Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 285

Invoering publiek toezicht en handhaving van de
verordening 2019/1150 van het Europees
Parlement en de Raad ter bevordering van
billijkheid en transparantie voor zakelijke
gebruikers van onlinetussenhandelsdiensten
(Wet publiek toezicht en handhaving
verordening bevordering billijkheid en
transparantie voor zakelijke gebruikers van
onlinetussenhandelsdiensten)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 5 juni 2023
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het door de vaste
commissie voor Economische Zaken en Klimaat uitgebrachte verslag over
het wetsvoorstel. In deze nota zijn de vragen en opmerkingen uit het
verslag integraal opgenomen in cursieve tekst en de beantwoording
daarvan in gewone typografie.
I. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Zij onderschrijven volledig het belang van
extra bescherming van ondernemers ten opzichte van online tussenhandelsdiensten onder andere vanwege ongelijke machtsverhoudingen,
waarbij het bieden van transparantie door tussenhandelsdiensten en
toezicht op de geboden transparantie een belangrijke rol spelen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
onderhavige wetsvoorstel. Zij vinden het belangrijk dat ondernemers en
onlinetussenhandelsdiensten een duidelijke, eerlijke en voorspelbare
handelsrelaties kunnen behouden. Deze leden willen de regering nog een
enkele vraag voorleggen.
De leden van de CDA-fractie verwelkomen het onderhavige wetsvoorstel.
Deze leden steunen het voornemen om een publieke toezichthouder aan
te stellen om effectief toezicht te houden op het gedrag van online
platforms ten aanzien van hun zakelijke gebruikers. Deze leden maken zich
net als de regering zorgen over de toenemende machtspositie van online
platforms en hechten groot belang aan het beschermen van (kleine)
ondernemers tegen machtsmisbruik door deze platforms. Deze leden
hebben nog enkele vragen over het wetsvoorstel.

kst-36285-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

1

De leden van de SP-fractie hebben het onderhavige wetsvoorstel gelezen
en hebben hierover nog enkele vragen. De leden van de SP-fractie vinden
het van belang om kleine ondernemers te beschermen tegen de steeds
groter wordende macht van onlinetussenhandelaren. In dat kader vragen
zij de regering of de drempel voor kleine ondernemers om melding te
maken bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) niet te groot kan zijn,
zeker gezien de afhankelijkheidsrelatie, die in het voordeel uitvalt van de
onlinetussenhandelaar. Is er bijvoorbeeld een bepaald loket bij de ACM
waar laagdrempelig gemeld kan worden? Heeft de ACM hiervoor
voldoende capaciteit?
Ik vind het belangrijk dat een ondernemer laagdrempelig melding kan
doen als een platform de P2B-verordening niet naleeft. Dit is een van de
redenen geweest om de ACM voor te stellen als toezichthouder van de
verordening. Het is voor een ondernemer immers laagdrempeliger om
een melding te doen bij de ACM dan om een geschil aan te kaarten bij het
platform zelf of om een procedure te starten bij de rechter. Het
wetsvoorstel geeft daarmee extra bescherming aan ondernemers die
gebruik maken van platforms om hun diensten aan te bieden.
Om het voor ondernemers makkelijk te maken om melding te doen, heeft
de ACM inderdaad een bedrijvenloket op haar website. Bij dit klachtenloket vinden ondernemers ook documenten die uitleg geven over de
onderwerpen waarop de ACM toezicht houdt. Op deze manier houdt de
ACM het indienen van klachten zo laagdrempelig mogelijk.
Ik ben het met de leden van de SP-fractie eens dat het daarnaast
belangrijk is dat de ACM voldoende middelen en capaciteit heeft, zodat zij
effectief toezicht kan houden. In haar uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets (UHT) gaf de ACM aan dat zij verwacht daar 5 fte voor nodig te
hebben. Daarom krijgt de ACM structureel de beschikking over 5 fte
(€ 620.000). Het geld kan worden ingezet voor het behandelen van
signalen, het doen van onderzoek en het handhavend optreden.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden constateren dat
deze wet voorziet in een bevoegdheid voor de ACM om toezicht te houden
op de naleving van de platform-to-business verordening
(P2B-verordening). De leden van de ChristenUnie-fractie hebben bij dit
wetsvoorstel een aantal vragen aan de regering.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering om uit het
oogpunt van consumentenbescherming en bescherming van (derde)aanbieders middels het instellen van een collectieve actie in te gaan op
de wenselijkheid om aan Nederlandse rechters de bevoegdheid toe te
kennen om zich uit te spreken over schendingen van de P2B-verordening
die hebben plaatsgevonden in het buitenland en ook over de ontvankelijkheid van belangenorganisaties dan wel vertegenwoordigende
organisaties.
Organisaties en verenigingen die zakelijke gebruikers vertegenwoordigen,
kunnen een rechtsvordering indienen bij bevoegde nationale rechterlijke
instanties. Artikel 14, eerste lid, van de P2B-verordening bepaalt aan welke
eisen zij moeten voldoen om ontvankelijk te zijn voor het instellen van een
vordering. Zolang zij voldoen aan deze eisen, kunnen ook vertegenwoordigende organisaties en verenigingen met een vestiging in een andere
lidstaat een collectieve rechtsvordering instellen bij de Nederlandse
rechter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

2

De Nederlandse rechter kan zich in het kader van een collectieve actie ook
uitspreken over schendingen van de P2B-verordening in andere lidstaten.
Om ontvankelijk te zijn, moet de collectieve actie echter wel een
voldoende nauwe band met de Nederlandse rechtssfeer hebben. Dit is
bijvoorbeeld het geval als het merendeel van de personen die de
rechtsvordering probeert te beschermen, zijn gewone verblijfplaats in
Nederland heeft (artikel 3:305a, derde lid, onderdeel b, onderdelen 1° en
2°, van het BW, zoals van overeenkomstige toepassing verklaard in het
voorgestelde nieuwe artikel 3:305ca van het BW). Het kabinet acht dit in
het licht van de bescherming van de zakelijke gebruikers van platforms
voldoende.
In de vraag van de leden van de ChristenUnie wordt ook gewezen op het
belang van consumentenbescherming. De bepalingen van de
P2B-verordening zijn gericht op de bescherming van de zakelijke
gebruikers van platforms en zien niet op consumentenbescherming. Het
recht om een collectieve actie te starten op grond van artikel 14 van de
verordening is dan ook beperkt tot organisaties en verenigingen die
zakelijke gebruikers vertegenwoordigen. Het belang van consumentenbescherming is derhalve niet aan de orde bij de toepassing van artikel 14
van de verordening. Er is andere regelgeving die wel consumenten
beschermt wanneer zij gebruik maken van platforms, zoals de Digital
Services Act (DSA).
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen voorts naar de internationale
context van platformdiensten. Deze leden vragen de regering of en, zo ja,
welke handhavings- of onderzoeksmogelijkheden de ACM nationaal heeft
wanneer er zaken in andere landen lopen tegen een platform, maar er
nationaal nog geen dringende signalen zijn ontvangen? Tevens vragen
deze leden de regering welke handhavings- of onderzoeksmogelijkheden
de ACM nationaal heeft wanneer er al zaken in andere landen lopen tegen
een platform en er in Nederland ook signalen zijn ontvangen?
De ACM wordt bevoegd om toezicht te houden op de naleving van de
P2B-verordening in Nederland (artikel 3 van onderhavig wetsvoorstel).
Voor het doen van onderzoek in het kader van dit toezicht is het niet
noodzakelijk dat de ACM een dringend signaal over een mogelijke
overtreding van de verordening in Nederland heeft ontvangen. Eventuele
zaken in andere lidstaten kunnen ook aanleiding zijn voor de ACM om een
onderzoek te starten. Het is aan de ACM om per geval te bepalen of zij een
onderzoek start. Handhaving, dat wil zeggen het opleggen van sancties, is
evenwel pas mogelijk als de ACM de overtreding van bepalingen van de
P2B-verordening in Nederland heeft vastgesteld. Het enkele feit dat tegen
een platform in andere lidstaten zaken lopen wegens overtreding van de
P2B-verordening is daarvoor onvoldoende.
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Het lid van de BBB-fractie heeft een aantal vragen.
2. De P2B-verordening en huidige uitvoeringswijze
2.1 Werkingssfeer
Het lid van de BBB-fractie leest dat de verordening van toepassing is op
een breed scala aan online platforms en deels van toepassing is op online
zoekmachines, naar aanleiding van de probleemstelling in het gedeelte
van de memorie van toelichting over het doel en de achtergrond van het
wetsvoorstel. Een aantal voorbeelden die gegeven worden zijn reserveringsplatforms, vergelijkingssites, online marktplaatsen en appstores. Kan
de regering meer onderbouwing geven over of de reikwijdte van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

3

verordening passend is voor de probleemstelling die ten grondslag ligt
aan de verordening? Bestaat er bijvoorbeeld een risico dat midden- en
kleinbedrijven (mkb), die niet de capaciteiten hebben om te voldoen aan
de verordening, geraakt gaan worden vanwege de afbakening en het,
mogelijk onbewust, niet voldoen aan de verordening?
De P2B-verordening beoogt ondernemers te beschermen wanneer zij
zaken doen met online platforms. Dat is nodig, omdat ondernemers vaak
afhankelijk zijn van platforms. Daarbij is gekozen voor een brede
reikwijdte. Ondernemers opereren immers op verschillende type
platforms. Daarnaast beoogt de verordening zowel grote ondernemers als
het mkb te beschermen. Deze ondernemers zijn afhankelijk van verschillende platforms. Sommige ondernemers zijn afhankelijk van grote
platforms, terwijl andere ondernemers alleen lokaal opereren of zich op
een niche markt bevinden. In de P2B-verordening heeft de Europese
wetgever daarom gekozen voor een brede reikwijdte. Het ligt voor de
hand om het toezicht van de ACM te laten aansluiten bij deze brede
reikwijdte.
Ik ben me ervan bewust dat sommige verplichtingen tot administratieve
lasten kunnen leiden bij kleine platforms. Dit zijn met name de verplichtingen tot effectieve geschilbeslechting. Daarom zijn kleine platforms
(minder dan 50 medewerkers en/of een jaaromzet van maximaal
10 miljoen euro) uitgezonderd van deze verplichtingen. Zij hoeven dus
geen systeem voor interne klachtenafhandeling te hebben en hoeven ook
niet te verwijzen naar externe bemiddelaars. Wel moeten kleine platforms
aan de verschillende transparantie-eisen voldoen. Dat is ook logisch,
omdat het voor ondernemers belangrijk is om bij zowel grote als kleine
platforms duidelijkheid te hebben over de algemene voorwaarden die het
platform hanteert.
2.2 Transparantieverplichtingen voor platforms
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen aandacht voor de
bescherming van derde-aanbieders. Indien een platform strikte normen
aanbiedt, hoeven deze niet in alle gevallen onredelijk nadelig te zijn voor
aanbieders. Ze kunnen worden gerechtvaardigd doordat het platform een
hoge kwaliteit van dienstverlening voor klanten nastreeft en aanbieders
vooraf kunnen weten aan welke servicenormen zij moeten voldoen. De
servicenormen van een platform kunnen onder omstandigheden
onredelijk nadelig zijn, in het bijzonder voor kleine aanbieders. De
P2B-verordening en de regels uit het Burgerlijk Wetboek (BW) betreffende
onredelijk bezwarende bedingen en de redelijkheid en billijkheid kunnen
niet in alle gevallen voldoende bescherming bieden. Kleine aanbieders
lopen om die reden het risico zich te binden aan voor hen onhaalbare
targets, met als sanctie uitsluiting van het platform. Deze leden vragen de
regering om te reflecteren op de bescherming van derde-aanbieders op
online platforms. Zij vragen de regering daarbij in het bijzonder in te gaan
op in hoeverre regulering nodig is om hen gelijkere kansen te geven in
relatie tot platforms.
De P2B-verordening beschermt ondernemers die zaken doen met
platforms. Het doel van de verordening is om te zorgen voor een eerlijke
en voorspelbare bedrijfsomgeving voor ondernemers die via platforms
goederen en diensten aanbieden. Centraal daarbij staat dat de ondernemer het platform waarop zij goederen en diensten aanbiedt moet
kunnen vertrouwen en meer duidelijkheid heeft over de algemene
voorwaarden die het platform hanteert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

4

De P2B-verordening is al van kracht sinds juli 2020. Sindsdien heeft het
denken over platforms zich verder ontwikkeld en is duidelijk dat er ook
andere regels nodig zijn. Er zijn bijvoorbeeld platforms die zo belangrijk
zijn, dat het lastig kan zijn om daar voldoende mee te concurreren.
Daarom heeft het kabinet zich sterk gemaakt voor de Digital Markets Act
(DMA). Doel van de DMA is om consumenten en ondernemers te
beschermen en te zorgen voor meer concurrentie op digitale markten. De
DMA is inmiddels gepubliceerd en in werking getreden en is vanaf 2 mei
2023 van toepassing.1 Samen met de P2B-verordening zorgt de DMA
ervoor dat ondernemers gelijkere kansen hebben in relatie tot platforms.
2.3 Collectieve actie
De leden van de D66-fractie lezen dat het wetsvoorstel voorziet dat
ondernemers zelf tot een oplossing kunnen komen met platforms middels
buitengerechtelijke geschillenbeslechting of civielrechtelijke handhaving.
Is de inzet van de ACM op collectieve actie voldoende om de positie van
ondernemers te borgen tegenover machtige multinationals, wat deze
onlinetussenhandelsdiensten soms zijn? Wat is hierbij de overweging van
de regering, aangezien het wetsvoorstel wel ingaat op het risico dat
ondernemers afzien van een (kostbare) gang naar de rechter of afzien van
het komen tot een oplossing door de afhankelijkheidsrelatie?
Er zijn verschillende manieren waarop niet-naleving van de verordening
door een platform kan worden aangepakt. Een daarvan is het instellen van
een collectieve actie. In dat geval stellen vertegenwoordigende organisaties of verenigingen een collectieve rechtsvordering in bij de civiele
rechter. Een andere manier waarop niet-naleving kan worden beëindigd,
is als de ACM handhaaft. De bevoegdheid van de ACM tot handhaving
van de verordening is in het wetsvoorstel beperkt tot gevallen waarbij de
collectieve belangen van ondernemers worden geschonden.
Er is voor deze afbakening gekozen, omdat het uitgangspunt is dat
ondernemers zelf tot een oplossing kunnen komen met platforms
wanneer er sprake is van een individueel geschil. Daar biedt de verordening ook aanknopingspunten voor, zoals het interne klachtenafhandelingssysteem of de externe bemiddelaars die een platform moet
aanwijzen. Daarnaast kunnen ondernemers naar de civiele rechter. Deze
systematiek sluit ook aan bij hoe de handhaving in het consumentenrecht
is geregeld.
Dat neemt niet weg dat een ondernemer altijd een signaal kan indienen bij
de ACM. Het is niet verplicht om een probleem eerst met het platform zelf
op te lossen. Het kan zelfs zo zijn dat de impact van een individueel
signaal zo groot is, dat deze ook andere ondernemers zou kunnen raken
en er sprake is van een collectief belang. In dat geval kan de ACM
besluiten om ook bij individuele signalen op te treden.
3. Publiek toezicht en handhaving P2B-verordening
3.1 Achtergrond
De leden van de VVD-fractie vragen hoe dit wetsvoorstel zich gaat
verhouden tot de uitwerking van de Digital Markets Act.

1

Verordening (EU) 2022/1925 van het Europees Parlement en de Raad van 14 september 2022
over betwistbare en eerlijke markten in de digitale sector, en tot wijziging van Richtlijnen (EU)
2019/1937 en (EU) 2020/1828 (digitalemarktenverordening), (PbEU 2022, L 265).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

5

De P2B-verordening en de DMA hebben raakvlakken. Beide hebben tot
doel om de positie van de ondernemer ten opzichte van het platform
waarop hij actief is te versterken. Er zijn ook twee belangrijke verschillen.
De P2B-verordening heeft een groter toepassingsbereik dan de DMA. De
DMA is alleen van toepassing op de grootste platforms, terwijl de
P2B-verordening geldt voor alle platforms, waaronder ook kleinere
platforms. Verder verplicht de P2B-verordening platforms om transparant
te zijn over hoe zij omgaan met de ondernemers op hun platform, maar
stelt zij daar geen inhoudelijke regels over. De DMA bevat die inhoudelijke
regels wel. Zo vullen de verplichtingen uit beide verordeningen elkaar
aan.
De raakvlakken tussen beide verordeningen vormen een belangrijke reden
om het toezicht op elkaar aan te laten sluiten. In het voorliggende
wetsvoorstel wordt voorgesteld om de ACM te belasten met het toezicht
op de P2B-verordening. Ik bereid ook een ander wetsvoorstel voor, waarin
de ACM ook wordt belast met het toezicht op de DMA. In dat geval zal de
ACM de Europese Commissie ondersteunen bij het toezicht op de DMA.
Het is nodig en nuttig om de ACM in beide gevallen te belasten met het
toezicht, omdat de ACM veel specifieke kennis heeft over de werking van
de digitale markten. Daarbij kan de ACM ook bestaande samenwerkingen
in het toezicht op digitale markten inzetten. Daarnaast kan bij onderzoeken
door de ACM de naleving van beide verordeningen aan de orde zijn. In dat
geval kan de ACM gegevens en inlichtingen die zij verkrijgt bij de
uitvoering van de DMA, ook inzetten bij het toezicht op de
P2B-verordening.
3.2 Noodzaak publiek toezicht en handhaving
De leden van de D66-fractie lezen dat de verordening lidstaten opdraagt
om zelf te zorgen voor adequate en doeltreffende handhaving. Is de
Nederlandse inzet vergelijkbaar met andere lidstaten? Zo nee, welke
keuzes maken andere lidstaten? Is een dergelijke inzet ook in Nederland
overwogen?
Het oorspronkelijke standpunt van het kabinet was dat de regels over
zakelijke contractsbepalingen in de P2B-verordening het beste civielrechtelijk gehandhaafd kunnen worden. Om die reden vindt de handhaving
van de P2B-verordening in Nederland op dit moment civielrechtelijk
plaats2, in aanvulling op de verplichting uit de verordening voor platforms
om te voorzien in een intern klachtenafhandelingssysteem en de
mogelijkheid van externe bemiddeling.
Het denken over platforms heeft zich sinds de inwerkingtreding van de
P2B-verordening ontwikkeld. Daarbij is steeds duidelijker geworden dat er
in sommige situaties sprake is van een afhankelijkheidsrelatie tussen
ondernemers en platforms. Dat heeft op Europees niveau bijvoorbeeld
geleid tot aanvullende wetgeving in de vorm van de DMA. Ook is dat de
2

Niet-nakoming van de verplichtingen in de P2B-verordening door een aanbieder is te
beschouwen als een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht en daarmee een
onrechtmatige daad jegens de zakelijke gebruiker (artikel 6:162 BW), of als de niet-nakoming
betrekking heeft op de contractuele relatie tussen de aanbieder en de zakelijke gebruiker, een
tekortkoming in de nakoming van een verbintenis (artikel 6:74 BW). De zakelijke gebruiker kan
in die gevallen bij de civiele rechter onder meer de volgende vorderingen instellen: vergoeding
van de schade van de zakelijke gebruiker, uitgedrukt in geld of in andere vorm (artikel 6:106
BW), het opleggen van een verbod of een gebod aan de aanbieder ter naleving van de
P2B-verordening, al dan niet met een dwangsom (artikel 3:296 BW en artikel 611a Rv) of een
verklaring van recht over de rechtsverhouding tussen de aanbieder en de zakelijke gebruiker
(artikel 3:302 BW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

6

aanleiding om de ACM in dit wetsvoorstel te belasten met het toezicht op
de P2B-verordening, in aanvulling op de mogelijkheden van civielrechtelijke handhaving.
De wijze waarop in andere lidstaten wordt gehandhaafd, is divers.
Sommige lidstaten hebben publiek toezicht ingevoerd, zoals Italië, Ierland,
Frankrijk en Denemarken. In andere lidstaten verloopt toezicht vooralsnog
enkel via de rechter, zoals in Duitsland en Zweden. Onderzoeksbureau
PPMi heeft in opdracht van de Europese Commissie een eerste onderzoek
uitgevoerd naar de P2B-verordening. Daaruit blijkt dat publieke
handhaving effectiever is dan civielrechtelijke handhaving.3
Inmiddels is de Europese Commissie een inbreukprocedure gestart tegen
meerdere lidstaten, waaronder Nederland, vanwege het niet vaststellen
van specifieke nationale regels om te voldoen aan artikel 15, tweede lid,
van de P2B-verordening, dat verplicht tot het vaststellen van regels waarin
is voorzien in de maatregelen die van toepassing zijn bij overtreding van
de verordening.4 De Commissie stelt daarbij overigens niet dat de
lidstaten op grond van de verordening verplicht zouden zijn om publiek
toezicht in te stellen. De regering heeft aan de Commissie geantwoord dat
voor specifieke wettelijke bepalingen niet nodig zijn om te voldoen aan
artikel 15, tweede lid, van de P2B-verordening, omdat het bestaande
civiele recht voldoende effectieve maatregelen bevat die van rechtswege
van toepassing zijn als een platform de P2B-verordening overtreedt.
Verder bevat dit wetsvoorstel, waarmee wordt beoogd het toezicht op de
P2B-verordening verder te versterken in aanvulling op het bestaande
civiele recht, sowieso specifieke nationale regels waarin is voorzien in
maatregelen die van toepassing zijn bij overtreding van de verordening.
Het lid van de BBB-fractie neemt er kennis van dat de regering de ACM wil
belasten met het bestuursrechtelijke toezicht op de naleving van de
verordening. Is er hiervoor binnen de ACM capaciteit en hoe staat de ACM
hierin?
De ACM heeft in haar UHT aangegeven dat zij 5 fte nodig heeft.5 Daarom
krijgt de ACM structureel de beschikking over 5 fte (€ 620.000). Het geld
kan worden ingezet voor het behandelen van signalen, het doen van
onderzoek en het handhavend optreden.
3.3 Collectief belang
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
(potentiële) impact van een individueel signaal groot kan zijn en ook
andere ondernemers raakt die geen signaal hebben ingediend of andere
ondernemers in de toekomst zou kunnen raken. In dit geval kan het
belang dusdanig groot zijn, dat er toch sprake is van een collectief belang
en dat de ACM daarom besluit om bij een individueel signaal op te treden.
De verdere afbakening en invulling van wanneer er sprake is van een
collectief belang berust bij de ACM. De leden van de VVD-fractie vragen
welk afwegingskader de ACM zal hanteren bij het bepalen of de impact
dusdanig groot is voor andere ondernemers?

3

«PPMI has completed an early evaluation of the P2B Regulation» (https://ppmi.lt/news-insights/
ppmi-has-completed-early-evaluation-p2b-regulation).
4
Zie ook het overzicht van ingebrekestellingen tegen Nederland in de bijlage bij Kamerbrief:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/05/01/kamerbrief-inzake-standvan-zaken-implementatie-richtlijnen-in-het-eerste-kwartaal-2023.
5
Uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets ACM (https://www.acm.nl/nl/publicaties/
uitvoeringstoets-toezicht-platform-business-verordening).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

7

Zoals de leden van de VVD-fractie terecht aangeven, berust de invulling
en afbakening van wanneer er sprake is van een collectief belang bij de
ACM. Dit sluit aan bij de wijze waarop de ACM toezicht houdt op
consumentenwetgeving. In het consumentenrecht is het begrip «collectief
belang» immers ook niet verder afgebakend. De manier waarop de ACM
toezicht houdt op consumentenregels biedt dus een houvast. De ACM zal
de ervaringen die zij in het toezicht op consumentenrecht heeft opgedaan,
ook bij het toezicht op de P2B-verordening gebruiken. Een voorbeeld
daarvan is het uitgangspunt is dat het om meer moet gaan dan om één of
enkele incidentele gevallen.
3.4 Reikwijdte van het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
reikwijdte van het wetsvoorstel is beperkt tot gedragingen binnen de
werkingssfeer van de P2B-verordening, oftewel in gevallen waar via de
online tussenhandelsdienst goederen of diensten worden aangeboden
aan consumenten in Nederland door in Nederland gevestigd ondernemers. De leden van de VVD-fractie concluderen dat veel online
tussenhandelsdiensten zijn gevestigd in het buitenland, veelal buiten de
Europese Unie. De leden van de VVD-fractie vragen hoe effectief dit
wetsvoorstel in de praktijk kan zijn als het neerkomt op buitenlandse
online tussenhandelsdiensten en welke garantie ondernemers door dit
wetsvoorstel hebben op een betere bescherming ten opzichte van deze
online tussenhandelsdiensten.
3.5 Handhaving bij in het buitenland gevestigde platforms
De leden van de CDA-fractie lezen dat de regering aangeeft dat het in de
praktijk in de meeste gevallen bij in het buitenland gevestigde (grote)
platforms, via welke Nederlandse ondernemers goederen en diensten
aanbieden aan consumenten in Nederland, zo is dat er een vestiging in
Nederland is. Deze leden vragen of de regering voorbeelden kent van
grote online platforms met een belangrijke maatschappelijke of economische functie in Nederland, die geen vestiging in brede zin in Nederland
hebben. Deze leden stellen deze vraag omdat enkele online platforms
vandaag de dag zo’n grote machtspositie hebben ten opzichte van hun
zakelijke gebruikers en consumenten, dat effectief toezicht hierop van
groot belang is. Als er voorbeelden van zulke platforms zijn, dan vragen
deze leden hoe de regering de bescherming van Nederlandse zakelijke
gebruikers van deze platforms vormgeeft. Deze leden lezen dat de ACM
zelf aangeeft dat dit wetsvoorstel hier niet direct de oplossing voor kan
bieden, maar dat dit wel leidt tot minder effectief toezicht. De leden van de
CDA-fractie delen deze zorgen en vragen of de regering hierop wil
reageren.
De leden van de VVD-fractie (paragraaf 3.4) en de CDA-fractie stellen
terecht dat de effectiviteit van het toezicht door de ACM kan verschillen
per situatie, afhankelijk van de plaats van vestiging van het platform. Ik
vind het belangrijk om hierbij op te merken dat de ACM in de meeste
gevallen haar bevoegdheden goed en effectief kan inzetten. Het
wetsvoorstel is namelijk van toepassing op veel verschillende platforms,
waaronder ook kleinere platforms. Dat zijn vaak platforms met een
vestiging in Nederland. Zelfs wanneer het gaat over grote buitenlandse
platforms, is er vaak een vestiging in Nederland. In de meeste gevallen
kan de ACM dus haar bevoegdheden inzetten. Daarmee acht ik het
toezicht voldoende effectief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

8

Er zijn mij geen voorbeelden bekend van grote online platforms die
opereren op de Nederlandse markt, maar hier geen vestiging hebben.
Toch kan het voorkomen dat de ACM signalen ontvangt over een platform
dat geen vestiging in Nederland heeft. In dat geval kan de ACM wel een
overtreding constateren en sanctioneren, maar heeft dan vaak geen
mogelijkheden om een opgelegde last onder dwangsom of boete te
innen. Wel kan de ACM haar contacten uit bestaande samenwerkingsverbanden gebruiken en afstemming zoeken met toezichthouders in andere
lidstaten. Ook kan «naming and shaming» van een platform in overtreding
er al toe leiden dat platforms de overtreding herstellen. Het kabinet houdt
nauw in de gaten of dit toezicht voldoende is en blijft. Indien bijvoorbeeld
uit toekomstige evaluaties blijkt dat er problemen zijn met effectief
toezicht, dan ga ik daar graag over in gesprek met de Europese
Commissie.
3.6 Hoogte bestuurlijke boete
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
ACM met de bepaling van de reikwijdte ook belast wordt met het toezicht
op platforms die buiten Nederland gevestigd zijn. Doordat in de meeste
gevallen online tussenhandelsdiensten ook een vestiging in Nederland
hebben, is het voor de ACM toch mogelijk om haar bevoegdheden in te
zetten. De ACM zal bevoegd zijn om bij overtreding van de bepalingen van
de P2B-verordening een last onder dwangsom of bestuurlijke boete op te
leggen. De hoogte van de bestuurlijke boete is vastgesteld op het bedrag
dat is vastgesteld voor de zesde categorie als bedoeld in artikel 23, vierde
lid van het Wetboek van Strafrecht of op tien procent van de omzet van de
betrokken platform indien dat meer is. De leden van de VVD-fractie vragen
wat de reikwijdte van deze bestuurlijke boete is ten opzichte van buitenlandse online tussenhandelsdiensten. Is dit 10% van de omzet van het
totale platform, of is dit 10% van de omzet van de vestiging in Nederland
van het platform?
Dat is afhankelijk van de omstandigheden van het geval en wie wordt
aangemerkt als de «overtreder». Dat kan de vestiging van het platform in
Nederland zijn of een elders gevestigde rechtspersoon dat de platformdienst levert. In de praktijk werkt het opleggen van een boete als volgt. De
ACM kan een bestuurlijke boete opleggen aan de «overtreder» (artikel 5,
aanhef en onderdeel b). Artikel 6 van het wetsvoorstel bepaalt vervolgens
de maximale hoogte van de boete: zoals is vastgesteld voor de zesde
categorie als bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van
Strafrecht, of op tien procent van de omzet van het betrokken platform
indien dat meer is. Dit is een boetemaximum en betekent dus niet dat in
alle gevallen een boete ter hoogte van tien procent van de omzet van de
onderneming wordt opgelegd. Bij het bepalen van de hoogte van de
boete neemt de ACM de aard, ernst en duur van de overtreding in
overweging om op deze manier tot een proportionele sanctie te komen.
Indien de hoogte van de boete wordt bepaald op grond van de omzet van
het betrokken platform, moet worden bepaald wie in het concrete geval
moet worden aangemerkt als de «overtreder». Afhankelijk van de
omstandigheden van het geval kan de «overtreder» de vestiging van het
platform in Nederland zijn of een elders gevestigde rechtspersoon dat de
platformdienst levert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

9

4. Bepalingen inzake collectieve actie
4.1 Voorgestelde wijzigingen
De leden van de CDA-fractie lezen dat de bepalingen over collectieve actie
in de P2B-verordening met dit wetsvoorstel in lijn worden gebracht met
de nationale wetgeving op het gebied van collectieve actie. Deze leden
vragen of de Nederlandse wetgeving de mogelijkheid biedt voor een
buitenlandse ondernemer om zich aan te sluiten bij een collectieve actie
van een Nederlandse vereniging of stichting tegen een online platform,
als deze ondernemer zich op dezelfde wijze benadeeld voelt door
hetzelfde online platform, maar dan in een andere lidstaat.
Ja, in het buitenlandse gevestigde ondernemers kunnen zich aansluiten
bij een collectieve rechtsvordering, aanhangig gemaakt bij een Nederlandse rechter. Wel is het voor de ontvankelijkheid van de rechtsvordering
vereist dat de vordering een voldoende nauwe band met de Nederlandse
rechtssfeer heeft. Dit is het geval als: 1) het merendeel van de personen
tot bescherming van wier belangen de rechtsvordering strekt, zijn gewone
verblijfplaats in Nederland heeft; 2) als degene tegen wie de rechtsvordering zich richt, woonplaats in Nederland heeft en bijkomende omstandigheden wijzen op voldoende verbondenheid met de Nederlandse
rechtssfeer; of 3) de gebeurtenis of de gebeurtenissen waarop de
rechtsvordering betrekking heeft, in Nederland heeft of hebben plaatsgevonden (artikel 3:305a, derde lid, onderdeel b, van het BW; van overeenkomstige toepassing verklaard in het voorgestelde nieuwe artikel 3:305ca
van het BW, zie artikel 8 van het wetsvoorstel).
5. Gevolgen
5.1 Gevolgen voor ondernemers
De leden van de CDA-fractie delen het standpunt dat het wetsvoorstel het
makkelijker maakt voor ondernemers om actie te ondernemen tegen
vermeende niet-naleving van de P2B-verordening door online platforms.
Deze leden vragen of het laagdrempelig genoeg gemaakt wordt voor
ondernemers. Deze leden vragen of de regering de mening deelt dat het
belangrijk is om continu te bezien hoe de (juridische) mogelijkheden voor
ondernemers om klachten over een platform te melden zo laagdrempelig
mogelijk gemaakt kunnen worden. Deze leden vragen of en, zo ja, hoe de
regering ondernemers proactief op de hoogte brengt van de mogelijkheid
om een klacht bij de ACM in te dienen en over waar zij in het algemeen
terecht kunnen als zij van mening zijn dat een online platform de wet
jegens hen overtreedt.
Ik ben het met de leden van de CDA-fractie eens dat het belangrijk is dat
ondernemers laagdrempelig melding kunnen doen van een vermeende
niet-naleving van de verordening. Om meer bekendheid te creëren over
de P2B-verordening is er ten tijde van de inwerkingtreding van de
verordening een nieuwsbericht met een factsheet gepubliceerd.6 Indien
de Kamer instemt met het wetsvoorstel, ben ik voornemens om opnieuw
nieuwsberichten te publiceren. Daarbij zal ik ook benoemen waar
ondernemers terecht kunnen met klachten. Daarnaast ben ik van plan om
op Ondernemersplein een pagina te publiceren met informatie over de
P2B-verordening, zoals ik ook recent heb gedaan voor de DMA.7 Verder
6

Zie https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-economische-zaken-en-klimaat/
nieuws/2019/06/14/ondernemers-beter-beschermd-bij-zakendoen-op-digitale-platforms; een
kopie van dit nieuwsbericht en factsheet zijn bij deze brief gevoegd.
7
Zie https://ondernemersplein.kvk.nl/dma/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

10

ben ik recent gestart met een communicatietraject. Dit traject richt zich in
eerste instantie op de DMA en informeert ondernemers over waar zij
melding kunnen doen van een vermeende niet-naleving van de DMA.
Ervaringen die worden opgedaan in dit traject, neem ik mee om ondernemers te informeren over andere onderwerpen zoals de
P2B-verordening.
De ACM heeft ook enkele stappen ondernomen om ondernemers
informatie te geven over de rechten die de P2B-verordening hen geeft. Zo
heeft zij recent een leidraad gepubliceerd, waarin zij uitleg geeft over de
verordening. Daarnaast heeft zij ook op haar website extra informatie over
de verordening gepubliceerd.8 Deze pagina verwijst ook naar het
bedrijvenloket waar ondernemers melding kunnen doen van overtredingen.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering denkt over het
openbaar maken van serieuze klachten bij de ACM, bijvoorbeeld via een
openbaar register, zodat andere ondernemers weten dat zij niet de enige
zijn en zich gesterkt kunnen voelen om zich ook te melden. Dit zou wat
deze leden betreft ook het voeren van collectieve actie makkelijker kunnen
maken. Deze leden vragen of de regering hierop wil reageren.
Het klopt op zich dat beter inzicht in de ervaringen van andere ondernemers kan helpen bij het verbeteren van collectieve acties. Tegelijkertijd
zie ik in het openbaar maken van klachten een risico. Het kan zijn dat een
ondernemer het moeilijk vindt om een klacht in te dienen bij een platform
zelf, omdat hij daarvan afhankelijk is. In dat geval zal een ondernemer ook
terughoudend zijn met het indienen van klachten indien deze openbaar
worden gemaakt. Het is bovendien niet gezegd dat elke klacht over
niet-naleving van de P2B-verordening terecht is of voldoende onderbouwd. Bij dit vraagstuk moet daarom ook het belang van het platform
worden meegewogen. Wel zijn er andere manieren waarop ondernemers
zich gesterkt kunnen voelen. Zo maakt de ACM handhavingsbeschikkingen altijd openbaar (artikel 12u Instellingswet). Deze verplichting geldt
ook voor besluiten ter handhaving van de P2B-verordening.
De leden van de CDA-fractie constateren dat versnipperd nationaal
toezicht ook voor internationale (mkb-)ondernemers tot onduidelijkheid
kan leiden. Deze leden vragen of de regering wil reageren op de hypothetische situatie dat een internationale ondernemer actie wil ondernemen
tegen een online platform dat de verordening schendt. Deze leden vragen
of de ondernemer dan in elke lidstaat een procedure kan of moet starten
(of een klacht indienen). Deze leden vragen ook of dit tot een concentratie
van klachten, onderzoeken en procedures kan leiden in de lidstaat met het
strengste handhavingsbeleid.
De P2B-verordening verplicht lidstaten tot het verzekeren van een
adequate en effectieve handhaving van de P2B-verordening en laat
daarbij de keuze om een nationale autoriteit te belasten met publiek
toezicht aan de lidstaten. De verordening gaat dus uit van handhaving op
nationaal niveau, al dan niet door een bevoegde nationale autoriteit. Dit
wetsvoorstel voorziet in handhaving door de ACM indien de ondernemer
gevestigd is in Nederland en producten of diensten via een platform
aanbiedt aan consumenten in Nederland. De verwachting is dat dit voor
ondernemers gevestigd in Nederland goed zal werken.

8

Zie https://www.acm.nl/nl/onderwerpen/concurrentie-en-marktwerking/concurrentie-enafspraken-tussen-bedrijven/rechten-van-ondernemers-op-online-platforms-en-zoekmachines.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

11

In de hypothetische situatie dat een ondernemer via hetzelfde platform
ook producten of diensten aanbiedt aan consumenten in andere lidstaten,
dan is het aan hem om te bepalen of hij ook gebruik wil maken van de
eventuele mogelijkheden tot publieke handhaving van de
P2B-verordening die in die andere lidstaten bestaan. Het kabinet beschikt
niet over een overzicht van de publieke handhavingsarrangementen in
andere lidstaten en kan dus ook niet beoordelen in hoeverre er sprake zou
kunnen zijn van een concentratie van klachten, onderzoeken en procedures in de lidstaat met het strengste handhavingsbeleid. Om een
dergelijke situatie te voorkomen, is het belangrijk dat er een goede
samenwerking bestaat tussen de verschillende nationale autoriteiten. De
P2B-verordening regelt geen formele samenwerking tussen nationale
autoriteiten, maar de ACM kan in deze situaties wel haar bestaande
contacten met andere toezichthouders gebruiken. Het kabinet zal blijven
monitoren of dit voldoende is. Indien blijkt dat er meer Europese
samenwerking of coördinatie nodig is bij het toezicht op de
P2B-verordening, dan ga ik daar graag over in gesprek met de Europese
Commissie. Aangezien de reikwijdte van het wetsvoorstel is beperkt tot
platformdiensten die worden verstrekt aan in Nederland gevestigde
ondernemers die producten of diensten aanbieden aan consumenten in
Nederland, is het overigens niet waarschijnlijk dat een dergelijke
concentratie zich in Nederland zal voordoen.
6. Uitvoering en handhaving
De leden van de CDA-fractie lezen dat de ACM structureel de beschikking
krijgt over 5 fte (620.000 euro) om de verordening te handhaven en dat dit
geld kan worden ingezet voor het behandelen van signalen, het doen van
onderzoek en het handhavend optreden. Deze leden vragen of de ACM
ook middelen krijgt om te communiceren met ondernemers over de
mogelijkheden voor ondernemers om een klacht in te dienen. Deze leden
zijn van mening dat dit ook bijdraagt aan een zo laag mogelijke drempel
voor ondernemers om in actie te komen.
Ja. Onderdeel van de werkzaamheden van de ACM is dat zij ondernemers
informeert over de rechten die P2B hen geeft. Dat gebeurt op verschillende manieren. Zo communiceert de ACM over de P2B-verordening door
informatie te geven via een leidraad. Op de website staat ook meer
informatie over op welke wijze ondernemers hun recht kunnen halen.
Daarnaast gaat de ACM in het kader van regulering, waaronder de
P2B-verordening, ook gesprekken aan met betrokken partijen.
De leden van de CDA-fractie zijn blij dat de adviezen van de ACM over de
boetebevoegdheid zijn overgenomen, en dat het boetemaximum is
verhoogd naar 10%.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de capaciteit van de
ACM. De leden constateren dat de ACM structureel voldoende middelen
krijgt om de verordening te handhaven. Tegelijkertijd vraagt de behandeling van signalen, het doen van onderzoek en het handhavend optreden
om mensen met de benodigde specifieke kennis. In de huidige krappe
arbeidsmarkt kan het wellicht moeizaam zijn om de juiste capaciteit voor
deze toezichtstaken op te bouwen. Deze leden vragen de regering om
hierop te reflecteren.
Het vinden van extra en voldoende capaciteit bij een krappe arbeidsmarkt
kan een uitdaging zijn. Mede om deze reden betrek ik de ACM in een
vroeg stadium bij de totstandkoming van relevante verordeningen en de
implementatiewetgeving daarvan. Zo stel ik de ACM in staat om in een
vroeg stadium in kaart te brengen hoeveel capaciteit zij verwacht nodig te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

12

hebben. Daardoor kan zij ook tijdig starten met het werven van nieuwe
medewerkers. In het kader van het toezicht op de P2B-verordening, de
DMA en de DSA heeft de ACM een vacature «toezichthouder online
platforms» uitgezet. Deze werving is succesvol geweest.
7. Advies en consultatie
7.1 Internetconsultatie
De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat het
wetsvoorstel beoogt de verhouding tussen de verordening en de
nationale regels inzake collectieve rechtsvorderingen in Boek 3 BW en
Titel 14A Rv te verduidelijken. Zij lezen in de consultatie-inbreng van de
Nederlandse Orde van Advocaten dat de adviescommissie burgerlijk
procesrecht van mening is dat het wetsvoorstel de beoogde verduidelijking niet biedt en zelfs vragen oproept. Deze leden vragen de regering in
te gaan op de kanttekening van de adviescommissie burgerlijk procesrecht van de Nederlandse orde van advocaten en hoe zij hieraan tegemoet
wil komen.
Op de tijdens de consultatie van het ontwerpwetsvoorstel ontvangen
reacties is gereageerd in paragraaf 7.3 van de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel en in het verslag van de internetconsultatie. De adviescommissie burgerlijk procesrecht van de Nederlandse Orde van
Advocaten merkte in haar consultatiereactie terecht op dat de ontwerp
memorie van toelichting onduidelijk was over de vraag of het recht om
een collectieve rechtsvordering in te stellen wegens niet-naleving van de
P2B-verordening voortvloeit uit de verordening of uit het nationale
collectieve actierecht. Naar aanleiding van deze opmerking is in de
memorie van toelichting verduidelijkt dat dit recht voortvloeit uit
artikel 14, eerste lid, van de verordening en dat de verordening enkel
ruimte laat voor het in het nationale recht stellen van aanvullende eisen
met betrekking tot de ontvankelijkheid van de rechtsvordering (zie de
paragraaf 4.2 van de memorie van toelichting).
Voorts werd in de consultatiereactie ten aanzien van de wijziging van het
Rv (artikel 9 van het wetsvoorstel) terecht opgemerkt dat het van
toepassing verklaren van de gehele titel 14a op vorderingen als bedoeld in
artikel 14 van de P2B-verordeningen, zoals in het ontwerpwetsvoorstel het
geval was, zou leiden tot problemen met de toetsing van de ontvankelijkheid. De eisen van de P2B-verordening verschillen namelijk op
onderdelen van artikel 3:305a van het BW. Aan deze suggestie is gehoor
gegeven door in een afzonderlijke bepaling op te nemen dat titel 14a van
overeenkomstige toepassing is op vorderingen gebaseerd op artikel 14
van de verordening. Dit laat ruimte om bij de toetsing aan de ontvankelijkheidseisen te toetsen aan de eisen die gelden volgens 3:305ca van het BW
in plaats van aan alle eisen van artikel 3:305a van het BW.
Ook merkte de adviescommissie in haar consultatiereactie op dat in de
ontwerp memorie van toelichting onvoldoende duidelijk was toegelicht
waarom de verschillende onderdelen van artikel 3:305a, tweede of derde
lid, van het BW van overeenkomstige toepassing werden verklaard. Naar
aanleiding van deze opmerking is de memorie van toelichting op dit punt
aangevuld (zie de artikelsgewijze toelichting op artikel 8 van het
wetsvoorstel).
Tot slot merkte de adviescommissie op dat onduidelijk was of er rekening
was gehouden met de wijzigingen in de nationale bepalingen inzake
collectieve rechtsvorderingen, zoals opgenomen in de Implementatiewet
richtlijn representatieve vorderingen voor consumenten. In reactie hierop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

13

is de memorie van toelichting op dit punt aangevuld (zie de artikelsgewijze toelichting op artikel 8 van het wetsvoorstel).
7.1.1. Onduidelijkheden interpretatie verordening
De leden van de CDA-fractie vragen wanneer de marktverkenning door de
ACM naar verwachting is afgerond en of de uitkomsten hiervan met de
Kamer worden gedeeld. Deze leden zien het risico op een ongelijk
speelveld in Europa als de ACM na de marktverkenning zou besluiten
aanvullende beleidsregels op te stellen. Dit risico wordt vergroot doordat
elke lidstaat haar eigen (publieke) toezicht vormgeeft. Deze leden vragen
of de regering dit risico onderkent, gelet op het grote grensoverschrijdende karakter van de activiteiten van online platforms. De leden van de
CDA-fractie vragen of in de marktverkenning door de ACM ook het
Europese speelveld en het beleid van andere lidstaten wordt meegenomen. Deze leden vragen of de regering zich actief wil inzetten voor een
gelijk speelveld, als na de marktverkenning of na evaluatie blijkt dat er
significante verschillen zijn in het toezicht door de afzonderlijke lidstaten.
Uit de marktverkenning van de ACM blijkt dat platforms behoefte hebben
aan meer duidelijkheid over hoe zij de regels uit de P2B-verordening
moeten interpreteren en toepassen. Daarom heeft de ACM in mei 2022
besloten om een leidraad voor te bereiden, waarin ze de regels verder
verduidelijkt.9 De ACM heeft deze leidraad in oktober 2022 geconsulteerd
en heeft de definitieve versie daarvan in april 2023 gepubliceerd.10
Ik ben het met u eens dat het wenselijk is om op Europees niveau
afstemming te zoeken om het risico op verschillende handhavingsregimes
te beperken. Deze afstemming vindt plaats in het reguliere overleg tussen
de Europese Commissie, lidstaten en toezichthouders over de toepassing
van de P2B-verodening. Daarnaast heeft de ACM regelmatig contact met
andere handhavende autoriteiten om het risico op uiteenlopende uitleg
van de verordening te beperken. De ACM heeft bijvoorbeeld over haar
leidraad contact gehad met andere toezichthouders op de
P2B-verordening en de Europese Commissie.
Zoals ik heb aangegeven in het nader rapport bij het wetsvoorstel, ga ik
graag in gesprek met de Commissie indien uit toekomstige evaluaties
blijkt dat de huidige Europese afstemming onvoldoende is.
7.1.2 Europese afstemming
De leden van de CDA-fractie lezen dat verschillende partijen hebben
gewezen op het belang van Europese afstemming. Ook de leden van de
CDA-fractie hechten hier grote waarde aan, aangezien de bekende grote
online platforms wereldwijd actief zijn. De leden van de CDA-fractie
steunen samenwerking tussen nationale toezichthouders, maar vinden dit
onvoldoende. Niet elke lidstaat heeft namelijk een publieke toezichthouder
aangesteld of zal dat doen en dat zorgt ervoor dat de ACM niet met elke
andere lidstaat effectief kan samenwerken. Deze leden zijn daarom van
mening dat er ook een duidelijke taak voor de regering ligt om eenduidige
normuitleg en handhaving in Europees verband te bevorderen, zoals ook
de Raad van State adviseert. Deze leden vragen of de regering deze
mening deelt en of de regering bereid is om zich hiervoor in te zetten.
Deze leden verwijzen naar de discussie over het toezicht op algoritmen.
9

«ACM komt met leidraad over regels voor platformbedrijven en online ondernemers», 16 mei
2022 (https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-komt-met-leidraad-over-regels-voorplatformbedrijven-en-online-ondernemers).
10
«ACM publiceert leidraad over regels voor onlineplatforms en onlinezoekmachines», 14 april
2023 (https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-publiceert-leidraad-over-regels-vooronlineplatforms-en-onlinezoekmachines).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

14

Op dat onderwerp is ervoor gekozen om een Europees board voor
artificiële intelligentie in te stellen, die (lidstaten) en toezichthouders kan
adviseren. Deze leden vragen of de regering een dergelijk orgaan ook
voorstelbaar vindt als het gaat om de regulering van online platforms, dat
bijvoorbeeld kan inzetten op een Europese leidraad ten aanzien van
normuitleg en handhaving.
Op dit moment zijn er geen plannen voor het voorbereiden van een
Europese leidraad of het instellen van een formeel overlegorgaan. Wel
vindt er regelmatig informeel contact plaats tussen de Europese
Commissie, lidstaten en toezichthouders over de toepassing van de
P2B-verordening. De ACM heeft bijvoorbeeld regulier contact met
toezichthouders op de P2B-verordening uit andere lidstaten. Ook heeft de
ACM over haar leidraad contact gehad met andere toezichthouders op de
P2B-verordening en de Europese Commissie. Ik steun deze initiatieven en
ben het met u eens dat het wenselijk is om voldoende afstemming te
zoeken op Europees niveau.
Zoals ik heb aangegeven in het nader rapport bij het wetsvoorstel houd ik
nauwlettend in de gaten of deze afstemming voldoende is. De Commissie
is verplicht om de P2B-verordening periodiek te evalueren. Indien daaruit
blijkt dat de huidige Europese afstemming onvoldoende is, zal het kabinet
daarover in gesprek gaan met de Commissie.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 2
De leden van de CDA-fractie hebben nog een verduidelijkende vraag over
de reikwijdte van het wetsvoorstel. Deze leden lezen dat de reikwijdte
onder andere is afgebakend tot «gevallen waarin via het platform
goederen of diensten worden aangeboden aan consumenten in
Nederland door in Nederland gevestigde ondernemers.» Deze leden
vragen de regering of het klopt dat onder «consumenten in Nederland»
niet alleen Nederlandse consumenten worden verstaan, maar ook
buitenlandse consumenten die in Nederland van een dienst gebruik
maken.
Ja, voor de afbakening van de reikwijdte van het wetsvoorstel is van
belang dat de consument zich in Nederland bevindt en daarvoor is het
niet noodzakelijk dat de consument zijn woonplaats in Nederland heeft of
de Nederlandse nationaliteit heeft. Dit volgt uit het feit dat bij de
afbakening van de reikwijdte van het wetsvoorstel (artikel 2 van het
wetsvoorstel) is aangesloten bij de afbakening van de reikwijdte van de
P2B-verordening (artikel 1, tweede lid, van de P2B-verordening). Daarbij
moet opgemerkt worden dat het moet gaan om de situatie dat een
ondernemer zijn goederen of diensten aanbiedt aan consumenten in
Nederland, hetgeen betekent dat die ondernemers hun activiteiten
klaarblijkelijk moeten richten op consumenten die zich in Nederland
bevinden. Zoals ook is toegelicht in de artikelsgewijze toelichting op
artikel 2 van het wetsvoorstel in de memorie van toelichting, is daarbij het
feit dat een platform toegankelijk is voor een in Nederland bevindende
consument, op zichzelf niet voldoende om aan te nemen dat een
ondernemer die zijn producten of diensten aanbiedt op dat platform, zich
richt op Nederland.
De leden van de CDA-fractie constateren dat niet alleen zakelijk
gebruikers, maar ook overheden veelvuldig gebruik maken van de
diensten van online platforms. Denk alleen al aan het aanbieden van apps
van de overheid (bijvoorbeeld DigiD) via app stores. Deze leden vragen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

15

hoeverre dit wetsvoorstel ook overheden zelf beschermt tegen misbruik
van de machtspositie van online platforms (in dit geval het niet naleven
van de P2B-verordening). Deze leden vragen of overheden in die zin ook
kwalificeren als «zakelijk gebruiker» en, zo nee, hoe de relatie tussen
overheid en online platforms begrepen moet worden.
Een rechtspersoon, waaronder ook een publiekrechtelijke rechtspersoon,
is op grond van artikel 2, onderdeel 1, van de P2B-verordening aan te
merken als «zakelijke gebruiker» als hij goederen of diensten aan
consumenten aanbiedt die verband houden met zijn handels-, bedrijfs-,
ambachts- of beroepsactiviteit. Het is niet uit te sluiten dat een overheid
kwalificeert als zakelijke gebruiker, dat zal de ACM per geval moeten
beoordelen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 285, nr. 6

16