Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2102
Vragen van het lid Slob (ChristenUnie) aan de minister van Infrastructuur en
Milieu over knooppunt Hoevelaken en de aansluiting A1/A30 (ingezonden
23 februari 2011).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 4 april 2011).
Vraag 1
Is het waar dat er een financieel tekort bestaat bij het project herinrichting
van knooppunt Hoevelaken van 150 à 300 mln. en dat aan de regio is
meegedeeld dat u van mening bent dat de afslag Hoevelaken kan verdwijnen?
Antwoord 1
Voor de aanpassingen aan het Knooppunt Hoevelaken en de aanliggende
wegvakken is een referentieontwerp gemaakt. De basis voor dat ontwerp is
het Voorkeursalternatief, dat eind 2009 in bestuurlijk overleg met de regio is
afgesproken. De raming van dit ontwerp blijkt inderdaad fors hoger te liggen
dan het beschikbare budget. Inmiddels wordt met behulp van Value
Engineering bekeken welke ontwerpuitgangspunten en functionaliteiten
behouden moeten/kunnen worden, en waarop concessies moeten/kunnen
worden gedaan. De regiopartijen zijn voor dit proces uitgenodigd.
Ik weet dat met name de gemeenten Amersfoort en Nijkerk sterk opteren
voor behoud van de aansluiting Hoevelaken. Deze aansluiting ligt echter op
heel korte afstand van het knooppunt Hoevelaken. Na de noodzakelijke
aanpassingen aan het knooppunt is er voor de gebruikers van een aansluiting
Hoevelaken op de huidige locatie te weinig weglengte (200 meter) om
meerdere rijstroken op te kunnen schuiven om zodoende de gewenste
rijrichting op te gaan. Dat levert een verkeersonveilige situatie op, die
bovendien gevoelig is voor congestie. Om dit probleem op de huidige locatie
op te lossen zijn meerdere kunstwerken nodig. Daardoor wordt handhaving
van de aansluiting op de huidige locatie erg kostbaar. Dit wordt momenteel
geraamd op € 70 mln (een «normale» aansluiting kost € 20–25 mln). In het
referentie-ontwerp is om deze reden geen aansluiting Hoevelaken opgenomen.
Vraag 2
Kunt u toelichten hoe deze forse overschrijding is ontstaan?

ah-tk-20102011-2102
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Antwoord 2
In de uitwerking van het Voorkeursalternatief hebben eisen van technische,
verkeerskundige en verkeersveiligheidsaard geleid tot een (veel) uitgebreider
ontwerp dan was voorzien bij de vaststelling van het Voorkeursalternatief.
Vooral de situatie op de A28 bij Amersfoort is complex. Hier zitten vier
aansluitingen en het knooppunt dicht op elkaar, wat veel wevend verkeer
oplevert. Daarom is in het referentie-ontwerp een robuuster verkeerssysteem
met hoofd- en parallelbanen (extra kunstwerken) opgenomen.
Vraag 3
Kan hieruit worden afgeleid dat u afstand neemt van de mening van uw
ambtsvoorganger dat er voldoende redenen zijn om de afslag Hoevelaken te
behouden?
Antwoord 3
In 2000 is het zogenaamd Vathorst-convenant getekend door regio en rijk. In
dat convenant staat dat de aansluiting Hoevelaken gesloten wordt. In mei
2009 heeft mijn ambtsvoorganger (bij de opening van de aansluiting
Vathorst) gezegd dat het openhouden of afsluiten van de aansluiting
Hoevelaken afhangt van de variant die in de planstudie Knooppunt Hoevelaken wordt gekozen. Hij heeft ook gezegd dat als de regio de aansluiting open
wil houden, de regio dat moet aangeven. In het BO MIRT van november 2009
is door regio en rijk afgesproken dat in de 2e fase van de planstudie
Knooppunt Hoevelaken onderzocht zal worden of de aansluiting Hoevelaken
behouden kan blijven. Uit dat onderzoek blijken de gegevens waarop ik mijn
standpunt heb gebaseerd zoals ik in mijn antwoord op vraag 1 heb
beschreven.
Vraag 4
Wat zijn de gevolgen voor het onderliggend wegennet en de thans al zwaar
belaste aansluiting A1/A30 als de afslag Hoevelaken verdwijnt?
Antwoord 4
De reconstructie van knooppunt Hoevelaken en de verbreding van de
aanliggende weggedeelten betekent een aanzienlijke verschuiving van het
autoverkeer van het onderliggend wegennet naar het hoofdwegennet.
Daarmee wordt het onderliggend wegennet ontlast en het sluipverkeer
verminderd. Uit onderzoek naar de (resterende) verkeersbelasting van het
onderliggend wegennet blijkt dat dat op bepaalde plekken alsnog zwaar
belast is. Het wel of niet realiseren van een aansluiting Hoevelaken heeft hier
natuurlijk invloed op, maar uit het onderzoek blijkt dat de aansluiting niet
effectief is voor het daadwerkelijk oplossen van geconstateerde knelpunten
op het onderliggend wegennet. Daar zijn maatregelen op het onderliggend
wegennet zelf voor nodig.
Vraag 5
Klopt het dat u in het kader van de planstudie A28 al op korte termijn de afrit
Hoevelaken vanuit de richting Zwolle en Amsterdam wilt afsluiten? Bent u
bereid deze maatregel in te trekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, dat klopt. In het kader van het spoedwetproject A28 Utrecht–Amersfoort
wordt de verbindingsboog vanuit de richting Utrecht naar de richting
Apeldoorn verbreed. Het verkeer dat vanuit de richtingen Amsterdam en
Zwolle komt en de afrit Hoevelaken wil nemen, moet dan 3 rijstroken
wisselen om de afrit te kunnen bereiken. Voor deze weefbewegingen is te
weinig weglengte beschikbaar, omdat de aansluiting Hoevelaken op korte
afstand van het knooppunt ligt. Op de verbrede verbindingsboog wordt meer
autoverkeer voorzien, waardoor het weven van dit verkeer zal leiden tot een
verkeersonveilige situatie die ook gevoelig is voor congestie. Daarom wordt
het gebruik van de afrit Hoevelaken voor dit verkeer afgesloten. Vanuit de
richting Utrecht kan de afrit Hoevelaken voorlopig wel gebruikt worden.
Omwille van de verkeersveiligheid ben ik niet bereid deze maatregel in te
trekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Vraag 6
Is het waar dat u geen maatregelen, heeft opgenomen in de voorlopige
ramingen voor de herinrichting van het knooppunt Hoevelaken, die bijdragen
aan de doorstroming van het hoofdwegennet en de leefbaarheid van de regio
(geluid, lucht, natuur en inpassing)?
Antwoord 6
In de raming van het nu voorliggende ontwerp zitten maatregelen die de
doorstroming van het autoverkeer op het hoofdwegennet in het studiegebied
verbeteren. Dit betreft aanpassingen aan het knooppunt zelf (het vervangen
van twee van de bestaande klaverbladbogen door fly-overs) en verbreding
van de aansluitende weggedeelten (de A1 tussen de aansluitingen Bunschoten en Barneveld en de A28 tussen de aansluitingen Nijkerk en Maarn). Ook
zijn in de raming de kosten voor benodigde inpassingsmaatregelen opgenomen (geluidwering, luchtkwaliteit, natuur). De kosten van het handhaven van
de aansluiting Hoevelaken zitten niet in de projectraming. Ook verdergaande
inpassingsmaatregelen, zoals verdiepte liggingen, zitten niet in het voorliggend ontwerp en dus ook niet in de raming.
Vraag 7
Is het waar dat u weigert de ramingen vrij te geven aan de regio voor deze
maatregelen zoals verdiepte of verhoogde ligging van de A28 ter hoogte van
Schuilenburg-De Schammer en/of park Randenbroek/Heiligenberg en/of
Nimmerdor/Den Treek, of «dive-unders» in plaats van «fly-overs» in knooppunt Hoevelaken, maar de regio wel verzoekt om door middel van «Value
Engineering» te komen tot een goedkoper pakket?
Antwoord 7
Nee. Eind februari is de raming van het referentie-ontwerp na zorgvuldige
interne controle beschikbaar gesteld aan de provincie en de betrokken
gemeenten als input voor de Value Engineering. Voor de «dive-unders» wordt
momenteel de kosteninformatie verzameld.
Vraag 8
Vindt u deze houding passen bij een goede en efficiënte samenwerking van
overheden en bij de adviezen van de commissie Elverding?
Antwoord 8
Zie 7.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het nu voor de regio onmogelijk is om op een
zorgvuldige wijze aan de inwoners van de betreffende gemeenten, omwonenden van de A28 en knooppunt Hoevelaken en gebruikers van de afslag, uit te
leggen dat er een streep gaat door de oorspronkelijke ambities en dat goede
bereikbaarheid van het hoofdwegennet ten koste zal gaan van lokale
bereikbaarheid, geluid, luchtkwaliteit, natuur en inpassing?
Antwoord 9
De regio is van harte uitgenodigd om deel te nemen aan het proces van
Value Engineering. RWS heeft de regio inmiddels uitgebreid voorgelicht over
doel en opzet daarvan. Voorlopig hebben we alleen nog geconstateerd dat de
uitwerking van het Voorkeursalternatief zoals vastgelegd in het referentieontwerp niet binnen het beschikbare budget gerealiseerd kan worden. Andere
conclusies kunnen op dit moment niet getrokken worden.
Vraag 10
Bent u bereid alle ramingen voor de herinrichting van knooppunt Hoevelaken
zo spoedig mogelijk aan de regio beschikbaar te stellen?
Antwoord 10
zie 7.
Vraag 11
Bent u bereid de markt te consulteren om te kijken of er goede oplossingen
kunnen worden gevonden waarbij afslag Hoevelaken behouden blijft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Over de zin van vroegtijdige marktconsultatie in de planstudie Knooppunt
Hoevelaken is recent overlegd met de regio en de markt. Bij deze partijen
bestaat het nodige enthousiasme voor het verkennen van een dergelijke stap.
Ik ben momenteel aan het verkennen wat een vroegtijdige marktconsultatie
betekent voor het proces en de organisatie van het project. Als we het
marktspoor opgaan, kan het behouden blijven van de aansluiting Hoevelaken
daarvan onderdeel uitmaken, bijvoorbeeld van het pakket van te onderzoeken
wensen.
Vraag 12
Bent u bereid in de studie naar de herinrichting van knooppunt Hoevelaken
ook de problematiek van de aansluiting A1/A30 bij Barneveld integraal mee te
nemen en daarbij het doortrekken van de A30 naar de oude rijksweg
Voorthuizen en een afslag van de A30 naar de A1 richting Apeldoorn,
waardoor de stoplichten kunnen verdwijnen, te betrekken?
Antwoord 12
Nee, de aansluiting A1/A30 is geen onderdeel van de planstudie Knooppunt
Hoevelaken.
Vraag 13
Ziet u mogelijkheden om de afslag Hoevelaken en de genoemde optimaliseringen rond knooppunt A1/A30 te financieren uit de middelen die beschikbaar
worden gesteld via de komende tweede tranche benutting?
Antwoord 13
De benuttingsmaatregelen zullen voornamelijk bedoeld zijn om de beschikbare capaciteit optimaler te gebruiken zodat de verkeersdoorstroming
verbetert en de reistijden korter worden. De door u genoemde punten passen
daar niet in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4