Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 111

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 december 2011
De lumpsumbekostiging in het voortgezet onderwijs kent een personele
en materiële component. Elke vijf jaar wordt de materiële bekostiging
geëvalueerd en wordt de Kamer daarover geïnformeerd. Deze evaluatie
heeft de afgelopen maanden plaatsgevonden.1
Materiële bekostiging
De materiële bekostiging bestaat uit een vast bedrag per school en een
gedetailleerd systeem van bedragen per leerling. De bekostiging is
bedoeld voor het onderhoud van de schoolgebouwen en terreinen, de
schoonmaak en overige exploitatie waaronder leermiddelen, administratie
en beheer, energie- en waterverbruik. Schoolbesturen zijn vrij om naar
eigen inzichten de bekostiging in te zetten.
Uitkomsten evaluatie
De evaluatie heeft betrekking op de jaren 2006 tot en met 2010. Nagegaan
is of de materiële bekostiging in die periode toereikend is geweest,
gegeven de gerealiseerde kwaliteit. Hierbij zijn de kosten van onderhoud
aan gebouwen en terreinen, schoonmaak en overige exploitatie onderzocht. Het onderzoek is langs drie lijnen uitgevoerd:
− Een enquête (ingevuld door 203 scholen);
− Schouwingen van schoolgebouwen (90 gebouwen);
− Een analyse van de jaarrekeningen en bekostigingsgegevens van
schoolbesturen.
Bij ruim drie kwart van de schoolgebouwen is de kwaliteit op het
materiële vlak voldoende tot goed. De schoonmaak is op orde, het
schoolgebouw is in goede staat en met de overige exploitatielasten is het
ook voldoende tot goed gesteld.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-31289-111
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 289, nr. 111

1

Ruim de helft van de schoolbesturen zet de middelen doelmatig in. Zij
geven iets minder of evenveel uit dan zij aan materiële bekostiging
ontvangen, terwijl de kwaliteit voldoende tot goed is. Bij één op de vijf
besturen is de kwaliteit op orde, maar zij geven meer middelen uit dan zij
aan bekostiging ontvangen. Tot slot geldt voor de overige besturen: de
kwaliteit is op zijn best matig en daarvoor geven zij of veel te weinig of
veel te veel uit. Gegeven de bestedingsvrijheid is de inzet van de
middelen primair een verantwoordelijkheid van schoolbesturen. Toezicht
op de besteding ligt bij de raden van toezicht.
Toegespitst op de onderdelen onderhoud van gebouwen en terreinen,
schoonmaak en overige exploitatie, blijkt dat veruit de meeste schoolbesturen een goede kwaliteit kennen en rond kunnen komen met de
materiële bekostiging. Bij het onderhoud van de gebouwen en terreinen is
het beeld wat genuanceerder. Een kwart van de besturen kan binnen het
budget een goede kwaliteit realiseren. Bij de helft van de besturen is het
onderhoud weliswaar op orde, maar geven zij meer uit dan er aan
bekostiging binnenkomt. Het blijkt dat de schoolbesturen de afgelopen
periode veel extra (inhaal)investeringen hebben gepleegd, deels als
gevolg van de overheveling van het buitenonderhoud van gemeenten
naar schoolbesturen en de investeringen in praktijklokalen.
Opvallend is dat veel schoolbesturen aangeven niet alleen in onderhoud
te hebben geïnvesteerd, maar ook in nieuwbouw en verbouw. Terreinen
die in beginsel tot de verantwoordelijkheid van gemeenten behoren. Dat
schoolbesturen zelf in nieuwbouw en verbouw investeren is ook in eerder
onderzoek geconstateerd. Het geeft het belang weer van een goed
financieel beheer en een goede afstemming en samenwerking tussen
schoolbesturen en bij een doelmatige inzet van de middelen voor het
onderwijs. De VO-raad helpt schoolbesturen en scholen via bijeenkomsten
op het gebied van financieel management en een leidraad om financiële
beslissingen te nemen bij het (verder) optimaliseren van het financieel
beleid. Het Service Centrum Scholenbouw (SCS) geeft schoolbesturen en
gemeenten (kosteloos) advies op het gebied van bouw en huisvesting en
verspreidt daarnaast kennis en ervaringen op dit gebied.
Systematiek bekostiging en evaluatie
Schoolbesturen zijn vrij in de besteding van hun middelen. In de
toekenning van de bekostiging wordt nog onderscheid gemaakt tussen de
materiële en personele bekostiging. Voor de schoolbesturen is er echter
sprake van één budget met vrije besteedbaarheid.
Zoals ook de onderzoekers uit het rapport schrijven is het daarom lastig
om algemene conclusies te trekken over de toereikendheid van de
materiële bekostiging zonder daarbij de personele bekostiging te
betrekken. Naast de personele bekostiging zouden ook nog andere
financiële bronnen bij de analyse betrokken moeten worden (bijvoorbeeld
gemeentelijke bijdragen) evenals de doelmatigheid van de inzet van
middelen door schoolbesturen. Een afzonderlijke evaluatie van een deel
van de bekostiging biedt dus weinig houvast.
Zoals bekend is in het Regeerakkoord een vereenvoudiging van de
bekostiging in het voortgezet onderwijs opgenomen. Het ligt dus voor de
hand bij de invoering van deze vereenvoudiging de verplichting tot deze
deelevaluatie te schrappen en te vervangen door een meer zinvol
instrument.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 289, nr. 111

2

Conclusie
De evaluatie laat zien dat op het materiële vlak er in de onderzochte
periode weinig problemen zijn voor het merendeel van de schoolbesturen.
Ook wijst de evaluatie op de beperkte toegevoegde waarde van een
evaluatie van een deel van de bekostiging, gegeven de autonomie en
bestedingsvrijheid van de besturen.
Afhankelijk van hoe de toekomstige bekostiging in het voortgezet
onderwijs er precies uit gaat zien, zal worden bezien of en hoe op een
zinvolle manier invulling kan worden gegeven aan de monitoring van (de
besteding van) de bekostiging van schoolbesturen.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 289, nr. 111

3