Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2306

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 maart 2021
Hierbij bied ik u het verslag aan van de informele videoconferentie van de
leden van de Raad Algemene Zaken van 23 maart 2021.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-2306
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2306

1

VERSLAG INFORMELE VIDEOCONFERENTIE VAN DE LEDEN VAN
DE RAAD ALGEMENE ZAKEN D.D. 23 MAART 2021
Op dinsdag 23 maart jl. vergaderden de leden van de Raad Algemene
Zaken (RAZ) informeel per videoconferentie. De Minister van Buitenlandse
Zaken nam deel aan de vergadering.
Voorbereiding videoconferentie leden Europese Raad van 25 en
26 maart 2021
COVID-19
Het voorzitterschap sprak uit dat COVID-19-coördinatie naar verwachting
het voornaamste onderwerp zal zijn tijdens de bijeenkomst van de leden
van de Europese Raad die per videoconferentie plaatsvindt. Aansluitend
stelde de Commissie dat de gezondheidssituatie in Europa ernstig is,
maar dat zij hoopt op verbetering door vaccins. Vervolgens gaf zij aan
alles in het werk te stellen om vaccinproductie te versnellen en verbetering te verwachten in het tweede kwartaal van dit jaar. De Commissie
onderstreepte het belang van het exportautorisatiemechanisme. Over
gezondheidscertificaten gaf zij aan steun van de lidstaten nodig te hebben
om tot snelle goedkeuring te komen.
Meerdere lidstaten onderstreepten het belang van gezondheidscertificaten
om vrij verkeer te faciliteren met het oog op toerisme deze zomer.
Nederland gaf aan dat het goed is om met het technische werk voor
gezondheidscertificaten te beginnen en dat het van belang is dat het
systeem interoperabel en niet-discriminerend is. Privacy en grondrechten
dienen te worden beschermd en er is duidelijkheid nodig over virustransmissie na vaccinatie. Veel andere lidstaten onderkenden het belang van
deze elementen. Wat exportautorisatie betrof gaf Nederland aan dat het
belangrijk is de productie en distributie van vaccins te versnellen,
transparantie van leveringen te vergroten, ongehinderde wereldwijde
toeleveringsketens te garanderen en te voorkomen dat er geëscaleerd
wordt naar exportverboden. Meerdere lidstaten wezen in dit kader op het
belang van wederkerigheid. Aangaande de verdeling van vaccins gaf
Nederland aan te willen vasthouden aan de gemaakte afspraken, omdat
deze voortkomen uit een eerlijk en open proces. Een aantal lidstaten wees
op de uiteenlopende vaccinatiegraden tussen de lidstaten in dit kader en
dat dit opgelost diende te worden. Andere lidstaten wezen juist op het
nakomen van gemaakte afspraken.
Interne markt, Industrie en Digitalisering
De Commissie trapte de discussie af met een verwijzing naar de recent
uitgebrachte Digital Decade mededeling van 9 maart jl. en een aankondiging van de Commissievoorstellen die in april worden verwacht,
waaronder de aangekondigde update van de Industriestrategie en
wetgeving op het gebied van AI. In het kader van de update van de
Industriestrategie benadrukten meerdere lidstaten het belang van een
goede werking van de interne markt, door onder andere het continu
wegnemen van belemmeringen en het trekken van lessen uit de crisis.
Ook de groene en digitale transities werden door veel lidstaten centraal
gesteld in het herstel van de EU. Nederland heeft tevens gepleit voor een
exit-strategie van het staatssteunkader dat ten tijde van COVID-19 is
opgesteld. In het kader van de open strategische autonomie van de
Europese Unie benoemde een aantal lidstaten de noodzaak om
ongewenste afhankelijkheden te identificeren en te adresseren. Nederland
en Spanje verwezen naar het gezamenlijke non-paper over een open
strategische autonomie dat op 23 maart jl. is uitgebracht. Dit paper,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2306

2

waarmee Nederland en Spanje beogen bij te dragen aan de bredere
discussie in de EU over open strategische autonomie, is ter informatie
voor uw Kamer bijgevoegd bij dit verslag1.
Op het gebied van digitalisering verwelkomde het merendeel van de
lidstaten het digital decade voorstel en de ambitie van de Commissie om
digitaal leiderschap te tonen en het versterken van de digitale soevereiniteit. Ook hier benadrukten meerdere lidstaten dat het behoud van een
open economie van belang is.
Oostelijke Middellandse Zee
De leden van de Raad bespraken de EU-Turkije relatie in aanloop naar de
videoconferentie van de Europese Raad van 25 en 26 maart. De meeste
lidstaten toonden zich gematigd positief over recente stappen van Turkije,
zoals de terugtrekking van boor- en exploratieschepen, het hervatten van
bilaterale besprekingen tussen Griekenland en Turkije, en gematigde
retoriek van Turkije richting de EU. Hierbij werd de noodzaak van
consolidering van deze stappen veelvuldig benadrukt. Tijdens de
bespreking kwamen zorgen over de binnenlandspolitieke situatie in
Turkije, zoals de aangekondigde Turkse terugtrekking uit de Istanbul
Conventie, wederom nadrukkelijk aan de orde. Nederland gaf daarbij aan
dat de rechtsstaat en mensenrechten onderdeel dienen uit te maken van
de dialoog tussen de EU en Turkije. De meeste lidstaten spraken steun uit
voor de tweesporenbenadering, herkenden het gemengde beeld ten
aanzien van Turkije en gaven aan open te staan voor incrementele en
omkeerbare verkennende stappen op het positieve spoor. Verdere
samenwerking op migratieterrein is voor vrijwel alle lidstaten van belang.
De Commissie zal na de Europese Raad met voorstellen komen t.a.v.
toekomstige financiering voor de opvang van Syrische vluchtelingen en
hun gastgemeenschappen in Turkije.
Rusland
De leden van de RAZ spraken over de EU-Rusland relatie, die tijdens de
RBZ van 22 maart en 22 februari ook al was geagendeerd. Ook in de RAZ
bestond er brede steun onder de lidstaten voor het handhaven van de vijf
guiding principles van het Ruslandbeleid van de EU die in 2016 werden
vastgelegd. De voorziene bespreking van de EU-Ruslandrelatie op de
Europese Raad van 25 en 26 maart aanstaande zal worden omgezet in een
informatiepunt, nu die Raad niet meer fysiek maar digitaal bijeen zal
komen.
Europees Semester
Tijdens de RAZ was vooral aandacht voor het syntheseverslag van het
Portugese Voorzitterschap. Het rapport geeft weer dat het economisch
vooruitzicht sterk afhankelijk is van de ontwikkeling van de pandemie en
daarbij horende beperkingen. Stimulerende maatregelen op nationaal en
Europees niveau zijn cruciaal voor het economisch herstel. In het rapport
is ook specifiek aandacht voor de Recovery and Resiliance Facility (RRF).
Het Portugese Voorzitterschap en de Commissie legden beiden de nadruk
op het snel indienen van nationale herstelplannen. De reactie op het
syntheseverslag van de Commissie en enkele lidstaten was positief. Ook
Nederland kan zich in deze stukken vinden. Verder benadrukte de
Commissie de noodzaak om vooruit te kijken naar hoe het (economisch)
herstel, na de Covid-19-crisis, wordt vorm gegeven. Hierbij moet de

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2306

3

nadruk liggen op het verbeteren van de gezondheidszorg, digitale/klimaat
transities en het versterken van de economie.
Het Voorzitterschap presenteerde een nieuwe versie van de roadmap voor
het Europees Semester 2021. De roadmap houdt rekening met de
Covid-19-pandemie en de tijdelijke aanpassing van het Europees
Semester om zoveel mogelijk synergie met de RRF te creëren. Ten slotte
heeft de RAZ ermee ingestemd de eurozone aanbevelingen door te
geleiden naar de Europese Raad. Daar de ER van 25 en 26 maart per
videoverbinding vergadert, worden de aanbevelingen naar verwachting
tijdens de eerst volgende bijeenkomst van de Europese Raad formeel
aangenomen.
Conferentie over de Toekomst van Europa
Het Portugese Voorzitterschap lichtte enkele stappen toe die genomen
worden nu op 10 maart jl. de Gezamenlijke Verklaring over de Conferentie
over de Toekomst van Europa ondertekend is door de voorzitters van de
Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie. Het Voorzitterschap deelde mee dat de eerste vergadering van de Executive Board (EB)
op woensdag 24 maart 2021 plaatsvindt. De EB zal tijdens deze vergadering spreken over de organisatie van en de communicatie over de
Conferentie, het meertalige digitale platform van de Europese Commissie
dat wordt gelanceerd ten behoeve van de burgerparticipatie, de
vormgeving van de voorziene start op 9 mei 2021 en de interne werkmethoden van de EB. Het Voorzitterschap benoemde dat de leden van de EB
door de verschillende instellingen zijn aangewezen en het voorzitterschap
van de EB bij drie personen berust. Namens de Raad zal het roulerende
voorzitterschap als co-voorzitter optreden, te beginnen met de Portugese
Staatssecretaris voor Europese Zaken. De vertegenwoordigers vanuit de
Europese Commissie zijn de commissarissen Šuica (als co-voorzitter),
Jourová en Šefčovič. Voor het Europees Parlement zullen de heer
Verhofstadt (als co-voorzitter), de heer Weber en mevrouw García Pérez
als vertegenwoordigers deelnemen. De EB zal ondersteund worden door
een gezamenlijk secretariaat, bestaande uit drie teams afkomstig van de
instellingen.
De Europese Commissie benoemde dat de Conferentie bedoeld is om de
Europese Unie dichter bij de burgers te brengen. Door de COVID-19pandemie zullen evenementen in het kader van de Conferentie hybride
(fysiek en digitaal) moeten plaatsvinden. Het digitale platform zal hiervoor
goed bruikbaar zijn. De Commissie roept lidstaten op om de burgers goed
te betrekken bij de Conferentie, die in het voorjaar van 2022 zal eindigen.
Daarna begint het werk volgende uit de uitkomsten van de Conferentie,
dat zal een gezamenlijke inspanning van de instellingen vergen.
Verschillende lidstaten spraken uit verheugd te zijn dat de Gezamenlijke
Verklaring ondertekend is en de start van de Conferentie op korte termijn
zal plaatsvinden. Daarbij benoemden verschillende lidstaten het belang
om de burger centraal te stellen gedurende de Conferentie en nationale
parlementen goed aan te sluiten. Het Voorzitterschap bedankte lidstaten
voor de input en papers die zij reeds hebben mogen ontvangen,
waaronder het non-paper van Nederland en 11 andere lidstaten dat uw
Kamer separaat toeging.2 Middels dit non-paper hebben de aangesloten
lidstaten onderwerpen van gemeenschappelijk belang vastgesteld met het
oog op samenwerking tijdens de Conferentie. Deze lidstaten benadrukken
in het non-paper gezamenlijk dat de Conferentie gebruikt dient te worden
2

Ook te raadplegen via: https://www.permanentrepresentations.nl/documents/publications/2021/
03/24/non-paper-on-the-conference-on-the-future-of-europe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2306

4

om burgers te betrekken bij een inclusieve dialoog over de EU en om een
doeltreffende EU te bevorderen die concrete, tastbare resultaten oplevert
voor onze burgers. Daarbij worden enkele thema’s geïdentificeerd die
tijdens de Conferentie voornamelijk aandacht verdienen, volgende uit de
prioriteiten uit de Strategische Agenda.
Nederland benadrukte dat betrokkenheid van de Raad voorafgaand en na
afloop van de vergaderingen van de Executive Board van belang is.
Daarnaast benadrukte Nederland dat, overeenkomstig de inhoud van het
non-paper, de Conferentie gericht dient te zijn op de onderwerpen uit de
Strategische Agenda. Nederland gaf verder, samen met enkele andere
lidstaten, aan graag op korte termijn duidelijkheid krijgt over de structuur
van en criteria voor burgerconsultaties.
Het Voorzitterschap gaf aan dat het transparant handelen van de
Executive Board van belang is en zegde toe dat de Raad Algemene Zaken
adequaat geïnformeerd en betrokken zal worden bij de werkzaamheden
van de Executive Board.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2306

5