Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 611

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 14 juli 2016
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft op 25 mei 2016
overleg gevoerd met mevrouw Schultz van Haegen-Maas Geesteranus,
Minister van Infrastructuur en Milieu, over:
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
18 mei 2016 inzake de geannoteerde agenda van de Transportraad op 7 juni 2016 (Kamerstuk 21 501-33, nr. 597);
− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
29 april 2016 inzake het verslag van de informele ministeriële
bijeenkomst voor milieu- en transportministers op 14 en
15 april 2016 (Kamerstuk 21 501-33, nr. 592);
− de brief van de Europese Commissie d.d. 28 april 2016 inzake
het verslag van een politieke dialoog over de levering van
EU-informatiediensten voor multimodaal reizen onder Richtlijn
2010/40/EU inzake intelligente vervoerssystemen (Kamerstuk
34 463, nr. 1);
− de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 13 mei
2016 over Fiche: Richtlijn erkenning van beroepskwalificaties
in de binnenvaart (Kamerstuk 22 112, nr. 2137).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Dekken
De griffier van de commissie,
Tijdink

kst-21501-33-611
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

1

Voorzitter: Harbers
Griffier: Koerselman
Aanwezig zijn drie leden der Kamer, te weten: Van Helvert, Hoogland en
Visser,
en mevrouw Schultz van Haegen-Maas Geesteranus, Minister van
Infrastructuur en Milieu.
Aanvang 16.18 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag. Aan de orde is het algemeen overleg over de Transportraad van 7 juni. Aangezien de plenaire agenda er wat anders uitzag en
de Minister wat langer in een plenair debat zat, hebben we wat korter de
tijd voor dit algemeen overleg. We zijn namelijk wel gebonden aan de
eindtijd van 17.30 uur. Om die reden verzoek ik de leden om hun inbreng
beknopt te houden. Ik geef de gelegenheid voor maximaal één interruptie
in de eerste termijn. Ik vraag de leden om de vier minuten spreektijd niet
volledig te gebruiken als dat niet nodig is. Om te beginnen geef ik, zoals te
doen gebruikelijk, de Minister de gelegenheid om aan te geven of er nog
zaken zijn toegevoegd aan de agenda voor de Transportraad.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Dat klopt. Vanmorgen is in Coreper (Comité des Répresentants Permanents) gevraagd om aviation security als divers punt op de agenda te
plaatsen naar aanleiding van de crash van Egypt Air. Het gaat dan om de
mogelijke implicaties voor de transportveiligheid. Verder is inhoudelijk
nog niet bekend wat er aan de orde wordt gesteld.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef het woord aan de eerste spreker in eerste termijn, de
heer Hoogland.
De heer Hoogland (PvdA):
Voorzitter. Ik zal mijn bijdrage vraagsgewijs doorlopen, met het oog op de
tijd. Ik heb een vraag vooraf: kan de Minister aangeven wat de stand van
zaken is rondom het verbieden van tweetaktbrommers in Europa? Het
staat niet op de agenda, maar wij willen dat wel weten. Als dat nu niet
bekend is, kan daarover ook een briefje worden gestuurd.
Ik kom op de onderwerpen die wel op de agenda staan, te beginnen bij de
dieselfraude. Het is goed dat de Nederlandse regering de discussie wil
openen over artikel 5.2 van de Europese verordening die de uitstootnormen regelt. Wij delen de mening dat duidelijk moet worden welke
manipulatie-instrumenten wel en welke niet verboden zouden moeten
zijn. De vraag is of bij bewuste manipulatie ook een juridisch traject moet
worden opgestart. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de
eventuele bewuste manipulatie?
Het volgende punt is het vierde spoorpakket. Is er in dat kader nog steeds
een mogelijkheid om de twee spoorwegondernemingen, infra en vervoer,
onder één holding te plaatsen, zoals de PvdA-wenst?
Ik kom op de Belgische tolheffing. In hoeverre heeft de Minister aandacht
voor de problematiek in de grensregio’s? Wij hebben vragen gesteld over
Zeeuws-Vlaanderen, maar het geldt ook voor Zuid-Brabant en Limburg.
Wil de Minister haar binnenlandse en buitenlandse bilaterale en Europese
contacten aanwenden om dit aan de orde te stellen?
Ik blijf in België, maar maak nu een sprongetje naar de truckers. Op dit
moment moet er in België tol worden betaald. Er zijn tolkastjes geïnstalleerd. Erkent de Minister de problematiek dat deze kastjes soms verschillende afstanden registreren terwijl hetzelfde traject is gereden, dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

2

kastjes kilometers op de snelweg rekenen als de wagen op de parallelweg
rijdt en dat het uren duurt voordat je iemand aan de lijn krijgt als je de
klachtenlijn – een betaallijn – van het kastjesbedrijf belt? Dit zijn dingen
die ons ter ore zijn gekomen. Erkent de Minister deze problemen en, zo ja,
wil zij deze niet alleen bilateraal aan de orde stellen bij haar Belgische
collega, maar ook op Europees niveau?
Ik kom op de luchtvaart, in het bijzonder de drones. Is er een mogelijkheid
om tijdelijk op nationaal niveau regelgeving in werking te laten treden
zodat er al wel regels zijn terwijl het Europese traject nog loopt?
Wat is de stand van zaken rondom het onderhandelingsmandaat met
betrekking tot de Golfstatenproblematiek? Maatschappijen daar krijgen
subsidie, waardoor ze een concurrentievoordeel hebben. Wanneer kunnen
wij starten met heronderhandelen?
Tot slot de vliegramp MH17. Wat is de stand van zaken rondom de
aanstaande informatiedeling in Europees verband? Is er nieuws te
melden? Het is zaak dat de risico’s van het vliegen boven conflictgebieden
optimaal in kaart worden gebracht.
Mevrouw Visser (VVD):
Voorzitter. Eigenlijk heb ik één belangrijke vraag aan de Minister, namelijk
of zij ook haar Vlaamse collega ziet, de heer Weyts. Is hij ook aanwezig bij
de Transportraad? Een paar weken geleden presenteerde hij zijn
lumineuze idee in de Belgische media. Hij dacht: de Vlaamse wegen zijn
niet op orde en mijn begroting is ook niet op orde, laat ik iets bedenken
waarmee ik vooral de automobilisten met een ander kenteken, bijvoorbeeld een Nederlands, laat betalen voor gaten in wegen en voor files. Wij
hebben samen met het CDA hierover al eerder een motie ingediend. De
Minister heeft gezegd dat zij die overneemt. Het is immers haar inzet om
dit soort discriminerende tol, die enkel en alleen is bedoeld voor het
vullen van andere begrotingen, tegen te gaan. Kan zij dit onderwerp
nogmaals aan de orde stellen? Het voornemen betrof alleen tolheffing in
Vlaanderen, niet in Wallonië. Kan zij dit dan ook nogmaals bij haar
Vlaamse collega aan de orde stellen? Wil zij heel duidelijk uitspreken dat
in een Europa waar je met elkaar probeert om de interne markt te
verbeteren, je niet moet wachten aan de grens maar juist zo snel mogelijk
van A naar B moet kunnen rijden? Dit onzalige plan moet zo snel mogelijk
van tafel. Is de Minister bereid om de Kamer hierover te informeren?
Ik lees in de beantwoording van de Kamervragen – dank voor de snelle
beantwoording van deze vragen – dat er sprake is van een nieuwe
tariefstructuur voor het Eurovignet. Dat is een van de mogelijkheden die
we nu hebben om andere landen te laten meebetalen, net zoals wij ook
met andere landen meebetalen. Ik lees dat er een bijeenkomst is op
24 mei, gisteren dus, van het Coördinatiecomité van het Eurovignetverdrag. Ik heb het niet verzonnen, maar zo heet dit comité. Wat zijn de
resultaten? We zien dat steeds meer landen zich terugtrekken uit dit
verdrag. Wat is nog de meerwaarde ervan? Hoe moeten we hiermee
omgaan?
Ik ga naar de richtlijnen voor intelligent transport systems (ITS), met name
ten aanzien van de informatiedeling. Hoe kan de Kamer hierbij nader
worden betrokken? Dit is immers een belangrijk onderwerp. De Minister
heeft de Declaratie van Amsterdam ondertekend. Wij zien tal van
mogelijkheden in ITS om rijden en reizen makkelijker te maken voor
mensen, maar wij zien ook tal van discussiepunten. Denk aan privacy: wie
maakt er gebruik van mijn gegevens? Op welke manier zal de Kamer de
vinger aan de pols houden?
Ik kom op de havenverordening. We hebben begrepen dat de verordening
havendiensten nu in de triloog zit. We zitten op de goede weg. De Minister
heeft gezegd dat zij dit graag tijdens het Nederlandse voorzitterschap wil
afronden. Wij vinden het, juist vanwege de Rotterdamse haven, heel
belangrijk om een gelijk speelveld te hebben in Europa. We hebben de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

3

discussie gehad over vennootschapsbelasting. Wat is de stand van zaken?
Wanneer verwacht de Minister dit af te ronden?
Tot slot nog iets over de luchtvaart en over de dieselfraude. Wat is de
stand van zaken met betrekking tot de onderhandelmandaten waarnaar
wordt verwezen in relatie tot de Golfstaten en de landingsrechten? Dit is
een politieke discussie in Nederland geweest. In hoeverre wordt hierover
gesproken? Wat is de status van de discussie over de landingsrechten?
Het gaat dan met name om de Golfstaten.
In de geannoteerde agenda staat dat met het inbrengen van artikel 5.2 in
de verordening recht wordt gedaan aan de uitvoering van de motie-Visser.
Die ging wel wat verder, want daarin werd gevraagd om inzichtelijk te
maken waar de lacunes zitten in de wet- en regelgeving om sjoemelsoftware en dergelijke te kunnen opsporen, en de Kamer hierover te
informeren. Wat zijn de lacunes? Is de Minister bereid om nog een stapje
extra te zetten?
De heer Van Helvert (CDA):
Voorzitter. TLN (Transport en Logistiek Nederland) is gekomen met dertien
actiepunten voor een beter en gelijk speelveld. Omwille van de tijd zal ik
ze niet alle dertien opsommen. Ik licht er een paar uit met de vraag aan de
Minister om hierop te reageren. Uniformeer de tolinning. Natuurlijk
hebben we het liefste geen tol, maar nu doet ieder het op zijn manier. Nog
los van de opmerking van de heer Hoogland dat de kastjes soms niet
werken, zijn de kastjes ook nog eens allemaal verschillend. Eerder hebben
we alle chauffeurs gelukkig verplicht om alle toestanden uit de cabine te
halen die daar niet thuishoren, zoals kerstboompjes, vlaggen van
voetbalclubs, namen van kinderen, foto’s van vrouw en weet ik wie
allemaal. Nu zijn die allemaal uit de cabine, maar zitten er in sommige
vrachtauto’s acht verschillende tolkastjes. Dat kan niet de bedoeling zijn.
Het liefst dus geen tolkastje, maar als het toch moet voor een aantal
landen, dan anders. We weten dat andere landen weer anders naar
Nederland kijken. Daar zeggen ze misschien: stop met al die irritante
Nederlandse vrachtwagens op ons asfalt. Dat weet ik, maar het is wel heel
vervelend en volgens mij komt het de veiligheid niet ten goede. Het komt
de mobiliteit overigens evenmin ten goede.
Harmoniseer de toegangseisen van steden, zegt TLN. Dat is makkelijk
gezegd, maar ook echt nodig. Natuurlijk is het lastig. Begin overigens ook
met harmoniseren van de toegangseisen van onze eigen steden. Wil de
Minister hiertoe met de G4 om de tafel gaan? We zullen in de Transportraad moeten beginnen: beste collega’s, hoe gaan we dit in Europa
doen, zodat niet langer onduidelijk is of en hoe je een stad in mag?
We hebben ook zorgen over de rij- en rusttijden. EU-staten volgen een
andere interpretatie. De wetgeving is niet helemaal eenduidig. Neem de
vraag of een chauffeur de normale wekelijkse rust van 45 uur nu wel of
niet in zijn cabine mag doorbrengen. Eigenlijk moet dat overal in Europa
hetzelfde zijn. Volgens mij begint dit met een bespreking in de Transportraad. Het gaat ook over onvoldoende parkeerplaatsen voor vrachtauto’s langs Europese hoofdroutes. Een van die routes, misschien wel
meer, ligt ook in Nederland. Ik weet dat het op een aantal plekken langs de
A2 echt een probleem is. Vrachtauto’s, al dan niet uit Oost-Europa,
kamperen op de weg, niet alleen langs de autosnelweg maar ook langs
het omliggende wegennet, ook in woonkernen. Dat is heel onprettig. Dat
moeten we niet hebben. Ik denk dat het goed is om dit in Europa te
bespreken.
De Minister zei al even dat luchtveiligheid ook op de agenda staat. We
moeten ook tot een duidelijk kader komen voor drones. De heer Hoogland
zei er ook al iets over. Kan de Minister dit punt meenemen in de Transportraad?
Wat eerlijke concurrentie betreft, sluit ik me aan bij de woorden van
mevrouw Visser. Ik wil er nog wel iets aan toevoegen met betrekking tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

4

de mandaten voor de luchtvaartovereenkomsten met de Golfstaten.
Nederland heeft de vijfde-vrijheidsrechten voor vracht en passagiers. Ik
meende te weten dat het standpunt van het kabinet is dat we geen nieuwe
vrijheden opnemen voor de Golfstaten. Klopt dat?
De conclusies van de European aviation summit zullen worden gepresenteerd in de Transportraad. Ik heb begrepen dat dit een succesvolle summit
was. Zelf kon ik vanwege stemmingen in de Kamer daar niet aanwezig zijn
als rapporteur van de Single European Sky. Ziet de Minister wel kans om
de Single European Sky expliciet te benoemen als een aspect dat
bijzondere aandacht verdient? Hoe zit zij daarin?
De voorzitter:
Dank u wel voor de inbreng in eerste termijn. Ik schors de vergadering
voor ongeveer vijf minuten. Daarna zal de Minister antwoorden.
De vergadering wordt van 16.32 uur tot 16.37 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de Minister voor de beantwoording in eerste
termijn.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Ik wilde natuurlijk uitgebreid vertellen welke successen wij tot
nu allemaal hebben behaald, maar gezien de beperkte tijd zal ik alleen de
vragen beantwoorden; ik zal kijken of ik de successen er tussendoor toch
nog in kan fietsen.
De eerste vraag van de PvdA-woordvoerder ging over de tweetaktbrommers. Dat is nu inderdaad niet aan de orde in Europa. Onlangs heeft
TNO een overzichtsrapport over brommers gemaakt. De Staatssecretaris
van I en M zal dit rapport met een reactie naar de Kamer sturen. Daar
heeft de Kamer ook om gevraagd. In de brief zal ook worden ingegaan op
de tweetaktbrommers.
De heer Hoogland vroeg verder naar artikel 5.2.
De heer Hoogland (PvdA):
Ik begrijp dat zo’n vraag feitelijk is en niet heel politiek. In Europa speelt
deze discussie al langer. Ik snap dat er een TNO-rapport komt, maar ooit
was er gekozen voor een datum. Dat is toen weer uitgesteld. Er heeft zich
dus al een heel proces afgespeeld in Europa. Als dat allemaal wordt
beantwoord in de brief, is mijn vraag voorbarig. Als dat niet het geval is
en alleen wordt gekeken naar de wenselijkheid, dan wil ik graag nog
nader worden geïnformeerd.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Dat wordt beantwoord in die brief. Dan wordt er ook politiek duiding aan
gegeven.
De heer Hoogland vroeg mij of er bij de aanpassing van artikel 5.2 – dat
willen we aanpassen om te stimuleren dat er minder wordt afgeweken
tijdens testprocedures en er meer gebruik wordt gemaakt van de nieuwste
technologieën – ook wordt gesproken over een juridisch traject. We
moeten eerst met elkaar scherp krijgen wanneer manipulatie verboden is.
Ik neem eigenlijk het initiatief om dit te gaan bespreken. Vervolgens zal
het waarschijnlijk ook in de Milieuraad en de Concurrentieraad aan de
orde zijn. Als we hebben afgesproken wat het dan behelst, kunnen we ook
meteen over het juridische traject spreken. Nu was de beschrijving vrij
open. Dan is het ook moeilijk om juridische stappen te zetten. Als je
strikter bent, kun je veel makkelijker formuleren wat je juridische stappen
zullen zijn. Ik kan nog niet te ver op de zaken vooruitlopen, maar ik weet
voor het vervolg dat dit uw warme belangstelling zal hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

5

De heer Hoogland vroeg verder naar het vierde spoorpakket. Kunnen de
infrabeheerder en de spoorwegonderneming in één holding worden
ondergebracht? Het vierde spoorpakket verbiedt dat niet, maar de regels
zijn wel aangescherpt als het gaat om de organisatorische onafhankelijkheid van de infrastructuurbeheerder en de onafhankelijkheid van de
besluitvorming van de infrastructuurbeheerder bij taken als het heffen van
een gebruiksvergoeding of het toewijzen van infrastructuurcapaciteit. Die
onafhankelijkheid moet worden gewaarborgd indien de spoorwegonderneming en de infrabeheerder binnen één holding zijn ondergebracht.
Volgens mij is dat tot stand gekomen naar bestaand Duits model. Men
heeft gezegd: het kan, mits je voldoet aan een heleboel spelregels en er
ook Chinese walls zijn.
Er is gevraagd naar de Belgische tolheffing. Heb ik aandacht voor de
grensregio’s? Je hebt de tol voor vrachtauto’s. Die is al ingevoerd.
Minister Weyts heeft gezegd dat hij ook een kilometerheffing voor
personenauto’s wil realiseren, waarmee met name buitenlanders gaan
meebetalen aan het Vlaamse wegenwet. Ik ben geen voorstander van
nieuwe wegbeprijzinginitiatieven. Dat is ook altijd heel duidelijk geweest.
Ik ben dan ook niet blij met het Vlaamse voornemen. Het idee was al
bekend. In het Vlaamse regeerakkoord staat het. Men heeft geschreven
dat het pas bij een volgend kabinet wordt gerealiseerd. Eerst wordt het
onderzocht. Men heeft dus ook nog geen concreet plan. Op alle
momenten dat ik mijn collega Weyts tegenkom, geef ik aan hoe ik erover
denk. In de Transportraad zal hij niet aanwezig zijn, want hij is een
regionale en geen federale Minister. Hij is van plan om eerst proefprojecten te gaan doen. De wijze waarop hij zich er nu over uitgesproken
heeft, lijkt verdacht veel op het Duitse plan, dat net verboden is door de
Commissie. Ik zie dus wel problemen voor hem. Ik hecht zelf aan het vrije
verkeer binnen de EU, in het bijzonder binnen de Benelux.
Ik vind ook de grensregio’s van groot belang. Ik zit er dan ook iedere keer
bovenop als zich daar problemen voordoen. Zo heb ik naar aanleiding van
de discussie over de kilometerheffing voor vrachtauto’s contact gehad
met Weyts over de kastjes en de problemen daarmee, of over het
onderliggende wegennet en de problemen daarmee. Hij heeft toen ook
aangegeven dat hij een aantal problemen zou oplossen. Er is veel gebeurd
sinds de invoering van die tolkastjes op 1 april 2016. TLN heeft gewezen
op problemen. TLN en I en M hebben vervolgens contact gehad met
Viapass. Na 1 april 2016 bleek dat eerder gemelde problemen niet waren
opgelost. Daarop heb ik weer gesproken met de Vlaamse collega en
gevraagd om coulance. Ik heb gezegd dat je geen boetes kunt opleggen
aan vrachtwagenchauffeurs als het systeem niet werkt, zeker als de
chauffeurs wel een kastje hebben besteld maar het kasje niet werkt of niet
tijdig is geleverd. Als je dat kunt aantonen, zou je geen boete moeten
krijgen. Weyts heeft besloten om die coulance ook te betrachten. Na de
initiële startproblemen en de stakingen die er zijn geweest in Wallonië heb
ik van de transportsector zelf geen indicaties meer gekregen dat er
problemen zijn, noch van TLN, noch van anderen. Mocht er iets zijn, dan
weet men mij snel te vinden. Dan zorg ik ervoor dat ik mijn collega
hierover weer spreek.
De heer Hoogland heeft gevraagd of er tijdelijke regelgeving mogelijk is
voor drones in afwachting van Europese regels. Er zijn nationale regels en
die worden op dit moment aangepast. Hierover heeft de Staatssecretaris
ook met de Kamer gesproken. Vorige week is er een VSO geweest en zijn
er moties aangenomen die we gaan uitvoeren. Volgens mij was toen een
van de vragen van het CDA wat we gingen doen met tijdelijke regelgeving. We gaan daar dus mee aan de slag.
Alle leden hebben gevraagd naar de stand van zaken met betrekking tot
het mandaat van de luchtvaartonderhandelingen. Tijdens de komende
Transportraad van 7 juni zetten wij ons als voorzitter ervoor in om tot
Raadsbesluiten te komen over de onderhandelingsmandaten voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

6

Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, ASEAN (Association of Southeast
Asian Nations) en Turkije. Die onderhandelingsmandaten stellen de
Commissie in staat om namens de EU een aantal luchtvaartakkoorden uit
te onderhandelen met de genoemde landen. Na de mandaatverlening
nodigt de Commissie de wederpartij uit om in onderhandeling te treden
over het luchtvaartakkoord. Vanaf dat moment mogen lidstaten niet meer
bilateraal onderhandelen. Een lidstaat kan wel expliciet toestemming
vragen aan de Commissie om bilaterale onderhandelingen te voeren. In
de praktijk gebeurt dat niet veel, maar het kan. Als er onderhandeld wordt
over onderwerpen waarop de EU niet exclusief bevoegd is, zal de
Commissie lidstaten uitnodigen om de onderhandelingen bij te wonen.
Dan kan het gaan om specifieke zaken die alleen voor een bepaald land
gelden. Hoelang het gaat duren is moeilijk te voorspellen. Of de overeenkomst er komt op 7 juni, weten we ook nog niet. We moeten bij alle
landen toetsen of ze het gaan doen. We hebben de verwachting dat dit
mandaat er wel gaat komen, maar wel onder een aantal strikte
voorwaarden. Als de Europese Commissie een akkoord bereikt, wordt dat
door de lidstaten geratificeerd en ter goedkeuring aan de Kamer
voorgelegd.
De heer Van Helvert vroeg wat er in staat met betrekking tot de vrijheden
en de verkeersrechten.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik heb nog een vraag over de mandaten. Is het standpunt over die
vijfde-vrijheidsrechten nog steeds hetzelfde, namelijk dat die niet worden
gegeven aan lidstaten uit de Golfregio? Of is dat niet meer ons standpunt?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik wilde die vraag net beantwoorden. De mandaten dragen bij aan eerlijke
concurrentie. Met de Emiraten hebben we een heel liberaal akkoord. Het
mandaat voegt alleen toe dat er ook afspraken gemaakt kunnen worden
over eerlijke concurrentie en staatssteun, en dat is winst. Wat Qatar betreft
kan het mandaat leiden tot meer verkeersrechten wederzijds, zij het
beperkt. Daaronder kunnen extra vrijheden zitten. Het kan, zeg ik. Daar
staan wel afspraken tegenover over eerlijke concurrentie en staatssteun.
Ook dat is per saldo winst. Je moet er natuurlijk altijd iets tegenover
zetten. Bilateraal zal het veel moeilijker, zo niet onmogelijk, zijn om
scherpe afspraken te maken over eerlijke concurrentie. We moeten dat
echt op EU-niveau doen. Ik begrijp best dat het spannend is. Je geeft het
immers in handen van een andere partij. We hebben de afgelopen jaren
gezien hoe de situatie is voor een lidstaat op individueel niveau. We zitten
al heel lang in een patstelling. We hopen dat dit uiteindelijk oplevert dat
die eerlijke concurrentie wordt gerealiseerd.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik meen dat ons standpunt was – dat gold ook voor Duitsland en
Frankrijk – dat we het vijfde-vrijheidsrecht niet zouden geven aan
Golfstaten, zeker nu nog niet, nu nog niet duidelijk is in hoeverre er sprake
is van eerlijke concurrentie. Nu merk ik dat we hierin wat soepeler
worden, of dat we het misschien wel weg willen geven als daar iets voor
terugkomt. Ik weet niet of dat te maken heeft met onze voorzittersrol.
Misschien kan de Minister iets explicieter zijn. Ik meende dat het
standpunt was dat we het vijfde-vrijheidsrecht niet zouden geven aan
Golfstaten, maar dat is dus veranderd. Begrijp ik dat goed?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De Emiraten hebben al wat van die vijfde-vrijheidsrechten. Het zit ook al in
het bestaande pakket. Voor Qatar zou het een onderdeel kunnen zijn, zei ik
net al. Onderhandelingsmandaten zijn echter vertrouwelijk, dus kan ik niet
zeggen wat daar wel en wat daar niet in zit. Ik wil wel aangeven dat niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

7

wordt gezegd dat dit nooit aan de orde kan zijn. Uiteindelijk moet het zo
zijn dat je, als je het doet, daar wel eerlijke concurrentie voor terugkrijgt
en per saldo ook winst boekt op dat dossier. Daar gaat het om, om de
winst per saldo.
De voorzitter:
De Minister vervolgt haar betoog.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik kom op de laatste vraag van de PvdA-fractie over de informatievoorziening in conflictzones naar aanleiding van MH17. In het rapport wordt
aanbevolen om EASA (European Aviation Safety Agency) een rol te geven
bij het verspreiden van informatie over conflictgebieden. Als voorzitter
hebben we er samen met de Commissie voor gezorgd dat dit wordt
meegenomen in de behandeling van de herziening van de
EASA-verordening. Grotere lidstaten hadden aanvankelijk moeite met de
uitbreiding van de EASA-taak, maar nu lijkt er toch brede steun te
ontstaan voor een concepttekst. De EASA-herziening is omvangrijk. Een
akkoord in de Raad is voorzien voor het Slowaakse voorzitterschap. Dat
geldt ook voor deze paragraaf. Dat zal zijn net na ons voorzitterschap.
Voor het AO van 1 juni ontvangt de Kamer een brief van de Staatssecretaris met daarin een overzicht van de verschillende activiteiten op het
gebied van informatievoorziening rondom de conflictgebieden.
De VVD-fractie wil het Eurovignet nogmaals aan de orde stellen en vraagt
expliciet naar hetgeen het coördinatiecomité gisteren heeft gesproken:
wat moeten we daarmee? Het Coördinatiecomité van het Eurovignetverdrag heeft gesproken over een aanpassing van de Eurovignettarieven.
De inzet is dat het volgende coördinatiecomité in september/oktober 2016
een definitief concept van de nieuwe tarieven ambtelijk afstemt, waarna
het in de verdragslanden Nederland, Denemarken, Luxemburg en Zweden
voor een politiek akkoord zal worden voorgelegd. De volgende uitgangspunten zijn het belangrijkst: een verdere differentiatie en vergroening naar
Euroklasse en geen stijging van de tarieven voor de schoonste vrachtauto’s op Euro 6. Het is niet aan de orde dat een van de deelnemende
landen uit het verdrag wil treden. Dat hebben we hier vooraf ook niet zo
besproken. We kijken vooral naar vernieuwing.
Mevrouw Visser (VVD):
Begrijp ik het goed dat de insteek is dat de rekening voor het
niet-verhogen van de tarieven voor Euro 6 naar de andere klassen gaat?
Of houdt men rekening met minder opbrengsten? Binnen welk financieel
kader worden de onderhandelingen gevoerd?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik weet niet of men uitgaat van gelijkblijvende opbrengsten. Misschien
kan ik dat vertellen in de tweede termijn.
Hoe wordt de Kamer betrokken bij de richtlijn ITS? De Kamer kan erop
rekenen dat ik haar zal informeren als er relevante ontwikkelingen zijn. Dit
onderwerp heeft, zoals de Kamer weet, ook mijn warme aandacht in
relatie tot de Declaratie van Amsterdam, waar ik hartstikke trots op ben
– als ik toch even reclame mag maken – dat die tot stand is gekomen in
april. Daarmee hebben de Europese lidstaten, de Commissie en ook de
industrie afgesproken om gezamenlijk te werken aan de doorontwikkeling
van connected en automated rijden. Daarmee kunnen we straks soepel
over de Europese wegen rijden zonder allerlei regels tegen te komen die
ons belemmeren. Ik denk dat dit de deur openzet voor een heleboel
innovatie maar ook verkeersveiligheid, brandstofbesparing en
doorstroming op de weg. De ambitie is om in 2019 het framework klaar te
hebben. Dat is nogal ambitieus, maar het leek mij een belangrijk signaal
voor zowel de lidstaten, als de markt. Mevrouw Visser heeft verder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

8

gevraagd naar de voortgang van de havenverordening. Dit was wel een
dossier waar we wat aan moesten trekken, maar afgelopen dinsdag vond
de tweede triloog plaats tussen de Raad en het Europees Parlement. Alle
partijen blijken bereid om de onderhandelingen voortvarend te voeren.
Op veel onderdelen is er ook overeenstemming bereikt. Wel zijn er nog
een paar belangrijke discussies te voeren, onder meer over de in het
Europees Parlement voorgestelde sociale bepalingen en de bepalingen
die financiële transparantie regelen. Vanuit Nederland kijken wij vooral
daarnaar. Op zich zijn die onomstreden, maar er worden weer andere
pakketten aan gekoppeld die wel omstreden zijn. De komende weken
worden de onderhandelingen voortgezet. Ik heb er vertrouwen in, zeker
na de eerste twee trilogen, dat we er voor de zomer uit zullen komen. Dan
kunnen we het nog in ons voorzitterschap afronden. Volgens mij staat
voor 29 juni een AO Zeehavens gepland. Dat is misschien een goede
gelegenheid om te vertellen hoe het is afgelopen.
Mevrouw Visser vraagt verder of er in verband met het artikel over
dieselfraude en haar motie ook wordt gekeken naar lacunes met
betrekking tot software. Artikel 5.2 is in mijn ogen de belangrijkste lacune.
Eigenlijk zat daar alle ruimte. In de derde overzichtsbrief van 16 februari
heb ik aangegeven dat TNO nog onderzoek verricht via de RDE (Real
Driving Emissions)-testprocedure. Mogelijk biedt dat een aantal aanknopingspunten. Wat mij betreft valt dat onder de motie-Visser. Misschien zijn
er nog meer punten die we aan de orde moeten stellen. Ik heb al
aangegeven dat artikel 5.2 waarschijnlijk ook zal worden besproken in de
Milieuraad en de Concurrentieraad. Dat komt dus nog terug.
Over TLN zijn veel vragen gesteld. Op sommige punten ben ik al
ingegaan. Onderwerpen in verband met bereikbaarheid zullen in een
ander debat terugkomen, bijvoorbeeld in een AO over wegverkeer.
Het CDA heeft gevraagd wat er wordt geregeld voor drones. Ik heb er al
iets over gezegd. De EASA-basisverordening kent een drietal artikelen die
specifiek voor drones zijn opgesteld. Het gaat om essentiële veiligheidseisen, diverse methodes voor het goedkeuren van drone-operaties
– dat biedt weer een kader voor het opstellen van risicogebaseerde
implementatie – en regelgeving. Eisen aan technische hulpmiddelen zoals
geofencing en identificatiechips zullen ook via Europese regels worden
vastgelegd.
Ik kom op de Single European Sky. Wij zijn sterk voorstander van
eenwording van het Europese luchtruim, zoals ook door de Kamer is
onderschreven met haar motie om de Single European Sky tot topprioriteit te maken tijdens het voorzitterschap. Het voorzitterschap biedt
helaas geen mogelijkheid meer om de wetgeving rondom SES II+ verder
te brengen, omdat de kwestie rondom Gibraltar dat heeft verhinderd.
Volgens mij had de Staatssecretaris gisteren weer een overleg met de
Spaanse Minister. Zoals men weet is Spanje in afwachting van de
vorming van een nieuw kabinet. Dat zal ergens eind juni plaatsvinden. Dat
heeft ons dit halfjaar gegijzeld. Stagnatie in de besluitvorming over een
nieuw wetgevingspakket belet de implementatie van één Europees
luchtruim echter niet, want die implementatie is een gezamenlijk proces
tussen lidstaten. Wij blijven ons dan ook inzetten voor het boeken van
voortgang. Volgens mij heeft de Staatssecretaris in haar brieven van
3 maart en 25 september de Kamer ook geïnformeerd over de ontwikkelingen. De netwerkmanager van Eurocontrol levert een grote bijdrage aan
het verkorten van vliegroutes, het verhogen van de capaciteit en het
ondersteunen van lidstaten bij het wegnemen van knelpunten. Daardoor
wordt nu 2,7% minder omgevlogen per vlucht. De gemiddelde vertraging
per vlucht is afgenomen. Hier staat: iets meer dan 0,6 minuten. Dat lijkt
me niet heel veel; ik weet niet of het wel goed is opgeschreven. De kosten
in Europa zijn afgenomen met ongeveer 360 miljoen per jaar op een totaal
van ongeveer 6 à 7 miljard per jaar. Dat is dus zo’n 6%. Dat zet zich voort.
Dit zijn goede ontwikkelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

9

Volgens mij heb ik hiermee alle vragen beantwoord.
De voorzitter:
Volgens mijn lijstje ook. Dank aan de Minister in eerste termijn. Ik geef de
heer Hoogland het woord voor zijn tweede termijn.
De heer Hoogland (PvdA):
Voorzitter. Goed dat de Minister op hoofdlijnen doet wat wij willen. Daar
wilde ik het bij laten.
Mevrouw Visser (VVD):
Op hoofdlijnen dan, hè?
Voorzitter. Dank aan de Minister. Volgens mij gaf zij in het begin van haar
beantwoording terecht aan dat er ook veel goede dingen gebeuren, juist
tijdens het voorzitterschap. Vandaag vindt bijvoorbeeld hier vlakbij in het
kader van verkeersveiligheid een meeting plaats. De afgelopen periode
hebben we kunnen zien dat er op vele terreinen samenwerking is gezocht
en ook wordt gezocht. Het bedrijfsleven heeft hierin nadrukkelijk ook een
rol gekregen. Het is terecht dat de Minister hier aandacht voor vraagt; bij
dezen nog wat extra zendtijd.
De Minister komt nog met een antwoord over Eurovignet. Dank voor de
snelle beantwoording van mijn vraag over tol. Ook het CDA en de PvdA
vroegen naar de grensregio. De Minister geeft aan dat zij het niet precies
kan zeggen. Op basis van de cijfers van de Verkeersinformatiedienst kan
worden vastgesteld dat op een aantal wegen meer verkeer is. Is de
Minister bereid om dit te blijven monitoren? Ook al is haar Vlaamse
collega niet aanwezig, het is wel verstandig om alvast een afspraak in te
plannen. Misschien kan de Minister dat nog voor de zomer doen. Het
baart mij wel wat zorgen dat de Vlaamse Minister zegt een aantal pilots te
willen doen. We zijn een handelsland, een land waarvan de inwoners
graag de grens over gaan, bijvoorbeeld om boodschappen te doen of een
dag te gaan winkelen. Met dit soort uitspraken en wellicht ook onderzoeken en pilots ontstaat onvrede. Bovendien gaan mensen ook omrijden.
Wanneer gaat de Minister daadwerkelijk in gesprek met haar Vlaamse
collega om te bereiken dat deze plannen van tafel gaan?
De heer Van Helvert (CDA):
Voorzitter. Laat ik beginnen met die tol. Ik denk dat wij daar steviger in
moeten zitten. We lossen het in dit AO natuurlijk niet op, maar we kunnen
ons echt geen gelaten houding permitteren. We hebben vragen gesteld en
die zijn ook beantwoord; dank daarvoor. We zien inderdaad dat het op de
A4 en de A58 drukker wordt met vrachtverkeer. Het is nog pregnanter
omdat iedereen in de grensregio door de verhoging van de accijnzen in
het buitenland gaat tanken, om vervolgens op de Nederlandse wegen die
brandstof te verbruiken. Dat is een pijnlijk punt. Daar moeten wij fel
stelling tegen nemen. Op het gebied van handel maar ook op het gebied
van transport werken wij veel met België samen. Of het nu gaat om het
uitdiepen van de Schelde of andere zaken, we zijn België altijd ter wille.
Als het nodig is, zie je dat echter niet terug op dit soort punten. Ik
verwacht dan ook echt een felle houding van de Minister.
Ik zit nog met het vijfde-vrijheidsrecht. Ik wil eigenlijk nog even met mijn
fractie overleggen. Ik snap wat de Minister zegt, maar ik dacht dat wij het
vijfde-vrijheidsrecht niet zomaar weg zouden geven en dat het strakker
was afgesproken. Ik vraag alvast een VAO aan. Mocht ik hierop terugkomen, dan kan ik mijn aanvraag altijd weer intrekken.
De voorzitter:
Het woord is aan de Minister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

10

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. De PvdA-fractie zei dat ik alles deed wat zij vroeg. Dat is een
iets te ruime interpretatie, maar als we daarmee wegkomen, lijkt me dat
prima, voor deze ene keer.
De VVD-woordvoerder maakte een opmerking over wat er is bereikt. De
onderhandelingen over het vierde spoorpakket waren echt heel zwaar. Dat
is goed gedaan door de mensen die eraan gewerkt hebben en ook door de
Staatssecretaris. Het is goed dat er overeenstemming is bereikt over de
richtlijn technische eisen binnenvaart. We hebben mooie bijeenkomsten
gehad, maar we krijgen nog meer bijeenkomsten, bijvoorbeeld de space
summit en, niet te vergeten, de TEN-T-dagen in Rotterdam, zo’n beetje de
grootste meeting op het vlak van corridors. De Kamer is daarvoor ook
uitgenodigd.
Blijf ik tol monitoren? Zorg ik ervoor dat de plannen van tafel gaan? We
moeten er bovenop zitten, zei de CDA-woordvoerder. Dat ging meer over
de huidige tol. Ja, op alle vlakken, zowel wat de bestaande tol als de
voorgestelde tol betreft. Voor de bestaande tol heb ik dat al gedaan door
direct toen er problemen waren, daarover contact op te nemen met mijn
collega Weyts. De Verkeersinformatiedienst heeft waargenomen dat op
enkele routes van en naar België verschuivingen van de verkeersstromen
plaatsvinden. Het is echt te vroeg om al conclusies te trekken. In het begin
heb je altijd een beetje herschikking van het verkeer. We blijven het echter
nauwkeurig monitoren. Hetzelfde gebeurde bij de invoering van Maut
voor vrachtauto’s in Duitsland. We zullen er zeker naar kijken. Als er
problemen zijn, weet ik mijn collega snel te vinden. Tegen nieuwe tol zal ik
mij blijven verzetten. Mevrouw Visser zegt zelfs dat het plan van tafel
moet. Het staat natuurlijk wel in een regeerakkoord. Het is net zoiets als
wanneer de Belgen zouden vragen om de maximumsnelheid van
130 km/u af te schaffen. Dan zou de Kamer ook zeggen: dat is onze
nationale bevoegdheid. Dat zeggen de Belgen andersom ook in dit geval.
Dat is ook de reden dat ik in het geval van Duitsland de weg van de
Europese Unie heb gevolgd. Daar is wel een mogelijkheid om ervoor te
zorgen dat de plannen geen doorgang hebben.
Er is gevraagd naar de totale opbrengst van het Eurovignet. Het voorstel
volgt nog. De verwachting is dat de opbrengst nog hoger zal worden, zo’n
8% à 10%. Dat is ook terecht, want men is al jaren inflatiecorrecties
misgelopen omdat België een tariefswijziging tegenhield. Het heeft
effecten en de Kamer zal hierover ongetwijfeld nog debatteren.
Wat de vijfde-vrijheidsrechten betreft: ons signaal is dat dit nooit zo
expliciet is afgesproken. Ik denk dat het goed is dat de heer Van Helvert
even contact heeft met het thuisfront om te vernemen hoe het daar is
ervaren. Ik wacht het af.
Mevrouw Visser (VVD):
Ter verduidelijking: het is goed om even te benadrukken dat de Vlaamse
voornemens gericht zijn op buitenlandse kentekens en niet zozeer op de
nationale kentekens. Dat is gewoon discriminatie en dat kan niet. Wanneer
krijgen we de stukken met betrekking tot het Eurovignet? Komt er een
verschuiving? Worden bepaalde categorieën zwaarder belast? Voor Euro 6
zal het tarief immers waarschijnlijk worden verlaagd. Wanneer kunnen we
het voorstel verwachten?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Eind dit jaar.
De voorzitter:
Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de tweede termijn van de
Minister en daarmee van dit debat. De volgende toezeggingen zijn
gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

11

− De Staatssecretaris zal het TNO-rapport over brommers inclusief een
kabinetsreactie met een politieke duiding naar de Kamer sturen.
− De Staatssecretaris zal voor het AO Luchtvaart van 1 juli een overzicht
naar de Kamer sturen over de informatievoorziening ten behoeve van
het vliegen over conflictgebieden.
− De Kamer zal worden geïnformeerd over relevante ontwikkelingen ten
aanzien van de ITS-richtlijn.
− De Kamer zal eind dit jaar worden geïnformeerd over het Eurovignet.
Daarmee hebben we de toezeggingen gehad. Er is een VAO aangevraagd
door de heer Van Helvert. Namens de commissie zullen we met de Griffie
nagaan wanneer dat kan worden ingepland, zodanig dat er nog voor de
Transportraad kan worden gestemd. Ik dank de Minister voor haar komst
naar de Kamer en ik dank de aanwezigen op de publieke tribune voor hun
belangstelling.
Sluiting 17.07 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 611

12