Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 317

JBZ-Raad

Nr. 196

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2013
Mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, bieden wij U hierbij het kabinetsstandpunt inzake de
Nederlandse visie op een toekomstig EU JBZ-beleidskader (postStockholm).
Graag zijn wij bereid om hierover met Uw Kamer van gedachten te
wisselen.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

kst-32317-196
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

1

Kabinetsstandpunt ten aanzien van het JBZ-meerjarenbeleid
vanaf 2015
Achtergrond
Het vigerende JBZ-meerjarenbeleidsprogramma, het Stockholm
Programma1, loopt in 2014 af. Met de totstandkoming van een nieuw,
strategisch JBZ-beleidskader in het verschiet, ligt er een belangrijke kans
voor Nederland om de Brusselse agenda voor de toekomst mee te
bepalen. De eerste, verkennende gedachtewisseling over de toekomst van
de EU-samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken
tijdens de informele Raad van JBZ-ministers op 18-19 juli jl. in Vilnius,
vormde de eerste stap in het proces richting een volgend programma.2 De
formele besprekingen over de inhoud van de opvolger van het Stockholm
Programma zullen op korte termijn een aanvang nemen. Ten behoeve
daarvan is het onderhavige kabinetsstandpunt opgesteld. Het behelst een
visie op hoofdlijnen ten aanzien van de richting waarin het JBZ-beleid zich
vanaf 2015 volgens het kabinet moet ontwikkelen. Daarbij is de
meerwaarde voor de burger, bedrijfsleven en de uitvoeringsorganisaties
een belangrijk vertrekpunt. Gelet op het meerjarige karakter, zal een
opvolger van het Stockholm Programma eveneens van betekenis zijn voor
het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie in de
eerste helft van 2016 en de beoogde prioriteiten in dat kader. Dat geeft
een extra dimensie aan de inzet van Nederland.
Zoals ook in het kader van de voorbereiding van het Stockholm
Programma het geval was3, dient het kabinetsstandpunt als een referentiekader, op basis waarvan de Nederlandse inzet systematisch kan worden
uitgedragen. Toekomstige concrete beleidsvoorstellen zullen vanzelfsprekend afzonderlijk op hun merites worden beoordeeld.
Proces EU
De totstandkoming van een volgend meerjarenbeleidsprogramma zal een
gezamenlijke inspanning zijn van Raad, Europese Commissie en Europees
Parlement. Op grond van artikel 68 Verdrag betreffende de Werking van
de Europese Unie (VWEU) is de Europese Raad bevoegd strategische
richtsnoeren van de wetgevende en operationele programmering in de
ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vast te stellen. Zoals aangekondigd
in de conclusies van de Europese Raad van 27-28 juni jl.4, zal de Europese
Raad in juni 2014 een discussie voeren over de mogelijke inhoud van die
richtsnoeren. In de tussentijd zal het toekomstige programma onderwerp
van gesprek zijn tussen de lidstaten. De voorzitterschappen is dan ook
verzocht om, ter voorbereiding van de bijeenkomst van de Europese
Raad, in de JBZ-Raad een proces van reflectie op gang te brengen.
De Europese Commissie is begonnen met de voorbereiding van een
mededeling over de visie van de Commissie op een volgend meerjarenbeleidsprogramma. Die mededeling wordt in maart 2014 verwacht. Gelet op
zijn rol op JBZ-terrein als medewetgever, zal een volgend programma ook
in samenspraak met het Europees Parlement tot stand komen. Verwacht
wordt dat het Europees Parlement een actieve rol zal nastreven in de
discussie over de totstandkoming van een opvolger van het Stockholm
Programma en daarbij ook een eigen voorstel zal aandragen.

1

Pb EU 4 mei 2010, C 115/1.
Kamerstuk 32 317, nr. 187.
3
Kamerstuk 23 490, nr. 557.
4
EUCO 104/2/13 REV 2.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

2

Horizontale uitgangspunten
Subsidiariteit
Het kabinet beschouwt Europese integratie als een stapsgewijs proces
waarbij tot samenwerking wordt besloten als de noodzaak daartoe
aanwezig is of als dit in het belang is van de deelnemende landen.5 Ook
op het JBZ-terrein, zoals bij asiel en migratie, is Europese samenwerking
hard nodig, omdat grensoverschrijdende problemen een grensoverschrijdende aanpak vereisen. Wel dienen we steeds opnieuw de afweging te
maken of onze beleidsdoelstellingen voldoende door de lidstaten op
centraal, regionaal of lokaal niveau kunnen worden verwezenlijkt. Het
kabinet meent, bijvoorbeeld, dat de EU zich bij de strafrechtelijke
samenwerking moet concentreren op het opheffen van eventuele lacunes
en op het voorkomen van «safe havens». Nederland staat afwijzend
tegenover herziening van reeds bestaande Europese regelgeving zo lang
daartoe geen noodzaak is gebleken.
Consolidatie, implementatie en evaluatie
Onder het Stockholm Programma is reeds veel wetgeving tot stand
gekomen. Het implementeren van deze regelgeving is doorgaans
tijdrovend en complex. In een volgend programma zou volgens het
kabinet de nodige nadruk moeten liggen op consolidatie en optimale
uitvoering van bestaande instrumenten in nationale regelgeving en in de
praktijk. Ook voor het vertrouwen van burgers in de overheid is het
noodzakelijk dat wordt uitgevoerd wat is afgesproken. Realistische
implementatietermijnen geven de lidstaten en in het bijzonder de
autoriteiten de nodige ruimte om de maatregelen te effectueren.
Daarnaast is het van belang dat voldoende aandacht worden besteed aan
de evaluatie van de implementatie. Daarbij dient niet alleen gekeken te
worden naar de omzetting in regelgeving maar vooral naar de vraag of
het beoogde (maatschappelijke) effect zich in de praktijk heeft
voorgedaan.
Kostenbeheersing en optimaal gebruik EU-financiering
Ook in de toekomst zal in bepaalde gevallen nieuwe wetgeving nodig zijn
om verdere stappen te zetten in de JBZ-samenwerking. Om resultaat te
kunnen garanderen, acht het kabinet het van belang dat vroegtijdig in het
wetgevingsproces inzicht wordt verkregen in de gevolgen van nieuwe
voorstellen, met name wat betreft kosten van de implementatie en de
effecten voor de uitvoeringspraktijk in de lidstaten. Dat vraagt om
hoogwaardige impactanalyses. Daarbij dient er ook aandacht te zijn voor
organisatorische gevolgen. Kostenbeheersing is tevens een belangrijk
aandachtspunt bij de evaluatie van bestaande maatregelen. Voorts zal het
kabinet de voor de JBZ-samenwerking beschikbare EU-fondsen strategisch inzetten voor het bereiken van beleidsdoelstellingen.6
Inzet op thema’s
Het kabinet hecht veel waarde aan de samenwerking op een aantal
JBZ-terreinen en acht het van belang die samenwerking, afhankelijk van
de maatschappelijke ontwikkelingen en praktijkbehoeften, verder te
brengen. Met inachtneming van de horizontale uitgangspunten zet het
5
6

Kamerstuk 22 112, nr. 1650.
De beschikbare fondsen voor het JBZ-terrein, te weten het Interne Veiligheidsfonds, het Asielen Migratiefonds en het Justitie Programma, worden vastgesteld binnen het meerjarig
financieel kader 2014–2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

3

kabinet in het proces richting een nieuw programma graag in het
bijzonder in op de volgende thema’s.
Domein justitie
Implementatie instrumentarium slachtoffers
De afgelopen jaren zijn op het niveau van de EU twee richtlijnen en een
verordening voor slachtoffers tot stand gekomen die in 2015 moeten zijn
geïmplementeerd in de praktijk van de lidstaten. Voor het vertrouwen van
slachtoffers in de overheid in het algemeen en de strafrechtspleging in het
bijzonder is het van groot belang dat wordt uitgevoerd wat is
afgesproken. Het kabinet zet dan ook in op een goede uitvoering en
naleving van de regelgeving zodat recht wordt gedaan aan slachtoffers.
Het bevorderen van de informatie-uitwisseling en het delen van kennis en
best practices stimuleert en versterkt de uitvoering van slachtofferrechten.
Een nauwere samenwerking op verschillende niveaus tussen de lidstaten
is nodig om de hulp, bescherming en schadevergoeding aan slachtoffers
in grensoverschrijdende zaken te verbeteren.
Bestuursrechtelijke grensoverschrijdende samenwerking
Nederland heeft ruime ervaring met het bestuurlijke handhavingsmodel;
bestuursrechtelijke sanctionering is in veel gevallen een goed alternatief
voor strafrechtelijke handhaving. Door het verschil in handhavingssystemen tussen lidstaten stuit de grensoverschrijdende handhaving via de
bestuurlijke weg echter op problemen. Binnen het Europees recht is de
strafrechtelijke grensoverschrijdende samenwerking voorwerp van
regeling. Het is de vraag of in de huidige tijd niet ook moet worden bezien
of er (meer) bestuursrechtelijke grensoverschrijdende samenwerking kan
worden gecreëerd, bij voorbeeld bij het innen van bestuursrechtelijke
boetes op terreinen waar sprake is van geharmoniseerd EU-beleid. Ook
buiten die terreinen zou de mogelijkheid van deze vorm van grensoverschrijdende samenwerking verder kunnen worden onderzocht.
Rechtsbescherming civiele aangelegenheden
De rechtsbescherming van de burger – onder meer als consument – en
bedrijven in civiele grensoverschrijdende aangelegenheden is mede van
belang voor de economische groei in Nederland en Europa. In materiële
zin is er de afgelopen jaren reeds veel tot stand gebracht op dit gebied.
Het kabinet hecht daarom belang aan consolidatie van bestaande wet- en
regelgeving. De nadruk dient in de komende periode in het bijzonder te
worden gelegd op het versterken van de procedurele waarborgen: hoe
worden burgers en bedrijven in staat gesteld hun rechten te verwezenlijken. De burger en de bedrijven dienen op een eenvoudige wijze toegang
te kunnen krijgen tot rechterlijke procedures en alternatieve geschillenbeslechting in andere lidstaten.
Voor de visie op de ontwikkelingen op het gebied van de civielrechtelijke
samenwerking in EU-verband wordt verwezen naar de brief Europees
civiel recht van de Minister van Veiligheid en Justitie aan de Tweede
Kamer d.d. 30 september 2013 (Kamerstuk 22 112, nr. 1708).
Rechtsstatelijkheid
Nederland zet zich al geruime tijd in voor de ontwikkeling van een
aanvullend EU-mechanisme om een politieke dialoog tussen lidstaten in
de Raad over rechtsstatelijke ontwikkelingen in de brede zin van het
woord mogelijk te maken. In Raadskader – zowel in Raad Algemene Zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

4

als Raad Justitie en Binnenlandse Zaken – wordt inmiddels gewerkt aan
de ontwikkeling van een aanvullend rechtsstatelijkheidsinstrument. Zowel
vicevoorzitter Reding als Commissievoorzitter Barroso hebben onlangs
aangegeven dat de Commissie met een Mededeling zal komen over een
rechtsstatelijkheidsmechanisme, waarbij het uitgangspunt is dat lidstaten
gelijkwaardig zullen worden behandeld en de nationale soevereiniteit niet
zal worden beperkt.
Daarnaast wordt op dit moment door enkele lidstaten, waaronder
Nederland, en het EU Fundamental Rights Agency (FRA) een exercitie
voorbereid waarbij voor enkele thema’s op het terrein van rechtsstatelijkheid in kaart wordt gebracht welke monitoringsprocedures en data
reeds bestaan op dit terrein. Als een van de initiatiefnemers steunt
Nederland de ontwikkelingen op dit vlak en hecht er belang aan dat deze
ook in de toekomst worden voortgezet. Nederland waakt er tegelijkertijd
wel voor dat de administratieve lasten niet worden verhoogd en dat er
geen onnodige institutionele doublures ontstaan.
Domein veiligheid
Cyber security, cyber crime en het gebruik van internet voor
criminele doeleinden
Nederland zet samen met zijn internationale partners in op een veilig en
open cyberdomein, waarin de kansen die digitalisering onze samenleving
biedt volop worden benut, dreigingen het hoofd worden geboden en
fundamentele rechten en waarden worden beschermd. De samenhang
tussen deze driehoek «veiligheid, vrijheid en maatschappelijke groei»
– waaronder zowel de economische als sociale voordelen die digitalisering biedt vallen – moet tot stand komen in een open dialoog tussen alle
partijen, zowel nationaal als internationaal.
Om deze doelstelling te bereiken, is Nederland voorstander van het
versterken van een integrale aanpak, en publiek-private samenwerking en
kennisdeling in EU verband. Het kabinet hecht ook grote waarde aan het
overeenkomen van een duidelijke EU-coördinatie op het gebied van
cybersecurity en een gemeenschappelijk extern optreden. Verder is het
noodzakelijk om computer emergency respons structuren te versterken,
de samenwerking op dat vlak verder te structureren, en om gedragen
richtlijnen en standaarden te realiseren. Daarnaast wil het kabinet stappen
te zetten om de mogelijkheden tot digitale opsporing op buiten de
landsgrenzen te vergroten, bijvoorbeeld door het juridische kader aan te
vullen en door implementatie van reeds overeengekomen kaders zoals de
cyber crime conventie van de Raad van Europa. De EU brede aanpak van
cybercriminaliteit zal verder aan effect winnen als de operationele
capaciteit om cyber crime aan te pakken binnen de Unie wordt vergroot.
Daarnaast vraagt het kabinet aandacht voor de bredere problematiek van
het gebruik van internet voor criminele doeleinden. In het Nationaal
Dreigingsbeeld Georganiseerde Criminaliteit (NDB) van 2012 wordt
geconcludeerd dat «het gebruik van internet als instrument ter facilitering
van het criminele bedrijf alomtegenwoordig is». Ook in internationaal
verband wordt die ontwikkeling gesignaleerd. Europol en het Europees
drugsagentschap EMCDDA gaven in januari jl. aan dat internet de illegale
handel in drugs, mensenhandel en vele andere criminele activiteiten
faciliteert.7 Het toenemende gebruik van internet voor criminele
doeleinden, dat niet onder de gangbare definitie van cybercrime valt,
noodzaakt volgens het kabinet tot een structurele, grensoverschrijdende
7

Europol en EMCDDA, EU Drug Markets report | a strategic analysis (2013), p. 118–119.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

5

aanpak. Het stimuleren van internationale samenwerking bij concrete
opsporingsactiviteiten, maar ook in de vorm van kennisuitwisseling is
daarbij cruciaal.
De geïntegreerde en de bestuurlijke aanpak
Bij de uitvoering van criminele activiteiten en het investeren van de
verkregen winsten is de «criminele ondernemer» niet gebonden aan
geografische of juridische grenzen. Net als bij legale sectoren van onze
economie geldt dat hij zich zal laten leiden door het vestigings- en
investeringsklimaat. Daarbij zijn met name de mogelijkheden tot het
gebruik van legale voorzieningen en structuren van belang. Een effectieve
aanpak van de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit vraagt
daarom om een aanpak die veel verder gaat dan handhaving van de
strafwet. Het gaat om de afbraak van een industrie. Met het oog daarop is
samenwerking tussen overheidsdiensten, om op te treden als één
overheid, noodzakelijk. Aan de hand van de goede ervaringen op
nationaal niveau met deze werkwijze, zet het kabinet in op het stimuleren
en ontwikkelen van de geïntegreerde aanpak op EU niveau, opdat
bijvoorbeeld wordt bewerkstelligd dat de politie in het kader van een
opsporingsonderzoek toegang heeft tot gewenste fiscale en bestuurlijke
gegevens in een andere lidstaat.
De bestuurlijke aanpak van criminaliteit vormt in dat verband een
belangrijke aanvulling op de al bestaande politiële en justitiële samenwerking in Europees verband. Alhoewel het Stockholm Programma
hiertoe al een eerste aanzet bevat, is het zaak het bestuur de komende
jaren beter in staat te stellen haar (lokale) infrastructuur te beschermen
tegen criminele organisaties die veelal grensoverschrijdend opereren. Op
dit moment is hier in EU-verband nog onvoldoende voor geregeld. Daarbij
dient in het bijzonder ingezet te worden op het versterken van de
informatiepositie van het bestuur in Europees verband bij het voorkomen
en bestrijden van (grensoverschrijdende) criminaliteit. In de praktijk blijkt
namelijk het voor bestuurlijke autoriteiten vaak niet mogelijk om de
benodigde informatie uit het andere EU lidstaten op te kunnen vragen die
noodzakelijk is voor het toepassen van bestuursrechtelijk instrumentarium
(zoals BIBOB) in grensoverschrijdende zaken. Het aantal bestuursrechtelijke zaken met internationale aspecten zal naar verwachting verder
toenemen en daarmee de behoefte aan internationale informatie. Een
adequate toepassing van de bestuurlijke aanpak vereist daarom Europese
samenwerking om in de benodigde informatie te kunnen voorzien.
Forensisch-wetenschappelijke kwaliteitsnormen
Forensisch onderzoek heeft in de loop der tijd een prominente plaats
gekregen in de opsporing en het forensisch bewijs wordt steeds belangrijker in het strafproces. Voor de betrouwbaarheid van forensische
informatie is kwalitatief goed forensisch onderzoek essentieel. Dat geldt
vanzelfsprekend ook voor forensische informatie die in het kader van de
strafrechtelijke samenwerking in EU-verband grensoverschrijdend wordt
uitgewisseld. Met het oog op een doeltreffende criminaliteitsbestrijding
en rechtshandhaving is het van belang dat de kwaliteit van forensisch
onderzoek EU-breed, in alle lidstaten op een acceptabel en gelijkwaardiger
niveau wordt gebracht. Het kabinet hecht daarom aan de uitvoering van
de Raadsconclusies van 13-14 december 2011 ter verwezenlijking van een
Europese Forensische Ruimte in 20208. In dat kader zet het kabinet actief
8

Council Conclusions on the vision for European Forensic Science 2020 including the creation of
a European Forensic Science Area and the development of forensic science infrastructure in
Europe, doc. nr. 17537/11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

6

in op de ontwikkeling van gemeenschappelijke minimumkwaliteitsnormen
voor forensische verrichtingen op basis waarvan de kwaliteit van het
forensische werk integraal kan worden gewaarborgd.
Operationele samenwerking ter bestrijding van georganiseerde
criminaliteit en financieel rechercheren
Europese samenwerking tegen georganiseerde criminaliteit blijft om
aandacht vragen. Daarbij gaat het zowel om beleidsmatige afstemming in
Brussel als om de samenwerking tussen de operationele diensten van de
lidstaten, met name op basis van het SOCTA (serious and organized crime
threat assessment) en de in JBZ-Raad vastgestelde prioriteiten. Bij de
aanpak van deze vormen van criminaliteit wordt ook aandacht besteed
aan zaken als witwassen, het ontnemen van criminele winsten en fraude
met overheidsgelden. In Nederland worden maatregelen genomen om
financieel onderzoek en het afnemen van crimineel vermogen te
versterken. Het kabinet acht het van belang om deze aanpak ook op
EU-niveau te stimuleren.
Het afnemen van criminele winsten is een belangrijk aspect in de
ontmanteling van criminele organisaties. In dit proces is financieel
rechercheren een cruciale stap die optimaal moet kunnen worden benut in
grensoverschrijdende onderzoeken. Mogelijke belemmeringen zoals
verschillen tussen lidstaten bij het inzetten van bevoegdheden in het
opsporingsonderzoek, het delen van informatie tussen lidstaten en de
(on)mogelijkheden van het afnemen van crimineel vermogen dienen in
kaart te worden gebracht. Deze analyse is de basis voor verdere stappen
om deze belemmeringen op te lossen. Bij voorkeur wordt gezocht naar
pragmatische oplossingen in de grensoverschrijdende opsporingspraktijk,
waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de ondersteunende rol van
Europol en Eurojust.
Consolidatie gegevensuitwisseling
Consolidatie is juist op het terrein van politiesamenwerking van belang
vanwege nieuwe wetgeving en het sterk toenemende dataverkeer binnen
de EU van de laatste jaren. De komende jaren is de volle inzet van de EU
nodig om de implementatie van EU instrumenten voor gegevensuitwisseling volledig uit te voeren, zodat het volledige potentieel van deze
instrumenten benut wordt. Met name het goed inrichten van gegevensbescherming, gegevensbeveiliging, het verstrekkingsregime en de kwaliteit
van de uit te wisselen gegevens dienen voorrang te krijgen in de
implementatie van wetgeving door lidstaten. Dit geldt onder meer voor de
centrale Europese databanken op het terrein van strafrechtelijke
handhaving en de openbare orde alsook voor de transnationale samenwerking via informatie-uitwisselingsnetwerken (zoals de
Prüm-netwerken).
Nationale veiligheid en crisisbeheersing
Nederland kent een stevige aanpak rond nationale veiligheid met het
model Nationale Risicobeoordeling. Tevens wordt gekeken naar de
benodigde capaciteiten om rampen en crises te voorkomen of het hoofd
te kunnen bieden. De nadruk ligt hierbij op preventie. Rampen en crises
houden zich niet aan grenzen, het kabinet zet daarom blijvend in op een
sterke faciliterende Europese én de bredere VN context op het terrein van
preventie, waarbij Lidstaten geholpen worden hun primaire verantwoordelijkheid voor crisisbeheersing effectief en efficiënt vorm te geven.
Investeren in preventie betaalt zich terug in het voorkomen van menselijk
leed en economisch verlies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

7

In dit verband heeft Nederland een belang bij goede, eenduidige
risicoanalyses en versterkte weerbaarheid, van burgers en vitale infrastructuren. De Europese Commissie kan een rol spelen om de nationale
risico-analyses te combineren tot een totaalbeeld van mogelijke risico’s en
actief informatiemakelaar te zijn tussen lidstaten met vergelijkbare risico’s
om zo gezamenlijk tot betere oplossingen te komen en derhalve de
weerbaarheid te versterken. Inspanningen op het terrein van crisisbeheersing zullen de komende periode met name voortvloeien uit de
uitvoering van het nieuwe EU Civiele Beschermingsmechanisme, waar in
oktober jl. politiek akkoord over is bereikt. Risicoanalyses en risicobeheersing vormen daar een onderdeel van. Daarnaast zet het kabinet in op
weerbaarheidsverhoging van de samenleving door kennis uit te wisselen
van publieke waarschuwingssystemen, gebaseerd op cell-broadcast
(NL-Alert) en risicokaarten.
Identiteit
Onvolkomenheden rondom de identiteitsvaststelling, identiteitsvastlegging en de identiteitsverificatie van personen hebben verstrekkende
gevolgen. Het thema identiteitsfraude en/of identiteitsmanagement raakt
zowel aan de kwaliteit van grensoverschrijdende gegevensuitwisseling
binnen de EU ten behoeve van de opsporing en vervolging van strafbare
feiten, als aan grensmanagement, (illegale) migratie, het gebruik van
sociale voorzieningen, online dienstverlening en de uitgifte en controle
van brondocumenten en identiteitsbewijzen. Het kabinet pleit daarom
voor samenwerking op EU-niveau ten aanzien van het voorkomen en
bestrijden van identiteitsfraude en op het gebied van de kwaliteit van
identiteitsmanagement, bijvoorbeeld door middel van de uitwisseling van
informatie en expertise.
Domein asiel en migratie
Consolidatie gezamenlijk asielbeleid, intensivering terugkeer en
waarborging bescherming grondrechten
In de komende jaren wil het kabinet de nadruk leggen op consolidatie en
optimale uitvoering van het gezamenlijke asielbeleid door de focus te
verleggen naar de implementatie van de wetgeving en verdere intensivering van de operationele samenwerking tussen lidstaten, ondersteund
door EASO. Asielbeleid van lidstaten moet beter worden afgestemd, met
als doel dat eenzelfde asielverzoek in iedere lidstaat tot een zelfde
resultaat leidt. Voor een goed functionerend asielbeleid is een effectief
terugkeerbeleid noodzakelijk. In EU-verband wil het kabinet erop inzetten
dat samenwerking met landen van herkomst en transit – ook ten aanzien
van gebieden buiten JBZ-terrein – mede afhankelijk wordt van samenwerking op het gebied van terugkeer. Hiervoor is een geïntegreerde
aanpak van beleidsvorming op zowel nationaal als EU-niveau
noodzakelijk.
Beheer van reizigersstromen aan de buitengrenzen
Bonafide reizigers moeten zo snel en eenvoudig mogelijk Nederland en de
EU in kunnen reizen en tegelijkertijd moet een passend niveau van
veiligheid worden gegarandeerd. Inzet van het kabinet is een efficiënte
samenwerking tussen de betrokken diensten en een informatie- en
risicogestuurde aanpak. Bij de ontwikkeling van het Slimme Grenzenpakket moeten het in- en uitreissysteem en het geregistreerd reizigersprogramma niet alleen de grensbewaking dienen, maar ook gebruikt kunnen
worden voor het toezicht, het realiseren van terugkeer en de bestrijding
van criminaliteit. Het kabinet vindt ook dat het visumbeleid een positieve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

8

rol heeft bij het faciliteren van de bonafide reiziger, mits dit niet de risico’s
op het gebied van illegale migratie en openbare orde vergroot. De
ontwikkelingen op het visumbeleid en de buitengrenscontrole moeten in
samenhang worden bezien. Het is bovendien noodzakelijk beter zicht te
krijgen op de intra-EU secundaire migratiestromen. Het kabinet zal zich
inzetten voor meer informatiegestuurd optreden en beter gebruik van
reeds bestaande ICT/registratiesystemen zodat lidstaten effectiever en
efficiënter op deze secundaire migratiestromen kunnen anticiperen.
Generiek integratiebeleid zowel voor derdelanders als
EU-onderdanen
Zoals verwoord in de integratiebrief die in februari aan de Kamer is
gezonden9, zijn belangrijke uitgangspunten van het kabinet dat personen
in de eerste plaats zelf verantwoordelijk zijn om hun integratie ter hand te
nemen, en dat integratie tegelijkertijd een wederzijdse inspanning vereist.
De doelgroep van nationaal en lokaal integratiebeleid is afhankelijk van
reële problemen en behoeften en omvat nieuwkomers – derdelanders en
EU-onderdanen, migranten die al langere tijd in Nederland verblijven,
alsmede jongeren met een migrantenachtergrond. Inzet van het kabinet is
dat er geen specifiek integratiebeleid wordt gevoerd, maar dat er wel
aandacht is voor integratie binnen generieke beleidsterreinen, zoals
veiligheid. Om dit beleid effectief te kunnen uitvoeren spant het kabinet
zich in de relevante EU- regels aan te passen.
Negatieve effecten van het vrij verkeer van personen
Het vrij verkeer van personen in de EU, dat mede ziet op het vrij verkeer
van werknemers, is een groot goed. Om het draagvlak voor het recht op
vrij verkeer te behouden, dient ook aandacht te zijn voor de negatieve
effecten. Dit vraagt, naast nationale maatregelen, ook om sterkere
samenwerking op EU-niveau. Het gaat hierbij vooralsnog om het
bestrijden van misbruik, het tegengaan van uitbuiting van mobiele
EU-burgers en het voorkomen van verdringing van nationaal aanbod door
oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden.
Externe dimensie
Externe dimensie
Ontwikkelingen in derde landen kunnen een directe impact hebben op de
veiligheid in de EU-lidstaten. Een «forward defense strategy» kan een
antwoord zijn om bepaalde problemen het hoofd te bieden. Nederland
denkt daarbij aan het monitoren van reisbewegingen van potentiële
terroristen, maar ook aan capaciteitsopbouw in derde landen of regio’s ter
bevordering van goed bestuur. Daarnaast kan het bevorderen van
adequate rechtshandhaving en het bevorderen van effectief en
menswaardig asiel- en migratiemanagement bijdragen aan een stabiele
situatie in derde landen. Asielzoekers moeten zoveel mogelijk worden
opgevangen en bescherming kunnen krijgen in de regio van herkomst.
Het is in dit verband van belang dat regionale ontwikkelings- en beschermingsprogramma’s (RDPP’s) van de EU verder ontwikkeld worden. Via
versterking van deze programma’s toont de EU solidariteit met de landen
en regio’s van herkomst en transit door hier samen met internationale
organisaties, zoals UNHCR, capaciteit op te bouwen om asielzoekers goed
op te vangen en de nodige bescherming te bieden.

9

Kamerstuk 32 824, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 196

9