Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1019
Vragen van het lid Voortman (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over het bericht dat gemeenten alleen mogen
experimenteren in de bijstand als zij bijstandsgerechtigden verplichten tot een
tegenprestatie (ingezonden 17 november 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 26 januari 2017)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat gemeenten alleen mogen experimenteren
met de bijstand als zij bijstandsgerechtigden verplichten tot een tegenprestatie? Klopt de berichtgeving in NRC Handelsblad daarover?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het aangehaalde artikel. Voor het overige verwijs ik
naar mijn beantwoording van vragen 2, 5 en 6.
Vraag 2, 5 en 6
Waarom is de tegenprestatie een voorwaarde voor het uitvoeren van een
experiment in de bijstand, die gaat over minder regels en meer bijverdienen?
Staat deze voorwaarde ook in het Ontwerpbesluit en zo ja, waar?
Bent u het er mee eens dat nu op zijn minst de schijn wordt gewekt dat de
regering de mogelijkheid tot experimenteren gebruikt om een verplichte
tegenprestatie in Amsterdam en Utrecht af te dwingen? Zo nee, waarom niet?
Indien de berichtgeving klopt: waarom denkt u dat een onderzoek zonder een
verplichte tegenprestatie minder bruikbare wetenschappelijke resultaten op
zal leveren, aangezien de gemeenten Utrecht en Amsterdam conform de
Participatiewet al strenge regels hebben voor bijstandsgerechtigden en een
groot verschil tussen de verschillende testgroepen wel degelijk aanwezig is
bij uitvoering van het experiment?
Antwoord 2, 5 en 6
Het ontwerpbesluit «Tijdelijk besluit experimenten Participatiewet» (Kamerstuk 34 352, nr. 39) heb ik op 30 september 2016 ter voorhang aan uw Kamer
gezonden en ligt thans voor advies bij de Raad van State. In het eerste lid

1

ah-tk-20162017-1019
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://www.nrc.nl/nieuws/2016/11/14/geen-tegenprestatie-in-de-bijstand-dan-geen-vrijheid5287725-a1531777

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

van artikel 5 van het ontwerpbesluit is opgenomen dat een verzoek om te
mogen experimenteren kan worden afgewezen als de gemeente op het
moment van de aanvraag de Participatiewet (Pw) niet rechtmatig uitvoert.
Op dit moment ben ik bezig met het ontwerpen van een ministeriële regeling
om de selectiecriteria voor gemeenten die gaan experimenteren nader vorm
te geven. Van gemeenten die een verzoek indienen om te mogen experimenten, wil ik in ieder geval verzekerd zijn dat alle voorgeschreven verordeningen
in overeenstemming zijn met de wettelijke bepalingen van de Pw.
Doel van de experimenten met de Pw is wetenschappelijke kennisontwikkeling omtrent de werking van de wet. Daarbij is het van wetenschappelijk
belang dat gemeenten die gaan experimenteren alle verplichtingen uit de Pw,
namelijk conform de wet, uitvoeren. Zo wil ik borgen dat de experimenten
valide resultaten opleveren over de vergelijking van de werking van de
huidige Participatiewet (incl. tegenprestatie) ten opzichte van de aanpak in de
experimentele groepen zoals beschreven in het ontwerpbesluit.
Vraag 3
De gemeente Amsterdam heeft een verordening over de tegenprestatie en
voldoet daarmee aan de wet; waarom mag deze gemeente dan toch geen
experiment starten?
Antwoord 3
De gemeente Amsterdam heeft inderdaad een verordening tegenprestatie.
Het daarin uit te voeren beleid is echter niet in lijn met de Participatiewet.
Voordat een gemeente mee kan doen met de experimenten Participatiewet
wil ik er, zoals gesteld in de vorige antwoorden, in ieder geval van verzekerd
zijn dat die gemeente een verordening over de tegenprestatie heeft die in lijn
is met de Participatiewet. De AMvB is echter nog niet vastgesteld, waardoor
Amsterdam of andere gemeenten nog geen formeel verzoek hebben kunnen
indienen.
Vraag 4
Waarom is niet eerder in gesprekken met gemeenten aangegeven dat zij de
tegenprestatie verplicht moesten stellen als zij experimenten wilden doen met
bijstandsgerechtigden? Op welke manier is deze voorwaardelijkheid eerder
gecommuniceerd?
Antwoord 4
Vanaf september 2015 heb ik intensief gesprekken gevoerd met de vier
initiatiefgemeenten Utrecht, Groningen, Wageningen en Tilburg. De gesprekken hadden als doel om tot een AMvB te komen die past in de geest van de
Participatiewet, een goede wetenschappelijke onderbouwing kent en
toegankelijk is voor meer gemeenten die ook belangstelling hebben voor een
experiment met de Participatiewet. Tijdens deze gesprekken is herhaaldelijk
aan de orde gekomen dat alleen gemeenten die de Pw rechtmatig uitvoeren
in aanmerking komen voor deelname aan de experimenten.
Vraag 7
Wilt u het nog steeds mogelijk maken voor gemeenten om experimenten uit
te voeren en wilt u alles op alles zetten om ook de gemeenten Utrecht en
Amsterdam, die nu de wacht zijn aangezegd, de mogelijkheid te bieden een
experiment te starten?
Antwoord 7
Via het ontwerpbesluit wil ik een beperkt aantal gemeenten de mogelijkheid
bieden te experimenteren. Gemeenten die voldoen aan het genoemde besluit
en de ministeriële regeling kunnen experimenteren totdat een maximum van
25 gemeenten of maximaal 4% van de bijstandspopulatie is bereikt. Dit geldt
ook voor gemeenten Amsterdam en Utrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2