Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 615

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2008
Graag bied ik u hierbij aan de geannoteerde agenda voor de Ecofin Raad
(begroting) van 17 juli aanstaande.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST120363
0708tkkst21501-07-615
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

1

GEANNOTEERDE AGENDA VOOR DE ECOFIN-RAAD (BEGROTING)
VAN 17 JULI 2008
Inleiding
De ECOFIN-Raad (begroting) zal op 17 juli 2008 bijeenkomen voor de
eerste lezing van het Commissie-voorstel voor de begroting 2009 (Voorontwerp = VOB), en zal de Ontwerpbegroting 2009 vaststellen. De agenda
van de Raad op 17 juli a.s. luidt als volgt:
1. Voorbereiding en conciliatie met het Europees Parlement;
2. Bespreken Voorontwerp van de Begroting 2009;
3. Vaststellen Ontwerpbegroting in eerste lezing.
Hieronder wordt op deze onderwerpen ingegaan. Als bijlage is een vergelijking opgenomen van het Voorontwerp 2009 met de begroting voor 2008
en met de Financiële Perspectieven.
In oktober zal het Europees Parlement haar eerste lezing houden; op
21 november volgt de tweede lezing van de Raad en conciliatie met het
EP. Vervolgens zal het EP een tweede lezing houden en de uiteindelijke
begroting voor 2009 vaststellen, binnen de kaders die tijdens de conciliatie worden afgesproken.
1. Voorbereiding en conciliatie met het Europees Parlement
De Raad ontvangt traditiegetrouw een delegatie van het Europees Parlement voor de aanvang van zijn eerste lezing. Met deze conciliatie wordt
getracht eventuele geschilpunten tussen Raad en EP op voorhand op te
lossen. Onderwerpen die tijdens dit overleg waarschijnlijk aan de orde
zullen komen zijn de betalingen aan Structuur- en cohesiefondsen (Categorie 1b), de uitgaven aan extern beleid (Categorie 4) en administratieve
uitgaven (Categorie 5).
Naar verwachting zullen ook gemeenschappelijke verklaringen worden
afgesproken; zoals een verklaring waarin wordt bevestigd dat voorstellen
voor gebruik van het solidariteitsfonds (hulp bij natuurrampen e.d. in
lidstaten) voortaan zullen worden ingediend via een aparte Aanvullende
Begroting, en niet als onderdeel van een pakket met andere voorstellen.
2. Het Voorontwerp van de Begroting 2009
Totale uitgaven

1

In deze geannoteerde agenda worden de
cijfers voor 2009 vergeleken met de begroting
voor 2008 die eind 2007 door het EP officieel is
vastgesteld. In het Commissievoorstel voor
het Voorontwerp van de begroting 2009
worden de cijfers echter vergeleken met de
laatst beschikbare cijfers van de begroting
2008, dwz. na aanvullende begrotingen die
plaatsvonden tijdens het eerste kwartaal van
2008.

In het Commissie-voorstel is een stijging van 4% voorgesteld in de
vastleggingen van 129 miljard in 20081 naar 134 miljard in 2009. De
vastleggingen zijn het maximum niveau voor de financiële verplichtingen
die de EU in 2009 mag aangaan. Als percentage van het EU-BNI bedragen
de vastleggingen 1,04%. De marge tussen de vastleggingen en de Financiële Perspectieven bedraagt 2,6 miljard euro, waarvan 2,1 miljard bij
landbouw.
De grootste stijgingen in vastleggingen zijn te zien in categorie 3a JBZ
(15%), categorie 1a concurrentiekracht (5,5%) en bij administratie (5%).
Een forse groei van de categorieën JBZ en concurrentiekracht was reeds
voorzien in de Financiële Perspectieven.
De door de Commissie geraamde betalingen dalen van 121 miljard in
2008 naar 117 miljard in 2009 (0,90% van het EU-BNI). Dat een tijdelijke
daling in betalingen zou optreden was al opgenomen in het betalingsniveau van de Financiële Perspectieven; in volgende jaren zullen de betalingen weer hoger zijn. De daling wordt vooral veroorzaakt door structuur-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

2

en cohesiefondsen, waar de betalingen in 2008 relatief hoog waren, mede
door het aflopen van structuurfondsprogramma’s uit de periode 2000–
2006.
In het Voorontwerp worden in principe alleen zaken opgenomen waarvoor
al een rechtsbasis bestaat. Voorstellen waarover nog geen Raadsbesluit is
genomen, of die nog niet zijn verschenen, zijn niet in de cijfers opgenomen. Indien toch financiering nodig is in 2009, dan kan de Commissie
later in 2008 een nota van wijziging indienen, of gedurende het begrotingsjaar een aanvullende begroting indienen.
Nederlandse inzet:
Evenals in vorige jaren zet Nederland in op een verlaging van het totaal
aan vastleggingen en betalingen tot een noodzakelijk doch realistisch
niveau. Op die manier worden ook de marges voor onvoorziene uitgaven
en nieuwe prioriteiten vergroot in de diverse categorieën. Nederland ziet
de Financiële Perspectieven met nadruk als uitgavenplafonds, niet als
uitgavendoelstellingen.
Omvang per begrotingscategorie
Categorie 1a: Concurrentievermogen voor groei en
werkgelegenheid
Voor vastleggingen in 2009 wordt door de Commissie een bedrag van
11,7 miljard voorgesteld (betalingen 10,3 miljard euro); dit is een stijging
met 5,5%. De resterende marge onder de Financiële Perspectieven in deze
categorie bedraagt in het Commissie-voorstel 82 miljoen; deze marge zal
in de komende jaren wat toenemen.
In deze categorie zijn diverse programma’s van de «Lissabonstrategie»
samengebracht, zoals:
• 7e kaderprogramma Onderzoek: 50,5 miljard voor 2007–2013 plus 2,7
miljard voor Euratom in 2007–2011; voor 2009 is een bedrag van 6,7
miljard voorgesteld. Belangrijke activiteiten in 2009 zijn ondermeer de
nieuwe Joint Technology Initiatives, versterking van de Europese
Onderzoeksruimte en het Strategisch Energie Technologie plan;
• trans-europese netwerken voor energie en transport (TENs): 8,2
miljard voor 2007–2013, waarvan 951 miljoen in 2009. Voor transportTENs zijn voor de periode 2007–2013 dertig prioritaire projecten geselecteerd;
• Levenlang leren en Erasmus Mundus: 7,6 miljard voor 2007–2013,
waarvan 1057 miljoen in 2009. Hieronder vallen diverse mobiliteitsprogramma’s voor onderwijs.
• Concurrentie en Innovatieprogramma (CIP): 3,6 miljard in 2007–2013,
waarvan 483 miljoen in 2009. CIP kent drie subprogramma’s:
ondernemerschap en innovatie, ICT beleidsondersteuning en Intelligente Energie.
• Galileo: 3 miljard voor 2007–2013, waarvan 0,8 miljard in 2009. Dit
programma is in 2007 toegevoegd aan deze categorie.

1

De EIB heeft in 2007 voor 22,6 miljard aan
infrastructuur-projecten gefinancierd binnen
de EU (transport, energie, telecom etc); 1,8
miljard bijgedragen aan Onderzoek en Ontwikkeling, 1,9 miljard aan onderwijs en 8,6 miljard
verstrekt aan lokale financiële instellingen
voor kleine projecten en leningen aan MKB.

Sommige van deze prioriteiten worden ook via de Europese Investeringsbank gefinancierd1.
In deze begrotingscategorie vallen ook het Progress programma (werkgelegenheid en sociale solidariteit: 743 miljoen voor 2007–2013, waarvan
104 miljoen in 2009), globaliseringsfonds (reserve van 500 miljoen per
jaar) en diverse kleinere programma’s. Voor nagenoeg alle activiteiten
geldt dat meerjaren-enveloppes zijn afgesproken voor de periode tot en
met 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

3

Nieuw onderdeel is een meerjarenprogramma om kinderen te beschermen bij het gebruik van Internet (opvolger van het Safer Internet Plus
programma); de Commissie stelt een budget voor van 55 miljoen in 2009–
2013. Hierover is op 11 april 2008 een BNC-fiche aan de Kamer gezonden.
Ook bevat deze categorie twaalf agentschappen, waarvoor in het voorstel
van de Commissie 261 miljoen is voorzien voor 2009 (daarnaast resteert
nog 22 miljoen uit 2007 die voor 2009 kan worden ingezet). Dit bedrag is
een verlaging ten opzichte van 2008, aangezien bij de onderhandelingen
over Galileo een korting op deze agentschappen is afgesproken.
Daarnaast heeft de Commissie al eerder voorgesteld om twee nieuwe
agentschappen op te richten: een agentschap voor energy regulators
(ACER) en een European Electronic Communications Market Authority
(EECMA; opvolger van het huidige European Network and Information
Security agentschap). De kosten van ACER bedragen ca. 20 miljoen per
jaar; te financieren via herschikking. De kosten van EECMA bedragen 84
miljoen voor 2009–2013, waarvan een deel via herschikking en 37 miljoen
aan nieuwe middelen uit het EU-budget. Nederland is geen voorstander
van EECMA.
Nederlandse inzet:
Nederland onderschrijft de prioriteit die wordt gegeven aan een kennisintensief en concurrerend Europa en de vertaling daarvan in de EU-begroting. Dit neemt niet weg dat de voorgestelde marge (82 miljoen) volgens
Nederland verruimd zou kunnen worden, ondermeer om ruimte te
houden voor onvoorziene uitgaven en nieuwe prioriteiten. Nederland pleit
daarom voor een grotere marge bij deze categorie, waarbij rekening
wordt gehouden met de uitputting van de programmabudgetten in voorgaande jaren.
Tevens is Nederland van mening dat strikt vastgehouden moet worden
aan de afgesproken korting op agentschappen. Nederland staat terughoudend tegenover nieuwe agentschappen en is van mening dat, indien een
agentschap toch als noodzakelijk wordt gezien, dit zoveel mogelijk
budgetneutraal gefinancierd moeten worden. Wanneer agentschappen
Commissie-taken overnemen zou ook de personele capaciteit moeten
worden overgeheveld naar het agentschap en zou de Commissie deze
posten niet opnieuw mogen invullen (zie laatste deel van deze brief).
Categorie 1b: Cohesie voor groei en werkgelegenheid
Voor vastleggingen wordt door de Commissie een bedrag van 48 miljard
voorgesteld; dit is een stijging van 3,3% en dit komt overeen met de meerjarenplanning (39,1 miljard voor structuurfondsen, 9,2 miljard voor het
cohesiefonds). Omdat uitgaven al eerder verdeeld zijn over lidstaten1,
liggen de vastleggingen in feite vast en is nauwelijks marge onder de
Financiële Perspectieven nodig. De helft van de middelen in deze categorie is bestemd voor nieuwe lidstaten.

1

Het bedrag dat voor Nederland was voorzien
in 2009 is circa 266 miljoen euro.

Voor betalingen wordt door de Commissie een bedrag van 35 miljard
voorgesteld, hetgeen een daling is ten opzichte van 2008 (40 miljard euro)
en 2007 (37 miljard euro). Een van de oorzaken van de daling is het
aflopen van EFRO- en ESF-programma’s uit de periode 2000–2006; hierdoor is in 2009 minder geld nodig. Voor nieuwe structuurprogramma’s
geldt dat deze nog in de opstartfase zitten, waardoor betalingen nog op
gang moeten komen. Voor sommige infrastructuur-programma’s dient
eerst het certificeringsproces te worden afgerond (er kunnen geen
interim-betalingen plaatsvinden voordat de management- en controlesystemen zijn goedgekeurd).
Dat in 2009 een tijdelijke daling in het totaal aan betalingen zou plaatsvinden was al voorzien bij de Financiële Perspectieven. Diverse lidstaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

4

hebben echter bezwaar gemaakt tegen het lage niveau aan betalingen
voor structuurfondsen en dit zal zeer waarschijnlijk in de Raad aan de orde
komen.
Nederlandse inzet:
Nederland steunt het idee van realistisch ramen en pleit daarom voor een
laag niveau aan betalingen. Indien nodig zou de Raad kunnen verklaren
dat, indien betalingskredieten voor deze categorie niet voldoende blijken,
de benodigde middelen via een aanvullende begroting zullen worden
vrijgemaakt.
Categorie 2: landbouw en natuurbeheer
De Commissie stelt voor vastleggingen een bedrag voor van 57,5 miljard
(voor betalingen 54,8 miljard euro); dit is een stijging van 4,5%. De resterende marge onder de Financiële perspectieven in 2009 is 2,1 miljard.
Vanaf 2010 is echter een zeer lage marge voorzien, voornamelijk door
infasering van steun aan nieuwe lidstaten.
De vastleggingen en betalingen voor marktgerelateerde uitgaven en
directe steun stijgen met bijna 5% naar 42,9 miljard euro. De stijging
wordt ondermeer veroorzaakt door de infasering van directe steun voor
nieuwe lidstaten. Er is een verschuiving te zien van markt-interventies
naar directe steun aan boeren, losgekoppeld van de productie: het
aandeel van interventies in de uitgaven daalt naar 8%. Het agentschap
voor plantenvariëteit kan zonder nieuwe begrotingsmiddelen worden
gefinancierd.
Aangezien de discussie over de GLB health check nog niet is afgerond,
zijn eventuele financiële gevolgen hiervan nog niet verwerkt in het Voorontwerp van de begroting voor 2009. Voor de Nederlandse inzet bij de
health check zij verwezen naar eerdere brieven aan de Kamer1. Overigens
zal de health check waarschijnlijk pas vanaf 2010 financiële gevolgen
hebben en waarschijnlijk tot iets lagere GLB-uitgaven leiden. Mochten er
toch gevolgen zijn voor de EU-begroting in 2009, dan kunnen deze via een
nota van wijziging worden ingediend in de begrotingsprocedure (najaar
2008). Ook de vrijwillige modulatie (overheveling naar plattelandsontwikkeling) door Portugal zal via een nota van wijziging worden ingediend in het begrotingsproces voor 2009.
Voor plattelandsontwikkeling is in 2009 3,6% extra beschikbaar door
modulatie, door onderbenutting in 2007 en door wijn- en katoenhervormingen: het bedrag aan vastleggingen in 2009 wordt 13,4 miljard.
Deze middelen zijn al eerder grotendeels verdeeld over lidstaten2.

1

Brief Minister van LNV aan de Tweede
Kamer van 9 juni 2008 (TK 28 625, nr. 59),
voorafgegaan door een standpuntverkennende notitie: brief minister van LNV aan de
Tweede Kamer van 10 december 2007 (TK
28 625, nr. 54) en studies: brief Minister van
LNV aan de Tweede Kamer van 12 februari
2008 (TK 29 625, nr. 56).
2
Het bedrag dat voor Nederland was voorzien
in 2009 bedraagt circa 70 miljoen euro.
3
Voor Nederland was een bedrag van
6,8 miljoen voorzien in 2009.

De uitgaven voor het Europees Visserij Fonds stijgen met 7% naar
632 miljoen (vastleggingen); deze middelen zijn al eerder grotendeels
verdeeld over lidstaten3. Bij het Gemeenschappelijk visserijbeleid is
volgens de Commissie een verlaging mogelijk van 6% naar 298 miljoen
(vastleggingen); dit is gebaseerd op uitvoeringscijfers van de laatste jaren
en aanpassingen in internationale visserijakkoorden. Er zal 29 miljoen in
de reserve worden gezet voor nieuwe en te vernieuwen visserijakkoorden.
Voor het Visserijagentschap is een bedrag van 6 miljoen voorgesteld,
evenals voor maritiem beleid.
Voor het milieuprogramma LIFE+ is een stijging van 8% naar 288 miljoen
voorzien, zoals voorzien in de meerjarenplanning. Het totale LIFE+ programma bedraagt 2,1 miljard voor 2007–2013. Het programma wordt gebruikt
voor activiteiten op het gebied van klimaatverandering en adaptatie,
natuur & biodiversiteit, milieu en volksgezondheid en water/management
van afval. Verder stelt de Commissie een verhoging voor bij het Europees
Milieuagentschap van 32 naar 35 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

5

Nederlandse inzet:
Nederland is van mening dat ook in deze categorie aanzienlijk lager
geraamd kan worden, zowel bij vastleggingen als betalingen. De door de
Commissie voorspelde marge lijkt relatief laag, mede gezien de eerdere
onderuitputting, de hoge voedselprijzen en de noodzaak om ruimte te
houden voor onvoorziene omstandigheden.
Categorie 3a: vrijheid, veiligheid en recht
De Commissie stelt voor om de vastleggingen voor JBZ te laten stijgen
met 15%, naar 839 miljoen (betalingen 597 miljoen euro). De marge voor
JBZ bedraagt 33 miljoen in 2009; in 2010 wordt een tijdelijke daling van de
marge voorzien.
De JBZ-uitgaven lopen voornamelijk via elf meerjarenprogramma’s, die
zijn geclusterd in:
• solidariteit en migratiestromen (buitengrenzen, vluchtelingenfonds,
integratie, terugkeerfonds): het totaalbudget is 4 miljard voor 2007–
2013; het budget voor 2009 stijgt met 17% naar 449 miljoen euro;
• veiligheid en vrijheden (criminaliteit, terrorisme): het totaalbudget is
746 miljoen voor 2007–2013; het budget van 2009 stijgt met 32% naar
91 miljoen euro;
• grondrechten en justitie (strafrecht, civielrecht, Daphne, grondrechten,
drugspreventie): het totaalbudget is 542 miljoen voor 2007–2013; het
budget in 2009 blijft constant op 78 miljoen.
De EU-uitgaven aan de vijf agentschappen op JBZ-terrein stijgen met
3,5% naar 129 miljoen in 2009; daarnaast zal 8 miljoen worden gebruikt
aan resterende middelen van 2007. De verhoging van het Frontex-budget
in 2008 wordt doorgetrokken naar volgende jaren (68 miljoen in 2009).
Ook de andere agentschappen krijgen enkele miljoenen extra: hun nieuwe
budgetten worden 22,5 miljoen voor EUROJUST, 17 miljoen voor het
Grondrechten-agentschap, 14 miljoen voor het drugsagentschap en
9 miljoen voor het Politiecollege.
Verder is 77 miljoen beschikbaar voor grote informatiesystemen, zoals het
Schengen Informatiesysteem II (39 miljoen in 2009), het Visa-informatiesysteem (36 miljoen in 2009) en Eurodac (2 miljoen). Daarnaast is er het
Prince-programma voor informatie over JBZ aan burgers (5 miljoen in
2009) en het nieuwe Europese migratienetwerk (9 miljoen in 2009; dit zal
informatie verzamelen over migratietrends).
Nederlandse inzet:
Een hogere marge is volgens Nederland wenselijk. Omdat dit beleidsterrein nog vrij nieuw is, zijn ook gedurende het jaar beleidsintensiveringen
en onvoorziene uitgaven te verwachten en het opstarten van sommige
programma’s kost enige tijd.
Evenals vorig jaar hecht Nederland het meeste belang aan het buitengrenzenfonds, terugkeerfonds, criminaliteitsbestrijding enpreventie. Een
vergroting van de marge kan wat Nederland betreft vooral gevonden
worden door een bescheidener inzet van middelen voor programma’s en
fondsen die wat Nederland betreft minder prioritair zijn.
Categorie 3b: Burgerschap
De Commissie stelt voor om de vastleggingen met 2% te laten stijgen
naar 629 miljoen in 2009 (betalingen 669 miljoen). De resterende marge
onder de Financiële Perspectieven is 22 miljoen euro.
De meerjarenprogramma’s in deze categorie zijn: Jeugd (886 miljoen in
2007–2013, waarvan 125 miljoen in 2009), Media 2007 (755 miljoen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

6

totaal, waarvan 107 miljoen in 2009), Cultuur 2007 (400 miljoen in 2007–
2013, waarvan 56 miljoen in 2009), Gezondheid (321 miljoen in 2008–2013,
waarvan 53 miljoen in 2009), Europe for Citizens (215 miljoen in 2007–
2013, waarvan 32 miljoen in 2009), Consumentenbescherming
(156 miljoen in 2007–2013, waarvan 23 miljoen in 2009) en Civiele
bescherming (136 miljoen in 2007–2013, waarvan 19 miljoen in 2009).
Verder vallen er twee agentschappen binnen deze categorie; de uitgaven
daarvoor stijgen met 15% naar 119 miljoen in 2009, plus 4 miljoen uit
2007. Er is 71 miljoen bestemd voor Voedselveiligheid (stijging met 11%)
en 48 miljoen voor Preventie en controle van ziekten (stijging van 23%).
Daarnaast zal in 2009 91 miljoen worden besteed aan communicatie en
informatie.
In deze categorie valt ook het Solidariteitsfonds, dat gebruikt kan worden
bij bv. natuurrampen in (kandidaat)lidstaten. Omdat deze uitgaven niet
voorspelbaar zijn, staan deze als PM-post op de begroting.
Nederlandse inzet:
Nederland is ook hier voorstander van een grotere marge voor onvoorziene uitgaven, bijvoorbeeld door de uitgaven aan agentschappen minder
snel te laten stijgen en te korten op programma’s met een slechte
uitputtingsgraad in het verleden.
Categorie 4: Extern beleid
De Commissie stelt voor de vastleggingen voor extern beleid met 2% te
verhogen naar 7,4 miljard (inclusief noodhulp-reserve) en de betalingen
naar 7,6 miljard euro.
De beschikbare marge binnen de Financiële Perspectieven bedraagt
243 miljoen in 2009; in 2010 wordt een tijdelijke daling in de marge voorzien. De Commissie heeft aangekondigd een zeer groot deel van deze
marge te willen gebruiken voor extra middelen voor de Palestijnse
gebieden, Kosovo en voedselhulp. Dit zal dit later dit jaar via een nota van
wijziging worden ingediend in de begrotingsprocedure 2009.
Naast deze begrotingsmiddelen verstrekt de EU hulp via het Europees
Ontwikkelingsfonds; in totaal verstrekt de EU ruim 11 miljard per jaar aan
derde landen, plus EIB-leningen.
De voornaamste meerjarenprogramma’s in categorie 4 van de EU-begroting zijn:
• Het IPA-programma voor kandidaat-lidstaten (11,5 miljard in 2007–
2013) stijgt met 3% naar 1,48 miljard in 2009. Voor Kosovo is 66
miljoen geraamd maar hiervoor zullen mogelijk extra middelen nodig
zijn (naast de GBVB-bijdrage aan Kosovo).
• Voor het ENPI-programmma (buurregio’s, ruim 11 miljard in 2007–
2013) is eveneens 1,48 miljard voorzien in 2009. Hiervan is 788 miljoen
bestemd voor Middellandse Zee landen plus 161 miljoen voor de
Palestijnse gebieden (de Commissie zal later met aanvullende voorstellen komen), 410 miljoen voor Oosterburen en 80 miljoen voor
grensoverschrijdende samenwerking.
• Het DCI programma (17 miljard in 2007–2013) stijgt met 5% naar 2,36
miljard in 2009. Hiervan is 1,3 miljard bestemd voor Azië, CentraalAzië, Midden-Oosten, Latijns-Amerika en Zuid-Afrika. Ruim 1 miljard is
bestemd voor thematische programma’s, waaronder 233 miljoen voor
voedselzekerheid en 145 miljoen voor milieu/klimaat/energie.
• Humanitaire hulp (5,6 miljard in 2007–2013) stijgt met 3% naar 777
miljoen in 2009. Dit wordt gebruikt voor bv. Soedan en het MiddenOosten, vluchtelingen en voedselhulp (230 miljoen; dit zal mogelijk
worden verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

7

•

•

•
•
•

Het stabiliteitsinstrument (2 miljard in 2007–2013) stijgt met 43% naar
258 miljoen in 2009. Dit wordt ondermeer gebruikt voor (post)conflict
situaties (bv. Sub-sahara Afrika, Kosovo, de Palestijnse gebieden) en
ter voorkoming van terrorisme en criminaliteit.
Voor GBVB (2 miljard in 2007–2013) wordt 243 miljoen begroot voor
2009, waarvan 118 miljoen voor Kosovo en 35 miljoen voor Afghanistan. De Commissie zal later met nadere schattingen komen voor de
kosten van de missie in Kosovo in 2009;
Het programma voor Democratie en mensenrechten (1,1 miljard in
2007–2013) groeit met 3% naar 152 miljoen in 2009.
Nucleaire veiligheid (0,5 miljard in 2007–2013) stijgt met 2% naar 74
miljoen in 2009.
Dalingen zijn te zien bij macrofinanciële steun (99 miljoen in 2009) en
de garantie op politiek risico van EIB-leningen buiten de EU (92 miljoen
in 2009).

Voor hulp aan derde landen in crisissituaties die niet voorzien zijn tijdens
de begrotingsprocedure kan eventueel gebruik worden gemaakt van de
noodhulpreserve; deze reserve bedraagt 244 miljoen in 2009 en komt
bovenop de Financiële Perspectieven.
Nederlandse inzet:
De voorstellen die nu en later dit jaar door de Commissie worden ingediend, leiden ertoe dat waarschijnlijk al voor het begin van 2009 nauwelijks marge beschikbaar zal zijn voor andere onvoorziene zaken, terwijl
extern beleid heel gevoelig is voor onvoorziene omstandigheden en crises
(zoals natuurrampen, oorlogen, voedselprijzen etc). Ook zal het EP tijdens
de begrotingsbehandeling waarschijnlijk verhogingen indienen. Om te
voorkomen dat de Financiële Perspectieven worden overschreden zal
Nederland inzetten op een grotere marge in deze categorie. Verder blijkt in
de praktijk dat het betalingsniveau door de Commissie vaak wordt overschat; Nederland zal pleiten voor realistische betalingsniveaus.
5. Administratieve uitgaven
De vastleggingen en betalingen voor categorie 5 stijgen in het Commissievoorstel met 5% naar 7,6 miljard. Alle instellingen stellen een verhoging
van hun budget voor, met als argument dat het aantal taken en lidstaten is
toegenomen, waardoor extra personeel en kantoorruimte nodig is. Het
gezamenlijke effect is dat de marge onder de Financiële Perspectieven
daalt van 175 miljoen naar 129 miljoen in 2009 en verder daalt in 2010. De
voornaamste voorstellen zijn:
• De Commissie stelt een stijging voor van haar budget met ruim 4%,
naar 3,7 miljard euro. In 2009 zal de laatste personeelsuitbreiding
plaatsvinden ivm. de uitbreiding met Bulgarije en Roemenië (250
posten zoals eerder afgesproken); hierna blijft de stafomvang gelijk tot
2013.
• De administratieve uitgaven van andere instellingen, zoals het EP, de
Raad, Hof van Justitie, Europese Rekenkamer, Economisch en Sociaal
Comité en het Comité van de regio’s stijgen met 5% naar 2,8 miljard in
2009.
• Voor pensioenen van diverse instellingen is een stijging van 7,6%
voorzien naar 1,1 miljard. De stijging wordt vooral veroorzaakt door
een snel groeiend aantal gepensioneerden. Staf-bijdragen aan
pensioenen zijn geraamd op 78 miljoen euro; deze komen bovenop de
Financiële Perspectieven.
Nederlandse inzet:
Voor administratieve uitgaven zou volgens Nederland een veel zuiniger
aanpak moeten gelden. Ook lidstaten proberen hun aantal ambtenaren en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

8

administratieve uitgaven te beperken, en de EU moet meegaan in deze
trend. Stijgingen in staf, kantoorruimte en pensioen werken door naar
latere jaren, waardoor in de toekomst de marge in deze categorie sterk
daalt, terwijl eventuele toekomstige institutionele wijzigingen mogelijk tot
extra uitgaven leiden.
6. Compensatie
2009 is het laatste jaar waarin compensatie wordt verstrekt aan Bulgarije
en Roemenie, zoals afgesproken tijdens de toetredingsonderhandelingen.
Deze compensatie bedoeld om de cash-flow positie van de begrotingen
van de landen in kwestie te verbeteren (begrotingssteun) en als tijdelijk
instrument ter financiering van controle aan buitengrenzen. In 2009 is
daarvoor 209 miljoen geraamd, tegenover 207 miljoen in 2007; er is
1 miljoen marge.
Nederlandse inzet:
Dit is conform de eerdere afspraken; Nederland kan hiermee instemmen.
Agentschappen (verspreid over diverse categorieën)
Via de EU-begroting worden ca. 25 gedecentraliseerde Europese agentschappen gefinancierd, deze vallen onder diverse beleidscategorieën (zie
boven). Inclusief resterende middelen uit 2007 zal de EU hieraan 0,6
miljard bijdragen in 2009 en de staf zal met 8% groeien naar ca. 4200
medewerkers. De stijging wordt veroorzaakt door oprichting van nieuwe
agentschappen en uitbreiding van taken van bestaande agentschappen,
waarvoor extra personeel en ondersteunende uitgaven (kantoren, ICT etc.)
nodig zijn.
Daarnaast zijn er 6 uitvoerende agentschappen, die worden gefinancierd
binnen het budget van hun beleidsprogramma (143 miljoen in 2009), en 7
Joint Undertakings die worden gefinancierd via het 7e kaderprogramma
voor Onderzoek (715 miljoen in 2009).
Tot slot zijn er 4 agentschappen die niet op de EU-begroting staan, zoals
het defensie-agentschap, het satellietcentrum en het instituut voor
veiligheidsstudies (2e pijler) en Europol (samen 66 miljoen in 2008).
Nederlandse inzet:
De toename van het budgettaire beslag van de agentschappen blijft een
punt van zorg. Nederland wenst een integrale benadering van agentschappen, waarin alle kostenstijgingen op een rijtje worden gezet, zodat
een integrale afweging mogelijk wordt. Gezien de druk van de agentschappen op de beleidsmiddelen in de diverse categorieën, en onduidelijkheden bij de onderbouwing van de verschillende claims, wenst Nederland een restrictieve benadering ervan.
Wanneer nieuwe agentschappen onvermijdelijk zijn, dan zouden deze
zoveel mogelijk budgetneutraal gefinancierd moeten worden. Een grondige kosten/batenanalyse is nodig voordat nieuwe agentschappen worden
opgericht. Wanneer taken worden overgeheveld van de Commissie naar
een agentschap zou de Commissie de daardoor vrijvallende posten niet
mogen herbezetten. Een groeiend personeelsbestand bij de Europese
organen is ook niet in lijn met de bezuinigingen die diverse lidstaten,
waaronder Nederland, nationaal doorvoeren op hun ambtenarenapparaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

9

Bijlagen
Tabel 1: Vergelijking Commissie-voorstel Voorontwerp begroting 2009 met de begroting voor 20081 en de Financiële Perspectieven
voor 2009
Vastleggingen (miljoen euro, in
lopende prijzen)

Begroting 2008

Stijging tov 2008

Financiële
perspectieven
2009

VOB 2009

Marge (tussen
begroting en FPs)

1a concurrentiekracht
1b structuur/cohesie
2 landbouw
3a vrijheid, veiligheid, justitie
3b burgerschap

11 086
46 878
55 041
728
615

5,4%
3,3%
4,5%
15,2%
2,3%

11 272
48 428
59 639
872
651

11 690 (incl. 500
m globaliseringsfonds)
48 414
57 526
839
629

4 extern beleid

7 311

1,8%

7 440

7 440 (incl. 244 m
noodhulpreserve)

5. administratie
6. compensatie

7 284
207

5,0%
1,0%

7 699
210

7 648
209

82
14
2 113
33
22
243 (grotendeels
voor Kosovo/
Palestijnse
gebieden en
voedselhulp)
129 (78m stafbijdrage pensioenen)
1

129 150

4,0%

136 211

134 394

2 638

totaal
1

Begroting zoals vastgesteld eind december 2007 door het Europees Parlement.

Tabel 2: De FINANCIËLE PERSPECTIEVEN 2007–2013
(in miljoenen euro, in lopende prijzen. Cijfers van maart 2008, na akkoord over Galileo en technische aanpassing)
vastleggingskredieten1

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

totaal
2007–13

1. Duurzame groei
1a. Concurrentievermogen
1b. Cohesie
2. Landbouw en Natuurbeheer
waarvan: directe steun en marktmaatregelen
3. Burgerschap, vrijheid, veiligheid &
recht
3a. Vrijheid, veiligheid en recht
3b. Burgerschap
4. Extern beleid (EU als mondiale partner)
5. Administratieve uitgaven2
6. Compensatie3

53 979
8 918
45 061
55 143

57 653
10 386
47 267
59 193

59 700
11 272
48 428
59 639

61 782
12 388
49 394
60 113

63 638
12 987
50 651
60 338

66 628
14 203
52 425
60 810

69 621
15 433
54 188
61 289

433 001
85 587
347 414
416 525

45 759

46 217

46 679

47 146

47 617

48 093

48 574

330 085

1 273
637
636
6 578
7 039
445

1 362
747
615
7 002
7 380
207

1 523
872
651
7 440
7 699
210

1 693
1 025
668
7 893
8 008
0

1 889
1 206
683
8 430
8 334
0

2 105
1 406
699
8 997
8 670
0

2 376
1 661
715
9 595
9 095
0

12 221
7 554
4 667
55 935
56 225
862

Totaal vastleggingskredieten

124 457

132 797

136 211

139 489

142 629

147 210

151 976

974 769

1,04%

1,06%

1,04%

1,02%

1,00%

0,99%

0,98%

1,02%

122 190

129 681

123 858

133 505

133 452

140 200

142 408

925 294

1,02%

1,03%

0,94%

0,97%

0,93%

0,94%

0,91%

0,96%

Vastleggingskredieten als % EU-BNI
Totaal betalingskredieten
betalingskredieten als % EU-BNI
1

Vastleggingskredieten geven de bovengrens aan voor de uitgaven waartoe de EU zich kan verplichten. Betalingskredieten maken het mogelijk
verplichtingen uit het lopende en eerdere begrotingsjaren na te komen.
Pensioenuitgaven zijn opgenomen exclusief werknemersbijdragen met een maximum van 500 mln (prijzen 2004) voor de periode 2007–2013.
3
Als gevolg van de afspraken rond de uitbreiding van de Unie hebben Roemenie en Bulgarije een tijdelijke compensatie toegewezen gekregen
opdat hun netto-positie niet meteen negatief zou zijn of ter financiering van tijdelijke begrotingssteun.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 21 501-07, nr. 615

10