Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 925

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 september 2009
Hierbij bied ik u de conceptantwoorden aan op de door de Europese
Commissie gestelde vragen in het Groenboek over de herziening van
Verordening (EG) nr. 44/2001 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de
erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en
handelszaken (COM (2009) 175 definitief, hierna ook verordening Brussel I
genoemd)1. U wordt in de gelegenheid gesteld binnen de gebruikelijke
termijn van dertig dagen te reageren op de kabinetsreactie alvorens deze
naar de Europese Commissie wordt verzonden.
Op 21 april 2009 heeft de Europese Commissie een Groenboek uitgebracht over de herziening van de verordening Brussel I, op het terrein van
het burgerlijk procesrecht een van de belangrijkste verordeningen voor de
rechtspraktijk.1 De verordening regelt welke rechter bevoegd is in een
internationale burgerlijke of handelszaak en hoe op een eenvoudige wijze
een beslissing gegeven in de ene lidstaat in een andere lidstaat kan
worden erkend en ten uitvoer gelegd.
Het Groenboek heeft tot doel een brede raadpleging van belanghebbenden op gang te brengen over hoe de werking van de verordening kan
worden verbeterd. Het Groenboek richt zich daarbij op een aantal onderwerpen die nader zijn uitgewerkt in een bijbehorend verslag (COM (2009)
174 definitief).1 Het betreft de volgende onderwerpen:
1. afschaffing van de exequatur;
2. werking van de verordening in de internationale rechtsorde;
3. forumkeuze;
4. industriële eigendom;
5. aanhangigheid en samenhang van beslissingen;
6. voorlopige maatregelen;
7. arbitrage;
8. overige kwesties ten aanzien van het toepassingsgebied, de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST134711
0809tkkst22112-925
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 925

1

Hieronder volgt een beknopte samenvatting van de in de conceptantwoorden bij de verschillende onderwerpen ingenomen standpunten.
Terzake de afschaffing van het exequatur is in de conceptbeantwoording
aangegeven dat Nederland eerst ervaring op wil doen met andere verordeningen waarbij recentelijk op deelgebieden het exequatur is afgeschaft
alvorens nadere stappen te zetten terzake een algehele afschaffing. Vooruitlopend hierop worden enige voorstellen gedaan inzake de benodigde
waarborgen indien het exequatur zou worden afgeschaft, zoals het handhaven van de mogelijkheid de openbare orde in te roepen als weigeringsgrond en het openstellen van een rechtsgang voor de verweerder bij de
rechter van zijn woonland om een beslissing niet te erkennen en de tenuitvoerlegging te weigeren.
Terzake de werking van de verordening in de internationale rechtsorde is
in de conceptbeantwoording benadrukt dat dit onderwerp zich beter leent
voor behandeling in een internationaal gremium waarbij ook verplichtingen voor derde landen kunnen worden overeengekomen. Mocht de
Europese Commissie toch met een voorstel komen dan is aangegeven dat
naast de bevoegdheidsgronden van artikel 5 Brussel I in ieder geval het
forum necessitatis en het forum arresti in de verordening dienen te
worden opgenomen. Voorts dient de eventuele regeling in de verordening
voldoende ruimte te laten voor nationale discretie in het toekennen van
rechtsmacht om te voorkomen dat lidstaten hun burgers onvoldoende
rechtsbescherming kunnen bieden.
Ten aanzien van de forumkeuze wordt aangedrongen op het ratificeren
van het Haags Forumkeuzeverdrag. Voorts wordt voorzichtig steun uitgesproken voor het omkeren van de prioriteitsregel in het geval partijen een
forumkeuze zijn overeengekomen. Dit houdt in dat bij een duidelijke
forumkeuze het daarbij aangewezen gerecht als eerste bevoegd is om zich
over zijn bevoegdheid uit te spreken. Als bij een andere rechter ook een
procedure over hetzelfde onderwerp aanhangig is gemaakt, dient deze
rechter de zaak aan te houden totdat de bij de forumkeuze aangewezen
rechter heeft beslist.
Bij de vraag over het industrieel eigendom wordt in de conceptbeantwoording aangedrongen op een overkoepelende regeling ten
aanzien van misbruik van procesrecht en het invoeren van een gemeenschappelijk stelsel van octrooigeschillenbeslechting. Over een dergelijk
stelsel wordt momenteel onderhandeld in Brussel.
Terzake parallelle procedures wordt het introduceren van de mogelijkheid
van objectieve cumulatie aanbevolen mits er nauwe samenhang tussen
de vorderingen bestaat. Dit houdt bijvoorbeeld in dat een rechter die
bevoegd is te beslissen op een vordering uit overeenkomst, ook op een
daarmee samenhangende vordering uit onrechtmatige daad kan
beslissen.
Bij de vraag over voorlopige maatregelen is in de conceptbeantwoording
opgenomen dat in het kader van een voorlopige maatregel ex artikel 31
Brussel I dient te worden vastgehouden aan het vereiste van een reële
band tussen de maatregel en het territoir van de lidstaat waarop de maatregel betrekking heeft. In het antwoord wordt daarnaast aangedrongen op
het vaststellen van uniforme regels voor het aannemen van bevoegdheid
onder artikel 31 Brussel I.
Ten aanzien van arbitrage wordt voorzichtig positief gereageerd op het
voorstel de arbitrage-exceptie te laten vervallen en in Brussel I een
beperkte regeling voor arbitrage op te nemen. Die regeling zou moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 925

2

inhouden dat overeengekomen arbitrage voorrang dient te krijgen op de
ingevolge Brussel I gewoonlijk bevoegde rechter.
Tot besluit meld ik u dat over de beantwoording van de vragen overleg
heeft plaatsgevonden met de Staatsommissie voor internationaal privaatrecht en de Adviescommissie voor burgerlijk procesrecht.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 925

3