Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 214

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2011
Op verzoek van uw Kamer reageer ik op het onderzoek van het NICIS
Institute en Ecorys «Stapelingseffecten van de bezuinigingen in het
sociale domein», dat is uitgevoerd in opdracht van de G32.
Onderzoek Nicis Institute en Ecorys
Het onderzoek is een verkennende analyse van de gevolgen van de
aangekondigde regeerakkoordmaatregelen zoals de invoering van de Wet
Werken naar Vermogen, Passend Onderwijs en de decentralisatie van
Jeugdzorg en AWBZ-begeleiding. De G32-gemeenten laten hiermee zien
dat ze, net als veel andere gemeenten, voortvarend begonnen zijn met het
implementeren van de hervormingen. Een dergelijk onderzoek kan voor
gemeenten behulpzaam zijn om beter zicht te krijgen op hun bestaande en
nieuwe doelgroepen.
Het onderzoek geeft een overzicht van maatregelen uit het regeerakkoord.
In antwoord op de Kamervragen van het lid Spekman van 30 november
jongstleden (Aanhangsel Handelingen II 2011/12, nr. 768) heeft de
staatssecretaris van SZW u aangegeven dat in het onderzoek een aantal
maatregelen niet (volledig) wordt meegenomen.
Ik merk op dat bij de rekenvoorbeelden in het onderzoeksrapport
geplande hervormingen, waaronder ontziemaatregelen, niet in alle
gevallen juist zijn meegenomen. Zo wordt nog uitgegaan van onjuiste
invoeringsdata van verschillende regelingen, zoals bijvoorbeeld de Wet
investeren in jongeren (WIJ).
Ook worden niet alle ontziemaatregelen meegenomen, zoals die in de
WWB. Om het activerende karakter en de vangnetfunctie van de WWB
verder te versterken, wordt met ingang van 1 januari 2012 de bijstand
voor inwonenden afgeschaft en wordt de toets op het partnerinkomen

kst-24515-214
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 24 515, nr. 214

1

vervangen door een toets op het huishouden. Het daartoe strekkende
wetsvoorstel Wijziging WWB en samenvoeging met de WIJ ligt op dit
moment ter behandeling bij de Eerste Kamer. Het rapport wijst er terecht
op dat huishoudens daardoor te maken kunnen krijgen met een
inkomensachteruitgang van enkele tientallen procenten. Het is echter niet
zo dat eenoudergezinnen er in algemene zin meer op achteruitgaan dan
ander type huishoudens. Ik verwacht niet dat de koopkrachtdalingen
leiden tot ongewenst gedrag, zoals het rapport gesuggereerd. De
maatregel is bedoeld om te voorkomen dat mensen afhankelijk worden
gemaakt van een uitkering. Een samenloop van bijstandsuitkeringen die
leidt tot een huishoudinkomen ver boven het minimum, stimuleert niet
om te werken. De inzet is daarom om de samenloop van uitkeringen in
een gezin te voorkomen. Om kwetsbare groepen te ontzien zijn er
uitzonderingen op de gezinsbijstand bijvoorbeeld voor inwonende
meerderjarige kinderen die onderwijs of een opleiding volgen. Het rapport
houdt geen rekening met deze uitzonderingen.
Ook wordt in het rapport gesteld dat huishoudens met extramurale zorg
de dupe worden van het wegvallen van persoonsgebonden budgetten
(PGB’s). PGB’s komen voor nieuwe gebruikers van extramurale zorg te
vervallen. Voor bestaande gebruikers geldt een overgangssituatie tot
2014. Dit betekent niet dat het recht op zorg vervalt. De zorg zal in natura
worden geleverd door zorgkantoren; onder bepaalde voorwaarden kan
men in aanmerking komen voor de vergoedingsregeling.
Tot slot stellen de onderzoekers dat de decentralisatie van beleid de
belofte in zich houdt dat het beleid doelmatiger en effectiever uitgevoerd
kan worden, mits gemeenten beleid mogen integreren, schotten mogen
doorbreken en beleidsvrijheid krijgen. Een doelmatige uitvoering dicht bij
de burger is primair een verantwoordelijkheid van gemeenten. Uitvoeringsbepalingen van het Rijk die daarbij knellend uitwerken, moeten
geïdentificeerd worden.
Visie van het kabinet
De inzet van dit kabinet is te komen tot een nieuwe balans in verantwoordelijkheden tussen burgers en overheid, tussen burgers onderling en
tussen overheden onderling. Met de grote decentralisaties (Werken naar
Vermogen, AWBZ begeleiding en Jeugdzorg) worden veel taken en
verantwoordelijkheden overgeheveld naar gemeenten. Gemeenten staan
het dichtst bij de burger en kunnen maatwerk bieden, uitgaande van de
mogelijkheden van mensen. Gemeenten kunnen hun participatiebeleid
meer vraaggericht inrichten. Het vertrekpunt is daarmee niet meer het
aanbod van voorzieningen, maar wat daadwerkelijk nodig is om te
participeren.
Gemeenten hebben aangegeven behoefte te hebben aan ondersteuning
en coördinatie voor de integrale aanpak. Ook de Tweede Kamer heeft op
deze samenwerking en afstemming aangedrongen (motie lid Uitslag c.s.;
2011–2012, 33 000 XVI, nr. 46). Het kabinet wil graag faciliterend optreden
en gemeenten in hun verantwoordelijkheid ondersteunen via de individuele implementatietrajecten van de decentralisaties. Voor de taken die de
komende jaren naar gemeenten gaan, worden door de departementen –
veelal in samenwerking met de VNG en andere stakeholders – zogeheten
transitie- of implementatiebureaus ingericht. Die voorzien in het
verstrekken van goede voorbeelden, fact sheets, websites en handreikingen en leveren informatie aan relevante partijen om de communicatie
richting cliënten vorm te geven.
Verder is in afstemming met onder meer de G4 en G32 een aantal
gemeenten (koplopergemeenten) geselecteerd die meerjarig worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 24 515, nr. 214

2

gevolgd om als voorbeeld te dienen voor andere gemeenten. Deze
koplopergemeenten worden ook benut om eventuele knelpunten tijdig te
signaleren. Daarnaast wordt op verschillende wijzen en momenten
gemonitord. Ik zie daarbij steeds toe op de samenhang tussen de
verschillende maatregelen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 24 515, nr. 214

3