Bezoekadres:
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
www.rijksoverheid.nl
Kenmerk
1796736-213912-DMO

Uw brief
23 oktober 2020

Datum
Betreft

17 december 2020
Brief Indische kwestie

Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de datum
en het kenmerk van deze
brief.

Geachte heer M.,
Op 23 oktober jongstleden heeft u mij een mail gestuurd met een verzoek om een
reactie op de zogenaamde Indische kwestie. U heeft deze mail in afschrift naar de
Tweede Kamer gestuurd. De Vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (VWS) heeft op basis daarvan mij op 9 november 2020 verzocht een
afschrift van mijn reactie te sturen aan deze commissie.
Uw mail betreft de zogenaamde backpay-kwestie, waarbij voormalig ambtenaren
van het Nederlands-Indisch gouvernement en voormalig militairen van het
Koninklijk Nederlands-Indisch Leger tijdens de Japanse bezetting van NederlandsIndië geen (volledig) achterstallig salaris of soldij betaald hebben gekregen.
U stelt dat de backpay-kwestie naast juridische aspecten, ook een morele zijde
heeft. De verwijzing naar Nederlands-Indië en later Indonesië als
verantwoordelijke partij voor uitbetaling van deze backpay vindt u een moreel
verwerpelijk argument, omdat het stelt dat Nederlandse staatsburgers in
Nederlands-Indië niet dezelfde grondrechten hadden als staatsburgers in
Nederland. Het getuigt ook van een moreel verwerpelijke houding ten aanzien van
alle destijds niet-Nederlandse staatsburgers, die vanwege hun trouw aan
Nederland, de voormalige kolonie hebben moeten ontvluchten.
Voorts stelt u dat de Nederlandse regering Nederlands-Indië de facto bestuurde en
een autonoom handelende rechtspersoon Nederlands-Indië nooit heeft bestaan. U
verwijst daarbij naar de machtsverhouding tussen Nederland en Nederlands-Indië.
Graag reageer ik op hetgeen u mij heeft geschreven.
De backpay-kwestie is voor velen een zaak die nog niet is afgesloten, een gevoel
van onrecht overheerst bij hen. Ik kan mij dat goed voorstellen. Ik zie de
teleurstelling en het verdriet. Na de ontberingen die soldaten en ambtenaren in
dienst van het Nederlands-Indisch gouvernement hadden geleden onder de
Japanse bezetting, was het voor velen van hen een grote teleurstelling dat zij in
de daarop volgende decennia geen salaris of soldij uitbetaald hebben gekregen.
Deze gevoelens werden en worden gedeeld door hun echtgenotes, weduwen,
kinderen en kleinkinderen.
Pagina 1 van 3

Tegelijkertijd is het een vaststaand feit dat in de tweede helft van de jaren ’50 in
diverse arresten van de Hoge Raad (Poldermans/Staat van 15 juni 1956 en
Froeling/Staat van 28 maart 1958) geoordeeld is, dat claimanten voor
achterstallig salaris en soldij zich niet tot de Staat de Nederlanden konden
wenden. Dit is een duidelijk juridisch oordeel, hoe vervelend dit ook is voor
betrokkenen. Het feit dat Nederlands-Indië een kolonie was van moederland
Nederland en Nederland tot eind 1949 de uiteindelijke zeggenschap had, doet
niets af aan het rechterlijk oordeel. Krachtens de destijds geldende Indische
Comptabiliteitswet gold dat Nederlands-Indië een rechtspersoon was, waarvan de
eigendommen, baten en lasten waren gescheiden van die van Nederland. Dit
betekent dat de Nederlandse Staat niet aansprakelijk is voor de achterstallige
salarissen van voornoemde ambtenaren en militairen. Zij waren immers in dienst
van het Nederlands-Indische gouvernement, niet van Nederland.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Maatschappelijke
Ondersteuning
Team D
Kenmerk
1796736-213912-DMO

Verder wijs ik er op dat de Nederlandse overheid in de afgelopen decennia
verschillende initiatieven heeft ontplooid om personen uit voormalig NederlandsIndië financieel tegemoet te komen. In 2001 is Het Gebaar ingesteld, dat diende
als compensatie wegens de kille ontvangst bij aankomst in Nederland. In 2015
trad de Backpay-regeling in werking, tot stand gebracht in overleg met het Indisch
Platform en breed gesteund door de Tweede Kamer. Deze regeling was bedoeld
als finale financiële tegemoetkoming op morele gronden voor niet uitbetaalde
salarissen aan op dat moment nog in leven zijnde oud-militairen en oudambtenaren. Eerder was de Uitkeringswet Indisch Geïnterneerden (1981) van
kracht, op basis waarvan voormalig geïnterneerden en hun weduwen een
eenmalige uitkering van 7500 gulden ontvingen.
Voorts is in 2018 de Subsidieregeling collectieve erkenning van Indisch en Moluks
Nederland in werking getreden. Deze regeling dient ter erkenning voor wat de
Indisch Molukse gemeenschap tijdens de oorlog in Nederlands-Indië heeft
meegemaakt en vervolgens bij aankomst in Nederland heeft moeten ondergaan.
Op basis van de regeling kunnen leden van de Indische en Molukse gemeenschap
subsidie aanvragen voor projecten die gericht zijn op Indisch Moluks Nederland
De voornoemde regelingen kunnen het gevoel van onrecht en teleurstelling niet
wegnemen. Ik ben mij daar terdege van bewust. Op basis van het vorenstaande
deel ik evenwel uw stelling, dat de Nederlandse overheid zijn aansprakelijkheid
ontkent, niet. Een dergelijke aansprakelijkheid bestaat niet in juridische zin,
terwijl er vanuit moreel oogpunt diverse initiatieven door de overheid zijn
ontplooid. De inzet van mijn beleid richt zich daarom op de toekomst. In dat kader
stel ik in de periode 2020 tot 2022 € 20.4 miljoen extra beschikbaar voor extra
activiteiten in het kader van de geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië en
het Indische erfgoed in Nederland (brief aan de Tweede Kamer van 15 oktober
2020, 20 454, nr. 163). Ook als dank en erkenning voor wat de Indische
gemeenschap heeft betekend voor Nederland. De geschiedenis en het cultureel
erfgoed van voormalig Nederlands-Indië in alle facetten horen bij de Nederlandse
samenleving.
Ten slotte wijs ik u er op dat op 8 december de Tweede Kamer de motie Van
Gerven (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XVI, nr. 125) met 149
stemmen heeft aangenomen. Deze motie stelt dat het wenselijk zou zijn om ook
voor de groep van op 15 augustus 2015 nog levende weduwen van militairen en
ambtenaren een financiële regeling te treffen.

Pagina 2 van 3

Het kabinet wordt gevraagd te onderzoeken of een dergelijke financiële regeling
haalbaar en uitvoerbaar is en, zo ja, op welke wijze dit kan worden vormgegeven.
Ik buig mij op dit moment over de uitvoering van deze motie.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Een afschrift van deze
reactie stuur ik, conform het verzoek van de Vaste Commissie voor VWS,
geanonimiseerd naar de Tweede Kamer.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Maatschappelijke
Ondersteuning
Team D
Kenmerk
1796736-213912-DMO

Hoogachtend,
de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

Paul Blokhuis

Pagina 3 van 3