Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 506

Uitvoering van Verordening (EU) 2017/821 van
het Europees Parlement en de Raad van 17 mei
2017 tot vaststelling van verplichtingen inzake
passende zorgvuldigheid in de toeleveringsketen
voor Unie-importeurs van tin, tantaal en
wolfraam, de overeenkomstige ertsen, en goud
uit conflict- en hoogrisicogebieden (PbEU,
L 130) (Uitvoeringswet Verordening
conflictmineralen)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 27 oktober 2020
Algemeen
De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden steunen de doelstelling van de
verordening en het belang van de Europese aanpak van het voorkomen
van import van conflictmineralen. Deze leden hebben enkele vragen ter
verduidelijking van de implicaties van de wet.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel en hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel met betrekking tot de EU-Verordening 2017/821 tot
vaststelling van verplichtingen inzake passende zorgvuldigheid in de
toeleveringsketen voor Unie-importeurs van tin, tantaal en wolfraam, de
overeenkomstige ertsen, en goud uit conflict- en hoogrisicogebieden
(hierna: de Verordening), en hebben daar nog de volgende vragen over.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de Uitvoeringswet
Verordening conflictmineralen. De leden hebben hier nog een aantal
vragen over.
De leden van de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie hebben met
belangstelling kennisgenomen van het voorstel voor de uitvoeringswet
conflictmineralen. Zij hebben daarover nog enkele vragen.
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen van de leden
van de fracties van de VVD, het CDA, D66, GroenLinks, de SP en de
ChristenUnie over het bovengenoemde wetsvoorstel in het verslag. Graag
ga ik op deze vragen in.

kst-35506-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

1

Ik hoop dat de beantwoording zal bijdragen aan een voorspoedige
verdere behandeling van dit wetsvoorstel.
Inleiding
Vraag 1
De leden van de SP-fractie constateren dat er nog een brief richting de
Kamer zal worden gestuurd over een lijst van bedrijven die onder deze
verordening zullen vallen. De leden van de SP-fractie vragen de regering
naar de termijn waarop de Kamer deze brief kan ontvangen.
In mijn antwoord op de vragen van het schriftelijk overleg IMVO1 heb ik
aangegeven in gesprek te zijn met de Inspectie Leefomgeving en
Transport (hierna: ILT) en de douane om te kijken of de namen van de
bedrijven openbaar kunnen worden gemaakt en zo ja, hoe. Hierover heb ik
geen brief toegezegd. Aangezien de Verordening zich richt op importeurs
van bepaalde volumes en de ILT de controles achteraf uitvoert, is pas eind
2021 precies te bepalen welke importeurs dat jaar onder de verordening
vallen.
Het kabinet is van mening dat het in de geest van de Verordening is om
derden te informeren over de naleving van de verordening door de
importeurs, opdat zij concrete aanwijzingen kunnen geven aan de ILT in
geval van niet-naleving. Uit de gesprekken met de douane blijkt echter dat
het verstrekken van de bedrijfsnamen aan derden niet mogelijk is.
Aangezien niet alle importeurs van de betreffende metalen en mineralen
onder de verordening vallen, maar alleen die importeurs die boven
bepaalde drempelwaarden importeren, worden middels een convenant
afspraken gemaakt over hoe de douane deze informatie verstrekt aan de
ILT. In verband met de bescherming van persoonsgegevens verstrekt de
douane informatie alleen voor een bepaald doel. In dit geval is het doel
dat de ILT de toezichttaken kan uitvoeren zoals beschreven in de Verordening. Informatie verstrekken aan derden is dus niet mogelijk.
Wel worden onder de Verordening bedrijven verplicht verslaglegging over
hun gepaste zorgvuldigheid openbaar te maken (artikel 7, derde lid). Het
kabinet beoogt om deze publieke verslaglegging te bundelen en gemakkelijk vindbaar te maken. Op deze manier kunnen derden achteraf zien
welke bedrijven in het kader van de Verordening verslag hebben
uitgebracht. Daarnaast brengt de ILT jaarlijks verslag uit over eventuele
uitgevaardigde mededelingen met corrigerende maatregelen in geval van
niet-naleving.
Hoofdlijnen van de verordening
Vraag 2
De leden van de VVD-fractie onderschrijven de noodzaak om de handel in
conflictmineralen tegen te gaan om op die manier het risico op financiering van gewapende groepen te verkleinen en ernstige misstanden die
gepaard gaan met de winning, het vervoer en het verhandelen van de
betrokken mineralen te verkleinen. Zij vragen in dit verband naar de
verhouding tussen de Europeesrechtelijke Verordening en nationale wetof regelgeving over gepaste zorgvuldigheid bij internationaal ondernemen. Kan de regering toelichten op welke wijze Europese regels over
dit onderwerp, in dit geval over import van mineralen, de noodzaak of het

1

Kamerstukken II 2019/20, 26 485, nr. 326.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

2

voornemen om nationale regelgeving te stellen over dezelfde onderwerpen beïnvloedt?
Het kabinet gebruikt verschillende instrumenten om Internationaal
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (hierna: IMVO) te stimuleren.
In de basis vragen al deze instrumenten hetzelfde: het toepassen van
gepaste zorgvuldigheid volgens de internationale normen die zijn
vastgelegd in de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen en
de UN Guiding Principles on Business and Human Rights. De Europese
verordening conflictmineralen verplicht het toepassen van gepaste
zorgvuldigheid voor importeurs van bepaalde volumes van specifieke
metalen en mineralen, een beperkte groep. De Verordening beïnvloedt het
vraagstuk met betrekking tot regelgeving voor een bredere doelgroep dus
niet. Het kabinet is voorstander van een gelijk speelveld, en eventuele
andere nationale of Europese regelgeving op het gebied van IMVO zal
rekening moeten houden met het voorkomen van dubbele lasten voor
bedrijven. Of er aanvullende nationale regelgeving nodig is bekeken in het
project «IMVO-maatregelen in perspectief», waarover het kabinet de
kamer op 16 oktober 2020 heeft geïnformeerd.
Vraag 3
De leden van de CDA-fractie vragen op basis van welke criteria en door
welke organisatie(s) wordt bepaald of er sprake is van conflictmineralen
en vragen of de Nederlandse toezichtsautoriteit een rol heeft in de
kwalificatie van de producten. Tevens vragen deze leden de regering of de
restricties en het toezicht daarop ook geldt voor halffabricaten en
eindproducten.
Conflictmineralen zijn mineralen die uit een conflict- of hoog-risicogebied
komen. De OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains
of Minerals from Conflict-Affected and High-Risk Areas (hierna: OECD
minerals guidance) zet uiteen hoe bedrijven kunnen vaststellen of er
sprake is van een conflict- of hoog-risicogebied. Verder heeft de Europese
Commissie een externe partij, RAND Europe, opdracht gegeven een
indicatieve en niet-limitatieve lijst van conflict- en hoog-risicogebieden op
te stellen en regelmatig bij te werken. Deze lijst is leidend voor beoordeling door de ILT.
De toepassing van de Verordening geldt voor ertsen, concentraten, en
metalen die tin, tantaal, wolfraam, of goud bevatten, zoals vermeld in deel
A en B van bijlage 1 van de verordening. De toepassing van de verordening geldt dus voor deze grondstoffen en niet voor halffabricaten en
eindproducten waar de grondstoffen in zijn verwerkt.
Wel worden bedrijven die halffabricaten of eindproducten importeren
aangemoedigd om gepaste zorgvuldigheid toe te passen. De Europese
Commissie richt hiervoor een digitaal portaal in waar deze bedrijven
vrijwillig hun bevindingen en verslaglegging openbaar kunnen maken, het
Responsible Minerals Information System.
Vraag 4
De leden van de D66-fractie zijn positief over het feit dat minimaal 95%
van het geïmporteerde volume aan de in de verordening neergelegde
verplichtingen voor Unie-importeurs moet voldoen. Kan de regering
toelichten wat er zou moeten gebeuren om aan een streven van 100% te
moeten voldoen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

3

Het percentage 95% is in de Verordening vastgesteld als drempelwaarde
om het merendeel van de import onder de Verordening te laten vallen.
Alleen een wijziging van de Verordening zou het percentage kunnen
ophogen naar 100%.
Vraag 5
De leden van de GroenLinks-fractie zijn tevreden over de brede scope en
het bindende karakter van dit wetsvoorstel, zoals de verplichte checks op
gepaste zorgvuldigheid in overeenstemming met de richtlijnen voor
multinationale ondernemingen van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), welke een tastbaar en concreet
kader bieden om bedrijven te toetsen.
De leden begrepen uit een Kamerbrief van 3 april 2020 (Kamerstuk 26 485,
nr. 326) dat de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de Kamer in het najaar van dit jaar zal informeren over de
uitkomst van het project «»IMVO-maatregelen in perspectief»», waarop
waarschijnlijk het kabinetsstandpunt ten opzichte van verplichte maatregelen voor Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(IMVO) zal volgen. De leden van de GroenLinks-fractie hopen dat dit
wetsvoorstel een prototype kan zijn voor verdere wetgeving met
betrekking tot het handhaven van de OESO-richtlijnen, ook in andere
sectoren dan die van tin, tantaal, etc.
Deelt de regering de mening van de leden van de GroenLinks-fractie, dat
met het oog op dergelijke toekomstige wetgeving, het nuttig is om de
invoering van de EU-Verordening al na een jaar te evalueren, in tegenstelling tot de voorgestelde drie jaar? Is de regering bereid deze evaluatie
een jaar na invoering uit te voeren?
De ILT voert de controles achteraf uit, oftewel over de verplichtingen van
de bedrijven over het jaar 2021. De uitkomsten van de controles worden
dus in het voorjaar 2022 het eerst opgeleverd. Een zinvolle evaluatie is in
2023 daarom het vroegst haalbare. Uitkomsten en aanbevelingen die in
2023 uit de evaluatie komen, kunnen gebruikt worden bij de monitoring
en mogelijke bijsturing van toekomstig IMVO-beleid.
Vraag 6
De leden van de SP-fractie constateren dat koper en andere metalen en
mineralen die niet onder de 3TG vallen niet zijn opgenomen in de
verordening. De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom er is
gekozen voor deze vernauwing in deze verordening? Is er op nationaal
niveau niet ruimte om deze reikwijdte te verbreden? In hoeverre is er wat
betreft goud overlap met het Convenant Verantwoord Goud?
De Verordening richt zich limitatief op de 3TG, omdat deze mineralen het
vaakst gelinkt zijn aan gewapend conflict en gerelateerde mensenrechtenschendingen. Omdat de Verordening rechtstreeks in de lidstaten werkt,
geldt de reikwijdte van 3TG voor alle lidstaten. Omwille van het gelijke
speelveld is er nationaal geen behoefte om de reikwijdte te verbreden. Het
beleid aangaande implementatie van Europese regelgeving is immers al
jarenlang gericht op lastenluwe implementatie voor bedrijven, met het
oog op hun concurrentiepositie binnen Europa.2
Bedrijven bij het Convenant Verantwoord Goud dienen ook gepaste
zorgvuldigheid toe te passen in overeenstemming met de OECD minerals
guidance. Naar verwachting vallen niet alle bedrijven bij het convenant
2

Kamerstukken II 2012/13, 29 362, nr. 224.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

4

onder de Verordening. Voor bedrijven die wel onder de werkingssfeer van
de Verordening vallen, kan deelname aan het Convenant hulp bieden met
het toepassen van gepaste zorgvuldigheid. Het convenant is echter niet
ingericht als initiatief om de Verordening uit te voeren. Zie ook het
antwoord op vraag 11.
Vraag 7
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat transparantie door het
bedrijfsleven een essentieel aspect is in het effect en het succes van deze
verordening. De leden zijn van mening dat er moet worden gezocht naar
zo veel mogelijk transparantie richting de samenleving. Ook constateren
de leden dat er vooral strijd was in het Europees Parlement en de
Europese Raad en de Europese Commissie in de vrijwilligheid voor
bedrijven. De leden van de SP-fractie zijn blij om te zien dat de checks
voor gepaste zorgvuldigheid als verplichting zijn opgenomen. Wel geeft
de regering in de memorie van toelichting aan dat het ook op de weg ligt
van de afzonderlijke bedrijven om te beoordelen of te weten of ze onder
de reikwijdte van de verordening vallen. De leden van de SP-fractie
vragen de regering of de beoordeling en de reikwijdte alleen aan de
bedrijven zelf wordt overgelaten? Gaat de regering zich inzetten voor het
openbaar maken van de jaarrapportages over de naleving van deze
verordening in Nederland om zo de transparantie te vergroten? Wat zijn
de afspraken omtrent transparantie van de toezichthouder over eventueel
opgelegde dwangsommen en de bedrijven aan wie die worden opgelegd?
Momenteel werkt het kabinet aan afspraken tussen de douane, de ILT, en
het Ministerie van Buitenlandse Zaken, zodat de ILT over importgegevens
kan beschikken om vast te stellen welke bedrijven per jaar onder de
Verordening vallen. De ILT zal, op grond van artikel 17, eerste lid, van de
Verordening jaarlijks openbaar rapporteren over inzet en resultaten van
het toezicht.
Onder de Verordening worden bedrijven verplicht verslaglegging over
hun gepaste zorgvuldigheid openbaar te maken (artikel 7, derde lid). Het
kabinet beoogt om deze publieke verslaglegging te bundelen en gemakkelijk vindbaar te maken.
Wat de transparantie van het opleggen van dwangsommen betreft
verwijst het kabinet naar artikel 4 van het wetsvoorstel. Op grond van dit
artikel maakt de ILT een besluit tot het opleggen van een last onder
dwangsom openbaar, wanneer de termijn waarbinnen de last moet
worden uitgevoerd is verstreken of een dwangsom wordt verbeurd.
Vraag 8
Volgens de leden van de ChristenUnie-fractie is het voor de effectiviteit
van de maatregelen uit de conflictmineralenverordening van groot belang
hoe de rol van de toezichthouder precies vormgegeven gaat worden.
Daarom willen zij graag geïnformeerd worden over hoe dit gaat gebeuren
en over welke middelen de toezichthouder zal kunnen gaan beschikken.
Hoe gaat de regering de Kamer hierover informeren? Specifiek zouden de
leden van de ChristenUnie-fractie willen weten:
a. op welke manier de toezichthouder de bedrijven die onder de
Verordening vallen gaat identificeren;
b. op welke manier het publiek geïnformeerd gaat worden over
eventuele corrigerende maatregelen die worden genomen door de
toezichthouder, zoals het opleggen van een last onder dwangsom;
c. hoe mogelijk benadeelden en maatschappelijke organisaties in
dialoog kunnen treden met de toezichthouder, om bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

5

d.

e.

signalen over misstanden of het onzorgvuldig uitvoeren van gepaste
zorgvuldigheid door bedrijven te delen;
of de toezichthouder een rol krijgt bij het controleren van samenwerkingsinitiatieven (zoals in Nederland bijvoorbeeld het IMVOconvenant voor de metaalsector, dat zich onder meer richt op de
naleving van de EU-Conflictmineralenverordening) die door de
Europese Commissie kunnen worden goedgekeurd, waardoor
bedrijven die hieraan deelnemen automatisch voldoen aan de
Verordening;
en hoe het kabinet de kwaliteit van het werk van de toezichthouder
waarborgt.

Zie voor de vragen 8a en 8b het antwoord op vraag 7.
Wat vraag 8c betreft kunnen benadeelden en maatschappelijke organisaties uiteraard contact opnemen met de ILT, via de website of telefonisch.
Maar beter is dat zij rechtstreeks contact opnemen met het betrokken
bedrijf. Op grond van artikel 4, onderdeel e, van de Verordening stellen
bedrijven immers een klachtenmechanisme in. Dit mechanisme dient het
systeem van de ITL voor bewustmaking van risico’s door tijdige
waarschuwingen. Ook kunnen bedrijven op grond van dit artikelonderdeel
in een dergelijk mechanisme voorzien door samenwerkingsovereenkomsten met andere economische actoren of organisaties, zoals bijvoorbeeld een ombudsman.
Zie voor 8d het antwoord op vraag 11.
Wat vraag 8e betreft waarborgt het kabinet de kwaliteit van het werk van
de ILT door allereerst jaarlijks de voor het toezicht benodigde middelen ter
beschikking te stellen. Voorts hebben de ILT en het Ministerie van
Buitenlandse Zaken financiële en inhoudelijke afspraken gemaakt in een
convenant3 en komen minstens twee keer per jaar bijeen om de
voortgang te bespreken. Ten slotte beoordeelt het kabinet de effectiviteit
van de uitvoering op basis van de jaarlijkse inhoudelijke en financiële
verantwoording van de ILT. Dit laat onverlet dat de ILT als Rijksinspectie
onafhankelijk in zijn optreden is.
Vraag 9
De IOB-evaluatie van het IMVO-beleid (2019)4 benadrukt het belang van
goede monitoring van MVO-beleid. De leden van de ChristenUnie-fractie
vragen daarom of de regering hen kan informeren over de vraag wat de
inhoud van de jaarrapportages van de toezichthouder, zoals omschreven
in Artikel 17 van de Verordening, zal moeten zijn. Bevatten deze rapportages ten minste het aantal uitgevoerde inspecties en de resultaten
daarvan (al dan niet op geaggregeerd niveau) en informatie over de door
de toezichthouder uitgevoerde risicoanalyse, het aantal ontvangen
aanwijzingen van derde partijen en wat daarmee gebeurd is?
Op grond van artikel 17, eerste lid, van de Verordening brengt een lidstaat
jaarlijks openbaar rapport uit aan de Commissie over de uitvoering van de
Verordening. De lidstaat, in het bijzonder de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking, baseert zich daarvoor op de
informatie die zij onder meer ontvangt van de ILT. Op grond van eerderge3
4

Samenvatting gepubliceerd in Staatscourant nr. 10364 op 21 februari 2020.
«Mind the governance gap, map the chain. Evaluation of the Dutch government’s policy on
international responsible business conduct (2012–2018)» van de Directie Internationaal
Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB) van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Gepubliceerd
op 1 september 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

6

noemd artikellid moeten lidstaten rapporteren over mededelingen met
corrigerende maatregelen die door de toezichthouder zijn uitgevaardigd
en over de ter beschikking gestelde rapporten van audits door derden. De
door de leden van de CU fractie genoemde onderdelen voor de jaarrapportages van de ILT zullen betrokken worden bij het overleg met de ILT
hierover.
Vraag 10
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen zich verder af hoe het
voor bijvoorbeeld bedrijven die gebruik maken van de geïmporteerde
mineralen (zoals juweliers of elektronicabedrijven) verderop in de keten
mogelijk is om te weten of de importeurs de Verordening naleven.
Bedrijven onder de Verordening hebben een openbaarmakingsplicht over
hun gepaste zorgvuldigheid tegenover hun directe afnemers (artikel 7,
tweede lid, van de Verordening). Daarnaast hebben bedrijven onder de
Verordening de plicht jaarlijks, zo breed mogelijk, openbaar verslag uit te
brengen over hun beleid en praktijk van gepaste zorgvuldigheid (artikel 7,
derde lid). Bedrijven die gebruik maken van de mineralen verderop in de
keten kunnen bij hun leveranciers navraag doen over hun gepaste
zorgvuldigheid en verplichtingen onder de Verordening.
Hoofdlijnen van de Uitvoeringswet
Vraag 11
Deelname aan een convenant of samenwerkingsverband vrijwaart
bedrijven niet van toezicht. De leden van de CDA-fractie vragen de
regering in hoeverre deze wetgeving complementair is aan de Nederlandse convenanten en in hoeverre deze wetgeving conflicteert met de
Nederlandse aanpak van gepaste zorgvuldigheid om verantwoording
eerst bij bedrijven te leggen alvorens wetgeving toe te passen. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering toe te zeggen dat er geen overlap
is in de uitvoering van de verordening met de aanpak van gepaste
zorgvuldigheid via de convenanten. Tevens vragen deze leden in hoeverre
deze wetgeving wordt meegenomen in de aanstaande evaluatie van de
convenanten.
De specifieke afspraken in de convenanten komen niet volledig overeen
met de Verordening. Zo hebben veel convenanten bijvoorbeeld afspraken
over het gezamenlijk opzetten van projecten om geïdentificeerde risico’s
aan te pakken, maar is samenwerking onder de Verordening niet verplicht.
De Verordening past goed in de Nederlandse aanpak om verantwoording
eerst bij de bedrijven te leggen alvorens wetgeving toe te passen,
aangezien de OECD minerals guidance al tien jaar bestaat en er nog altijd
links bestaan tussen 3TG en conflictgebieden.
De Verordening en de convenanten waar metalen en mineralen relevant
zijn hebben met elkaar gemeen dat beide in de basis dezelfde eisen stellen
aan bedrijven: het toepassen van gepaste zorgvuldigheid in hun keten.
Deelname aan een convenant kan daarom helpen bij het voldoen aan de
verplichtingen onder de Verordening, maar biedt geen garantie voor
voldoen aan deze verplichtingen, ook niet in het geval dat een convenant
door de Europese Commissie wordt erkend als samenwerkingsinitiatief.
Deelnemers aan de IMVO-convenanten zijn dan ook niet gevrijwaard van
toezicht. Wel kan deelname aan een door de Europese Commissie
goedgekeurd initiatief meewegen in de risicoanalyse van de ILT. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

7

metaalconvenant is bezig te onderzoeken of zij de beoordelingsprocedure
van de Commissie kunnen doorlopen om een erkend initiatief te worden.
De evaluatie van de IMVO-convenanten uitgevoerd door het Koninklijke
Instituut voor de Tropen5 (KIT) was bedoeld om inzicht te krijgen in de
mate waarin via de IMVO-convenanten de toepassing van gepaste
zorgvuldigheid in lijn met de OESO-richtlijnen en UN Guiding Principles
on Business and Human Rights (UNGP’s) binnen hoog risicosectoren
wordt bevorderd. Hierbij heeft het KIT gekeken naar de succesfactoren en
de zwakke punten van de IMVO-convenanten. Binnen de evaluatie is geen
onderzoek gedaan naar de Verordening en dit wetsvoorstel. De Verordening en het wetsvoorstel hebben bovendien nog geen gelding. In het
evaluatierapport geeft het KIT wel aan dat de Verordening en het
wetsvoorstel voor een deel de reden waren voor de metaalsector om tot
een IMVO-convenant te komen.
Vraag 12
Ook vragen de leden van de CDA-fractie hoe bedrijven terugkoppeling
kunnen geven op uitvoering van de verordening en welke ruimte
bedrijven wordt geboden voor verbeteren van de uitvoering. Tevens
vragen deze leden of daarbij onderscheid wordt gemaakt tussen het
midden- en kleinbedrijf (MKB) en grootbedrijf gezien de capaciteit en
middelen van de bedrijven om aanpassingen te doen.
De ILT stelt momenteel een handhavingsstrategie op. Daarbij zullen
betrokken stakeholders in het maatschappelijk middenveld en het
bedrijfsleven worden geconsulteerd, waaronder (vertegenwoordigers van)
het MKB.
Daarnaast evalueert de Europese Commissie in 2023 de Verordening.
Daarbij zullen stakeholders worden geconsulteerd en krijgen bedrijven uit
alle lidstaten de kans hier feedback op te geven. Hierbij wordt ook
aandacht besteed aan de verschillen voor het MKB. Artikel 17, tweede lid,
van de Verordening zet uiteen dat de evaluatie van de verordening in 2023
onder andere rekening houdt met «de kosten van het verantwoord
betrekken van mineralen (...) en met de effecten van deze verordening op
economische actoren in de Unie, met inbegrip van kmo’s [kleine en
middelgrote ondernemingen]».
Vraag 13
De leden van de D66-fractie horen graag van de regering op welke manier
de Kamer zal worden geïnformeerd over de naleving en handhaving van
de wet?
De aan het woord zijnde leden vragen de regering in welke mate het
maatschappelijk middenveld wordt betrokken bij het toezicht op de
uitvoering van de wet?
Het kabinet zal de kamer informeren over de naleving en handhaving van
de wet middels voortgangsbrieven over het beleid op internationaal
maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Bij de voorbereiding en ontwikkeling van het toezicht- en handhavingskader worden zowel de betrokken bedrijfssectoren als het maatschappelijk
middenveld geconsulteerd en betrokken.
Daarnaast zal de ILT legitieme signalen vanuit het maatschappelijk
middenveld meenemen in het prioriteren en inrichten van haar toezicht.
5

Kamerstuk 26 485, nr. 333.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

8

Vraag 14
De leden van de GroenLinks-fractie hebben daarnaast nog enkele vragen
over de mogelijkheid voor derden om aanwijzingen te geven over het niet
naleven van de vereisten door een verantwoorde importeur. Deelt de
regering de mening van de leden van de GroenLinks-fractie dat de
mogelijkheid voor derden om mede-toezicht te houden op naleving van
de wet een waardevolle toevoeging is aan het wetsvoorstel en dat het
essentieel is voor maatschappelijke organisaties om te weten welke
bedrijven er onder deze wet vallen om dat toezicht te houden, zo vragen
zij? De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering: hoe weegt het
belang van het beschermen van de namen van de bedrijven die onder de
Verordening vallen op tegen het belang van het voorkomen van
mensenrechtenschendingen?
Het kabinet deelt de mening dat de mogelijkheid voor derden om
aanwijzingen te delen over niet-naleving een waardevol onderdeel is van
de Verordening. Zie ook het antwoord bij vraag 8c.
Dat laat onverlet dat het toezicht op grond van de Verordening primair
belegd blijft bij één toezichthouder, de ILT.
Het is in de geest van de verordening om derden gemakkelijk inzage te
laten krijgen in de doelgroep van de verordening. Het is echter niet
mogelijk de doelgroep, die bepaald wordt door importvolumes, te delen
met derden. Wel beoogt het kabinet om de publieke verslaglegging over
gepaste zorgvuldigheid, die bedrijven moeten publiceren, te bundelen en
gemakkelijk vindbaar te maken. Op deze manier kunnen derden achteraf
zien welke bedrijven in het kader van de Verordening verslag hebben
uitgebracht. Zie ook het antwoord bij vraag 1.
Vraag 15
De leden van de SP-fractie constateren dat elke lidstaat een autoriteit
aanwijst om toe te zien op de naleving van de verordening en op het
vaststellen van regels die van toepassing zijn bij inbreuk op de bepalingen
in de verordening. De leden van de SP-fractie vragen de regering naar een
nadere toelichting op de keuze voor de inspecteur-generaal Leefomgeving
en Transport. Zijn er ook andere organisaties overwogen als de toekomstige Nederlandse autoriteit op dit gebied? Wat zijn de precieze bevoegdheden die de autoriteit nu precies krijgt en hoe verhoudt dit zich tot
andere lidstaten? Wat zijn de gevolgen voor Nederland op het moment
dat een andere autoriteit van een lidstaat tekortschiet in het toezicht?
Er zijn gesprekken gevoerd met enkele andere organisaties, voordat de ILT
voor de toezichtstaak gevraagd werd. De keuze voor de ILT is gebaseerd
op het feit dat deze organisatie het beste toegerust is voor een
toezichtstaak op bedrijfsprocessen. De ILT heeft al ervaring met toezicht in
internationale ketens van stoffen en producten. Ook heeft de ILT ervaring
met Europese handhavingssamenwerking.
Naast de bevoegdheden tot oplegging van een dwangsom en de
openbaarmaking daarvan op grond van het wetsvoorstel6, beschikt de ILT
ook over bevoegdheden voor toezichthouders, zoals die zijn opgenomen
in titel 5.2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Zo mag de
toezichthouder elke plaats betreden, met uitzondering van een woning,
zonder toestemming van de bewoner.7 Ook kan hij inlichtingen vorderen

6
7

Zie de artikelen 3 en 4 van het wetsvoorstel.
Zie artikel 5:15 van de Awb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

9

en inzage in zakelijke gegevens en bescheiden.8 De toezichthouder is ook
bevoegd zaken en vervoermiddelen te onderzoeken, zaken aan opneming
te onderwerpen en daarvan monsters te nemen en verpakkingen te
openen.9 Tot slot is een ieder verplicht aan een toezichthouder binnen de
door hem gestelde redelijke termijn alle medewerking te verlenen die
deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening van zijn bevoegdheden.10
De bevoegdheid om in het geval van niet-naleving een last onder
dwangsom op te kunnen leggen wordt momenteel ook overwogen door
enkele andere lidstaten, waaronder Duitsland en Zweden. Het totaalbeeld
van de keuzes van de lidstaten ontbreekt evenwel nog.
Mineralen die in een andere lidstaat van de Europese Unie worden
geïmporteerd kunnen vanwege het vrije verkeer van goederen in de Unie
ook in NL op de markt komen. Daarom is het ook van bijzonder belang dat
de autoriteiten in de lidstaten effectief samenwerken en informatie
uitwisselen. Hiertoe is mede op initiatief van Nederland, naast de formele
overlegstructuur bij de Europese Commissie, een informeel samenwerkingsverband opgericht tussen de toezichthouders van de lidstaten.
Lastendruk
Vraag 16
De leden van de CDA-fractie constateren dat de financiële druk van de
implementatie van de wet voor het MKB groter is dan voor het groot
bedrijf, voor het CDA moet in het realiseren van gepaste zorgvuldigheid
het MKB de maat zijn. Daarom vragen deze leden de regering of ze
financiële compensatie voor het MKB nodig acht, en verzoekt de regering
in de evaluatie van de verordening nadrukkelijk mee te nemen welke
gevolgen de financiële impact van de verordening heeft op het MKB in
verhouding tot groot bedrijf.
De OECD minerals guidance, waarop de Verordening is gebaseerd, erkent
dat het uitvoeren van gepaste zorgvuldigheid praktische uitdagingen met
zich brengt, met name voor het MKB. Hoe de risico’s en het handelingsperspectief van het MKB zich verhouden tot dat van grote bedrijven,
moet nader blijken in de praktijk. Daarom is het te vroeg om hier nu al
uitspraken over te doen. De grootte van het bedrijf kan, maar hoeft niet,
belemmerend te zijn voor een passende aanpak voor gepaste zorgvuldigheid. Kleinere bedrijven kunnen de voorschriften voor gepaste
zorgvuldigheid soms sneller invoeren en wijzigen dan grotere bedrijven,
waar de bedrijfsstructuur door de grootte daarvan ook complexer is. De
OECD minerals guidance bevat bovendien suggesties hoe met deze
praktische uitdagingen om te gaan, waaronder samenwerking in
sectorinitiatieven, leren van andere industrie-actoren en het maatschappelijk middenveld en het integreren van gepaste zorgvuldigheidprocessen
in bestaande bedrijfsprocessen.
Vanzelfsprekend zal in het toezicht proportionaliteit met betrekking tot de
desbetreffende bedrijven worden betrokken. De grootte van een bedrijf
kan immers ook meegewogen worden bij het bepalen van de hoogte van
de dwangsom. Dit zal van geval tot geval kunnen verschillen.

8

Zie artikel 5:16 en 5:17 van de Awb.
Zie artikel 5:18 en 5: 19 van de Awb.
10
Zie artikel 5:20 van de Awb.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

10

Het bedrijfsleven is tijdens de onderhandelingsfase van de Verordening
geconsulteerd, onder meer de Europese brancheorganisatie Eurometeaux, die veel MKB-leden vertegenwoordigt. Het kabinet acht financiële
compensatie voor het MKB dan ook niet nodig. Wel zijn er verscheidene
manieren waarop het MKB geholpen wordt aan de verplichtingen te
kunnen voldoen. De Europese Commissie laat een indicatieve en
niet-limitatieve lijst van conflict- en hoog-risicogebieden opstellen,
beoordeelt samenwerkingsinitiatieven waar het MKB bij kan aansluiten
voor hulp, en er zijn meerdere kennisportalen opgesteld, zodat zo veel
mogelijk informatie beschikbaar is voor bedrijven die weinig capaciteit
hebben.
Artikel 17, tweede lid, van de Verordening zet uiteen dat de evaluatie van
de verordening in 2023 onder andere rekening houdt met «de kosten van
het verantwoord betrekken van mineralen ({) en met de effecten van deze
verordening op economische actoren in de Unie, met inbegrip van kmo’s
[kleine en middelgrote ondernemingen]».
Vraag 17
Tevens vragen de leden van de CDA-fractie de regering wat de verhoudingen is tussen MKB en grootbedrijf als het gaat om de import van
aangeduide mineralen en verzoeken de regering een overzicht te geven
van de import van deze mineralen per lidstaat.
De verhouding tussen MKB en grootbedrijf is momenteel niet
beschikbaar, aangezien hiervoor douanegegevens benodigd zijn en de
afspraken met de douane over informatie-uitwisseling nog moeten
worden geformaliseerd.
Het overzicht van de import van de mineralen per lidstaat is alleen bekend
bij de Europese Commissie en is door hen betrokken bij het vaststellen
van de drempelwaarden. Die informatie is niet beschikbaar voor lidstaten.
Vraag 18
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen ook dat de lastendruk voor
MKB-bedrijven relatief vele malen hoger zal zijn dan voor grote bedrijven.
Acht de regering dit verschil aanvaardbaar en ziet zij geen manieren om
de lastendruk evenredig naar bedrijfsgrootte te verdelen? Is het met
inachtneming van de regels die de verordening stelt niet mogelijk de
lastendruk aan te passen aan de bedrijfsgrootte?
Zie het antwoord op vraag 16.
Uitvoeringstoets
Vraag 19
De leden van de VVD-fractie merken op dat in de uitvoeringstoets,
opgesteld door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), er speciale
aandacht gegeven wordt aan de noodzaak om een gelijk speelveld voor
alle actoren te waarborgen. In dit verband wordt het belang van een
eenduidige en uniforme implementatie van de Verordening in alle landen
van de Europese Unie onderstreept. De voorgenoemde leden vragen of de
regering kan aangeven of zij deze oproep van de ILT deelt en zo ja, op
welke wijze de regering voornemens is om te verzekeren dat de uitleg en
uitvoering van het wetsvoorstel door de Nederlandse autoriteiten niet
verschilt van de wijze waarop deze wordt uitgelegd en uitgevoerd door
autoriteiten van andere lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

11

Het kabinet deelt de oproep van de ILT om een gelijk speelveld. Daartoe is
mede op Nederlands initiatief een informele overlegstructuur opgesteld
met de toezichthouders van de lidstaten. Het is aan lidstaten zelf om, in
lijn met de verordening, hun toezicht in te regelen, maar het overleg
tussen lidstaten stuurt op zo veel mogelijk uniforme implementatie, en op
het delen van informatie en geleerde lessen.
Vraag 20
De leden van de D66-fractie horen graag van de regering welke middelen
beschikbaar worden gesteld aan de inspecteur-generaal Leefomgeving en
Transport (ILT) voor de handhaving? Wanneer zal door de regering
worden gekeken of er mogelijk aanvullende middelen noodzakelijk zijn?
Er wordt vanaf inwerkingtreding jaarlijks EUR 260.000 beschikbaar gesteld
aan de ILT voor de toezichtstaak. Jaarlijks worden de kosten in een
jaarplan van de ILT vastgesteld, en vindt in Q3 overleg plaats tussen de ILT
en het Ministerie van Buitenlandse Zaken, waarbij ook wordt gekeken naar
de verantwoording over en toereikendheid van de middelen.
Vraag 21 en 22
De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen uit de brief van de
inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport aan het Ministerie van
Buitenlandse Zaken inzake de HUF-toets, dat de ILT verwacht twee fte
nodig te hebben voor het controleren van de mate waarin bedrijven zich
houden aan de nieuwe wetgeving. Uit de memorie van toelichting blijkt
echter dat de regering denkt slechts een fte nodig te hebben, zo lezen zij.
Hoeveel fte is de regering van plan toe te wijzen voor de controletaken, zo
vragen zij? Deelt de regering de mening van de leden van de GroenLinksfractie dat goed toezicht op de naleving van deze wet essentieel is gezien
het nieuwe bindende karakter van de maatregelen, en dat daarvoor
voldoende fte beschikbaar gemaakt moet worden?
De leden van de SP-fractie zien ten slotte een meningsverschil tussen de
inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport en de Europese
Commissie over de benodigde capaciteit die nodig is bij de invoering van
deze wet. De leden van de SP-fractie vragen de regering wat hun
verwachting is van het benodigde aantal fte’s? Hoe is dit meningsverschil
tussen de twee instanties te verklaren, zo vragen de leden.
De Europese Commissie heeft in 2017 een gemiddelde schatting gemaakt
voor alle lidstaten, en schatte dat 1 fte voldoende zou zijn voor toezicht op
de verordening. De benodigde fte kunnen per lidstaat verschillen,
afhankelijk van het aantal importeurs dat onder de verordening valt en de
bevoegdheden van de toezichthouder. De ILT en het Ministerie van
Buitenlandse Zaken hebben financiële en inhoudelijke afspraken gemaakt
in een convenant11. In vervolg op de eerste voorlopige inschatting van de
ILT, zoals verwoord in de HUF-toets, is nadien op basis van de inhoud van
het convenant een nadere berekening gemaakt van de benodigde
capaciteit. Op basis daarvan stelt het kabinet middelen beschikbaar voor
1,4 fte.

11

Samenvatting gepubliceerd in Staatscourant nr. 10364 op 21 februari 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

12

Artikelsgewijs
Vraag 23
Artikel 3 Bevoegdheid last onder dwangsom
De leden van de SP-fractie constateren dat correctieve maatregelen de
voorkeur hebben boven punitieve maatregelen wanneer bedrijven zich
niet houden aan de verordening. Bedrijven lijken alleen punitieve
maatregelen tegen zich te krijgen als zij zich structureel niet houden aan
de verordening. Is het niet te voorbarig om bij voorbaat punitieve
maatregelen uit te sluiten, tenzij er langdurig sprake is van structurele
onwelwillendheid?
Met vertegenwoordigers van de Europese Commissie en andere lidstaten
is in werkgroepverband gesproken over het gebruik van het opleggen van
sancties. Bestuurlijke boetes hebben niet de voorkeur van groot aantal
lidstaten en daarom ook niet van de Europese Commissie. De Europese
Commissie wil pas na de evaluatie, op grond van artikel 17, van de
Verordening, beoordelen of er een noodzaak is voor het gebruik van meer
punitieve sancties.
In overeenstemming met de ILT heeft het kabinet ook afgezien van het
gebruik van bestuurlijke boetes. De ILT hanteert zelf een interventieladder.
De ILT treedt eerst in overleg met een bedrijf over een inbreuk, alvorens
over te gaan tot handhaving. Soms is namelijk sprake van onbekendheid
met een verplichting en gaat een bedrijf direct tot naleving daarvan over
na het overleg met de ILT. Bij dit overlegmodel sluit het instrument van
een last onder dwangsom beter aan dan een bestuurlijke boete. Dit laat
onverlet dat het OM in voorkomende gevallen strafrechtelijk kan optreden
tegen evidente commune delicten, zoals valsheid in geschrifte.
Vraag 24
Artikel 5 Inwerkingtreding
Tot slot vragen de leden van de ChristenUnie-fractie welke vertraging de
implementatie van het toezicht in 2021 precies gaat oplopen en waardoor
vanwege eventuele parlementaire beperkingen als gevolg van de
Covid-19-crisis. Zij achten het van belang dat het kabinet na de parlementaire behandeling zo snel mogelijk te werk gaat met de voorbereidingen
voor de implementatie van en het toezicht op van de Verordening, gezien
de ernst van de mensenrechtenschendingen gerelateerd aan conflictmineralen.
Deze vraag is mogelijk ingegeven door de toelichting bij artikel 5. Het
kabinet beaamt het belang van de spoedige implementatie van de
verordening. Het kabinet voorziet geen vertraging voor de implementatie
vanuit het kabinet of de ILT als gevolg van COVID-19. Maar in het
wetsvoorstel, zoals het is voorgelegd aan de Raad van State, stond als
harde inwerkingtredingsdatum 1 januari 2021. Dat is gewijzigd naar de
huidige tekst van artikel 5, omdat anders de Tweede en Eerste Kamer nog
maar vier maanden de tijd hadden voor de behandeling van het
wetsvoorstel. Gevoegd bij de beperkende maatregelen als gevolg van het
Covid-19-virus dacht het kabinet dat dit mogelijk een te korte termijn zou
kunnen zijn.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 506, nr. 6

13