Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1016
Vragen van de leden Haverkamp en
Ferrier (beiden CDA) aan de
ministers van Buitenlandse Zaken en
voor Ontwikkelingssamenwerking
over het falende optreden van
MONUC in Congo. (Ingezonden
27 november 2009)
1
Kent u het bericht «VN verergeren
drama Congo alleen maar»?1
2
Wat is uw reactie op het bericht dat
de VN-vredesmissie MONUC in
Oost-Congo zou falen en de
humanitaire situatie alleen maar zou
hebben verergerd? Bent u bereid bij
de VN deze schokkende conclusie,
indien die klopt, aan de orde te
stellen? Welke maatregelen neemt de
VN hiertegen?
3
Hoe heeft de Afrikaanse Unie (AU)
hierop gereageerd en welke
maatregelen treft zij? Wordt de AU
actief betrokken bij vervolgstappen?
4
Beschikt u over informatie dat een
nieuwe golf van verkrachtingen en
moorden is losgebarsten? Indien dit
waar is, welke maatregelen worden
er getroffen door de Congolese
autoriteiten en door de VN? Hebt u

KVR38754
2009Z22865
0910tkkvr1016
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

hierover contact met de Congolese
autoriteiten?
5
Hoe verhoudt dit bericht zich tot de
uitspraak van de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking in april
jl. naar aanleiding van zijn bezoek aan
de fragiele staat Congo dat de
humanitaire situatie in Oost-Congo
aanmerkelijk is verbeterd?
6
Deelt u de mening dat de
Nederlandse investeringen en
inspanningen in dit partnerland ter
verbetering van de humanitaire
situatie teniet worden gedaan als
tegelijkertijd de humanitaire situatie
wordt verergerd mede door de
aanwezigheid van MONUC? Zo ja,
welke conclusies trekt u hier uit en
wat gaat u er aan doen?
1

Trouw, 26 november 2009.

Antwoord
Antwoord van ministers Verhagen
(Buitenlandse Zaken) en Koenders
(Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 16 december 2009)
1
Ja.
2
Het artikel in Trouw is gebaseerd op
een rapport van een «UN Group of
Experts». Verontrustende informatie

over de mensenrechten- en
humanitaire situatie in Oost-Congo
als gevolg van de militaire operatie
van het Congolese leger («Kimia II»)
tegen de rebellengroepering FDLR is
bij de regering bekend. We maken
ons hierover al langere tijd grote
zorgen. In onze gesprekken
met onder andere de
Secretaris-Generaal van de VN, het
Department of Peacekeeping
Operations van de VN en MONUC
hebben wij deze zorgen duidelijk
kenbaar gemaakt. We willen wel
benadrukken dat niet MONUC, maar
de verschillende in Oost-Congo
opererende rebellengroepen en delen
van het Congolese leger
verantwoordelijk zijn voor het geweld
tegen burgers. Zonder de inzet van
MONUC zou de situatie in de
oostelijke DRC zo mogelijk nog
slechter zijn.
Hoewel MONUC niet zelf deelneemt
aan de operatie tegen de FDLR, heeft
de VN vredesmissie de afgelopen
maanden het Congolese leger wel
operationeel ondersteund bij dit
offensief. Hierbij heeft MONUC zich
nadrukkelijk ingezet voor de
bescherming van de burgerbevolking.
Naar aanleiding van een intern
VN-rapport over
mensenrechtenschendingen door
elementen van het Congolese leger
heeft de VN de ondersteuning van
betrokken eenheden gestaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2169

Ondanks deze inspanningen moeten
wij helaas constateren dat MONUC er
onvoldoende in is geslaagd de
burgerbevolking adequaat te
beschermen. Nederland zal dan ook
in het kader van de discussie over de
mandaatsverlenging van MONUC
bij de VN en bij betrokken
veiligheidsraadsleden aandringen op
een sterkere focus op de
bescherming van burgers.
3
Desbetreffend rapport van de UN
Group of Experts is op 7 december jl.
gepubliceerd. De AU heeft nog niet
gereageerd op het rapport. In
tegenstelling tot andere VN
vredesmissies zoals UNAMID (Darfur)
en de VN ondersteuning van
AMISOM (Somalië) is de AU
overigens niet betrokken bij de
implementatie van het mandaat van
MONUC.
4
Geweld tegen burgers, in welke vorm
dan ook, is onaanvaardbaar. Helaas
vormt geweld tegen burgers nog
steeds onderdeel van de realiteit in
Oost-Congo. De Congolese
autoriteiten hebben een
«zero-tolerance» beleid ten aanzien
van seksueel geweld afgekondigd.
Hoewel een aantal verdachte
militairen inmiddels is veroordeeld,
wordt dit beleid nog onvoldoende in
de praktijk gebracht. In de politieke
dialoog met de Congolese regering
wordt door de internationale
gemeenschap het belang van
uitvoering van de afspraken
voortdurend benadrukt. Op initiatief
van Nederland heeft de EU
vertegenwoordiger voor de Grote
Merenregio recentelijk de Congolese
autoriteiten nogmaals in duidelijke
termen hierop aangesproken.
In de DRC is de strijd tegen seksueel
geweld als oorlogswapen een
belangrijk onderdeel van de
Nederlandse inzet. Nederland zet zich
in voor coördinatie van de
inspanningen van overheid en
donoren op dit gebied, financiert een
project waarmee de toegang van
slachtoffers tot rechtspraak wordt
vergroot en draagt bij aan de training
van militairen op het gebied van
seksueel geweld.

vergelijking met de situatie die hij
aantrof in november 2008. Ruim
300.000 ontheemden waren
teruggekeerd naar hun dorpen. Zoals
toen al werd aangegeven, was het op
dat moment nog te vroeg om te
spreken van een onomkeerbaar
proces. Ten gevolge van de
gevechten tussen het Congolese
leger en verschillende
rebellengroepen, met name de FDLR,
is de humanitaire situatie thans weer
verslechterd. Deze ontwikkeling is
zeer zorgwekkend. Het laat duidelijk
zien hoe volatiel de veiligheidssituatie
in Oost-Congo nog steeds is.
6
Zoals uiteengezet bij de
beantwoording van uw tweede vraag,
kan niet worden gesteld dat MONUC
bijdraagt aan een verergering van de
humanitaire situatie in Oost-Congo.
Dat neemt niet weg dat door het
geweld tegen burgers de behoefte
aan humanitaire hulp is toegenomen.
Ons inziens dienen de Nederlandse
inspanningen ter leniging van de
humanitaire noden onverminderd te
worden voortgezet.

5
Tijdens zijn bezoek aan Oost-Congo in
april 2009 kon door de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking worden
vastgesteld dat de humanitaire
situatie aanmerkelijk was verbeterd in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2170