Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 395 XIII

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor
het jaar 2010 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001
elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2010 wijzigingen
aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie
van Economische Zaken.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde
begrotingstoelichting).
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

kst-32395-XIII-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Algemeen
Uitgaven (bedragen x € 1 mln)
1. Aangekondigde verhoging in de
Voorjaarsnota 2010
Hoofdstuk XIII:
2. Mutatie onderhavig wetsvoorstel

331,5
331,5

Verschil

0,0

Na het onderhavige wijzigingsvoorstel komt het totaal van de uitgavenbegroting 2010 van EZ er als volgt uit te zien:
Vastgestelde begroting 2010
Bij: Eerste suppletore begroting
2010
Totaal beschikbaar

2 959,9
331,5
3 291,4

Ontvangsten(bedragen x € 1 mln )
1. Aangekondigde verlaging in de
Voorjaarsnota 2010
Hoofdstuk XIII:
2. Mutatie onderhavig wetsvoorstel

481,3
481,3

Verschil

0,0

Na het onderhavige wijzigingsvoorstel komt het totaal van de ontvangstenbegroting 2010 van EZ er als volgt uit te zien:
Vastgestelde begroting 2010
Bij: Eerste suppletore begroting
2010
Totaal beschikbaar

5 798,7
481,3
6 280,0

2 Het beleid
2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties
De eerste suppletore begroting bevat mutaties op de vastgestelde
begroting 2010. In deze suppletore begroting wordt voorgesteld de
uitgaven- en ontvangstenraming voor 2010 met respectievelijk € 331,5
mln en € 481,3 mln te verhogen. De grootste en/of beleidsmatig meest
relevante mutaties zijn in onderstaande tabel gespecificeerd. Voor een
uitgebreidere toelichting op afzonderlijke verplichtingenmutaties wordt
verwezen naar de toelichting per begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

2

Overzicht belangrijkste suppletore mutaties

artikel 1
artikel 2

artikel 3

artikel 4

artikel 5
artikel 10
artikel 21
Overig

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32

stand na ontwerpbegroting 2010 (in mln €)
Ontvangsten Nma
Innovatievouchers
Valorisatie
Innovatiekredieten
Innovatieprogramma’s
Kenniswerkers / HTTP
Lucht en ruimtevaart
Institutioneel onderzoek
Groeifinancieringsfaciliteit / GO (garantieverplichting)
BSRI
Actieplan veilig ondernemen
Beroepsonderwijs in bedrijf
Onderwijs en ondernemerschap
Nota Ruimte
Sterke regio’s
Zuiderzeelijn
COVA (garantieverplichting)
Energie-innovatie
Transitiemanagement
MEP/SDE
Duurzame warmte
Joint Implementation
CCS
ADEM
BSIK
Aardgasbaten
Bijdrage aan het Fes
Diverse ontvangsten (veiling emissierechten)
Overig (wereldexpo)
Internationaal excelleren
ICT-flankerend beleid en administratieve lasten
Ontvangsten buitendiensten
totaal van de mutaties
stand na 1e supp. 2010 (in mln €)

verplichtingen

uitgaven

ontvangsten

4.235,7

2.959,9

2,3
12,6
24,4
182,9

4,3
4,7
14,7
45,2
25,8
1,2
7,1
37,6

5.798,7
4,8
4,3
4,7

35,7
14,0
1.008,6
13,8

2,0
5,8
4,9
42,1
4,8

75,1
15,0
324,0
41,0
8.779,8
35,8
144,0

27,8
29,5
17,8
5,0
– 13,3
11,3
9,5
7,7

3,8
10,0
10,9

3,8
10,0
10,6

23,6
10.757,2
14.992,9

11,6
331,5
3.291,4

25,2

7,1
37,6

5,8
5,4
42,1
4,8

28,0
27,9
5,0
2,0
9,5
7,7
– 500,0
704,7
55,0

4,5
– 5,0
481,3
6.280,0

Toelichting belangrijkste mutaties
1.

2.

3.

4.

Bij Najaarsnota 2009 is de raming voor eerder opgelegde, nog niet
ontvangen boetes in de bouwsector verlaagd. De verwachting is dat
deze boetes vrijwel geheel ontvangen zullen worden, zij het later
dan verwacht als gevolg van trager verlopende beroeps- en hoger
beroepsprocedures. Dit resulteerde in een neerwaartse bijstelling
van de ontvangstenraming in 2009 (€ 9,4 mln) bij Najaarsnota 2009
en een verhoging van de raming in 2010 (€ 4,8 mln) en 2011
(€ 4,6 mln).
In de praktijk blijkt dat het verzilveringspercentage van de innovatievouchers lager uitvalt dan eerder geraamd. Met deze mutatie wordt
derhalve voorgesteld om, gegeven de beschikbare kasmiddelen
voor dit instrument, de verplichtingenruimte voor de innovatievouchers op te hogen en daarmee de verplichtingenraming van het
verzilveringspercentage in lijn te brengen met de streefwaarde van
70%. Daarnaast wordt voorgesteld de FES-middelen die in 2009 niet
tot besteding zijn gekomen opnieuw op te vragen in 2010.
Deze mutatie betreft het voorstel tot ophoging van het verplichtingenbudget voor Valorisatie 2010 (€ 12,6 mln). Deze verplichtingenruimte is in 2009 niet gecommitteerd. Daarnaast wordt
voorgesteld de FES-middelen (kas) voor de SEED-regeling, die in
2009 niet tot besteding zijn gekomen, in 2010 opnieuw op te vragen.
Op basis van het Aanvullend Beleidsakkoord in het kader van de
crisismaatregelen wordt bij eerste suppletore begroting 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

3

5.

6.

7.

8.
9.

10.

11.
12.

13.

14.

€ 24 mln opgevraagd uit de enveloppe duurzaam ondernemen voor
het duurzaam technologisch innovatiekrediet.
Deze mutatie betreft onder andere het opvragen van de FESmiddelen voor de projecten Food & Nutrition Delta (onderdeel
TIFN), High Tech Systemen en Materialen (HTSM) en Chemie en
Energie (Be-Basic). Daarnaast wordt vanuit de enveloppe duurzaam
ondernemen bij eerste suppletore begroting 2010 € 20 mln
opgevraagd voor de innovatietender High Tech Automotive
Systems- Elektrische Voertuig Technologie (HTAS EVT) en voor
losse projecten die de productie van elektrische voertuigen en
componenten daarvoor ondersteunen. Ook heeft er een actualisatie
van de ramingen plaatsgevonden.
Voorgesteld wordt om € 22,9 mln aan kasmiddelen vanuit OCW bij
eerste suppletore begroting 2010 aan de EZ-begroting toe te
voegen. Bij tweede suppletore 2009 is vanuit het aanvullend
beleidsakkoord is € 140 mln beschikbaar gesteld voor kennisinfrastructuur op de EZ-begroting. De middelen zijn verdeeld over de
begrotingen van OCW en EZ. De verplichtingen zijn in 2009
aangegaan; met deze overheveling wordt (de verdeling van) de
kasraming in lijn gebracht met kasmiddelen die naar verwachting in
2010 nodig zijn. Daarnaast wordt voorgesteld de kas die in 2009 niet
tot besteding is gekomen voor High Tech Topprojecten door te
schuiven naar 2010.
Deze mutatie betreft de technische doorwerking van de verplichtingenmutatie van de tweede suppletore begroting 2009 voor het
programma «Tropomi», een ESA-programma voor aardgasobservatie. Voorgesteld wordt om verplichtingenruimte toe te voegen aan
de jaren 2010 (€ 35,7 mln) en 2014 (€ 4,8 mln).
De FES-middelen voor het project Dynamic Two Phase Flow Lab
(Marin) worden met deze mutatie opgevraagd.
Voorgesteld wordt om de garantieruimte voor GO van € 758,6 mln
die in 2009 niet tot benutting is gekomen, beschikbaar te stellen in
2010. Daarnaast is € 250 mln verplichtingenruimte toegevoegd voor
garanties op leningen in het kader van bouwinvesteringen in de
zorg. Ter afdekking van de schades zullen kostendekkende premies
in rekening worden gebracht, waarvoor een ophoging van de
uitgaven en de ontvangsten is verwerkt (€ 37,6 mln).
Betreft het voorstel tot ophoging van het budget voor 2010 met de
niet benutte verplichtingenruimte uit 2009 van de in dat jaar
ingediende aanvragen inzake de projecten Delamine, Top Hillpack,
Food enrichment bv en The Silicon Mine (TSM).
Met deze mutatie wordt de eindejaarsmarge 2009 opgevraagd en
toegevoegd aan het budget voor Veiligheid Kleine Bedrijven.
Voorgesteld wordt de kasmiddelen die in 2010 nodig zijn voor
Beroepsonderwijs in Bedrijf, op te vragen uit het FES (€ 5,8 mln).
Deze middelen zijn in 2009 niet tot besteding gekomen en worden
nu alsnog ingezet.
Voorgesteld wordt de FES-middelen op te vragen die in 2010
benodigd zijn voor Onderwijs en ondernemerschap. Deze middelen
zijn in 2009 niet tot besteding gekomen. Daarnaast betreft deze
mutatie de meerjarige doorwerking van de overboeking naar OCW
ten behoeve van het scholingsaanbod.
en 15. Bij tweede suppletore begroting 2009 is reeds de verplichtingenruimte voor de Nota Ruimte-projecten Apeldoorn Kanaalzone,
Eindhoven A2 zone en Groningen Centrale zone en de Sterke
Regio-projecten Bio Sciencepark Leiden en High Tech Factory
Twente, aan de EZ-begroting toegevoegd. Voorgesteld wordt om nu
ook de verplichtingenruimte voor het Nota Ruimte-project Brainport
Avenue Eindhoven aan de EZ-begroting toe te voegen, zodat de
committeringen kunnen worden aangegaan. Daarnaast worden de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

4

16.

17.

18.
19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

hiervoor benodigde FES-middelen (de kas-middelen) voor financiering van deze projecten toegevoegd aan de EZ-begroting.
In 2010 wordt een committering aangegaan in het kader van het
compensatiepakket Zuiderzeelijn. Voorgesteld wordt om hiervoor de
verplichtingenruimte uit 2012 naar voren te halen. Dit heeft geen
gevolgen voor de kasraming.
Deze mutatie betreft de verhoging van het garantieplafond voor
leningen bij het ministerie van Financiën door de COVA welke door
EZ worden gegarandeerd.
Het betreft de toevoeging aan de begroting van de middelen uit het
FES welke zijn toegezegd in het kader van de Innovatie Agenda.
Voorgesteld wordt om de FES-middelen (kas) in 2010 op te vragen
ter financiering van verplichtingen betreffende een aantal UKR
(Unieke Kansen Regeling) tenders, met name de tender Afvangtechnologie CO2, de Energiebesparingstender en een tender gericht op
Energietransitie. De hiervoor benodigde middelen zijn in 2009 niet
benut, aangezien de uitvoering van de onderliggende projecten
trager verloopt dan eerder geraamd.
De voorgestelde verplichtingenmutatie wordt grotendeels veroorzaakt door op kasneutrale wijze verplichtingenruimte naar 2010 te
halen om in 2010 de budgetten te kunnen publiceren en de
verwachte beschikkingen voor de SDE 2010 af te kunnen geven.
Deze verplichtingenruimte wordt in mindering gebracht op de latere
jaren (tot circa 2025) waarin de aan de verplichtingen verbonden
daadwerkelijke betalingen plaatsvinden. De voorgestelde kasmutatie wordt nagenoeg geheel veroorzaakt door de middelen die vanuit
het aanvullend beleidsakkoord beschikbaar zijn gesteld voor het
thema Wind op Zee.
Voorgesteld wordt om in 2010 de kas- en verplichtingenbedragen
vanuit het FES op te vragen voor de ondersteuning van boringen
naar aardwarmte (geothermie). Economische Zaken verlaagt het
financiële risico voor boringen naar aardwarmte door zich via dit
instrument garant te stellen voor niet-succesvolle boringen. Naar
verwachting zal slechts een klein deel van de verplichtingen tot
daadwerkelijke betalingen leiden, aangezien bij succesvolle
boringen geen uitbetaling plaatsvindt.
In 2009 zijn door een overboeking van Buitenlandse Zaken aan EZ
bij Najaarsnota HGIS-middelen vrijgemaakt voor de aankoop van 3
Mton CO2 gegroende emissierechten. Met de voorgestelde mutatie,
een intertemporele kasschuif binnen de HGIS-begroting, wordt deze
overboeking volgens afspraak gecompenseerd.
Voorgesteld wordt om het verplichtingenbudget te verhogen voor
committering van het door de Europese Commissie geselecteerde
CCS-demonstratieproject van E.ON/Electrabel (ROAD project). Het
ROAD project is het eerste grootschalige CCS-demonstratieproject
in Nederland gericht op het ontwikkelen en realiseren van CO2afvang, -transport en -opslag bij de in aanbouw zijnde E.ONkolencentrale Maasvlakte op de Maasvlakte te Rotterdam. Tevens
bevat deze mutatie de toevoeging van de vanuit het Aanvullend
Beleidsakkoord beschikbaar gestelde middelen voor CO2-afvang en
het voorstel om de kasmiddelen die in 2010 voor dit onderwerp
benodigd zijn, op te vragen uit het FES.
Voorgesteld wordt om de voor het FES-project ADEM in 2010
benodigde middelen (uitgaven- en ontvangstenbudget) op te vragen
uit het FES. In tegenstelling tot de eerdere verwachtingen is het
voorschot voor dit project niet eind 2009 verstrekt, maar begin 2010.
De uitfinanciering van de BSIK-projecten verloopt trager dan eerder
geraamd, waardoor de hiervoor beschikbare middelen uit het FES in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

5

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

2009 niet zijn opgevraagd. Voorgesteld wordt om de kasgelden die
in 2010 voor de uitfinanciering benodigd zijn, op te vragen uit het
FES.
De lagere opbrengst wordt onder meer veroorzaakt door opwaartse
bijstelling van de verwachte kosten van de aardgaswinning.
Daarnaast wordt de koppeling tussen de gasprijs en de olieprijs steeds losser. Een steeds groter deel van het gas wordt
verkocht tegen, lager dan eerder geraamde, spotprijzen in plaats
van tegen (hogere) oliegekoppelde gasprijzen. Daar staat tegenover
dat zowel het verwachte productievolume als de verwachte olieprijs
is verhoogd.
De mutatie betreft een verlaging van de bijdrage aan het FES en
stemt daarmee de voeding van het FES af op de wijzigingen die bij
eerste suppletore begroting 2010 door de verschillende departementen worden voorgesteld.
De veiling van CO2-emissierechten, die oorspronkelijk in 2009 was
gepland, heeft in april 2010 plaatsgevonden. Er zijn vier miljoen
CO2-rechten geveild voor een totaalbedrag van ruim € 55 mln.
Voorgesteld wordt om € 3,8 mln, afkomstig uit de eindejaarsmarge
HGIS over 2009, bij de eerste suppletore begroting 2010 toe te
voegen aan dit budget ten behoeve van de financiering van de
Wereldtentoonstelling 2010 te Shanghai.
Het voorstel is om € 10 mln, afkomstig uit de eindejaarsmarge HGIS
over 2009, toe te voegen aan het budget voor 2g@there (internationaal excelleren) in 2010. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan het
grote beroep op 2g@there en kunnen de in 2009 ingediende
aanvragen waar geen budget meer voor was, thans worden
gecommitteerd en afgehandeld.
Door de verandering per 2010 van Gemeenschappelijke Beheer
Organisatie (GBO) in de baten-lastendienst Logius (BZK) is een
splitsing aangebracht tussen de eigenaarsrol en de opdrachtgeversrol. Om die reden is EZ opdrachtgever geworden voor een aantal
projecten die Logius uitvoert. Deze mutatie betreft de overheveling
van budgetten van diverse ministeries naar de begroting van EZ. EZ
sluit hiervoor een overeenkomst met Logius.
Het eigen vermogen van SenterNovem, Octrooicentrum Nederland
en Agentschap Telecom was ultimo 2009 hoger dan op basis van de
nieuwe Regeling baten-lastendiensten 2007 is toegestaan. Het
surplus aan eigen vermogen van in totaal € 4,5 mln wordt in 2010
aan EZ afgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

6

Artikel 1: Goed functionerende economie en markten in Nederland en Europa (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Verplichtingen (totaal)
Programma gerelateerde verplichtingen
Markt en spelregels
OD 2: Optimale marktordening en mededinging
bevorderen
– Bijdrage Metrologie
– Raad Deskundige Nationale Standaard
– PIANOo Programma
– Markt en Overheid
– Bijdrage diverse instituten
Algemeen
– Opdrachten en onderzoek

88,6
25,4

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

0,4
0,3

1,0
0,9

0,8
0,7

0,8
0,7

0,5
0,3

89,1
25,7

14,8
0,1
5,7
0,9
1,3

– 0,5

14,8
0,1
5,2
0,9
1,3

2,7

0,8

3,5

0,3

0,9

0,7

0,7

Apparaat gerelateerde verplichtingen
– Personeel Markten
– PIANOo Personeel
– Apparaatsuitgaven NMa/Dte
– Apparaatsuitgaven Consumentenautoriteit

63,1
8,5
2,4
45,6
6,6

0,2
0,1

63,3
8,6
2,4
45,7
6,7

0,1

0,1

0,2
0,1

0,2
0,1

0,1
0,1

0,1
0,1

0,1
0,1

0,1
0,1

Uitgaven (totaal)
Waarvan programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht1
OD 2
OD 3
Algemeen

88,4
25,1
19,2
22,7
0,2
2,3

0,5
0,3

88,9
25,4
19,2
22,1
0,2
3,1

0,4
0,3

1,0
0,9

0,8
0,7

0,8
0,7

0,3

0,9

0,7

0,7

Ontvangsten (totaal)
– Ontvangsten NMa
– High Trust
– Ontvangsten Dte
– Fees NMa

45,8
11,8
26,5
4,7
2,8

50,6
16,6
26,5
4,7
2,8

4,6
4,6

0,1
0,1

– 0,5
0,8
4,8
4,8

1
Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2009 zijn aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten. Inmiddels zijn
uiteraard ook in de eerste maanden van 2010 uitgaven juridisch verplicht.

Ontvangsten NMa
Bij Najaarsnota 2009 is de raming voor eerder opgelegde, nog niet
ontvangen boetes in de bouwsector verlaagd. De verwachting is dat deze
boetes vrijwel geheel ontvangen zullen worden, zij het later dan verwacht
als gevolg van trager verlopende beroeps- en hoger beroepsprocedures.
Dit resulteerde in een neerwaartse bijstelling van de ontvangstenraming
in 2009 (€ 9,4 mln) bij Najaarsnota 2009 en een verhoging van de raming
in 2010 (€ 4,8 mln) en 2011 (€ 4,6 mln).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

7

Artikel 2: Een sterk innovatievermogen (in € mln)
Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties
via NvW en
amendementen

(1)

(2)

Verplichtingen (totaal)
OD 1: Meer bedrijven die meer
(technologische)
kennis ontwikkelen en benutten
– Innovatievouchers
– Innovatie Prestatie Contracten
– TechnoPartner
– Valorisatie
– Innovatiekredieten
– Syntens
– Eurostars
OD 2: Topprestaties op
innovatiethema’s
– Innovatieprogramma’s
– Lucht- en ruimtevaart
– Institutioneel onderzoek
– Internationaal innoveren
– Overig1
Algemeen
– Personeel Innovatie
– Bijdragen Agentschap
– Bijdragen Organisaties

624,2

10,0

282,5

170,8
31,9
20,0
22,4
13,1
48,1
32,8
2,5

20,0

42,2
2,3

381,8
242,5
41,1
56,4
9,8
32,4
71,4
6,8
59,6
5,0

– 10,0
– 10,0

Uitgaven (totaal)
Waarvan programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht2
Waarvan operationeel doel 1
Waarvan operationeel doel 2
Waarvan Algemeen

766,3
697,6
577,5
151,5
539,3
6,8

10,0
10,0

102,7
86,8

20,0
– 10,0

16,5
70,3

Ontvangsten (totaal)
Ontvangsten Rijksoctrooiwet
Ontvangsten TOP
Ontvangsten luchtvaartkredietregeling
Ontvangsten uit Fes
Ontvangsten Eurostars
Diverse ontvangsten

193,2
28,2
18,8

35,2
1,0

5,6
138,3
0,6
1,6

– 5,6
39,8

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

916,7

34,0

10,6

18,2

8,4

233,0
34,2
40,0
22,4
25,7
72,4
32,8
5,5

4,5
1,5

4,5
1,5

4,7
1,7

4,8
1,8

3,0

3,0

3,0

3,0

607,3
415,9
71,6
70,4
6,3
43,0
76,4
6,8
64,8
4,8

23,7
37,3
– 5,0

0,6
12,1
– 4,7

8,1
16,0
– 4,7

– 2,0
1,0
0,1

– 3,3
– 5,3
5,7

– 3,3
– 3,4
5,5

– 3,3
0,1
5,5

– 3,3
0,3
5,5

5,7

5,5

5,5

5,5

879,0
794,4
572,9
188,0
599,6
6,8

56,3
50,2

51,1
45,8

59,8
54,1

51,3
45,9

9,0
41,2

3,0
42,8

3,0
51,1

5,3
40,6

228,4
29,2
18,8

40,2
1,0

46,8
1,0

47,1
1,0

43,4
1,0

– 3,2
42,4

– 3,7
49,6

– 4,3
50,5

– 5,0
47,4

(3) (4)=(1)+(2)+(3)

20,0
12,6
24,4
3,0
235,3
183,4
30,5
14,1
– 3,4
10,7
5,0
5,2
– 0,2

178,1
0,6
1,6

1
Overige verplichtingen bestaan uit de Innovatiegerichte Onderzoeksprogramma’s (IOP’s), Creative Challenge Call, Uitdagerskredieten, bijdrage
aan instituten, onderzoek & beleidsexperimenten, overige kredieten en overige verplichtingen.
2
Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2009 zijn aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten. Inmiddels zijn
uiteraard ook in de eerste maanden van 2010 uitgaven juridisch verplicht.

Innovatievouchers
Met deze mutatie wordt voorgesteld om de verplichtingenruimte voor de
innovatievouchers te verhogen. In de praktijk blijkt dat, mede als gevolg
van de laagdrempeligheid van de vouchers, het verzilveringspercentage
van de vouchers lager is dan eerder geraamd. Met deze mutatie wordt,
gegeven de beschikbare kasmiddelen voor dit instrument, de verplichtingenraming van het verzilveringspercentage in lijn gebracht met de
streefwaarde van 70%.
Valorisatie
Bij Miljoenennota 2010 is de start van een nieuw valorisatie instrument
aangekondigd; het Valorisatie Programma. Hiermee wordt via samenwerkingsverbanden van kennisinstellingen en private partijen een impuls
gegeven aan de valorisatie inspanningen in Nederland, zodat kennis beter
en sneller wordt omgezet in nieuwe toepassingen, producten, processen
of diensten. Deze mutatie betreft het voorstel tot ophoging van het
verplichtingenbudget voor Valorisatie 2010. Deze verplichtingenruimte is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

8

in 2009 niet gecommitteerd, omdat deze nieuwe Valorisatie-regeling toen
nog in ontwikkeling was en pas in 2010 gepubliceerd is.
Innovatiekredieten
Op basis van het Aanvullend Beleidsakkoord in het kader van de crisismaatregelen wordt bij eerste suppletore begroting 2010 € 24 mln
opgevraagd uit de enveloppe duurzaam ondernemen voor het duurzaam
technologisch innovatiekrediet.
Eurostars en Internationaal innoveren
De Nederlandse deelname in de Eurostars-tenders is zeer succesvol. Deze
mutatie betreft de ophoging van het budget voor Eurostars met € 3 mln,
zodat beter kan worden aangesloten op de belangstelling vanuit het
bedrijfsleven. Dekking wordt gevonden in het Eureka-budget (onderdeel
internationaal innoveren).
Innovatieprogramma’s
Deze mutatie betreft o.a. het opvragen van de FES-middelen voor de
projecten Food & Nutrition Delta (onderdeel TIFN), High Tech Systemen
en Materialen (HTSM) en Chemie en Energie (Be-Basic). Daarnaast wordt
vanuit de enveloppe duurzaam ondernemen bij eerste suppletore
begroting 2010 € 20 mln opgevraagd voor de innovatietender High Tech
Automotive Systems- Elektrische Voertuig Technologie (HTAS EVT) en
voor losse projecten die de productie van elektrische voertuigen en
componenten daarvoor ondersteunen.Ook heeft er een actualisatie van de
ramingen plaatsgevonden.
Lucht- en ruimtevaart
Deze mutatie bestaat uit twee delen. Het eerste deel betreft de technische
doorwerking van de verplichtingenmutatie van de tweede suppletore
begroting 2009 voor het programma «Tropomi», een ESA-programma
voor aardgasobservatie. Er wordt verplichtingenruimte toegevoegd aan
de jaren 2010 (€ 35,7 mln) en 2014 (€ 4,8 mln). Daarnaast wordt voor de
jaren 2010 tot en met 2014 het budget voor de bijdrage aan het NIVR
(€ 4,7 mln per jaar) overgeheveld naar «Bijdragen Agentschap». Zoals
reeds bij tweede suppletore begroting 2009 is aangegeven, betreft dit een
administratieve mutatie in de verplichtingenruimte als gevolg van de
integratie van het NIVR in Agentschap NL.
Institutioneel onderzoek
De FES-middelen voor het project Dynamic Two Phase Flow Lab (Marin)
worden met deze mutatie opgevraagd.
Overig
Betreft met name de middelen voor Nanolab (€ 13,1 mln) waarvoor vanuit
het FES middelen aan de EZ-begroting worden toegevoegd. Omdat de
verplichting voor Nanolab in 2009 versneld is aangegaan is bij tweede
suppletore begroting 2009 verplichtingenruimte uit 2010 tot en met 2012
naar voren gehaald. De meerjarige doorwerking wordt nu bij eerste
suppletore begroting 2010 verwerkt. Daarnaast bestaat deze mutatie
onder andere uit de bijdragen van VROM, VWS, SZW, Justitie, LNV, OCW
en BZK voor nanotechnologie.
Bijdragen Agentschap
Dit onderdeel betreft het budget voor de kosten voor uitvoering van
regelingen door Agentschap NL (AgNL). Deze mutatie betreft onder
andere de ophoging van de uitgavenraming voor NL Octrooicentrum
(onderdeel van AgNL) door een verwachte stijging van de ontvangsten
door wijziging van de Octrooiwet 1995 in 2008. Daarnaast wordt voor de
jaren 2010 tot en met 2014 het budget voor de bijdrage aan het NIVR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

9

overgeheveld naar Bijdrage Agentschap. Dit betreft de meerjarige
doorwerking van de mutatie die in 2009 bij tweede suppletore begroting is
verwerkt (zie ook toelichting bij Lucht- en ruimtevaart).
Ontvangsten luchtvaartkredietregeling
Voor de luchtvaartkredietfaciliteit is in 2006 een bedrag van € 70 mln
beschikbaar gesteld voor de periode 2006–2010. Als gevolg van vertraging
bij projecten voor de A350 en A380 van Airbus, zijn de kredieten aan de
Nederlandse luchtvaartindustrie later verstrekt dan in 2006 werd
verwacht. Het gevolg hiervan is dat ook de terugbetalingen op een later
moment zullen plaatsvinden dan in 2006 is geraamd. De mutatie, die
doorloopt tot en met 2022, betreft een actualisering van de raming van de
terugontvangsten.
Ontvangsten uit het Fes
Deze mutatie betreft het opvragen van FES-middelen voor diverse
instrumenten die in 2009 niet tot besteding zijn gekomen, maar in 2010
alsnog tot besteding zullen komen. Daarnaast worden de Fes-middelen
opgevraagd voor de projecten High Tech Systemen en Materialen (HTSM),
Chemie en Energie (Be-Basic), NanoLab, Dynamic Two Phase Flow Lab
(Marin) en Food & Nutrition Delta (onderdeel TIFN).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

10

Artikel 3: Een concurrerend ondernemingsklimaat (in € mln)

Verplichtingen (totaal)
Waarvan garantieverplichtingen
Programma gerelateerde
verplichtingen
Markt en spelregels
OD 1: Bevorderen level playing
field
– Borgstellingsregeling Scheepsnieuwbouw (garantieverplichting)
– Innovatieregeling Scheepsbouw
– BSRI
Basispakket
OD 2: Stimuleren meer en beter
ondernemerschap
– BBMKB (garantieverplichting)
– Groeifinancieringsfaciliteit /
GO(garantieverplichting)
– Microkredieten
– Actieplan veilig ondernemen
– Bijdragen aan instituten
– Bevorderen Ondernemerschap
– Beroepsonderwijs in bedrijf
– Onderwijs & Ondernemerschap
– Regiegroep Regeldruk
Programmatisch pakket
OD 3: Benutten van gebiedsgerichte economische kansen
– Cofinanciering EZ in EFROprogramma’s
– Bijdrage aan ROM’s
– Bedrijventerreinen
– PID
– Zuiderzeelijn
– Nota Ruimte-projecten
– Bijdrage NBTC
– Overig Toerisme
– Bijdrage UNWTO
Algemeen
– Onderzoek en vernieuwingsprogramma’s Ondernemen

Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties
via NvW en
amendementen

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

(4)=(1)+(2)+(3)

2625,6
2435,0

10,0

1117,7
1008,6

3753,4
3443,6

– 4,9

– 14,9

0,1

0,1

2609,5

10,0

1117,1

3736,5

– 4,9

– 14,9

0,1

0,1

13,8

1000,0
17,5
24,2

0,5

0,5

0,5

0,5

– 0,2

– 0,2

– 0,2

– 0,2

– 0,2

– 0,2

– 0,2

– 0,2

– 5,0

– 15,0

30,6
29,1

34,0
34,0

25,9
25,9

24,6
24,6

– 0,6
9,4
20,2
0,1

– 0,6
10,4
24,1

1,1
9,5
15,4

8,5
16,1

32,2

35,3

25,5

24,5

11,0

10,0

9,0

8,0

21,2

25,3

16,5

16,5

1000,0
17,5
10,4

765,0

765,0

670,0
0,7

1008,6
10,0

4,7
12,0
12,6
3,0
0,7

2,5
7,4
10,9
67,8
5,0

4,4
0,7
– 4,3
– 0,8

1678,6
0,7
14,5
5,4
7,6
11,8
3,0
0,7

0,5
– 0,1
3,2
– 0,5
15,0
75,1

3,0
7,2
14,1
67,2
20,0
75,1
16,8
0,8
0,2

1,5

0,7

2,2

Apparaat gerelateerde
verplichtingen
– Personeel Ondernemen
– Bijdrage aan agentschap

16,2
12,4
3,8

0,7

16,8
12,4
5,3

Uitgaven (totaal)
Waarvan programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht1
OD 1
OD 2
OD 3
Algemeen

391,3
372,4
237,6
32,4
167,7
166,1
6,2

Ontvangsten (totaal)
– BBMKB
– Groeifinancieringsfaciliteit
– Garantieregeling scheepsbouw
– Ontvangsten uit het Fes
– Diverse ontvangsten
– Ontvangsten JSF

136,9
25,2
72,0
10,0
21,8
0,9
7,0

16,8
0,8
0,2

1,5
10,0
10,0

10,0

95,4
89,2
– 4,3
49,1
43,5
0,8
95,8
37,6
58,2

496,7
471,5
271,7
28,1
226,9
209,6
7,0
232,7
25,2
109,6
10,0
80,0
0,9
7,0

1
Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2009 zijn aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten. Inmiddels zijn
uiteraard ook in de eerste maanden van 2010 uitgaven juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

11

BSRI
Betreft het voorstel tot ophoging van het budget voor 2010 met de niet
benutte verplichtingenruimte uit 2009 van de in dat jaar ingediende
aanvragen inzake de projecten Delamine, Top Hillpack, Food enrichment
bv en The Silicon Mine (TSM). Met dit budget kunnen deze vier projecten
in 2010 alsnog van start gaan.
Groeifinancieringsfaciliteit/GO
Voorgesteld wordt om de garantieruimte voor GO (Garantie Ondernemingsfinanciering) van € 758,6 mln die in 2009 niet tot benutting is
gekomen, beschikbaar te stellen in 2010. Daarnaast is € 250 mln verplichtingenruimte toegevoegd voor garanties op leningen in het kader van
bouwinvesteringen in de zorg (de zogenaamde GO-Cure). Voor beide
onderdelen van de GO worden ter afdekking van de schades kostendekkende premies in rekening gebracht, waarvoor een ophoging van zowel
de uitgavenraming (schades) en de ontvangstenraming (premies) is
verwerkt (€ 37,6 mln).
Actieplan Veilig Ondernemen en bevorderen ondernemerschap
Betreft de voorgestelde ophoging van het budget in 2010 voor subsidieregeling Veiligheid Kleine Bedrijven (€ 4 mln) om zo alsnog tegemoet te
kunnen komen aan de aanvragen die in 2009 zijn ingediend. Dit is ook aan
de orde geweest tijdens het Algemeen Overleg van 10 februari 2010 en
toegelicht in de brief van 15 maart 2010 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2009–2010, 28 684 nr. 271). Dekking komt uit het budget voor
bevorderen ondernemerschap en uit de eindejaarsmarge 2009.
Bedrijventerreinen
Met deze mutatie wordt voorgesteld om het verplichtingenbudget voor de
herstructureringsprojecten Barendrecht/Ridderkerk en Moerdijk, die in
2009 net niet meer konden worden gecommitteerd, in 2010 in te zetten,
zodat deze alsnog gecommitteerd kunnen worden.
Zuiderzeelijn
In 2010 wordt een committering aangegaan in het kader van het compensatiepakket Zuiderzeelijn. Voorgesteld wordt om hiervoor de verplichtingenruimte uit 2012 naar voren te halen. Dit heeft geen gevolgen voor de
kasraming.
Nota Ruimte-projecten
Met deze mutatie worden de FES-middelen voor het Nota Ruimte-project
Brainport Avenue Eindhoven opgevraagd, zodat de committeringen
kunnen worden aangegaan. De bijbehorende kasmiddelen worden
toegevoegd uit het FES (zie ook de onderstaande toelichting).
Ontvangsten uit het FES
Bij tweede suppletore begroting 2009 is reeds de verplichtingenruimte
voor de Nota Ruimte-projecten Apeldoorn Kanaalzone, Eindhoven A2
zone en Groningen Centrale zone en de Sterke Regio-projecten Bio
Sciencepark Leiden en High Tech Factory Twente aan de EZ-begroting
toegevoegd. Met deze mutatie wordt voorgesteld om de hiervoor
benodigde FES-middelen (de kas-middelen) voor financiering van deze
projecten en het Nota Ruimte-project Brainport Eindhoven toe te voegen
aan de EZ-begroting. De uitgaven voor deze projecten worden geraamd
op de artikelonderdelen Nota Ruimte-projecten en Sterke regio-projecten.
Daarnaast wordt voorgesteld de FES-middelen die in 2009 niet tot
besteding zijn gekomen voor diverse instrumenten in te zetten in 2010
(Beroepsonderwijs in Bedrijf en Onderwijs & Ondernemerschap).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

12

Artikel 4: Doelmatige en duurzame energiehuishouding (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting 2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

(3)=(1)+(2)

Verplichtingen (totaal)
Waarvan garantieverplichtingen
Programma gerelateerde verplichtingen
Markt en spelregels
OD 1: Optimale ordening en werking
van de energiemarkten
– Stadsverwarming
OD 2: Bevorderen van de voorzieningszekerheid
– Doorsluis COVA-heffing
– Leningen COVA (garantieverplichting)
– Beheer Mijnschadestichtingen
– O&O Bodembeheer
– Bijdrage aan diverse instituten
Basispakket
OD 3: Verduurzaming van de
energiehuishouding
– Energie-innovatie
– TransitieManagement
– Duurzame energie (MEP, SDE,
Tegemoetkomingsregeling)
– Duurzame warmte
– Overige uitgaven duurzame energie
– CO2-reductieplan / Joint Implementation
– Carbon Capture and Storage
– Bijdrage aan ECN
Algemeen
– Bijdrage Algemene Energie Raad
– Diverse programmauitgaven energie
(HFR)
– O&O Energie

353,4

9332,8
324,0

9686,2
324,0

9,7

– 113,2

– 179,7

– 252,5

326,4

9330,2

9656,6

7,4

– 115,5

– 182,0

– 254,7

– 0,5

– 0,5

– 0,5

– 0,5

8,1
1,4

– 0,1

8,1
1,3

Apparaat gerelateerde verplichtingen
– Personeel Energie
– Bijdrage aan agentschap
– Apparaatsuitgaven SodM

27,0
7,1
15,5
4,4

2,7
2,9
– 0,9
0,7

1181,3
1154,1
1069,6
19,5
86,5
1033,7
14,4

105,8
102,9

5379,2
82,0
8150,0
– 3138,6
1,8
228,9
55,2

340,6

Uitgaven (totaal)
Waarvan programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht1
OD 1
OD 2
OD 3
Algemeen
Ontvangsten (totaal)
– Ontvangsten COVA
– Aardgasbaten
– Bijdrage aan het Fes
– Ontvangsten zoutwinning
– Ontvangsten Fes
– Diverse ontvangsten

19,5

19,5

82,0
324,0

82,0
324,0
0,1
2,8
1,1

0,1
3,3
1,1

– 0,5

76,0
10,6

43,8
0,1

116,8
10,7

10,5
– 1,5

6,2
– 1,5

3,5
– 1,5

1,0
– 0,6

17,4
56,3
0,5

8779,8
35,8
– 0,1

8797,2
95,1
0,4

27,5

– 93,7

– 157,5

– 228,6

9,2
9,0
31,9

3,4
144,0

12,6
153,0
31,9

– 28,5

– 26,0

– 26,0

– 26,0

– 0,1

– 0,1

– 0,1

– 0,1

29,6
10,0
14,6
5,1

2,2
2,0

2,2
2,0

2,2
2,0

2,2
2,0

0,3

0,3

0,3

0,3

1287,1
1257,1
1132,1
19,5
85,9
1128,8
22,8

10,6
8,3

– 15,8
– 18,0

– 37,0
– 39,2

3,6
1,4

– 0,5
8,5
0,4

– 0,5
– 17,9
0,4

– 0,5
– 39,1
0,4

– 0,5
1,6
0,3

264,2

1754,3

2020,7

2121,8

250,0
2,7

1550,0
197,1

2000,0
16,2

2250,0
– 130,1

11,5

7,2

4,5

1,9

0,1

0,1

– 0,5
95,1
8,3

– 500,0
704,7
80,9
55,0

5719,7
82,0
7650,0
– 2434,0
1,8
309,8
110,2

1
Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2009 zijn aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten. Inmiddels zijn
uiteraard ook in de eerste maanden van 2010 uitgaven juridisch verplicht.

COVA (garantieverplichting)
Nederland heeft op het terrein van oliecrisisbeleid internationale
verplichtingen tot het aanhouden van een minimale voorraad olieproducten. De stichting COVA draagt in opdracht van de minister van
Economische Zaken zorg voor de aankoop, verkoop en opslag van deze
olieproducten. Dit wordt gefinancierd door middel van leningen bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

13

Ministerie van Financiën waarvoor Economische Zaken garant staat. Om
de stichting COVA de komende jaren voldoende ruimte te geven voor het
uitvoeren van haar taak wordt het plafond voor deze garantie verhoogd.
Deze verhoging is onder meer nodig ter financiering van de verplaatsing
van een deel van de fysieke voorraad. Daarnaast zal in de toekomst een
groter deel van de voorraadverplichting als fysieke voorraad worden
aangehouden in plaats van door middel van zogenaamde tickets (opties).
Energie Innovatie
In 2009 zijn niet alle FES-middelen die voor Energie Innovatie beschikbaar
waren, gecommitteerd. Voorgesteld wordt om het niet-gecommitteerde
bedrag uit 2009 toe te voegen aan het budget voor 2010 opdat dit
opnieuw kan worden ingezet. Energie Innovatie is gericht op de kwaliteit
van het onderzoek naar de thema’s ketenefficiency, zon-pv en groene
grondstoffen en de realisatie van pilot projecten. Daarnaast zijn er
FES-middelen opgevraagd voor de thema’s «wind op zee» (gericht op de
ontwikkeling van 6000 MW op Zee in 2020 en het versterken van de
positie van het Nederlandse bedrijfsleven en kennisinstellingen op dit
terrein), «nieuw gas» (gericht op het verlagen van de kosten voor
vergistings-, vergassings- en waterstoftechnologie) en het project
«Hisarna» (met als doel de bouw van een pilot-plant voor energiezuinige
staalproductie met gunstige effecten op CO2-emissies). Al deze thema’s
maken onderdeel uit van de Innovatieagenda Energie.
Duurzame energie (MEP, SDE, Tegemoetkomingsregeling)
De wijziging wordt nagenoeg geheel veroorzaakt door de volgende
administratieve mutatie in de verplichtingenraming. Voorgesteld wordt
om op kasneutrale wijze verplichtingenruimte naar 2010 te halen om de in
2010 verwachte beschikkingen voor de SDE af te kunnen geven. Dit betreft
de beschikkingen voor Wind-Noordoostpolder, Wind op Zee en de
categorieën binnen SDE 2010. Deze verplichtingenruimte wordt in
mindering gebracht op de latere jaren waarin de aan de verplichtingen
verbonden daadwerkelijke betalingen plaatsvinden.
Daarnaast wordt jaarlijks extra bruto-verplichtingenruimte toegevoegd
aan de SDE in verband met het percentage van de verplichtingen waarvan
verwacht wordt dat het niet tot daadwerkelijke betalingen leidt. Hiermee
worden de kosten van de regeling dus beter afgestemd op de vastgestelde budgetten.
Duurzame warmte
Met deze mutatie wordt voorgesteld de FES-middelen op te vragen ten
behoeve van geothermie in 2010. In 2009 zijn geen FES-middelen
gecommitteerd als gevolg van het uitblijven van aanvragen in dat jaar. De
regeling is per 1 mei 2010 gesloten; er zijn twee aanvragen ingediend.
Economische Zaken verlaagt het financiële risico voor boringen naar
aardwarmte door zich via dit instrument garant te stellen voor
niet-succesvolle boringen. Naar verwachting zal slechts een klein deel van
deze verplichtingen tot daadwerkelijke betalingen leiden. Bij succesvolle
boringen vindt immers geen uitbetaling plaats.
CO2-reductieplan/Joint Implementation
Betreft de toevoeging van de HGIS eindejaarsmarge 2009 voor de
realisatie van reductieverplichtingen door middel van Joint Implementation.
Carbon Capture and Storage (CCS)
De mutatie betreft het voorstel om het verplichtingenbudget te verhogen
om de committering aan te kunnen gaan voor het door de Europese
Commissie geselecteerde CCS-demonstratieproject van E.ON/Electrabel
(ROAD project). Het ROAD project is het eerste grootschalige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

14

CCS-demonstratieproject in Nederland gericht op het ontwikkelen en
realiseren van CO2-afvang, -transport en -opslag bij de in aanbouw zijnde
E.ON-kolencentrale Maasvlakte op de Maasvlakte te Rotterdam. Het
betreft een subsidie, mede namens de minister van VROM, waarmee het
E.ON/Electrabel project maximaal € 150 miljoen zal ontvangen voor zowel
de investeringsfase als de demonstratiefase van het project. Tevens bevat
deze mutatie de vanuit het Aanvullend Beleidsakkoord beschikbaar
gestelde middelen voor CO2-afvang.
Personeel Energie
Sinds de samenvoeging van DG Energie (artikel 4) en DG Telecom (artikel
10) tot DG ET werd het personeelsbudget via een standaard verdeelsleutel
verdeeld. Door de overheveling van personeelsbudget (€ 1,8 mln) van
artikel 10 naar artikel 4 wordt de verdeling van het budget binnen DGET
geactualiseerd. Tevens wordt een eenmalige verhoging van het budget
(€ 0,9 mln in 2010) voorgesteld voor extra tijdelijke capaciteit voor de
uitvoering van onder andere de Rijkscoördinatieregeling, de implementatie van Europese richtlijnen, duurzaamheidsbeleid, de elektrische auto
en de innovatieagenda energie. Dekking ervan komt uit het onderdeel
«bijdrage aan agentschap» van beleidsartikel 4.
Aardgasbaten
De daling van de geraamde kasinkomsten aan aardgasbaten is het
netto-resultaat van een aantal effecten. Ten eerste zijn de verwachte
kosten van de aardgaswinning naar boven bijgesteld. Daarnaast wordt de
koppeling tussen de gasprijs en de olieprijs steeds losser. Een steeds
groter deel van het gas wordt verkocht tegen, lager dan eerder geraamde,
spotprijzen in plaats van tegen (hogere) oliegekoppelde gasprijzen. Naast
deze neerwaartse effecten op de baten, zijn er ook opwaartse effecten: het
verwachte productievolume is toegenomen en de verwachte olieprijs is
verhoogd ten opzichte van de raming bij Miljoenennota.
Bijdrage aan het FES
De bijdrage aan het FES wordt per suppletore begroting aangepast aan
het kasritme en de omvang van de uitgavenraming binnen het FES. Deze
zijn leidend voor de voeding van het fonds. De mutatie betreft een
verlaging van de bijdrage aan het FES en stemt daarmee de voeding van
het FES af op de wijzigingen die bij eerste suppletore begroting 2010 door
de verschillende departementen worden voorgesteld.
Ontvangsten uit het FES
Deze mutatie betreft de FES middelen die in 2009 niet zijn benut en nu
opnieuw worden ingezet en middelen die in 2010 nieuw worden
opgevraagd.
Diverse ontvangsten
De veiling van CO2-emissierechten, die oorspronkelijk in 2009 was
gepland, heeft in april 2010 plaatsgevonden. Er zijn vier miljoen
CO2-rechten geveild voor een totaalbedrag van ruim € 55 mln.
Zoals bij tweede suppletore begroting 2009 reeds aangegeven, was de
vertraging opgelopen door de einduitspraak van de Raad van State, eind
oktober 2009, inzake het geding tussen elektriciteitsproducenten en de
Staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

15

Artikel 5: Internationale Economische Betrekkingen (in € mln)

Verplichtingen (totaal)
Programma gerelateerde
verplichtingen
Markt en spelregels
OD 1: Het internationale handelsen internationale investeringsverkeer verder vrijmaken en de
economische rechtsorde
versterken.
– Bijdrage aan diverse organisaties
Basispakket
OD 2: Bevorderen internationaal
ondernemen
– Prepare2start (PSB)
– 2 Explore (2008 PESP)
– Instrumentele uitgaven agentschappen (EVD)
– Acquisitie van buitenlandse
bedrijven
– PUM
– Bijdrage aan agentschappen
(deelopdrachten EVD)
– Bijdrage aan agentschappen
(financiële instrumenten)
– Bijdrage aan agentschappen
(EVD-NFIA)
– Overig (Wereldexpo)
Programmatisch pakket
OD 3: Het gericht ondersteunen
van het bedrijfsleven in kansrijke
sectoren op zowel binnen als
buitenlandse markten
– Overig programmatische aanpak
– Internationaal excelleren:
Package4Growth
– Internationaal excelleren:
2g@there
Algemeen
– Beleidsondersteuning
Apparaat gerelateerde
verplichtingen
– Personeel DG BEB

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties
via NvW en
amendementen

(1)

(2)

145,6

– 10,0

13,3

139,0

– 10,0

4,5

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

148,9

3,1

3,4

– 0,6

– 0,6

13,3

142,3

3,1

3,4

– 0,6

– 0,6

– 0,4

4,2

– 0,4

– 0,4

– 0,4

– 0,4

– 1,2

– 1,2

– 0,2

– 0,2

4,7

5,0

(3) (4)=(1)+(2)+(3)

15,0
1,5

15,0
1,5

5,8

5,8

6,3
2,0

6,3
2,0

30,8

30,8

8,9

8,9

7,0
3,2

3,8

7,0
7,0

16,1

16,1

20,7

20,7

16,0

– 10,0

10,0

16,0

1,1

1,1

6,6
6,6

6,6
6,6

Uitgaven (totaal)
Waarvan programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht1
OD 1
OD 2
OD 3
Algemeen

134,6
128,0
94,6
4,5
70,5
51,7
1,2

Ontvangsten (totaal)
– Ontvangsten gemengde
kredieten
– Ontvangsten uit garanties
– Ontvangsten Fes
– Diverse ontvangsten DG BEB

12,7
0,7
10,0
0,9
1,1

– 10,0
– 10,0

– 10,0

13,3
13,3
– 0,4
6,8
6,7
0,3

137,9
131,3
94,2
4,2
77,3
48,4
1,5

0,4

13,1

0,4

0,7
10,0
0,9
1,5

– 0,1
– 0,1

– 0,1
– 0,1

3,1
3,1

3,3
3,3

– 0,7
– 0,6

– 0,6
– 0,6

– 0,4
– 1,2
4,4
0,2

– 0,4
– 1,2
5,0

– 0,4
– 0,2

– 0,4
– 0,2

1
Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2009 zijn aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten. Inmiddels zijn
uiteraard ook in de eerste maanden van 2010 uitgaven juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

16

Overig (Wereldexpo)
Voorgesteld wordt om € 3,8 mln, afkomstig uit de eindejaarsmarge HGIS
over 2009, bij de eerste suppletore begroting 2010 toe te voegen aan dit
budget ten behoeve van de financiering van de Wereldtentoonstelling
2010 te Shanghai.
Internationaal excelleren 2g@there
Als gevolg van het door de Tweede Kamer in december 2009 aangenomen
amendement Ten Hoopen (Amendement 32 123 XIII, nr. 12) is het in 2010
beschikbare budget voor de regeling in 2009 met € 10 mln verlaagd. Om
toch tegemoet te kunnen komen aan het grote beroep op 2g@there wordt
voorgesteld om bij eerste suppletore begroting 2010 € 10 mln toe te
voegen aan het budget zodat de in 2009 ingediende aanvragen waar geen
budget meer voor was, thans kunnen worden gecommitteerd en
afgehandeld. De benodigde middelen zijn afkomstig uit de eindejaarsmarge HGIS over 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

17

Artikel 8: Economische analyses en prognoses (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Verplichtingen (totaal)
– Apparaatuitgaven CPB

13,5
13,5

13,5
13,5

Uitgaven (totaal)1

13,5

13,5

Ontvangsten (totaal)

1,6

1,6

1

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

De raming bestaat uitsluitend uit apparaatuitgaven van het CPB. Deze uitgaven zijn in bestuurlijk opzicht slechts in beperkte mate flexibel.

Artikel 9: Voorzien in maatschappelijke behoefte aan statistieken (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting 2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Verplichtingen (totaal)
– Bijdrage aan CBS

189,1
189,1

1,3
1,3

190,4
190,4

Uitgaven (totaal)1

189,1

1,3

190,4

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

Ontvangsten (totaal)
1

De raming bestaat uitsluitend uit apparaatuitgaven van het CBS. Deze uitgaven zijn in bestuurlijk opzicht slechts in beperkte mate flexibel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

18

Artikel 10: Elektronische communicatie en post (in € mln)

Verplichtingen (totaal)
Programma gerelateerde
verplichtingen
Markt en spelregels
OD 1: Een efficiënt werkende
communicatie- en postmarkt
– Bijdrage aan internationale
organisaties
– Bijdrage aan OPTA
Programmatisch pakket
OD 3: Ontwikkeling van voorzieningen voor elektronische
communicatie
– PRIMA (voorheen Nationaal
Actieplan Elektronische snelwegen)
– ICT- flankerend beleid en
administratieve lasten
– ICT&MKB
Algemeen
– Beleidsvoorbereiding en
evaluaties
Apparaat gerelateerde
verplichtingen
– Personeel Telecom en Post
– Toezicht Agentschap Telecom
(Secretaris Generaal)
– Bijdrage Agentschap Telecom
(Inspectie)

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties
via NvW en
amendementen

(1)

(2)

79,4

– 10,0

11,6

57,4

– 10,0

2,5
3,6

20,1

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

81,0

5,1

– 0,7

– 0,7

0,3

13,2

60,6

7,0

1,2

1,2

2,2

3,0

5,5
3,6

– 1,0

– 1,0

– 1,0

(3) (4)=(1)+(2)+(3)

– 10,0

10,1

17,2
0,7

10,9

28,1
0,7

8,5

2,7

2,7

2,7

13,3

– 0,7

12,6

– 0,6

– 0,6

– 0,6

– 0,6

22,0
9,6

– 1,6
– 1,8

20,4
7,7

– 1,8
– 1,8

– 1,8
– 1,8

– 1,8
– 1,8

– 1,8
– 1,8

5,9

0,2

6,1

6,2
8,0

0,3
2,2

0,3
2,2

0,3
2,2

8,5
– 0,5

2,7
– 0,6

2,7
– 0,6

2,7
– 0,6

6,5

Uitgaven (totaal)
Waarvan programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht1
OD 1
OD 3
Algemeen

81,6
59,7
28,3
6,6
39,8
13,2

Ontvangsten (totaal)
– Overige ontvangsten

26,4
26,4

6,5
– 10,0
– 10,0

8,7
10,3

– 10,0

10,9
– 0,6

80,2
60,0
28,3
6,6
40,7
12,6
26,4
26,4

1
Dit betreft uitfinanciering van verplichtingen die tot en met 2009 zijn aangegaan en de bijdragen aan instellingen en instituten. Inmiddels zijn
uiteraard ook in de eerste maanden van 2010 uitgaven juridisch verplicht.

Bijdrage internationale organisaties
In 2010 vindt The Plenipot (Plenipotentiary) Conferentie van de International Telecommunication Union (ITU) plaats. Deze conferentie wordt eens
in de vier jaar georganiseerd. Met deze mutatie wordt voorgesteld om de
voor 2010 benodigde verplichtingenruimte uit de jaren 2011 t/m 2013 in
2010 in te zetten.
ICT-flankerend beleid en administratieve lasten
Door de verandering per 2010 van Gemeenschappelijke Beheer Organisatie (GBO) in de baten-lastendienst Logius (BZK) is een splitsing
aangebracht tussen de eigenaarsrol en de opdrachtgeversrol. Om die
reden is EZ opdrachtgever geworden voor een aantal projecten die Logius
uitvoert. Het betreft de projecten Bureau Forum Standaardisatie, Standard
Business Reporting (SBR) en DigiD voor bedrijven. Deze mutatie betreft de
overheveling van budgetten van diverse ministeries naar de begroting
van EZ. EZ sluit hiervoor een overeenkomst met Logius.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

19

Artikel 21: Algemeen (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

Verplichtingen (totaal)
Personeel algemeen
– Personeel stafdienst
– Centraal Personeel P&O
– Centraal Personeel EZ
– Wachtgelden
– Sociaal plan
Materieel algemeen
– ICT
– Inhuur Auditdienst
– Materieel diversen
– Materieel Communicatie
– Materieel kernministerie
– Materieel WJZ
– Parkeerpost
– Verzameluitkering

102,9

2,8

105,8

0,2

– 1,3

– 1,3

– 1,4

36,5
6,3
7,4
3,3
4,1

– 1,7
0,3
– 0,2
1,8

34,8
6,7
7,3
3,3
5,9

– 1,6
0,3
– 0,2
1,2

– 1,8
0,3
– 0,2

– 1,8
0,3
– 0,2

– 1,9
0,3
– 0,2

14,1
0,2
0,2
1,8
27,3
0,7
0,7
–

0,1

14,2
0,2
2,7
1,8
28,0
0,7

0,3

0,2

0,4

0,4

0,2

0,2

Uitgaven (totaal)
OD personeel
OD materieel

101,7
56,6
45,1

2,9
0,2
2,7

104,6
56,8
47,8

0,2
– 0,2
0,4

– 1,3
– 1,6
0,3

– 1,3
– 1,6
0,3

– 1,4
– 1,7
0,3

2,3
2,3

4,5

6,8
2,3
4,5

Ontvangsten (totaal)
– Diverse ontvangsten personeel
– Ontvangsten (buiten)diensten

2,5
0,7
– 0,7

4,5

Materieel diversen
Dit betreft hoofdzakelijk de toekenning van middelen (eenmalig € 2 mln in
2010) uit het investeringsbudget «Programma Vernieuwing Rijksdienst»
voor het ICT-project E-dienstverlening van Agentschap NL.
Ontvangsten (buiten)diensten
Het eigen vermogen van SenterNovem, Octrooicentrum Nederland en
Agentschap Telecom was ultimo 2009 hoger dan op basis van de nieuwe
Regeling baten-lastendiensten 2007 is toegestaan. Het surplus aan eigen
vermogen van in totaal € 4,5 mln (SenterNovem: € 3,9 mln,
Octrooicentrum Nederland: € 0,3 mln en Agentschap Telecom € 0,3 mln)
wordt in 2010 aan EZ afgedragen. Het positieve resultaat van
SenterNovem wordt enerzijds verklaard door de groei van de opbrengst
(16%). Anderzijds is er sprake geweest van beheerste ontwikkeling van de
apparaatskosten (13%) die daarmee minder zijn toegenomen dan de
opbrengsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

20

Artikel 22: Nominaal en onvoorzien (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Verplichtingen (totaal)
– Loonbijstelling
– Prijsbijstelling
– Budget onvoorzien
– Nog te verdelen posten

12,4
5,2
7,1
0,4
– 0,3

– 5,5

Uitgaven (totaal)
– Loonbijstelling
– Prijsbijstelling
– Budget onvoorzien
– Nog te verdelen posten

11,1
5,2
7,1
0,4
– 1,6

0,8

– 5,5

0,8

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Mutatie
2013

Mutatie
2014

6,9
5,2
7,1
0,4
– 5,8

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

11,9
5,2
7,1
0,4
– 0,8

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

Ontvangsten (totaal)

Nog te verdelen posten
Betreft het afgesproken gedeelte van de dekking binnen de EZ-begroting
voor het door de Europese Commissie geselecteerde
CCS-demonstratieproject van E.ON/Electrabel (ROAD project), zie ook
artikel 4.
Artikel 23: Afwikkeling oude verplichtingen (in € mln)
Stand
ontwerpbegroting
2010

Mutaties 1e
suppletore
begroting
2010

Stand 1e
suppletore
begroting
2010

(1)

(2)

(3)=(1)+(2)

Verplichtingen (totaal)
– Afwikkeling BBH-regeling (garantieverplichting)

1,0
1,0

1,0
1,0

Uitgaven (totaal)

1,0

1,0

Ontvangsten (totaal)
– Ontvangsten Volvo

0,6
0,6

0,6
0,6

Mutatie
2011

Mutatie
2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

Mutatie
2013

Mutatie
2014

21

Definitieve Openingsbalans per 1 januari 2010 van Agentschap
NL
(x € 1 000)
definitieve openingsbalans

indicatieve openingsbalans
(uit ontwerpbegroting
2010)

Activa
Immateriële activa
Materiële activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

1 285

1 184

–
13 574
1 870
–
5 500
6 051
47 588
75 868

1 723
14 893
6 814
–
11 486
6 136
20 624
62 861

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– verplichte reserve
– onverdeeld resultaat
Leningen bij het MvF
Egalisatierekening
Voorzieningen
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

16.348
–
–
–
671
8 813
14 666
35 370
75 868

10 092
–
448
9 890
670
6 873
12 745
22 143
62 861

Toelichting
Hieronder worden per balanspost de belangrijkste verschillen toegelicht
van de definitieve openingsbalans ten opzichte van de indicatieve
openingsbalans (opgenomen in de ontwerpbegroting 2010 van EZ).
Activa
Vaste activa
Grond en gebouwen
In de definitieve openingsbalans is gekozen voor een herrubricering van
de geactiveerde verbouwingen van de EVD van «grond en gebouwen»
naar «Installaties en inventaris».
Installaties en inventarissen/overige materiële vaste activa
De neerwaartse bijstelling van deze post wordt veroorzaakt door lagere
investeringen SenterNovem (€ 6 mln) dan begroot; de verhuizing van de
vestiging Zwolle was in 2009 gepland, dit is echter uitgesteld.
Vlottende activa
Debiteuren
De debiteurenstand is ongeveer € 6 mln lager dan geprognosticeerd. In
de definitieve stand zijn de onderlinge leveringen geëlimineerd en de
voorzieningen geharmoniseerd. Het harmoniseren van de voorzieningen
heeft een zeer beperkt neerwaarts effect van € 0,06 mln. De prognose is
gebaseerd op een extrapolatie van het percentage debiteuren t.o.v. de
omzet. Dit percentage is in 2009 met name bij SenterNovem gedaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

22

Liquide middelen
De stand liquide middelen is € 27 mln hoger dan geprognosticeerd. Dit is
grotendeels te verklaren door a. hogere omzet SenterNovem (€ 5 mln), b.
lagere stand debiteuren (€ 6 mln), c. lagere investeringen (7,8 mln) en d.
een hoger resultaat (€ 6 mln).
Passiva
Eigen vermogen
In artikel 5 lid 4 van de regeling Baten-lastendiensten 2007 is aangegeven
dat in de openingsbalans alleen een exploitatiereserve en een verplichte
reserve kunnen worden opgenomen. Omdat het hier gaat om een
samensmelting van drie bestaande baten-lastendiensten is in het
exploitatieresultaat tevens het onverdeeld resultaat over 2009 verwerkt. In
de slotbalansen over 2009 waren de volgende onverdeelde resultaten
opgenomen:
SenterNovem
EVD
Octrooicentrum Nederland

€ 4,9 mln
€ 0,5 mln
€ 0,4 mln

Totaal

€ 5,8 mln

Het totaal aan resultaat over 2009 was € 5,5 mln hoger dan begroot. De
harmonisatie van de waarderingsgrondslagen en onderlinge eliminaties
hebben per saldo een positief effect van € 0,5 mln. Dit effect is verwerkt in
de exploitatiereserve.
Over de bestemming van het onverdeeld resultaat 2009 zal door de
eigenaar nog besluitvorming plaatsvinden. Het eigen vermogen zal hierbij
binnen de 5% norm worden gebracht.
Lening bij MvF
Door uitstel van de verhuizing Zwolle is door SenterNovem geen gebruik
gemaakt van de kredietfaciliteit.
Voorzieningen
De voorzieningen bestaan uit voorzieningen voor ambtsjubilea (€ 4,7
mln), verlieslatende contracten (€ 3,0 mln) en wachtgelden (€ 1,1 mln).
Het verschil met de indicatieve openingsbalans wordt grotendeels
veroorzaakt doorenerzijds de harmonisatie van de waarderingsgrondslag
(– € 0,65 mln). Anderzijds door een verhoging voor bij de opstelling van
de indicatieve openingsbalans nog niet voorziene verlieslatende
contracten (€ 2,4 mln).
Crediteuren
Door een hogere omzet en bijbehorende materiële kosten is de stand
crediteuren gestegen.
Nog te betalen
Dit betreft enerzijds de post onderhanden werk bestaande uit de saldering
van vooruitontvangen bedragen van de opdrachtgever en nog te facturen
omzet en anderzijds de overige nog te betalen kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 395 XIII, nr. 2

23