Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 006

Wijziging van enkele belastingwetten (Geefwet

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 12 september 2011 en het nader rapport d.d.
16 september 2011, aangeboden aan de Koningin door de staatssecretaris
van Financiën. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 30 augustus 2011, no.11.002070, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Financiën, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet houdende wijziging van enkele belastingwetten (Geefwet), met memorie van toelichting.
Het voorstel vormt samen met onder meer het voorstel Belastingplan
2012 het fiscale pakket voor het jaar 2012 en omvat wijzigingen van een
aantal belastingwetten gericht op verduidelijking en verbetering van de
fiscale faciliteiten ter stimulering van het geven aan goede doelen.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt een aantal opmerkingen met betrekking
tot de horizonbepaling voor de stimulering van cultureel ondernemerschap, de negatieve giftenaftrek en de aftrek van uitgaven voor
monumentenpanden. Zij is van oordeel dat in verband daarmee enige
aanpassing van het voorstel wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 30 augustus
2011, nr. 11.002070, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van
de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
12 september 2011, nr. W06.11.0333/III, bied ik U hierbij aan.
Het kabinet is de Afdeling erkentelijk voor de voortvarendheid waarmee
het advies inzake het bovenvermelde voorstel is uitgebracht.
Naar aanleiding van het advies merk ik het volgende op.

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

kst-33006-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 006, nr. 4

1

1. Horizonbepaling stimulering cultureel ondernemerschap
Voor een drietal regelingen in het fiscale pakket voor het jaar 2012 wordt
voorzien in een zogenoemde horizonbepaling.1 Voor deze regelingen
wordt bepaald dat deze vijf jaren na de inwerkingtreding weer zullen
vervallen. Om de regeling te continueren is nieuwe besluitvorming
noodzakelijk op basis van een positieve evaluatie. Een van de drie
regelingen waarvoor de horizonbepaling moet gelden, is de «stimulering
van cultureel ondernemerschap», aldus paragraaf 1.2 van de memorie van
toelichting bij het voorstel Belastingplan 2012. Deze «stimulering van
cultureel ondernemerschap» is in onderhavig voorstel opgenomen. De
Afdeling plaatst hier twee kanttekeningen bij.
a. Wettelijke regeling
Met betrekking tot de maatregelen die in paragraaf 3.2.2 («Stimulering
cultureel ondernemerschap») van de memorie van toelichting bij
onderhavig voorstel zijn verwoord, ontbreekt een horizonbepaling in het
voorstel. Met betrekking tot de maatregel die in paragraaf 3.2.1
(«Verruiming giftenaftrek vennootschapsbelasting») van de memorie van
toelichting bij onderhavig voorstel is verwoord, is daarentegen wel sprake
van een horizonbepaling2. Evenzo is in het voorstel Belastingplan 2012
voorzien in een horizonbepaling voor de verruiming van de giftenaftrek in
de inkomstenbelasting3. Gelet op het vorenstaande houdt de Afdeling het
er op dat de voorziene horizonbepaling niet ziet op de «stimulering van
cultureel ondernemerschap» maar op de verruiming van de giftenaftrek in
de vennootschapsbelasting en in de inkomstenbelasting.
De Afdeling merkt daarover op dat de horizonbepaling voor de verruiming
van de giftenaftrek in de inkomstenbelasting in onderhavig voorstel
behoort te worden opgenomen – nu de verruiming zelf immers in
onderhavig voorstel is geregeld4 – en niet in het voorstel Belastingplan
2012.
De Afdeling adviseert in het voorstel alsnog een horizonbepaling op te
nemen voor de verruiming van de giftenaftrek in de inkomstenbelasting.
b. Criteria evaluatie

1
Paragraaf 1.2 van de memorie van toelichting bij het voorstel Belastingplan 2012 dat bij
de Afdeling voor advies voorligt onder
zaaknummer W06.11.0343/III.
2
Artikel IV, onderdeel E.
3
Artikel II, onderdeel U; zie de verwijzing in
het in dat onderdeel opgenomen artikel 10b.1
(nieuw) van de Wet IB 2001 naar artikel 6.39a
(nieuw) van de Wet IB 2001.
4
Artikel I, onderdeel E.
5
Zie onder meer het advies betreffende het
Belastingplan 2009 over de doorwerkbonus
(Kamerstukken II 2008/09, 31 704, nr. 4).

De Raad heeft vaker opgemerkt dat het inzetten van een fiscale maatregel
voor specifieke beleidsdoeleinden aanvaardbaar en doeltreffend kan zijn,
maar dat de beleidseffectiviteit, kostenefficiency en inpassing binnen de
fiscale structuur zorgvuldig moeten worden afgewogen.5 Daarbij moeten
in het bijzonder een toetsbaar (kwantitatief) beoogd doel en de verwachte
effectiviteit worden vastgelegd.
In het licht hiervan onderschrijft de Afdeling nut en noodzaak van een
horizonbepaling. Wel merkt de Afdeling op dat het doel van de verruiming
voor de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting niet expliciet is geformuleerd. Een toetsbaar (kwantitatief) beoogd
doel ontbreekt. Die vastlegging is noodzakelijk met het oog op een
zinvolle evaluatie.
De Afdeling adviseert in de memorie van toelichting vast te leggen welke
het beoogde doel en de verwachte effectiviteit zijn van de verruiming van
de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en in de vennootschapsbelasting.
1. Horizonbepaling stimulering cultureel ondernemerschap
a. Wettelijke regeling
De memorie van toelichting is aangepast naar aanleiding van de
opmerking van de Afdeling dat de voorziene horizonbepaling niet ziet op
de «stimulering van het cultureel ondernemerschap» maar op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 006, nr. 4

2

verruiming van de giftenaftrek. Ook is conform het advies van de Afdeling
in het onderhavige voorstel, in plaats van in het Belastingplan 2012, een
horizonbepaling voor de verruiming van de giftenaftrek in de inkomstenbelasting opgenomen.
b. Criteria evaluatie
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is de memorie van
toelichting aangevuld.
2. Negatieve giftenaftrek
Het voorstel voorziet in de introductie van een negatieve persoonsgebonden aftrekpost voor schenkingen die onder een ontbindende
voorwaarde zijn gedaan en na verloop van tijd worden ontbonden of
herroepen.1 Indien bij een dergelijke schenking de ontbindende
voorwaarde wordt vervuld (of de schenking wordt herroepen), wordt de
schenking teruggedraaid. Indien voor dergelijke schenkingen giftenaftrek
is verleend, is er aanleiding om het genoten fiscale voordeel eveneens
terug te draaien. De schenker blijkt immers, achteraf gezien, niet verarmd
te zijn en de begiftigde niet verrijkt.
De formulering van deze negatieve persoonsgebonden giftenaftrek is
zodanig dat alleen het ten gevolge van de ontbinding of herroeping
terugontvangen bedrag in aanmerking wordt genomen en bij het inkomen
wordt opgeteld (tot maximaal «het bedrag van de schenking» dat in aftrek
is gekomen). Er is bij de formulering geen rekening gehouden met de
voorgestelde 50%-verhoging («multiplier») van «het bedrag van de gift»2,
zodat – in geval van ontbinding of herroeping – het bedrag van de
afgetrokken verhoging ten onrechte niet bij het inkomen behoeft te
worden geteld.
De Afdeling adviseert het voorstel zodanig te wijzigen dat ook de
verhoging ten gevolge van de toepaste multiplier als negatieve persoonsgebonden aftrekpost in aanmerking wordt genomen.
2. Negatieve giftenaftrek
Het wetsvoorstel is in overeenstemming met het advies van de Afdeling
aangepast.
3. Aftrek uitgaven monumentenpanden
1
Paragraaf 3.5 van de memorie van toelichting; artikel I, onderdeel A, tweede lid, van het
voorstel.
2
Zie het in artikel I, onderdeel E, voorgestelde
artikel 6.39a, eerste lid (nieuw), van de Wet IB
2001.
3
Door slechts de (drukkende) onderhoudskosten voor aftrek in aanmerking te laten
komen en niet langer de lasten en afschrijvingen (artikel I, onderdeel B, van het voorstel).
4
Van de (drukkende) onderhoudskosten
wordt slechts 65% voor aftrek in aanmerking
genomen, waarbij geen drempel meer wordt
gehanteerd (artikel I, onderdeel B, van het
voorstel).
5
Paragraaf 3.6 van de memorie van toelichting.
6
Kamerstukken II 2010/11, 32 740, nr. 6, blz. 3,
slotalinea van de paragraaf «Cultuur».
7
Genoemd worden het eigenarendeel van de
onroerendezaakbelasting, opstalverzekeringspremie, waterschapsbelasting en een bedrag
voor afschrijving.

Het voorstel strekt ertoe de persoonsgebonden aftrek van uitgaven voor
monumentenpanden in de inkomstenbelasting (hierna: monumentenaftrek) te vereenvoudigen3 en te versoberen4. De ingeboekte budgettaire
opbrengst van € 25 mln per jaar wordt ingezet voor het sterker stimuleren
van de aftrek van giften in de inkomstenbelasting en in de vennootschapsbelasting aan culturele instellingen, door de af te trekken gift te verhogen
met 50%.5
De Afdeling merkt op dat de motivering voor de vereenvoudiging en
versobering van de monumentenaftrek summier is. In paragraaf 3.6 van
de memorie van toelichting wordt weliswaar verwezen naar de aankondiging van de maatregel in de Geefwetbrief van 21 juni 2011, maar in die
brief6 wordt slechts aangegeven dat er geen reden is om een aftrek in
stand te houden voor kosten die eigenaren van niet-monumentenpanden
ook hebben7, en wordt daarnaast slechts geconstateerd dat de kostenaftrek thans niet is gemaximeerd en dat hier een bovengrens kan worden
ingevoerd. Een nadere motivering is, gelet ook op het volgende, van
belang.
In 2009 heeft een evaluatie plaatsgevonden niet alleen van onderhavige
monumentenaftrek, maar ook van de vrijstelling van overdrachtsbelasting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 006, nr. 4

3

voor monumentenpanden.1 Op basis van deze evaluatie is de vrijstelling
van overdrachtsbelasting voor monumentenpanden inmiddels gedefiscaliseerd, omdat nauwelijks sprake was van een stimulans.2 In de evaluatie
wordt echter over de monumentenaftrek opgemerkt dat deze belastinguitgave «met enige voorzichtigheid» als effectief kan worden aangemerkt.3 De bijlage met belastinguitgaven bij de Miljoenennota 2011 meldt
in lijn daarmee «De persoonsgebonden aftrek uitgaven voor monumentenpanden draagt bij aan de instandhouding van rijksmonumenten, is bij
een brede doelgroep bekend en is daarmee effectief bevonden. Ook wordt
deze regeling efficiënt / doelmatig uitgevoerd. De evaluatie van deze
faciliteit heeft daarom geen aanleiding gegeven voor het wijzigen van
deze regeling». De Afdeling merkt op dat de thans voorgestelde wijzigingen van de monumentenaftrek op gespannen voet staan met de
uitkomst van de evaluatie en met hetgeen daarover in de Miljoenennota
2011 is gezegd. Daar kan nog aan worden toegevoegd dat de opbrengst
van € 25 mln die is ingeboekt voor de versobering van de als effectief
beoordeelde monumentenaftrek, wordt overgeheveld naar faciliteiten
waarvan volgens de eerdergenoemde Geefwetbrief van 21 juni 2011 het
gebruik in de praktijk beperkt blijkt te zijn4. De effectiviteit van de
overheveling is dus hoogst onzeker.
De Afdeling adviseert in de toelichting op het vorenstaande in te gaan.
3. Aftrek monumentenpanden
De opmerkingen van de Afdeling zijn aanleiding geweest de memorie van
toelichting aan te vullen. Hierin wordt nu tot uitdrukking gebracht dat de
maatregel is gericht op vereenvoudiging van de aftrek van uitgaven voor
monumentenpanden. Daarbij is tevens vermeld dat wordt beoogd het
evenwicht in fiscale behandeling met eigenaren van andere panden te
behouden. Het kabinet is van mening dat de voorgestelde verruiming
(afschaffen van de drempel om voor aftrek in aanmerking te komen) en
versobering (afschaffen van de aftrekbaarheid van eigenaarslasten en
afschrijving en maximeren van de voor aftrek in aanmerking komende
onderhoudskosten) tezamen een evenwichtige keuze is. Er is voor het
kabinet geen reden om aan te nemen dat de doelstelling van de
monumentenaftrek, het behoud van het culturele erfgoed5, niet langer
bereikt kan worden na de voorgestelde aanpassingen. Zoals ook is
aanbevolen in de evaluatie6 waar de Afdeling aan refereert, zal bij de
komende evaluatie van de regeling naar voren komen of de regeling nog
steeds aan de doelstelling voldoet.

1

Evaluatie fiscale regelingen monumentenzorg, PricewaterhouseCoopers Advisory NV in
opdracht van het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, 2009, Kamerstukken II
2009/10, 32 156, nr. 2.
2
Met ingang van 1 januari 2010 ingevolge het
Belastingplan 2010, Kamerstukken II 2008/09,
32 128, nr. 3, blz. 32.
3
Blz. 4, punt 1, van de evaluatie.
4
Kamerstukken II 2010/11, 32 740, nr. 6, blz. 3,
voorlaatste alinea van de paragraaf «Cultuur».
5
Kamerstukken II 2010/11, 32 500, nr. 1,
bijlage 4, blz. 177 (Bijlage bij Miljoenennota
2011).
6
Evaluatie fiscale regelingen monumentenzorg, PricewaterhouseCoopers Advisory NV in
opdracht van het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, 2009, Kamerstukken II
2009/10, 32 156, nr. 2, blz. 77.
7
Zie aanwijzing 60: afkortingen worden alleen
gebruikt indien dit redelijkerwijs niet te
vermijden is.

4. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Afdeling naar de bij het
advies behorende bijlage.
4. Redactionele kantrekeningen
Met betrekking tot de redactionele kanttekeningen die de Afdeling in
overweging geeft in de bijlage bij haar advies, merk ik het volgende op:
Aan de eerste redactionele kanttekening van de Afdeling is geen gevolg
gegeven. Door voor afdeling 6.9 van de Wet IB 2001 te definiëren dat
onder een «instelling» een algemeen nut beogende instelling (ANBI)
wordt verstaan, hoeft dit in de rest van de afdeling niet meer te worden
uitgeschreven. De afkorting «ANBI» hanteren, zoals de Afdeling suggereert, is op grond van de aanwijzingen voor de regelgeving7 niet
opportuun.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 006, nr. 4

4

Ook aan de derde, vierde en achtste redactionele kanttekening van de
Afdeling is geen gevolg gegeven. De multiplier in de giftenaftrek zal niet
meer op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip in werking treden,
maar per 1 januari 2012. Daarmee is de opmerking achterhaald.
Aan de zesde redactionele opmerking van de Afdeling is geen gevolg
gegeven omdat een «algemeen nut beogende instelling» in het gehele
artikel 5b (nieuw) van de Algemene wet inzake rijksbelastingen wordt
gedefinieerd, en niet alleen in de eerste drie leden.
Aan de overige redactionele kanttekeningen van de Afdeling is gevolg
gegeven.
In het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zijn, naast de hiervoor
reeds genoemde wijzigingen, nog de volgende inhoudelijke wijzigingen
aangebracht. In het in artikel I, onderdeel D, opgenomen artikel 6.36 van
de Wet IB 2001, zoals dat komt te luiden ingevolge dit wetsvoorstel, is in
het derde lid een anticumulatiebepaling opgenomen. In artikel I, onderdelen F, G en H, is een aantal wijzigingen opgenomen in verband met het
vervallen van de drempel in de persoonsgebonden aftrek van uitgaven
voor monumentenpanden, namelijk in de indexatiebepaling van die
drempel en in een aantal verwijzingen daarnaar. In artikel V is een
aanpassing van de vrijwilligersregeling in de Wet op de loonbelasting
1964 opgenomen, in lijn met overige wijzigingen in dit wetsvoorstel.
Artikel IX (de inwerkingtredingsbepaling) is aangepast omdat het de
bedoeling is dat ook de multiplier in de giftenaftrek per 1 januari 2012 in
werking treedt en niet op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Ten slotte is van de gelegenheid gebruikgemaakt om een aantal redactionele en technische verbeteringen in het wetsvoorstel en de memorie van
toelichting aan te brengen.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 006, nr. 4

5

Bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State betreffende no.W06.11.0333/III met redactionele kanttekeningen die de Afdeling in overweging geeft
–

–

–

–

–

–

–

–

Het in artikel I, onderdeel C, opgenomen artikel 6.33, eerste lid,
onderdeel b (nieuw), van de Wet IB 2001 schrappen aangezien het
begrip «algemeen nut beogende instelling» al wordt gedefinieerd in
het in artikel VI, onderdeel A, opgenomen (ook voor de Wet IB 2001 en
de Successiewet 1956) geldende artikel 2, derde lid, onderdeel m
(nieuw), van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: AWR),
en het duidelijker is het begrip «algemeen nut beogende instellingen»
(of «ANBI») te hanteren dan de term «instellingen».
In het in artikel I, onderdeel D, opgenomen artikel 6.36, eerste lid,
eerste volzin (nieuw), van de Wet IB 2001 tot uitdrukking brengen dat
het gaat om het afzien door «vrijwilligers» die voor «instellingen»
(ANBI’s) werken, in overeenstemming met de artikelsgewijze toelichting.
Artikel II toespitsen op de in artikel VIII, tweede lid, voorziene inwerkingtreding bij koninklijk besluit van de in artikel I, onderdeel B,
opgenomen wijzigingen van artikel 6.31 van de Wet IB 2001.
De einddatum (1 januari 2018) van de in artikel IV, onderdeel E,
opgenomen horizonbepaling artikel 38 (nieuw) van de Wet Vpb 1969,
telkens vervangen door het tijdstip dat is gelegen vijf jaren na het
tijdstip van inwerkingtreding van genoemd artikel 38.
In het in artikel V opgenomen artikel 69, tweede lid, aanhef (nieuw), en
derde lid, aanhef (nieuw), van de Wet belastingen op milieugrondslag
«Op verzoek wordt teruggaaf verleend» vervangen door «Op verzoek
wordt teruggaaf van de belasting verleend». Voorts in onderdeel d van
genoemd tweede lid «nagenoeg geheel worden verricht» vervangen
door: geheel of nagenoeg geheel worden verricht.
In het in artikel VI, onderdeel A, opgenomen artikel 2, derde lid,
onderdeel m (nieuw), van de AWR «als bedoeld in artikel 5b» vervangen door: als bedoeld in artikel 5b, eerste tot en met derde lid.
In het in artikel VI, onderdeel B, opgenomen artikel 5b, vijfde lid
(nieuw), van de AWR «Een instelling die» vervangen door «Een
algemeen nut beogende instelling die». Voorts dit vijfde lid plaatsen na
het derde lid en de formele procedure die is opgenomen in het vierde,
zesde en zevende lid, ook expliciet laten gelden voor (een al dan niet
later gedaan verzoek om te worden aangemerkt als) een culturele
instelling.
In artikel VIII, tweede lid, «artikel I, onderdelen B en E» vervangen door
«artikel I, onderdelen B en E, artikel II» (aangezien artikel II samenhangt
met het bij koninklijk besluit in werking tredende, in artikel I, onderdeel
B, eerste lid, opgenomen artikel 6.31, eerste lid (nieuw), van de Wet IB
2001). Voorts «artikel IV, onderdeel E, en het in artikel VI, onderdeel B,
opgenomen vijfde lid van artikel 5b van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen» vervangen door «en artikel IV, onderdeel E»
(aangezien genoemd vijfde lid van artikel 5b van de AWR niet in
werking dient te treden bij koninklijk besluit, gelet op de betekenis van
het vijfde lid voor het met ingang van 1 januari 2012 in werking
tredende, in artikel IV, onderdeel A, opgenomen artikel 2, negende lid,
eerste volzin (nieuw), van de Wet Vpb 1969).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 006, nr. 4

6