzaamheden verricht en of die werkzaamheden een
duurzaam karakter dragen. Het verschoningsrecht strekt zich bovendien
slechts uit over bepaalde informatie. Er kan alleen een succesvol beroep op
het verschoningsrecht worden gedaan als sprake is van informatie die
verband houdt met een in het algemeen belang noodzakelijke hulpverleningstaak waarvoor een geheimhoudingsplicht geldt. Daarbij kan ten aanzien
van geestelijken worden gedacht aan het verlenen van bijstand aan een
gelovige in geestelijke nood. Als informatie verband houdt met andere
werkzaamheden of activiteiten, dan zal een beroep op het verschoningsrecht
niet worden gehonoreerd. De beoordeling of iemand een succesvol beroep
kan doen op een verschoningsrecht is uiteindelijk aan de rechter. Gelet op de
samenhang tussen de aangifteplicht en het verschoningsrecht zal dit aspect
bij het onderzoek naar uitbreiding van de aangifteplicht betrokken worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u er van op de hoogte dat volgens interne instructies (zie de brief van
1 september 2017 aan alle ouderlingen) informatie over Jehova’s getuigen die
van seksueel kindermisbruik beschuldigd zijn (vastgesteld of niet) in een
envelop moet worden gedaan met daarop de naam van de persoon en de
vermelding «niet vernietigen»? Bent u er tevens van op de hoogte dat deze
envelop in een vertrouwelijk archief bewaard moet blijven en dat deze
informatie ook van personen wordt bijgehouden die geëxcommuniceerd zijn?
Zo ja, in hoeverre is hier sprake van het verwerken van persoonsgegevens
betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten zoals bedoeld
in artikel 10 van de AVG? Is het voor Jehova’sGetuigen toegestaan deze
gegevens te verwerken? Zo nee, wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 7
Ja, van die interne instructies heb ik kennis genomen. De Jehova’s Getuigen
verwerken persoonsgegevens van aangeslotenen en vallen daarmee onder
het regime van de AVG. Dit betekent dat zij zelf de verantwoordelijkheid
dragen voor het voldoen aan de eisen die de AVG stelt aan het verwerken
van hun persoonsgegevens. De verwerking van bijzondere categorieën van
persoonsgegevens zoals gegevens over gezondheid, gegevens met betrekking tot iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid is verboden. Een
uitzondering op dit verbod geldt voor de verwerking van gegevens over
bijvoorbeeld seksueel gedrag of seksuele gerichtheid door een stichting, een
vereniging of andere instantie zonder winstoogmerk die op politiek, levensbeschouwelijk, godsdienstig of vakbondsgebied werkzaam is. Dat is ingevolge
artikel 9, tweede lid, onder d, mogelijk als het past binnen haar gerechtvaardigde activiteiten en als dat met passende waarborgen omgeven is. Persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten
mogen ingevolge artikel 10 van de AVG alleen worden verwerkt onder
toezicht van de overheid. Of sprake is van de verwerking van dergelijke
persoonsgegevens door de Jehova’s Getuigen kan ik niet opmaken uit de
interne instructie van 1 september 2017. De Autoriteit Persoonsgegevens is
de onafhankelijke toezichthouder die de bescherming van persoonsgegevens
bevordert en bewaakt en toeziet op de toepassing van de AVG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3