Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

605
Vragen van het lid Van der Linde (VVD) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht dat 62% van de studenten in het
dagelijks leven prestatiedruk ervaart (ingezonden 13 november 2017).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 5 december 2017).
Vraag 1
Hoe kijkt u aan tegen de methodologische aanpak van een onderzoek, waaruit
zou blijken dat 62% van de studenten in het dagelijks leven vaak «prestatiedruk» ervaart?1 Hoe kijkt u aan tegen de aanpak van soortgelijk onderzoek
van de Groningse Studentenbond?2
Antwoord 1
Beide onderzoeken berusten naar mijn mening op een gedegen methodologische aanpak. De cijfers waarop het bericht is gebaseerd dat 62% van de
studenten in het dagelijks leven prestatiedruk ervaart, komen voort uit
Onderzoek Studieklimaat, gezondheid en studiesucces van het monitor
programma FIVE3. Hierbij zijn studenten van de hogeschool Windesheim via
een digitale vragenlijst bevraagd op verschillende stellingen. Het onderzoek is
gebaseerd op 1812 ingevulde vragenlijsten.
In het onderzoek van de Groningse Studentenbond is eveneens gebruik
gemaakt van een digitale vragenlijst waarbij Groningse studenten aan de
hand van een (verkorte) versie van de COPE4zijn bevraagd op copingstijlen.
Daarnaast zijn Groningse studenten aan de hand van een zelf samengestelde
vragenlijst bevraagd over ervaren mate van stress. Dit onderzoek is gebaseerd op 551 ingevulde vragenlijsten, 21 procent van de vragenlijsten is
ingevuld door studenten van de Hanzehogeschool en 79 procent door
studenten van de Rijksuniversiteit Groningen.

1

https://www.windesheim.nl/over-windesheim/persberichten/2017/november/62-procentstudenten-ervaart-vaak-prestatiedruk-in-dagelijks-leven/
2
http://www.dvhn.nl/groningen/Groningse-studenten-zuchten-onder-stress-22513815.html
3
FIVE (fit en veilig Windesheim). Te raadplegen via: https://www.windesheim.nl/onderzoek/
onderzoeksthemas/gezondheid%20en%20welzijn/verslavingspreventie/project%20five/
over%20project%20five/zorgnetwerken/
4
Vragenlijst van de University of Miami, ontwikkeld om een brede range aan copingstijlen te
onderzoeken.

ah-tk-20172018-605
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 2
Moet a contrario worden verondersteld dat 38% van de studenten blijkbaar
geen of weinig druk ervaart om te presteren in het met belastinggeld
gefinancierde hoger onderwijs? Deelt u de mening dat het zorgwekkend is,
als maar liefst 38% van de studenten in het hoger onderwijs geen of weinig
druk ervaart om te presteren?
Antwoord 2
De resultaten zijn een afgeleide van een vijfpuntschaal waaruit blijkt dat 62%
van de ondervraagden vaak of erg vaak ervaart te moeten presteren. 30,3%
geeft aan dit soms te ervaren, 6,6% zelden en 1,5% nooit. Op basis van dit
onderzoek kan dus niet worden verondersteld dat 38% van de studenten geen
of weinig prestatiedruk ervaart.
Vraag 3
Deelt u de mening dat willen presteren en jezelf hoge eisen opleggen juist
belangrijke doelstellingen van het hoger onderwijs zijn en geen probleem? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 3
Studenten ervaren druk in het dagelijks leven, zo blijkt ook uit het onderzoek.
Druk die hen door de maatschappij wordt opgelegd en druk die zij zichzelf
opleggen. Een student kan dit ervaren op het sportveld, in een gezinssituatie,
op sociale media en ook in het hoger onderwijs.
Goed hoger onderwijs daagt de student uit. Het haalt de student uit zijn of
haar comfortzone en spreekt de student aan op zijn of haar passie en
talenten. Met de maatregelen uit de Strategische Agenda en de middelen uit
het studievoorschot wordt een extra impuls gegeven aan het uitdagender
maken van het hoger onderwijs, bijvoorbeeld door de verbreding van
talentprogramma’s.
Een student is gebaat bij uitdagend onderwijs. Maar wanneer de student te
hoge of langdurige prestatiedruk ervaart, kan dit negatieve gevolgen hebben
voor het welzijn van de student en, al dan niet indirect, op het studieverloop.
Preventie en tijdige interventie bij een te hoge of langdurige prestatiedruk
acht ik daarom van groot belang.
In het licht van de motie Bruins/Asante5 ben ik in gesprek met de hogeronderwijsinstellingen, studentpsychologen, studentenorganisaties en experts. Ik
constateer dat hogeronderwijsinstellingen dit thema op hun netvlies hebben
en hier actie op ondernemen, zoals de ontwikkeling van het platform
Studentenwelzijn door de hogeschool Windesheim en Inholland. Ik verwacht
uw Kamer in het voorjaar van 2018 over de uitwerking van de motie te
kunnen informeren.
Vraag 4
Vindt u ook dat het landsbestuur zich eerder druk zou moeten maken om de
hoge werkdruk bij docenten in het hoger onderwijs, dan om die van
studenten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik acht aandacht voor werkdruk bij zowel docenten als studenten van belang.
Vraag 5
Erkent u dat selectie aan de poort, het bindend studieadvies (BSA), de
ingangseisen voor de vele honourstrajecten, de beurzen en prijzen voor
excellente studenten een enorme kwaliteitsimpuls vormen voor het hoger
onderwijs, terwijl de toegankelijkheid van dat onderwijs gewaarborgd blijft?
Antwoord 5
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 3 heb aangegeven, is de ervaren
werkdruk het gevolg van meerdere factoren. De maatregelen die het lid Van
der Linde noemt, dragen, samen met maatregelen zoals de verbetering van
loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding, de invoering van de studiekeuze-

5

Kamerstuk 34 550 VIII, nr. 116.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

check en de invoering van de associate degree-opleiding, bij aan een
toegankelijk, kwalitatief en uitdagend hogeronderwijsstelsel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3