Voortgangsrapportage IBP VTH december 2023
Inleiding
In het Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel (verder: IBP VTH) werken overheidspartijen aan een mix van korte en lange termijn doelen en maatregelen
om ervoor te zorgen dat het VTH-stelsel verbetert en toekomstbestendig wordt. Elke deelnemende partij is verantwoordelijk voor adequate betrokkenheid van de
eigen achterban, de benodigde bestuurlijke inbedding en de organisatie van het noodzakelijke commitment. Het programma is uitgewerkt in zes pijlerplannen. Deze
vormen de basis voor de halfjaarlijkse rapportages over de voortgang van het programma.
Deze derde voortgangsrapportage is vastgesteld in de stuurgroep en het bestuurlijk overleg van het IBP VTH van respectievelijk 21 november 2023 en 6 december
2023. Naast de algemene voortgang wordt in deze rapportage per pijler ingegaan op het doel, de planning en mogelijk risico’s voor de voortgang. Nieuw in deze
voortgangsrapportage is dat ook de samenhang binnen en tussen pijlers is beschreven. Daarnaast is de voortgang van de drie try-outs beschreven die het programma
op dit moment rijk is.
Voortgang algemeen
Het behoud en de verbetering van de kwaliteit van onze leefomgeving vraagt om een adequaat stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het IBP VTH
werkt sinds augustus 2022 aan het versterken van dit stelsel dat nu niet altijd effectief en slagvaardig genoeg is. De partners in het programma slaan samen en
gecoördineerd een brug tussen beleid en uitvoering en brengen de werelden van ministeries, bevoegde gezagen en omgevingsdiensten bij elkaar. In deze
voortgangsrapportage doen we hieronder in detail verslag van de vorderingen, te beginnen met de grote lijn.
Tekenen van verbetering en verandering
In het afgelopen half jaar is opnieuw vooruitgang geboekt en nog meer dan voorheen zijn de tekenen van verandering en verbetering zichtbaar. Zo pakken de try-outs
knelpunten aan en is gestart met implementaties. Duidelijke criteria ondersteunen de ontwikkeling naar robuuste omgevingsdiensten. Na de inmiddels doorlopen
zelfbeoordeling realiseren sommige omgevingsdiensten zich dat ze samen beter kunnen presteren. Dit leidt o.a. tot fuseren. Er ontstaan nieuwe vormen van
samenwerking en bestaande samenwerking krijgt nieuw elan. Ook de doorontwikkeling van Omgevingsdienst NL (verder: ODNL) als basis voor versterking en
vernieuwing maakt het VTH-stelsel als geheel sterker en toekomstbestendig. Dit geldt evenzeer voor de ontwikkeling van de meerjarenstrategie 2024-2028 voor de
ODNL Academie. Voor de monitoring van het stelsel is de opzet voor de Staat van VTH gereedgekomen.
1

De eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat op een aantal onderwerpen de voortgang nog niet is wat we hebben afgesproken met elkaar. Dat heeft o.a. te maken met
het vinden van goede projectleiders, langdurende inhuurprocessen en de afhankelijkheid van externe partijen. Vertraging treedt ook op omdat vraagstukken
ingewikkelder blijken dan vooraf gedacht. In de tabel is dit zichtbaar gemaakt. Dit is overigens geen aanleiding om aan te nemen dat (sub)doelen niet gehaald
worden.
Het begin van een beweging
Allerbelangrijkste resultaat is dat het laatste half jaar nog nadrukkelijker een positieve beweging te zien is. Mensen met een gedeelde ambitie die vooruit willen in het
VTH-domein zoeken elkaar op en motiveren elkaar. Bestuurders en beleidsmedewerkers, maar ook de individuele vergunningverleners, toezichthouders met de
voeten in de klei. Professionals die, de frustratie voorbij, doelgericht en pragmatisch samen blokkades in het VTH-stelsel opheffen. De beweging is zichtbaar binnen
de algemene besturen van de omgevingsdiensten, bestuurlijke koplopers zijn actief in bijeenkomsten, er is meer aandacht voor de relatie
opdrachtgever- opdrachtnemer (OGON) en de community versterking VTH (www.versterkingvth.nl) blijft gestaag doorgroeien.
Tegelijkertijd merken we dat het op onderdelen spannend wordt, bijvoorbeeld om structureel te komen tot robuuste omgevingsdiensten en de bijhorende
financiering waar nu nog onduidelijkheid over is. De zorgen om te komen tot robuustheid zijn in de stuurgroep en het bestuurlijk overleg benoemd en dit heeft geleid
tot een brief van IenW (zie tabel bij pijler 1). Ook weten we inmiddels dat het vanuit informatievoorziening noodzakelijk is om meer te uniformeren, maar dat leidt
ook tot het inleveren van autonomie en soms de noodzaak om een andere weg in te slaan en daarmee tot desinvesteringen. Toch zien we bij de deelnemende
partijen een grote bereidheid om, met het gezamenlijke doel voor ogen, soms ook pijnlijke keuzes te maken.
Het IBP VTH stelt zich tot doel deze beweging van positieve krachten in beleid en uitvoering te blijven versterken. Daarbij is enige haast geboden. Het IBP VTH houdt
eind september 2024 op, maar de impact van het programma moet veel verder reiken. Op die toekomst wordt volop gekoerst. Enerzijds gericht op robuuste
omgevingsdiensten met een duidelijk mandaat die de kwaliteit van onze leefomgeving behouden én structureel verbeteren. Anderzijds ook gericht op opdrachtgevers
die de toegevoegde waarde van omgevingsdiensten herkennen én benutten en die ook zelf investeren in de kwaliteit van de leefomgeving. Dat is het vergezicht waar
we naar toe werken.

2

Randvoorwaarden voor goed functionerend stelsel
De partners in het programma zijn deze verslagperiode druk bezig geweest met het creëren van randvoorwaarden voor een goed functionerend VTH-stelsel dat klaar
is voor de uitdagingen van nu en later. Op meerdere manieren en op meerdere fronten. Het fundament is gelegd voor een kennisinfrastructuur waar alle partijen
kennis brengen, halen en delen. Een handreiking voor het maken van regionale probleem- en risicoanalyses (zie ook kopje Ketentoezicht, mandatering en regionale
planning) is in de maak, met aandacht voor maatschappelijke opgaven zoals energietransitie en circulaire economie. Ook zijn er stappen gezet met het werken aan de
kwaliteit en eenduidigheid van data, cruciaal voor alle partijen binnen het VTH-stelsel. Een andere randvoorwaarde waarin een belangrijk stap is gezet is in het
uniform registreren van data, de definitiestudie uniforme registratie milieubelastende activiteiten is afgerond.
Voortgang in samenhang, met informatievoorziening VTH als randvoorwaarde
In onderstaand overzicht is voor alle pijlers van het IBP VTH de voortgang over het afgelopen half jaar beschreven. Onderwerpen binnen een pijler hebben
samenhang, maar er is uiteraard ook samenhang tussen de verschillende pijlers. Veel activiteiten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, met uitwisseling van
kennis en data vaak als cruciale component. Een belangrijke randvoorwaarde is daarom het verbeteren van de informatievoorziening; pijler 3 richt zich hier specifiek
op. Een goed functionerend VTH-stelsel kan niet zonder datastelsel waarbij de beschikbare data en daarmee kennis daadwerkelijk uitgewisseld kunnen worden.
Daarom is binnen het IBP VTH het informatielandschap in kaart gebracht, wordt geïnvesteerd in het verbeteren van de datakwaliteit bij vergunningverlening en bij
toezicht, en worden stelselafspraken gemaakt over uitwisselen van gegevens. De informatievoorziening die zo ontstaat is een cruciale randvoorwaarde voor andere
activiteiten, zoals het opstellen van risicoanalyses (pijler 5) en de monitoring van de kwaliteit van het milieutoezicht (pijler 6) en – meer specifiek – de ‘Staat van VTH’.
Op de risico’s die tijdens de gateway-review zijn gesignaleerd, is inmiddels actie ondernomen.
Vorderingen bij robuustheid stelsel
Pijler 1 (robuuste omgevingsdiensten en financiering) en pijler 6 (monitoring) zijn ook nauw verweven. De Staat van VTH is een instrument in ontwikkeling dat de
kwaliteit van de uitvoering gaat helpen bewaken. Dit nieuwe periodieke onderzoek meet onder andere de actuele robuustheid van het stelsel. Hierbij spelen –
uiteraard - ook de robuustheidscriteria voor omgevingsdiensten een rol. Deze criteria waarborgen dat omgevingsdiensten voldoende weerstandsvermogen en
innovatief vermogen hebben om in te spelen op een takenpakket dat mede door maatschappelijke en landelijke opgaven kan veranderen. Voor de Staat van VTH is
deze verslagperiode een blauwdruk gemaakt en geaccordeerd. De robuustheidscriteria zijn geborgd in zes meetbare KPI’s. In oktober hebben alle omgevingsdiensten
zichzelf getoetst aan de KPI’s. Het resultaat is in december door de staatssecretaris beoordeeld. Twee omgevingsdiensten zijn op dit moment robuust. Op basis van
deze beoordeling maken de overige omgevingsdiensten voor 1 april 2024 een plan van aanpak om binnen twee jaar robuust te worden.

3

Ketentoezicht, mandatering en regionale planning
De voortgang op het gebied van robuustheidscriteria is niet alleen van belang voor succesvolle monitoring van het milieubeleid. De grotere robuustheid van
omgevingsdiensten heeft ook een positief effect op de bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving en vervolging (pijler 2). Zo wordt het ketentoezicht
eenvoudiger en overzichtelijker als er minder ketenpartners zijn en als omgevingsdiensten meer ‘body’ hebben. Het is helaas niet gelukt om het project ketentoezicht
op het voorziene moment te starten. Inmiddels is er een projectleider gevonden die de eerste voorbereidingen in gang heeft gezet. Mandatering is een belangrijk
onderdeel van pijler 5 (Onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving): een goed mandaat, voor alle deelnemers aan de omgevingsdienst, helpt de
ketenhandhaving effectiever in te richten. Een voorstel voor modelmandaat is in januari 2024 gereed voor besluitvorming. Er is nog een dwarsverband tussen deze
twee pijlers, met name waar het de regionale planning betreft. De inzet van het OM moet vooraf geregeld worden door beleid en uitvoering op regionaal niveau op
elkaar af te stemmen. Belangrijke voortgang op dit front: er wordt een handreiking ontwikkeld voor regionale planning die landelijk wordt uitgerold, inclusief een
format voor de probleem- en risicoanalyse en het meerjarenprogramma (BIG-8). In Q1 van 2024 is deze handreiking gereed, waarna ook een implementatietraject
volgt. Natuurlijk is er ook bij regionale planning een samenloop met het onderwerp financiering uit pijler 1.

Try-outs: de eerste resultaten
Inleiding
Een goed functionerend VTH-stelsel kan niet zonder solide kennisinfrastructuur. Deze infrastructuur is nu op te veel onderdelen nog niet op orde. Kennis is
versnipperd, niet gevalideerd of onvoldoende vertaald naar informatie waar andere professionals mee uit de voeten kunnen. Informatie die het bevoegde gezag en
een omgevingsdienst juist nodig hebben om hun rol goed op te kunnen pakken. Binnen het IBP VTH wordt gewerkt aan het ontwikkelen van krachtige
kennisplatforms (pijler 4). Input vanuit meerdere bronnen is behulpzaam bij de opbouw van kennis. Try-outs binnen het IBP VTH bieden de mogelijkheid knelpunten
in de uitvoering onder de loep te nemen. De uitkomsten hiervan leveren kennis op om het stelsel te kunnen verbeteren. Hun voortgang is hieronder kort beschreven.
Omgang met Zeer Zorgwekkende Stoffen
Het project Try-out ZZS richt zich op de omgang van bevoegde gezagen met emissies van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). RIVM en ODNL hebben hiervoor een
robuust samenwerkingsverband ontwikkeld en zorgen samen voor de afstemming met de afzonderlijke omgevingsdiensten. Dit gebeurt op het niveau van de huidige
indeling van alle omgevingsdiensten tezamen, op het niveau van de zes bovenregionaal samenwerkende Brzo-omgevingsdiensten en op landelijk niveau met ODNL.
ODNL zet in dit model ‘ODNL-regiotrekkers’ in als verbindende schakel voor de verschillende omgevingsdiensten in hun regio. Het RIVM zet ‘RIVM-liaisons’ in die,
samen met de regiotrekkers, kennisvragen signaleren die ze eventueel ook zelf kunnen oppakken.
4

Veelbelovende start, op weg naar structureel samenwerkingsverband
De samenwerking heeft als doel om bestaande kennis optimaal te benutten en om direct aan de slag te gaan met nieuwe kennisvragen. De start is veelbelovend. Er
zijn ad hoc vragen (toonbankvragen), maar ook meer structurele kennisvragen die via projecten worden opgepakt. Voor landelijke, meer structurele kennisvragen
worden projectleiders en experts ingezet vanuit zowel ODNL als RIVM. Waar mogelijk en relevant wordt gebruik gemaakt van bestaande structuren, zoals het al goed
lopende ZZS Kennisnetwerk, de Kennisschakelpunten, en bestaande samenwerkingen tussen omgevingsdiensten en GGD-en. Eind 2024 vindt een eindevaluatie plaats
van de try-out. Dan wordt ook duidelijk hoe de samenwerking een vervolg krijgt – de ambitie is om het samenwerkingsverband structureel te maken - en of en hoe
deze ook ingezet zou kunnen worden voor andere kennisvelden in het VTH-stelsel. De Tweede Kamer is al eerder op 18 oktober 2023 geïnformeerd over voortgang
van deze try-out.[1] Op dit moment wordt gewerkt aan het samenstellen van een programmacollege en het opzetten van een zogeheten ‘lerende evaluatie’.
Grip op indirecte lozingen
Bedrijven lozen soms zeer gevaarlijke en zorgwekkende stoffen in het riool, zoals PFAS. Dit kan problemen opleveren voor de werking en zuivering van het riool. De
stoffen kunnen ook op het oppervlaktewater terechtkomen. In mei 2023 is de try-out Grip op Indirecte Bedrijfslozingen van start gegaan, een gezamenlijk project
van de Omgevingsdiensten Noordzeekanaalgebied, IJmond, en Noord-Holland Noord, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en alle 26 gemeenten in
het Noorderkwartier. Als onderdeel van de try-out bezoeken de drie omgevingsdiensten ongeveer negentig bedrijven. Ook kunnen de toezichthouders en
handhavers van de omgevingsdiensten en het hoogheemraadschap een gezamenlijke opleiding waterkwaliteit en controle van indirecte lozingen volgen. Er wordt
bij de try-out ook goed gekeken naar de juiste monstername van afvalwater.
Deelproducten ontwikkeld en geoptimaliseerd
In voorbereiding op de try-out zijn meerdere deelproducten ontwikkeld, zoals een (digitale) checklist voor bedrijfsbezoeken, een standaardanalysepakket per
bedrijfsbranche, en een samenwerkingsovereenkomst voor verwerking van gegevens. Tijdens een evaluatiebijeenkomst in oktober zijn de eerste ervaringen
uitgewisseld waarmee een aantal optimalisaties doorgevoerd worden voor het vervolg van de bedrijfsbezoeken. Tot en met januari 2024 worden data verzameld. In
een afrondende bijeenkomst worden de uitkomsten en inzichten uit de try-out met de deelnemers besproken. De eindrapportage aan de stuurgroep (eerste kwartaal
2024) zal dieper ingaan op de resultaten van de opleiding en de kennisuitwisseling tussen de omgevingsdiensten. Ook de wijze waarop de kennis landelijk is gedeeld
is hierin opgenomen.

[1]

KST 28089-268

5

Gesloten bodemenergiesystemen: beter toezicht en handhaving bij de aanleg
Een signaalrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) liet eerder al zien dat het toezicht en de handhaving bij de aanleg van gesloten
bodemenergiesystemen (verder: GBES) tekortschiet. Het draagt bij aan slechte naleving door bedrijven, wat onder andere een negatief effect heeft op de kwaliteit
van het grondwater en daarmee uiteindelijk ook op het drinkwater. De try-out GBES wil hier verbetering in aanbrengen via verbetering van de kennisinfrastructuur en
informatiepositie van omgevingsdiensten. In november 2023 is een (vernieuwd) plan van aanpak aan de stuurgroep voorgelegd met de focus op drie actiepunten:
kennis en informatie, juridische basis, communicatie.
Kennis en communicatie
Omgevingsdiensten hebben soms onvoldoende kennis over efficiënt, kwalitatief goed toezicht op GBES. Ook zijn de effecten van GBES in een gebied niet altijd
duidelijk. De try-out zet in op structurele verbetering. Naast trainingsdagen wordt een opleiding opgezet en een kennisplatform. De try-out faciliteert ook het gesprek
tussen gemeenten, omgevingsdiensten en ILT over hun rol en verantwoordelijkheid bij toezicht en handhaving. Hoe maak je afspraken, hoe maak je inzichtelijk waar
eventueel aanpassingen in wet- en regelgeving nodig zijn, hoe verbeter je de registratie van informatie? Ander onderdeel is het versterken van de communicatie over
het belang van toezicht op GBES. Richting gemeenten, die dit belang niet altijd inzien, maar ook richting projectontwikkelaars en woningeigenaren die zich
onvoldoende bewust zijn van de risico’s van de aanleg van een GBES.
Richting eindproduct
De try-out moet leiden tot concrete verbeteringen in de uitvoering. Dit gebeurt door het organiseren van trainingsdagen, het opzetten van een opleidingsprogramma
en een kennisplatform, en bijv. op basis van de uitkomsten van bodemonderzoeken om een betere risicoanalyse te maken t.b.v. een haalbaarheidsstudie. Het
versterken van de juridische basis leidt wellicht tot aanbevelingen voor aanpassingen van wet- en regelgeving. De try-out loopt tot en met Q3 van 2024. De
tussentijdse voortgang wordt gedeeld met de stuurgroep en indien nodig met het bestuurlijk overleg.

6

Thematische onderzoeken ILT
Inleiding
In pijler 6 van het IBP VTH (monitoring kwaliteit milieutoezicht) is door de ILT, in opdracht van IenW, een systeem ingericht voor het uitvoeren van thematische en
signalerende onderzoeken. De thematische onderzoeken hebben als doel te reflecteren op het functioneren van het VTH-stelsel milieu. In kaart gebrachte
knelpunten kunnen vervolgens weer dienen als input bij de uitwerking van de verschillende pijleronderwerpen (met acties, thema’s etc.) binnen het IBP VTH.
Inmiddels zijn er twee thematische onderzoeken uitgevoerd en het derde onderzoek loopt. Het eerste onderzoek gaat over de inzameling en verwerking van
afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (e-waste) en het tweede onderzoek over asbestverwijdering en het VTH-stelsel. Beide onderzoeken zijn afgerond.
Het e-waste onderzoek is inmiddels voorzien van een beleidsreactie die met de Tweede Kamer is gedeeld. Ook het onderzoek naar asbest zal worden voorzien van
een beleidsreactie. In de voortgangsrapportage wordt hieronder kort ingegaan op het thema asbest. Het onderwerp van het eerstvolgende thematische onderzoek is
geluid (zie voor overige onderwerpen de tabel).
Asbest
Asbest is een natuurlijk materiaal opgebouwd uit kleine vezels en heeft o.a. isolerende, hittebestendige en brandwerende eigenschappen. Asbest kende vele
toepassingen, maar vooral in bouwmaterialen. Gezien de zeer grote gezondheidsrisico’s mogen bedrijven sinds 1 juli 1993 geen asbest meer gebruiken, verkopen,
importeren, weggeven, opnieuw toepassen en bewerken. Sinds 2019 staat asbest op de lijst van ZZS.
Het thematische onderzoek ‘asbest’ richt zich op het beschermen van de leefomgeving bij het verwijderen en afvoeren van asbesthoudende afvalstoffen i.r.t. het
VTH-stelsel. Omgevingsdiensten spelen hierin een belangrijke rol omdat het toezicht op bedrijfsmatige asbestverwijdering een basistaak is die moet worden
uitgevoerd door een omgevingsdienst. Er is ook gekeken naar het functioneren van andere partijen in het asbeststelsel, in hun relatie tot de omgevingsdiensten. Het
onderzoek richt zich op de huidige situatie onder de bestaande wet- en regelgeving.
De ILT constateert bij de uitvoering een grote mate fragmentatie en andere knelpunten in het VTH-stelsel die aanleiding geven tot blijvende zorg over de
uitvoerbaarheid van het toezicht. Het gaat o.a. om de wijze van financiering van asbesttaken (pijler 1), het uitwisselen van asbestgegevens in de keten (pijler 2 en 3),
uniformiteit in mandatering van asbesttaken (pijler 5), uitbreiding van kennisplatforms en overlegstructuren op het gebied van asbest (pijler 4), intensivering
strafrechtelijk handhaving (pijler 2) en thematische onderzoek als asbest borgen in de Staat van VTH (pijler 6). Reden voor de ILT om dit onderwerp als
themaonderzoek op te pakken binnen het IBP VTH.
7

8

Voortgang per pijler

In het onderstaande overzicht zijn de verschillende onderwerpen (met acties, thema’s etc.), de behaalde resultaten en planningen weergegeven per pijler.

Legenda:

Volgens planning pijlerplan zoals gedeeld met de Tweede Kamer in mei jl. | 2023D10566
Wijkt af van planning pijlerplan (geen consequenties voor realiseren overall planning)
Wijkt sterk af van planning pijlerplan
[ ]

√

Nieuw onderwerp/thema/actie etc. toegevoegd t.o.v. pijlerplan [datum VGR waarin voor het eerst opgenomen]
Afgerond onderwerp/thema/actie etc.
Risico’s die mogelijk een negatief effect hebben op het behalen van de (overall) planning

9

Pijler/titel

1

Onderwerpen
(1) Robuustheid
omgevingsdiensten

Robuuste
omgevingsdiensten en
financiering

Voortgang en doel

Planning/ risico’s

Voor het bepalen van de ondergrens zijn robuustheidscriteria opgesteld. Eerst is robuustheid gedefinieerd en vervolgens zijn
hiervoor zes meetbare KPI’s opgesteld met een normering. De robuustheidscriteria en het toetsingskader zijn vastgesteld in
het bestuurlijk overleg (22 juni 2023). Op 13 september 2023 is een aanvulling op het toetsingskader vastgesteld.

De staatssecretaris van IenW stuurt de beoordeling per omgevingsdienst voor 15
december 2023 door aan de betreffende omgevingsdienst.

Alle omgevingsdiensten hebben volgens planning vóór 3 oktober 2023 het resultaat van hun zelfbeoordeling ingediend. In
oktober 2023 heeft een technische check en analyse plaatsgevonden van de resultaten van alle 28 omgevingsdiensten (aantal
omgevingsdiensten per 1/1/2024). De resultaten zijn besproken in de stuurgroep op 21 november 2023 en het bestuurlijk
overleg van 6 december 2023. √

In de volgende fase (Q2 van 2024) worden de plannen van aanpak geanalyseerd
en wordt hierover gerapporteerd aan de Tweede Kamer.
Niet robuuste omgevingsdiensten moeten uiterlijk 1 april 2026 robuust zijn. De
voortgang wordt tussentijds gemonitord.

De staatssecretaris van IenW heeft in een brief haar zorgen geuit richting de algemene besturen van de omgevingsdiensten
dat er tot nu toe vooral is gekeken naar de financiering van de omgevingsdiensten en dat de mogelijkheid tot fusie (en
congruentie) weinig wordt verkend. Verder informeert de staatssecretaris van IenW in december de algemeen besturen van
de omgevingsdiensten over haar beoordeling van de robuustheid'. Dit vanuit haar rol als stelselverantwoordelijke.
(2) Advisering
omgevingsdiensten
op
omgevingsplannen

Volgens de commissie Van Aartsen moeten omgevingsdiensten betrokken zijn bij het opstellen van de milieunormen in het
omgevingsplan. De commissie is van oordeel dat de omgevingsdienst een inhoudelijk advies moet geven over de
milieunormering in omgevingsplannen en een uitvoeringstoets op de normering zou moeten uitvoeren.

(3) Financiering van
de
omgevingsdiensten

Vanuit de werkgroep wordt op dit moment gewerkt aan twee onderdelen.
(A) Het inzichtelijk maken hoe omgevingsdiensten nu gefinancierd worden (IST-situatie). De analyse van de huidige
financiering systematiek van de omgevingsdiensten is in de stuurgroep van 9 juni 2023 ter informatie ingebracht. √

De analyse is afgerond.

(B)

De bestuurlijke vaststelling van de opzet voor robuuste financiering – verwerkt
in een eindrapportage – is gepland in Q2 van 2024.

(4) Kwaliteitscriteria

In Q 1 van 2024 worden de verschillende sporen verder uitgewerkt; mede
vanwege de invoering van de Omgevingswet is er beperkte capaciteit beschikbaar
voor deelname aan de werkgroep.

Advies over de vorm en invulling van de wijze van betrokkenheid van omgevingsdiensten bij het opstellen van de
milieunormen in het omgevingsplan is afgerond. Het bestuurlijk overleg heeft hierover een besluit genomen op 22 juni 2023.

Ontwikkelen voorstel voor robuuste financiering. Er is een contourennotitie opgesteld die ter consulatie is voorgelegd
aan de partners. Deze contourennotitie is in november samen met het opgehaalde commentaar ter informatie
voorgelegd aan de stuurgroep. De verwerking hiervan in een eindrapportage is niet gerealiseerd in 2023.

Het doel is om te komen tot een herziene set van kwaliteitscriteria 3.0 die beter aansluit bij de uitvoering onder de
Omgevingswet en nieuwe opgaven zoals circulaire energie.
In het project wordt nauw samengewerkt met pijler 4 - project opleiding, scholing en arbeidsmarkt.

√

Het concept van de eindrapportage wordt ter consultatie aan de partners
voorgelegd.
In Q1 van 2024 wordt het plan van aanpak opgesteld met daarbij de scope.
In Q3 van 2024 wordt de set kwaliteitscriteria 3.0 opgeleverd.
Vanaf Q4 van 2024 moeten de kwaliteitscriteria structureel geborgd zijn met als
doel de criteria actueel te houden en ervoor te zorgen dat de organisaties
continue voldoen aan de criteria.
Risico: voldoen aan de kwaliteitscriteria is een onderdeel van de
robuustheidscriteria. Aanpassingen aan de kwaliteitscriteria kunnen
daardoor invloed hebben op het voldoen aan de robuustheidscriteria. In
het proces van het doorontwikkelen van de kwaliteitscriteria wordt hier
rekening mee gehouden.

10

Pijler/titel

2
Bestuursrechtelijke en
strafrechtelijke
handhaving en
vervolging

Onderwerpen

Voortgang en doel

Planning/ risico’s

(1) Verbeteren
informatieuitwisseling

Bestaande overleggen en convenanten tussen de bestuurlijke en strafrechtelijke kant zijn geïnventariseerd. √
Er heeft een juridische analyse plaatsgevonden met betrekking tot welke informatie wettelijk gezien moet worden verzameld
en gedeeld. Het inrichten van de overlegstructuren gebeurt in nauwe samenhang met pijler 5 (de BIG-8).

Q1 van 2024: overlegstructuren in regio’s/provincies inrichten.

(2) Ketentoezicht

Het project heeft tot doel te komen tot een structurele procedure die partners in het ketentoezicht volgen en levert een
handreiking op voor het opzetten van ketentoezicht.
Er is nog geen projectplan vastgesteld. Daarmee zal de planning van oplevering niet gehaald worden. Deze stond op Q1 in
2024, maar wordt aangepast.

Planning wordt opnieuw gemaakt door de projectleider die in
november 2023 is gestart. In Q1 van 2024 wordt de nieuwe planning
ter informatie met de stuurgroep gedeeld.

(3) Verbeteren
samenwerking
tussen bestuurlijke
en strafrechtelijke
handhaving

Het onderwerp omvat een tweetal acties:
(1) Plan van aanpak voor daadwerkelijke implementatie LHSO, met twee componenten:
(A) Vaststelling/goedkeuring door bevoegde gezagen. Dit stond gepland voor Q2 van 2023, maar is nog niet gerealiseerd
naar aanleiding van de informatieset voor bevoegde gezagen die is opgeleverd in 2023.
(B) Het daadwerkelijke gebruik door toezichthouders, boa’s, opsporing en OM. Onderdeel van de implementatie is ook
monitoring. Dit stond gepland voor Q4 in 2023, maar zal plaatsvinden in Q1 van 2024. De monitoring moet gaan
plaatsvinden d.m.v. visitaties en Staat van VTH (pijler 6).
(2) Formaliseren van de Strategische Milieukamer (SMK). Dit stond gepland voor Q2 van 2023, maar is nog niet gerealiseerd. Er is
nog geen nieuwe planning.

(4) Effectievere inzet
instrumentarium
toezicht en
handhaving

Q1 van 2024: voor de zogenaamde ‘witte vlekken’ convenanten
opstellen, waarbij alle relevante ketenpartners convenantpartner zijn.

Juni
2023

Juni
2023

Vraag stand van zaken vaststelling is uitgezet via directiesecretarissen OD’s en
ODNL. In Q1 van 2024 wordt de stuurgroep nader geïnformeerd.
De planning van (1B) is bijgesteld naar Q1 in 2024. Voor de realisatie zullen meer
(financiële) middelen nodig zijn.
Planning (2) SMK wordt opnieuw gemaakt. Dit gebeurt nadat JenV met leden
SMK en andere verantwoordelijke ministeries bepaald hebben met welk
juridisch instrument en met welke inhoud de formalisatie vorm moet krijgen. De
stuurgroep wordt in Q1 van 2024 geïnformeerd over de s.v.z.

De landelijke leidraad termijnen en sancties is geactualiseerd met de meest recente jurisprudentie en bedragen van
handhavingsbeschikkingen en de scope is verbreed door ook expliciet aandacht te geven aan de bestuurlijke waarschuwing
en het innen van dwangsommen. Deze is samen met de Landelijke handhavingsstrategie Omgevingsrecht terug te vinden op
de site van het Informatiepunt Leefomgeving.

De planning van (A) is: in Q2 van 2024 is de handreiking afgerond.

Er lopen verder nog de volgende acties:
(A) Het openbaar maken handhavingsbeschikkingen op het gebied van Brzo-inspecties. Het project is later gestart door het
uitvallen van eerdere projectleiders.
(B) Invoering geprioriteerde thema’s. De deelnemers in de Landelijke Milieukamer bouwen hun informatiepositie op rond
deze thema’s.
(C) De ILT voert een verkenning uit om handhavingsbeschikkingen openbaar te maken en neemt in deze verkenning ook een
proeftuin op omtrent het openbaar maken.
(D) Onderzoeken hoe de Brzo-omgevingsdiensten de bezoekverslagen op het gebied van Wabo toezicht openbaar kunnen
maken. Dit project volgt op het project openbaar maken handhavingsbeschikkingen. Omdat het project openbaar maken
handhavingsbeschikkingen later is gestart zal ook dit project later starten dan gepland.
(E) Onderzoek naar de feitelijke toepassing van de Europese eis van evenredige, doeltreffende en afschrikwekkende sancties
en hoe die toepassing (beter) geborgd kan worden.
(F) Onderzoek wat beleidsdirecties onder effectieve instrumenten verstaan en hoe de effectiviteit gemeten kan worden.
(G) Verkenning openbaarmaking handhavings-beschikkingen door OD’s conform de methodiek van Brzo omgevingsdiensten.
Dit project volgt op (D), maar heeft vertraging opgelopen vanwege vertraging bij (A). Inmiddels heeft een aantal
omgevingsdiensten zich gemeld om wel al een start te gaan maken met dit project.
(H) Visitaties over eenduidige toepassing aanpak zorgbedrijven Brzo inclusief koppeling met de regionale overleggen.
(I) Verkenning hoe bedrijven kunnen bijdragen aan normconform gedrag of het vergroten van awareness.

Planning voor (D) wordt opnieuw gemaakt en in Q1 van 2024 ter in
formatie met de stuurgroep gedeeld.

Juni
2023

De planning van (E) is: in Q4 van 2024 opgeleverd.

Juni
2023

11

De planning van (B) is: in Q1 van 2024 ingevoerd.
De planning van (C) is: in Q1 van 2024 is handreiking afgerond.

De planning van (F) is: Iin Q4 van 2024 opgeleverd.
Planning voor (G) wordt opnieuw gemaakt en in Q1 van 2024 ter in formatie
met de stuurgroep gedeeld.
Planning voor (H) wordt opnieuw gemaakt door de projectleider die eind 2023 is
gestart. In Q1 van 2024 wordt de nieuwe planning ter informatie met de
stuurgroep gedeeld.
De planning van (I) is: In Q4 van 2024 afgerond.

Juni
2023

(J) Kwaliteit PV’s verder verhogen, in samenhang met pijler 4.
(K) Inzet op verbeteren datakwaliteit (project OM/JenV; gerelateerd aan Inspectieview). Dit project vindt plaats onder pijler 3.

De planning van (J) is: In Q2 van 2024 ingevoerd.

Juni
2023

De planning van (K) is: In Q2 van 2024 ingevoerd.
(5) Meer prioriteit en
inzet van capaciteit
boa’s, politie, OM en
ZM

Er zijn meerdere acties:
(A) Bij het inrichten van de BIG-8 sluit het OM zodat prioritering van strafrecht op de juiste plek in de BIG-8 zit (link met pijler
5).
(B) 1. Bestuurlijke aandacht voor milieucriminaliteit. Dit staat structureel op de agenda. In Q2 van 2023 is deze actie
gerealiseerd. √
2. Er lopen nog acties om meer structureel de focus te houden die niet geheel volgens planning lopen.
(C) Politie rapporteert periodiek over de aanpak van milieucriminaliteit.
(D) Uitwerken en vaststellen centraal sturingsmodel milieuopsporingscapaciteit politie. Dit is in Q1 van 2023 gerealiseerd.

De planning van actie (A) is: In Q1 van 2024 afgerond.
(B) 1. Milieucriminaliteit is een vast punt op agenda bestuurlijk
omgevingsberaad

√

(B) 2. Eerstvolgende actie:
De bestuurdersconferentie zal plaatsvinden op 29 januari 2024.
De planning van actie (C) is in Q1 van 2024 afgerond.
(D) Het centraal sturingsmodel is afgerond.
Pijler/titel

Onderwerpen

Voortgang en doel

Planning/ risico’s

3

(1) Opstellen
informatielandschap

Het doel is het informatielandschap en de knelpunten daarin in beeld te brengen, verder uit te werken en een toekomstbeeld
te schetsen.
De stuurgroep heeft de bestaande situatie (het vertrekpunt) van het informatielandschap vastgesteld en ingestemd met het
advies. Er wordt toegewerkt naar de ambitieniveaus informatisering en platformisering d.m.v. een zogenaamd
‘veranderpad’. De afronding was voorzien in 2023, maar is doorgeschoven naar Q1 van 2024.
T.b.v. het toekomstbeeld wordt ook verkend welke plek LBR en GIR in het informatielandschap VTH hebben.

In de laatste stuurgroep van 2023 (beoogde datum 20 december) wordt het
‘veranderpad’ besproken.

Een eerste verkenning over vergunningverlening en informatievoorziening (informatiebehoefte) is afgerond. De acties A, B, C
en D zijn geland in een integrale analyse m.b.t. het verbeteren van de vergunningverlening. De stuurgroep heeft ingestemd met
de ontwikkelrichting:
(A) Afspraken/plan maken voor online beschikbaar stellen van IPPC-vergunningen.
(B) Verkennen en ontwikkelen van landelijke standaarden en bijbehorend ICT-platform. De planning om tot afronding te
komen is niet gerealiseerd in 2023.
(C) Verkenning landelijke voorziening voor digitaal ontsluiten van (data uit) vergunningen.

De planning voor het onderwerp datakwaliteit vergunningverlening als geheel is
bijgesteld vanwege de integrale analyse m.b.t. het verbeteren van de
vergunningverlening. Een aantal acties worden alsnog volgens pijlerplan
opgeleverd.

Informatievoorziening VTH
(2) Datakwaliteit in
vergunningverlening

Gerelateerde acties zijn:
(D) Doorontwikkeling Altijd Actuele Digitale Vergunning. De beoogde planning is niet gehaald.
(E) Gezamenlijke (data) analyse omgeving zal in een volgende VGR als apart onderwerp worden opgenomen. De beoogde
planning is niet gehaald.
(F) Publiceren inspectierapporten en uitvoeringsplanning IPPC bedrijven & openbaarmaking (gerelateerd aan (A)).
(G) Verkenning naar een landelijk register wordt mogelijk in een volgende VGR als apart onderwerp opgenomen.

12

In Q1 van 2024 wordt het ‘veranderpad’ opgeleverd.

Risico: de functie voor projectleider ‘datakwaliteit in
vergunningverlening’ is nog niet ingevuld waardoor de planning (verder)
vertraging oploopt.
Actie (A) en (C) worden opgeleverd in Q1 in 2024.
Voor actie (B) geldt een geplande afronding in Q3/Q4 2024 volgens het pijlerplan.
Zodra er een projectleider is wordt er een planning gemaakt voor actie (D).
Daarna wordt deze ter informatie met de stuurgroep gedeeld.

Voor actie (E) geldt dat eind Q1 van 2024 een analyse beschikbaar is.
Voor actie (F) volgt een planning als de analysefase is afgerond. Daarna wordt
deze ter informatie met de stuurgroep gedeeld.
Risico: (beperkte) capaciteit om dit project uit te voeren.
Plan van aanpak is beschikbaar begin Q1 van 2024.
(3) Juridische analyse
√

Het doel van de juridische analyse is het krijgen van zicht op wat er in de relevante regelgeving is opgenomen voor het
verkrijgen, ontvangen, verkrijgen, opslaan, delen en uitwisselen van gegevens tussen de relevante VTH-partners. Hiermee
wordt duidelijk of er knelpunten zijn voor het uitwisselen van gegevens, aan welke verplichtingen moet worden voldoen en of
aanpassingen van wet- en regelgeving wenselijk is. De stuurgroep heeft ingestemd met de juridische analyse en vervolgacties
op 23 juni 2023.

13

De analyse is volgens planning opgeleverd.

√

Dec
2023

(4) Project Datakwaliteit
Toezicht

Lopende acties:
(A) Verbeteren datakwaliteit (aanlevering aan Inspectieview Milieu (IvM)).
(B) Praktijkvoorbeelden waarin werken met data (van IvM) tot verbeteringen leidt (showcases).
(C) Analyses doen met gegevens uit IvM: genereren van inzicht.
De planning uit het pijlerplan is voor A, B en C niet gehaald. Er vindt een herijking plaats.
Gerelateerde actie:
(D) Verbeteren datakwaliteit handhaving zal in een volgende VGR als apart onderwerp worden opgenomen. De
beoogde planning is niet gehaald.

(5) Definitiestudie
Register MBA’s en
Inrichtingen √

De rapportage ‘Definitiestudie uniforme registratie milieubelastende activiteiten en inrichtingen’ is opgeleverd. De
stuurgroep heeft op 23 juni 2023 een besluit genomen over de ontwikkelrichting en vervolgstappen.

(6) Opstellen
stelselafspraken

Het doel is het opstellen van een standaard informatiemodel voor het uitwisselen van gegevens (partijen gaan
dezelfde taal spreken). Het concept begrippenmodel is niet geleverd eind 2023, maar wordt doorgeschoven naar Q1
van 2024.

(7) Gezamenlijke dataanalyse omgeving

Het doel is een gezamenlijke data-analyse omgeving voor het VTH-stelsel. Daartoe is een definitiestudie naar de opzet
en werking van een gezamenlijke data-analyse omgeving voor het VTH-stelsel uitgevoerd.

De definitiestudie is vertaald naar een ontwerp voor het register inrichtingen MBA’s. Dit is in november ingebracht in de
stuurgroep, met het advies opvolgen van de realisatie van het register.

De planning voor de acties (A), (B) en (C) wordt herzien met datgene wat
gedurende de looptijd van het programma nog gerealiseerd kan worden. De
planning zal in Q1 van 2024 ter informatie met de stuurgroep gedeeld worden.
Voor actie (D) geldt een geplande oplevering van de resultaten van de analyse in
Q4 van 2024; de analyse heeft, t.o.v. andere werkzaamheden, lagere prioriteit
gekregen.
De definitiestudie is volgens planning opgeleverd.

√

In Q1 van 2024 wordt het begrippenmodel ontwikkeld.
In Q2 van 2024 wordt het begrippenmodel verder gedetailleerd.
De planning wordt in Q1 van 2024 herzien en ter informatie
gedeeld met de stuurgroep.

Dec
2023

Risico: beperkte capaciteit om dit project uit te voeren
(8) I-governance

I-governance behelst een voorstel voor de governance op de informatievoorziening. Dit wordt gebaseerd op een
analyse van casuïstiek.

Het concept I-governance model wordt opgeleverd in Q1 van 2024.

Dec
2023

(9) Communicatie &
stakeholdermanagement

Gezien de meerjarige opgave van en de constateringen in de gateway-review intensiveert pijler 3 op communicatie en
stakeholdermanagement. Dit is een aanvulling op de IBP-brede communicatie en de communicatie binnen de P3projecten.
Ook de andere pijlers en stelselpartijen kunnen gebruik kunnen maken van de expertise binnen pijler 3. De volgende
acties lopen:
(A) Openbaarmaking data; o.a. met pijler 2.
(B) Pijler 5 risico-gestuurd toezicht en het opstellen van een landelijk model voor risicoanalyse.
(C) Pijler 6 het beschrijven van de informatievraag achter de Staat van VTH en de inrichting van het
monitoringsysteem.
(D) Werkzaamheden in samenwerking met OD’s in het kader van de SPUK-regeling.
(E) Beantwoording aan de motie Hagen/Sneller over het beschikbaar krijgen van een gedeeld informatiesysteem
(met IenW).

Een planning volgt nog n.a.v. plan van aanpak dat in Q1 van 2024
wordt opgesteld en ter in formatie wordt gedeeld met de
stuurgroep.
Een planning volgt nog voor de verschillende (relevante
onderwerpen binnen de) acties. Het tijdspad verschilt per
onderdeel; de stuurgroep wordt in 2024 tijdig geïnformeerd.

Dec
2023

Opvolging acties en stappen n.a.v. gateway-review:
(A) Stuurgroep en IBP VTH investeren meer in elkaar t.a.v. pijler 3.
(B) Ontwikkeling van een gezamenlijk beeld van de ambitie, de opgave, interventies en de impact door stuurgroep
en IBP.
(C) Expliciteren en concretiseren van de reikwijdte en resultaten van pijler 3.
(D) Organiseren en borgen naar voren halen.
(E) Intensiveren en meer gerichte communicatie en stakeholdermanagement.
(F)
Versterking capaciteit en deskundigheid.

Planning (A) en (E) doorlopend gedurende looptijd IBP VTH
Planning (B), (C), (D) en (F) afgerond in Q1 van 2024.

Dec
2023

(10) Adviseren

(11) Opvolging gatewayreview

14

Dec
2023

Pijler/titel

Onderwerpen

Voortgang en doel

Planning/ risico’s

4

(1) Visie

In het kader van het inventariseren van kennisnetwerken is een richtinggevende visie Kennisinfrastructuur Fysieke
Leefomgeving (KISFL) opgesteld over verschillende aspecten van kennis en de toepassing ervan binnen het VTHdomein.
De visie is vastgesteld in het bestuurlijk overleg van 22 juni 2023. Bij de visie zat een inventarisatie van hoe de huidige
kennisplatforms gerelateerd aan thema’s uit het PLeK (voorheen Veluweberaad) georganiseerd zijn.
Op basis van de visie en inventarisatie is in Q3 en Q4 van 2023 gewerkt aan een concreet toekomstbeeld van hoe de KISFL
binnen het VTH-domein eruit kan komen te zien. Dit is gebeurd aan de hand van een best guess van de SOLL-situatie die
de toekomstige KIS VTH weergeeft.

De SOLL-situatie van de KISFL-VTH wordt op basis van de projecten die
onderdeel zijn van het pijlerplan in Q2 van 2024 herijkt.

Er wordt gewerkt aan het (door)ontwikkelen van verschillende kennisplatforms gerelateerd aan thema’s uit het PLeK. Er
worden randvoorwaarden opgesteld om het nationale kennislandschap en regionale kennisschakels succesvol te
implementeren én structureel te borgen.

De planning voor thema (B) is:
Operationeel plan voor oprichting platform afval en grondstof wordt
in Q1 van 2024 voorgelegd aan bestuurlijk omgevingsberaad, de
stuurgroep en het bestuurlijk overleg.

Juni
2023

De planning voor thema (C) is:
Het conceptprojectplan wordt in Q3 van 2024 opgeleverd.

Juni
2023

Kennisinfrastructuur

(2) Kennisplatforms

Op dit moment wordt er gewerkt aan de volgende thema’s:
(A) Zeer zorgwekkende stoffen (try-out). Het projectplan is goedgekeurd in de stuurgroep. De voortgang wordt
apart besproken in het algemene deel van deze VGR onder kopje ‘Try-outs”.
(B) Afval of grondstof. De oplevering was voorzien eind 2023, maar dit is niet gehaald vanwege uitval
kwartiermaker.
(C) Kennisplatform energie transitie.
(D) Bodem en ondergrond.
(E) Kennisdeling bodemenergiesystemen (try-out). Het projectplan is goedgekeurd in de stuurgroep van juni 2023.
Een aangepast projectplan is aan de stuurgroep van 21 november 2023 voorgelegd. De uitvoering is in overleg
met programmateam al gestart in Q3 van 2023. De voortgang wordt apart besproken in het algemene deel van
deze VGR onder kopje ‘Try-outs”.
(F) F-stoffen; de oplevering van de evaluatie is iets vertraagd. Deze was voorzien in Q4 van 2023.

(3) Opleiding, scholing en
arbeidsmarkt

De best guess van de SOLL-situatie – de feitelijk nul-situatie van de KISFL VTH –
wordt op basis van lessons learned uit onderdeel (2) ‘Kennisplatforms’ in Q3 2023
opgeleverd.

Het definitieve projectplan is in Q4 van 2024 gereed; voor
beëindiging looptijd IBP VTH.
De uitvoering n.a.v. het projectplan volgt in Q4 van 2024.
De planning voor thema (D) is:
In Q1 van 2024 wordt een plan van opgeleverd voor een landelijk
kennisplatform bodem en ondergrond.

Juni
2023

Het IBP VTH biedt gedurende de looptijd de mogelijkheid om thema’s in de vorm van try-outs toe te voegen.

De planning voor thema (F) is:
In Q1 van 2024 wordt er een evaluatie opgeleverd van het door de ILT
opgeleverde onderzoek naar F-stoffen in het licht van de
kennisinfrastructuur. De evaluatie wordt ter informatie gedeeld met de
stuurgroep.

Juni
2023

In het kader van de opleiding, scholing en arbeidsmarkt lopen er drie deelprojecten:
(A) Landelijke Omgevingsdienst NL Academie (ODNL Academie). De businesscase is in de stuurgroep van 9 juni
besproken en er is besloten voor de voorkeursvariant te gaan. Hiervoor is een implementatieplan opgesteld dat
op 21 november 2023 aan de stuurgroep is voorgelegd. Ook wordt gewerkt aan een meerjarenplan voor de
ODNL Academie 2024-2028.
(B) Opleidingen in relatie tot kwaliteitscriteria; als onderdeel van het meerjarenplan voor de ODNL Academie
2024-2028 wordt er een advies opgesteld hoe te komen tot een opleidingspakket in relatie tot de
kwaliteitscriteria voor medewerkers uitvoering VTH en hoe de kwaliteit van de medewerkers te bewaken. Dit
stond gepland voor Q1 van 2024, maar wordt doorgeschoven naar Q2 van 2024. Dit wordt structureel geborgd
in de ODNL Academie.
(C) Arbeidsmarktbenadering en naamsbekendheid; het voorbereiden en uitvoeren van een landelijke
arbeidsmarktcampagne. Het campagneplan voor naamsbekendheid is in de stuurgroep van 21 november 2023
voorgelegd.

De planning voor project (A) is:
De implementatiefase op basis van het implementatieplan vindt plaats tot en
met Q4 van 2024.

15

In Q2 2024 volgt een meerjarenplan voor de ODNL Academie voor 2024-2028.
De planning voor project (B) is:
In Q2 van 2024 wordt er een advies opgeleverd hoe te komen tot een
opleidingspakket en hoe de kwaliteit van de medewerkers te bewaken.
Het advies wordt als onderdeel van het meerjarenplan van de ODNL
Academie 2024-2028 ter besluitvorming aan de stuurgroep en het
bestuurlijk overleg voorgelegd.

Juni
2023

(D) Traineeprogramma; in Q3 van 2023 is een projectplan opgeleverd om te onderzoeken hoe een
traineeprogramma VTH eruit kan zien en welke rol Omgevingsdienst NL daarbij kan vervullen (nieuw!). Met de
uitvoering is gestart in Q4 van 2023.

(4) Informatie en
communicatie

In het kader van informatie en communicatie lopen er drie deelprojecten:
(A) Communicatiestrategie (voorheen communicatieplan); om de resultaten van de projecten binnen pijler 4 ook na
einde IBP structureel te borgen, wordt er een communicatiestrategie opgesteld inclusief een voorstel voor
werkafsprakentussen de omgevingsdiensten en met evt. de andere betrokken partijen. Oplevering was voorzien
in Q4 van 2023, maar dit is niet gehaald. De strategie is afhankelijk van de resultaten van de overige projecten. Er
is inmiddels een strategisch communicatieadviseur ingehuurd die in Q1 2024 gaat starten.
(B) Kennisnet; het inrichten van een kennisnet met themagerichte platforms waarin kennis ontsloten en gedeeld kan
worden voorzien van een goede ICT-ondersteuning als voorzetting van het huidige kennisnet. Eerder (bij de VGR
van juni 2023) was de planning al bijgesteld van Q4 van 2023 naar Q2 van 2024.
(C) Samenwerking IPLO/ inrichten frontoffice; in samenwerking met RWS en IPLO zal de informatievoorziening over
wet- en regelgeving en de informatievoorziening over de uitvoering van VTH in relatie tot wet -en regelgeving
worden vormgegeven waarbij bureau ODNL i.o. een sleutelrol speelt. Oplevering was voorzien in Q1 van 2024,
maar de planning is bijgesteld naar Q2 van 2024.

De planning voor project (C) is:
De volgende specifieke activiteiten zijn voorzien in Q1 en Q2 van 2024:

Het uitvoeren van het plan door gebruik te maken van diverse
vormen van communicatie.

Een gezamenlijke aanpak door omgevingsdiensten te bewerkstelligen.

Het evalueren van de regionale arbeidsmarktprojecten in het kader van de
SPUK IBP VTH, het benoemen van succesfactoren voor een betere positie
op de arbeidsmarkt.
De planning voor project (D) is:
Advies over inhoud en organisatie traineeprogramma en rol ODNL is
voorzien eind Q2 van 2024.

Dec
2023

De planning voor project (A) is:
Start in Q1 2024 en oplevering communicatiestrategie in Q2 van
2024. Implementatie eind 2024.

Juni
2023

De planning voor project (B) is:
Een plan voor de doorontwikkeling van kennisnet is gereed in Q2 van 2024.
Kennisnet is ingericht voor einde 2024.
De planning voor project (C) is:
Binnen het samenwerkingsverband RWS en IPLO zal in Q2 van 2024 de
informatievoorziening worden opgeleverd.

Het ontbreken van capaciteit heeft vertraging opgeleverd voor de realisatie van de deelprojecten; momenteel wordt
er naar een projectleider voor onderdeel (C) gezocht. Nadat duidelijk is hoe het frontoffice eruitziet, kan gestart
worden met een plan voor de inrichting van kennisnet.
Pijler/titel

Onderwerpen

Voortgang en doel

Planning/ risico’s

5

(1) Regionale planning

Er wordt een handreiking ontwikkeld voor regionale planning die landelijk wordt uitgerold. Dit betreft onder andere
het format voor de probleem- en risicoanalyse en het meerjarenprogramma (BIG-8).

Besluitvorming in de stuurgroep is gepland op 16 januari 2024. In Q 1 van 2024
wordt gestart met de begeleiding van regio’s om de handreiking te
implementeren.

Onafhankelijke
uitvoering van
toezicht en
handhaving

De uitgangspunten voor verdere uitwerking zijn door de stuurgroep van 23 juni 2023 goedgekeurd en in het
bestuurlijk overleg op 13 september 2023 (schriftelijke ronde) geaccordeerd.

(2) Mandaten en
delegatie

Uitwerking landelijk modelmandaat voor meer harmonisering in de uitvoering.

Risico: SPUK-gelden zijn beschikbaar, maar feitelijke capaciteit
ontbreekt bij de omgevingsdiensten. Mede als gevolg van de inzet
van de capaciteit voor de implementatie van de Omgevingswet.
Het rapport zal in de stuurgroep van 19 maart 2024 voor besluitvorming
worden aangeboden.
Risico: Vanwege implementatie van de Omgevingswet wordt
implementatie van het modelmandaat mogelijk niet direct opgepakt;
veel diensten hebben hun mandaten al omgezet in afstemming met
hun partners naar de Omgevingswet.

16

(3) Positie en rol Directeur
OD

Om een meer onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving te realiseren wordt een profiel opgesteld, als
basis voor benoemings-en evaluatieprocedure.

Resultaten worden verwerkt in een voorstel voor de stuurgroep van 16 januari
2024.

(4) OGON

Versterking opdrachtgeverschap-opdrachtnemerschap is een nieuw onderdeel van pijler 5 en bouwt voort op OGONnetwerk van VNG. Voor de versterking van het VTH-stelsel is het belangrijk dat de rollen en verantwoordelijkheden
van alle partijen in het stelsel duidelijk worden, dat er aandacht wordt besteed aan de governance en dat er wordt
geïnvesteerd in de relaties. Er zijn inmiddels drie bijeenkomsten geweest met veel deelname van gemeenten en
bespreking van onderwerpen als voldoen aan robuustheidscriteria en versterken van de rol als opdrachtgever.

In 2024 zullen drie OGON-bijeenkomsten worden georganiseerd.

Pijler/titel

Onderwerpen

Voortgang en doel

Planning/ risico’s

6

(1) Visitaties

Met de aanbevelingen vanuit de eerder uitgevoerde evaluatie zijn de visitaties (door)ontwikkeld.

De planning voor de vervolgvisitaties is gereed. De visitaties worden
uitgevoerd volgens planning.

Na de eerste vier pilots zijn de ‘echte’ visitaties gestart bij andere omgevingsdiensten met tot doel in 2023 en 2024 alle
omgevingsdiensten te visiteren. Inmiddels zijn er in totaal tien visitaties afgerond. Twee anderen visitaties zijn
uitgevoerd en de rapportages worden momenteel geschreven. Een aantal andere visitaties zijn in voorbereiding.

Monitoring
kwaliteit
milieu- toezicht

Dec
2023

Een eerste concept ‘rode draden document’ van de vier pilots is in juni aan de stuurgroep aangeboden.
(2) ILT onderzoeken

De ILT heeft twee onderzoeken uitgevoerd: inzameling e-waste en asbestverwijdering. Het rapport over inzameling ewaste is door IenW, voorzien van een beleidsreactie, toegezonden aan de Tweede Kamer. √

Het 3e themaonderzoek met betrekking tot geluid is in de eerste helft 2024
afgerond.

De ILT is inmiddels een derde onderzoek gestart met als thema geluid.

In januari 2024 start het 4e themaonderzoek naar vergunningverlening ZSS en
is tweede helft 2024 afgerond.
In de loop van 2024 wordt ook nog met het 5e themaonderzoek naar
bodem/bouwstoffen en het 6e themaonderzoek naar afval/ afvaltransporten
gestart.
Alle onderzoeken worden uitgevoerd en opgeleverd volgens de planning.

(3) Horizontale
verantwoording

Het project is gestart volgens het pijlerplan, maar de oorspronkelijk planning is, met akkoord van de stuurgroep,
(deels) met een halfjaar vertraagd.
Eind 2023 is het theoretisch kader opgesteld en afgerond met daarin de verantwoordelijkheden van de verschillende
stakeholders.

In Q1 van 2024 volgen pilots bij vier omgevingsdiensten.
In Q2 en Q3 van 2024 wordt er een werkwijze/handleiding opgesteld.
In Q3 van 2024 wordt de werkwijze/handleiding opgeleverd.
Risico: meerdere deelnemers aan dit onderwerp zijn ook bij andere
pijlers betrokken, waardoor de geplande inzet niet altijd mogelijk is.

(4) Opstellen Staat van
VTH (SvVTH)

Het ontwikkelen van de SvVTH is gestart; er zijn interviews afgenomen en de studie naar andere ‘Staten van andere sectoren’ is
afgerond. Met dit inzicht is een blauwdruk voor de SvVTH opgesteld die in de stuurgroep van 19 september 2023 is geaccordeerd.
Nu wordt als eerste een model uitgewerkt samen met de Erasmus universiteit voor een goed gefundeerde uitspraak over de
werking van het VTH-stelsel. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan het uitwerken van andere onderdelen voor de SvVTH.

Planning:
De planning zoals in het projectplan is beschreven wordt gehaald.
Risico: meerdere deelnemers aan dit onderwerp zijn ook bij andere
pijlers betrokken, waardoor de geplande inzet niet altijd mogelijk is.
Beoogde inzet van omgevingsdienst op basis van de SPUK blijkt beperkt
mogelijk waardoor de gewenste capaciteit niet beschikbaar is.

17

(5) Interbestuurlijk
toezicht

Er is vaker onderzoek gedaan naar de werking van interbestuurlijk toezicht (IBT), ook door de commissie Van Aartsen.
De conclusie van de commissie luidt: IBT functioneert onvoldoende om de noodzakelijke checks en balances te
garanderen.
Een genoemde oorzaak is dat volgens de Wet revitalisering generiek toezicht IBT sober en terughoudend toegepast moet
worden. Het doel is te onderzoeken hoe, binnen het huidige wettelijke kader, IBT kan bijdragen het geconstateerde
toezichtsgat te verkleinen of op te lossen.
De stuurgroep van 21 december 2022 heeft daarom – aanvullend op de andere onderwerpen in pijler 6 – gevraagd
om IBT toe te voegen aan pijler 6. Hiervoor is een voorstel opgesteld dat in de stuurgroep van 14 maart 2023 is
besproken.

18

Er is een aanvang gemaakt om IBT te beschouwen i.r.t. de doelen van
pijler 6.
In Q1 van 2024 wordt hierover gerapporteerd aan de stuurgroep.
Risico: meerdere deelnemers aan dit onderwerp zijn ook bij
andere pijlers betrokken, waardoor de geplande inzet niet
altijd mogelijk is.

Dec
2023