Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

22 894

Preventiebeleid voor de volksgezondheid

Nr. 280

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID WELZIJN EN
SPORT

Ontvangen ter Griffie van de Tweede Kamer
op 14 september 2010.
De voordracht voor de vast te stellen
algemene maatregel van bestuur kan niet
eerder worden gedaan dan op 15 oktober
2010.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2010
Op grond van artikel 8 van de Wet marktordening gezondheidszorg
(WMG) informeer ik u hierbij over de zakelijke inhoud van mijn
voornemen tot het geven van een aanwijzing aan de Nederlandse
Zorgautoriteit om een prestatiebeschrijving voor stoppen-met-rokenprogramma’s op te stellen. Ik ben op grond van artikel 7 juncto artikel 59
van de WMG gehouden een aanwijzing te geven omdat er sprake is van
een vorm van zorg waarvoor nog geen tariefsoort is vastgelegd. Overeenkomstig artikel 8 van de WMG zal tot het geven van de aanwijzing niet
eerder worden overgegaan dan nadat dertig dagen zijn verstreken na
verzending van deze brief.
Aanleiding

1

Kamerstukken II 2007/08, 22 894, nr. 134.

kst-22894-280
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Het bijstaan van rokers die willen stoppen is een onderdeel van het
preventie-beleid dat in de kabinetsbrief van 24 september 20071 is
uiteengezet. Ik heb u in dat kader gemeld dat op grond van het
CVZ-rapport «Van preventie verzekerd» (16 juli 2007, nr. 250) via de
Zorgverzekeringswet (Zvw) een breder assortiment aan preventieve zorg
kan worden gefinancierd dan momenteel het geval is. Omdat roken de
belangrijkste vermijdbare doodsoorzaak is, is het stoppen met roken
benoemd als een van de speerpunten van preventieve zorg die in het
pakket van de zorgverzekeringswet wordt opgenomen.
Als praktische voorbereiding daarop is er in 2008 een door mijn ministerie
aanbestede proefimplementatie van stoppen-met-roken-programma’s in
de provincie Utrecht geweest. Dat heeft mede geleid tot een positief
advies van het CVZ in het voorjaar van 2009 om dergelijke programma’s
onderdeel van het wettelijk verzekerde pakket te laten zijn.
Vorig jaar heeft u ingestemd met de wijziging van het Besluit zorgverzekeringswet waarin het stoppen-met-roken-programma als verzekerde
prestatie is opgenomen. Vanwege de onzekerheid over de budgettaire
inpassing was de inwerkingtreding ervan afhankelijk gemaakt van een
nader te nemen Koninklijk Besluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 894, nr. 280

1

Recent heb ik het Koninklijk Besluit getekend waarmee het stoppen-metrokenprogramma met ingang van 1 januari 2011 als verzekerde prestatie
in de Zvw geldt.
Nu de financiering via de Zorgverzekeringswet is geregeld zal het
stoppen-met-roken-programma daadwerkelijk onderwerp worden van
contractering tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Deze voorhangbrief dient ertoe dat de NZa de daartoe noodzakelijke prestatiebeschrijving
vaststelt.
Nadere achtergrond en context
In 2009 rookte 28% van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder,
ongeveer 3,5 miljoen rokers. Ca 80% van de rokers geeft aan te willen
stoppen met roken en 27% daarvan heeft in 2009 een stoppoging
ondernomen. Daarvan gebruikt 16% effectief bewezen ondersteuning bij
stoppen met roken. Gemiddeld slaagt ca 5% van alle stoppogingen. Met
bewezen effectieve ondersteuning is de kans op slagen drie tot vier keer
hoger.
Het CVZ heeft mij op 21 april 2009 geadviseerd om, conform bestaande
richtlijnen, het integraal stoppen-met-rokenprogramma in de zorgverzekering te regelen. Het CVZ benadrukt de integraliteit van het programma
omdat dat de meest effectieve manier is om stoppogingen te laten slagen;
de slaagkans kan ermee worden verhoogd tot circa 20–30%.
Van dit programma zit nu alleen de gedragsmatige ondersteuning bij het
stoppen met roken in het basispakket. De ondersteuning met geneesmiddelen (waaronder nicotinevervangers) valt nu voor het grootste deel niet
onder de zorgverzekeringswet. Door het integrale programma als een
afzonderlijke aanspraak in de zorgverzekeringswet te regelen, kan een
roker hierop aanspraak maken.
Een dergelijke aanspraak is nieuw in de Zorgverzekeringswet. Het
aanbieden van stoppen-met-rokenzorg in een integraal programma
betekent, volgens de principes van stepped care, dat het mogelijk blijft
alleen aanspraak te maken op gedragsmatige ondersteuning (zónder
ondersteuning met geneesmiddelen) wanneer een stoppende roker daar
voldoende aan heeft, maar dat farmacologische ondersteuning alleen een
verzekerde prestatie is als onderdeel van het integrale programma. Met
andere woorden: farmacologische ondersteuning kan niet los van de rest
van het programma ten laste van de Zvw kan worden gebracht.
Een tweede nieuw aspect is de farmacologische ondersteuning zelf; deze
is (als onderdeel van het programma) een verzekerde prestatie maar is
geen onderdeel van het Geneesmiddelen Vergoedingssysteem.
In het Besluit Zorgverzekering is bepaald dat verzekerden één maal per
jaar ten laste van de Zvw een stoppoging mogen doen. Ook is bepaald dat
de kosten meetellen voor het verplicht eigen risico. Verzekeraars hebben,
op grond van het Besluit Zorgverzekering de vrijheid om dit geheel of
gedeeltelijk kwijt te schelden.
Aard van de prestatie
De basis van de integrale aanpak is de gedragsmatige begeleiding. Dit
betekent dat er altijd een vorm van erkende gedragsmatige begeleiding
ingezet wordt met mogelijke aanvulling van effectief bewezen farmacotherapie, maar dat farmacotherapie nooit zonder gedragsmatige ondersteuning kan worden ingezet. De daadwerkelijke zorg en begeleiding
binnen het stoppen-met-rokenprogramma wordt op de persoon

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 894, nr. 280

2

afgestemd en, indien nodig, geleidelijk in het zorgproces aangepast door
de zorgverlener (zgn. stepped care of patient care principe).
Deze integrale methode is inhoudelijk en organisatorisch uitgewerkt in de
Zorgmodule stoppen met roken van het «Partnership stop met roken». In
het Partnership zijn alle relevante beroepsgroepen (zoals huisartsen,
longartsen, cardiologen, doktersassistenten, longverpleegkundigen) en
beroepsorganisaties (zoals KNMP, KNMG, GGD Nederland, ZN, kenniscentra) op het gebied van de behandeling van tabaksverslaving vertegenwoordigd. Onder verantwoordelijkheid van dit Partnership is in 2004 de
medische richtlijn behandeling tabaksverslaving geformuleerd (in 2009
geactualiseerd) en ook de hierboven vermelde zorgmodule – zie
www.zorgentabak.nl – op basis waarvan de prestatieomschrijving zal
worden gemaakt. In de Zorgmodule worden ook suggesties gedaan voor
kwaliteitsindicatoren voor proces, uitkomst en structuur.
Met deze prestatieomschrijving weten stoppende rokers wat de kwaliteitsnorm is voor deze vorm van preventieve zorg en kunnen verzekeraars
en aanbieders er overeenkomsten over sluiten.
Analoog aan de keuze bij de keten-DBC’s voor de chronische aandoeningen diabetes, vasculair risicomanagement en COPD (integrale
bekostiging), is het tarief van het stoppen-met-rokenprogramma vrij.
Specifieke aandachtspunten bij de NZa-aanwijzing
Met inachtneming van de aanleiding, context en aard van de prestatie
zoals hierboven beschreven, ben ik voornemens de NZa een aanwijzing te
geven een prestatiebeschrijving te maken voor het stoppen-met-rokenprogramma.
Bij het opstellen van de betreffende beleidsregel zal ik de NZa in het
bijzonder aandacht vragen voor de samenloop met de keten-DBC’s voor
chronische aandoeningen (op dit moment diabetes, vasculair risicomanagement en COPD).
Het stoppen-met-rokenprogramma is een integraal onderdeel van de zorg
die in het kader van deze keten-DBC’s wordt geleverd, althans voorzover
de mensen voor wie zo’n keten-DBC is geopend, ook roken. De beleidsregel voor het stoppen met roken programma moet echter ook toepasbaar
zijn voor rokers voor wie geen keten-dbc is geopend. Bovendien zal van
de rokers die een stoppen-met-rokenprogramma volgen, moeten worden
bijgehouden hoe het proces verloopt en wat het effect is op het
rookgedrag.
Tevens moet voor de rokers voor wie één van de hiervoor genoemde
keten-DBC’s is geopend, de kosten van het stoppen-met-rokenprogramma
apart kunnen worden verantwoord omdat dit programma onder het
verplichte eigen risico valt1.
Ik hecht eraan dat gemonitord kan worden hoe effectief het programma is
en welk budgettair beslag ermee gemoeid is.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport,
A. Klink

1

Verzekeraars hebben de ruimte om hun
verzekerden dit deel van het eigen risico (evt
onder nadere voorwaarden) kwijt te schelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 22 894, nr. 280

3