Inspectie Leefomgeving en Transport
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Beleidsmonitoring
Waddenzee

Inspectie Leefomgeving en Transport
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Beleidsmonitoring Waddenzee

Datum

Definitieve versie december 2014

Pagina 2 van 29

Onderzoekssignaal Waddenzee

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/ Water, Bodem en Bouwen
Graadt van Roggenweg 500, Utrecht
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nI
@inspectieLenT

Pagina 3 van 29

Pagina 4 van 29

Beleidsmonitoring Waddenzee

Inhoud

Samenvatting—7
1

[nleiding—9

2

Aanpak—il

3

Resultaten—13

4

Conclusies—iS

Bijlage A

Onderzoeksvragen gemeenten—20

Bijlage B

Onderzoeksvragen provincies—22

Bijlage C

Barroregels—25

Pagina 5 van 29

6Z UA 9 PU!62d

Samenvatting

Op verzoek van het Directoraat Generaal Ruimte en Water (DGRW) heeft de ILT in
2014 onderzoek gedaan naar de doorwerking van het Barro voor de Waddenzee en
het waddengebied. De regels uit het Barro hebben betrekking op de externe werking
van ruimtelijke ontwikkelingen in het waddengebied en op de Waddenzee.
Het onderzoek betrof in de eerste plaats de 16 waddengemeenten, waarbij
nagegaan is of de regels in de bestemmingsplannen goed toegepast zijn en hoe
gemeenten daarmee omgaan. De drie waddenprovincies, Noord-Holland, Friesland
en Groningen zijn bevraagd naar hun rol bij de doorwerking van het Barro.
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van openbaar toegankelijke bronnen
(voornamelijk ruimtelijkeplannen.nl), maar er zijn ook telefonische vraaggesprekken
met enkele gemeenten gehouden en interviews met de drie provincies.
Uit het onderzoek komt naar voren dat de Barroregels in formele zin door
gemeenten meestal niet goed worden nageleefd. Een verwijzing naar het Barro
ontbreekt vaak. In hoeverre dit materiële gevolgen heeft voor de Waddenzee is nu
niet uitvoerig onderzocht. De beoogde ontwikkelingen zijn meestal bescheiden van
aard. Her en der zijn er ontwikkelingen die meer aandacht en een nader onderzoek
vragen.
Het is niet altijd duidelijk of hierbij al dan niet sprake is van externe werking op de
Waddenzee, omdat onderzoek hiernaar in de bestemmingsplannen vaak ontbreekt.
Gemeenten blijken nogal eens te worstelen met belangenafwegingen, maar ook met
interpretatie van de regelgeving. Gemeenten gaan daar verschillend mee om.
Het onderzoek laat zien dat provincies nauwelijks een rol voor zichzelf zien bij de
doorwerking van de Barroregels voor de Waddenzee en het waddengebied. Volgens
de provincies vallen de gevolgen daarvan mee vanwege overlap van het Barro met
provinciale regelgeving en de regierol die de provincie vervult.

Pagina 7 van 29

6Z UA 8 U!5d

1

Inleiding

Barroregels voor Waddenzee en waddengebied
Sinds 2012 geldt het Barro (Besluit algemene regels ruimtelijke ordening). In het
Barro zijn onder andere regels opgenomen ter bescherming van de Waddenzee
(artikel 2.5). Deze regels moeten worden toegepast bij de opstelling van actuele
ruimtelijke plannen om de Waddenzee van de gewenste bescherming te voorzien.
De regels in het Barro zijn een juridische vertaling van hetgeen al in de
Planologische Kernbeslissing (PKB) Waddenzee uit 2007 stond opgenomen aan
beleid voor de Waddenzee.
Het Barro maakt onderscheid tussen Waddenzee en waddengebied. Het
waddengebied is de Waddenzee (inclusief een deel van de eilanden), het deel van
de eilanden dat geen onderdeel uitmaakt van de Waddenzee en het grondgebied
van de gemeenten op de vaste wal die aan de Waddenzee grenzen bij de
vaststelling van de PKB in 2007 (toen 13 gemeenten, inmiddels 11).
Voor de Waddenzee zijn de regels strenger dan voor het waddengebied. Bij de
regels die gelden voor het waddengebied gaat het om de externe werking naar de
Waddenzee, voor zover dit betrekking heeft op het grondgebied van de
oorspronkelijke 13 gemeenten op de vaste wal en het niet als “Waddenzee”
gedefinieerde deel van de 5 waddeneilanden. In de huidige situatie gaat het om 16
gemeenten.
Kaart 1 -Waddengebed

Figuur: kaart waddengebied, mcl. Waddenzee, gekopieerd uit PKB deel 4 uit 2007 (met de
oorspronkelijke gemeentegrenzen)
De betreffende Barroregels zijn opgenomen in bijlage C.

Pagina 9 van 29

Het onderzoek
Op verzoek van het Directoraat Generaal Ruimte en Water (DGRW) heeft de ILT als
eerste onderzoek gedaan naar de doorwerking van de Barroregels voor de
Waddenzee en het waddengebied, bij de 16 gemeenten die het betreft. Het gaat om
de huidige gemeenten Oldambt, Delfzijl, Eemsmond, De Marne, Dongeradeel,
Ferwerderadeel, Franekeradeel, Harlingen, Sudwest Fryslân, Schiermonnikoog,
Ameland, Terschelling, Vlieland, Hollands Kroon, Den Helder en Texel.
Het doel van dit eerste deel van het onderzoek was om vast te stellen in hoeverre
de waddengemeenten de verplichtingen die voortvloeien uit het Barro toepassen, of
zij de regels voldoende kennen en of zij in staat zijn deze regels uit te voeren. Ook
is gekeken of zij knelpunten ervaren in het omgaan met de regelset uit het Barro.
Op verzoek van DGRW zijn ook de drie waddenprovincies, Groningen, Friesland en
Noord-Holland bevraagd, aan de hand van een vragenlijst. Het doel van dit tweede
deel van het onderzoek was om vast te stellen welke rol de provincies spelen bij de
doorwerking van de Barroregels voor de Waddenzee en het waddengebied.
Het door de inspectie uitgevoerde onderzoek betrof geen toezicht. De resultaten van
het onderzoek zijn uitdrukkelijk bedoeld als beleidsevaluatie c.q.
nalevingsmonito ring.

Pagina 10 van 29

2

Aanpak

Gemeenten
Ten behoeve van het gemeentedeel van het onderzoek zijn (gebruik makend
van ruimtelijkeplannen.nl en gemeentelijke websites) alle vigerende en
ontwerpbestemmingsplannen van eerdergenoemde zestien gemeenten in
het waddengebied (in totaal ca. 500) gescand op mogelijke relevantie.
Alleen die plannen die mogelijk effect op de Waddenzee (‘externe werking’)
hebben, zijn geselecteerd voor nader onderzoek. Dit kunnen ook
projectbesluiten of omgevingsvergunningen zijn. Hieronder vallen ook
enkele plannen die in de Waddenzee zelf zijn gelegen. Plannen die ver van
de Waddenzee afliggen, of plannen die geen enkele nieuwe ontwikkeling
mogelijk maken zijn buiten de selectie gehouden.
Van zo’n 125 plannen die zodoende overbleven is onderzocht hoe de
doorwerking van het Barro (artikel 2.5), dan wel van de PKB Waddenzee
(voor zover het plannen zijn van voor 2012) is. Hierbij zijn de vragen
gehanteerd die te vinden zijn in bijlage A.
Op grond van opvallende zaken die uit de bestemmingsplannen naar voren
kwamen, zijn nog 6 gemeenten nader geselecteerd. Met medewerkers van
deze gemeenten zijn per telefoon korte vraaggesprekken gehouden of is via
e-mail een korte vragenlijst toegezonden. Hiermee is nagegaan of zij met
het Barro uit de voeten kunnen en ook welke knelpunten ze eventueel
ervaren. Ook zijn enkele specifieke situaties, die opvielen in de
bestemmingsplannen voor commentaar voorgelegd. Het betreft de
gemeenten Den Helder, Texel, Terschelling, Franekeradeel, Eemsmond en
Delfzijl. Enkele keren is in deze vraaggesprekken ook de rol van de provincie
en van verschillende rijksdiensten aan bod gekomen.
Provincies
Voor het onderzoek bij de drie waddenprovincies is een vragenlijst
opgesteld. Aan de provincies zijn deels algemene vragen gesteld, maar ook
enkele vragen die zijn geënt op de specifieke situatie per provincie. De
algemene vragenlijst is bijgevoegd in bijlage B. Bij de provincies Groningen
en Friesland zijn met deze vragenlijst interviews gehouden. Bij de provincie
Noord-Holland is om tijdsredenen het interview per mail afgedaan. De
rapportage is gebaseerd op de resultaten van alle drie de provincies.

Pagina 11 van 20

6Z

P11!Ûed

3

Resultaten

Gemeenten
Uit het onderzoek bij de gemeenten komt naar voren dat de Barroregels in
formele zin meestal niet goed worden nageleefd. Dat betekent dat een
verwijzing naar het Barro en/of het PKB ontbreekt, of dat niet voldoende
wordt aangetoond dat aan de verplichtingen van het Barro is voldaan, zoals
de onderzoeksplicht naar de externe effecten op de Waddenzee. Het betreft
hier met name de bescherming van de horizon en duisternis van de nacht.
In hoeverre dit materiële gevolgen heeft voor de Waddenzee is niet
uitvoerig onderzocht. In de meeste van de geselecteerde en onderzochte
bestemmingsplannen zijn de beoogde ontwikkelingen qua omvang of locatie
echter dusdanig dat het materiële effect waarschijnlijk ontbreekt of hooguit
zeer bescheiden is. Voor zover er wat grotere ontwikkelingen dichtbij de
Waddenzee plaatsvinden is dat vaak in havens en stedelijke gebieden, bij
Den Helder, Harlingen, Eemsmond en Delfzijl, waar ruimere regels gelden.
Bestemmingsplannen in het landelijk gebied zijn voornamelijk conserverend
van aard. Toch zijn er ook enkele ontwikkelingen die de aandacht vragen,
zoals de glastuinbouw, dan wel uitbreiding daarvan, bij Sexbierum in de
gemeente Franekeradeel en rondom de Eemshaven. In hoeverre hierbij
wordt voorkomen dat lichthinder optreedt is niet altijd duidelijk, omdat
gegevens en nadere regels hierover in de plannen ontbreken.
Een ander opvallend verschijnsel in het buitengebied zijn de vele verspreid
voorkomende plekken waar agrarische bouwbiokken worden vergroot,
meestal in verband met (uitbreiding van) meikveehouderij. Het is in veel
gevallen niet helder, zeker bij de bouwblokken die binnen enkele kilometers
van de Waddenzeedijk gelegen zijn, wat het effect op de horizon is. Zeker
bij de kleinere, zogenaamde postzegeiplannetjes, ontbreekt vaak een
volledige en regelconforme onderbouwing.
Voor zover gemeenten onderzoek hebben gedaan naar de
omgevingskwaliteiten is, met name bij de kleinere plannen, sprake van een
zeer beperkte scope. Als het Barro of de PKB al genoemd worden, dan nog
ontbreken vaak begrippen zoals waddengebied, laat staan de externe
werking op de Waddenzee. In veel gevallen heeft dit gezien de ligging
weinig gevolgen, maar ook voor dichter bij de zeedijk gelegen plannen geldt
dat niet! Over de reden van het niet invullen van de onderzoeksplicht geven
de bestemmingsplannen geen uitsluitsel.
Bij de grotere plannen, met meer impact op de omgeving, vindt vaker een
meer expliciete afweging plaats in relatie tot het Barro. De inhoudelijke
afweging die wordt gemaakt is echter wederom beperkt. De uitbreiding
bijvoorbeeld van een bedrijventerrein, min of meer parallel aan de
Waddenzeekust gelegen, wordt verdedigd met uitsluitend een verwijzing
naar het niet overschrijden van de reeds aanwezige maximale hoogtes

Pagina 13 van 29

binnen het stedelijke gebied. Een ander voorbeeld is het mogelijk maken
van een nieuwe woontoren binnen enkele kilometers van de zeedijk, met
een verwijzing naar de MER in relatie tot de effecten op de horizon en
toename van lichthinder, zonder specifiek te worden.
Uit de vraaggesprekken komt het beeld naar voren dat gemeenten
worstelen met belangenafwegingen, maar ook met interpretatie van de
regelgeving. Een gemeente geeft expliciet aan dat de economische
exploitatie van een vliegveld het noodzakelijk maakt dat meer bebouwing
wordt mogelijk gemaakt, terwijl dat binnen het Barro niet past. Een andere
gemeente laat weten dat het Barro zelf meerdere belangen dient,
stimulering van zware industrie en bescherming van de Waddenzee en voelt
zich daarmee in een spagaat komen. Onduidelijkheid over wat wel en niet
mag leidt er soms toe dat het tijdig actualiseren van een bestemmingsplan
niet lukt.
Uit het onderzoek komt nog een aantal overige zaken naar voren, die niet
direct verband houden met de doorwerking van de onderzochte Barroregels,
maar wel het vermelden waard zijn. Zo valt op dat het overgrote deel van
de bestemmingplannen voor de Waddenzee zelf behoorlijk verouderd is, ze
zijn bijna allemaal uit 1987. Wel zijn gemeenten dit jaar gestart om in
gezamenlijkheid een nieuw plan op te stellen. In het zeegebied is
inhoudelijk weinig aan de hand, er zijn geen of nauwelijks ontwikkelingen.
Een uitzondering hierop vormt een plan voor de aanleg van een nieuwe
kabeistrook, parallel aan een bestaande. Dit is geregeld via een
rij ksi n passi ng sp la n.
Voor zover gemeenten onderzoek doen naar omgevingsaspecten heeft dit
meestal voornamelijk betrekking op natuurlijke kwaliteiten en Ecologische
Hoofdstructuur. Het valt op dat in de afweging die hierop volgt vrij
gemakkelijk wordt gezegd dat er geen effecten zijn. Alleen voor zover deze
constateringen een relatie hebben met Barro 2.5 zijn deze in het onderzoek
meegenomen.
Uit de bestemmingplannen en de vraaggesprekken komt naar voren dat
sommige ontwikkelingen vooral worden gestuurd vanuit het provinciale
beleid, maar dat het rijksbeleid misschien wel wordt vergeten. Dit geldt
bijvoorbeeld voor wat al dan niet mogelijk is ten aanzien van de bouw van
windmolens. Gemeenten verwijzen dan naar het provinciaal beleid, zonder
het Barro hier bij te betrekken. Wat ook gebeurt is dat provincies bepaalde
ontwikkelingen tegenhouden en daarmee weliswaar impliciet handelen in lijn
met de beschermde status, zoals die in het Barro staat geformuleerd, maar
hieraan niet expliciet refereren.
Volgens enkele gemeenten wordt het Barro door het rijk zelf ook niet altijd
goed toegepast. Zowel bij inpassingsplannen als bij de reactie die wordt
gegeven in het kader van het vooroverleg lijkt het dat de Barroregels voor
de Waddenzee bij rijksdiensten, zoals Defensie, Rijkswaterstaat of bij EL&I,
niet altijd tussen de oren zit. In één voorbeeld ontbrak het verplichte
onderzoek naar de externe effecten op de Waddenzee. Volgens een

Pagina 14 van 29

gemeente trok een rijksdienst zijn inpassingsplan weer in, toen na het
vooroverleg bleek dat niet alle relevante aspecten uit het Barro hierin waren
meegenomen.
Tenslotte geeft een gemeente aan benieuwd te zijn wat de gevolgen van het
nieuwe EU landbouwbeleid zullen zijn voor de bouwmogelijkheden in het
landelijk gebied. Mogelijk kan dit ook gevolgen hebben voor de externe
werking op de Waddenzee.

Pagina 15 van 29

Provincies
Uit het onderzoek komt naar voren dat de waddenprovincies voor zichzelf
niet of nauwelijks een rol zien bij de doorwerking van de Barroregels voor
de Waddenzee en het waddengebied. Voor meerdere provincies is dit een
principieel punt: het Barro is van het Rijk en dat wat daarin geregeld is
hoeft niet ook nog eens in provinciale documenten geregeld te worden. Het
Rijk heeft zelf de instrumenten om toe te zien op de gewenste doorwerking,
dus de provincie hoeft daar bij gemeenten niet ook nog eens op toe te zien,
zo is de redenering. Eén provincie geeft aan dat het ook geen zin heeft om
dat te doen, omdat ze in een juridische procedure nooit zou kunnen
aantonen in haar belang te zijn geschaad, wanneer de zienswijze geënt zou
zijn op het Barro
).
1
Uit het onderzoek bij gemeenten kwam naar voren dat de doorwerking van
de Barroregels over de Waddenzee in gemeentelijke bestemmingsplannen
onvoldoende is en dat o.a. vaak niet voldaan wordt aan de onderzoeksplicht
t.a.v. de externe werking van ontwikkelingen op de Waddenzee. Ook is
geconstateerd dat gemeenten meer aandacht schenken aan het provinciaal
ruimtelijk beleid en de regels die de provincie stelt dan aan de klaarblijkelijk
nog vrije onbekende Barroregels. Volgens de provincies heeft dit onder te
maken met de grotere betrokkenheid van provincies richting gemeenten.
Het rijk is voor gemeenten daarentegen enigszins onzichtbaar geworden,
met name het Ministerie van T en M wordt gemist. Over het Barro is weinig
gecommuniceerd. Het ministerie van ELI laat nog wel van zich horen, maar
die redeneert wel vanuit haar eigen belangen.
Gemeenten worstelen in sommige gevallen met belangenafwegingen,
bijvoorbeeld bij de inpassing van windmolenparken, of ontwikkelingen in
havengebieden. Provincies geven aan dat ze hierin een regierol willen
nemen, maar daarbij wel hun eigen afwegingen maken. Naleving van de
Barroregels is daarbij niet vanzelfsprekend geborgd. In de praktijk kan het
gevolg hiervan wellicht meevallen omdat provincies ook in hun eigen beleid
aandacht schenken aan bescherming van de horizon of van duisternis.
Bovendien is sprake van enige overlap tussen Barro en de
Natuurbeschermingswet.
Provincies geven aan betrokken te willen worden bij de evaluatie van de PKB
Waddenzee, waartoe ze ook door het ministerie van 1 en M uitgenodigd zijn.
In hun eigen beleid (interprovinciale structuurvisie Waddenzee) zetten
provincies in op een meer ontwikkelingsgerichte benadering, waarbij natuur
en economie, zoals dat heet, meer in onderlinge samenhang bekeken
worden, zoals bijvoorbeeld bij vaarrecreatie. Provincies vinden het gewenst
dat in het beleid tussen provincies geen al te grote verschillen ontstaan.

1

Deze visie op de doorwerking van rijksbelangen en rijksregels verschilt van wat in paragraaf 5.4 van de
SVIR staat: “Het Rijk gaat ervan uit dat de nationale belangen die via wet- en regelgeving opgedragen
worden aan andere overheden, door hen goed worden behartigd”.

Pagina 16 van 29

6Z

n

4

Conclusies

In bestemmingsplannen wordt vaak niet voldaan aan de vereisten die het
Barro aan gemeenten in het waddengebied heeft gesteld. Zo worden de
regels niet of onvoldoende expliciet doorvertaald, waarbij eveneens
onduidelijk is of er nu wel of geen sprake is van een effect van een
ontwikkeling op de kwaliteiten van de Waddenzee, zoals de open horizon en
het behoud van de duisternis.
Het grootste deel van de bestemmingsplannen in het waddengebied maakt,
gezien de ligging en omvang geen ontwikkelingen mogelijk die een
significant effect hebben op de Waddenzee. In de Waddenzee is nagenoeg
helemaal geen ontwikkeling mogelijk die de waarden, zoals beschreven in
PKB en Barro, kunnen aantasten.
Op enkele plekken, zoals in enkele havengebieden, als ook bij de
glastuinbouwgebieden kan het niet voldoen aan de vereisten van het Barro
significante gevolgen hebben. Voor de verspreide bebouwing in het landelijk
gebied is het effect onduidelijk. Opvallend is wel de grote hoeveelheid
projectbesluiten en postzegelplannen.
Uit interviews met gemeenten komt naar voren dat ze soms knelpunten
ervaren bij de toepassing van de Barroregels, met name over de vraag hoe
verschillende belangen met elkaar te verenigen. Gemeenten gaan daar
verschillend mee om.
Ook bij plannen die door de provincies en rijksdiensten worden opgesteld
lijkt het Barro niet altijd juist of volledig doorvertaald.
De waddenprovincies geven aan voor zichzelf niet of nauwelijks een rol te
zien bij de doorwerking van de Barroregels voor de Waddenzee en het
waddengebied. Ze vinden dat het rijk hierin een eigen rol te vervullen heeft,
en stellen dat die echter niet of nauwelijks wordt ingevuld.
In de praktijk vallen de gevolgen hiervan volgens de provincies mee, omdat
de provincie bij belangentegenstellingen, zoals tussen economische
ontwikkeling en natuurbescherming als regisseur optreedt en omdat er vaak
sprake is van overlap met provinciale- en natuurbeschermingsregelgeving.
In het onderzoek is dit niet geverifieerd.
Provincies geven aan graag betrokken te worden bij de evaluatie van de PKB
Waddenzee.

Pagina 18 van 29

Pagina 19 van 29

Bijlage A

Onderzoeksvragen gemeenten

1
2
3

4
5
6

7
8
9
10
11

12

Zijn er in het nieuwe bestemmingsplan nieuwe ontwikkelingen als be
doeld in 2.5.4?
Is er een beoordeling gemaakt voor de kwaliteiten van het gebied of
was er reeds eerder een beoordeling gemaakt (2.5.3)?
Maakt het bestemmingsplan nieuw gebruik, of nieuwe bebouwing of
wijziging bestaand gebruik mogelijk die significante gevolgen kan
heb-ben in relatie tot waarden 2.5.2?
Indien ja, Is er sprake van een uitzondering als bedoeld in artikel
2.5.5 lid 3?
Externe werking: Is er sprake van situatie 2.5.6?
Is er sprake van inpoldering, vliegveld, booreiland, havenuitbreiding,
bedrijventerrein uitbreiding, bebouwing Waddenzee, bebouwing wad
dengebied, installaties delfstoffen, windturbines,
oppervlaktedelfstoffen, jachthavens?
Welke?
Past de uitbreiding of plaatsing in het nee tenzij principe?
Omschrijving?
Zijn er nog bestemmingsplannen die niet zijn aangepast aan PKB en
of Barro?
Ervaart de gemeente knelpunten met betrekking tot toepassing van
Barro Waddenzee voorheen PKB?
Zijn er praktijkvoorbeelden te noemen waar het belang van bedrijven,
instanties of inwoners binnen de gemeente botsen met de
rijksbelangen die in het Barro zijn opgenomen?
Indien er botsingen of knelpunten zijn, hoe gaat de gemeente daar
dan mee om?

Pagina 20 van 29

6Z UA IZ eU!6d

Bijlage B

Onderzoeksvragen provincies

1.

Ziet de provincie een rol voor zichzelf bij de doorwerking van de PKB
Wad-denzee en het Barro, artikel 2.5 dat gaat over de Waddenzee? In
hoeverre is dit meegenomen bij het opstellen van haar ruimtelijke
structuurvisie en —verordening?

» invoegen specifieke vragen per provincie over ruimtelijke structuurvisie
en -verordening.

2.

3.

4.

5.

Ziet de provincie toe op manier waarop gemeenten PKB Waddenzee
en Barro, artikel 2.5, dat gaat over de Waddenzee, hebben vertaald in
hun bestemmingsplannen? heeft de provincie een beeld over hoe het
er voor staat met de doorwerking daarvan?
Uit het onderzoek van de ILT komt naar voren dat in veel
bestemmings-plannen in het waddengebied een verwijzing naar de
PKB Waddenzee en het Barro, artikel 2.5, ontbreekt. In
bestemmingsplannen wordt bij nieuwe ontwikkelingen bovendien vaak
niet voldaan aan de onderzoeksplicht: meestal ontbreekt een
onderbouwing ten aanzien van de externe werking op de Waddenzee.
Wat is volgens de provincie de reden hiervan?
Gemeenten geven zelf aan meer aandacht te schenken aan het
provinciaal ruimtelijk beleid en de regels die de provincie stelt dan
aan de, klaarblijkelijk nog vrij onbekende, Barroregels voor de
Waddenzee. Wordt deze bevinding gedeeld door de provincie? Zo ja,
leidt dit tot een naleeftekort ten aanzien van de regels die gelden voor
het waddengebied, of biedt het provinciale beleid hiervoor volgens
haar nog in voldoende mate een vangnet?
Sommige gemeenten geven aan te worstelen met het maken van
afwegingen tussen de verschillende belangen die een rol spelen in het
waddengebied. Met name de bescherming van de horizon en het
stimuleren van economische ontwikkelingen, lijken niet altijd goed
met elkaar verenigbaar. Is deze worsteling van gemeenten bij de
provincie bekend? Welke positie neemt de provincie daarbij in? Ziet ze
voor haarzelf hierin een rol weggelegd?

» invoegen specifieke vragen per provincie over gemeentelijke casussen
6.

In het Compendium voor de Leefomgeving (een
samenwerkingverband van Planbureau voor de Leefomgeving,
Centraal Bureau voor de Statistiek en Wageningen UR) wordt
geconcludeerd dat de openheid van de Waddenzee tussen 2002 en
2012 is gehalveerd.
Zie:
http ://www.compendiumvoordeleefomgeving nl/indicatoren/n12094Openheid-van-de-grote-wateren.html?i=12-9 en
http ://www. pbl. nl/publicaties/2009/Hoe_open_is_de_Waddenzee.
Wordt deze conclusie door de provincie herkend en gedeeld? Zo ja,
.

Pagina 22 van 29

7.

8.

9.

10.

wat is volgens de provincie hiervan de oorzaak? Ziet de provincie voor
zichzelf een rol weggelegd om deze ontwikkeling te keren?
De Algemene Rekenkamer geeft aan dat de plaatsing van windmolens
een grote rol speelt bij de vermindering van de openheid in het
waddengebied. Provincies hebben echter ook afspraken gemaakt met
het Rijk voor het plaatsen van nog meer windmolens, ter bevordering
van het aandeel duurzame energie in de energievoorziening in ons
land. Hoe kijken provincies aan tegen deze opgave in relatie tot het
behoud van de openheid in het waddengebied, waarvoor in de PKB en
het Barro regels zijn gesteld?
Hoe ervaart de provincie het dat de rol die de voormalige VROM
inspectie tot eind 2011 nog speelde bij het bewaken van de
beleidsdoelstellingen uit de PKB Waddenzee door het Rijk niet meer
wordt ingevuld? Vallen hierdoor gaten en/of leidt dit tot knelpunten?
Hoe ervaart de provincie de contacten met andere Rijksdiensten,
zoals Rijkswaterstaat, bijvoorbeeld ten aanzien van het gebruik van
het rijksinpassingsplannen? Is de provincie voldoende geëquipeerd
om eventueel in plaats van het Rijk de waarden van de Waddenzee
voldoende te beschermen?
Momenteel zijn diverse gemeenten in het waddengebied betrokken bij
de opstelling van een beheersverordening voor de Waddenzee. Is de
provincie hier nog op enigerlei wijze bij betrokken? Heeft de provincie
hier verder nog iets over op te merken?
Heeft de provincie nog overige opmerkingen, bijvoorbeeld ten aanzien
van de voorlopige onderzoeksresultaten (zie bijlage) of over haar
eigen rol of positie?

Pagina 23 van 29

Pagina 24 van 29

Bijlage C

Barroregels

Artikel 2.5.1. (begripsomschrijvingen)
In deze titel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
jachthaven: haven die naar zijn aard en inrichting bedoeld en geschikt is
voor het in hoofdzaak aanleggen of aangelegd houden van
pleziervaartuigen;
nieuwe bebouwing: oprichten van bouwwerken, anders dan het vervangen
van bouwwerken door bouwwerken van gelijke aard, omvang en karakter;
stedelijk gebied: bij bestemmingsplan toegelaten stedenbouwkundig
samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening,
bedrijvigheid, detailhandel en horeca, alsmede de daarbij behorende
openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en
infrastructuur, met uitzondering van lineaire bebouwing langs wegen,
waterwegen of dijken;
vliegveld: terrein dat naar zijn aard en inrichting bedoeld en geschikt is voor
het doen opstijgen en landen van gemotoriseerde burgerluchtvaartuigen,
met uitzondering van de daartoe behorende bouwwerken;
waddengebied: gebied als bedoeld in artikel 2.5.3, eerste lid;
Waddenzee: gebied als bedoeld in artikel 2.5.3, tweede lid.
Artikel 2.5.2. (landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten
Waddenzee)
1.
Als landschappelijke kwaliteiten van de Waddenzee worden
aangemerkt de rust, weidsheid, open horizon en natuurlijkheid met
inbegrip van de duisternis.
2.
Als cultuurhistorische kwaliteiten van de Waddenzee worden
aangemerkt:
a.
de in de bodem aanwezige archeologische waarden, en
b.
de overige voor het gebied kenmerkende cultuurhistorische
structuren en elementen, bestaande uit:
1.
historische scheepswrakken;
verdronken en onderslibde nederzettingen en
2.
ontginningssporen, waaronder de dam Ameland-Holwerd;
3.
zeedijken en de daaraan verbonden historische sluizen,
waaronder het ensemble Afsluitdijk;
4.
landaanwinningswerken;
5.
systeem van stuifdijken;
6.
systeem van historische vaar- en uitwateringsgeulen, en
7.
kapen.
Artikel 2.5.3. (aanwijzing en begrenzing waddengebied en Waddenzee)
1.
Als waddengebied wordt aangewezen het gebied waarvan de
geometrische plaatsbepaling is vastgelegd in het GML-bestand en is
verbeeld op kaart 4.
2.
Als Waddenzee wordt aangewezen het gebied binnen het
waddengebied, waarvan de geometrische plaatsbepaling is vastgelegd
in het GML-bestand en is verbeeld op kaart 4.

Pagina 25 van 20

Artikel 2.5.4. (beoordeling)
1.
Bij de voorbereiding van een bestemmingsplan dat betrekking heeft
op de Waddenzee en dat gebruik of bebouwing mogelijk maakt, die
afzonderlijk of in combinatie met ander gebruik of andere bebouwing
significante gevolgen kan hebben voor de landschappelijke of
cultuurhistorische kwaliteiten, bedoeld in artikel 2.5.2, wordt een
beoordeling gemaakt van de gevolgen voor die kwaliteiten van het
gebied.
2.
De beoordeling kan onderdeel uitmaken van een voor dat
bestemmingsplan voorgeschreven milieueffectrapportage of van een
passende beoordeling als be-doeld in de Natuurbeschermingswet
1998.
3.
Het eerste lid is niet van toepassing indien voor het gebruik of de
bebouwing waarop dat voorgenomen bestemmingsplan betrekking
heeft, reeds eerder een beoordeling is gemaakt en voor zover een
nieuwe beoordeling redelijkerwijs geen nieuwe gegevens en inzichten
kan opleveren omtrent de desbetreffende significante gevolgen.
Artikel 2.5.5. («nee-tenzij»)
1.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee maakt
ten opzichte van het daaraan voorafgaande bestemmingsplan geen
nieuw gebruik of nieuwe bebouwing dan wel wijziging van bestaand
gebruik of bestaande bebouwing mogelijk die significante negatieve
gevolgen kan hebben voor de landschappelijke of cultuurhistorische
kwaliteiten, bedoeld in artikel 2.5.2.
2.
Als gebruik of bebouwing met significante negatieve gevolgen wordt
in ieder geval aangemerkt gebruik dat of bebouwing die de
landschappelijke of cultuurhistorische kwaliteiten aantast of bedreigt.
3.
Het eerste lid is niet van toepassing indien verzekerd is dat:
sprake is van zwaarwegende redenen van groot openbaar
a.
belang, waaronder worden begrepen redenen van sociale of
economische aard, argumenten die verband houden met de
menselijke gezondheid, de openbare veiligheid of
bereikbaarheid of sprake is van voor het milieu wezenlijk
gunstige effecten;
geen reële alternatieven voor handen zijn voor de noodzakelijk
b.
geachte activiteiten, en
de optredende schade of andere negatieve effecten zoveel
c.
mogelijk worden beperkt.
Artikel 2.5.6. (externe werking)
Op een bestemmingsplan dat betrekking heeft op het waddengebied, dat
nieuw gebruik of nieuwe bebouwing dan wel een wijziging van bestaand
gebruik of bestaande bebouwing mogelijk maakt en daardoor afzonderlijk of
in combinatie met ander gebruik of andere bebouwing significante gevolgen
kan hebben voor de landschappelijke of cultuur-historische kwaliteiten,
bedoeld inartikel 2.5.2, zijn de artikelen 2.5.4 en 2.5.5 van
overeen komstige toepassing.
Artikel 2.5.7. (geen inpoldering)

Pagina 26 van 29

Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee regelt voor de
aan die gronden te geven bestemming dat het verboden is die gronden in te
polderen, te bedijken of in te dijken.
Artikel 2.5.8. (aanlegverbod vliegvelden)
1.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op het waddengebied
maakt geen aanleg van een nieuw vliegveld mogelijk.
2.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op vliegvelden in de
gemeenten Texel en Ameland, maakt uitbreiding van die vliegvelden
slechts mogelijk, voor zover die uitbreiding noodzakelijk is voor het
waarborgen van de vliegveiligheid.
Artikel 2.5.9. (booreilanden)
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee regelt voor de
aan die gronden te geven bestemming dat het verboden is booreilanden en
andere offshore-installaties te parkeren.
Artikel 2.5.10. (havens en bedrijventerreinen)
1.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee of direct
aan de Waddenzee grenzende gronden, bevat geen bestemmingen
die
aanleg van een nieuwe haven of nieuw bedrijventerrein, of
a.
zeewaartse uitbreiding van een direct aan de Waddenzee
b.
grenzende bestaande haven of bestaand bedrijventerrein
mogelijk maken.
2.
Het eerste lid, onder b, is niet van toepassing op het
bestemmingsplan dat de verlegging van de TESO-veerhaven in de
gemeente Den Helder mogelijk maakt.
3.
Onze Minister of Onze Minister die het aangaat, in overeenstemming
met Onze Minister, kan op verzoek van burgemeester en wethouders
van Harlingen toestemming verlenen om af te wijken van het eerste
lid, onderdeel b, voor een zeewaartse uitbreiding van de haven van
Harlingen indien:
een binnendijkse uitbreiding van die haven redelijkerwijs niet
a.
mogelijk is;
een vergunning krachtens de Natuurbeschermingswet 1998
b.
voor die uitbreiding kan worden verkregen, en
de uitbreiding afzonderlijk of in combinatie met andere
c.
activiteiten geen significante negatieve effecten heeft op de
landschappelijke of
cultuurhistorische kwaliteiten als bedoeld in artikel 2.5.2 op de
d.
Waddenzee en het binnendijks gelegen gebied.
Artikel 2.5.11. (geen bebouwing in de Waddenzee, tenzij)
1.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee maakt
geen nieuwe bebouwing mogelijk.
2.
Het eerste lid is niet van toepassing op:
bouwwerken, voor zover deze noodzakelijk zijn voor de
a.
veiligheid van het scheepvaartverkeer in de Waddenzee;
bouwwerken voor alternatieve mosselzaadbronnen;
b.

Pagina 27 van 29

bouwwerken voor een adequate afwatering van het vasteland;
wadwachtposten, voor zover het een locatie betreft die niet
vanaf het vaste land of een Waddeneiland bewaakt kan worden.
Het eerste lid is niet van toepassing op het bestemmingsplan, bedoeld
inartikel 2.5.10, tweede lid, of een bestemmingsplan als bedoeld in
artikel 2.5.16, derde lid.
c.
d.

3.

Artikel 2.5.12. (bebouwing in het waddengebied)
1.
Onverminderd hetgeen elders in dit besluit is bepaald ter zake van
bebouwing, stelt een bestemmingsplan dat betrekking heeft op het
waddengebied, dat het oprichten van nieuwe bebouwing mogelijk
maakt:
a.
in het stedelijk gebied: regels die ertoe strekken dat de
maximaal toelaatbare bouwhoogten aansluiten bij de hoogte
van de bestaande bebouwing, en
b.
buiten het stedelijk gebied: regels die ertoe strekken dat de
maximaal toelaatbare bouwhoogten alsmede de aard of de
functie van nieuwe bebouwing passen bij de aard van het
omringende landschap.
2.
Een bestemmingsplan voor zover het betrekking heeft op
havengerelateerde en stedelijke bebouwing in Den Helder, Harlingen,
Delfzijl en de Eemshaven kan afwijken van het eerste lid, aanhef, en
onder a, met dien verstande dat de nieuwe bebouwing blijft binnen de
verticale bebouwingscontour.
Artikel 2.5.13. (installaties voor het winnen van diepe delfstoffen)
1.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee regelt
voor de aan die gronden te geven bestemming dat nieuwe opsporing
of winning van diepe delfstoffen door middel van opsporings- of
winningsinstallaties in de Waddenzee verboden is.
2.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden buiten de
Waddenzee kan nieuwe opsporing of winning van gas onder de
Waddenzee mogelijk maken indien:
a.
er wetenschappelijk gezien redelijkerwijs geen twijfel bestaat
dat er geen schadelijke gevolgen zijn voor de natuur- en
landschapswaarden van de Waddenzee, en
b.
de benodigde op te richten bouwwerken, waaronder de
tijdelijke plaatsing van boorinstallaties, zorgvuldig worden
ingepast in het landschap ter bescherming van de unieke
openheid daarvan, met behulp van de best beschikbare
technieken.
3.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden buiten de
Waddenzee kan geen bestemmingen bevatten die nieuwe opsporing of
winning onder de Waddenzee van andere diepe delfstoffen dan gas
toestaan tot het moment waarop wetenschappelijk gezien
redelijkerwijs geen twijfel bestaat dat er geen schadelijke gevolgen
zijn voor de natuur- en landschapswaarden van de Waddenzee.
Artikel 2.5.14. (windturbines)
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee maakt geen

Pagina 28 van 29

plaatsing van nieuwe windturbines mogelijk.
Artikel 2.5.15. (winnen van oppervlaktedeifstoffen, ontgrondingen en
schelpen-winning)
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee regelt voor de
aan die gronden te geven bestemming dat het verboden is
oppervlaktedelfstoffen te winnen met uitzondering van
a.
het winnen van zand ten behoeve van het regulier onderhoud van
vaargeulen of ten behoeve van bij of krachtens dit besluit toegestane
bebouwing in de Waddenzee, en
b.
het winnen van schelpen beneden het peil van NAP —5 meter.
Artikel 2.5.16. (jachthavens)
1.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee of
gronden die direct grenzen aan de Waddenzee bevat geen
bestemmingen die de aanleg van een nieuwe jachthaven toestaan.
2.
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op de Waddenzee bevat
geen be-stemmingen die zeewaartse uitbreiding van bestaande
jachthavens toestaan.
3.
Het tweede lid is niet van toepassing op een bestemmingsplan dat
betrekking heeft op een bestaande jachthaven op een Waddeneiland,
voor zover het een beperkte zeewaartse uitbreiding van die haven
betreft, die noodzakelijk is voor de veiligheid, en voor zover er geen
andere passende oplossing mogelijk is.
Artikel 2.5.17. (omgevingsvergunning voor bepaalde termijn)
In afwijking van artikel 1.1, vijfde lid, kan met een omgevingsvergunning
als bedoeld in artikel 2.12, tweede lid, van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht worden afgeweken:
a.
van een bestemmingsplan als bedoeld in de artikelen 2.5.7 tot en met
2.5.16 ten behoeve van tijdelijke bebouwing voor wetenschappelijk
onderzoek en monitoring;
b.
van een bestemmingsplan als bedoeld in artikel 2.5.15 ten behoeve
van een incidentele verdere verdieping van een hoofdvaargeul.
Artikel 2.5.18. (relatie met regels kustfundament)
Artikel 2.3.4 is niet van toepassing wanneer toepassing van deze bepaling
zou leiden tot strijdigheid met de regels die bij of krachtens deze titel zijn
gesteld.

Pagina 29 van 29

Dit is een uitgave van de
Inspectie Leefomgeving en Transport

Postbus 16191
088 489 00 00
www.ilent.nl
@inspectieLenT
December 2014

2500 BD Den Haag