Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

593
Vragen van het lid Agema (PVV) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het bericht dat het aantal kinderen met longontsteking het
grootste is in drie jaar tijd (ingezonden 17 november 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 12 december 2023).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Aantal jonge kinderen met longontsteking
stijgt, grootste aantal in drie jaar tijd»?1
Antwoord 1
Het is mij inderdaad bekend dat het aantal longontstekingen onder jonge
kinderen toeneemt. Deze trend is ook waarneembaar in andere Europese
landen en wereldwijd, zoals in China. Dit fenomeen past nog binnen het
seizoenspatroon, hoewel het vroeger in het seizoen is en hoger dan
gebruikelijk, speciaal in de leeftijdsgroep 5 tot en met 14 jaar.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het bericht dat het aantal jongeren tussen 15–24 jaar en
65-plussers met longontsteking ook gestegen is?
Antwoord 2
De toename bij 65-plussers is niet ongebruikelijk voor het seizoen van
luchtwegaandoeningen en vergelijkbaar met getallen vóór de coronapandemie. De stijging onder 15–24-jarigen is minder gebruikelijk: deze is wat hoger
en eerder dan pre-corona.
Vraag 3
Vertoont de leeftijdsgroep ertussen 25–64 jaar ook een stijging?

1

ah-tk-20232024-593
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Nu.nl, 15 november 2023, «Aantal jonge kinderen met longontsteking stijgt, grootste aantal in
drie jaar tijd» (https://www.nu.nl/binnenland/6289859/aantal-jonge-kinderen-metlongontsteking-stijgt-grootste-aantal-in-drie-jaar-tijd.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, onder mensen van de leeftijdsgroep 25–64 jaar is er ook een toename van
longontstekingen, maar deze is niet zo afwijkend van de jaren voor de
coronapandemie.
Vraag 4
Wat kunnen de oorzaken hiervan zijn?
Antwoord 4
De toename kan worden toegeschreven aan een gelijktijdige verheffing van
verschillende luchtwegvirussen en -bacteriën, waaronder RSV, SARS-CoV-2,
rhinovirus en Mycoplasma pneumoniae.Dit blijkt uit de cijfers van de Nivel
huisartsenpeilstations over acute luchtweginfecties bij huisartspatiënten, de
virologische weekstaten over voornamelijk ziekenhuislaboratoria diagnostiek
en Infectieradar over acute luchtweginfecties bij de algemene bevolking.2
Deze trend wordt ook in andere Europese landen3 en China4 waargenomen.
Vraag 5
Zou er een relatie kunnen zijn met de lockdowns tijdens corona, toen mensen
elkaar veel minder vaak troffen en alle virussen daardoor minder rondgingen
en dat die virussen bezig zijn met een inhaalslag?
Antwoord 5:
Dat is niet met zekerheid te zeggen. De afname van luchtweginfecties tijdens
de inzet van maatregelen ter preventie van corona en de daaropvolgende
toename kunnen invloed hebben op de huidige trends. Maar de seizoenspatronen van infectieziekten hadden zich in de periode 2022/2023 grotendeels
hersteld, en het is vooralsnog onduidelijk of de huidige toenames overeenkomen met pre-corona patronen. Naast het potentiële effect van de maatregelen
zelf kan een stijging ook komen omdat het aannemelijk is dat mensen met
klachten dit seizoen weer vaker naar de huisarts gaan. Door de grote druk op
de zorg en de beschikbaarheid van GGD-teststraten in de coronatijd gingen
mensen met klachten minder snel naar de huisarts.
Vraag 6
Kunt u bij de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) nagaan of het klopt wat
indiener van deze vragen van haar huisarts hoorde, dat allerhande luchtwegvirussen meer dan anders welig tieren? Om welke virussen gaat het zoal?
Antwoord 6
Het klopt dat het aantal mensen met luchtwegklachten de afgelopen weken is
toegenomen. De toename is niet meer dan gebruikelijk voor deze tijd van het
jaar, hoewel het wat vroeger is in het seizoen dan anders. Voor informatie
over luchtwegvirussen verlaat ik mij voornamelijk op de gegevens van
huisartsenpeilstations, verzameld door Nivel en het RIVM, en andere bronnen
(zie ook antwoord op vraag 8). Volgens deze gegevens zijn de virussen RSV,
SARS-CoV-2,en rhinovirus en de bacterie Mycoplasma pneumoniae de
voornaamste verwekkers van de huidige luchtweginfecties.
Vraag 7
Hoeveel antibioticakuurtjes en prednisolonkuurtjes werden de afgelopen
maand meer voorgeschreven bij luchtwegaandoeningen door huisartsen en
uitgereikt door apothekers dan een jaar geleden? Hoeveel meer dan in 2019?
Antwoord 7
Op basis van het aantal medicatie-verstrekkingen van antibiotica aanbevolen
voor gebruik bij luchtweginfecties door de apotheek (maandelijks bijgehouden door de Stichting Farmaceutische Kengetallen5) is er een licht hogere
toename te melden in het voorschrijven van antibiotica voor luchtweginfecties bij kinderen (0–10 jaar) vanaf september 2023, in vergelijking met de
gebruikelijke toename vanaf september in de pre-corona jaren en ook in 2022.

2

Actuele situatie luchtweginfecties | RIVM
erviss.org
4
Upsurge of respiratory illnesses among children-Northern China (who.int)
5
www.sfk.nl
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Het gebruik van prednison/prednisolon vertoont de gebruikelijke toename
vanaf augustus in de pre-corona jaren, die licht hoger is dan de toename
vanaf augustus 2022. Over het algemeen blijft het jaarlijkse patroon vergelijkbaar met voorgaande jaren, ook voor de andere leeftijdsgroepen.
Vraag 8
Als Nivel en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
aangeven geen onderzoek te doen naar de verklaring voor de toename, bent
u dan bereid te bewerkstelligen dat dat wel gebeurt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De huidige toename van longontstekingen lijkt te wijten aan diverse
luchtwegvirussen en -bacteriën, die gelijktijdig rondgaan. Uit diverse bronnen
wordt wekelijks actuele informatie verzameld en geduid: huisartsenpeilstations (Nivel en RIVM), ziekenhuislaboratorium gegevens (virologische
weekstaten; RIVM), Infectieradar algemene bevolking; (RIVM) en data uit de
rioolwatersurveillance (RIVM). In overleg met RIVM en Nivel wordt nu een
intensivering van de surveillance bij de huisartsenpeilstations uitgezet, door
extra bemonstering en uitgebreider testen (op meer pathogenen) van
longontstekingen onder kinderen in de leeftijdsgroep onder 15 jaar, omdat
daarin de grootste toename van longontstekingen wordt gevonden.6

6

Tijdelijk aanvullend onderzoek oorzaak longontstekingen | RIVM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3