Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3474
Vragen van het lid Peters (CDA) aan de Ministers van Justitie en Veiligheid en
voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het bericht «Kritisch rapport over fouten in de jeugdzorg
stilgehouden» (ingezonden 30 juni 2021).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 6 juli 2021).
Vraag 1
Kunt u het bestaan bevestigen van het rapport «Incident of patroon?», dat in
2018 door een toenmalige (top)ambtenaar van het Ministerie van Justitie en
Veiligheid is opgesteld?1
Antwoord 1
Er is een verkenning gedaan die heeft geresulteerd in een stuk «Incident of
Patroon?» genaamd. Er is geen sprake van een uitgebreid rapport.
Vraag 2, 3
Kunt u tevens bevestigen dat dit (ambtelijk) rapport betrekking heeft op
«structurele en ernstige juridische fouten in de jeugdzorg» en op basis van
het rapport vastgesteld kan worden «dat er meer dan incidenteel fouten
worden gemaakt bij het opstellen van jeugdzorgdossiers en dat die fouten
niet hersteld worden»?
Heeft de (top)ambtenaar op grond van zijn onderzoek vastgesteld dat wat de
vader is overkomen, en wiens situatie in het krantenartikel wordt beschreven,
«een meer dan incidenteel karakter heeft en daarom niet uniek is» en dat
«tenminste vele tientallen en wellicht enkele honderden keren per jaar er
fouten en leugens in jeugdzorgdossiers terecht komen en vervolgens een
eigen leven gaan leiden»?
Antwoord 2, 3
Opdracht voor de verkenning was een verkenning te doen naar de wijze
waarop in de jeugdbeschermingsketen de rechtsbescherming van de
betrokkenen in geval van melding dan wel signalering van een vermoeden
van kindermishandeling is geregeld en wordt nageleefd. De verkenning
richtte zich niet op de individuele casus, maar op een algemene stelselvraag

1

ah-tk-20202021-3474
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NRC, 24 juni 2021, «Kritisch rapport over fouten in jeugdzorg stilgehouden», https://www.nrc.nl/
nieuws/2021/06/23/kritisch-rapport-stilgehouden-over-fouten-in-jeugdzorg-a4048597

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

met de betreffende individuele casus als vertrekpunt. Ik ben van mening dat
de methode, zoals die in deze verkenning is gekozen, niet de juiste manier is
om tot beantwoording van een bredere stelselvraag te komen. Er is slechts
met een beperkt aantal personen gesproken, namelijk de indiener van de
klacht, zijn advocaat, de voorzitter van een belangenvereniging en een aantal
beleidsmedewerkers van JenV. Daarnaast is voor de inschatting om hoeveel
gevallen het per jaar gaat, gekeken naar het aantal vergelijkbare zaken van de
betreffende advocaat en de aanname dat hij in Nederland circa 10 collegae
heeft met een vergelijkbare praktijk. Er is bijvoorbeeld niet gekeken naar de
aard van deze zaken en of deze personen in het gelijk zijn gesteld. Dit geldt
ook voor de casus die als vertrekpunt voor de verkenning is genomen.
Hierdoor kan niet worden vastgesteld of betrokkenen in deze zaken een
terecht punt hadden. De aantallen betreffende «tientallen tot honderden keren
per jaar de fout in», zijn dus niet feitelijk onderbouwd.
In de verkenning staat dat in de betreffende individuele casus, die als
vertrekpunt voor de verkenning is genomen, twee aandachtspunten/
kernvraagstukken aan de orde komen, en wel:
– «Hoe kan aan de voorkant, dus al bij de allereerste processtappen naar
aanleiding van signalen van vermeende kindermishandeling, meer
gerichtheid bewerkstelligd worden op objectiviteit, feitelijkheid en
waarheidsvinding?»
– «Hoe kan er meer aandacht komen in de Kinderbeschermingsketen voor
«Integriteit van het meldingen-systeem», dus fouten signaleren, herstellen
en dit herstel ook doorvoeren in de keten van dossiers?»
Geconcludeerd wordt dat deze twee vraagstukken een meer dan incidenteel
karakter hebben en niet uniek zijn. Ik interpreteer de conclusie van de
verkenning dan ook zo dat het gaat om gevallen, waarbij zowel het vraagstuk
van de «Waarheidsvinding bij de allereerste processtappen» als het vraagstuk
van de «Integriteit van het meldingensysteem» aan de orde zou zijn. De
conclusie dat er meer dan incidenteel fouten worden gemaakt bij het
opstellen van jeugdzorgdossiers en dat die fouten niet hersteld worden of dat
er leugens in jeugdzorgdossiers terecht komen en vervolgens een eigen leven
gaan leiden kan op basis van de verkenning niet worden getrokken. In mijn
brief aan uw Kamer ga ik daar ook op in.
Vraag 4
Kan ook worden bevestigd dat «hierdoor jaarlijks bij vele tientallen en
wellicht enkele honderden gezinnen op basis van foutieve informatie
vergaande interventies worden gedaan, zoals uithuisplaatsingen en ondertoezichtstellingen»?
Antwoord 4
Nee, zoals hierboven toegelicht kan die conclusie niet worden getrokken.
Vraag 5
Vormde een e-mailbericht aan de Minister van Justitie en Veiligheid en (de
uitkomsten van) een daarop volgend gesprek van de afzender daarvan met de
plaatsvervangend secretaris-generaal en de juridisch adviseur van de directie
wetgeving en juridische zaken van het Ministerie van Justitie en Veiligheid
(mede) de aanleiding voor de totstandkoming van het rapport?
Antwoord 5
Ja, dat klopt.
Vraag 6
Wanneer hebben de Minister(s) van Justitie en Veiligheid en/of die voor
Rechtsbescherming het (ambtelijk) rapport «Incident of patroon?» via de
ambtelijke lijn ontvangen, welk advies of adviezen is c.q. zijn hen daarbij ter
beslissing voorgelegd en wat heeft u besloten?
Antwoord 6
De Minister van Justitie en Veiligheid en ik hebben de verkenning destijds
niet via de ambtelijke lijn ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 7
Indien aan geen van de beide bewindslieden van het Ministerie van Justitie
en Veiligheid het (ambtelijk) rapport met een ambtelijk advies voorgelegd is,
waarom is dat niet gebeurd en wie heeft daartoe op grond van welke
overwegingen besloten? Wat is uw oordeel daarover?
Antwoord 7
Conclusie van de verkenning was dat de noodzaak tot het doorvoeren van
verbeteringen beleidsmatig is onderkend en opgepakt. Gezien de aard van de
verkenning en doordat uit de verkenning bleek dat de problematiek reeds
bekend was en werd opgepakt, is geen aanleiding gezien mij en de Minister
van Justitie en Veiligheid te informeren over de verkenning en de uitkomsten
daarvan. Ondanks dat er geen nieuwe inzichten uit de verkenning naar voren
zijn gekomen, had het, gezien de hoogambtelijke betrokkenheid, in dit geval
in de rede gelegen de bewindspersonen te informeren.
Vraag 8, 9, 10
Is het (ambtelijk) rapport, na totstandkoming in 2018, tevens gedeeld met
ambtenaren of bewindspersonen van het Ministerie van VWS? Zo ja, wanneer
is dat gebeurd?
Indien het rapport niet met het Ministerie van VWS gedeeld is, welke
overwegingen lagen daaraan ten grondslag en wie heeft besloten het rapport
niet met dat ministerie te delen?
Indien het (ambtelijk) rapport wel met het Ministerie van VWS is gedeeld, kan
de Staatssecretaris van VWS dan verklaren waarom hij in het voorjaar van
2021 de Kamer nog meldde «dat hij geen aanwijzingen heeft dat er kinderen
stelselmatig uit huis worden geplaatst op basis van foutieve aannames, dat
geen wederhoor zou plaatsvinden en dat ouders, gezinshuishoudens en
pleegouders geen inspraak hebben. Professionals maken zorgvuldige
afwegingen en er zijn voldoende waarborgen»?
Antwoord 8, 9, 10
Nee, het rapport is in 2018 voor zover bekend niet gedeeld met ambtenaren
of bewindspersonen van VWS. Gezien de aard van de verkenning en doordat
uit de verkenning bleek dat de verbeteringen die werden beoogd reeds
onderkend en opgepakt werden, is deze specifieke verkenning niet apart met
VWS gedeeld.
De verkenning is ook niet betrokken bij het opstellen van de brief van 1 april
2021 waarin op verzoek van de Tweede Kamer is gereageerd op een petitie
die betrekking had op situaties waarin pleegouders en gezinshuisouders te
maken kregen met plotselinge overplaatsingen op basis van (volgens de
opstellers van de petitie) foutieve aannames. Er kunnen zich incidenten
voordoen waarbij fouten zijn gemaakt of waarbij de overwegingen onduidelijk
zijn, of betwist worden. Dit betekent echter niet dat kinderen stelselmatig uit
huis worden geplaatst op basis van foutieve aannames, dat geen wederhoor
zou plaatsvinden of dat ouders, gezinshuisouders en pleegouders geen
inspraak hebben. In de genoemde brief is ingegaan op de checks and
balances die er zijn bij de vraag of uithuisplaatsing of een ondertoezichtstelling aan de orde is. Daarnaast is ingegaan op de manieren waarop ouders,
pleegouders en gezinshuisouders bezwaar kunnen maken. De inhoud van de
brief is destijds voorgelegd aan Jeugdzorg Nederland, de RvdK, Veilig Thuis,
het Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ), de VNG, het Nederlands
Jeugdinstituut en de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen. Het
commentaar van deze partijen gaf geen aanleiding om de inhoud van de brief
aan te passen.
Vraag 11
Waarom is het (ambtelijk) rapport niet desgevraagd aan de vader vanuit de in
het krantenartikel beschreven casus beschikbaar gesteld en moest hij dit
verkrijgen via een journalist van onderzoeksplatform Pointer van KRO-NCRV,
nadat dit platform een beroep deed op de Wet openbaarheid van bestuur,
terwijl zijn (individuele) casus c.q. die van zijn dochter (mede) aanleiding
vormde voor het opstellen daarvan? Op grond van welke overwegingen is
door wie besloten het rapport niet aan hem te verstrekken? Wat is uw
oordeel hierover in het licht van een transparante overheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 11
De conclusies van de verkenning zijn ter afronding van het proces mondeling
teruggekoppeld aan de betreffende burger in het bijzijn van de behandelend
ambtenaren. Er is geen woordelijk verslag gemaakt van die bespreking.
Daardoor kan ik niet bevestigen of de vader om de rapportage van de
verkenning heeft gevraagd en zo ja wat de overwegingen zouden zijn
geweest deze niet te verstrekken.
Vraag 12
Is door het Ministerie van Justitie en Veiligheid, na opstelling en kennisname
van de inhoud van het (ambtelijk) rapport, vastgesteld dat «Deze studie niet
zozeer over uw individuele geval gaat, maar vooral over de werking van het
systeem als zodanig», zoals al door de juridisch adviseur van de directie
wetgeving en juridische zaken in een bericht van 1 maart 2018 werd
verondersteld? Zo nee, wat is dan nu het oordeel «over de werking van het
systeem als zodanig»?
Antwoord 12
Het klopt dat de verkenning zich niet op de individuele casus richtte, maar op
een algemene stelselvraag. Zoals aangegeven, ben ik echter van mening dat
de methode, zoals die in deze verkenning is gekozen, niet de juiste manier is
om tot beantwoording van een bredere stelselvraag te komen.
De verkenning richtte zich met name op het feitenonderzoek in de Jeugdbeschermingsketen. Dat het doen van feitenonderzoek in de praktijk beter kan,
wordt door de betrokken instellingen onderkend. Daarom investeren zij
voortdurend in het doen van zorgvuldig en navolgbaar onderzoek en in een
goede samenwerking met kinderen en ouders. Daarmee moeten beslissingen
op basis van onjuiste informatie en onvrede bij ouders over de inhoud van de
rapportages, zoveel mogelijk worden voorkomen. Om het doen van goed
feitenonderzoek te ondersteunen is in 2018 door de betreffende organisaties
het Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in de Jeugdbeschermingsketen
opgesteld. Dit Actieplan loopt van 2018 t/m 2021. Volgend jaar staat de
eindevaluatie gepland. Dan zal worden onderzocht in hoeverre de opgaven
uit het Actieplan zijn gerealiseerd, wat de concrete effecten daarvan zijn en of
mogelijk aanvullende acties wenselijk zijn.
Vraag 13, 14
Deelt u de opvatting van de opsteller van het ambtelijk rapport dat «Mijn
rapport onvoldoende opgepakt is omdat de overheid voorrang heeft gegeven
aan ingrijpen bij bedreigende gezinssituaties en liever niet wil horen dat zij
soms te ver gaat, zonder goed onderbouwing, in het ingrijpen in gezinnen»?
Zo nee, wilt u uw antwoord motiveren?
Indien het rapport niet voldoende is opgepakt, bent u dan bereid dat alsnog
te doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13, 14
Ik deel deze opvatting van de opsteller van de verkenning niet. In de
verkenning werd geconcludeerd dat de noodzaak tot het doorvoeren van
verbeteringen op het vlak van «Waarheidsvinding bij de allereerste processtappen» en op het vlak van «Integriteit van het meldingensysteem»
beleidsmatig is onderkend en opgepakt. Er werd en wordt dus al uitvoering
aan verbetermaatregelen gegeven. Daarbij kan uit de verkenning niet worden
geconcludeerd dat de overheid te ver zou gaan in het ingrijpen in gezinnen.
Vraag 15
Wat is uw oordeel over de stelling van de opsteller van het (ambtelijk)
rapport dat dit «mede komt door de manier waarop jeugdzorg is georganiseerd»? Waarop heeft in uw opvatting dan de opsteller van het rapport
precies het oog en wordt dit door u herkend? Zo nee, wilt u uw antwoord
motiveren?
Antwoord 15
Ik verwijs voor dit antwoord naar het antwoord op vraag 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 16
Onderschrijft u de verklaring dat «de signalen uit het rapport wel degelijk
serieus en ter harte zijn genomen»? Welke signalen betreft dat precies en
kunt u beargumenteerd en per signaal met concrete voorbeeldenaantonen
dat deze daadwerkelijk serieus en ter harte zijn genomen? Tot welke
waarneem- en tastbare veranderingen in het beleid en de uitvoering daarvan
heeft dat geleid?
Antwoord 16
Ik verwijs hier naar mijn antwoord op vraag 2 en 3. Vergelijkbare signalen
over de vraagstukken van «Waarheidsvinding bij de allereerste processtappen» en «Integriteit van het meldingensysteem» waren reeds bij ons bekend.
Daarom is in 2018 het actieplan feitenonderzoek opgesteld, dat in uitvoering
is genomen door de RvdK, Jeugdzorg Nederland, namens de Gecertificeerde
Instellingen en het landelijknetwerk Veilig Thuis. In regionaal verband wordt
gewerkt aan het verbeteren van het feitenonderzoek in de werkprocessen van
deze organisaties en het handelen van professionals.
De uitvoering verloopt langs vier verbeterlijnen: respectvolle bejegening van
ouders en kinderen, informeren en ondersteunen van kinderen en ouders,
kwaliteit van onderzoek en rapportages en aandacht voor de rechtspositie van
kinderen en ouders. In dat kader zijn diverse acties ondernomen en onderzoeken uitgevoerd. Daarin wordt samengewerkt met partijen, zoals het Nederlands Jeugdinstituut, het AKJ en met het Landelijk Overleg Cliëntenraden. Uw
Kamer wordt via voortgangsrapportages Zorg voor de Jeugd periodiek
geïnformeerd over de voortgang van het actieplan en de bereikte resultaten.
In 2022 wordt het actieplan geëvalueerd en wordt bezien welke concrete
resultaten zijn behaald en of mogelijk aanvullende acties wenselijk zijn.
Vraag 17
Kan worden verzekerd dat door de uitvoering van het actieplan Verbetering
Feitenonderzoek situaties, zoals die waarin de vader in het krantenartikel
verzeild is geraakt, niet meer zullen voorkomen? Indien u die verzekering niet
kunt geven, waarom kunt u dat niet doen en wat betekent dat dan voor het
genoemde actieplan?
Antwoord 17
In de praktijk komt het voor dat ouders en kinderen menen dat door
organisaties, bijvoorbeeld de Gecertificeerde Instelling of de RvdK, geen goed
feitenonderzoek is gedaan. Dit was ook het geval in de casus uit het
krantenartikel. Indien ouders en/of kinderen van mening zijn dat door een
betreffende organisatie geen goed feitenonderzoek is gedaan, kunnen zij
daarover een klacht indienen. Het advies is wel altijd om eerst het gesprek
aan te gaan. Zo hebben de organisaties de mogelijkheid om onjuistheden in
dossiers te corrigeren. Als de klacht niet in een informeel gesprek wordt
opgelost of als de klager niet voor een informele weg kiest, dan wordt de
klacht formeel in behandeling genomen door de instelling. Als de klager niet
tevreden is over de wijze waarop de klacht vervolgens wordt afgehandeld,
kan de klager zich wenden tot de Nationale ombudsman of de Kinderombudsman. Klagers kunnen zich in de klachtprocedures laten bijstaan door een
vertrouwenspersoon van het Advies en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ).
Als ouders zich niet kunnen vinden in een jeugdbeschermingsmaatregel,
bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling of een uithuisplaatsing, kunnen de
ouders dit aan de rechter voorleggen.
Om zoveel mogelijk te voorkomen dat ouders en/of kinderen van mening zijn
dat er geen goed feitenonderzoek is gedaan, investeren de betrokken
organisaties voortdurend in het doen van zorgvuldig en navolgbaar onderzoek en in een goede samenwerking met kinderen en ouders. Daarmee
moeten beslissingen op basis van onjuiste informatie en onvrede bij ouders
over de inhoud van de rapportages, zoveel mogelijk worden voorkomen. Het
actieplan loopt tot 2021. Zoals aangegeven, staat volgend jaar de eindevaluatie gepland. Dan zal worden onderzocht in hoeverre de opgaven uit het
Actieplan Verbetering Feitenonderzoek zijn gerealiseerd, wat de concrete
effecten daarvan zijn en of er aanleiding is tot vervolgacties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Vraag 18
Zijn u, nadat het actieplan Verbetering Feitenonderzoek drie jaar geleden in
uitvoering is genomen, nieuwe cases bekend geworden? Hoeveel zijn dat er
en zijn deze allen op een voor de betrokkenen bevredigende wijze tot een
afronding gebracht met behulp en inzet van het actieplan? Zo nee, welke
verklaring heeft u daarvoor?
Antwoord 18
Deze vraag is vanuit het Actieplan Verbetering Feitenonderzoek niet te
beantwoorden. Het doel van het actieplan is namelijk niet het inventariseren
en/of oplossen van individuele cases. Dit actieplan ziet op het verbeteren van
het feitenonderzoek bij de drie organisaties, te weten de RvdK, Gecertificeerde Instellingen en Veilig Thuis.
Vraag 19
Kan worden bevestigd dat informatie, waarvan eerder, en ook door de
rechter, is vastgesteld dat die niet juist is, toch in dossiers blijft staan? Welke
oorzaken liggen daaraan ten grondslag en welke maatregelen zijn of worden
wanneer genomen om daaraan per direct een einde te maken?
Antwoord 19
Organisaties hebben de mogelijkheid om onjuistheden in dossiers te
corrigeren. In de praktijk is niet altijd eenduidig vast te stellen of er sprake is
van een onjuistheid of dat het gaat om een verschil van inzicht. Dit kan ook
gelden voor verschil van inzicht tussen ouders onderling en/of ouder en kind.
Zolang niet vaststaat dat het gaat om onjuiste informatie, zal terughoudend
met het aanpassen van het dossier worden omgegaan. Voor het corrigeren
van informatie in dossiers staan klachten- en geschillenregelingen open. Op
grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) kan een
ouder een beroep doen op zijn recht op inzage. Dat recht houdt in dat de
persoon in kwestie kan vragen of er persoonsgegevens van hem worden
verwerkt, en zo ja, om welke persoonsgegevens het dan gaat en waarom die
gegevens worden verwerkt. Door dit inzagerecht moet de betrokkene kunnen
controleren of zijn gegevens kloppen en of die gegevens op de juiste manier
zijn verwerkt. Er kan bijvoorbeeld aan de betreffende organisatie worden
gevraagd gegevens te wijzigen als die niet kloppen, of om de gegeven te
wissen. Het moet uiteraard dan wel gaan om feitelijk onjuiste gegevens.
Indien een rechter oordeelt dat informatie moet worden verwijderd, dan is
dat geldend. Een instelling kan een rechterlijke uitspraak niet naast zich
neerleggen (tenzij deze instelling verzoeker is, dan kan hoger beroep worden
ingesteld).
Als een kinderrechter twijfelt over de kwaliteit van het feitenonderzoek en
onvoldoende in staat is te toetsen of aan de rechtsgronden van een kinderbeschermingsmaatregel is voldaan, kan hij de zaak aanhouden en eventueel
verzoeken om contra-expertise om onduidelijkheden of tegenstrijdigheden in
het dossier op te helderen. Ook een ouder kan vragen om contra-expertise.
Vraag 20
Kan tevens worden bevestigd dat Jeugdzorg, in de casus van de vader in het
krantenartikel, «zijn omgangsregeling veranderde zonder dat er een rechter
aan te pas kwam»?
Antwoord 20
Ik kan niet ingaan op de details van individuele casuïstiek.
Vraag 21, 22
Kan Jeugdzorg zelfstandig een door de rechter uitgesproken omgangsregeling overrulen? Zo nee, hoe kon dit dan toch gebeuren? Zijn u meer
voorbeelden hiervan bekend?
Welke maatregelen zullen concreet worden genomen om een dergelijke
«eigen richting» van Jeugdzorg per direct te voorkomen?
Antwoord 21, 22
Een Gecertificeerde Instelling moet een rechterlijke uitspraak uitvoeren en kan
niet naar eigen inzicht hiervan afwijken. Wel moet er ruimte zijn om, als
gewijzigde feiten of omstandigheden daar vanuit het belang van het kind toe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6

nopen, het belang van het kind voorop stellen. Dit mag er uiteraard niet toe
leiden dat sprake is van eigen richting. Daarbij moet de toegang tot de
rechter voor de betrokken ouders altijd gewaarborgd zijn. Mij zijn geen
voorbeelden bekend van zaken waarin een Gecertificeerde Instelling een
uitspraak van de rechter naast zich neerlegt.
Vraag 23
Herinnert u zich signalen uit het (recente) verleden, zoals die van hoogleraar
jeugdbescherming Ido Weijers en de Kinderombudsman in 2013, die ook toen
vaststelde dat «rapportages in de jeugdzorg met regelmaat fouten bevatten
en dat ingrijpende beslissingen, zoals uithuisplaatsingen, soms niet goed
werden onderbouwd»? Wat is destijds concreet gedaan met deze signalen en
waarom hebben die een casus, zoals in het krantenartikel beschreven, niet
kunnen voorkomen?
Antwoord 23
Eerdere signalen over het belang van goed uitgevoerd feitenonderzoek en het
rapport van de Kinderombudsman in 2013 over waarheidsvinding zijn
inderdaad bekend.2 De aanbevelingen van destijds zijn door betrokken
instellingen, zoals het toenmalige Bureau Jeugdzorg en het Advies- en
Meldpunt Kindermishandeling, opgepakt. Met de invoering van de Jeugdwet
in 2015 zijn eisen ten aanzien van het feitenonderzoek wettelijk verankerd
(artikel 3.3 Jeugdwet). Dit betekent dat de RvdK en de Gecertificeerde
Instellingen zich moeten richten op het verzamelen van feiten, gebeurtenissen
en omstandigheden die objectiveerbaar zijn.
Ten aanzien van het feitenonderzoek is en blijft ruimte voor verbetering. De
behoefte om het feitenonderzoek in de praktijk continu te verbeteren, is groot.
Daarom werken de RvdK, Veilig Thuis en de Gecertificeerde Instellingen, zoals
aangegeven, samen aan de uitvoering van het Actieplan Verbetering
Feitenonderzoek in de jeugdbeschermingsketen. Ondanks de deskundige
werkwijze van instellingen, kan het helaas toch gebeuren dat fouten in het
onderzoeksproces en in rapportages voorkomen. Dat varieert van fouten in de
bronvermelding, het niet scheiden van meningen en feiten, onnavolgbare
conclusies, het niet altijd laten accorderen van informatie tot het niet
toepassen van hoor en wederhoor etc. Dit zijn bevindingen die uiterst serieus
genomen worden, omdat de impact op het leven van ouders en kinderen
groot is.
Vraag 24
Zijn u meer dossiers/cases bekend, waarin kinderen, op basis van foutieve
gegevens in dossiers (één van) hun ouders niet meer zien en/of uit huis en/of
onder toezicht zijn geplaatst? Zo ja, om hoeveel dossiers gaat het en hoe is
op deze dossiers geacteerd door VWS en/of het Ministerie van Justitie en
Veiligheid?
Antwoord 24
Allereerst wil ik opmerken dat in de casus uit het krantenartikel niet is
vastgesteld dat er inderdaad fouten zijn gemaakt. Hier is zoals eerder al
benoemd vanuit mijn departement niet naar gekeken. De bevoegdheid om te
adviseren in of uitspraken te doen over individuele casuïstiek is belegd bij
andere instanties zoals de rechter, Nationale ombudsman, de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd, de Gecertificeerde Instellingen en de RvdK.
Vraag 25
Wat is precies de rol van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd én de
Inspectie Justitie en Veiligheid? Wat is hun beider rol toegespitst op de casus,
zoals in het krantenartikel omschreven, hoe hebben zij daaraaninvulling
gegeven en wat is uw oordeel daarover?
Antwoord 25
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op de Jeugdwet.
Daarbij wordt samengewerkt met de Inspectie Justitie en Veiligheid. Samen
zijn de inspecties verantwoordelijk voor het bewaken van de kwaliteit en de
2

Kamerstuk 31 839, nr. 347

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

7

veiligheid van de jeugdhulp, de jeugdbescherming en jeugdreclassering en
andere aanbieders in het jeugddomein. Daarnaast zien de inspecties toe op
de naleving van de wetgeving. Ik kan mede omwille van de privacy – met
name van het betreffende kind en diens omgeving – helaas niet verder
ingaan op de rol van de inspecties in deze casus.
Vraag 26, 27
Kan worden bevestigd dat het rapport slechts gebruikt is om te «dienen als
input voor een gesprek op metaniveau, om intern handige lessen uit te
trekken»?
Door wie is waarom besloten het rapport geen verder vervolg te geven in de
gevallen die aanleiding hadden gegeven voor het opstellen daarvan c.q. die
duidden op een niet correcte en bedoelde «werking van het systeem als
zodanig»? Welke «handige lessen» zijn uit het rapport dan wel geleerd en
waartoe hebben deze concreet geleid in het beleid en de uitvoering?
Antwoord 26, 27
Zoals eerder aangegeven, is in de verkenning geconcludeerd dat de noodzaak
tot het doorvoeren van verbeteringen beleidsmatig is onderkend en opgepakt.
De verkenning bevatte geen aanknopingspunten voor het nemen van nieuwe
maatregelen.
Vraag 28
In hoeverre is er in de casus, die (mede) de (directe)aanleiding vormde voor
de totstandkoming van het ambtelijk rapport en die in het krantenartikel is
beschreven, actie ondernomen? Waartoe heeft dat geleid?
Antwoord 28
In het eerste overleg dat heeft plaatsgevonden met de betreffende burger is
direct aangegeven dat het departement niet kan treden in de behandeling of
beoordeling van individuele casuïstiek. Er is dus niet gekeken of er inderdaad
fouten zijn gemaakt in deze individuele casus. De bevoegdheid om te
adviseren in of uitspraken te doen over individuele casuïstiek is belegd bij
andere instanties zoals de rechter, Nationale ombudsman, de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd, de Gecertificeerde Instellingen en de RvdK. Het
NRC-artikel over deze casus en eerdere publicaties, bijvoorbeeld in de Groene
Amsterdammer waarnaar wordt verwezen, lijken overigens te onderschrijven
dat de betreffende burger van deze mogelijkheden gebruikt heeft gemaakt
zich tot die instanties te wenden, maar dat de uitkomsten daarvan tot nu toe
geen aanleiding gaven tot andersluidende beslissingen
Vraag 29
Tot welke conclusies brengt u de in het krantenartikel omschreven casus,
signalen vanuit andere cases en de inhoud van het (ambtelijk) rapport en
welke maatregelen zult u wanneer op grond daarvan nemen?
Antwoord 29
Ik verwijs hier naar het antwoord op vraag 17. In de praktijk komt het helaas
voor dat ouders en kinderen menen dat door de betreffende organisaties
geen goed feitenonderzoek is gedaan. Dit was ook het geval in de casus naar
aanleiding waarvan de verkenning «Incident of Patroon?» is gedaan. Indien
ouders en/of kinderen van mening zijn dat door een betreffende organisatie
geen goed feitenonderzoek is gedaan, kunnen zij hierover een formele klacht
indienen. Zij kunnen zich daarin laten bijstaan door een vertrouwenspersoon
van het AKJ. Indien betrokkenen het niet eens zijn over de afhandeling van
de klacht kunnen zij zich wenden tot de Nationale ombudsman of de
Kinderombudsman. Als ouders zich niet kunnen vinden in een jeugdbeschermingsmaatregel, bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling of een uithuisplaatsing, kunnen de ouders dit aan de rechter voorleggen.
Betrokken instellingen zetten zich daarnaast onverminderd in voor het verder
verbeteren en professionaliseren van het feitenonderzoek. Zoals aangegeven
investeren zij voortdurend in het doen van zorgvuldig en navolgbaar
onderzoek en in een goede samenwerking met kinderen en ouders. Daarmee
moeten beslissingen op basis van onjuiste informatie en onvrede bij ouders
over de inhoud van de rapportages, zoveel mogelijk worden voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

8