Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 304

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2010
Hierbij bied ik u het verslag aan van de VTE-Raad (Energie en Telecom)
van 3 december jl. in Brussel, waarbij ik aanwezig was.
Tijdens het energiedeel van deze Raad werden Raadsconclusies aangenomen over consumentvriendelijker energiebeleid en de veiligheid van
olie- en gasactiviteiten op zee. Daarnaast werd van gedachten gewisseld
over de Europese energiestrategie 2020 en energie-infrastructuur en
informeerden het voorzitterschap en de Commissie de Raad over
ontwikkelingen aangaande internationale energierelaties, de stand van
zaken met betrekking tot het Economisch herstelplan en een tweetal
energiebijeenkomsten.
Tijdens het telecomdeel heeft de Raad van gedachten gewisseld over het
radiospectrum beleidsprogramma, op basis van een voortgangsrapport.
De Raad heeft voorts nota genomen van een voortgangsrapport over
ENISA (het Europese Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging)
en conclusies aangenomen over de Europese breedbandstrategie en over
de Innovatie Unie in relatie tot de Digitale Agenda.
Een uitgebreid verslag van de Raad vindt u in de bijlage bij deze brief. De
eerstvolgende VTE-Raad (Energie) vindt plaats op 28 februari 2011.
Daarnaast zal op 4 februari 2011 een Europese Raad worden gewijd aan
energie en innovatie.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

kst-21501-33-304
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 304

1

VERSLAG VTE-RAAD (ENERGIE EN TELECOM), 3 DECEMBER 2010
VTE-Raad (Energie)
Consumentvriendelijker energiebeleid
De Europese Commissie gaf een korte toelichting waarbij werd aangegeven dat consumentvriendelijk energiebeleid één van de vijf prioriteiten
van de Europese energiestrategie 2020 vormt. Er zullen maatregelen
genomen moeten worden om een actieve opstelling van bewuste
consumenten in de energiemarkt te stimuleren. Inzichtelijke prijsinformatie en eenvoudiger kunnen wisselen van energieleverancier zijn hierbij
van groot belang. Na deze toelichting werden de Raadsconclusies
aangenomen. Bij de gedachtewisseling over de Europese energiestrategie
2020 benadrukten diverse lidstaten evenwel dat bij consumentenbescherming nationale bevoegdheden in acht genomen moeten worden.
Veiligheid olie- en gasactiviteiten op zee
De Commissie gaf een korte toelichting op de in oktober verschenen
mededeling over de veiligheid van olie- en gasactiviteiten op zee, waarbij
zij aangaf de beste veiligheidsnormen van een aantal lidstaten voor de
gehele Europese Unie wil laten gelden. Daarnaast wil de EU in internationaal verband een actieve rol spelen om ook op internationaal niveau
hogere veiligheidsnormen te realiseren. Na deze toelichting werden de
Raadsconclusies aangenomen.
EU Energiestrategie 2020 en energie-infrastructuur
De Raad hield een debat over de recentelijk verschenen mededelingen
van de Commissie over de EU Energiestrategie 2020 en energieinfrastructuur met het oog op de Europese Raad van 4 februari over
energie en innovatie. De Commissie gaf aan met haar bevoegdheden
onder het verdrag van Lissabon te streven naar Europeanisering van het
energiebeleid, waarbij de subsidiariteit nauw in acht zal worden genomen.
Alleen daar waar de EU meerwaarde heeft is de Commissie voornemens
maatregelen nemen.
Op het terrein van energie-efficiëntie benadrukte de Commissie dat de
Europese besparingsdoelstelling van 20% in 2020 niet behaald wordt
zonder additionele maatregelen. Voorts gaf de Commissie aan dat voor
aanpassing van het Europese energienetwerk een vierstappenplan
noodzakelijk is: een strategische planning waarbij de ontbrekende
infrastructuur en EU-projecten worden geïdentificeerd, versnelde
vergunningverleningsprocedures, financieringsmodaliteiten en een
gemeenschappelijk extern energiebeleid. Voorts benadrukte de
Commissie dat bij het moderniseren van het Europese energienetwerk
solidariteit en integratie van hernieuwbare energie kernelementen moeten
zijn.
De mededelingen van de Commissie werden door de lidstaten op
hoofdlijnen positief ontvangen. Een aantal lidstaten, waaronder
Nederland, wees daarbij op het subsidiariteitsbeginsel: voor een effectief
Europees energiebeleid dient de juiste balans te worden gevonden tussen
maatregelen op Europees en op nationaal niveau.
Diverse lidstaten benadrukten het belang van energiebesparing als de
belangrijkste prioriteit binnen de energiestrategie. Verschillende lidstaten,
waaronder Nederland, toonden zich geen voorstander van door de EU
opgelegde bindende energiebesparingsdoelen. Een aantal landen
waaronder Nederland, gaf voorts aan dat meer aandacht nodig is voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 304

2

vereisten van een Europese markt voor hernieuwbare energie. Een enkele
lidstaat benadrukte de rol van biomassa voor het behalen van de
EU-doelstellingen voor hernieuwbare energie en besparing en drong
derhalve aan op bindende Europese afspraken voor het gebruik van
biomassa. Diverse lidstaten toonden zich evenwel tegenstander van
dergelijke afspraken.
Lidstaten benadrukten dat het primaat voor investeringen in de Europese
energie-infrastructuur bij gereguleerde marktpartijen moet liggen.
Daarnaast gaven veel lidstaten aan dat eerst het derde energiepakket
geïmplementeerd dient te worden en de effecten daarvan moeten worden
afgewacht voordat nieuwe maatregelen worden voorgesteld. Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, wezen voorts op het belang van
stroomlijning van vergunningsprocedures waarbij nationale bevoegdheden in acht genomen dienen te worden en aandacht moet zijn voor het
maatschappelijk draagvlak voor energie-infrastructuurprojecten. Ook
benadrukten enkele lidstaten, waaronder Nederland, dat moet worden
voorzien in betere mogelijkheden voor kostenallocatie bij grensoverschrijdende infrastructuurinvesteringen.
Een aantal lidstaten, inclusief Nederland, toonde zich kritisch over
Europese financiering van energie-infrastructuur. Diverse andere lidstaten
gaven evenwel aan dat de markt niet alle investeringen zal kunnen
realiseren en derhalve voorstander te zijn van innovatieve en flexibele
Europese financiering voor niet-commerciële projecten. Enkele lidstaten
wezen in dit kader op de mogelijkheden van het cohesiebeleid voor
financiering. Een aantal lidstaten benadrukte voorts dat het aansluiten van
de perifere gebieden op het Europese energienetwerk prioriteit dient te
krijgen. Daarnaast spraken diverse lidstaten zich uit voor heldere,
transparante criteria voor de selectie van Europese energieinfrastructuurprojecten.
Ten aanzien van de externe EU-betrekkingen benadrukten veel lidstaten
het belang van een gemeenschappelijke inzet, waarbij een aantal lidstaten
waaronder Nederland, benadrukte dat gemeenschappelijk optreden alleen
geboden is daar waar dat meerwaarde heeft, zoals bij crisissituaties.
Externe energiebetrekkingen en diversen
De Commissie ging kort in op een aantal ontwikkelingen op het terrein
van internationale energierelaties en in het bijzonder de ministeriele
bijeenkomst in het kader van de EU-VS Energieraad op 19 november jl. in
Lissabon, alsmede de EU-relaties met Oekraïne en Rusland. De
Commissie wees hierbij op de lastige positie van Oekraïne, ingesloten
tussen Rusland en de EU. Hierbij werd benadrukt dat de EU Oekraïne
moet blijven betrekken en werd gewezen op de recente toetreding van
Oekraïne tot de Energiegemeenschap.
Voorts werd kort ingegaan op de stand van zaken met betrekking tot het
Europees energieprogramma voor herstel, een energieconferentie op
30 november 2010 in Sofia over regionale samenwerking in Zuidoost
Europa «Energy without Frontiers – from national to regional approach»
en het «Green Energy Development Initiative» over de transitie na een
koolstofarme economie in de Zwarte Zee regio, dat werd aangenomen
tijdens de Black Sea Economic Cooperation energieministeriële op
12 oktober in Nafplio.
Hongarije ging tot slot in op de prioriteiten en belangrijkste energiebijeenkomsten tijdens zijn EU-Voorzitterschap. Als prioriteiten werden de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 304

3

integratie van de energiemarkt, een coherenter energiebeleid, energieinfrastructuurverbindingen en energie-efficiëntie genoemd.
Tijdens de VTE-Raad van 28 februari zullen naar verwachting Raadsconclusies voorliggen over de Europese energiestrategie 2020 en energieinfrastructuur. Voorts is het voornemen tijdens de informele Energieraad
op 2/3 mei en de VTE-Raad van 10 juni de Routekaart 2 050 te bespreken
die de Commissie naar verwachting op korte termijn zal uitbrengen.
Tijdens laatstgenoemde Raad zullen tevens Raadsconclusies over
energie-efficiëntie voorliggen.
VTE-Raad (Telecom)
Radiospectrum beleidsprogramma
Het voorzitterschap benadrukte het belang van EU-brede afspraken over
radiospectrum. Het gaat hier om het uitbouwen van nieuwe infrastructuren, onder andere voor draadloos breedband. De EU is wereldleider op
het gebied van draadloze communicatie en moet deze voorsprong
behouden en verder uitbouwen met nieuwe infrastructuren voor snel
draadloos breedband internet. De behoefte aan spectrum voor draadloos
breedband zal exponentieel toenemen, evenals spectrum voor andere
toepassingen zoals op het gebied van transport (bijvoorbeeld Galileo),
klimaat (bijvoorbeeld voor het kaart brengen van weersveranderingen) en
energie (bijvoorbeeld voor slimme meters). De planning en harmonisatie
van spectrum is van essentieel belang voor de uitbouw van deze
toepassingen.
De Commissie, bij monde van vicevoorzitter Kroes, benadrukte eveneens
het belang van radiospectrum voor de positie van de EU in de wereld,
voor economische groei, innovatie en voor de kwaliteit van leven. De
Commissie wees op het economisch belang van diensten die gebruik
maken van radiospectrum, zo’n 2% tot 2.5% van het BBP. Het gaat hier ook
om sectoren buiten de ICT- en telecomsector. De Commissie benadrukte
dat het voorstel voor het radiospectrum beleidsprogramma het bereikte
compromis over het nieuwe regelgevende kader voor elektronische
communicatie volledig respecteert. De Commissie verzekerde lidstaten
voorts niet in te willen breken op nationale competenties op dit terrein.
Belangrijk onderdeel zijn de afspraken over het digitaal dividend. De
doelstellingen voor het digitaal dividend zijn ambitieus maar noodzakelijk
voor het halen van de Europa 2020 doelstellingen op het terrein van
breedband.
Lidstaten spraken breed steun uit voor het idee van een radiospectrum
beleidsprogramma. Lidstaten erkenden het belang van gecoördineerde
afspraken op dit terrein voor economische groei, banen, het concurrentievermogen en het aanbod van draadloos breedband. Op een aantal punten
waren verschillende lidstaten kritisch. Ten aanzien van de reikwijdte van
het programma vroegen veel lidstaten om meer duidelijkheid over welke
sectoren precies onder het voorstel vallen. Een aantal lidstaten,
waaronder Nederland, liet weten kritisch te zijn over voorstellen die
verder gaan dan de interne markt, zoals veiligheid en openbare orde. Veel
lidstaten lieten zich net als Nederland ook kritisch uit over vergaande
harmonisatie op het terrein van uitgifte en inhoud van vergunningen,
zoals uitrolverplichtingen. Deze lidstaten wezen erop dat dit een nationale
competentie is. Veel lidstaten gaven aan in beginsel positief te staan
tegenover het voorstel om een systeem op te zetten dat het spectrumgebruik inventariseert, maar diverse lidstaten noemde daarbij wel enkele
zorgpunten zoals de vertrouwelijkheid van informatie en kostenbeperking.
Een klein aantal lidstaten, waaronder Nederland, toonde zich kritischer
over het voorstel voor een monitoringsysteem. Zo wees Nederland erop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 304

4

dat een dergelijk systeem dat ook consequenties kan hebben voor het
nationale beleid ten aanzien van spectrumgebruik voor publieke doelen.
Veel lidstaten spraken voorts steun uit voor het vrij maken van het digitaal
dividend voor draadloos breedband per 1 januari 2013. Een enkele lidstaat
pleitte voor financiële compensatie vanuit de EU. Een aantal lidstaten aan
de Oostelijke buitengrens gaven aan niet aan de deadline te kunnen
voldoen vanwege coördinatieproblemen met derde landen, waar de 800
MHz band veelal wordt gebuikt voor veiligheidstoepassingen. Nederland
gaf aan alles in het werk te stellen om het digitaal dividend zo spoedig
mogelijk vrij te maken maar dat de gestelde deadline van 1 januari 2013
krap is vanwege reeds vergeven vergunningen aan marktpartijen.
De Commissie toonde zich verheugd dat alle lidstaten het belang zien van
actie op dit terrein. Ten aanzien van het digitaal dividend gaf de
Commissie aan dat een ambitieuze doelstelling nodig is om het proces te
versnellen. De Commissie gaf voorts aan lidstaten te willen helpen waar
mogelijk om de deadline te halen. De Commissie wees daarbij op de
mogelijkheid van een derogatie tot 2015 voor die lidstaten die moeten
onderhandelen met niet-EU-landen en waar veiligheidsredenen
meespelen. Deze lidstaten kunnen echter de ambitieuze deadline ook
gebruiken in de onderhandelingen met niet-EU-landen om het proces te
versnellen. De Commissie benadrukte dat het bij assistentie van de kant
van de Commissie nadrukkelijk niet gaat om financiële compensatie. Er is
geen EU-fonds voor dit soort type kosten.
ENISA
Het voorzitterschap gaf een korte toelichting op het voortgangsrapport
waarin een aantal belangrijke discussiepunten naar voren komen uit de
discussie in raadskader tot nu toe. Deze liggen op het gebied van de
invulling van de taken van ENISA (met name ten aanzien van de rol bij
bestrijding van cybercriminaliteit), de toekomstige financiële middelen, de
lengte van het mandaat en de rol van de management board. De
Commissie riep lidstaten op om zo snel mogelijk tot een akkoord te
komen over de voorstellen voor modernisering en versterking van ENISA.
De Raad nam zonder verdere discussie nota van het voortgangsrapport.
De Europese breedbandstrategie
Het voorzitterschap gaf een korte toelichting op de conclusies over
breedband. Hierin verwelkomt de Raad de mededeling van de Commissie
en worden verschillende acties genoemd die de Commissie en de
lidstaten moeten oppakken om de breedbanddoelstellingen te halen. De
rol van de markt en een technologieneutrale aanpak bij het stimuleren van
de uitrol van breedbandnetwerken staan hierbij centraal. De Commissie
verwelkomde de conclusies, die goed aansluiten bij de voorstellen in de
mededeling over de breedbandstrategie. De conclusies werden zonder
verdere discussie aangenomen.
Innovatie Unie in relatie tot de Digitale Agenda
Het voorzitterschap gaf een korte toelichting op de conclusies over de
Innovatie Unie in relatie tot de Digitale Agenda. Hierin benadrukt de Raad
dat de Digitale Agenda en de Innovatie Unie geïntegreerde strategieën
zijn, die in onderlinge samenhang cruciaal zijn voor het halen van de
doelstellingen van de Europa 2020 strategie. De conclusies werden zonder
verdere discussie aangenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 304

5

Diversen
Roaming
De Commissie kondigde een grootschalige publieke consultatie aan over
roaming, in voorbereiding op de mogelijke aanpassing van de huidige
EU-regels voor roaming die juni 2011 aflopen. De Commissie gaf aan dat
de regulering van roaming op EU-niveau tot een aanzienlijke daling van
de consumententarieven heeft geleid, maar dat er nog altijd sprake is van
onvoldoende concurrentie op de Europese markt. De Commissie
benadrukte dat het nu tijd is om een echte interne markt voor roaming te
bewerkstelligen en dat zij daarbij streeft naar het vrijwel gelijktrekken van
roaming- en nationale tarieven tegen 2015.
Internet Governance Forum (IGF)
Het voorzitterschap informeerde de Raad kort over de stand van zaken van
besluitvorming in het kader van de VN over de voortzetting van het
Internet Governance Forum voor de volgende vijf jaar (2011–2015). Gezien
de voorbereidende besprekingen in New York van 26 oktober jl., ziet het er
volgens de Commissie naar uit dat het formele besluit over de voortzetting (gepland december 2010) positief zal zijn.
Werkprogramma Hongaars voorzitterschap
Het aankomend Hongaars voorzitterschap noemde drie prioriteiten op
telecomgebied voor het komend half jaar; 1) de digitale agenda;
2) veiligheid (waaronder ENISA) en 3) radiospectrum. Daarnaast zullen
specifieke onderwerpen aan de orde komen als roaming, universele
diensten en e-government diensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-33, nr. 304

6