6
Vragenuur: Vragen Verhoeven
Vragen van het lid Verhoeven aan de minister van Veiligheid
en Justitie over het bericht "Geen effect nieuwe wet laat
betalen".

De heer Verhoeven (D66):
Voorzitter. De overheid creëert geen banen, dat doen
bedrijven en ondernemers. Zij zijn de enigen die kunnen
zorgen voor economische groei. Tegelijkertijd hebben
ondernemers het momenteel zwaar. Dit jaar zijn er al 7.000
faillissementen, de zzp'ers niet meegerekend. Naast een
overdaad aan regels en lasten zijn de financiële positie en
de kredietverlening een groot probleem voor vooral het
midden- en kleinbedrijf.
Ik heb er nooit een geheim van gemaakt dat D66 dit kabinet
op economische zaken te passief vindt. Er is te weinig
ambitie, te weinig daadkracht en te weinig ruimte voor
ondernemers. Daarom sta ik vandaag hier. Uit onderzoek
van Ondernemend Nederland blijkt dat de wet tegen te laat
betalen die dit jaar is ingevoerd, geen enkel effect heeft.
Door deze wet zouden ondernemers hun factuur binnen 30
dagen betaald moeten krijgen, maar uit de cijfers blijkt dat
niets minder waar is. 87% van de ondernemers merkt in de
praktijk niets van deze wet. In 40% van de gevallen komt
dit door grote bedrijven. Neem bijvoorbeeld DE, dat pas na
200 dagen zijn rekeningen betaalt, zo werd onlangs bekend.
Erger nog, in 20% van de gevallen is de overheid zelf
degene die te laat betaalt. Dat is misschien nog het ernstigste aspect van mijn vraag. Het gaat om de overheid, die
deze wet zelf heeft ingevoerd. Welke conclusie trekt de
minister uit deze ronduit verontrustende cijfers? Kent hij
andere wetten die zo weinig effect hebben? Wat gaat de
minister naar aanleiding van deze cijfers doen?

Minister Opstelten:
Voorzitter. Dank aan de heer Verhoeven voor de vragen. Ik
heb natuurlijk ook de site van Ondernemend Nederland
gelezen. Die vindt overigens wel dat de wet goed is. Dat
vind ik een belangrijk punt. Ondernemend Nederland zegt
dat de overheid geen aanleiding geeft tot klachten, maar
dat de toepassing van de wet problemen geeft in de private
sfeer. Het is immers een wet die moet realiseren dat in de
private sfeer afspraken worden nagekomen tussen verschillende partijen. Dat is mijn eerste punt. Daarnaast is de
richtlijn nog niet zo lang geleden geïmplementeerd. Ik vind
dat we na verloop van tijd moeten kijken hoe de richtlijn
kan worden verbeterd. Allereerst is het echter aan het
bedrijfsleven.
Er zijn twee mogelijkheden om de problemen op te lossen.
Allereerst is dat door partijen zelf. Zoals de heer Verhoeven
ongetwijfeld weet, staat in het Burgerlijk Wetboek Boek 3,
artikel 305a de mogelijkheid beschreven om een vereniging
op te richten en collectief actie te voeren. Zo kunnen partijen
gezamenlijk een grotere partij aanpakken. Het tweede punt
is praktischer. De wet geeft de private partijen alle ruimte
om in een branchevereniging een meldpunt op te richten,
dat zichtbaar maakt wat er leeft en wat de klachten zijn. Ik
weet dat mijn collega van Economische Zaken hierin een

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Verhoeven

faciliterende rol vervult en marktpartijen stimuleert om
gedragscodes op te stellen.
De heer Verhoeven (D66):
Dit is een haast schouderophalende reactie van de minister.
Hij zegt dat de wet goed is en dat partijen het onderling
maar moeten oplossen. De wet is er pas kort en brancheorganisaties kunnen eventueel zelf ook in actie komen. Ik zou
het probleem niet zo willen onderschatten. Ik benadruk dat
ondernemers niet de tijd hebben om eens even rustig te
wachten op alle stappen die de minister beschrijft. De
minister van Economische Zaken neemt vaak een wat passieve houding aan, maar nu hebben we ook een minister
van Justitie die op dit punt passief is. Ik vind het goed dat
het huidige kabinet de kredietverlening aan bedrijven op
gang probeert te brengen. Maar ik vind het zeer teleurstellend dat hetzelfde krediet meteen weer weglekt op het
moment dat bedrijven wordt toegestaan om hun factuur te
laat te betalen. Als een ondernemer tien dagen later zijn
geld voor een factuur ontvangt, heeft hij tien dagen langer
krediet nodig. Als hij dat krediet niet heeft, gaat hij gewoon
failliet. Denkt de minister hier anders over? Is hij bereid om
de wet spoedig te evalueren en te kijken of de richtlijn werkt
zoals hij bedoeld is? Is hij bereid om meer stappen te zetten?
Ondernemers hebben niet de luxe om rustig af te wachten
of het een keer gaat veranderen.
Minister Opstelten:
In het onderzoek naar het betalingsgedrag van de overheden wijzen de cijfers uit dat ruim 90% van de rijksoverheid
tijdig betaalt. Deze conclusie komt uit hetzelfde onderzoek.
Verder hecht ik zeker waarde aan het tweede punt. Gelet
op zijn politieke achtergrond, moet het de heer Verhoeven
zeer aanspreken dat dit maatregelen zijn uit het Burgerlijk
Wetboek. Het is dus privaatrecht: een zaak tussen partijen.
Ik onderken de problematiek, maar partijen hebben al
mogelijkheden om iets aan de gesignaleerde problemen te
doen. Soms zijn acties vanuit het bedrijfsleven veel beter
dan het wijzigen van wetgeving. Het gaat erom dat het
midden- en kleinbedrijf soms in een situatie wordt
gedwongen door een groot bedrijf. Daar moet het actie op
kunnen ondernemen langs de lijnen van het Burgerlijk
Wetboek.
De heer Verhoeven (D66):
De minister doet nu alsof het alleen de grote bedrijven zijn
die de kleine bedrijven uitknijpen. Hij heeft daar een wet
voor gemaakt, maar die blijkt in de praktijk niet te werken.
Dan zegt hij dat de private partijen het onderling maar
moeten oplossen. Als je consequent bent, dan zeg je: trek
die wet in en kom met iets beters. Maar goed, dat is niet
wat ik wil. Ik wil echter ook geen wet hebben die niet wordt
uitgevoerd.
Mijn tweede punt is iets wat ik hier nadrukkelijk aan de orde
wil stellen. De overheid zelf betaalt gemiddeld pas na 46,6
dagen. Dat is dus 16,6 dagen later dan de wettelijke termijn.
Wat gaat deze altijd zo daadkrachtige minister doen om
van de overheid zelf een betrouwbare partner te maken? Is
hij bereid om ministeries, provincies, waterschappen en
gemeenten die dit allemaal doen — 10% betaalt te laat —
streng aan te spreken en de Kamer te informeren over dat
gesprek? Als we een wet hebben die niet werkt, wil ik graag

3 december 2013
TK 31

31-6-1

dat de minister zijn positie gebruikt om voor verbetering te
zorgen.
Minister Opstelten:
Het persbericht dat is uitgegeven, geeft aan dat de wet ten
aanzien van de overheid wel degelijk effect heeft. De rijksoverheid betaalt in grofweg 90% van de gevallen op tijd.
"Op tijd" is binnen 60 dagen. Dat is het punt. 30 dagen is
de appreciatie, de aanvaarding van het product dat we
leveren. Ik vraag de heer Verhoeven de wet goed te lezen.
Het tweede punt is essentiëler. De wet als zodanig biedt de
mogelijkheden om daarin wat te doen. Dat moeten partijen
echter zelf doen. De wet biedt mogelijkheden om dat te
doen. Ik heb het artikel uit het Burgerlijk Wetboek genoemd.
Vervolgens kunnen de brancheverenigingen meldpunten
openen. Het gaat erom dat je praktisch moet opereren. Dan
kun je ook je recht halen. En als partij moet je een keer naar
de rechter gaan.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Het verrast mij dat de minister trots is op 90%. Dat zou toch
100% moeten zijn? Hoe zit het bij zijn eigen ministerie?
Wordt daar in zo'n beetje 100% van de gevallen op tijd
betaald?
Minister Opstelten:
Ik heb niet gezegd dat ik daar trots op ben. Ik zou trots zijn
op 100%. Natuurlijk is mevrouw Van Tongeren het daarin
met mij eens. Het was een bescheiden reactie — u kent mij
— op de verkeerde informatie die ik kreeg van de vraagsteller, de heer Verhoeven. Daarom heb ik dat recht gezet, want
dat is het punt. Het is ook in het persbericht van Ondernemend Nederland te lezen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik hoorde de minister ook zeggen dat iemand die niet
betaald wordt op tijd zijn recht moet halen. Klopt het dat
dit voor schulden onder de €3.000 met de verhoging van
de griffierechten helemaal niet meer de moeite waard is
voor iemand die een kleine opdracht of een kleine levering
heeft gedaan?
Minister Opstelten:
Het is altijd de moeite waard. Alleen onderken ik niet het
probleem dat een kleiner bedrijf dat mede afhankelijk is
van een opdrachtgever en gewoon de klandizie niet wil
verliezen, in een ondergeschoven positie kan komen.
Daarvoor is namelijk het artikel uit het Burgerlijk Wetboek.
Men kan actie ondernemen. Men kan zich verenigen in een
vereniging om vervolgens anoniem je recht te zoeken. Daar
wijs ik op. Het Burgerlijk Wetboek biedt mogelijkheden om
dit aan te kaarten en je recht te halen, ook als kleine
ondernemer. Die zorgen hebben wij natuurlijk ook.
De voorzitter:
Daarmee zijn we aan het einde van het vragenuur gekomen.
Ik dank de minister voor zijn komst naar de Kamer. Ik zou
het heel fijn vinden als hij tijdens de stemmingen namens
het kabinet wil blijven zitten.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Verhoeven

3 december 2013
TK 31

31-6-2