Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Voorwoord
Nederland kan niet zonder betrouwbare technische infrastructuur. IT-, telecommunicatienetwerken en andere
technische infrastructuren worden steeds meer gezien als levensbehoefte. Apparaten moeten veilig en
storingsvrij te gebruiken zijn. En meet- en weegapparatuur moeten betrouwbaar aangeven wat er wordt
geleverd. Daar houdt Agentschap Telecom toezicht op.
Het publieke belang is daarbij leidend. Dat geldt voor alle toezichtdomeinen van het agentschap: van de
telecom- en IT-infrastructuur tot meetapparatuur en van kabels en leidingen tot digitaal vertrouwen en
weerbaarheid. Agentschap Telecom signaleert en agendeert ontwikkelingen die een risico vormen voor de
samenleving. En treedt op als dat noodzakelijk is. Dat doen we professioneel en betrouwbaar. En met kennis van
zaken.
Vanuit die verantwoordelijkheid en expertise signaleert Agentschap Telecom in het complexe en dynamische
speelveld van technische infrastructuren een aantal significante ontwikkelingen en vergezichten.
Zo leidt de doorontwikkeling van 4G en de komst van 5G tot een digitale transitie en een toenemende
afhankelijkheid van snelle en betrouwbare mobiele telecommunicatie. Deze afhankelijkheid is inmiddels
doorgedrongen tot in de haarvaten van de samenleving. De 5G-techniek is daarbij een enabler voor nieuwe
diensten en toepassingen, zoals smart mobility en in de agro-business. Dat brengt nieuwe
toezichtsvraagstukken met zich mee op het gebied van continuïteit en betrouwbaarheid van de technische
infrastructuur van deze diensten.
Significant is ook de toenemende afhankelijkheid van digitale systemen en digitale diensten. Transacties
spelen zich meer en meer af in de digitale wereld; webshops verkopen inmiddels meer goederen dan fysieke
winkels. Daardoor ontstaan nieuwe toezichtsvraagstukken op het gebied van betrouwbaarheid en het
beveiligingsniveau van digitale identiteiten. Zeker gezien het feit dat de toenemende afhankelijkheid van digitale
systemen zich ook voor doet in de leveringsketens van energie, internet- en clouddiensten. Dat vereist digitale
weerbaarheid van dergelijke vitale infrastructuren en ook dat leidt weer tot nieuwe vraagstukken voor het
toezicht.
De groeiende afhankelijkheid van telecommunicatie, digitale systemen en digitale diensten zal ook haar
weerslag hebben op de energietransitie. Die zal bovendien leiden tot ingrijpende veranderingen aan de fysieke
infrastructuur in en boven de bodem. Het aantal graafbewegingen neemt fors toe. Het belang van het
voorkomen van graafschade daarbij groeit navenant. Agentschap Telecom houdt daar toezicht op.
De energietransitie betekent daarnaast meer decentrale opwekking en afrekening. De meetsystemen moeten
feilloos functioneren om vertrouwen te hebben en houden in de individuele en collectieve opbrengst van de
energietransitie.
Als afgeleide van deze ontwikkelingen heeft Agentschap Telecom een aantal speerpunten voor het komende
jaar 2019. Eén van die speerpunten is de continuïteit en toekomstvastheid van telecommunicatie- en ITinfrastructuur. Specifieke aandacht zal er daarbij zijn voor de randvoorwaarden voor de continuïteit van
spectrumafhankelijke bedrijfsprocessen. Dat geldt niet alleen voor de grote industrie, maar zeker ook voor het
midden- en kleinbedrijf.
Ook zal het agentschap in 2019 nadrukkelijk inzetten op het behouden van het vertrouwen in de veiligheid en
betrouwbaarheid van in de handel gebrachte apparatuur. Daarbij gaat het zowel om telecommunicatie als om
meet- en weegapparaten. Als derde prioriteit kiest Agentschap Telecom voor het investeren in de
betrouwbaarheid van de digitale dienstverlening en het vergroten van de digitale weerbaarheid van vitale
infrastructuren op het gebied van energielevering en internet- en clouddiensten.
Ons land kan niet zonder een robuuste technische infrastructuur. Daarom staat Agentschap Telecom ook in
2019 weer voor de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van IT- en communicatienetwerken.
Agentschap Telecom, voor een veilig verbonden Nederland.

John Derksen
waarnemend Hoofdinspecteur
Agentschap Telecom

2

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Inhoud

Voorwoord—2
1

Inleiding—4

2

Ontwikkelingen—6

3
3.1
3.2
3.3

Speerpunten in 2019—9
Toezicht op beschikbaarheid van technische infrastructuren—10
Toezicht op continuïteit van netwerken en diensten—12
Toezicht op het vertrouwen in netwerken en diensten—14

4

Uitgangspunten in het toezicht—16

3

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

1

Inleiding

Telecommunicatie is altijd en overal aanwezig in onze huidige samenleving. Gelukkig maar, want zonder loopt
Nederland vast. Achter telecom en andere technische infrastructuren schuilen maatschappelijke, economische
en veiligheidsbelangen: denk aan dagelijks gebruik van internet maar ook toepassingen in de industrie, de
agrosector, de retailsector, de zorgsector, of het onderwijs.
Onze missie is daarom:

“Agentschap Telecom staat voor de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van
de IT- en communicatienetwerken, zodat Nederland veilig verbonden is.”
Agentschap Telecom is toezichthouder én uitvoerder en houdt zich bezig met maatschappelijke vraagstukken
die voor iedereen in het dagelijks leven actueel en relevant zijn:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Mijn appje komt even niet aan, maar naar 112 kan ik toch altijd bellen?
Is mijn slimme energiemeter wel betrouwbaar?
Koop ik nu een apparaat dat niet stoort?
Ze zijn aan het graven in mijn straat, heb ik straks nog wel gas en stroom?
Digitale radio; werkt dat overal?
Hoe weet ik of ik mijn persoonlijke gegevens betrouwbaar naar een website stuur?
Hoe is het mogelijk dat ik kan bellen met mijn dochter die op missie is in Afghanistan?
Is die antenne wel veilig die net op de hoek van de straat is neergezet?
Krijg ik wel echt een kilo appelen of 15 liter benzine?
Hoe zit het met de cyberweerbaarheid van onze energievoorziening?

4

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Bovenstaande vragen illustreren een groot deel van het werkveld van Agentschap Telecom: mobiel
dataverkeer, wifi in en om het huis, kabeltelevisie, graven in de buurt van gasleidingen, veilig betalen en zaken
doen via internet, continuïteit in de energievoorziening of de werking van weegbruggen bij de afvalstort.
Agentschap Telecom opereert in de volgende domeinen:
Het telecommunicatiedomein; Hieronder valt het toezicht op de
beschikbaarheid, continuïteit en betrouwbaarheid van telecom- en
omroepnetwerken en het toezicht op veilig en storingsvrije gebruik van
frequenties en apparatuur.
Het domein kabel- en leidingen infrastructuur; Hieronder valt het toezicht
op de graafketen voor de continuïteit van ondergrondse en
bovengrondse netten.
Het meetdomein; Hieronder valt het toezicht op de metrologie en
waarborgwet.
Het domein van de digitale weerbaarheid en vertrouwen; Hieronder valt
het toezicht op elektronische vertrouwensdiensten, zoals elektronische
handtekeningen en identiteiten, alsmede het toezicht op de
cyberweerbaarheid van netwerk- en informatiesystemen van vitale
infrastructuren.
Hoofddoel van het toezicht is het beschermen van publieke belangen en het verminderen van maatschappelijke
risico’s op het gebied van de beschikbaarheid van de technische infrastructuren, de continuïteit van netwerken
en diensten en het vertrouwen daarin.
Voor de komende jaren ligt de focus op de verdere ontwikkeling van onze organisatie als transparante
systeembewaker door tijdig belangrijke maatschappelijke issues te signaleren en te agenderen.
Burgers, bedrijven en bestuursorganen moeten kunnen vertrouwen op een onafhankelijk toezichthouder die
inzicht heeft in het speelveld, de juiste informatie over dit speelveld deelt en ingrijpt wanneer nodig.
Agentschap Telecom stimuleert het vertrouwen in een aantal wezenlijke randvoorwaarden voor het
functioneren van de maatschappij en de markt en draagt daarmee bij, aan een gunstig ondernemingsklimaat en
een veilige leefomgeving. Dit impliceert vrijheid maar betekent ook een grote verantwoordelijkheid voor de
markt.
Als toezichthouder stelt Agentschap Telecom het publieke belang centraal. Dit komt tot uiting in de manier
waarop keuzes voor en de invulling van speerpunten (hoofdstuk 3) zijn gemaakt. Met de meerjaren
ontwikkelingen en maatschappelijke vraagstukken als uitgangspunt zijn speerpunten bepaald in het toezicht
voor 2019. We werken vanuit de principes van informatiesturing en risicogerichtheid (hoofdstuk 4).
Dit jaarplan geeft de speerpunten weer voor het toezicht van Agentschap Telecom in 2019.

5

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

2

Ontwikkelingen

Het toezichtdomein waar Agentschap Telecom mee te maken heeft, ontwikkelt zich snel. De
maatschappelijke vraag verbreedt zich van storingsvrije beschikbaarheid, naar vertrouwen in veilig en
continu gebruik van technische infrastructuren. De technologische ontwikkelingen volgen elkaar in een
rap tempo op. De technische infrastructuren worden complexer door de samensmelting van systemen
vanuit de verschillende domeinen. Zo worden bijvoorbeeld weeginstallaties draadloos aangesloten op
het internet en zijn netwerksystemen van onze energievoorziening kwetsbaar voor cyberaanvallen.
De ontwikkelingen die in dit hoofdstuk worden geschetst hebben een meerjarig perspectief. Agentschap
Telecom monitort de ontwikkelingen en speelt daar met haar keuzes en jaarlijkse activiteiten op in.
In ons jaarbericht “Staat van de Ether” blikken we terug op onze activiteiten en signaleren wij de
belangrijke trends binnen onze werkvelden.

6

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Telecom als levensbehoefte
Telecom wordt steeds meer gezien als noodzakelijk voor het goed functioneren van de economie en
maatschappij. De consument ziet de smartphone bijvoorbeeld als een primaire levensbehoefte. Mobiel bereik
moet bij voorkeur overal en altijd aanwezig zijn. Tegelijkertijd is 100% dekking niet mogelijk. Technisch gezien is
er daardoor een ontwikkeling gaande om steeds meer capaciteit uit de bestaande en nieuwe technieken te
halen. De gevoeligheid voor storingen kan hierbij stijgen. De inhoudelijke complexiteit neemt toe en de
maatschappelijke druk wordt steeds groter op het beschikbaar zijn en blijven en het hebben van voldoende
datacapaciteit.

Digitale transitie en veranderend toezicht
De verregaande functionele integratie van de van oudsher specifieke systemen met internet zet door.
Fundamenteel begrip van de infrastructuur (kabels, apparatuur, protocollen, techniek, air-interface, etc.) blijft
essentieel om vraagstukken op het niveau van continuïteit en vertrouwen in netwerken en diensten goed te
kunnen begrijpen. Toezicht op de infrastructuur blijft belangrijk.
Telecomtransitie naar 5G
De doorontwikkeling van de openbare mobiele netwerken is in een nieuwe fase aangeland. De komende jaren
wordt de 5G technologie uitgerold. Met deze standaard wordt een compleet nieuwe netwerkstructuur
geïntroduceerd. 5G biedt een grotere datacapaciteit en een snellere responstijd dan eerdere generatie
netwerken. 5G netwerken bieden een platform voor veel verschillende toepassingen, waarvan de traditionele
openbare telefonie en internettoegang via smartphones er slechts één is. Naast deze traditionele partijen gaan
naar verwachting ook andere, nieuwe gebruikersgroepen naar 5G netwerken migreren, zoals video- en audio
broadcast, bedrijfs-kritische toepassingen, OOV diensten, zelfrijdende voertuigen, drones en een veelvoud aan
IoT toepassingen. Al deze toepassingen kunnen binnen een 5G netwerk naast elkaar bestaan dankzij de
“network slicing” technologie.
Dit brengt wel nieuwe toezichtvraagstukken met zich mee. Deze verschillende soorten toepassingen stellen
andere eisen aan betrouwbaarheid, beschikbaarheid en latency (responssnelheid). Voor toepassingen zoals ITS
(zelfrijdende voertuigen) gelden hele andere eisen dan voor traditionele internettoegang om video’s te bekijken.
Het samenspel tussen de verschillende soorten dienstaanbieders, gebruikersgroepen en apparaten, en de 5G
operators maakt dat het toezicht op 5G netwerken zich zal moeten richten op verschillende partijen en
toepassingen. Deze diversiteit en complexiteit vraagt om een herinrichting van het toezicht op dergelijke
netwerken, naast het al bestaande toezicht op de huidige 2G, 3G en 4G netwerken. 4G zal zich nog verder
ontwikkelen omdat deze technologie de komende jaren de ruggengraat blijft vormen van de openbare mobiele
communicatie.

Technologische ontwikkelingen en digitaal vertrouwen
Met de verregaande digitalisering van de samenleving wordt het vertrouwen in het gebruik van dienstverlening
en de beveiliging van netwerken en informatiesystemen binnen de digitale wereld steeds belangrijker, zowel bij
burger als bedrijfsleven. Nieuwe maatschappelijke vraagstukken dienen zich aan. Deze gaan over
(internet)privacy, (cyber) veiligheid en spelen zich af op systeemniveau. De digitale diensteverleners,
ondernemingen en instanties hebben gezamenlijk een rol om (het vertrouwen) in het systeem overeind te
houden. Agentschap Telecom heeft een aanvullende rol in het versterken van het vertrouwen in deze systemen
met taken zoals het toezicht op elektronische certificaten, handtekeningen en het toezicht op de
cyberweerbaarheid van netwerk- en informatiesystemen van vitale infrastructuren.
Voor deze nieuwe werkvelden is Europese samenwerking essentieel. Digitaal vertrouwen stopt niet bij de
traditionele landsgrenzen.

7

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Toename toepassingen in vergunningvrije banden
Vergunningvrije toepassingen zijn blijvend succesvol, worden grootschalig gebruikt, bijvoorbeeld voor
toepassingen rond het Internet of Things en Intelligent Transport Systems. De gebruikers (consumenten en in
toenemende mate het MKB) hebben veelal geen weet van het onbeschermde karakter bij het gebruik van deze
toepassingen en de storingen die zich kunnen voordoen. Ook ontbreekt het bij de gebruiker aan een reëel
handelingsperspectief bij grote storingen. Onvoorwaardelijk gebruik van deze toepassingen lijkt
vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Agentschap Telecom blijft onderzoek doen naar deze banden en biedt
handelingsperspectieven waar nodig.

Energietransitie
Betrouwbaarheid van de technische (meet)infrastructuur is een belangrijke randvoorwaarde voor het slagen van
de energietransitie. Denk bijvoorbeeld aan het toenemende gebruik van slimme energiemeters, van laadpalen
voor elektrisch vervoer, van warmtemeters en van waterstof als energiedrager.
Met de energietransitie wordt de opzet van de energieproductie en distributie anders. Voor Agentschap
Telecom als toezichthouder op de cyberweerbaarheid van de energievoorzieningen brengt dit vraagstukken
met zich mee over de leveringszekerheid van de diensten.
Leveringsonderbrekingen van essentiële diensten is tevens een risico omdat de energietransitie onder andere
gepaard gaat met extra graafbewegingen. Met de energietransitie worden bijvoorbeeld gasleidingen verwijderd
uit de ondergrond en worden meer elektriciteitskabels geplaatst. Andere soorten warmtenetten,
waterstofnetten, grids met zonne- en windenergie moeten ook geplaatst worden.
Agentschap Telecom brengt in kaart waar vanuit de technische (meet)infrastructuur risico’s kunnen optreden en
zal zo nodig signaleren wanneer aanvullende maatregelen nodig zijn om het vertrouwen te waarborgen (denk
hier bijvoorbeeld aan de goede werking van de slimme energiemeter).

8

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

3

Speerpunten in 2019

Enerzijds verwacht de maatschappij van het toezicht dat het alle risico’s afvangt. Anderzijds wordt een
laag kostenniveau en een beperkte toezichtlast verwacht. De beperkte toezichtcapaciteit noopt tot
keuzes en prioritering waarbij het toezicht informatiegestuurd en risicogericht plaatsvindt. Gevolg bij
selectiviteit is dat er sprake kan zijn van een restrisico bijvoorbeeld in de vorm van (ernstige) incidenten.
Toezicht kiest bewust voor risicoaanvaarding, wetende dat niet alle risico’s kunnen worden afgedekt.
Met de hierna beschreven speerpunten denkt Agentschap Telecom grip te houden op de eerder
geschetste ontwikkelingen in hoofdstuk 2 en de maatschappelijke risico’s zo klein mogelijk te houden.
Aan de hand van de drie lagen uit bovenstaande afbeelding zijn per laag het belangrijkste keuzes
weergegeven. In dit hoofdstuk wordt elke laag nader toegelicht.

9

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

3.1

Toezicht op beschikbaarheid van technische infrastructuren
Bij het toezicht op de technische infrastructuren gaat het om beschikbaarheid en storingsvrij gebruik van
netwerken in gebruik bij de lucht- en scheepvaartsector, de OOV diensten, bedrijfsnetwerken,
satellietnetwerken en de openbare telecom- en omroepnetwerken. Het veilig en storingsvrij gebruik van
elektrische en elektronische apparatuur is ook onderdeel van het toezicht op de technische infrastructuur.
Burger en bedrijf moeten kunnen vertrouwen op de aanwezigheid en goede werking van de technische
infrastructuur om dagelijks gebruik te kunnen maken van de aangeboden diensten.
Agentschap Telecom houdt toezicht op de technische infrastructuur via onder andere nalevingstoezicht,
markttoezicht, thematische onderzoeken en het behandelen van storingsklachten. Voorbeeld hiervan is het
toezicht op de dekking en bereikbaarheid van mobiele netwerken.
Hieronder een overzicht van de speerpunten in 2019. De speerpunten komen voort uit de eerder geschetste
ontwikkelingen “digitale transitie” en “telecom als levensbehoefte”. Daarbij staat het signaleren van
toekomstige risico’s, dekking en handelingsperspectieven voor de bedrijven en burgers centraal. Met
thematische onderzoeken wil het agentschap grip houden op de alsmaar groeiende markt voor
vergunningvrije toepassingen.

Publiek belang



In Nederland willen we nu en in
de toekomst een goede dekking
en een optimale capaciteit van
mobiele netwerken.

Toezichtdoel 2019



Speerpunten 2019

Transparante opzet
ingebruikname verplichting.

Opstellen meetprotocol voor
dekkings- en capaciteitseis
multibandveiling-vergunningen
met betrokkenheid van de markt.

Onderzoek naar de impact van
toekomstige technologie op
beschikbaarheid en
storingsgevoeligheid van
netwerken.

Onderzoek naar de gevolgen voor
toezicht van nieuwe
netwerktechnologie (o.a.
verkenning impact 5G op
bestaande netwerken diensten).

Onderzoek naar oorzaken van
gepercipieerd gebrek aan dekking.

Uitvoeren onderzoeken voor
lokale en regionale overheden.
(Bijvoorbeeld
handelingsperspectieven
gemeenten).

Keuzevrijheid in radioaanbod en
kwaliteit van radiouitzendingen.

DAB+ uitrol laten plaatsvinden
conform vergunningen.

Toezicht ingebruikname
verplichting digitale radio conform
het meetprotocol, waarop de
markt heeft kunnen reageren.

Acceptabele kwaliteit van het FM
radiolandschap tot na
uitfasering van de band.

Voorkomen en opheffen van
verstoringen bij reguliere
vergunninghouders en vitale
frequentiegebruikers.

Multidisciplinaire aanpak
bestrijding illegaal
frequentiegebruik in
samenwerking met onder andere
Openbaar Ministerie en politie.

Beperken maatschappelijke,
economische schade door illegale
activiteiten.

Bevordering effectiviteit toezicht
evenementenvergunningen.

10

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Publiek belang



Toezichtdoel 2019



Speerpunten 2019

Bijdragen aan de continuïteit en
veiligheid van bedrijfsprocessen
in de industrie en MKB.

Ongestoord frequentiegebruik van
landmobiele vergunninghouders.

Intensiveren reguliere inspecties
met nadruk op belangrijke
maatschappelijke sectoren (o.a.
chemie, onderwijs, transport) en
economisch belangrijke regio’s om
naleving op het niveau conform
vergunningen te krijgen.

Burgers en bedrijven moeten
erop kunnen vertrouwen dat
apparatuur veilig is en
ongestoord werkt.

Apparatuur dat op de Nederlandse
markt komt voldoet aan de
Europese richtlijnen.
Met accent op potentiele risico
categorieën.

Thematische onderzoeken:
E-commerce en fulfilment;
onderzoek naar en toezicht op non
conforme producten, zowel in het
telecomdomein als in het
meetdomein.
Ontwikkeling methodiek
automatische opsporing.
LED toepassingen in de
professionele omgeving;
conformiteitsonderzoeken en
dialoog met marktpartijen en
stakeholders LED sector.
Zonnepaneel installaties:
conformiteitsonderzoek in
internationaal verband. Dialoog
met marktpartijen en stakeholders
in de sector.

Onderzoek naar lange termijn
bedreigingen van werking van
apparatuur.

Onderzoek naar Man Made Noise
(MMN). Gericht op ruis in
woningen, lange termijn metingen
buiten en ruis veroorzaakt door
lekkende kabelsystemen.
Bevorderen bewustwording van
de gevolgen van de verwachte
stijging MMN.

11

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

3.2

Toezicht op continuïteit van netwerken en diensten
Naast beschikbaarheid van technische infrastructuren is de continuïteit van netwerken en diensten van publiek
belang. Netwerken dienen zo veel mogelijk beschermd te zijn tegen uitval als gevolg van externe factoren, zoals
stroomuitval en graafschade. Met name aan diensten zoals het 112 alarmnummer, dat ononderbroken
toegankelijk dient te zijn, worden hoge eisen gesteld. Agentschap Telecom is tevens aangewezen als
toezichthouder voor de sectoren energie (gas, aardolie en elektra), internetinfrastructuur en digitale
dienstverlening. Het doel van dat toezicht is de cyberweerbaarheid van onderhavige vitale infrastructuur te
borgen (Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen, wBNI).
Agentschap Telecom houdt toezicht op de continuïteit via systeemtoezicht en nalevingstoezicht. Een belangrijk
instrument is tevens het signaleren en agenderen door middel van incidentonderzoek of thematisch onderzoek.
Agentschap Telecom doet regelmatig steekproefmetingen tijdens bijzondere omstandigheden naar de mate
van bereikbaarheid van en toegang tot de belangrijke netwerken zoals 112. Op de graafketen houdt het
agentschap toezicht via nalevingstoezicht, incidentonderzoek en handhavingscommunicatie. Op de wBNI
houdt het agentschap toezicht via het uitvoeren van systeemtoezicht.
Hieronder een overzicht van de speerpunten op het gebied van continuïteit in 2019. De speerpunten zijn een
versteviging van het basistoezicht om gehoor te geven aan de maatschappelijke behoefte voor continuïteit van
essentiële netwerken en diensten.

Publiek belang
Vitale diensten zoals
burgeralarmering,
bereikbaarheid alarmnummer
112 functioneren.



Toezichtdoel 2019



Continuïteit van dienstverlening
NL alert en 112.

Speerpunten 2019
Onderzoek naar afhankelijkheden
en kwetsbaarheden van vitale
diensten van openbare netwerken
i.s.m. Justitie &Veiligheid.
Bereikbaarheidsonderzoek 112 en
NL alert tijdens grootschalige
evenementen op specifieke
locaties.

Burgers en bedrijven kunnen
ongestoord gebruik maken
van telecomdiensten.

Aanbieders treffen adequate
maatregelen om de continuïteit
van hun diensten te borgen.

Toezicht op maatregelen in
continuïteitsplannen bij
telecomaanbieders.
Onderzoek naar het gewenste
continuïteitsniveau van de
dienstverlening van kleine
telecomaanbieders in relatie tot de
eisen voor kleinere afnemers
(consumenten en MKB).
Voorlichting nieuwe aanbieders en
risicogericht toezicht (nieuwe)
aanbieders.

12

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Publiek belang
Leveringszekerheid van vitale
diensten zoals energie, gas,
water en telecom/ internet.



Toezichtdoel 2019



De graafsector het aantal
(vermijdbare) graafschades sterk
te laten verminderen.
Alle betrokkenen (opdrachtgever,
netbeheerder en grondroerder)
nemen hun verantwoordelijkheid
in elke fase van het graafproces.

Speerpunten 2019
Uitbreiding toezicht
netbeheerders t.a.v.
huisaansluitingen gas.
Samenwerking met Kadaster en
netbeheerders voor nieuw
informatie-uitwisselingssysteem
KLIC-WIN.
Focus op naleving van
opdrachtgevers.

Aanbieders treffen adequate
maatregelen om de
cyberweerbaarheid van vitale
infrastructuren te borgen.

Onderzoek naar de te nemen
maatregelen t.b.v. de
cyberweerbaarheid, ter invulling
van de open norm.
Startmeting bij aanbieders van
essentiële diensten specifiek op
het proces van incident
afhandeling.

13

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

3.3

Toezicht op het vertrouwen in netwerken en diensten
Bij het toezicht op het vertrouwen in netwerken en diensten gaat het om eerlijke handel, het bevorderen van
vertrouwen in het gebruik van slimme meters, elektronische identiteiten en vertrouwensdiensten en de
informatieveiligheid van telecommunicatiediensten.
Om eerlijke handel te bevorderen dient de technische infrastructuur op het gebied van meten en wegen te
voldoen aan de eisen uit de Metrologiewet. Dit geldt ook voor het gehalte aan edelmetaal in bijvoorbeeld
sieraden. De vereisten van de Waarborgwet zijn hierop van toepassing. Agentschap Telecom houdt hier toezicht
op via nalevingstoezicht.
Bij elektronische vertrouwensdiensten gaat het om onder andere elektronische handtekeningen en certificaten
voor de authenticiteit van websites. Agentschap Telecom houdt hier toezicht op en is verantwoordelijk voor het
toelaten van partijen op de lijst van zogenaamde Trusted Service Providers die de zogeheten gekwalificeerde
vertrouwensdiensten mogen leveren. Dit toezicht wordt namens de Minister van EZK uitgevoerd.
Daarnaast is er het afsprakenstelsel elektronische toegangsdiensten en handtekeningen, waar onder
bijvoorbeeld eHerkenning. Agentschap Telecom voert tot aan de inwerkingtreding van de Wet Digitale Overheid
het toezicht uit waarbij een Commissie van Deskundigen op basis van de toezichtbevindingen de
staatssecretaris van BZK adviseert over de te nemen maatregelen richting de betreffende partij binnen het
Afsprakenstelsel.
Voor het borgen van de noodzakelijke informatievoorziening aan behoeftestellers ( J&V, politie,
veiligheidsdiensten), het toezien op de beveiliging van gegevens en de juiste toepassing van privacy bepalingen
door aanbieders, voert Agentschap Telecom toezichtsactiviteiten uit op het gebied van aftappen en de
privacyaspecten van verkeers- en locatiegegevens.
Hieronder is het overzicht van de speerpunten voor het toezicht op het gebied van vertrouwen in 2019
weergegeven. De speerpunten komen voort uit de verregaande digitalisering van de samenleving waarbij
beveiliging van netwerken en informatiesystemen steeds belangrijker wordt. We spelen tevens in op de
energietransitie in verband met de gevolgen hiervan op het werk(veld) van het agentschap.

Publiek belang



Meten en wegen van onder
andere stroomverbruik, liters en
kilo’s bij in- en verkoop klopt:
consument en bedrijf “krijgt
waar voor zijn geld”.

Toezichtdoel 2019



Betrokken partijen maken gebruik
van gekeurde meetinstrumenten.

Speerpunten 2019
Toezicht op meetinstrumenten
waaronder: laadpalen,
recreatienetten, warmtemeters,
weegwerktuigen in de zeevisserij
en in ziekenhuizen.
Thematisch onderzoek naar de
betekenis van correct meten en
wegen in het kader van de
energietransitie.

14

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Publiek belang



Digitale elektronische
transacties zijn betrouwbaar.

Toezichtdoel 2019



Verleners van
vertrouwensdiensten hebben een
accuraat beveiligingsniveau.

Speerpunten 2019
Inspecties bij gekwalificeerde
verleners van
vertrouwensdiensten.
Onderzoek naar de gevolgen van
nieuwe typen
handtekeningdiensten die op de
Nederlandse markt verschijnen.

Informatievoorziening aan
behoeftestellers is
gegarandeerd.
Juiste toepassing van privacy
bepalingen door aanbieders van
telecommunicatiediensten.

Aftapbaarheid van diensten is
goed geregeld.

Voorlichting aan nieuwe
aanbieders over de relevante
bepalingen.

Aanbieders houden zich aan de
privacy bepalingen.
Specifiek in het geval van nieuwe
innovatieve
telecommunicatiediensten.

Onderzoek naar de juridische en
praktische oplossingen t.a.v.
aftappen van nieuwe innovatieve
telecommunicatiediensten samen
met behoeftestellers.

15

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

4

Uitgangspunten in het toezicht

Agentschap Telecom vormt in haar rol als toezichthouder vanuit een gevoelde systeemverantwoordelijkheid een gezaghebbend oordeel over de goede werking van technische infrastructuren
en over het vertrouwen in digitale infrastructuren. Toezicht intervenieert effectief langs de lijnen van
modern toezicht om de naleving te borgen. Toezicht is open en benaderbaar.

Toezicht heeft als hoofddoel om publieke belangen te beschermen en
maatschappelijke risico’s te verminderen.
•

Wij hanteren publieke belangen als uitgangspunt voor ons toezicht. Dit komt tot uiting in ons jaarplan waar
belangen en doelstellingen de grondslag zijn voor onze toezichtactiviteiten.

•

Ons toezicht is meer dan de handhavende rol.
Klassiek toezicht is gebaseerd op wettelijke regels. In het telecommunicatiedomein komen wij in de
praktijk casussen tegen waar bijvoorbeeld voorkomende storingen niet gestopt kunnen worden op de
conventionele wijze. In deze gevallen zijn andere mogelijkheden dan enkel de handhavende rol essentieel.
Voorbeelden hiervan zijn het informeren en waarschuwen van burgers, bieden van
(achtergrond)informatie en ook handelingsperspectieven. Ook wordt steeds vaker van het agentschap een
arbitrage of bemiddelende rol gevraagd waarbij geen van de partijen een wettelijke norm overtreedt, maar
toch sprake is van hinder of storing in de ether. Hiernaast overstijgen veel thema’s afzonderlijke sectorale
beleidsterreinen en moeten in de toekomst integraal worden bezien. Dit neemt Agentschap Telecom mee
in haar toezichtaanpak. Een eigen onderzoeksagenda, waarbij maatschappelijke vraagstukken op het
gebied van telecom centraal staan is hier een voorbeeld van. Ook deze activiteiten staan los van onze
handhavende rol, maar geven wel informatie en richting voor de toekomstige handhaving. Wanneer regels
niet meer aansluiten bij de praktijk, is er tevens een adviserende functie richting beleid.

•

Wij werken met een flexibele programmering.
Het basistoezicht maakt bij urgente maatschappelijke ontwikkelingen, incidenten of crises plaats voor
onderzoeken. Dit kunnen zowel crisisonderzoeken als thematische onderzoeken zijn.
Onze toezichtactiviteiten zijn onderverdeeld in drie categorieën, te weten:

16

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

Basistoezicht
Dit is het planbare reguliere toezicht op de werkvelden (alle wettelijke taken), jaarlijks geprogrammeerd en
geprioriteerd. Het betreft veelal nalevingstoezicht waarbij op basis van informatiesturing gerichte
steekproeven worden uitgevoerd. Bij patroonafwijkingen volgt veelal een thematisch onderzoek of een
gerichte nalevingscampagne. Met het basistoezicht willen we een goede en storingsvrije werking van de
technische infrastructuren bevorderen en houden we grip op de sectoren. Resultaten uit het basistoezicht
vormen een belangrijke informatiebron voor de toekomstige toezichtkoers.
Thematisch toezicht
Thematisch georiënteerde onderzoeken worden projectmatig opgepakt. Deze themaonderzoeken vloeien
ook voort uit de prioritering waarbij het (potentiele) maatschappelijke belang of risico een grote rol speelt.
De thematische onderzoeken leiden veelal tot signalering en/of agendering van een vraagstuk en is een
belangrijk instrument om de reflectieve functie van toezicht vorm te geven. Hiermee dragen we bij om
tijdig en continu te werken aan verbeteringen van onze infrastructuren om toekomstbestendig te worden,
alsmede robuust en toonaangevend te blijven.
Incident gestuurd toezicht
Dit is het uitvoeren van onderzoeken n.a.v. incidenten met een hoge maatschappelijke relevantie
(bijvoorbeeld een gasontploffing ten gevolge van graafwerkzaamheden) of een actueel
(telecom)vraagstuk (bijvoorbeeld de bereikbaarheid van 1-1-2 in een bepaalde regio). Dit zijn onvoorziene
en niet geplande onderzoeken. Hiermee stimuleren we het systeemleren en het dragen we bij aan het
oplossen en voorkomen van acute verstoringen in de infrastructuur.

Toezicht streeft ernaar haar wettelijke taken zo efficiënt en effectief mogelijk
uit te voeren.
•

Wij werken informatiegestuurd en risicogericht.
Voor het maken van keuzes hanteren wij een werkwijze op basis van risicoperceptie en risicosturing
gevoed door de beschikbare informatie en analyses. Per toezichtdomein of -thema wordt periodiek een
analyse gemaakt van de relevante trends en ontwikkelingen (hoofdstuk 2), met oog voor
maatschappelijke, politieke, technische en juridische ontwikkelingen. Naast de ontwikkelingen nemen wij
actuele beschikbare informatie over de toezichtdomeinen mee voor onze keuzes binnen het toezicht. Deze
methodiek uit zich in onderstaand schema.

17

Jaarplan Toezicht 2019
Agentschap Telecom
_________________

De uitkomst van dit proces bepaalt de prioritering van de uit te voeren toezichttaken. Dit betekent dat er
keuzes gemaakt worden m.b.t. de uitvoering en aandachtverdeling van het toezicht. Er is dan automatisch
sprake van een restrisico. De acceptatie dat het agentschap niet altijd en overal aanwezig kan zijn met haar
toezicht is als risicoaanvaarding een belangrijk onderwerp in de dialoog met de stakeholders.
•

Wij zijn steeds op zoek naar de meest effectieve en efficiënte interventies.
Wij kiezen interventies die wij passend vinden op basis van gedragsinzichten en de kennis over actoren in
het systeem. Waar het kan kiezen we informele interventies, zoals waarschuwen. Waar het moet
interveniëren we in formele zin met sancties zoals een last onder dwangsom of bestuurlijke boete. We
geloven in de kracht van interventies gebaseerd op gedragsinzichten ten aanzien van
ondertoezichtstaande partijen. Daarom zijn wij aangesloten bij het Behavioural Insights Team van EZK.

•

Wij werken veelvuldig nationaal en internationaal samen met andere (rijks)organisaties en -inspecties:
o Bij vraagstukken in het telecommunicatiedomein.
o Bij domein- of sector-overstijgende toezichtsvraagstukken.
o Betreffende totstandkoming nieuwe wet- en regelgeving.
o Op het gebied van kennis over toezicht en methodieken.
o Ten aanzien van knelpunten en incidenten in de praktijk.

18