Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 605

Wijziging van onder meer de Wet op het primair
onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet
primair onderwijs BES, de Wet op het voortgezet
onderwijs en enkele andere wetten vanwege de
vereenvoudiging van de bekostiging van de
scholen voor primair onderwijs en
samenwerkingsverbanden (vereenvoudiging
bekostiging po)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
Inhoudsopgave
1.
2.

3.
5.
6.
7.

8.

9.
10.

kst-35605-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Inleiding
Hoofdlijnen van het voorstel
2.1
Aanleiding
2.2
Probleembeschrijving
2.2.1
Basisbekostiging
2.2.2
Aanvullende bekostiging
2.2.3
Ondersteuningsbekostiging
2.2.4
Bijzondere bekostiging
2.2.5
Conclusie
2.3
Nieuwe systematiek
2.3.1
Vereenvoudiging basisbekostiging
2.3.2
Bekostiging op kalenderjaarbasis
2.3.3
Vereenvoudiging aanvullende en
bijzondere bekostiging
2.3.4
Aanvullende maatregelen ondersteuningsbekostiging
2.3.5
Conclusie
Gevolgen (m.u.v. financiële gevolgen)
Uitvoering
Toezicht en handhaving
Financiële gevolgen
7.1
Herverdeeleffecten
7.1.1
Omvang van de herverdeeleffecten
7.1.2
Verklaring van de herverdeeleffecten
7.2
Gevolgen voor de Rijksbegroting
Administratieve lasten en regeldruk
8.1
Gevolgen voor de administratieve lasten en
regeldruk
8.2
Adviescollege toetsing regeldruk
Caribisch Nederland
Monitoring en evaluatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

2
3
3
4
5
11
11
13
13
14
14
17
19
19
21
21
23
24
24
24
25
25
29
29
29
30
32
33

1

11.
12.

Consultaties
11.1
Consultatie VNG
11.2
Internetconsultatie
Overgangsrecht en inwerkingtreding
12.1
Overgangsrecht
12.2
Inwerkingtreding

35
35
35
37
37
40

1. Inleiding
Dit wetsvoorstel voorziet in de vereenvoudiging van de bekostiging van
het primair onderwijs door een wijziging van de Wet op het primair
onderwijs (WPO), de Wet primair onderwijs BES (WPO BES), de Wet op de
expertisecentra (WEC), de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) en
andere wetten. De wijzigingen van de WVO hebben uitsluitend betrekking
op het voortgezet speciaal onderwijs en de samenwerkingsverbanden
passend onderwijs. Dit is aanvullend op de vereenvoudiging van de
bekostiging van het voortgezet onderwijs als geheel, waarvoor een
wetsvoorstel eind 2019 naar de Tweede Kamer is gestuurd en in juli 2020
met algemene stemmen is aangenomen.1 Na de vereenvoudiging van de
bekostiging van het primair onderwijs met het onderhavige wetsvoorstel,
is dus de hele bekostiging van het funderend onderwijs vereenvoudigd.
De huidige bekostiging van het primair onderwijs sluit door de fijnmazigheid onvoldoende aan bij de sturingsfilosofie van de lumpsum. De
sturingsfilosofie is dat schoolbesturen vrij zijn om binnen de wettelijke
kaders de beschikbare middelen naar eigen inzicht te besteden voor de
realisatie van hun onderwijskundige doelen. De afgelopen jaren zijn er
alternatieven onderzocht voor de lumpsum, maar is er geen goed
alternatief gevonden. Ook de Onderwijsraad heeft verschillende bekostigingsmethoden afgewogen in haar rapport «Inzicht in en verantwoording
van onderwijsgelden», maar adviseert om de lumpsum te handhaven.2
Door de fijnmazigheid van de huidige bekostiging worden het maken van
goede afwegingen en de dialoog met stakeholders echter bemoeilijkt. Dit
wetsvoorstel beoogt met de vereenvoudiging van de bekostiging het
maken van goede afwegingen door schoolbesturen in dialoog met de
stakeholders te bevorderen.
In de volgende paragrafen wordt het wetsvoorstel toegelicht. Eerst
worden de aanleiding voor de vereenvoudiging, het proces om te komen
tot deze wet en de problemen met het huidige bekostigingsmodel
beschreven. Daarna wordt het vereenvoudigde bekostigingsmodel
gepresenteerd, waarin deze wet voorziet. Ten slotte worden de (financiële)
gevolgen, de gevolgen voor de uitvoering en het toezicht, de consultaties,
de evaluatiebepaling, het overgangsrecht en de inwerkingtreding
toegelicht.

1

Het bij koninklijk besluit van 2 december 2019 ingediende voorstel van wet tot wijziging van
onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet voortgezet onderwijs BES in
verband met vereenvoudiging van de grondslagen van de bekostiging voor personeels- en
exploitatiekosten van de scholen voor voortgezet onderwijs (vereenvoudiging grondslagen
bekostiging vo-scholen), Kamerstukken 2019/20, 35 354.
2
Advies «Inzicht in en verantwoording van onderwijsgelden», Onderwijsraad, juli 2018,
Kamerstukken II 2017/18, 34 775 VIII, nr. 141.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

2

2. Hoofdlijnen van het voorstel
2.1 Aanleiding
De wens om de bekostiging van het primair onderwijs (po) te vereenvoudigen leeft al enige tijd. In 2006 is het po volledig overgegaan van het
declaratiestelsel, waarin exact werd voorgeschreven waaraan het geld
mocht worden besteed en welke vergoeding hier tegenover stond, naar
de lumpsumsystematiek.3 Schoolbesturen hebben met de lumpsum een
hoge mate van autonomie gekregen in de besteding van de middelen die
hen ter beschikking worden gesteld. Maar de wijze waarop de lumpsum
voor een schoolbestuur wordt vastgesteld is nog steeds gedeeltelijk
gebaseerd op het oude declaratiestelstel en is daarom complex gebleven.
De vele parameters waaruit de lumpsum bestaat wekken ten onrechte de
indruk dat zij bepalend zijn voor de besteding van de middelen. Ook is de
bekostiging door de complexiteit lastig te begrijpen en te voorspellen
voor schoolbesturen en stakeholders.
In 2014 is met de PO-Raad in het bestuursakkoord afgesproken te
verkennen hoe een transparant, eenvoudig en voorspelbaar bekostigingsmodel eruit zou kunnen zien.4 De Algemene Ledenvergadering (hierna:
ALV) van de PO-Raad heeft in 2016 ingestemd om de bekostiging te
vereenvoudigen en hierbij zoveel mogelijk te streven naar één bedrag per
leerling. In het regeerakkoord van kabinet Rutte III staat dat de afspraken
uit het bestuursakkoord tussen de PO-Raad en het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) worden gehandhaafd. De
gesprekken over de vereenvoudiging zijn voortgezet, waarbij zoveel
mogelijk is uitgegaan van technische aanpassingen met beperkte
herverdeeleffecten. Dit uitgangspunt was het resultaat van de afweging
tussen een zo eenvoudig mogelijk model en het behouden van voldoende
draagvlak voor de nieuwe bekostigingssystematiek in het veld. Indien de
vereenvoudiging verder zou gaan dan de technische aanpassingen, zoals
bijvoorbeeld het afschaffen van onderdelen van de aanvullende of
bijzondere bekostiging, dan zou dit leiden tot verlies van draagvlak voor
de vereenvoudiging. In de periode tussen de ALV van 2016 en het
regeerakkoord Rutte III zijn namelijk verschillende varianten voor de
vereenvoudiging uitgewerkt, maar die konden rekenen op minder
draagvlak in het veld dan de voorliggende systematiek. Daarom is een
algehele overweging van elk onderdeel in de bekostiging losgelaten, maar
is gezocht naar technische aanpassingen waarmee de bekostiging alsnog
veel eenvoudiger wordt en kan rekenen op voldoende draagvlak in het
veld.
Uiteindelijk heeft de PO-Raad in 2018, in samenwerking met OCW, een
voorstel voor vereenvoudiging van de bekostiging ontwikkeld. Het
voorstel is de bekostiging zodanig te vereenvoudigen dat zoveel mogelijk
één basisbedrag per school en per leerling wordt verstrekt op basis van
het kalenderjaar. Nadat dit voorstel was aangenomen op de ALV in
november 2018, heeft de PO-Raad de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media (MBVOM) het verzoek gedaan om het voorstel te
implementeren in wet- en regelgeving. MBVOM heeft hiermee ingestemd
en per brief van 19 december 2018 de hoofdlijnen van de voorgestelde
vereenvoudiging aangekondigd bij de Tweede Kamer.5

3

De bekostiging voor de materiële instandhouding was al sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw
lumpsum.
Bestuursakkoord voor de sector primair onderwijs, 10 juli 2014, Kamerstukken II 2013/14,
31 293, nr. 211.
5
Kamerstukken II, 2018/19, 31 293, nr. 426.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

3

De Tweede Kamer is in verschillende fases geïnformeerd over de inhoud
van het nieuwe bekostigingsmodel. Allereerst is met de Kamerbrief van
eind 2018 het voorstel in hoofdlijnen met de Tweede Kamer gedeeld.
Hierin is het voornemen aangekondigd om de bekostiging van het po te
vereenvoudigen naar één basisbedrag per school en per leerling en
verstrekking van de volledige bekostiging op basis van het kalenderjaar.
Op 14 februari 2019 zijn er schriftelijke vragen ontvangen over de
Kamerbrief. Het schriftelijk overleg bevatte de volgende onderwerpen: het
afschaffen van normbedragen in de bekostiging voor materiële instandhouding, het samenvoegen van de personele bekostiging en de bekostiging voor materiële instandhouding, het afschaffen van de gemiddelde
gewogen leeftijd (GGL), het gelijktrekken van het bedrag per leerling in de
onderbouw en bovenbouw, de samenhang met en het draagvlak voor het
voorstel van de PO-Raad en de herverdeeleffecten.
De antwoorden op de vragen gesteld in het schriftelijk overleg zijn op
2 april 2019 aan de Tweede Kamer gestuurd.6 Vervolgens is er een debat
over het Verslag Schriftelijk Overleg (VSO) aangevraagd. Het VSO vond
plaats op 17 april 2019 waarbij er drie moties zijn aangenomen.7 De
moties gaan over de gevolgen van de vereenvoudiging van de bekostiging in het po voor de ontwikkeling van de leeftijdsopbouw van het
lerarenbestand, over schoolbesturen die oudere leraren in vaste dienst
willen nemen en over de financiële effecten voor éénpitters. Eerder is in
de brief aan de Tweede Kamer van 20 december 20198 al op hoofdlijnen
toegelicht hoe deze moties worden ingevuld. In paragraaf 9 zal hierop
verder worden ingegaan.
In de Kamerbrief «Voortgang en evaluatie passend onderwijs» van 19 juni
2019 heeft MBVOM vier aanvullende maatregelen voor de vereenvoudiging van de bekostiging van het po aangekondigd.9 Deze aanvullende
maatregelen hebben betrekking op de speciale scholen voor basisonderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs en de samenwerkingsverbanden
passend onderwijs en zijn samen uitgewerkt met de PO-Raad en VO-raad,
vertegenwoordigers vanuit samenwerkingsverbanden, besturen van
speciale scholen voor basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal
onderwijs. Deze maatregelen worden toegelicht in paragraaf 2.3.4 onder
het kopje «aanvullende maatregelen ondersteuningsbekostiging».
2.2 Probleembeschrijving
Zoals toegelicht in de vorige paragraaf, stond vereenvoudiging van de
bekostiging al langer op de agenda en waren de PO-Raad en OCW hier al
geruime tijd mee bezig. De afgelopen jaren is door meer partijen gewezen
op de wenselijkheid van vereenvoudiging van de bekostiging. In het
advies «Inzicht in en verantwoording van onderwijsgelden» concludeert
de Onderwijsraad dat het huidige systeem erg complex is, waardoor het
onvoldoende inzichtelijk maakt welke inkomsten onderwijsinstellingen
krijgen, en onvoldoende transparant is, wat tot versnipperingen van de
bekostiging leidt.10 Ook stelt de Onderwijsraad vast dat de bekostigingsformules achterhaald zijn en een onjuiste sturende werking hebben op de
besteding van de middelen. De Onderwijsraad concludeert dat de
autonomie van de onderwijsinstellingen en een stabiele bekostiging de
belangrijkste basisprincipes voor de bekostiging van het onderwijs zijn
6

Kamerstukken II, 2018/19, 31 293, nr. 452.
Kamerstukken II 2018/19, 31 293, nrs. 454, 455 en 456.
8
Kamerstukken II 2019/20, 31 293, nr. 498.
9
Kamerstukken II 2018/19, 31 497, nr. 310.
10
Advies «Inzicht in en verantwoording van onderwijsgelden», Onderwijsraad, juli 2018 (pp. 26,
27, 30), Kamerstukken II 2017/18, 34 775 VIII, nr. 141.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

4

om beleid te kunnen maken voor de langere termijn. De Onderwijsraad
pleit in haar advies dan ook voor vereenvoudiging van de bekostiging. De
Algemene Rekenkamer concludeert in het rapport «Kunnen basisscholen
passend onderwijs aan?» ook dat de verschillende componenten in de
lumpsum een sturende werking bevatten. 11 Schoolbesturen gebruiken de
omvang van de verschillende componenten als uitgangspunt bij hun
eigen verdeling van de middelen over hun scholen in plaats van de
lumpsumbekostiging als uitgangspunt te nemen en de vrijheden te
benutten. Ook stelt de Algemene Rekenkamer dat er meer behoefte is aan
financiële duidelijkheid door de late besluitvorming en bekendmaking van
de geïndexeerde bedragen waarop de personele bekostiging is
gebaseerd. Het onderzoek van Oberon naar de vorming van reserves,
uitgevoerd naar aanleiding van de Financiële Staat van het Onderwijs
2017, bevat de soortgelijke conclusie dat onzekerheid rondom het
ontvangen van loon- en prijsbijstelling bijdraagt aan reservevorming.12
Tot slot stelt de Algemene Rekenkamer dat er door de jaren heen
verschillende budgetten toegevoegd en weggenomen zijn en wijzigingen
in de berekeningsgrondslagen zijn toegepast, waardoor de bekostiging
onoverzichtelijk geworden is.13
Uit deze analyses van de Onderwijsraad, de Algemene Rekenkamer en
Oberon blijkt wat de belangrijkste problemen van de huidige bekostigingssystematiek zijn. Samengevat zijn dat de complexiteit, de onbedoeld
sturende werking en de onvoorspelbaarheid van de te ontvangen
bekostiging. Dit zal nu uitgebreider worden toegelicht voor de verschillende onderdelen van de huidige bekostiging.
2.2.1 Basisbekostiging
De bekostiging is op hoofdlijnen onder te verdelen in basisbekostiging
(ook reguliere bekostiging genoemd), aanvullende bekostiging, bekostiging voor ondersteuningsvoorzieningen en bijzondere bekostiging. De
basisbekostiging maakt het grootste deel uit van de bekostiging aan
po-scholen. Met basisbekostiging wordt bedoeld dat de manier waarop
deze bekostiging wordt vastgesteld grotendeels gelijk is voor alle
po-scholen. Voor een basisschool (bo) vormt de basisbekostiging
gemiddeld 83 procent van de totale bekostiging. Voor speciale scholen
voor basisonderwijs (sbo) en voor de scholen voor (voortgezet) speciaal
onderwijs (doorgaans afgekort als (v)so) vormt de basisbekostiging een
kleiner deel van de totale bekostiging. Dit komt doordat de ondersteuningsbekostiging ook een groot onderdeel vormt van de bekostiging van
deze scholen in verband met de ondersteuningstaken voor leerlingen met
gedragsproblematiek of lichamelijke of verstandelijke beperkingen. De
aanvullende en bijzondere bekostiging zijn bedoeld om extra bekostiging
te verstrekken aan bepaalde doelgroepen, zoals kleine scholen, of voor
bepaalde beleidsdoelen. Tot slot is er nog de Prestatiebox, een budget
waaraan specifieke doelen uit het bestuursakkoord zijn gekoppeld. Dit is in
feite een vorm van bijzondere bekostiging maar wordt vanwege de
verantwoording apart benoemd. In figuur 1 is het aandeel van de
verschillende bekostigingsonderdelen voor bo, sbo en (v)so te zien.

11

Rapport «Kunnen basisscholen passend onderwijs aan?», Algemene Rekenkamer, juli 2013
(pp. 72, 73, 76), Kamerstukken II 2012/13, 31 497, nr. 106.
Rapport «Het verhaal achter de financiële cijfers», Oberon, december 2019 (pp. 69–70).
13
Rapport «Kunnen basisscholen passend onderwijs aan?», Algemene Rekenkamer, juli 2013
(pp. 72, 73, 76).
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

5

Figuur 1.A: verdeling bekostigingsonderdelen voor basisscholen.

Figuur 1.B: verdeling bekostigingsonderdelen voor speciale scholen voor basisonderwijs.

Figuur 1.C: verdeling bekostigingsonderdelen in het (voortgezet) speciaal onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

6

Complexiteit basisbekostiging
De complexiteit van de basisbekostiging wordt veroorzaakt door het feit
dat deze bekostiging uit verschillende onderdelen bestaat en dat er veel
verschillende variabelen en parameters worden gebruikt om de hoogte
van de bekostiging voor een school voor elk onderdeel vast te stellen. De
basisbekostiging bestaat uit drie delen: bekostiging voor personeelskosten, het personeels- en arbeidsmarktbudget (P&A-budget) en de
bekostiging voor de materiële instandhouding (MI). In de volgende
alinea’s wordt de totstandkoming van de hoogte van de bekostiging voor
een basisschool voor deze drie onderdelen toegelicht, in tekst en in
formules. Hieruit is af te leiden dat er voor het vaststellen van de
basisbekostiging gebruik wordt gemaakt van ongeveer twintig parameters
en zes variabelen.14
Basisbekostiging – voor personeelskosten
De basisbekostiging voor personeelskosten wordt berekend aan de hand
van het aantal parameters:
– onderbouw- en bovenbouwleerlingen op de school,
– de formatieve onderbouwing, de gewogen gemiddelde leeftijd van de
leraren (GGL)en
– de gemiddelde personeelskosten voor onderwijzend personeel
(GPLOP).
Voor onderbouwleerlingen wordt meer personele bekostiging verstrekt
dan voor bovenbouwleerlingen. Dit komt tot uiting in de formatieve
onderbouwing, een veronderstelling van het gemiddelde aantal fte per
leerling. Voor de onderbouw van het basisonderwijs is deze momenteel
vastgesteld op 0,0595 fte per leerling en voor de bovenbouw op 0,0414 fte
per leerling. Daarnaast wordt meer bekostiging aan een school verstrekt
naarmate de gemiddelde leeftijd van de leraren op een school hoger is,
omdat oudere leraren doorgaans hoger zijn ingeschaald. Hiervoor wordt
de GGL door een school aangeleverd en gecontroleerd door de
accountant.15 De GPLOP is het budget dat een school voor 1 fte ontvangt.
De GPLOP wordt vanwege de GGL opgesplitst in een formatiebasisbedrag
(GPLOP’) en een formatieleeftijdsbedrag (GPLOP’). Om deze reden leidt de
GGL tot veel complexiteit in de formules die worden gebruikt om de
hoogte van de bekostiging voor een school te berekenen.
Dit gaat als volgt in zijn werk. Om de basisbekostiging voor personeelskosten te bepalen wordt eerst een bedrag per onderbouw- en bovenbouwleerling berekend. Dit bedrag is afhankelijk van de formatieve onderbouwing en de GGL van de school, waarbij de formatieve onderbouwing
in hoogte verschilt voor de onderbouw en de bovenbouw. Vervolgens
wordt het bedrag per onderbouw- en bovenbouwleerling vermenigvuldigd met het aantal onderbouw- en bovenbouwleerlingen. In formulevorm ziet dit er als volgt uit:
• Aantal onderbouwleerlingen * (0,0595 * GPLOP’ + 0,0595 * GGL*
GPLOP’) + aantal bovenbouwleerlingen * (0,0414 * GPLOP’ + 0,0414 *
GGL * GPLOP’).

14

Met een parameter wordt bedoeld: een bedrag of een factor vastgesteld door het Ministerie
van OCW (bijvoorbeeld een vast bedrag per school). Een variabele wordt niet bepaald door
OCW maar heeft voor elke school een bepaalde waarde (bijvoorbeeld het aantal leerlingen in
de onderbouw).
15
Overigens leidt de toe- of afname van de landelijke GGL niet tot meer of minder bekostiging
voor het primair onderwijs. De GGL wordt alleen gebruikt als verdeelsleutel van het
beschikbare budget, waarbij met gemiddelde leeftijden van minimaal 30 en maximaal 50
wordt gerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

7

Basisbekostiging – personeels- en arbeidsmarktbudget (P&A-budget)
Het gedeelte van het P&A-budget dat voor alle basisscholen op dezelfde
wijze tot stand komt en daarom tot de basisbekostiging wordt gerekend,
bestaat uit een deel dat afhankelijk is van het aantal leerlingen en uit een
vast bedrag per school dat voor alle scholen gelijk is.16 Er wordt geen
gebruik gemaakt van een formatieve onderbouwing of de GGL. In
formulevorm ziet dit er als volgt uit:
• Aantal leerlingen * bedrag (P&A) + bedrag (vaste voet P&A).
Basisbekostiging – materiële instandhouding (MI)
De basisbekostiging voor MI voor een school bestaat uit een leerling- en
een groepsafhankelijke component. De leerlingafhankelijke component is
een vast bedrag per school plus een bedrag per leerling. De groepsafhankelijke component wordt berekend door middel van een veronderstelling
van het aantal groepen op de school, berekend op basis van het aantal
leerlingen. Dit wordt per vestiging van een school gedaan.17 Net als bij de
basisbekostiging voor personeelskosten wordt hierbij een onderscheid
gemaakt tussen onderbouwleerlingen en bovenbouwleerlingen. In
formulevorm wordt het veronderstelde aantal groepen als volgt berekend:
• Aantal groepen = 0,05 * aantal onderbouwleerlingen + 0,0343 * aantal
bovenbouwleerlingen + (1,5642 – aantal leerlingen * 0,0115).
Als op deze manier het veronderstelde aantal groepen is verkregen, wordt
afhankelijk van het aantal groepen een vast bedrag verstrekt. Als het
aantal groepen 2 is of meer, tot en met 6, hoort hier steeds een ander
bedrag bij. Vervolgens is er een gelijk bedrag per groep dat wordt
toegekend bij 7 groepen of meer. Tot slot, wordt er eenmalig een bedrag
toegekend bij 13 groepen of meer.
Onbedoeld sturende werking
De onbedoeld sturende elementen van de basisbekostiging zitten in het
feit dat er onderscheid wordt gemaakt in bekostiging voor personeelskosten, bekostiging voor MI en het P&A-budget, in de formatieve
onderbouwing, in de GGL en in de onderbouwing van de bekostiging voor
MI.
Ten eerste het onderscheid in bekostiging voor personeelskosten en
bekostiging voor MI. Hoewel schoolbesturen vrij zijn om personele
bekostiging aan de materiële instandhouding te besteden en andersom,
houden zij in de praktijk toch vaak vast aan deze verdeling. Andersom
komt het ook voor dat belanghebbenden denken dat zij op basis van dit
onderscheid in de bekostiging recht hebben op een minimale besteding
van de bekostiging aan bijvoorbeeld lerarensalarissen. De Onderwijsraad
merkt hierover het volgende op: «Zo bestaan in de beeldvorming in het
primair en het voortgezet onderwijs afzonderlijke potjes voor personeel en
voor materiële uitgaven, terwijl het formeel alleen gaat om de wijze
waarop de rijksbijdrage berekend wordt. Daaruit komt bijvoorbeeld de
gedachte voort dat besturen geld voor lerarensalarissen besteden aan de
exploitatie van het schoolgebouw (...).»18 Door deze bekostigingsonderdelen apart te noemen komen dus misverstanden in de wereld, terwijl het
volstrekt logisch kan zijn om bijvoorbeeld in het ene jaar wat meer aan
16

Er zijn daarnaast vormen van aanvullende bekostiging die gedeeltelijk via het P&A-budget
worden toegekend.
Een school kan bestaan uit een hoofdvestiging en één of meer nevenvestigingen.
18
Advies «Inzicht in en verantwoording van onderwijsgelden», Onderwijsraad, juli 2018, p. 27,
Kamerstukken II 2017/18, 34 775 VIII, nr. 141.
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

8

personeelskosten en in het andere meer aan de MI te besteden. Het kan
bijvoorbeeld nodig zijn om in een bepaald jaar veel aan onderhoud te
doen en in het volgende jaar niet meer. Het bestuur moet hier elk jaar de
goede afweging in maken.
Voor het apart benoemen van het P&A-budget geldt iets vergelijkbaars.
Het P&A-budget is nog voor de invoering van de lumpsum geïntroduceerd als vrij besteedbaar budget voor personeels- en arbeidsmarktbeleid.
Het gaat hier bijvoorbeeld om het inhuren van personeel dat gespecialiseerd is in personeelsbeleid of het inkopen van ondersteunende diensten.
Inmiddels is het P&A-budget onderdeel van de lumpsum en deze
middelen hoeven dus niet noodzakelijkerwijs aan personeels- en
arbeidsmarktbeleid besteed te worden. Maar omdat het budget nog
steeds apart wordt benoemd, wordt die schijn wel gewekt.
Ook de formatieve onderbouwing van de bekostiging voor personeelskosten werkt onbedoeld sturend. De formatieve onderbouwing houdt in
dat er in de bekostiging rekening mee wordt gehouden hoeveel personeel
er gemiddeld gesproken nodig is voor een bepaald aantal leerlingen. Dit
wordt in de praktijk vaak als norm opgevat voor het aantal leerlingen per
leraar en daarmee voor de klassengrootte. Maar besturen zijn vrij om daar
zelf keuzes in te maken en voor een goede klassenindeling te zorgen. Het
probleem wordt versterkt doordat er voor de onderbouw met meer
personeel per leerling wordt gerekend dan voor de bovenbouw, wat
suggereert dat klassen in de onderbouw kleiner moeten zijn. Het verschil
in hoogte van de formatieve onderbouwing voor de onderbouw en de
bovenbouw is het gevolg geweest van een intensivering om verkleining
van de groepsgrootte in de onderbouw mogelijk te maken. Nu, met de
lumpsumsystematiek, wordt verwacht dat besturen hier zelf de goede
afweging in maken maar werkt de formatieve onderbouwing nog steeds
onbedoeld als richtsnoer voor schoolbesturen of er worden discussies
gevoerd waarbij de formatieve onderbouwing als uitgangspunt wordt
genomen.
De bekostiging voor MI wordt gebaseerd op programma’s van eisen
(pve’s) die eens in de vijf jaar worden vastgesteld bij ministeriële regeling,
voor het laatst in 2017.19 De pve’s kunnen worden gezien als een
onderbouwing van de gemiddelde hoogte van de bekostiging voor MI,
waar de eerder getoonde formules worden gebruikt om de hoogte van de
bekostiging voor een individuele school te berekenen. De pve’s geven
weer hoe de bekostiging voor MI is opgebouwd uit normbedragen voor
de kostenposten waar de bekostiging voor MI van oudsher voor is
bedoeld. Deze kostenposten zijn onderhoud, energie- en waterverbruik,
publiekrechtelijke heffingen, (onderwijs)middelen en administratie, beheer
en bestuur. Deze kostenposten zijn onderverdeeld in 18 categorieën en
verder onderverdeeld in ongeveer 75 kostenposten in totaal. Voor elk van
deze kostenposten geldt dat daar normbedragen in de bekostiging
tegenover staan. Voor meubilair bijvoorbeeld, onderdeel van de
kostenpost middelen, ziet dit eruit zoals in figuur 2. Van de gedetailleerde
opbouw van de pve’s gaat een onbedoeld sturende werking uit. De
bekostiging voor MI maar ook de bekostiging voor personele lasten
kunnen aan allerlei zaken worden besteed die in grote lijnen overeen
zullen komen met de kostenposten in de pve’s, maar niet noodzakelijkerwijs.

19

Regeling vaststelling programma’s van eisen, Staatscourant 2016, nr. 51878.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

9

Overzicht onderbouwing bekostigingsbedragen meubilair
omschrijving

vast bedrag
per school

bedrag per
leerling

€ 44,38
€ 115,10
€ 245,83
€ 112,59
€ 113,05
€ 65,50
€ 696,45
– € 20,89
€ 223,76
€ 899,32

€ 14,87
€ 0,30
€ 0,77
€ 0,19
€ 0,00
€ 0,00
€ 16,13
– € 0,48

Meubilair
– groepsruimte
– gemeenschapsruimten
– speellokaal
– nevenruimten
– buitenaccommodatie
– overig
Totaal meubilair
leverancierskorting 3%
Onderhoud meubilair
Vergoedingsbedrag

€ 15,65

Figuur 2: Een voorbeeld van de normbedragen in de programma’s van eisen.

Onvoorspelbaarheid
Dat de te ontvangen bekostiging soms lastig te voorspellen is, komt door
de complexiteit en door de wijze waarop de bekostiging voor personeelskosten gedurende het schooljaar wordt bijgesteld.
Door de vele parameters die alleen al gebruikt worden bij het berekenen
van de basisbekostiging, is het moeilijk voor schoolbesturen en andere
stakeholders om zelf vroegtijdig een inschatting te maken van de te
ontvangen bekostiging. Dit zit het maken van representatieve meerjarenbegrotingen, aan de hand waarvan beslissingen rondom bezuinigingen of
intensiveringen genomen kunnen worden, in de weg. De Onderwijsraad
zegt hierover het volgende: «De formules die uiteindelijk leiden tot
vaststelling van de hoogte van het budget, zijn moeilijk te doorgronden.
Gebrekkig inzicht in hoe de hoogte van het bedrag vastgesteld wordt,
beperkt de mogelijkheden van onderwijsbesturen om op hun inkomsten
te sturen en biedt onzekerheid omtrent de effecten van instellingsbeleid
op die inkomsten.»20
De wijze waarop de personele bekostiging gedurende het schooljaar twee
keer wordt bijgesteld maakt ook dat de hoogte van de te ontvangen
bekostiging moeilijk te voorspellen is. Dit komt voort uit het feit dat de
personele bekostiging in het po voor het schooljaar wordt toegekend. Het
po is de enige onderwijssector waar dit voor geldt. De loonbijstelling, die
voor een kalenderjaar wordt vastgesteld in de Rijksbegroting, heeft
daardoor steeds betrekking op twee schooljaren. Daardoor moet de
bekostiging voor personeelskosten na de initiële vaststelling nog twee
keer worden bijgesteld en vindt de laatste bijstelling na afloop van het
schooljaar plaats. Dit komt doordat de loonbijstelling vanuit het kabinet
pas na afloop van het schooljaar bekend wordt. De bekostiging voor MI
wordt toegekend op basis van het kalenderjaar omdat in het verleden de
bekostiging voor MI door de gemeenten werd vastgesteld en dat ging per
kalenderjaar. Toen het Rijk dat in 1985 overnam is dit gehandhaafd. Onder
het declaratiestelsel werden personeelskosten altijd door het Rijk
bekostigd op schooljaarbasis en bij de invoering van de lumpsum is deze
situatie onveranderd gebleven. De wijze waarop de bekostiging wordt
toegekend en bijgesteld kan schematisch worden weergegeven in een
tijdlijn. Zie daarvoor figuur 3.

20

Advies «Inzicht in en verantwoording van onderwijsgelden», Onderwijsraad, juli 2018, p. 26,
Kamerstukken II 2017/18, 34 775 VIII, nr. 141.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

10

Figuur 3: Tijdlijn met de beschikkingsmomenten in de huidige bekostigingssystematiek.

2.2.2 Aanvullende bekostiging
Voor een aantal omstandigheden en gevallen wordt aanvullende
bekostiging toegekend. Het gaat om aanvullende bekostiging voor kleine
basisscholen, schoolleiding, onderwijsachterstanden, groei en nevenvestigingen. Deze vormen van aanvullende bekostiging worden elk op een
eigen manier berekend. De aanvullende bekostiging voor kleine scholen
tot 145 leerlingen bijvoorbeeld, die bekend staat als de kleine scholentoeslag (KST), wordt op de volgende wijze berekend:
• KST = (2,1508 * GPLOP’ + 2,1508 * GGL * GPLOP’) – (aantal leerlingen
* (0,0149 * GPLOP’ + 0,0149 * GGL * GPLOP’))
Hierbij komt nog een deel van de KST dat als onderdeel van het
P&A-budget wordt berekend en een aanvullend deel voor zeer kleine
scholen. Ook zit er een deel van de KST verwerkt in de formule om het
veronderstelde aantal groepen voor de bekostiging voor MI te berekenen.
De verschillende vormen van aanvullende bekostiging voegen dus meer
onderdelen, paramaters en variabelen toe aan de wijze waarop de
bekostiging voor een school wordt berekend (afhankelijk van welke
vormen van toepassing zijn). De aanvullende bekostiging maakt de
bekostiging daardoor nog ingewikkelder. Hier staat tegenover dat door
aanvullende bekostiging rekening gehouden kan worden met schoolspecifieke omstandigheden.
2.2.3 Ondersteuningsbekostiging
De ondersteuningsbekostiging is extra bekostiging voor scholen die plaats
bieden aan leerlingen met bijvoorbeeld een leerstoornis of een lichamelijke en/of geestelijke handicap. Bij de ondersteuningsbekostiging spelen
dezelfde problemen als bij de basisbekostiging voor zover gebruik wordt
gemaakt van dezelfde begrippen, waaronder de GGL, de formatieve
onderbouwing en de scheiding in bekostiging voor personeelskosten en
bekostiging voor MI. Daarnaast heeft de ondersteuningsbekostiging eigen
kenmerken die zorgen voor complexiteit: de manier waarop de middelen
verdeeld worden en de systematiek van meebetalen door instellingen aan
overschrijdingen van het budget van de samenwerkingsverbanden
passend onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

11

De ondersteuningsbekostiging wordt op twee manieren verdeeld, door de
samenwerkingsverbanden passend onderwijs (SWV) en door de Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO), maar eerst wordt het totale budget voor
ondersteuningsbekostiging per SWV bepaald. Hieronder wordt dit nader
toegelicht.
1. De totale ondersteuningsbekostiging wordt per SWV berekend op
basis van een normbedrag per leerling uit het SWV. Bij de normbedragen, die voor elk SWV hetzelfde zijn, wordt onderscheid gemaakt
tussen een bedrag voor de lichte ondersteuning en zware ondersteuning en onderscheid tussen po en vo. Bij de lichte ondersteuning po
wordt rekening gehouden met het totaal aantal basisschoolleerlingen
in het SWV en voor de zware ondersteuning po wordt dit aantal
aangevuld met het aantal leerlingen op speciale scholen voor
basisonderwijs (sbo). Bij de lichte ondersteuning vo wordt het budget
bepaald op basis van het totaal aantal vo-leerlingen vermenigvuldigd
met het aandeel lwoo- en pro-leerlingen die op 1-10-2012 in het
samenwerkingsverband zaten.21 Voor de zware ondersteuning vo
wordt rekening gehouden met het aantal vo-leerlingen in een
samenwerkingsverband. Voor elke berekening geldt een apart
normbedrag voor personeelskosten en een apart normbedrag voor
MI.
2. De sbo en (v)so-scholen ontvangen een deel van deze ondersteuningsbekostiging van DUO. DUO houdt deze bekostiging in op het
totale budget voor ondersteuningsbekostiging van het SWV waarbij
de school is aangesloten.
Voor sbo-scholen wordt deze ondersteuningsbekostiging door DUO
verstrekt op basis van 2% van het totale aantal leerlingen van de
basisscholen in het SWV. Hier wordt dus met de aanname gewerkt
dat scholen voor sbo gemiddeld gesproken plaats zullen bieden aan
2% van het aantal leerlingen op de deelnemende basisscholen. Er
wordt niet gekeken naar het daadwerkelijke aantal leerlingen op de
sbo-scholen. Hierdoor ontvangen de sbo-scholen soms voor te veel
en soms voor te weinig leerlingen bekostiging van DUO. Indien ze
voor te weinig leerlingen bekostiging ontvangen, dan is het SWV
verplicht deze bekostiging aan te vullen. Maar andersom, indien de
scholen voor sbo voor te veel leerlingen bekostiging ontvangen, dan
zijn ze niet wettelijk verplicht het surplus over te dragen aan het SWV.
Scholen voor (v)so ontvangen de gehele ondersteuningsbekostiging
vanuit het SWV. Dit is gebaseerd op het daadwerkelijke aantal
leerlingen op de (v)so-scholen en de zwaarte van de door het SWV
afgegeven toelaatbaarheidsverklaring (hierna: TLV). DUO maakt het
budget waar de scholen recht op hebben direct over en houdt dit in
op het budget dat de SWV’en krijgen voor zware ondersteuning. Dit is
duidelijk eenvoudiger dan de «2%-systematiek» voor sbo-scholen
omdat het op deze manier met één geldstroom geregeld is.
3. Het restant van de totale ondersteuningsbekostiging, dus uitgezonderd de middelen die sbo- en (v)so-scholen van DUO ontvangen,
verdeelt het SWV. Zoals hiervoor beschreven, is het SWV in ieder
geval verplicht extra middelen te verstrekken aan de scholen voor
sbo die meer leerlingen hebben dan wordt aangenomen op basis van
2%. Daarnaast is het SWV verplicht middelen te verstrekken aan sboen (v)so-scholen voor de toename in het aantal leerlingen op
1 februari ten opzichte van 1 oktober of als een leerling naar het sbo
of (v)so in een ander SWV gaat. De resterende middelen zet het SWV
in volgens het eigen beleid, uitgewerkt in het ondersteuningsplan.

21

De bekostiging van lichte ondersteuning VO is verder geen onderdeel van dit wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

12

De systematiek van het meebetalen door scholen aan overschrijdingen
van het ondersteuningsbudget werkt als volgt. Als het budget voor
ondersteuningsbekostiging van een SWV overschreden wordt doordat de
directe bekostiging die door DUO wordt verstrekt (punt 2 hierboven) meer
bedraagt dan de totale ondersteuningsbekostiging per SWV (punt 1
hierboven), dan wordt hiervoor naar rato van het aantal leerlingen
bekostiging verminderd bij de deelnemende scholen aan het desbetreffende SWV. Deze systematiek zorgt ervoor dat het Rijk altijd voldoende
middelen heeft om te bekostigen en voorkomt dat leerlingen te gemakkelijk worden doorverwezen naar een sbo- of (v)so-school. Deze systematiek is niet alleen ingewikkeld maar daarnaast ook inconsistent. Bij een
doorverwijzing vanuit een basisschool naar een sbo-school, waardoor het
budget voor de lichte ondersteuning kan worden overschreden, betaalt de
sbo-school zelf niet mee in het geval van overschrijding van het budget.
Aan de andere kant betalen (v)so-scholen wel mee aan overschrijdingen
van het budget voor de zware ondersteuning, hoewel zij weinig invloed
kunnen uitoefenen op het doorverwijzen naar het (v)so. Vanuit het doel
van deze systematiek rond overschrijdingen gedacht om enigszins een
rem te zetten op te gemakkelijk doorverwijzen, is dit dus niet logisch. Een
dergelijke rem werkt alleen als die van toepassing is op scholen die via
doorverwijzingen ook daadwerkelijk de uitputting van het budget
beïnvloeden. De huidige inconsistentie van de systematiek maakt het nog
moeilijker om die te begrijpen.
2.2.4 Bijzondere bekostiging
Tot slot bestaat er de mogelijkheid voor schoolbesturen om bijzondere
bekostiging aan te vragen voor leerlingen uit bepaalde doelgroepen. Deze
mogelijkheid is er onder andere voor asielzoekers en leerlingen met een
ernstige meervoudige beperking. Anders dan de overige onderdelen van
de bekostiging, die van rijkswege toegekend worden, moet bijzondere
bekostiging in veel gevallen worden aangevraagd. Een schoolbestuur
krijgt binnen redelijke termijn te horen of de aanvraag wordt gehonoreerd
en welke bekostiging er verstrekt wordt. Het gaat over het algemeen niet
om grote aantallen leerlingen en de relatie tussen de aanwezigheid van
leerlingen uit bepaalde categorieën en de bekostiging die ervoor verstrekt
wordt is duidelijk. Sommige categorieën van bijzondere bekostiging
kennen het onderscheid tussen personele bekostiging en bekostiging voor
MI en ook de begrippen GGL, GPL en de formatieve onderbouwing komen
voor. Tot op zekere hoogte speelt hier dus dezelfde problematiek.
2.2.5 Conclusie
De basisbekostiging maakt het grootste deel uit van de bekostiging voor
basisscholen. Daarnaast vormt de ondersteuningsbekostiging ook een
groot deel van het budget voor sbo- en (v)so-scholen. De aanvullende
bekostiging en bijzondere bekostiging zijn van belang voor scholen die
onder een bepaalde doelgroep vallen (bijvoorbeeld kleine scholen) of
leerlingen hebben uit een bepaalde doelgroep.
De basisbekostiging is complex omdat voor de toekenning van bekostiging aan een school gebruik wordt gemaakt van verschillende formules
met veel verschillende paramaters en variabelen. Voor een groot deel
komt dit door het gebruik van de begrippen GGL en de formatieve
onderbouwing in de personele bekostiging en de berekening van het
veronderstelde aantal groepen voor het groepsafhankelijke deel van de
bekostiging voor MI. Ook bevat de basisbekostiging veel ongewenst
sturende elementen. In de eerste plaats komt dat door de benamingen
bekostiging voor personeelskosten en voor MI en de onderliggende pve’s.
Ook de formatieve onderbouwing is ongewenst sturend omdat die een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

13

klassengrootte impliceert, te meer door het verschil tussen onderbouw en
bovenbouw. Tot slot is de basisbekostiging moeilijk te voorspellen, vooral
vanwege het feit dat de bekostiging voor personeel op schooljaarbasis
wordt toegekend. Hierdoor zijn er extra beschikkingsmomenten nodig en
kan de bekostiging pas na afloop van het schooljaar definitief worden
vastgesteld omdat de Rijksbegroting op basis van het kalenderjaar werkt.
In tegenstelling tot de basisbekostiging, zijn de ondersteuningsbekostiging, de aanvullende bekostiging en de bijzondere bekostiging niet voor
alle scholen in het po van toepassing. Naast het voordeel van extra
bekostiging leidt het voor scholen waarvoor vormen van deze bekostiging
van toepassing zijn, tot extra complexiteit van de wijze waarop de totale
bekostiging wordt toegekend. Voor een deel komt dit doordat voor deze
vormen van bekostiging net als bij de basisbekostiging vaak gebruik
wordt gemaakt van de parameters GGL en formatieve onderbouwing.
Voor een ander deel hebben deze vormen van bekostiging eigen
kenmerken die complexiteit toevoegen. Deze vormen van bekostiging
hebben ook een ongewenst sturende werking, voor een deel weer via de
formatieve onderbouwing, maar ook door de specifieke benamingen die
ze hebben. Ook deze middelen zijn namelijk lumpsum.
2.3 Nieuwe systematiek
Met dit wetsvoorstel wordt de bekostiging voor scholen in het po
aanzienlijk vereenvoudigd. De doelstelling is drieledig: het verminderen
van de complexiteit, het verminderen van de onbedoeld sturende werking
en het vergroten van de voorspelbaarheid van de te ontvangen bekostiging. Deze wet regelt daartoe op hoofdlijnen de volgende zaken:
1. De basisbekostiging gaat voor alle basisscholen bestaan uit één
bedrag per school en één bedrag per leerling. Voor de sbo-scholen en
so-scholen wordt hetzelfde bedrag per leerling gehanteerd als voor
basisscholen. Voor vso-scholen wordt voor het bedrag per vsoleerling zoveel mogelijk aangesloten bij het bedrag per vo-leerling.
Voor het bedrag per school wordt onderscheid gemaakt tussen sbo-,
so- en vso-scholen. Als onderdeel van deze vereenvoudiging van de
basisbekostiging worden de bekostiging voor personeelskosten, de
bekostiging voor MI en het P&A-budget samengevoegd. De parameters GGL en formatieve onderbouwing verdwijnen uit de basisbekostiging, inclusief het verschil tussen onderbouw en bovenbouw.
2. De gehele bekostiging wordt voor het kalenderjaar toegekend in
plaats van dat de personele bekostiging voor het schooljaar wordt
toegekend en de materiële bekostiging voor het kalenderjaar. In
verband daarmee wordt de teldatum voor het leerlingenaantal
waarvoor wordt bekostigd verschoven van 1 oktober t-1 naar
1 februari t-1. Ook wordt de groeibepaling voor het sbo en (v)so
afgeschaft. Dit is de verplichting voor een SWV om middelen te
geven aan sbo- en (v)so-scholen voor de toename in het aantal
leerlingen op 1 februari ten opzichte van 1 oktober. De groeiregeling
voor het bo blijft, maar zal worden aangepast vanwege de teldatumverschuiving. Dit wordt in lagere regelgeving verder uitgewerkt.
3. Het samenvoegen van de bekostiging voor personeel en MI en het
schrappen van de parameters GGL en formatieve onderbouwing
wordt ook doorgevoerd voor de aanvullende bekostiging, de
bijzondere bekostiging en de ondersteuningsbekostiging. Daarbij is
zoveel mogelijk aangesloten bij de terminologie van de vereenvoudiging van de bekostiging in de WVO en als gevolg daarvan wordt de
huidige aanvullende bekostiging voortaan extra bekostiging
genoemd en de huidige bijzondere bekostiging voortaan aanvullende
bekostiging. Ondersteuningsbekostiging houdt dezelfde naam maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

14

4.

de bekostigingsstromen voor lichte ondersteuning en zware
ondersteuning worden nu expliciet benoemd in de wet.
Er worden twee aanvullende vereenvoudigingsmaatregelen voor de
ondersteuningsbekostiging doorgevoerd. Ten eerste wordt de
ondersteuningsbekostiging voor scholen voor sbo door DUO (vanuit
het budget van het SWV toegekend op basis van het feitelijke aantal
ingeschreven leerlingen in plaats van op basis van 2% van alle
basisschoolleerlingen in het SWV. Ten tweede wordt de systematiek
van meebetalen aan overschrijdingen van de ondersteuningsbekostiging van het SWV consistent gemaakt. Scholen betalen voortaan
alleen mee als zij zelf met doorverwijzingen de overschrijding konden
beïnvloeden.

De voorstellen op deze hoofdlijnen worden nu uitgebreid beschreven.
2.3.1 Vereenvoudiging basisbekostiging
Met deze wet wordt de basisbekostiging vereenvoudigd tot één bedrag
per leerling voor alle bo-, sbo- en so-scholen. Het bedrag per vso-leerling
wordt apart vastgesteld omdat het logischer is om de hoogte hiervan
gelijk te stellen aan het bedrag per vo-leerling. Het bedrag per sbo-leerling
en so-leerling was voorheen hoger respectievelijk lager dan het bedrag
per bo-leerling. Het gelijkmaken van het bedrag per leerling wordt
gecorrigeerd door het verhogen respectievelijk verlagen van het ondersteuningsbedrag per leerling. Het gelijkstellen van het bedrag per
vso-leerling aan het bedrag per vo-leerling gebeurt op overeenkomstige
wijze. Naast het bedrag per leerling, komen er vier bedragen per school:
één bedrag voor een bo-school, één voor sbo-school, één voor een
so-school en één voor een vso-school. Indien een school zowel so als vso
aanbiedt, dan ontvangt die beide bedragen per school. Tot slot worden de
bedragen per school verschillend vastgesteld afhankelijk van de schoolgrootte, zoals nu ook het geval is.
De basisbekostiging wordt dus omgevormd naar één bedrag per leerling
en vier bedragen per school, hoewel hier zoals beschreven in de vorige
alinea een paar kleine uitzonderingen op zijn (het bedrag per vso-leerling
is anders en de bedragen per school verschillen afhankelijk van de
schoolgrootte). Om de basisbekostiging om te vormen naar deze
bedragen, zijn twee stappen nodig. Eerst worden de parameters geschrapt
die nu gebruikt worden voor de bekostiging voor personeel, GGL en
formatieve onderbouwing. Vervolgens worden er verschillende onderdelen van de huidige bekostiging samengevoegd, namelijk de bekostiging
voor personeelskosten, bekostiging voor MI en het P&A-budget, om te
komen tot één bedrag per leerling en de basisbedragen per school. Met
de samenvoeging van deze onderdelen, komen de parameters die
voorheen voor de bekostiging voor MI en het P&A-budget gebruikt
werden, te vervallen. Omdat de basisbekostiging voor een groot deel van
de bekostiging van alle po-scholen zorgt, zoals beschreven in paragraaf
2.2.1, levert deze vereenvoudiging van de basisbekostiging veel op wat
betreft het verminderen van de complexiteit en de onbedoeld sturende
werking van de bekostiging.
Afschaffing GGL, GPLOP en formatieve onderbouwing
De formatieve onderbouwing wordt met deze wet geschrapt, inclusief het
verschil in hoogte van de bekostiging dat in de huidige bekostiging voor
de onderbouw en de bovenbouw geldt. De huidige opslag voor onderbouwleerlingen wordt dan dus gelijk verdeeld over alle leerlingen. Ook de
GGL wordt geschrapt. De hoogte van de bekostiging van een school is
voortaan dus niet meer afhankelijk van de leeftijd van de leraren op die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

15

school. Het schrappen van de GPLOP maakt in de praktijk niet veel
verschil. De verschillende bedragen, zoals de basisbedragen per leerling
en het bedrag per school, worden nog steeds vastgesteld op een hoogte
die voldoet aan de redelijke behoeften van een in normale omstandigheden verkerende school. Het schrappen van de GPLOP heeft dus geen
gevolgen voor de hoogte van de bekostiging, alleen worden in de
berekening van de bekostiging de gemiddelde personeelskosten niet meer
als zodanig benoemd.
Samenvoegen bekostiging voor personeel, MI en P&A-budget
De tweede stap om te komen tot de basisbedragen is het samenvoegen
van de bekostiging voor personeelskosten, de bekostiging voor MI en het
P&A-budget. De wettelijke grondslag voor de basisbedragen wordt
geformuleerd in algemene zin, zodat duidelijk is dat deze voor zowel
personeelskosten, personeelsbeleid als materiële instandhouding zijn
bedoeld. Dit is ook op deze manier gedaan in de WVO als onderdeel van
het Wetsvoorstel vereenvoudiging grondslagen bekostiging vo-scholen.22
Doordat de bekostiging voor MI en het P&A-budget worden geschrapt als
zelfstandige bekostigingsonderdelen, kunnen er bekostigingsparameters
vervallen en wordt de bekostiging dus eenvoudiger.
Het samenvoegen van de bekostigingsonderdelen leidt verder tot het
vervallen van de pve’s. Hierdoor worden er niet meer afzonderlijke
bedragen vastgesteld voor bijvoorbeeld onderhoud en middelen. Ook het
bedrag voor administratie, beheer en bestuur (ABB) wordt niet meer
afzonderlijk vastgesteld. Doordat in de overschrijdingsregeling wel is
opgenomen dat de uitgaven en ontvangsten voor ABB buiten
beschouwing kunnen worden gelaten, is dit onderdeel voor de
ontvangsten genormeerd vastgesteld op 0,65 procent van de bekostiging.
Dit percentage is enkel vastgelegd ten behoeve van de overschrijdingsregeling.
Een andere wijziging naar aanleiding van het samenvoegen van de
bekostigingsonderdelen voor personeelskosten, MI en het P&A-budget
heeft betrekking op de wijze waarop gemeenten het aantal uren
berekenen waarvoor zij ruimte beschikbaar moeten stellen of bekostiging
moeten verstrekken aan scholen voor de lichamelijke opvoeding.
Voorheen werd voor deze berekening aangesloten bij de berekening van
het genormeerde aantal groepen, één van de parameters van de
bekostiging voor MI. Door het vervallen van de berekening van het aantal
groepen als bekostigingsparameter, wordt de gemeenteraad verplicht om
bij verordening een regeling vast te stellen hoe zij het aantal veronderstelde groepen berekent waarvan uitgegaan wordt bij het faciliteren van
de lichamelijke opvoeding. De gemeenteraad stelt bij verordening nu ook
al een regeling vast met betrekking tot onder andere de oppervlakte en de
indeling van schoolgebouwen. De nieuwe verplichting sluit dus aan bij
een al gangbare werkwijze.
Tot slot leidt het samenvoegen van de bekostigingsonderdelen niet tot
andere wijze waarop de bekostiging wordt bijgesteld voor loon- en
prijsontwikkeling. De loonbijstelling wordt altijd in de bekostiging
verwerkt, tenzij er vanwege begrotingstechnische overwegingen wordt
gekozen om dit niet te doen. Dit zal echter slechts bij uitzondering
gebeuren en kan zich bijvoorbeeld voordoen als er Rijksbreed een nullijn
wordt afgesproken. De prijsbijstelling blijft wettelijk verplicht om toe te
kennen voor het volgende kalenderjaar, waarbij de hoogte van de
prijsbijstelling op dezelfde manier berekend wordt als voorheen door
22

Kamerstukken II 2019/20, 35 354, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

16

gebruik te maken van de ramingen van het CPB voor de netto materiële
overheidsconsumptie.
2.3.2 Bekostiging op kalenderjaarbasis
De tweede hoofdlijn van de vereenvoudiging is het volledig toekennen
van de bekostiging op kalenderjaarbasis. Zoals toegelicht in paragraaf
2.2.1 wordt de bekostiging voor personeelskosten momenteel op basis
van het schooljaar toegekend. De bekostiging voor MI wordt op basis van
het kalenderjaar toegekend. Door volledig over te stappen op kalenderjaarbekostiging komt dit verschil dus te vervallen. Dit leidt tot grotere
voorspelbaarheid, omdat de loonbijstelling dan voortaan in één keer kan
plaatsvinden tijdens het lopende boekjaar en het aantal beschikkingsmomenten wordt verminderd van vier naar twee.
Verschuiving teldatum
De overgang naar kalenderjaarbekostiging gaat gepaard met een
verschuiving van de teldatum die gehanteerd wordt als uitgangspunt voor
de bekostiging naar 1 februari t-1. De huidige teldatum van 1 oktober t-1
handhaven zou problemen hebben opgeleverd in de uitvoering en zou
schoolbesturen en SWV-en te laat zekerheid geven over de te ontvangen
bekostiging omdat deze datum slechts drie maanden voor het kalenderjaar ligt waar de bekostiging voor wordt toegekend. Deze periode van
drie maanden is niet toereikend om voor de hele sector po alle telgegevens te verwerken voor de start van het kalenderjaar. De kalenderjaarbekostiging in het voortgezet onderwijs (vo) werkt wel met 1 oktober
direct voorafgaand aan het bekostigingsjaar als teldatum, maar het aantal
scholen in het vo is ook veel lager waardoor de uitvoering sneller
verloopt. Daarnaast wordt de bekostiging altijd eerst toegekend op basis
van een voorlopige leerlingentelling die pas later definitief wordt op basis
van controles van accountants. Dit leidt dus nog, in het jaar waarvoor de
bekostiging wordt toegekend, tot fluctuaties in de hoogte van de te
ontvangen bekostiging. Die fluctuaties zijn door de schaalgrootte voor
schoolbesturen in het vo over het algemeen goed op te vangen, maar in
het po zouden deze fluctuaties problematisch zijn. Door de verschuiving
van de teldatum naar 1 februari t-1, weten de schoolbesturen en SWV-en
in het po altijd op tijd waar ze aan toe zijn. Dat draagt bij aan de voorspelbaarheid van de te ontvangen bekostiging. Bijkomend voordeel van de
nieuwe teldatum 1 februari is dat deze midden in het schooljaar valt en
daarmee representatiever is voor het werkelijke aantal leerlingen op een
school.
Afschaffing groeiregeling sbo en (v)so
Scholen werden bekostigd op basis van teldatum 1 oktober t-1. Vanuit het
SWV ontvingen scholen ondersteuningsbekostiging op basis van het
aantal afgegeven TLV’s per 1 oktober (inclusief de bekostigingscategorie).
Gedurende het schooljaar kunnen leerlingen worden doorverwezen naar
het sbo of (v)so, waardoor het aantal leerlingen toeneemt gedurende het
schooljaar. Om te voorkomen dat de ontvangende school hiervoor lange
tijd geen bekostiging krijgt, is de groeiregeling geïntroduceerd. Als er op
1 februari volgend op de teldatum van 1 oktober meer leerlingen (c.q.
nieuwe TLV’s) zijn, dan krijgt de school daarvoor bekostiging vanuit het
samenwerkingsverband.
De verschuiving van de teldatum naar 1 februari heeft tot gevolg dat de
regeling voor het sbo en het (v)so niet langer nodig is en daarom wordt
deze regeling in deze wet geschrapt. Met de nieuwe teldatum 1 februari
zal de groei van het aantal leerlingen tussen 1 oktober en 1 februari

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

17

voortaan al in het leerlingenaantal zitten. De groeiregeling is daardoor niet
meer nodig. Een risico is echter dat de teldatum 1 februari en het
afschaffen van de groeiregeling tot onbedoelde, negatieve gedragseffecten kunnen leiden. Scholen zouden in voorkomende gevallen om
financiële redenen kunnen wachten tot na 1 februari met het doorverwijzen van leerlingen naar een andere onderwijsvorm. Zelf zouden zij dan
een jaar langer bekostiging krijgen voor de betreffende leerlingen en de
ontvangende sbo- of (v)so-school zou de bekostiging voor deze leerlingen
een jaar mislopen. Daarom introduceert deze wet een regeling voor de
situatie waarin na 1 februari een meer dan gemiddeld aantal leerlingen
wordt doorverwezen naar sbo- en (v)so-scholen. Het SWV worden
verplicht in het ondersteuningsplan te voorzien in de wijze waarop wordt
vastgesteld dat sprake is van een meer dan gemiddelde toename van het
aantal leerlingen en de wijze waarop dit financieel wordt gecompenseerd
aan de sbo- en (v)so-scholen.23 De vraag wat een «meer dan een
gemiddelde toename» is, moet door het SWV worden beantwoord, omdat
dit afhankelijk is van de lokale omstandigheden, zoals hoeveel zorg op de
bij het SWV aangesloten reguliere scholen zelf wordt aangeboden. Het
SWV moet daarom straks in het ondersteuningsplan aangeven op welke
wijze wordt vastgesteld of sprake is van een meer dan gemiddelde
toename van het aantal ingeschreven leerlingen met een door het
samenwerkingsverband afgegeven toelaatbaarheidsverklaring en hoe dit
wordt gecompenseerd. De PO-Raad zal een handreiking opstellen, die met
name ziet op de vraag hoe een SWV de meer dan gemiddelde groei
kunnen bepalen voor de bij hen aangesloten scholen. In de onderliggende
regelgeving zal worden voorzien in een nadere invulling van dit criterium.
In de evaluatie van het wetsvoorstel zal expliciet aandacht worden
besteed aan de uitvoerbaarheid en de proportionaliteit van deze regeling.
Aanvang, beëindiging en samenvoeging bekostiging
Tot slot heeft de introductie van de kalenderjaarbekostiging ook gevolgen
voor de systematiek rondom de aanvang en beëindiging van de bekostiging van een school en voor de bekostiging in het geval van samenvoeging van scholen.
Wat betreft de aanvang van de bekostiging bij de oprichting van een
nieuwe school blijft het logisch om per 1 augustus, aan het begin van het
schooljaar, te starten met de bekostiging. De bekostiging wordt weliswaar
per kalenderjaar toegekend en verstrekt, maar voor het eerste kalenderjaar zal slechts voor vijf maanden bekostiging worden toegekend,
namelijk vanaf augustus tot het einde van het kalenderjaar. Aangezien het
hier nieuwe scholen betreft, is in deze gevallen nog geen leerlingenaantal
bekend. De nieuwe school wordt de eerste vijf maanden voorlopig
bekostigd op basis van een prognosetelling. Vervolgens wordt de
bekostiging voor de eerste vijf maanden aangepast op basis van het
werkelijk aantal leerlingen op 1 oktober van dat schooljaar. Voor het
daaropvolgende kalenderjaar wordt de bekostiging voorlopig toegekend
aan de hand van die telling van 1 oktober en vervolgens op basis van de

23

Voor het bo geldt een groeiregeling met een ander karakter, deze blijft gehandhaafd in
aangepaste vorm. Deze groeiregeling ziet niet op het verschil in het aantal leerlingen tussen
1 oktober en 1 februari maar heeft betrekking op groei boven een bepaalde drempelwaarde.
Dergelijke groei kan van maand tot maand optreden waarbij de verschillen tussen scholen
groot zijn. Dit heeft bijvoorbeeld met de instroom van 4-jarigen gedurende het schooljaar te
maken maar ook bijvoorbeeld de komst van een asielzoekerscentrum in de buurt kan tot
dergelijke groei leiden. De groeiregeling voor het bo blijft dus gehandhaafd maar er wordt
overlegd met de sector om de onderliggende systematiek in de lagere regelgeving te
moderniseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

18

officiële telling van 1 februari in dat jaar definitief vastgesteld.24 Het
kalenderjaar daarna wordt de nieuwe school net als de bestaande scholen
bekostigd op basis van 1 februari t-1. Voor de beëindiging van de
bekostiging bij het sluiten van een school geldt het volgende: als de
bekostiging vanaf een bepaald schooljaar wordt stopgezet, kan dit vanaf
het einde van het laatste schooljaar worden doorgevoerd door de
betreffende kalenderjaarbeschikking opnieuw vast te stellen en de
bekostiging voor de laatste vijf maanden van het kalenderjaar te corrigeren.
Wat betreft de bekostiging in het geval van samenvoeging van scholen,
zijn er twee veranderingen als gevolg van dit wetsvoorstel. Ten eerste
wordt voortaan het restant van de gehele kalenderjaarbekostiging van de
opgeheven school uitgekeerd aan de overgebleven school na samenvoeging. Voorheen gold dit alleen voor de MI, maar vanwege het
samenvoegen van de bekostiging voor personeelskosten en MI en de
overgang naar kalenderjaarbekostiging geldt dit voortaan voor de gehele
bekostiging. Ten tweede is in de wet opgenomen dat er nadere regels
gesteld worden om duidelijk te maken wanneer er sprake is van samenvoeging van scholen voor de bekostiging. Dit wordt nader uitgewerkt bij
amvb. In ieder geval zal er sprake moeten zijn van instroom van leerlingen
van de opgeheven school in de overgebleven school om het restant van
de gehele kalenderjaarbekostiging van de opgeven school, zoals
hierboven toegelicht, uit te keren.
2.3.3 Vereenvoudiging aanvullende en bijzondere bekostiging
De aanvullende en bijzondere bekostiging worden met deze wet grotendeels op dezelfde wijze aangepast als de basisbekostiging. Deze vormen
van bekostiging zullen in ieder geval ook op basis van het kalenderjaar
worden toegekend. Indien van toepassing, worden ook bij deze vormen
van bekostiging onderdelen voor personeelskosten en MI samengevoegd
en de GGL en de formatieve onderbouwing uit de bekostigingsformules
gehaald. Daarnaast is aansluiting gezocht bij de terminologie van de
vereenvoudiging in de WVO. Als gevolg daarvan wordt aanvullende
bekostiging voortaan extra bekostiging genoemd en bijzondere bekostiging wordt aanvullende bekostiging.
De aanvullende en bijzondere bekostiging worden dus weliswaar op een
vergelijkbare wijze als de basisbekostiging vereenvoudigd, maar er is niet
voor gekozen deze vormen van bekostiging samen te voegen met de
basisbekostiging. In een bekostigingsbeschikking blijven deze vormen van
bekostiging daardoor zelfstandig zichtbaar. Hierdoor blijven er weliswaar
meer parameters in de beschikking, maar op deze manier wordt recht
gedaan aan de specifieke doeleinden waarvoor de aanvullende en
bijzondere bekostiging worden verstrekt. Verdere vereenvoudiging zou
snel tot grote herverdeeleffecten leiden en geen recht doen aan de
schoolspecifieke omstandigheden.
2.3.4 Aanvullende maatregelen ondersteuningsbekostiging
De ondersteuningsbekostiging wordt op dezelfde wijze vereenvoudigd als
de basisbekostiging, hetgeen een aanzienlijke vereenvoudiging voor de
sbo- en (v)so-scholen oplevert. Zoals eerder aangegeven vormt de
ondersteuningsbekostiging namelijk een groot deel van de totale
24

Merk op dat in deze gevallen dan in feite wel met een teldatum van 1 oktober wordt gewerkt
die slechts 3 maanden ligt voor aanvang van het kalenderjaar waar de bekostiging voor wordt
verstrekt (t-3 maanden). Maar omdat het hier alleen om nieuwe scholen gaat, zal het op tijd
verwerken van de gegevens geen probleem zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

19

bekostiging van deze scholen. Daarnaast worden twee aanvullende
vereenvoudigingsmaatregelen bij de ondersteuningsbekostiging
doorgevoerd: de 2%-systematiek wordt afgeschaft en de systematiek van
meebetalen aan overschrijdingen wordt consistent gemaakt.
Afschaffen 2%-systematiek
De ondersteuningsbekostiging voor sbo-scholen wordt voortaan op basis
van het daadwerkelijke aantal ingeschreven leerlingen op de betreffende
school toegekend door DUO, die dit inhoudt op het budget voor ondersteuningsbekostiging van het SWV. Daarmee wordt dit op dezelfde wijze
gedaan als momenteel al bij het (v)so wordt gedaan. Zoals beschreven in
paragraaf 2.2.3 gaat de huidige systematiek voor het te bekostigen
leerlingenaantal uit van 2% van het totale aantal basisschoolleerlingen in
het SWV waar de betreffende sbo-school deel van uitmaakt. Als de
sbo-school in werkelijkheid meer leerlingen heeft, is het SWV verplicht
hiervoor te compenseren, maar voor de omgekeerde situatie is wettelijk
niets geregeld. Door de ondersteuningsbekostiging van Rijkswege toe te
kennen op basis van het daadwerkelijke aantal ingeschreven leerlingen
wordt de systematiek eenvoudiger. Bijkomend voordeel is de consistentie
met de systematiek voor het (v)so. Om op basis van het daadwerkelijke
aantal ingeschreven leerlingen te bekostigen, is het nodig dat TLV’s door
de sbo-scholen voor de leerlingen worden geregistreerd bij DUO. Dit doen
(v)so-scholen momenteel ook al voor hun leerlingen. Als gevolg hiervan
wordt automatisch bijgehouden welk SWV een leerling heeft doorverwezen naar een sbo-school. DUO kan de betreffende school voor sbo dan
ook direct bekostigen en dit inhouden op de bekostiging van het SWV dat
de leerling toelaatbaar heeft verklaard tot een sbo-school
Consistentie meebetalen aan overschrijdingen
De systematiek van het meebetalen aan overschrijding van het budget
voor ondersteuningsbekostiging van het SWV bij het doorverwijzen van
leerlingen naar een andere onderwijsvorm, wordt consistent gemaakt.
Zoals beschreven in paragraaf 2.2.3 is deze systematiek momenteel niet
consistent in het wel of niet meebetalen aan overschrijdingen. In figuur 4
worden de huidige en de nieuwe situatie schematisch weergegeven met
twee tabellen. Scholen gaan in de nieuwe situatie alleen nog meebetalen
aan de overschrijding als zij dit zelf met doorverwijzingen konden
beïnvloeden. De systematiek op zich blijft redelijk complex. Maar zoals
ook beschreven in paragraaf 2.2.3 is dit nodig voor enige zelfregulering in
het doorverwijzen, door financiële gevolgen te verbinden aan het
doorverwijzen van leerlingen naar een duurdere onderwijsvorm.
Figuur 4.A: Meebetalen aan overschrijding van het ondersteuningsbudget, huidige
situatie.
Wie betaalt mee? (huidige situatie)
Lichte ondersteuning PO
Lichte ondersteuning VO
Zware ondersteuning PO
Zware ondersteuning VO

Regulier

Licht

Zwaar

X
X
X
X

x
x
x

x
x
x

Figuur 4.B: Meebetalen aan overschrijding van het ondersteuningsbudget, nieuwe
situatie.
Wie betaalt mee? (nieuwe situatie)
Lichte ondersteuning PO
Lichte ondersteuning VO
Zware ondersteuning PO

Regulier

Licht

X
X
X

x

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

Zwaar

20

Wie betaalt mee? (nieuwe situatie)

Regulier

Licht

X

x

Zware ondersteuning VO

Zwaar

Wijzigingen WVO
Voor de vereenvoudiging van de ondersteuningsbekostiging zijn, naast
wijzigingen van de WPO en de WEC, ook wijzigingen van de WVO nodig.
De teldatum voor de SWV-en in het vo blijft 1 oktober t-1, net als voor de
scholen die lichte ondersteuning bieden (lwoo en pro). Maar wat betreft
de zware ondersteuning gaat de teldatum mee naar 1 februari t-1. Dit
komt doordat de bekostiging voor het vso onderdeel is van de bekostiging
van het primair onderwijs (artikel 1 op de OCW-begroting). Het gevolg is
dat het SWV bekostigd wordt op basis van een andere teldatum dan op
basis waarvan de vso-scholen bekostiging ontvangen. Het gevolg van
twee teldata is dat het SWV VO al voor haar teldatum van 1 oktober,
voordat haar bekostiging berekend wordt, weet hoeveel bekostiging er
wordt ingehouden doordat het direct van het Rijk aan de vso-scholen
wordt toegekend. De WVO wordt ook aangepast om de systematiek in
bovenstaande tabel met betrekking tot meebetalen bij overschrijding van
de ondersteuningsbekostiging van het SWV te bewerkstelligen: scholen
met lwoo- en pro-leerlingen hoeven niet langer mee te betalen bij
overschrijding van het budget voor lichte ondersteuning en scholen voor
vso hoeven niet meer mee te betalen bij overschrijding van het budget
voor zware ondersteuning.
2.3.5 Conclusie
Ter afsluiting van deze paragraaf is hieronder een voorbeeld uitgewerkt
van de vereenvoudigde bekostigingssystematiek. In het voorbeeld is de
bekostiging weergegeven voor een basisschool, die op basis van de
teldatum wordt verstrekt. Dit is exclusief eventuele aanvullende bekostiging waar de school recht op zou kunnen hebben en de ondersteuningsbekostiging die vanuit het SWV kan worden ontvangen.
Het voorbeeld is uitgewerkt voor een basisschool met één vestiging met
120 leerlingen op 1 februari. Voor de extra bekostiging voor het onderwijsachterstandenbeleid is uitgegaan van een achterstandsscore van de
school van 18. De bedragen zijn indicatief. Deze zullen in de AMvB’s en
ministeriële regelingen die onder de wetten vallen worden uitgewerkt.
Figuur 5: voorbeeld van de bekostiging voor een school met het nieuwe bekostigingsmodel.
Onderdeel

Formule (bedrag)

Basisbedrag per leerling
Prestatiebox
Vast bedrag per school

€ 4.900 per leerling
€ 188 per leerling
€ 88.000 (als school meer dan 99
leerlingen)
€ 198.000 – € 1.320 per leerling
€ 530 per achterstandseenheid

Kleinescholentoeslag
Onderwijsachterstanden
Totaal

Totaal (x aantal)
€ 588.000
€ 22.600
€ 88.000
€ 39.600
€ 9.500
€ 747.700

3. Gevolgen (m.u.v. financiële gevolgen)
In deze paragraaf wordt ingegaan op de gevolgen van de vereenvoudiging van de bekostiging voor schoolbesturen en belanghebbenden, met
uitzondering van de financiële gevolgen. Die worden in paragraaf 7
beschreven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

21

Meer inzicht in te ontvangen bekostiging
Een gevolg van het vervallen van een groot aantal parameters is dat de
bekostigingsbeschikking minder uitgebreid en veel overzichtelijker is.
Daardoor zal de vereenvoudiging voor schoolbesturen en belanghebbenden (zoals medezeggenschapsraden, schoolleiders en raden van
toezicht) naar verwachting leiden tot meer begrip en kennis van de
bekostigingssystematiek. Hierdoor krijgt men een duidelijker inzicht in de
totstandkoming van de bekostiging. Samen met het verdwijnen van de
sturende elementen in de bekostiging zal dit naar verwachting bijdragen
aan een beter gesprek tussen schoolbestuurders en belanghebbenden
over de wijze waarop de middelen worden besteed. De vereenvoudiging
kan op deze wijze bijdragen aan een toename van de doelmatigheid van
de uitgaven. Ook wordt de te ontvangen bekostiging voorspelbaarder
door de overstap op kalenderjaarbekostiging, de uitkering van de
loonbijstelling in één keer tijdens het lopende boekjaar en de verschuiving
van de teldatum naar 1 februari t-1 zoals beschreven in paragraaf 2.3.2.
Door deze wijzigingen hoeven schoolbesturen minder voorzichtig te
begroten, minder reserves aan te houden en kan de inzet van de middelen
worden geoptimaliseerd. Voor de start van het daaropvolgende schooljaar
kunnen scholen inschatten hoe hoog de bekostiging zal zijn in het volgend
schooljaar. Deze informatie kunnen ze betrekken in de inrichting van het
daaropvolgende schooljaar, bijvoorbeeld voor de omvang van het
personeelsbestand. Ook sluit de kalenderjaarbekostiging beter aan op de
verantwoording en de jaarverslagen die op basis van kalenderjaren
werken.
Registreren toelaatbaarheidsverklaringen (TLV)
Voor sbo-scholen wordt voortaan de ondersteuningsbekostiging direct
vanuit het Rijk bekostigd op basis van het aantal ingeschreven leerlingen.
In verband hiermee zullen sbo-scholen voortaan de TLV’s dienen te
registreren, omdat anders niet door het Rijk vastgesteld kan worden of de
leerling terecht staat ingeschreven op de sbo-school. Deze nieuwe
verplichting is echter alleen nieuw in relatie tot de registratie en administratie, aangezien het SWV nu ook al TLV’s afgeeft voor sbo-leerlingen,
maar die nog niet geregistreerd worden bij het Rijk. Een voordeel van het
registreren is dat het Rijk dan kan vaststellen of een sbo-leerling naar een
school gaat van het oorspronkelijke SWV, waar die op basis van zijn adres
is ingedeeld op het moment van doorverwijzing, of naar een school van
een ander SWV. Dit is relevant omdat het SWV dat de leerling doorverwees, momenteel verplicht is om de middelen over te hevelen als de
leerling naar een school gaat van een ander SWV. Doordat de TLV’s
voortaan worden geregistreerd bij het Rijk, zal direct worden verrekend
met de bekostiging die vanuit het Rijk verstrekt wordt. SWV-en hoeven dit
dan niet meer bij te houden en te regelen. Daarnaast hoeven de ouders,
de nieuwe school en het SWV in dergelijke gevallen niet meer een tweede
keer het proces te doorlopen om een TLV vast te leggen.
De termijn van de TLV bedraagt, net als in het (v)so, minimaal één
schooljaar plus het restant van het schooljaar waarin de TLV is verstrekt.
Wanneer de termijn van de toelaatbaarheid voor de sbo-school is
afgelopen, zoekt de sbo-school een plek voor de leerling in het basisonderwijs. Uiteraard voert de school hierover overleg met de ouders van de
leerling. Indien er nog geen basisschool is gevonden die de leerling kan
toelaten, dan blijft de leerling ingeschreven op de sbo-school. Daarom zal
ook de bekostiging voor de leerling op de sbo-school doorlopen inclusief
de ondersteuningsbekostiging totdat de leerling is ingeschreven op een
andere school. Dit biedt in ieder geval de zekerheid voor de sbo-school
dat er bekostiging wordt verstrekt voor de leerling zolang die is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

22

ingeschreven op de sbo-school. Doordat de hoogte van de ondersteuningsbekostiging ten laste komt van het budget van het SWV, worden de
basisscholen in het SWV gestimuleerd om de leerling zo snel mogelijk in
te schrijven en de plaatsing op de sbo-school niet te lang te laten
voortduren. In het (v)so gaat dit op dezelfde manier, zoals is opgenomen
in de memorie van toelichting bij de wet passend onderwijs.25
Jaarrekening
De vereenvoudiging heeft eveneens gevolgen voor de balans als
onderdeel van de jaarrekeningen van schoolbesturen door de overgang
naar kalenderjaarbekostiging. Dit komt doordat schoolbesturen zich
verantwoorden op basis van een baten-lasten stelsel. Hierdoor rekenen zij
lasten en baten toe aan de maand waarop die betrekking hebben,
ongeacht of dit in diezelfde maand ook tot uitgaven of ontvangsten heeft
geleid. In de huidige systematiek wordt de bekostiging voor personeelskosten op schooljaarbasis verstrekt. Het betaalritme verschilt per maand,
waardoor in de maanden augustus t/m december een schoolbestuur een
kleiner deel van het geld ontvangt dan het deel wat zij als baat aan die
maanden toerekent op basis van de beschikking die voor dat schooljaar is
afgegeven. Het verschil hiertussen wordt als een vordering opgenomen.
Door de overgang naar kalenderjaarbekostiging, vervalt de beschikking op
schooljaarbasis en daarmee de grondslag voor het opnemen van de
vordering. Dit heeft gevolgen voor de balanspositie van schoolbesturen.
Dit wordt de komende tijd nader uitgewerkt en indien nodig worden hier
nadere afspraken over gemaakt met de accountants en de PO-Raad.
5. Uitvoering
DUO is verantwoordelijk voor de uitvoering van de bekostiging in het
primair onderwijs. Ter voorbereiding van de uitvoering van dit
wetsvoorstel heeft DUO in 2019 een impactanalyse uitgevoerd, zodat op
voorhand rekening werd gehouden met eventuele uitvoeringstechnische
consequenties. DUO heeft in de impactanalyse een globale schatting
gegeven van de benodigde uren voor implementatie, een inschatting
gegeven van een realistisch en haalbaar tijdpad en aangegeven welke
onderdelen op voorhand niet uitvoerbaar zijn of waarvoor aanpassing
vanuit uitvoeringstechnische overwegingen wenselijk is.
In maart 2020 is DUO verzocht om een uitvoeringstoets (UT) op het
wetsvoorstel voor de vereenvoudiging van de bekostiging in het primair
onderwijs uit te voeren. DUO heeft deze in mei 2020 afgerond en
concludeert in deze UT dat het wetsvoorstel uitvoerbaar, haalbaar en
maakbaar is, indien aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. De
voorwaarden hebben voornamelijk betrekking op nadere afspraken die
tussen OCW en DUO gemaakt worden, zodat DUO systeemaanpassingen
kan voorbereiden in afwachting van de inwerkingtreding van de wetswijziging en de bijbehorende lagere regelgeving. Aangezien deze wet grote
uitvoeringsconsequenties heeft voor DUO, is het nodig de voorbereidingen in 2020 te starten zodat het mogelijk is om tijdig te kunnen
bekostigen op basis van de vereenvoudigde bekostigingssystematiek.
DUO geeft verder aan dat vanwege de teldatum van 1 februari 2022 voor
bekostigingsjaar 2023, het nodig is dat het wetsvoorstel en de besluiten
en regeling grotendeels in werking zijn getreden voor de teldatum.
De overgang van schooljaar naar kalenderjaar, de nieuwe teldatum van
1 februari en de overgangsbekostiging hebben de grootste gevolgen voor
de uitvoering van DUO. Alle bekostigingsonderwerpen moeten worden
25

Kamerstukken vergaderjaar 2011/12, 33 106, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

23

ingeregeld op basis van kalenderjaar, alle software moet worden
aangepast op de nieuwe teldatum en gelet op de complexiteit van de
overgangsbekostiging, is het van belang gedurende de productie extra
controles uit te oefenen. Daarnaast blijft voor DUO de oude teldatum van
1 oktober belangrijk, voor het maken van informatieproducten, de
instandhouding van scholen en onderdelen uit de bekostigingssystematiek. Tot slot leidt ook de registratie van TLV’s voor het sbo tot
uitvoeringsgevolgen en geeft DUO aan dat de kijkglazen aangepast
moeten worden vanwege het afschaffen van de groeibepaling voor het
sbo en (v)so. Tot slot loopt de uitvoering van het wetsvoorstel samen met
andere ontwikkelingen binnen DUO, waarvoor voortdurende afstemming
belangrijk is.
De voorwaarden die DUO heeft gesteld zijn allemaal te realiseren en
worden gezamenlijk tussen DUO en OCW verder uitgewerkt in nadere
afspraken. Er is een aantal risico’s dat de uitvoering kunnen vertragen,
zoals het risico dat, door wijzigingen van de wet- en regelgeving tijdens
de parlementaire behandeling, de nadere afspraken moeten worden
bijgesteld zodat kan worden voldaan aan de definitieve tekst van de wet
en de overige regelgeving. In de nauwe samenwerking tussen DUO en
OCW wordt getracht deze risico’s zoveel mogelijk te beperken door in de
afspraken flexibiliteit in te bouwen, maar indien nodig zal DUO de
gevolgen van de gewijzigde wetstekst voor de uitvoering opnieuw in kaart
brengen. Op deze manier wordt het wetsvoorstel voorbereid, zodat DUO
voor kalenderjaar 2023 volgens de nieuwe bekostigingssystematiek kan
bekostigen.
6. Toezicht en handhaving
Het wetsvoorstel heeft consequenties voor de werkzaamheden van
accountants en het toezicht op scholen door de Inspectie van het
Onderwijs. Accountants hoeven geen controle meer uit te voeren op de
GGL. Hierdoor vervalt de onderzoeksprocedure naar de GGL in het
assurance-rapport. Het onderwijsaccountantsprotocol zal hierop worden
aangepast.
Door de afschaffing van de groeibepaling voor sbo- en (v)so-scholen,
zoals beschreven in paragraaf 2.3.2, moeten SWV-en voortaan in hun
ondersteuningsplan omschrijven hoe om te gaan met een meer dan
gemiddelde toename van het aantal doorverwezen leerlingen na
1 februari. De Inspectie gaat hierop toezien.
7. Financiële gevolgen
In deze paragraaf worden de financiële gevolgen beschreven. Eerst de
herverdeeleffecten voor de instellingen en vervolgens de gevolgen voor
de Rijksbegroting.
7.1 Herverdeeleffecten
De invoering van de vereenvoudiging van de bekostiging leidt voor
scholen, schoolbesturen en SWV-en tot een herverdeling van de
middelen. Er zijn instellingen die meer middelen ontvangen en er zijn
instellingen die minder ontvangen. In deze paragraaf wordt nu eerst een
overzicht gegeven van de omvang van de herverdeeleffecten. Vervolgens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

24

worden de herverdeeleffecten verklaard in relatie tot de verschillende
maatregelen van de vereenvoudiging.26
7.1.1 Omvang van de herverdeeleffecten
Voor figuur 6 zijn de herverdeeleffecten op bestuursniveau berekend en
zijn de besturen vervolgens ingedeeld in verschillende categorieën
afhankelijk van de omvang van de herverdeeleffecten in relatie tot de
totale bekostiging.27 Veruit de meeste schoolbesturen (circa 82%) hebben
naar verwachting te maken met een herverdeeleffect tussen de – 3% en
+ 3% van de totale bekostiging die een bestuur ontvangt. Onder deze
besturen valt 95% van alle scholen. De overige besturen hebben te maken
met een groter (positief of negatief) herverdeeleffect. Het meest negatieve
en positieve herverdeeleffect zijn op basis van deze berekening respectievelijk ongeveer – 7,8% en + 13,0%.
Overzicht herverdeeleffecten ingedeeld op bestuursniveau
Categorie

Aantal

Aantal

Aantal

Gemiddelde

Verschil

Gemiddeld

verschil%

besturen

scholen

leerlingen

schoolgrootte

bekostiging

per bestuur

–
15
60
200
215
188
190
64
32
1
–
965

–
18
167
1.287
2.138
1.819
1.135
131
41
1
–
6.737

–
2.858
27.170
256.853
472.059
421.640
287.415
29.617
9.547
64
–
1.507.223

–
159
163
200
221
232
253
226
233
64
–
1.562

–
– € 1.044.941
– € 6.474.447
– € 27.834.962
– € 15.103.927
€ 11.592.971
€ 29.172.850
€ 6.651.457
€ 3.292.350
€ 58.069
–
– 309.420

–
– € 69.663
– € 107.907
– € 139.175
– € 70.251
€ 61.665
€ 153.541
€ 103.929
€ 102.886
€ 58.069
–
321

– 10% of minder
– 5 tot – 10%
– 3 tot – 5%
– 1 tot – 3%
0 tot – 1%
0 tot + 1%
+ 1 tot + 3%
+ 3 tot + 5%
+ 5 tot + 10%
+ 10 tot + 25%
+ 25% of meer
Eindtotaal

Figuur 6: Overzichtstabel van de herverdeeleffecten op bestuursniveau.

Op schoolniveau is de omvang van de herverdeeleffecten vergelijkbaar.
Ongeveer 71% van alle scholen heeft naar verwachting te maken met een
herverdeeleffect tussen de – 3% en + 3%. De andere scholen hebben te
maken met een positiever of negatiever herverdeeleffect. De uitschieters
zijn op basis van de berekening ongeveer – 9,4% en + 14,0%. De daadwerkelijke herverdeeleffecten voor scholen zijn ook afhankelijk van de keuzes
die schoolbesturen en samenwerkingsverbanden maken bij het verdelen
van de middelen.
7.1.2 Verklaring van de herverdeeleffecten
De meeste maatregelen van de vereenvoudiging leiden tot herverdeeleffecten, maar niet allemaal. Het samenvoegen van de personele en
materiële bekostiging leidt bijvoorbeeld niet tot herverdeeleffecten. De
maatregelen die tot de grootste herverdeeleffecten leiden zijn de
afschaffing van de GGL en de afschaffing van de formatieve onder26

De herverdeeleffecten in deze paragraaf zijn een inschatting, de exacte herverdeeleffecten zijn
afhankelijk van de leerlingentelling in het jaar voorafgaand aan de inwerkingtreding. Voor de
herverdeeleffecten in deze paragraaf is gebruikgemaakt van de beschikbare teldatum,
1 oktober 2018. Via de website van de PO-Raad zijn de herverdeeleffecten op basis van deze
teldatum en die van een jaar eerder per school en per bestuur beschikbaar gesteld. In de
komende jaren zullen deze herverdeeleffecten jaarlijks tot het moment van inwerkingtreding
worden gepubliceerd.
27
De totale bekostiging bestaat in dit geval uit de basisbekostiging, extra bekostiging (voorheen
aanvullende bekostiging), ondersteuningsbekostiging o.b.v. afgegeven TLV’s en de Prestatiebox. De verschuiving van de teldatum en de afschaffing van de 2%-systematiek voor het
sbo zijn geen onderdeel van de getoonde herverdeeleffecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

25

bouwing (inclusief het onderscheid in onderbouw- en bovenbouwleerlingen). Daarnaast hebben de verschuiving van de teldatum vanwege de
overgang naar kalenderjaarbekostiging en de afschaffing van de
2%-systematiek bij de ondersteuningsbekostiging een zekere invloed.
Andere maatregelen, zoals het samenvoegen van het P&A-budget met de
basisbedragen, leiden ook tot herverdeeleffecten maar in mindere mate.
Voor de herverdeeleffecten is bekeken in hoeverre deze zich in bepaalde
mate specifiek voordoen bij scholen of schoolbesturen uit een bepaalde
richting, met een bepaalde grootte of vanuit een bepaalde provincie.
Hieruit volgen echter geen verschillen die niet al verklaard zijn door de
GGL en het percentage onderbouwleerlingen. Dit zal ook worden
gemonitord, zie daarvoor paragraaf 10.
Afschaffing van de GGL
Doordat de bedragen niet meer gecorrigeerd worden voor de gemiddelde
leeftijd van de leraren op school, zullen scholen die boven de landelijke
gemiddelde leeftijd zitten minder bekostiging ontvangen en scholen die
onder het landelijk gemiddelde zitten meer. Aangezien de gemiddelde
leeftijd van de leraren verandert in de tijd, kan het herverdeeleffect van
een school jaar op jaar verschillen. Hoe dan ook verklaart deze maatregel
het grootste deel van de herverdeeleffecten. Over het algemeen geldt, hoe
hoger de GGL van een school, hoe negatiever het herverdeeleffect en
andersom. Dit is zichtbaar in figuur 7. Hierin zijn de herverdeeleffecten op
schoolniveau weergegeven. In de laatste kolom staat de gemiddelde GGL
die hoort bij de scholen die te maken hebben met een herverdeeleffect die
valt binnen de categorie uit de eerste kolom.
Overzicht herverdeeleffecten ingedeeld op schoolniveau
Categorie

Aantal

Aantal

Gemiddelde

Verschil

Gemiddeld

Gemiddelde

verschil%

scholen

leerlingen

schoolgrootte

bekostiging

per school

GGL

–
238
769
1.570
926
900
1.361
640
327
6
–
6.737

–
30.386
150.788
347.189
225.793
221.363
327.191
142.715
61.476
322
–
1.507.223

–
128
196
221
244
246
240
223
188
54
–
224

€0
– € 12.629.827
– € 36.588.283
– € 43.575.211
– € 7.464.456
€ 6.855.271
€ 38.999.990
€ 31.807.305
€ 22.571.915
€ 332.715
€0
€ 309.420

€0
– € 53.066
– € 47.579
– € 27.755
– € 8.061
€ 7.617
€ 28.655
€ 49.699
€ 69.027
€ 55.452
€0
€ 46

–
45,87
43,75
42,07
40,52
39,96
37,80
35,71
33,39
33,22
–
39,89

– 10% of minder
– 5 tot – 10%
– 3 tot – 5%
– 1 tot – 3%
tot – 1%
0 tot + 1%
+ 1 tot + 3%
+ 3 tot + 5%
+ 5 tot + 10%
+ 10 tot + 25%
+ 25% of meer
Eindtotaal

Figuur 7: Overzichtstabel van de herverdeeleffecten op schoolniveau en de GGL.

Afschaffing formatieve onderbouwing
Het bedrag per leerling wordt voor een leerling tot en met 7 jaar lager en
voor een leerling vanaf 8 jaar hoger dan voorheen. Het onderscheid in
onderbouw- en bovenbouwleerlingen dat in de huidige wet op basis van
de leeftijd wordt gemaakt, en tot uitdrukking komt in een hogere
formatieve onderbouwing en dus meer bekostiging voor leerlingen tot en
met 7 jaar, komt te vervallen. Voortaan wordt gelijke bekostiging voor
onderbouw- en bovenbouwleerlingen verstrekt, ongeacht de leeftijd.
Scholen die relatief meer leerlingen hebben van 8 jaar of ouder, zullen
daardoor meer bekostiging ontvangen dan nu. Scholen die relatief meer
leerlingen hebben die hooguit 7 jaar zijn, zullen minder bekostiging
ontvangen. Uit figuur 8 valt af te lezen dat het herverdeeleffect voor een
school positief is als het aantal leerlingen in de onderbouw minder dan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

26

helft is. Als het aantal onderbouwleerlingen meer dan 50% van het aantal
leerlingen op de school bedraagt, dan is het herverdeeleffect negatief.
Relatieve grootte onderbouw
% onderbouwleerlingen

<46%
46% – 48%
48% – 50%
50% – 52%
52% – 54%
> 54%
Totaal

Aantal
scholen

Omvang
herverdeeleffect

in %

2.320
801
913
991
717
995
6.737

18.524.661
3.518.935
1.099.760
– 3.470.598
– 5.376.921
– 13.986.417
309.420

0,5%
0,3%
0,1%
– 0,2%
– 0,5%
– 1,1%
0,0%

Figuur 8: Overzichtstabel van de herverdeeleffecten en het percentage onderbouwleerlingen.

Denominatie en krimp
Voorkomen moet worden dat de herverdeeleffecten specifiek neerslaan bij
bepaalde groepen besturen. In dit kader is bekeken of besturen van een
bepaalde denominatie met een grotere herverdeling (positief dan wel
negatief) te maken hebben. In onderstaande tabel valt op dat antroposofische besturen gemiddeld een groter negatief herverdeeleffect hebben
dan andere richtingen. Reformatorische schoolbesturen hebben juist
gemiddeld een groter positief herverdeeleffect. Dit hangt sterk samen met
de gemiddelde GGL van het onderwijspersoneel, bij antroposofische
scholen is die hoger dan bij reformatorische scholen. Dit is echter geen
blijvend effect. Als gekeken wordt naar de ontwikkeling van de GGL, een
prognose gemaakt door Centerdata, zullen de antroposofische scholen
relatief verjongen en de reformatorische scholen juist ouder personeel
krijgen. Kortom, de getoonde herverdeeleffecten per denominatie zijn
tijdelijk van aard en een momentopname.
Denominatie van een bestuur
% onderbouwleerlingen

Protestants-Christelijk
Algemeen bijzonder
Rooms-Katholiek
Openbaar
Reformatorisch
Samenwerking PC, RK
Antroposofisch
Islamitisch
Overige
Totaal

Aantal
besturen

Omvang
herverdeeleffect

Gem GGL

279
182
154
135
44
27
19
18
107
965

0,2%
0,0%
0,3%
– 0,5%
3,1%
0,3%
– 2,5%
1,4%
– 0,2%
0,0%

39,43
40,29
39,40
40,50
36,03
39,41
41,78
36,26
40,49
39,89

Figuur 9: Overzichtstabel van de herverdeeleffecten in relatie tot denominatie van het bestuur.

Ook is bekeken of er bij scholen waar sprake is van krimp specifieke
effecten optreden. Er is per provincie bekeken wat de gemiddelde effecten
zijn. In onderstaande tabel is te zien dat de gemiddelde herverdeeleffecten
per provincie niet erg van elkaar afwijken. Binnen de gemiddelden per
provincie hangen eventuele herverdeeleffecten vooral samen met de GGL
in de verschillende gemeenten per provincie. Dit effect wordt gemitigeerd
doordat de scholen in krimpregio’s over het algemeen veel bovenbouwleerlingen hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

27

Besturen per provincie
Provincie

Drenthe
Flevoland
Friesland
Gelderland
Groningen
Limburg
Noord-Brabant
Noord-Holland
Overijssel
Utrecht
Zeeland
Zuid-Holland
Totaal

Aantal
besturen

Omvang
herverdeeleffect

Gem GGL

21
23
46
158
27
32
112
132
80
102
42
190
965

– 0,7%
0,0%
– 0,8%
0,0%
– 0,4%
– 0,4%
0,4%
– 0,3%
0,0%
0,4%
– 0,2%
0,1%
0,0%

40,77
39,86
40,75
40,01
40,24
40,44
39,59
40,31
39,85
39,27
39,99
39,55
39,89

Figuur 10: overzichtstabel van de herverdeeleffecten per provincie.

Verschuiving van de teldatum naar 1 februari
De verschuiving van de teldatum leidt tot herverdeeleffecten omdat het
aantal leerlingen op 1 februari naar verwachting hoger is dan het aantal
leerlingen op 1 oktober. Dit komt voornamelijk vanwege de instroom van
4-jarigen gedurende het schooljaar. Het bedrag per leerling zal daarom
verlaagd worden zodat de totaal beschikbare bekostiging gelijk blijft.
Scholen waarvan het leerlingenaantal tussen 1 oktober en 1 februari meer
is toegenomen dan gemiddeld, zullen daardoor meer middelen gaan
ontvangen dan nu. Scholen waarbij het leerlingenaantal tussen 1 oktober
en 1 februari minder is toegenomen dan gemiddeld, zullen minder
middelen gaan ontvangen dan nu. Daarnaast wordt door de verschuiving
van de teldatum het grootste deel van het schooljaar bekostigd op basis
van een teldatum die eerder in de tijd ligt. Indien scholen dus te maken
hebben met structurele leerlingendaling profiteren zij van de nieuwe
teldatum. De verschuiving van de teldatum heeft dus verschillende
gevolgen, waardoor het herverdeeleffect afhangt van de ontwikkeling van
het aantal leerlingen op de school. Tot slot zorgt de nieuwe teldatum
ervoor dat de groeibepaling voor sbo- en (v)so-scholen niet meer door het
SWV uitgevoerd hoeft te worden. In plaats daarvan zal het bedrag per
leerling worden opgehoogd, zodat deze middelen direct bij de scholen
terechtkomen. Als gevolg van deze maatregel ontvangen scholen per
saldo niet meer bekostiging, maar ontvangen ze meer middelen direct van
het Rijk en minder middelen van het SWV. Voor SWV-en betekent dit dus
dat zij minder middelen ontvangen, maar ook overeenkomstig minder
uitgaven hebben.
Afschaffing van de 2%-systematiek
Als een sbo-school minder ingeschreven leerlingen heeft dan waar de
school nu bekostiging voor krijgt op basis van de aanname van 2% van
alle leerlingen in het SWV, dan zal deze school minder middelen
ontvangen. Afhankelijk van de huidige afdracht van middelen aan het
SWV, leidt dit ook tot minder middelen om te besteden. Als deze school
meer ingeschreven leerlingen heeft, dan heeft dit geen gevolg voor het
herverdeeleffect aangezien het SWV in de oude systematiek verplicht was
de bekostiging aan te vullen zodat de sbo-school voor alle ingeschreven
leerlingen bekostiging ontvangt. Ook hier geldt dat het merendeel van
SWV-en minder middelen ontvangt omdat scholen voortaan direct
bekostigd worden door het Rijk op basis van het aantal ingeschreven
leerlingen. Vroeger ontving het SWV een gedeelte van deze middelen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

28

verstrekte deze aan de scholen. De SWV-en ontvangen dus minder
middelen, maar hebben ook overeenkomstig minder uitgaven.
7.2 Gevolgen voor de Rijksbegroting
Na de invoering van de vereenvoudiging van de bekostiging wordt het
beschikbare bedrag in de begroting op een andere manier verdeeld over
de schoolbesturen en SWV-en dan nu het geval is. De parameters en
variabelen veranderen, maar het beschikbare bedrag blijft hetzelfde. Met
andere woorden, er gaat vanuit het Rijk evenveel geld naar schoolbesturen en SWV-en samen als wanneer de bekostiging niet zou worden
vereenvoudigd. De vereenvoudiging van de bekostiging leidt dus niet tot
een verhoging of verlaging van de Rijksbegroting.
De enige uitzondering hierop is het mogelijke budgettaire gevolg van
onderdeel C van de overgangsregeling in 2026. Het budgettaire gevolg
hiervan is naar verwachting zeer beperkt, aangezien er weinig besturen
zijn met een herverdeeleffect negatiever dan – 3%. Daarnaast is het
herverdeeleffect wat boven de – 3% uitkomt gering en is de verwachting
dat weinig besturen hierdoor in de financiële problemen komen. De
overgangsregeling is nader toegelicht in paragraaf 12 hieronder. Het
budgettaire gevolg wordt ingepast binnen de bekostiging van artikel 1 van
de OCW-begroting.
8. Administratieve lasten en regeldruk
In deze paragraaf wordt allereerst beschreven wat de gevolgen van het
wetsvoorstel zijn voor de lasten en regeldruk. Vervolgens wordt het advies
van het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) beschreven met een
reactie erop.
8.1 Gevolgen voor de administratieve lasten en regeldruk
Met de administratieve lasten worden de kosten bedoeld om te voldoen
aan informatieverplichtingen aan de overheid die voortvloeien uit de
wetgeving. Het gaat dan om het verzamelen, bewerken en verwerken,
registreren, bewaren en ter beschikking stellen van informatie. De
gevolgen van dit wetsvoorstel voor de administratieve lasten zijn in kaart
gebracht met behulp van het zogenaamde standaardkostenmodel. Tevens
zijn de gevolgen voor de administratieve lasten besproken met vertegenwoordigers van schoolbesturen.
Als gevolg van het wetsvoorstel zullen de administratieve lasten voor
scholen, besturen, SWV-en en andere stakeholders afnemen. Hoewel niet
een hoofddoelstelling, is dit een belangrijk bijkomend voordeel van de
vereenvoudiging. De vereenvoudiging leidt als volgt tot een vermindering
van de administratieve lasten. Doordat het aantal bekostigingsparameters
en de complexiteit van de bekostigingsformules aanzienlijk afnemen,
krijgen schoolbesturen beter inzicht in hoe de bekostiging in elkaar zit.
Hierdoor wordt het eenvoudiger om de beschikkingen door te nemen en
er zijn ook minder beschikkingsmomenten. Daarnaast hoeven er minder
gegevens te worden verzameld door schoolbesturen en SWV-en voor het
toekennen van de bekostiging. Al met al is de inschatting dat de administratieve lasten als gevolg van de vereenvoudiging met ongeveer € 5
miljoen structureel zullen afnemen. Daar staat tegenover dat de bekostiging minder sturend wordt. Hierdoor worden besturen in samenwerking
met de andere stakeholders nog meer geprikkeld om keuzes te maken
naar hun eigen visie. De verwachting is dat dit vooral tot extra werkzaamheden leidt in het eerste jaar, omdat in dat jaar de overgang plaatsvindt en
de keuzes voor de verdeling van de middelen nadrukkelijker gemaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

29

moeten worden. De inschatting is dat de kosten die hiermee gepaard gaan
eenmalig ongeveer € 1 miljoen bedragen.
Nu wordt voor enkele specifieke maatregelen van de vereenvoudiging
toegelicht hoe die de administratieve lasten beïnvloeden.
Afschaffing van de GGL
Door de afschaffing van het gebruik van de GGL vermindert de administratieve last voor scholen en besturen. Zij hoeven deze gegevens niet
meer voor de bekostiging aan te leveren bij DUO. Daarnaast hoeft een
accountant deze gegevens niet meer te controleren en hoeft die hierover
ook niet meer te rapporteren in het assurance-rapport. Tot slot komt het
nu voor dat de GGL niet correct is vastgesteld. In dat geval is er extra
uitzoekwerk nodig en vindt er een correctie plaats. Ook deze administratieve last zal na de vereenvoudiging van de bekostiging verdwijnen.
Afschaffing van de groeiregeling sbo en (v)so
In verband met de teldatumverschuiving wordt de groeiregeling voor sboen (v)so-scholen afgeschaft. Hierdoor verdwijnt de verplichting voor het
SWV om middelen over te maken naar de scholen voor de groei van het
aantal leerlingen. De gegevens hoeven hiervoor dus niet meer te worden
verzameld en gecontroleerd. Daarnaast hoeft het SWV geen berekeningen
meer uit te voeren en geen middelen meer over te hevelen als gevolg van
de groeibepaling. Wel moet in het ondersteuningsplan worden ingegaan
op welke wijze wordt vastgesteld dat sprake is van een meer dan
gemiddelde toename van het aantal toelaatbaarheidsverklaringen voor
sbo of (v)so en de wijze waarop dit wordt gecompenseerd.
Registreren van TLV’s voor leerlingen op sbo-scholen
Voortaan wordt de TLV voor leerlingen op sbo-scholen geregistreerd, net
zoals dat momenteel al gebeurt voor leerlingen in het (v)so. Dit brengt een
eenmalige administratieve last met zich mee, maar structureel verlaagt
deze maatregel de administratieve lasten. Dit komt doordat bij verhuizingen van leerlingen naar een andere sbo-school in een ander SWV de
TLV zal meeverhuizen, waardoor het proces voor het toekennen van een
TLV niet nog eens gevolgd hoeft te worden. Dit vermindert de administratieve last voor ouders en de school en het SWV. Daarnaast hoeven
SWV-en niet meer zelf de geldstroom te regelen voor het zogenaamde
«grensverkeer», als een leerling verhuist naar een school in een ander
SWV, maar wordt dit automatisch door het Rijk gedaan.
8.2 Adviescollege toetsing regeldruk
Op 26 februari 2020 is het Adviescollege toetsing regeldruk (hierna: het
college) gevraagd om advies uit te brengen over de gevolgen van dit
wetsvoorstel voor de regeldruk. Het college heeft dit advies op 4 mei 2020
uitgebracht.28 Allereerst constateert het college dat nut en noodzaak van
de maatregelen voldoende zijn onderbouwd en heeft op dit punt geen
aanvullende opmerkingen of adviespunten. Ten tweede constateert het
college dat met deze wet binnen de bestaande bekostigingssystematiek is
gekozen voor een minder belastend alternatief en heeft hieromtrent geen
aanvullende opmerkingen. Ten derde constateert het college dat de
gevolgen voor de regeldruk voldoende in beeld zijn gebracht en berekend.
Tot slot heeft het college vier adviespunten met betrekking tot de
werkbaarheid van het wetsvoorstel en monitoring en evaluatie. Hierbij
28

https://www.atr-regeldruk.nl/adviezen/voorgenomen-adviezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

30

constateert ze dat er overigens al veel aandacht is aan de werkbaarheid in
het wetsvoorstel. De reactie op deze vier adviespunten is hieronder
weergegeven.
• Advies om in de toelichting te motiveren waarom er is gekozen om
financiële gevolgen te verbinden aan het doorverwijzen van leerlingen
naar een andere onderwijsvorm en wat het beoogde effect van dit
financiële instrument is.
Het verbinden van financiële gevolgen aan het doorverwijzen van
leerlingen naar een andere onderwijsvorm was onderdeel van de wet
passend onderwijs. Dit is dus geen nieuw beleidsvoornemen. Een
uitgebreide toelichting hierop is te vinden in de memorie van
toelichting bij de wet passend onderwijs.29 Kort samengevat is hier
destijds voor gekozen om de stijging van de uitgaven te beperken en
ervoor te zorgen dat het Rijk altijd voldoende middelen heeft om de
ondersteuningsbekostiging uit te betalen.
• Advies om de nieuwe bepaling in artikel 18a, achtste lid, onderdeel g
te heroverwegen, vanuit het oogpunt van proportionaliteit en
werkbaarheid.
In genoemd artikel wordt voorgeschreven dat een SWV in het
ondersteuningsplan moet beschrijven op welke wijze wordt bepaald of
er sprake is van een meer dan gemiddelde toename van het aantal
ingeschreven leerlingen met een toelaatbaarheidsverklaring bij de aan
het samenwerkingsverband deelnemende sbo- en (v)so-scholen in de
periode na 1 februari en hoe deze scholen hiervoor worden gecompenseerd. Deze bepaling is op verzoek van de PO-Raad en na overleg met
vertegenwoordigers van de samenwerkingsverbanden en het speciaal
basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs opgenomen in het
wetsvoorstel. Deze bepaling, die hierboven in paragraaf 2.3.2. nader is
toegelicht, is belangrijk voor het draagvlak van het wetsvoorstel, met
name voor het (voortgezet) speciaal onderwijs. Bij de uitwerking is de
werkbaarheid besproken en hier zal de handreiking die de PO-Raad
maakt aan bijdragen. De verankering in de wetgeving is passend,
aangezien hierin ook andere onderdelen worden benoemd uit het
ondersteuningsplan. Na het advies van het college is samen met de
PO-Raad de bepaling weliswaar geherformuleerd, maar vanwege
bovenstaande argumenten besloten de verplichting tot aanvulling van
het ondersteuningsplan en de compensatie te behouden. De werkbaarheid van de regeling wordt vergroot door uitwerking van de regeling
bij AMvB. Bovendien maakt de PO-Raad een handreiking waarin
nadere invulling wordt gegeven aan de wijze waarop SWV-en kunnen
vaststellen dat sprake is van een meer dan gemiddelde groei.
Overigens wordt de groeiregeling expliciet betrokken in de evaluatie
die vijf jaar na inwerkingtreding van de wet zal plaatsvinden.
• Advies om te onderzoeken wat de relatie in de toekomst moet zijn
tussen de basisbekostiging en de aanvullende en/of bijzondere
bekostiging.
Naar aanleiding van dit advies is in paragraaf 2.1 de beschrijving van
de aanleiding aangevuld. Hierin is uiteengezet dat de relatie tussen de
basisbekostiging en de aanvullende en/of bijzondere bekostiging is
losgelaten, om voldoende draagvlak te behouden voor een wetsvoorstel om de bekostiging te vereenvoudigen binnen enkele jaren.
In de jaren nadat dit wetsvoorstel in werking is getreden, kan opnieuw
worden bekeken of de bekostiging verder vereenvoudigd kan worden.
Hierbij zal een dergelijk onderzoek bijdragen aan de discussie. Dit punt
wordt meegenomen in de evaluatie.
29

Wet van 11 oktober 2012 tot wijziging van enkele onderwijswetten in verband met een
herziening van de organisatie en financiering van de ondersteuning van leerlingen in het
basisonderwijs, speciaal en voortgezet speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs (Stb. 2012, 533).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

31

•

Advies om de effecten voor de financiële verantwoording door
schoolbesturen te betrekken in de monitoring en evaluatie.
Dit advies is overgenomen en toegevoegd in paragraaf 10 bij de
monitoring en evaluatie.

Concluderende luidde het dictum van het college: indienen nadat met de
adviespunten rekening is gehouden. Met bovenstaande uiteenzetting is op
een zorgvuldige wijze invulling gegeven aan het advies van het Adviescollege toetsing regeldruk.
9. Caribisch Nederland
De vereenvoudiging van de bekostiging wordt ook doorgevoerd voor het
po in Caribisch Nederland. Dit is besproken met de schoolbesturen voor
po op Bonaire, Sint Eustatius en Saba en met de Rijksdienst Caribisch
Nederland. De bekostiging van het po in Caribisch Nederland (CN) is op
grond van de huidige wet al eenvoudiger dan in Europees Nederland
(EN), mede als gevolg van een recente herijking van de bekostiging die in
2020 is afgerond. In grote lijnen bestaat de bekostiging uit een vast
bedrag per school, een vast bedrag per leerling, aanvullende bekostiging
voor zorg voor leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte,
aanvullende bekostiging vanwege het hogere prijspeil (voor Sint Eustatius
en Saba) en aanvullende bekostiging vanwege een geïsoleerde ligging
(voor Saba). De begrippen GGL, GPL en formatieve onderbouwing
worden niet gebruikt in de WPO BES. Voor de vereenvoudiging zijn wat
dit betreft geen wijzigingen nodig. Maar net als in EN wordt er momenteel
onderscheid gemaakt tussen bekostiging voor personele lasten en
bekostiging voor materiële instandhouding, hoewel ook hier de lumpsumsystematiek geldt en dit dus niet betekent dat de bekostiging uitsluitend
aan deze onderdelen besteed moet worden. Als onderdeel van de
vereenvoudiging worden de bekostiging voor personele lasten en voor
materiële instandhouding daarom ook in Caribisch Nederland samengevoegd. Ook wordt de bekostiging voor personele lasten in Caribisch
Nederland op basis van de huidige wet nog op basis van het schooljaar
verstrekt. Net als bij de vereenvoudiging voor EN wordt dit aangepast
zodat de volledige bekostiging voortaan op basis van het kalenderjaar
wordt verstrekt. Ook de teldatum wordt verschoven naar 1 februari t-1,
mede op aangeven van de schoolbesturen op CN. Hoewel het behouden
van de huidige teldatum 1 oktober t-1 vanwege het kleine aantal scholen
uitvoerbaar zou zijn, geven de schoolbesturen er de voorkeur aan eerder
op de hoogte te zijn van de te ontvangen bekostiging in het volgende jaar.
Voor de consistentie met de vereenvoudigde bekostigingssystematiek in
EN wordt voor CN de aanvullende bekostiging voor zorg voor leerlingen
met een specifieke onderwijsbehoefte, vanwege de geïsoleerde ligging
van een school en voor compensatie van het hogere prijspeil voor Sint
Eustatius en Saba, onder de noemer extra bekostiging gebracht. Om
dezelfde reden worden de artikelen die op de bijzondere bekostiging
zagen, voortaan aanvullende bekostiging genoemd. De bekostiging voor
de scholen op CN wordt ook na invoering van dit wetsvoorstel verstrekt in
Amerikaanse dollars (USD), dit in lijn met de Wet geldstelsel BES.
Aangezien er geen herverdeeleffecten zijn voor de scholen in CN, is er
geen overgangsregeling voor de schoolbesturen. Door de verandering
van de teldatum kan de hoogte van de bekostiging van individuele
schoolbesturen wel veranderen, maar dit wordt ook niet meegenomen in
de overgangsregeling voor EN zoals verder toegelicht in paragraaf 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

32

10. Monitoring en evaluatie
In de eerste jaren na de inwerkingtreding van de wet wordt gemonitord
wat de effecten zijn van de vereenvoudiging van de bekostiging. De
monitoring vindt onder andere plaats door het voeren van gesprekken
met de PO-Raad en een enquête onder de stakeholders. Tijdens deze
gesprekken en in de enquête wordt onderzocht in hoeverre de bekostiging
eenvoudiger, minder sturend en voorspelbaarder is geworden. Tevens zal
aandacht worden besteed aan de vraag of de stakeholders beter in staat
zijn het gesprek te voeren over de bekostiging en wat het effect op de
administratieve lasten is.
VSO vereenvoudiging bekostiging
De Tweede Kamer heeft op 17 april 2019 gedebatteerd over het verslag
van het schriftelijk overleg (VSO) over de Kamerbrief vereenvoudiging
bekostiging po.30
Tijdens dat debat zijn drie moties ingediend die later door de Tweede
Kamer zijn aangenomen:
1. Een motie van het CDA, D66 en CU die de regering verzoekt bij het
invoeren van de vereenvoudiging van de bekostiging te monitoren
hoe de leeftijdsopbouw van het lerarenbestand zich ontwikkelt en dit
mee te nemen in de evaluatie van de bekostiging.31
2. Een motie van de SP en de PvdA die de regering verzoekt bij de
verdere uitwerking van de vereenvoudiging van de bekostiging
primair onderwijs te voorkomen dat de nieuwe bekostiging nadelig
uitpakt voor schoolbesturen die oudere leraren in vaste dienst willen
nemen en voor die oudere leraren zelf.32
3. Een motie van het CDA, D66, VVD en CU die de regering verzoekt bij
de invoering van de vereenvoudiging van de bekostiging van het
primair onderwijs specifiek te monitoren wat de financiële effecten
hiervan zullen zijn voor éénpitters en in hoeverre zij in staat zijn
negatieve herverdeeleffecten op te vangen binnen de overgangstermijn van drie jaren.33
Als reactie hierop worden de verschillende onderdelen uit de moties
gemonitord en wordt hier, indien hiertoe aanleiding is, duiding aan
gegeven. Bij de evaluatie van de wet na vijf jaar wordt alles in samenhang
behandeld en worden er conclusies verbonden aan de uitkomsten.
In reactie op de eerste motie wordt gebruik gemaakt van de bestaande
dataset «Onderwijspersoneel in het primair onderwijs in het aantal
personen» die DUO jaarlijks in maart publiceert. In deze monitor is de
leeftijdsopbouw van het lerarenbestand zichtbaar sinds 2011. Jaarlijks
rond november verschijnt de Kamerbrief over Arbeidsmarkt leraren
waarin de ontwikkeling van de leeftijdsopbouw wordt geduid, waarbij
rekening zal worden gehouden met de vereenvoudiging van de bekostiging. Een relevant gegeven is dat er de komende jaren door de
vergrijzing relatief veel leraren met pensioen gaan, waardoor de leeftijdsopbouw automatisch zal veranderen. Daarnaast zijn er verschillende
andere factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van het lerarenbestand, zoals bijvoorbeeld het lerarentekort. Daarom zal het lastig zijn om
het effect van de vereenvoudiging van de bekostiging op de leeftijdsopbouw vast te stellen.

30

Kamerstukken II, 2018/19, 31 293, nr. 426.
Kamerstukken II, 2018/19, 31 293, nr. 456.
32
Kamerstukken II, 2018/19, 31 293, nr. 454
33
Kamerstukken II, 2018/19, 31 293, nr. 455
31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

33

In reactie op de tweede motie wordt de bovengenoemde jaarlijkse
arbeidsmarktbrief uitgebreid met een analyse over hoeveel fte in- en
uitstroomt en of deze leraren een vast of tijdelijk contract hebben
gerangschikt per leeftijdscategorie. Hiermee wordt er gemonitord of er
minder oudere leraren in dienst worden genomen. Opnieuw zullen
verschillende factoren een rol spelen. De gegevens zijn hiervoor lastig te
corrigeren waardoor het moeilijk wordt om conclusies te trekken
gerelateerd aan de vereenvoudiging van de bekostiging. Overigens wordt
niet verwacht dat dit effect zal optreden door de vereenvoudiging.
• In theorie kan het afschaffen van de GGL het effect hebben dat, uit
financiële overwegingen, eerder jonge leraren worden aangenomen,
omdat oudere leraren meestal meer salaris verdienen. Echter,
schoolleiders en besturen maken niet alleen uit financiële overwegingen de afwegingen in hun strategisch personeelsbeleid. Er wordt meer
tegen elkaar afgewogen dan slechts de financiële gevolgen van
bepaalde keuzes. Schoolbesturen maken een afweging afhankelijk van
hun visie en lokale omstandigheden.
• Met afspraken uit het (geactualiseerde) bestuursakkoord wordt
gestimuleerd dat er goede afwegingen worden gemaakt en hier
strategisch over wordt nagedacht. De PO-Raad ondersteunt de
versterking van het strategisch personeelsbeleid met diverse programma’s. Daarnaast zijn er deugdelijkheidseisen voor strategisch
personeelsbeleid ingevoerd. Hiermee krijgt de inspectie meer
handvatten om over de kwaliteit en het strategisch gehalte van het
personeelsbeleid het gesprek te voeren met besturen.
• Bovendien blijft het beschikbare budget (macro) hetzelfde, waardoor er
evenveel financiële ruimte blijft voor het aannemen van personeel. Er
kunnen dus nog steeds evenveel oudere leraren in vaste dienst
worden genomen. In het voortgezet onderwijs, waar de leeftijd van de
leraar geen rol speelt in de bekostiging, wordt nu ook niet alleen jong
personeel aangenomen.
• Overigens is op dit moment circa 72% van de gehele personele
bekostiging niet afhankelijk van de GGL, waardoor deze financiële
prikkel er nu ook al deels is. Tot op heden is niet bekend dat dit leidt tot
nadelige effecten voor schoolbesturen die oudere leraren in dienst
willen nemen en voor oudere leraren zelf.
• Tot slot zijn er al stimulerende maatregelen om leraren voor de klas te
krijgen in het kader van het lerarentekort, zoals leraren vanuit de WW
terug begeleiden en subsidies voor herintreders.
In reactie op de derde motie wordt jaarlijks tot aan de invoering een
model beschikbaar gesteld, waarin alle besturen en scholen hun herverdeeleffect kunnen opzoeken. Hierin worden de éénpitters specifiek
toegelicht. Daarnaast wordt in de Financiële staat van het Onderwijs van
de Inspectie onder andere inzichtelijk wat de financiële ontwikkelingen
van éénpitters zijn en in hoeverre de vereenvoudiging van de bekostiging
gevolgen heeft gehad voor de financiële verantwoording
Evaluatie
Vijf jaar na de vereenvoudiging van de bekostiging vindt de wetsevaluatie
plaats waarbij de informatie uit de verschillende monitoringsinstrumenten
wordt gebruikt. De centrale vraag bij deze evaluatie zal zijn of het
wetsvoorstel heeft geleid tot een minder complexe, minder sturende en
beter voorspelbare bekostiging. Hierbij zal meegenomen worden in
hoeverre de relatie tussen de basisbekostiging en de extra en/of aanvullende bekostiging verbeterd kan worden. Ook zal er specifieke aandacht
uitgaan naar onderdelen die benadrukt zijn in de aangenomen moties
zoals de afschaffing van de GGL en de gevolgen van de herverdeeleffecten en de overgangsbepaling. Daarnaast wordt specifiek gekeken naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

34

de afschaffing van de groeibepaling in het sbo en (v)so en in hoeverre de
vereenvoudiging van de bekostiging effect heeft gehad op de financiële
verantwoording.
11. Consultaties
In deze paragraaf wordt ingegaan op twee consultaties die hebben
plaatsgevonden, namelijk de consultatie van de VNG en de internetconsultatie. Daarnaast is ook het Adviescollege toetsing regeldruk geconsulteerd, zoals beschreven is in paragraaf 8.2. Ook zijn scholen, besturen,
samenwerkingsverbanden, de PO-Raad en de bonden geconsulteerd,
maar dit is hiervoor al op verschillende plekken beschreven.
11.1 Consultatie VNG
Op grond van artikel 114 van de Gemeentewet is de VNG geconsulteerd,
aangezien als gevolg van dit wetsvoorstel de gemeenteraad wordt
verplicht bij verordening een regeling vast te stellen hoe zij het aantal
veronderstelde groepen berekent waarvan uitgegaan wordt bij het
faciliteren van de lichamelijke oefening. Deze aanpassing is beschreven in
paragraaf 2.3.1. als gevolg van het samenvoegen van de personele en
materiële bekostiging. De nieuwe verplichting sluit aan bij een al
gangbare werkwijze, aangezien gemeenten al een regeling opstellen met
betrekking tot de oppervlakte en indeling van de schoolgebouwen en in
overleg treden met scholen en besturen over de voorzieningen voor de
lichamelijke oefening. Over deze aanpassing heeft afstemming plaatsgevonden met de VNG, die enkele gemeenten heeft geraadpleegd. Op basis
van de ontvangen reacties, is geconcludeerd dat deze wijziging werkbaar
is voor gemeenten.
11.2 Internetconsultatie
Het wetsvoorstel heeft tussen 27 februari en 29 april 2020 opengestaan
voor internetconsultatie. Deze periode is tussentijds met twee weken
verlengd vanwege de gevolgen van de uitbraak van covid-19. Er zijn 28
reacties binnen gekomen. Specifiek is reactie gevraagd op drie vragen:
1. Is de beschrijving van het nieuwe bekostigingsmodel in het wetsvoorstel en de memorie van toelichting voldoende duidelijk?
2. Zorgt het wetsvoorstel voor een eenvoudigere, minder sturende en
meer voorspelbare bekostigingssystematiek?
3. Zijn er effecten van het wetsvoorstel die niet in het wetsvoorstel en/of
in de toelichting zijn verwerkt?
Op de eerste twee vragen is voornamelijk positief gereageerd. De meeste
respondenten gaven aan de beschrijving voldoende duidelijk was. Wel gaf
een aantal respondenten aan dat het veel tekst omvat, maar dit is nodig
om de materie voldoende uit te leggen. Daarnaast onderstrepen de
meeste respondenten dat het wetsvoorstel de bekostigingssystematiek
eenvoudiger, minder sturend en meer voorspelbaar maakt. Er wordt ook
een aantal adviezen gegeven om het wetsvoorstel aan te passen om de
bekostiging nog eenvoudiger, minder sturend en voorspelbaarder te
maken door bijvoorbeeld het aantal parameters verder te verminderen en
direct aan scholen te bekostigen in plaats van aan schoolbesturen. Zoals
in paragraaf 2.1 bij de aanleiding is toegelicht, wordt sinds 2014 door de
PO-Raad en OCW gezamenlijk een vereenvoudiging van de bekostiging
verkend. Bij deze verkenning was het streven om de bekostigingssystematiek zoveel mogelijk te vereenvoudigen naar één bedrag per leerling.
Tijdens deze verkenning bleek dat een vereenvoudiging, die verder gaat
dan dit wetsvoorstel, op onvoldoende draagvlak in het veld kon rekenen.
Dit kwam voornamelijk door de herverdeeleffecten. Daarom bevat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

35

wetsvoorstel voornamelijk technische aanpassingen. Met dit wetsvoorstel
wordt geen stelselverandering beoogd, maar wordt de bekostigingssystematiek vereenvoudigd zodat die beter aansluit op de sturingsfilosofie van
de lumpsum. Daarom wordt de bekostiging met dit wetsvoorstel nog
steeds verstrekt aan schoolbesturen in plaats van aan scholen.
De meeste respondenten hebben via hun antwoord op vraag 3 vooral
input geleverd op het wetsvoorstel. Dit had niet zozeer betrekking op de
vraag of de effecten van het wetsvoorstel niet in het wetsvoorstel en/of in
de toelichting zijn verwerkt, maar voornamelijk over zorgen over de
gevolgen van het wetsvoorstel of onderwerpen die onderbelicht zijn.
Hieronder wordt op een aantal punten specifiek ingegaan:
• Het gevolg van de overgang van schooljaar naar kalenderjaar voor de
vordering op OCW
In paragraaf 4 is benoemd dat de vereenvoudiging gevolgen heeft
voor de balans die is opgenomen in de jaarrekeningen van een
schoolbestuur door de overgang naar kalenderjaarbekostiging. Dit
wordt nog nader uitgewerkt en indien nodig worden hier nadere
afspraken over gemaakt met accountants en de PO-Raad. Sommige
respondenten uiten zorgen dat afhankelijk van de beschikking over de
laatste vijf maanden van 2022, dit nadelige gevolgen voor de scholen
kan hebben. Dit heeft te maken met het baten-lastenstelsel waarmee
scholen zich verantwoorden over hun middelen. Op 31 december van
ieder jaar wordt de balans opgesteld, waarin vanwege de huidige
bekostigingssystematiek een vordering op OCW wordt opgenomen.
Dit komt doordat de hoogte van de maandelijkse bekostiging in de
eerste vijf maanden van het schooljaar lager is dan in de laatste zeven
maanden van het schooljaar. Dit heeft te maken met het betaalritme.
Wanneer de balans op 31 juli wordt opgesteld, dan is de vordering
helemaal verdwenen.
Door de overgang van schooljaarbekostiging naar kalenderjaarbekostiging, verdwijnt de grondslag voor het opnemen van een dergelijke
vordering op de balans van 31 december 2022. Het gevolg hiervan is
dat het eigen vermogen van besturen afneemt.
Met de PO-Raad en accountants zal nader bekeken worden of het
nodig is om het mogelijk te maken dat er opnieuw een grondslag komt
voor een vergelijkbare vordering.
• Zorgen over de toereikendheid van de bekostiging en de verplichte
prijsbijstelling
Een aantal respondenten uit zorgen over de hoogte van de bekostiging. Zoals aangegeven in paragraaf 7, is dit wetsvoorstel budgetneutraal. Door het samenvoegen van de personele en materiële bekostiging, kan men niet meer de hoogte van materiële bekostiging
vergelijken met de hoogte van de materiële uitgaven. Een aantal
respondenten geeft aan dat het hierdoor niet meer mogelijk is om te
beoordelen of de materiële bekostiging toereikend is. Dit is juist een
voorbeeld van de onbedoeld sturende werking van de bekostigingssystematiek. Aangezien men er vanuit gaat dat de materiële bekostiging bedoeld is voor materiële uitgaven worden dergelijke verbindingen gelegd, terwijl de lumpsumsystematiek besturen juist de
mogelijkheid geeft eigen afwegingen te maken bij de besteding van de
middelen. Onlangs heeft McKinsey & Company een rapport opgeleverd over de doelmatigheid en toereikendheid van het funderend
onderwijs.34 Dergelijke onderzoeken zullen ook in de toekomst
mogelijk blijven. Mocht er aanleiding zijn om veranderingen in de
hoogte van de bekostiging aan te brengen, dan kan dit ook nadat dit
wetsvoorstel in werking is getreden.
34

Kamerstukken II, 2019/20, 35 300, nr. 160, bijlage «Een verstevigd fundament voor iedereen»
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2020D15633&did=2020D15633.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

36

•

In de versie van het wetsvoorstel wat ter internetconsultatie is gegaan,
was de verplichte prijsbijstelling geschrapt. Dit was het gevolg van het
samenvoegen van de personele en materiële bekostiging, waardoor de
loonbijstelling en prijsbijstelling niet meer afzonderlijk kunnen worden
toegepast op respectievelijk de personele en materiële bekostiging. Er
was gekozen om voortaan aan te sluiten bij de systematiek die onder
andere voor het voortgezet onderwijs geldt en loon- en prijsontwikkeling altijd in de bekostiging te verwerken, tenzij er vanwege begrotingstechnische overwegingen wordt gekozen om dit niet te doen.
Sommige respondenten vinden dit onwenselijk, aangezien zij hierdoor
de zekerheid van de uitkering van de prijsontwikkeling verliezen. Met
de PO-Raad is dit vraagstuk besproken en in verband met het behoud
van voldoende draagvlak voor het wetsvoorstel, is deze wijziging
geschrapt. Zoals in paragraaf 2.3.1. is toegelicht, blijft de huidige
methodiek voor het toekennen van de loon- en prijsontwikkeling in
stand. Aangezien de loon- en prijsbijstelling alleen niet meer afzonderlijk kan plaats vinden over de personele en materiële bekostiging
vanwege de samenvoeging van beide onderdelen, zal een deel van de
bekostiging als loongevoelig en een deel als prijsgevoelig worden
aangemerkt.
De nadelige gevolgen van het afschaffen van de GGL
Tot slot benoemt een aantal respondenten een aantal nadelige
gevolgen als gevolg van het afschaffen van de GGL. Respondenten
benoemen dat de bekostiging voor hun school of schoolbestuur zal
afnemen, omdat hun personeel ouder is dan de landelijke gemiddelde
leeftijd. Zoals hierboven in paragraaf 7.1.2. is toegelicht, is de GGL de
grootste verklaring voor de herverdeeleffecten. Echter, de GGL
verandert elk jaar waardoor ook het herverdeeleffect per school en
bestuur kan veranderen. Daarnaast komt er een overgangsregeling,
zoals in paragraaf 11 is weergegeven. Tot slot gaat de motie van de SP
en PvdA uit het VSO vereenvoudiging bekostiging over hetzelfde
onderwerp en hierop is hierboven uitgebreid gereageerd.

12. Overgangsrecht en inwerkingtreding
12.1 Overgangsrecht
Voor scholen en schoolbesturen is het belangrijk dat zij voldoende tijd
hebben om zich voor te bereiden op een andere hoogte van de bekostiging. Daarom is er een overgangsregeling. Voor SWV-en is er geen
overgangsregeling. Zoals toegelicht in paragraaf 7.1 over de herverdeeleffecten, ontvangen SWV weliswaar minder bekostiging, maar hebben zij
ook overeenkomstig minder uitgaven. Dit heeft dus geen invloed op de
verhouding tussen de middelen die zij ontvangen en uitgeven. De
overgangsregeling is ook niet van toepassing op de scholen in Caribisch
Nederland, omdat daar geen herverdeeleffecten optreden.
De overgangsregeling bestaat uit de volgende drie onderdelen en geldt
voor bo-, sbo- en (v)so-scholen. In de overgangsregeling wordt rekening
gehouden met de basisbekostiging en de extra bekostiging, die voorheen
aanvullende bekostiging heette, met uitzondering van de groeibekostiging
en de extra bekostiging voor het internationaal georiënteerd basisonderwijs.
A. Een regeling voor de eerste drie jaren na inwerkingtreding, waarbij de
bekostiging stapsgewijs naar de nieuwe bekostiging toe groeit.
B. Een maximeringsregeling, waarbij de toename of afname van de
bekostiging maximaal 1% per jaar is.
C. Aanvullende bekostiging voor besturen als na 3 jaar er een negatief
herverdeeleffect is dat lager is dan – 3% en het bestuur in financiële
problemen komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

37

Onderdelen A en B worden op schoolniveau toegepast. Onderdeel C
wordt op bestuursniveau toegepast.
Onderdeel A
De regeling zoals bedoeld bij onderdeel A ziet er als volgt uit:
• Voor het jaar van de inwerkingtreding (2023) wordt per school zowel
het bedrag per leerling berekend op basis van de nieuwe bekostigingssystematiek, als de oude bekostigingssystematiek.
• Als eerste wordt het bedrag volgens zowel de oude als nieuwe
systematiek berekend op basis van de teldatum 1 oktober 2021.
Vervolgens wordt het bedrag o.b.v. de oude systematiek gedeeld door
het bedrag o.b.v. de nieuwe systematiek. De uitkomst wordt gebruikt
bij de berekening in stap 3.
• Als tweede stap wordt het bedrag berekend volgens de nieuwe
bekostigingssystematiek op basis van de teldatum 1 februari 2022.
• Als derde stap wordt het bedrag, dat is berekend in de tweede stap,
vermenigvuldigd met de uitkomst uit de eerste stap en de uitkomst
wordt gedeeld door het aantal leerlingen op 1 februari 2022. Op deze
manier wordt een bedrag per leerling berekend volgens de oude
bekostigingssystematiek, die hoort bij de teldatum 1 februari 2022.
Deze methode is nodig, omdat gegevens zoals de GGL, die nodig zijn
bij de oude systematiek, niet beschikbaar zijn voor de teldatum
1 februari 2022. Op deze manier worden extra administratieve lasten
voorkomen en is de uitvoering eenvoudiger.
• De berekening van het bedrag per leerling op basis van de nieuwe
systematiek wordt vervolgens jaarlijks opnieuw uitgevoerd. Het bedrag
per leerling op basis van de oude systematiek wordt alleen voor het
jaar van de inwerkingtreding berekend en blijft gedurende de gehele
overgangsregeling van toepassing. Ook al groeit of krimpt een school,
dan wijzigt het «oude» bedrag per leerling niet. Het bedrag per leerling
wordt wel aangepast als gevolg van loon- en prijsbijstelling.
• Het verschil tussen de beide bedragen per leerling wordt vermenigvuldigd met een bepaald percentage. Dit percentage bedraagt voor
respectievelijk het eerste (2023), tweede (2024) en derde jaar (2025):
75%, 50% en 25%. Daarna wordt dit bedrag vermenigvuldigd met het
totale aantal leerlingen van de school.
• De uitkomst van bovenstaande berekening wordt gedurende de
overgangsregeling opgeteld of in mindering gebracht op het totale
budget van een school, berekend op basis van de nieuwe systematiek.
In het vierde jaar (2026) ontvangen alle scholen en besturen het gehele
budget berekend op basis van de nieuwe systematiek.
• In de berekeningen wordt ook de ondersteuningsbekostiging meegenomen. Voor sbo-scholen wordt bij de berekening volgens de oude
systematiek de ondersteuningsbekostiging meegenomen op basis van
het aantal leerlingen op 1 oktober 2021.
Voorbeeld bij onderdeel A (de letters corresponderen met de letters uit de
formule in de wet)
1.

2.

3.

Stel school X ontvangt op basis van 1 oktober 2021 volgens de oude
systematiek € 1.000.000 (D) en volgens de nieuwe systematiek
€ 900.000 (E).
Stel de school heeft op 1 februari 2022 210 leerlingen en ontvangt
daarom volgens de nieuwe systematiek € 920.000 (F). Het bedrag per
leerling is dan € 4.381 (B).
Het bedrag per leerling volgens de oude systematiek, die hoort bij
1 februari 2022, is in dat geval [(€ 1.000.000 / € 900.000) * (€ 920.000
/ 210)] = € 4.868 (A).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

38

4.

5.

6.

Het verschil tussen beide bedragen is (€ 4.868 – € 4.381 =) € 487.
Deze school heeft dus te maken met een negatief herverdeeleffect
van [(€ 4.381 – € 4.868) / € 4.868 =] – 10%.
Het verschil tussen beide bedragen per leerling volgens teldatum
1 februari 2022 wordt voor 75% (C) in het eerste jaar meegenomen.
Dit leidt tot een aanvulling van [(€ 4.868 – € 4.381) * 75% * 210
leerlingen = € 76.667. Het budget voor 2023 is voor school X wordt
daarmee (€ 920.000 + € 76.667) = € 996.667.
Voor 2024 en 2025 wordt een nieuw bedrag per leerling berekend op
basis van het aantal leerlingen op 1 februari uit het voorgaande jaar.
Het oude bedrag per leerling van € 4.868 blijft gelijk (behoudens
loon- en prijsbijstellingen). Vervolgens wordt het verschil tussen het
nieuwe bedrag en oude bedrag per leerling vermenigvuldigd met het
aantal leerlingen op 1 februari. Dit bedrag wordt voor respectievelijk
50% en 25% opgeteld/afgetrokken van het bedrag op basis van de
nieuwe systematiek in 2024 en 2025.

Onderdeel B
Er wordt van uitgegaan dat besturen elk jaar in staat zijn om binnen hun
financiële planning rekening te houden met een toe- of afname van hun
budget ter hoogte van 1%. Bij een grotere afname is het risico groter dat
de onderwijskwaliteit in het geding komt. Bij een grotere toename is het
risico groter dat geld niet weggezet kan worden en reserves toenemen.
Daarom worden op schoolniveau gedurende de drie overgangsjaren de
herverdeeleffecten gemaximeerd. Voor het eerste jaar mogen de
herverdeeleffecten binnen de range – 1% tot en met 1% vallen, voor het
tweede jaar binnen – 2% tot en met 2% en voor het derde/laatste jaar
binnen – 3% tot en met 3%. Dit betekent wel dat de terugval na uitwerking
van de overgangsregeling groter kan zijn door het wegvallen van de
compensatie. De kosten voor de maximering van de negatieve herverdeeleffecten worden gedekt uit de «opbrengsten» van de maximering van de
positieve herverdeeleffecten.
Voorbeeld bij onderdeel B
1.

2.

3.
4.

School X, uit het voorbeeld bij A, krijgt voor 2023 een budget van
€ 996.667.
Op basis van de oude systematiek zou de school, op basis van
teldatum 1 februari 2022, (€ 4.868 (A) * 210 leerlingen (Ti)) =
€ 1.022.222 hebben ontvangen. Het herverdeeleffect is [(€ 996.667 –
€ 1.022.222) / € 1.022.222 =] – 2,5%. Dat is minder dan het maximale
negatieve herverdeeleffect van – 1% in het eerste jaar. Daarmee komt
deze school in aanmerking voor een aanvulling.
De bekostiging wordt zodanig aangevuld dat het herverdeeleffect
– 1% wordt. Dat betekent een aanvulling van [-(-2,5% – 1%) *
€ 1.022.222) = € 15.333.
Het budget voor school X voor 2023 wordt daarmee (€ 996.667 +
€ 15.333 =) € 1.012.000.
Voor 2024 en 2025 wordt vervolgens gekeken of het herverdeeleffect
extremer is dan respectievelijk – 2%/+ 2% en – 3%+ 3%. School X zou
bij eenzelfde herverdeeleffect als in 2023 van – 2,5%, in 2024 dus ook
in aanmerking komen voor een aanvulling maar in 2025 niet meer.
Overigens zou de aanvulling in 2024 kleiner zijn dan in 2023, omdat
wordt aangevuld tot een herverdeeleffect van – 2% in plaats van
– 1%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

39

Onderdeel C
Vanaf 2026, drie jaar na de inwerkingtreding van de wet, wordt de
bekostiging geheel volgens de nieuwe bekostigingssystematiek berekend
en uitgekeerd. Mogelijk zijn er besturen die er dan in één jaar fors op
achteruit gaan. Deze besturen hebben zich al gedurende de overgangsregeling op deze achteruitgang kunnen voorbereiden, maar toch kan zo’n
teruggang resulteren in financiële problemen. In een dergelijk geval
bestaat de mogelijkheid voor een bestuur om in 2026 aanvullende
bekostiging aan te vragen. Daarbij zijn twee voorwaarden van toepassing:
• Het negatieve herverdeeleffect moet groter zijn dan – 3%;
• Het bestuur moet aantonen waarom er financiële problemen zijn en
waarom deze het gevolg zijn van de nieuwe bekostigingssystematiek.
Besturen dienen de aanvraag voor aanvullende bekostiging in bij DUO.
12.2 Inwerkingtreding
De inwerkingtreding van onderdelen van dit wetsvoorstel is voorzien voor
1 februari 2022. Dit is de teldatum die gebruikt wordt voor de bekostiging
voor kalenderjaar 2023. Kalenderjaar 2023 is het eerste jaar wanneer via
de nieuwe bekostigingssystematiek bekostigd wordt. Aangezien in 2022
via de bestaande bekostigingssystematiek bekostigd wordt, zullen enkele
delen van het wetsvoorstel pas vanaf 1 januari 2023 in werking treden.
Artikelsgewijze toelichting
Algemeen
Het wetsvoorstel voorziet in de WPO, de WEC en de WPO BES in drie
nieuwe afdelingen waarin de kernbepalingen van de vereenvoudigde
bekostigingssystematiek zijn vormgegeven. Dit betekent veel nieuwe
bepalingen en veel verschuivingen in de nummering van de artikelen.
Deze nummering was al niet meer erg toegankelijk vanwege de vele
wijzigingen in de loop der jaren. Om die reden is ervoor gekozen een
aantal artikelen en artikelreeksen te vernummeren, zodat een leesbare en
toegankelijke wetstekst ontstaat. Dientengevolge bevat het wetsvoorstel
een aantal wetstechnische vernummeringen en worden verwijzingen naar
de nieuwe artikelnummers aangepast. Deze wijzigingen behoeven geen
inhoudelijke toelichting, wel is een transponeringstabel opgenomen.
Bij de vernummergingen is uitgegaan van de geldende tekst van te
wijzigen wetten, zoals die moet komen te luiden na inwerkingtreding van
enkele recente en aanhangige wetswijzigingen, te weten: de Wet register
onderwijsdeelnemers35, de Wet meer ruimte voor nieuwe scholen,36 de
Wet actualisering deugdelijkheidseisen funderend onderwijs en de wet
vereenvoudiging grondslagen bekostiging vo-scholen.37 Met het
wetsvoorstel beëindiging vervangingsfonds en modernisering participatiefonds is geen rekening gehouden, aangezien deze ten tijde van de
35

Wet van 20 februari 2019 inzake bundeling en aanpassing van regels over de registers met
betrekking tot onderwijsdeelnemers (Wet register onderwijsdeelnemers), Stb. 2019, 119.
36
Wet tot wijziging van diverse onderwijswetten door het wijzigingen van de systematiek van
het in aanmerkingen brengen voor bekostiging van nieuwe openbare en bijzondere scholen
zodat er meer ruimte is voor een nieuw onderwijsaanbod (meer ruimte voor nieuwe scholen),
Stb. 2020, 160.
37
Wet van 1 juli 2020 tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het onderwijstoezicht en enkele
andere wetten in verband met actualisering van de deugdelijkheidseisen, het daarmee
samenhangende onderwijstoezicht en vermindering van administratieve verplichtingen in het
funderend onderwijs, alsmede reparatie van wetstechnische gebreken (actualisering deugdelijkheidseisen funderend onderwijs), Stb. 2020, 235.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

40

indiening van voorliggende wet nog bij de Tweede Kamer in behandeling
was.38 De vernummering is gebaseerd op de stand van zaken op 1 oktober
2020.
Omwille van de voortgang van het wetsvoorstel wordt een volgende
actualisering van deze wijziging in de nummering pas voorgesteld bij nota
van wijziging op onderhavig wetsvoorstel. Tegen die tijd is duidelijk of de
andere genoemde wetsvoorstellen nog invloed hebben op de nummering,
en kan een aanvullende vernummering als gevolg van eventuele
amendementen in de wettekst worden verwerkt.
Tot slot nog een opmerking over de volgorde van de wijzigingen die met
name vanwege de vernummeringen aandacht nodig heeft. Wetswijzigingen worden – tenzij anders aangegeven – van boven naar beneden
uitgevoerd. Dat is bijvoorbeeld van belang bij de onderdelen van artikel I
van het wetsvoorstel waarin de afdelingen 4 t/m 7 van hoofdstuk 1, titel IV,
vervallen en vervolgens artikelnummers uit die afdelingen worden
gebruikt voor het formuleren van nieuwe artikelen.
ARTIKEL I. WIJZIGING VAN DE WET OP HET PRIMAIR ONDERWIJS
Artikel I, onderdelen A tot en met D, F, G, I, K, M t/m R, T, U, Z t/m DD, EE
t/m UU, WW t/m CCC, EEE t/m III en KKK. Dit betreffen de wetstechnische
wijzingen, zoals vernummering. Zie de transponeringstabel, opgenomen
in bijlage 1 bij deze memorie van toelichting.
Artikel I, onderdeel E
In het algemeen deel van deze toelichting is uiteengezet dat in deze wet in
artikel 18a, achtste lid, onderdeel g, wordt voorzien in een nieuwe
groeibepaling voor speciale scholen voor basisonderwijs en scholen voor
(voortgezet) speciaal onderwijs. In het geldende artikel 124 WPO (voor
speciale scholen voor basisonderwijs, hierna: sbo-scholen), artikel 125b
WPO (voor scholen voor speciaal onderwijs en scholen voor speciaal en
voortgezet speciaal onderwijs, voor zover daaraan speciaal onderwijs
wordt verzorgd, hierna: so-scholen) en artikel 85d WVO (voor scholen
voor voortgezet speciaal onderwijs en scholen voor speciaal en voortgezet
speciaal onderwijs, voor zover daaraan voortgezet speciaal onderwijs
wordt verzorgd, hierna: vso-scholen) is bepaald dat in het geval op
1 februari het aantal leerlingen op deze scholen meer bedraagt dan het
aantal leerlingen van die scholen op 1 oktober daaraan voorafgaand, het
samenwerkingsverband hiervoor per leerling een bij ministeriële regeling
te bepalen bedrag aan die scholen overmaakt. Voor (v)so-scholen kwam
daar nog een bedrag bij dat afhankelijk was van de in de toelaatbaarheidsverklaring opgenomen ondersteuningsbehoefte van de leerling en dat
overeenkwam met één van de bedragen die bij ministeriële regeling
werden vastgesteld. De regeling was bedoeld om de groei gedurende het
schooljaar, dus in de periode oktober tot februari, mee te nemen in de
bekostiging. Als gevolg van de verschuiving van de teldatum van
1 oktober naar 1 februari is de groeibepaling voor sbo- en (v)so-scholen in
deze vorm niet meer nodig, aangezien de groei is verwerkt in de teldatum
van 1 februari. Dientengevolge worden de onderdelen i en j van artikel
18a, achtste lid, geschrapt. Onderdeel h verwijst naar artikelen over de

38

Wetsvoorstel tot Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met beëindiging van de verplichte aansluiting bij een rechtspersoon in
verband met kosten van vervanging en in verband met wijziging van de wijze waarop de
werkloosheidsuitkeringen worden verevend (beëindiging vervangingsfonds en modernisering
participatiefonds), TK 2019/20, 35400.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

41

bekostiging van de materiële instandhouding die komen te vervallen en
wordt om die reden geschrapt.
Door het afschaffen van de groeibepaling kan echter een ongewenst
strategisch gedragseffect ontstaan voor het moment van doorverwijzen
van een leerling door reguliere scholen naar sbo- of (v)so-scholen. Om die
reden is ervoor gekozen in artikel 18a voor te schrijven dat het samenwerkingsverband in het ondersteuningsplan opneemt op welke wijze wordt
bepaald of er sprake is van een meer dan gemiddelde toename van het
aantal ingeschreven leerlingen met een toelaatbaarheidsverklaring bij de
aan het samenwerkingsverband deelnemende sbo- en (v)so-scholen in de
periode na 1 februari en hoe deze scholen hiervoor worden gecompenseerd. De leerlingen van een residentiële instelling in de zin van artikel 40,
zestiende lid, van de WEC, tellen voor de toepassing van dit artikel niet
mee. Leerlingen die geplaatst zijn in een inrichting, accommodatie of
residentiële instelling worden weliswaar aangemerkt als toelaatbaar tot
het speciaal onderwijs, maar zijn voor deze voorgestelde wettelijke
bepaling niet relevant omdat het samenwerkingsverband geen invloed
heeft op deze plaatsingen. Dientengevolge is onderdeel g vervangen door
een nieuwe tekst waarin is voorzien in deze situatie.
In een aantal leden van artikel 18a vervalt het zinsdeel «in het samenwerkingsverband», omdat thans als een leerling met een toelaatbaarheidsverklaring naar een speciale school voor basisonderwijs in een ander
samenwerkingsverband gaat, dat samenwerkingsverband ook een TLV
moet afgeven (het huidige artikel 40, achtste lid). Deze eis komt te
vervallen door de wijziging van artikel 18a: een leerling met een toelaatbaarheidsverklaring mag naar iedere speciale school voor basisonderwijs,
ook al behoort deze niet tot het samenwerkingsverband dat de toelaatbaarheidsverklaring heeft verstrekt en het samenwerkingsverband
waartoe de school behoort hoeft niet opnieuw een TLV af te geven. Omdat
door de wetswijziging de speciale school voor basisonderwijs de door een
samenwerkingsverband afgegeven TLV registreert, wordt direct duidelijk
welk samenwerkingsverband verantwoordelijk is en is het niet meer nodig
dat het samenwerkingsverband waar de school is gevestigd ook een TLV
afgeeft. Hierdoor vervalt ook de administratieve handeling om grensverkeer te verrekenen tussen samenwerkingsverbanden (het huidige
artikel 125).
Artikel I, onderdeel H
Artikel 40 wordt op een drietal punten gewijzigd. Het achtste lid wordt
vervangen door een nieuwe achtste lid, waarin de toelaatbaarheid is
geactualiseerd. Hierin komt de geldende tekst van het elfde lid van artikel
40 van de Wet op de expertisecentra tot uitdrukking. Sbo-scholen worden
voortaan verplicht toelaatbaarheidsverklaringen vast te leggen. De
gevallen waarvoor dit geldt wordt gelijkgesteld aan het (v)so. Aan artikel
40 wordt ten slotte een nieuw lid toegevoegd, zodat overeenkomstig
artikel 40, vijftiende lid van de Wet op de expertisecentra, voor sbo-scholen de toelaatbaarheidsverklaringen voor leerlingen op sbo-scholen
voortaan voor een minimale duur hebben. De minimale duur is gelijk aan
de toelaatbaarheidsverklaringen voor leerlingen op (v)so-scholen en
bedraagt een heel schooljaar plus het restant van het schooljaar waarin de
toelaatbaarheidsverklaring is verstrekt.
Artikel I, onderdeel J
In dit onderdeel wordt artikel 69 opnieuw vastgesteld met een nieuw
opschrift (algemene bepalingen bekostiging) waarin beter de inhoud van
het artikel tot uitdrukking komt. Tevens is een aantal tekstuele verbete-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

42

ringen aangebracht: het eerste lid, eerste volzin wordt opnieuw vastgesteld en de tweede daarop volgende volzinnen zijn verplaatst naar het
tweede en derde lid, omdat zij een ander onderwerp betreffen. Deze
wijzigingen zijn van technische aard en verbeteren de leesbaarheid en
toegankelijkheid van deze bepaling. Het is meteen duidelijk dat het Rijk de
openbare en bijzondere scholen bekostigt met inachtneming van de van
toepassing zijnde artikelen en welke nadere regels bij of krachtens AMvB
kunnen worden gesteld.
Het eerste lid is aangevuld met de aanspraak van samenwerkingsverbanden op bekostiging van het Rijk. Op deze wijze wordt een expliciete
grondslag geformuleerd voor de bekostiging van samenwerkingsverbanden. In de voorheen geldende wet was slechts sprake van een
impliciete grondslag.
Het geldende derde lid van artikel 69 heeft twee onderdelen, waarvan een
onderdeel (a) ziet op de materiële instandhouding. Deze komt te vervallen,
zodat dit onderdeel ook kan vervallen. Het tweede onderdeel (b) vindt
geen toepassing in de uitvoeringspraktijk en komt om die reden te
vervallen. Het vierde lid regelt de totstandkomingsprocedure en deze
bepaling is in overeenstemming met aanwijzing 2.37 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving gebracht. Het vijfde lid blijft ongewijzigd.
Aan artikel 69 wordt een zesde lid toegevoegd, waarin expliciet is
geregeld dat een school of nevenvestiging die geen leerlingen heeft, niet
voor bekostiging in aanmerking komt. Dit vloeit impliciet voort uit het zijn
van een school en het in aanmerking komen voor bekostiging, maar een
expliciete regeling hieromtrent ontbreekt thans.
Verder is aan artikel 69 een nieuw zevende lid toegevoegd. Dit lid is
gelijkluidend aan het huidige artikel 134, tweede lid. Er is geen inhoudelijke wijziging beoogd. Deze bepaling past in de nieuwe systematiek van
titel IV, afdeling 4, beter in artikel 69.
Artikel I, onderdeel L
Artikel 71 (nieuw) is gemoderniseerd en beter leesbaar gemaakt door de
drie volzinnen onder te brengen in een eigen lid. De regeling is inhoudelijk
niet gewijzigd. In de uitvoeringspraktijk werden geen voorwaarden maar
regels gesteld. Bovendien is de aanduiding regels meer conform de
Aanwijzingen voor de regelgeving.
Artikel I, onderdeel R
Dit onderdeel voorziet in een toevoeging aan het huidige artikel 102,
waarin is geregeld waarvoor de gemeenteraad bij verordening een
regeling vaststelt. Vanwege het samenvoegen van de bekostiging van de
personeelskosten en de kosten voor de materiële instandhouding, vervalt
de manier waarop het normatief bepaalde aantal te huisvesten groepen
leerlingen wordt bepaald uit het huidige artikel 134. Het voorgestelde
onderdeel van het eerste lid regelt dat de gemeenteraad bij verordening
een regeling dient vast te stellen over de wijze waarop het aantal groepen
leerlingen wordt bepaald. Dat aantal groepen leerlingen werkt door in de
voorziening of bekostiging van ruimten voor lichamelijke oefening
(artikelen 126 en 127 (nieuw)).
Artikel I, onderdeel S
Dit onderdeel voorziet in het vervallen van een groot aantal artikelen
(artikelen 113 tot en met 132). Deze artikelen komen deels en in vereenvoudigde vorm terug in afdeling 4, waar de samenvoeging nader wordt
toegelicht. Dit onderdeel laat ook de artikelen 118 tot en met 118b
vervallen, dit als gevolg van de samenvoeging van de personeelskosten
en de kosten voor de materiële instandhouding. De regeling van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

43

geldende artikel 118b is in een gemoderniseerde vorm terug te vinden in
artikel 122 (nieuw), eerste en tweede lid. Ook onderdeel T voorziet in het
vervallen van een behoorlijk aantal artikelen (afdeling 8 en de artikelen
134 tot en met 149). Zie verder ook de transponeringstabel in bijlage 1 bij
deze memorie van toelichting.
Artikel I, onderdelen T en U
Na artikel 112 wordt een nieuw artikel geplaatst in afdeling 3. Het betreft
de regeling die in het huidige artikel 119 is opgenomen. Deze bepaling
wordt vernummerd tot artikel 113. Afdeling 3 inzake de voorzieningen in
de huisvesting is een systematisch logischer plek voor deze bepaling. Dit
geldt ook voor het huidige artikel 133. Ook deze bepaling wordt verplaatst
naar afdeling 3, als artikel 114. Inhoudelijk worden de artikelen niet
gewijzigd, wel wordt de tekst van artikel 113 (nieuw) gemoderniseerd en
aangepast aan de samenvoeging van de bekostiging van de personeelskosten en de kosten voor de materiële instandhouding.
Artikel I, onderdeel W
Dit onderdeel voorziet in een nieuwe afdeling 4, waarin de geldende
afdelingen 4, 5 en 6 zijn samengevoegd. Afdeling 4 regelt thans dat de
materiële voorzieningen voor de instandhouding van scholen wordt
bekostigd op basis van een programma van eisen. Afdeling 5 bevat thans
de grondslag voor de bekostiging van de personeelskosten en afdeling 6
de kosten voor het budget voor personeels- en arbeidsmarktbeleid. De
artikelen voor personele bekostiging, budget voor personeels- en
arbeidsmarktbeleid en artikelen voor de bekostiging van de materiële
instandhouding worden in de voorgestelde afdeling 4 samengevoegd en
vereenvoudigd. Voorts worden de berekeningsgrondslagen minder
gedetailleerd in hun opbouw. In paragraaf 2.3 van het algemeen deel van
de memorie van toelichting is de nieuwe bekostigingssystematiek
uiteengezet.
De nieuwe artikelen 115 en 116 zien op de reguliere bekostiging van
scholen. Daarnaast kent artikel 116 de extra bekostiging ingeval van
omstandigheden per school, zoals kleine basisscholen, basisscholen met
een internationale afdeling, onderwijsachterstanden, de groei gedurende
het schooljaar en vanwege nevenvestigingen (artikel 116, vierde lid).
Daarnaast is er de mogelijkheid van aanvullende bekostiging bij:
– bijzondere ontwikkelingen in het basisonderwijs (artikel 119) of
– bijzondere omstandigheden van een school (120).
Artikel 121 ziet op de ondersteuningsbekostiging die aan speciale scholen
voor basisonderwijs wordt verstrekt. De bekostiging vanuit de samenwerkingsverbanden voor de lichte ondersteuning van leerlingen met een
ondersteuningsbehoefte is opgenomen in afdeling 5 (artikelen 122 tot en
met 125). Ten slotte ziet artikel 117 op de bekostiging bij het samenvoegen
van scholen en in artikel 118 is de teldatum opgenomen.
Artikel 115. Bekostiging scholen
De kosten van scholen omvatten de personeelskosten en de exploitatiekosten, zo bepaalt artikel 115, eerste lid. De berekening van de bekostiging
voor personeel en exploitatie wordt daarmee geregeld in één bepaling,
die in de plaats komt van de geldende artikelen 113, 114, 119a, 120, 124,
125 en 125b van de WPO. Die combinatie in één bepaling ligt voor de
hand omdat de berekening vereenvoudigd wordt. Waar nu nog sprake is
van diverse parameters die elk een onderdeel vormden van een complexe
berekening, is door deze wet sprake van een bedrag per school en per
leerling. Daarmee hoeven die afzonderlijke parameters nu niet meer apart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

44

beschreven te worden. Er wordt uitgegaan van een beperkt aantal prijzen
per leerling en per school, in plaats van veel verschillende bekostigingsonderdelen en parameters.
Eerste lid
Het eerste lid regelt dat de bekostiging is bestemd voor de kosten voor
personeel en exploitatie van een school.
Tweede lid
Het tweede lid van artikel 115 voorziet in een – niet limitatieve – opsomming van de kosten waarvoor de bekostiging in ieder geval wordt
verstrekt. Zo is helder waarvoor een school bekostiging krijgt. De
formulering van deze bepaling sluit zoveel mogelijk aan bij de formulering
in de WVO (wetsvoorstel vereenvoudiging grondslagen bekostiging
vo-scholen).39 Deze componenten zijn niet nieuw, maar stonden verspreid
in de verschillende artikelen van hoofdstuk 1, titel IV, afdelingen 4 en 5 van
de WPO. In de eerste plaats gaat het over de personeelskosten in brede
zin. Dus niet alleen de salariskosten, maar ook de werkgeverslasten en de
kosten voor bijvoorbeeld vervanging of inhuur van personeel. In de
tweede plaats betreft het exploitatiekosten in brede zin. Bij exploitatiekosten gaat het om de jaarlijkse kosten voor onderhoud (inclusief
bouwkundige aanpassingen) van het gebouw en het terrein, energie- en
waterverbruik, middelen, administratie, beheer en bestuur, schoonmaak
en publiekrechtelijke heffingen. De kosten voor vervanging van personeel
en werkloosheidskosten, waarin thans artikel 126 voorziet, valt straks
onder het bepaalde in het tweede lid, onderdelen a en b, van artikel 115.
Derde tot en met het zevende lid
In het derde lid(nieuw) wordt bepaald dat de bekostiging voor de in het
tweede lid bepaalde kosten moeten worden aangewend. Dit is thans
geregeld in artikel 148, eerste lid. Het vierde lid(nieuw) betreft de
geldende regeling in artikel 148, tweede lid. Het vijfde lid(nieuw) bevat de
tekst van artikel 148b, zoals deze is toegevoegd in het wetsvoorstel
deugdelijkheidseisen. Het nieuwe zesde lid bevat dezelfde delegatiemogelijkheid als het geldende artikel 148. Het zevende lid(nieuw) betreft het
bepaalde in het geldende artikel 148a. Ook voor deze bepaling geldt dat
geen inhoudelijke wijziging heeft plaatsgevonden. Na inwerkingtreding
van onderhavig wetsvoorstel berust de Regeling beleggen, lenen en
derivaten OCW 2016 mede op artikel 115, zevende lid.
Artikel 116. Hoogte bekostiging scholen
Dit artikel regelt hoe de hoogte van de bekostiging voor personeel en
exploitatie wordt berekend. Het komt in plaats van (onderdelen van) de
artikelen 113, 120, 121 en 134 van de WPO.
Eerste lid
Het eerste lid van dit artikel maakt expliciet dat de Minister van OCW de
bekostiging voor scholen vaststelt.

39

Kamerstukken II 2019/20, 35 354, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

45

Tweede lid
Dit lid van artikel 116 regelt hoe de reguliere bekostiging van scholen is
opgebouwd. Alle scholen ontvangen deze bekostiging, die bestaat uit
twee onderdelen: een bedrag per school en een bedrag per leerling.
Voorheen werden deze bedragen ook toegekend, maar kwamen de
bedragen tot stand door toepassing van een groot aantal parameters.
Door de vereenvoudiging van de bekostiging is dit niet langer nodig en
kan worden volstaan met het onderscheiden van deze twee parameters.
Derde lid
Het derde lid van artikel 116 voorziet in de mogelijkheid dat het bedrag
voor scholen van verschillende grootte kan variëren en voor basisscholen
en speciale scholen voor basisonderwijs anders wordt vastgesteld.
Vierde lid
Bij AMvB wordt geregeld in welke gevallen en onder welke voorwaarden
het bevoegd gezag van een school in aanmerking komt voor extra
bekostiging. In ieder geval krijgen kleine basisscholen en basisscholen
met een afdeling voor internationaal georiënteerd basisonderwijs een
extra bedrag naast de reguliere bekostiging, bedoeld in artikel 116, eerste
lid. Ook wordt een extra bedrag toegekend aan het bevoegd gezag van
scholen voor de bestrijding van onderwijsachterstanden, de groei van het
aantal leerlingen gedurende het schooljaar en de omstandigheid dat
onderwijs wordt gegeven op een of meer nevenvestigingen van een
basisschool.
Vijfde lid
Het vijfde lid van artikel 116 waarborgt dat de bekostiging voldoet aan de
redelijke behoefte van een in normale omstandigheden verkerende
school. Voor het criterium «redelijke behoefte» is in het verleden gekozen
om aan te geven in welke mate er met de bekostiging wordt voorzien in
de behoeften van een in normale omstandigheden verkerende school.
Daarmee is geaccepteerd dat het bekostigingssysteem is gebaseerd op
het macroniveau en voorziet in de behoefte van de gemiddelde school.
Het is de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen om zo met de
middelen om te gaan dat de inkomsten in balans zijn en blijven met de
uitgaven.
Zesde lid
Het zesde lid voorziet dat bij ministeriële regeling jaarlijks de in dit artikel
geregelde bedragen worden vastgesteld en nadere regels worden gesteld
over het berekenen van de hoogte van de bekostiging.
Zevende lid
In het zevende lid van dit artikel is geregeld dat de bedragen gelden voor
het kalenderjaar volgend op het tijdstip van vaststelling, dat nader wordt
toegelicht bij artikel 118.
Achtste, negende en tiende lid
Het achtste, negende en tiende lid van artikel 116 regelt dat de bedragen
zo nodig worden aangepast voor loon- en prijsontwikkelingen, als ‘s Rijks
financiën dit toelaat. Deze regeling is weliswaar tekstueel vereenvoudigd,
maar inhoudelijk wordt niet voorzien in een wijziging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

46

Artikel 117. Bekostiging bij samenvoeging
Artikel 117 voorziet in een regeling van de bekostiging bij samenvoeging
van basisscholen of speciale scholen voor basisonderwijs.
Het eerste lid van artikel 117 regelt de samenvoeging van basisscholen.
Het artikellid bepaalt dat de bekostiging bij samenvoeging van alle
betrokken scholen wordt gehandhaafd tot het einde van het kalenderjaar
waarin de basisscholen zijn samengevoegd. Dit was voorheen in artikel
134, negende en tiende lid geregeld. Er is aan het artikellid in de eerste
plaats toegevoegd dat, wil er sprake zijn van samenvoeging, er één of
meer basisscholen moeten worden opgeheven. In de praktijk komt het
daarnaast voor dat bij een samenvoeging van twee of meer scholen niet
alle of helemaal geen leerlingen van de bij de samenvoeging betrokken
scholen overgaan naar de school die blijft bestaan na de samenvoeging.
Dientengevolge is in dit artikel voor wat betreft de bekostiging bij
samenvoeging geregeld dat sprake moet zijn van een minimale instroom
in de samengevoegde school. De vaststelling van de minimale instroom
vindt plaats bij of krachtens AMvB.
Na de vereenvoudiging is er sprake van een kalenderjaarbekostiging.
Daarmee ligt voor de hand om het huidige artikel 121, derde lid te
handhaven (maar dan op basis van 1 februari T-1) en artikel 134, negende
lid, van toepassing te verklaren voor de gehele basisbekostiging. Daarmee
wordt dan geregeld dat bij een samenvoeging de bekostiging van de
opgeheven school blijft doorlopen tot het einde van het kalenderjaar en
dat in het volgende kalenderjaar de leerlingen op 1 februari t-1 van de
opgeheven school meetellen bij de overblijvende school. Dit werkt in het
voordeel voor scholen ten opzichte van de huidige situatie, waarin alleen
de bekostiging voor de materiële instandhouding doorloopt. Deze
regeling is, evenals in het voorheen geldende stelsel, van overeenkomstige toepassing op de samenvoeging van twee of meer speciale scholen
voor basisonderwijs. Dit is opgenomen in het tweede lid. De ondersteuningsbekostiging blijft ook doorlopen tot einde van het kalenderjaar.
Artikel 118. Teldatum aantal leerlingen
Dit artikel is nieuw. In dit artikel is geregeld dat de Minister voor de
vaststelling van de bekostiging, bedoeld in artikel 69, het aantal leerlingen
op de school in aanmerking neemt op 1 februari van het jaar, voorafgaand
aan het jaar waarop de bekostiging betrekking heeft. Dit is nodig om de
bekostiging op kalenderjaarbasis toe te kennen. Dit is verder toegelicht in
het algemene deel van de memorie van toelichting.
Ingeval van samenvoeging van scholen is dezelfde teldatum van
toepassing om het aantal leerlingen te bepalen van alle bij de samenvoeging betrokken scholen. Ingeval van nieuwe scholen wordt voor het
eerste kalenderjaar gebruik gemaakt van 1 oktober uit hetzelfde kalenderjaar als teldatum. Vanaf het tweede kalenderjaar geldt de teldatum van
1 februari uit datzelfde kalenderjaar. Vanaf het derde kalenderjaar geldt de
teldatum van 1 februari uit het voorgaande kalenderjaar, net als voor
andere scholen.
Artikel 119. Aanvullende bekostiging bij bijzondere ontwikkelingen
Artikel 119 is opnieuw vormgegeven, maar betreft inhoudelijk geen
nieuwe regeling. Het voegt de artikelen 116, eerste lid, en 123, eerste lid,
samen. Voorheen waren in de artikelen 116 en 123 de bijzondere
ontwikkelingen in de sector en de bijzondere omstandigheden van een
school gecombineerd voor personeelskosten respectievelijk kosten voor
de materiële instandhouding. Vanwege de leesbaarheid en de toegankelijkheid zijn niet alleen de kostensoorten samengevoegd, maar zijn de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

47

bepalingen over bijzondere ontwikkelingen respectievelijk omstandigheden in aparte artikelen opgenomen (artikel 119 en 120).
Eerste lid
Het eerste lid van artikel 119 kent aan de Minister de bevoegdheid toe om
ingeval van bijzondere ontwikkelingen in het basisonderwijs die van
invloed zijn op de hele sector, bekostiging te verstrekken in aanvulling op
de reguliere bekostiging, bedoeld in artikel 116.
Tweede en derde lid
Ingevolge het tweede lid kunnen bij ministeriële regeling regels worden
gesteld over het verstrekken van de bekostiging. De Minister kan een
bekostigingsplafond instellen. Artikel 4:26, eerste lid, van de Awb schrijft
voor dat het vaststellen van verdeelregels gebeurt bij of krachtens
wettelijk voorschrift. Daarom regelt het derde lid expliciet dat ingeval
sprake is van een bekostigingsplafond, een ministeriële regeling de
verdeelregels vaststelt die bepalen hoe de middelen worden verdeeld.
Artikel 120. Aanvullende bekostiging bij bijzondere omstandigheden
Dit artikel is – evenals artikel 119 – in deze vorm nieuw. Het omvat het deel
van de voorheen geldende artikelen inzake de aanvullende bekostiging bij
bijzondere omstandigheden van een individuele school (artikelen 116,
tweede lid en 123, tweede lid). Het artikel voorziet niet meer in de
verplichting om bij de aanvraag een accountantsverklaring als bedoeld in
artikel 2:393, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek te voegen. De reden
hiervoor is dat deze verplichting voorheen slechts gold voor de bekostiging van de kosten voor de materiële instandhouding en niet voor de
personele kosten. Ter uniformering is gekozen de wettelijke verplichting te
laten vervallen. Verder wordt de expliciete verplichting niet meer nodig
geacht, omdat in algemene zin is bepaald dat verplichtingen kunnen
worden opgelegd
Eerste en tweede lid
Het eerste lid bepaalt dat de Minister ook in individuele gevallen op
aanvraag van een bevoegd gezag bekostiging kan verstrekken, in
aanvulling op de bekostiging op grond van artikel 116 en de bekostiging
vanwege bijzondere ontwikkelingen in de sector op grond van artikel 119.
Aanvullende bekostiging kan alleen maar worden verstrekt als sprake is
van bijzondere omstandigheden van een school die het bevoegd gezag
niet kon voorzien en waardoor, al of niet mede door de financiële positie,
de kwaliteit of continuïteit van het onderwijs in gevaar komt.
Derde en vierde lid
De aanvraag moet door het bevoegd gezag worden ingediend in het
kalenderjaar waarin de bijzondere omstandigheden zich voor het eerst
voordoen. Een school kan geen aanvraag met terugwerkende kracht
indienen voor eerdere jaren. De beslistermijn op aanvragen van het
bevoegd gezag is 28 weken. Deze termijn is langer dan gebruikelijk (de
Awb stelt, dat bij ontbreken van een wettelijke termijn de dan in acht te
nemen redelijke termijn in ieder geval is verstreken na acht weken), en
kan worden verlengd. In de praktijk blijkt dat het onderzoek naar de aard
van de bijzondere omstandigheden om te komen tot een zorgvuldige
afweging van belangen meer tijd vergt dan de gewone Awb-termijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

48

Vijfde lid
Artikel 4:26, eerste lid, van de Awb schrijft voor dat het vaststellen van
verdeelregels gebeurt bij of krachtens wettelijk voorschrift. Daarom regelt
het vijfde lid expliciet dat in geval sprake is van een bekostigingsplafond,
een ministeriële regeling verdeelregels zal vaststellen die bepalen hoe de
middelen worden verdeeld indien het plafond wordt overschreden.
Artikel 121. Bekostiging speciale scholen voor basisonderwijs
Artikel 121 bepaalt dat in aanvulling op de reguliere bekostiging van
artikel 116 een speciale school voor basisonderwijs een bedrag ontvangt
per leerling voor wie het samenwerkingsverband heeft bepaald dat deze
toelaatbaar is op een speciale school voor basisonderwijs.
Artikel I, onderdeel X
Onderdeel X voorziet in een nieuwe afdeling 5 waar de bekostiging van de
samenwerkingsverbanden is geregeld. In dit onderdeel worden de
artikelen inzake de samenwerkingsverbanden die tot nu tot waren
opgenomen in de twee oude paragrafen 4 en 5 over de bekostiging van de
personeelskosten en de materiële instandhouding samengevoegd. Daarbij
wordt onderscheid gemaakt tussen lichte en zware ondersteuning,
aangezien deze aanduidingen ook in de uitvoeringspraktijk worden
gebruikt.
Artikel 122. Bekostiging lichte ondersteuning samenwerkingsverbanden
Artikel 122 voorziet in de toekenning van ondersteuningsbekostiging voor
het samenwerkingsverband, voor de inrichting van de ondersteuningsstructuur en de ondersteuningsvoorzieningen voor de lichte ondersteuning. De hoogte van het toegekende bedrag is afhankelijk van het
aantal leerlingen op de vestigingen van de basisscholen in het samenwerkingsverband op 1 februari van het jaar voorafgaand aan het jaar
waarover de bekostiging plaatsvindt. Op dat bedrag wordt een bedrag in
mindering gebracht voor elke leerling die door het samenwerkingsverband op grond van artikel 40, achtste lid, toelaatbaar is verklaard tot
een speciale school voor basisonderwijs. Beide bedragen per leerling
worden jaarlijks vastgesteld bij ministeriële regeling.
Artikel 123. Vermindering bekostiging basisscholen bij uitputting lichte
ondersteuning samenwerkingsverbanden
Indien het totaal van de lichte ondersteuningsbekostiging die sbo-scholen
direct vanuit het Rijk op basis van de geregistreerde toelaatbaarheidsverklaringen ontvangen de lichte ondersteuningsbekostiging van het
samenwerkingsverband overschrijdt, wordt het bedrag waarmee die
bekostiging wordt overschreden in mindering gebracht op de bekostiging
van alle basisscholen waarvan één of meer vestigingen zijn gelegen in het
gebied van het samenwerkingsverband. Dit bedrag wordt per basisschool
bepaald op basis van het leerlingenaantal van de desbetreffende vestiging
of vestigingen in het samenwerkingsverband ten opzichte van het totaal
aantal basisschoolleerlingen in het samenwerkingsverband.
Artikel 124. Bekostiging zware ondersteuning samenwerkingsverbanden
Aan het samenwerkingsverband wordt eveneens bekostiging toegekend
voor de inrichting van de ondersteuningsstructuur en de ondersteuningsvoorzieningen voor de zware ondersteuning. Deze bekostiging is
afhankelijk van het aantal leerlingen op vestigingen van scholen in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

49

samenwerkingsverband op 1 februari van het jaar voorafgaand aan het
jaar waarover de bekostiging plaatsvindt en ook dit bedrag per leerling
wordt jaarlijks vastgesteld bij ministeriële regeling.
Voor elke leerling die op 1 februari van het jaar voorafgaand aan het jaar
waarover de bekostiging plaatsvindt, was ingeschreven op een school
voor speciaal onderwijs of speciaal en voortgezet speciaal onderwijs
behorend tot cluster 3 of 4, bedoeld in de Wet op de expertisecentra, voor
zover het betreft het daaraan verzorgde speciaal onderwijs wordt een
bedrag in mindering gebracht op de bekostiging, bedoeld in het eerste lid,
van het samenwerkingsverband dat de leerling op grond van artikel 40,
tiende lid, van de Wet op de expertisecentra toelaatbaar heeft verklaard
tot het speciaal onderwijs. Dit bedrag is afhankelijk van de in de toelaatbaarheidsverklaring opgenomen ondersteuningsbehoefte van de leerling
en wordt – evenals de ondersteuningsbekostiging – bij ministeriële
regeling vastgesteld.
Deze regeling is van overeenkomstige toepassing op leerlingen in
residentiële instellingen aan wie op 1 februari van het kalenderjaar
voorafgaand aan het jaar waarover de bekostiging plaatsvindt onderwijs
werd gegeven op basis van een samenwerkingsovereenkomst als bedoeld
in artikel 71c, tweede lid, van de Wet op de expertisecentra.
Artikel 125. Vermindering bekostiging scholen bij uitputting zware
ondersteuning samenwerkingsverbanden
Artikel 125 voorziet voor de zware ondersteuning in een vergelijkbare
regeling als artikel 123. Indien het totaal van de zware ondersteuningsbekostiging die scholen voor speciaal onderwijs of speciaal en voortgezet
speciaal onderwijs, voor zover het daaraan verzorgde speciaal onderwijs
betreft, direct vanuit het Rijk op basis van de geregistreerde toelaatbaarheidsverklaringen ontvangen de zware ondersteuningsbekostiging van
het samenwerkingsverband overschrijdt. Dan wordt het bedrag waarmee
die bekostiging wordt overschreden in mindering gebracht op de
bekostiging van bo en sbo- scholen waarvan één of meer vestigingen zijn
gelegen in het gebied van het samenwerkingsverband. Het bedrag dat in
mindering wordt gebracht wordt per school bepaald op basis van het
leerlingenaantal van de desbetreffende vestiging of vestigingen in het
samenwerkingsverband ten opzichte van het totaal aantal bo- en
sbo-leerlingen in het samenwerkingsverband.
Artikel I, Onderdelen Y en Z
Deze onderdelen voorzien weliswaar in een nieuwe afdeling 6 en 7, maar
deze afdelingen bevatten de bestaande bepalingen van de artikelen 117 en
136 (Lichamelijke oefening) en de artikelen 140 en 141 (Gemeentelijke
beleid) alsmede de artikelen 142 tot en met 147 (overschrijdingsregeling)
en de artikelen 149 en 150 (Betaling).
De teksten zijn gemoderniseerd en geactualiseerd, door aanpassing aan
de samenvoeging en door te verwijzen naar de juiste, in dit wetsvoorstel
vernummerde artikelen. De regelingen zijn niet inhoudelijk gewijzigd. Er is
slechts gekozen voor een meer logische plek in de bekostigingstitel.
Artikel I, onderdeel EE
Dit onderdeel regelt het vervallen van artikel 180a. De inhoudelijke
regeling van de bekostiging van schoolbegeleiding is in het wetsvoorstel
voorzien in het nieuw artikel 115, tweede lid, onderdeel c, zodat artikel
180a kan vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

50

Artikel I, onderdeel HHH
Het huidige artikel 178a wordt vernummerd tot artikel 182. Aan deze
bepaling wordt toegevoegd dat voortaan ook het registratienummer van
het samenwerkingsverband voor leerlingen die zijn ingeschreven in het
sbo wordt vastgelegd. Hetzelfde geldt al voor leerlingen in het (v)so. Dit
extra gegeven zal te zijner tijd worden opgenomen in de regelingen inzake
het register onderwijsdeelnemers. Hiertoe zullen deze gegevens worden
voorgeschreven in de AMvB, behorende bij de Wet register onderwijsdeelnemers.
Artikel I, onderdeel RRR
In artikel 201 is, conform de Aanwijzingen voor de Regelgeving, geregeld
dat binnen vijf jaar na inwerkingtreding een evaluatie naar de StatenGeneraal wordt gestuurd over de doeltreffendheid en de effecten van de
vereenvoudiging van de grondslagen van de bekostiging. Voor verdere
toelichting wordt verwezen naar paragraaf 10 van het algemeen deel van
de memorie van toelichting.
Artikel I, onderdeel TTT
In dit onderdeel is voorzien in een overgangsregeling in het nieuwe artikel
213. Paragraaf 12 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
gaat in algemene zin in op de algemene overgangsregeling en de
specifieke overgangsregeling. Daarnaast bevat deze paragraaf
voorbeelden van de wijze waarop deze overgangsregelingen worden
toegepast.
Artikel 213. Overgangsrecht herverdeeleffecten bekostiging scholen
Dit artikel bevat de overgangsbepaling vanaf de invoering van de
vereenvoudigde bekostigingssystematiek voor basisscholen en speciale
scholen voor basisonderwijs. De overgangsperiode is drie jaar, waarna
vanaf het vierde jaar de nieuwe systematiek onverkort wordt toegepast. Er
is sprake van een overgangsperiode vanwege het feit dat de nieuwe
systematiek tot gevolg heeft dat er herverdeeleffecten optreden.
Eerste lid
Dit lid bevat het principe dat de bekostiging op basis van de nieuwe
systematiek de eerste drie jaren wordt vermeerderd of verminderd met
een bedrag. De hoogte van de vermeerdering of vermindering wordt
berekend zoals in de leden twee, drie en vier staat beschreven.
Tweede lid
In het tweede lid bevat de formule aan de hand waarvan het verschil
wordt berekend tussen het bedrag per leerling op basis van de nieuwe en
de oude systematiek op basis van de leerlingentelling van 1 februari 2022.
Dit verschil wordt vermenigvuldigd met het aantal leerlingen op 1 februari
uit het jaar voorgaande het jaar waarvoor de bekostiging wordt verstrekt
en de uitkomst wordt de eerste drie jaren vermenigvuldigd met respectievelijk 75%, 50% en 25%.
Voor een voorbeeld van toepassing van de formule wordt verwezen naar
paragraaf 12 van het algemene deel van de memorie van toelichting. In
het eerste deel van de formule (A-B) wordt het verschil berekend tussen
het bedrag per leerling wat een school zou hebben ontvangen op basis
van de oude systematiek en de nieuwe systematiek wanneer gebruik
wordt gemaakt van de telgegevens van 1 februari 2022. Voor sbo-scholen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

51

wordt ook de ondersteuningsbekostiging meegenomen (factor H in de
toelichting in het algemene deel). Doordat de gemiddelde gewogen
leeftijd (GGL) wordt afgeschaft, zijn niet alle gegevens uit de oude
systematiek beschikbaar met teldatum 1 februari 2022. De GGL wordt
namelijk opgevraagd met als peildatum 1 oktober. Om te voorkomen dat
de gegevens ook per 1 februari 2022 geleverd en verwerkt moeten worden
en er nieuwe prijzen berekend en gepubliceerd worden voor de oude
rekenregels met als teldatum 1 februari 2022, wordt er eerst een vergelijking gemaakt tussen de bekostiging op basis van de oude en nieuwe
systematiek op basis van 1 oktober 2021 (A). Dit zorgt voor een eenvoudigere uitvoering en leidt niet tot extra administratieve lasten voor het
veld.
In de formule van A wordt de bekostiging op basis van de oude systematiek (D) gedeeld door de bekostiging op basis van de nieuwe systematiek (E). Op deze manier vindt er een vergelijking plaats, waarbij
gebruik wordt gemaakt van dezelfde gegevens, namelijk op basis van
teldatum 1 oktober 2021. De uitkomst wordt vermenigvuldigd met de
bekostiging op basis van 1 februari 2022 (F) en vermenigvuldigd met het
aantal leerlingen op 1 februari 2022. Op deze manier wordt rekening
gehouden met het herverdeeleffect tussen de oude en nieuwe systematiek
op basis van eenzelfde teldatum en is er een bedrag dat kan worden
vergeleken met het bedrag per leerling op basis van de nieuwe systematiek met 1 februari als teldatum.
Derde en vierde lid
In het derde en vierde lid is een berekeningssystematiek opgenomen die
ervoor zorgt dat het herverdeeleffect van de school in de eerste drie jaren
na inwerkingtreding respectievelijk niet meer of minder is dan + 1% of
– 1%, + 2% of – 2% en + 3% of – 3% is. Hierbij wordt het herverdeeleffect
uitgedrukt als een percentage van het verschil tussen het nieuwe bedrag
en oude bedrag, waarbij het oude bedrag wordt berekend op basis van
teldatum 1 februari 2022 en voor alle jaren gelijk is.
Vijfde lid
Het vijfde lid bepaalt dat een bevoegd gezag een aanvraag voor aanvullende bekostiging mag indienen, indien dat kan aantonen dat het in het
jaar na de overgangsperiode financiële problemen ondervindt doordat het
herverdeeleffect van de scholen onder het bevoegd gezag minder is dan
– 3%.
Zesde en zevende lid
Doordat in het zesde lid artikel 116, zesde tot en met het tiende lid (nieuw)
van toepassing wordt verklaard, kunnen bij ministeriële regeling nadere
regels worden gesteld. Verder kunnen de bedragen worden aangepast als
gevolg van loon- en prijsbijstellingen zodat de vergelijking tussen het
oude en nieuwe bedrag op hetzelfde prijsniveau gebeurt.
ARTIKEL II. WIJZIGING VAN DE WET OP DE EXPERTISECENTRA
De inhoudelijke wijzigingen die zijn aangebracht in de Wet op de
expertisecentra komen grotendeels overeen met de wijzigingen in de
overeenkomstige artikelen van de WPO. De onderdelen van artikel II die
inhoudelijk afwijken van de WPO worden hieronder nader toegelicht.
Verder voorziet het wetsvoorstel in een aantal wetstechnische wijzigingen,
zoals de juiste verwijzingen naar de (inhoudelijk) gewijzigde bepalingen.
Het gaat dan om de onderdelen A t/m E, H t/m J, M, P, S t/m QQ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

52

Artikel II, onderdelen F en GDit onderdeel voorziet in een modernisering
van artikel 70. Het onderdeel G ziet op wijziging van artikel 71 en betreft
een modernisering. Deze onderdelen komt overeen met Artikel I,
onderdelen J en L.
Artikel II, onderdeel K
De wijziging uit dit onderdeel komt overeen met artikel I, onderdeel R. Dit
onderdeel voorziet in een toevoeging van het bestaande artikel 100,
waarin is geregeld waarvoor de gemeenteraad bij verordening een
regeling vaststelt. Dit is het gevolg van het samenvoegen van de
bekostiging van de personeelskosten en de kosten voor de materiële
instandhouding. In artikel 102 wordt opgenomen dat de gemeenteraad bij
verordening via een regeling het aantal groepen leerlingen vaststelt.
Artikel II, onderdelen L en N
De wijziging uit dit onderdeel komt overeen met artikel I, onderdelen T en
U. Na artikel 110 wordt een nieuw artikel geplaatst in afdeling 3. Het
betreft de regeling die in het huidige artikel 116 is opgenomen. Afdeling 3
is een systematisch logischer plek voor deze bepaling. Dit geldt ook voor
het huidige artikel 127. Ook deze bepaling is verplaatst naar afdeling 3.
Inhoudelijk worden de artikelen niet gewijzigd, wel is de tekst van artikel
111 (nieuw) gemoderniseerd en aangepast aan de samenvoeging van de
bekostiging van de personeelskosten en de kosten voor de materiële
instandhouding.
Artikel II, onderdeel O
In dit onderdeel wordt op een vergelijkbare manier met artikel I, onderdeel
W, een nieuwe afdeling 4 vormgegeven waarin de grondslag voor de
bekostiging is geregeld. Voorheen stond dit verspreid over afdeling 4, 5 en
6. De artikelen voor de bekostiging van de materiële instandhouding,
personele bekostiging en budget voor personeels- en arbeidsmarktbeleid
zijn in de afdeling 4 samengevoegd en vereenvoudigd. Voorts zijn de
berekeningsgrondslagen minder gedetailleerd in hun opbouw.
Artikel 113. Bekostiging scholen
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 115 uit artikel I en voor een uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen. De berekening van de
bekostiging voor personeelskosten en exploitatiekosten is geregeld in één
bepaling. Waar nu nog sprake is van diverse parameters die elk een
onderdeel vormden van een complexe berekening, is door deze wet
sprake van een bedrag per school en per leerling. Daarmee hoeven die
afzonderlijke parameters nu niet meer apart beschreven te worden.
Artikel 114. Hoogte bekostiging
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 116 uit artikel I en voor een uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen. Wat verschilt is dat het
bedrag per leerling en bedrag per school verschillend kan worden
vastgesteld voor scholen voor speciaal onderwijs en scholen voor het
voortgezet speciaal onderwijs. Dit staat in het tweede lid. Daarnaast staat
in het derde lid dat er bij AMvB in ieder geval naast de reguliere bekostiging extra bekostiging voor de bestrijding van onderwijsachterstanden
wordt toegekend. In dit lid zijn minder gevallen opgenomen dan in artikel
116 uit artikel I. Hierbij is geen inhoudelijk wetswijziging aangebracht,
maar is de huidige praktijk in stand gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

53

Artikel 115. Bekostiging bij samenvoeging
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 117 uit artikel I en voor een uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen. Hierin wordt geregeld dat bij
een samenvoeging de bekostiging van de opgeheven school blijft
doorlopen tot het einde van het kalenderjaar en dat in het volgende
kalenderjaar de leerlingen op 1 februari t-1 van de opgeheven school
meetellen bij de overblijvende school. Dit werkt in het voordeel voor
scholen ten opzichte van de huidige situatie, waarin alleen de bekostiging
voor de materiële instandhouding doorloopt. Daarnaast is in dit artikellid
voorzien in de nadere invulling van de term «samenvoeging» voor wat
betreft de bekostiging door te bepalen dat sprake moet zijn van een
minimale instroom in de samengevoegde school.
Artikel 116. Teldatum aantal leerlingen
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 118 uit artikel I en voor een uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen. Hierin is de nieuwe teldatum
van 1 februari uit het voorgaande kalenderjaar geregeld en met welke
teldatum rekening wordt gehouden bij nieuwe scholen en samenvoeging.
Artikel 117. Aanvullende bekostiging bij bijzondere ontwikkelingen
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 119 uit artikel I en voor een uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen.
Artikel 118. Aanvullende bekostiging bij bijzondere omstandigheden
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 120 uit artikel I en voor een uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen.
Artikel 119. Ondersteuningsbekostiging
Artikel 119 bepaalt in het eerste lid dat in aanvulling op de reguliere
bekostiging van artikel 114 een school voor speciaal onderwijs (so),
voortgezet speciaal onderwijs (vso) of speciaal en voortgezet onderwijs
een bedrag ontvangt per leerling voor wie het samenwerkingsverband
heeft bepaald dat deze toelaatbaar is tot het so of vso. De hoogte van dit
bedrag is afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte die is vastgesteld en
hierin wordt geen onderscheid gemaakt tussen bekostiging voor
personeelskosten en exploitatiekosten. Het tweede lid bepaalt dat de
instellingen in aanvulling op de reguliere bekostiging ondersteuningsbekostiging ontvangen. In het derde lid staat dat de bedragen bij ministeriële
regeling worden vastgesteld.
Artikel II, Onderdelen Q en R
Deze onderdelen voorzien weliswaar in twee nieuwe afdelingen. maar
deze – evenals de onderdelen Y en Z van artikel I, bevatten de inhoudelijke
regelingen van de geldende artikelen inzake lichamelijke oefening,
gemeentelijke beleid respectievelijk de overschrijding, bevoorschotting en
de betaling. De teksten worden gemoderniseerd en geactualiseerd, door
aanpassing aan de samenvoeging en door te verwijzen naar de juiste, in
dit wetsvoorstel vernummerde artikelen. De regelingen zijn niet inhoudelijk gewijzigd. Er is slechts gekozen voor een meer logische plek in de
bekostigingstitel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

54

Artikel II, onderdeel XX
Evenals artikel I, onderdeel RRR, wordt conform de Aanwijzingen voor de
Regelgeving, geregeld dat binnen vijf jaar na inwerkingtreding een
evaluatie naar de Staten-Generaal wordt gestuurd over de doeltreffendheid en de effecten van de vereenvoudiging van de grondslagen van
de bekostiging. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar paragraaf
10 van het algemeen deel van de memorie van toelichting.
Artikel II, onderdeel YY
Dit onderdeel is vergelijkbaar met artikel I, onderdeel TTT, en voor een
uitgebreide toelichting wordt verwezen naar dat onderdeel. Dit onderdeel
bevat de overgangsregeling van de herverdeeleffecten die optreden als
gevolg van de nieuwe regeling. De systematiek van de overgangsregeling
is vergelijkbaar met die voor bo- en sbo-scholen. Het verschil is dat de
ondersteuningsbekostiging wordt meegenomen in de factor D van de
formule. De overgangsperiode is drie jaar, waarna vanaf het vierde jaar de
nieuwe systematiek onverkort wordt toegepast. In de drie overgangsjaren
wordt stapsgewijs (25%, 50%, 75%) de bekostiging voor een groter deel
berekend op basis van de nieuwe systematiek. In de drie overgangsjaren
wordt de bekostiging zodanig vastgesteld dat het herverdeeleffect niet
meer is dan + 1% of – 1%, + 2% of – 2% en + 3% of – 3%.
ARTIKEL III. WIJZIGING VAN DE WET OP HET PRIMAIR ONDERWIJS BES
De wijzigingen die dit wetsvoorstel aanbrengt in de Wet primair onderwijs
BES komen veelal overeen met de wijzigingen in de artikelen van de WPO.
Voor de toelichting bij de verschillende onderdelen van artikel III wordt
dan ook verwezen naar de toelichting bij de overeenkomstige artikelen
van de WPO. Dit geldt met name voor de onderdelen A, B, D, E, zij het dat
specifieke onderdelen een voor de BES eigen regeling bevatten. Daar
wordt in het onderstaande op ingegaan.
Voor de onderdelen A t/m C, G, H, J, N t/m Y geldt dat deze technische
wijzigingen bevatten, zoals het schrappen van de aanduiding «bekostiging
voor personele kosten» en de «kosten voor de bekostiging voor de
materiële instandhouding». In het algemeen deel van de toelichting is
ingegaan uitgebreid ingegaan op de aanleiding voor deze wijzigingen.
Artikel III, onderdeel F
Artikel 68 wordt gewijzigd door te voorzien in de bevoegdheid voor de
Minister om aanvullende bekostiging te verstrekken aan scholen voor
leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte uit het eilandelijk
zorgplan. In het vierde lid is overeenkomstig de Aanwijzingen voor de
regelgeving de term «voorschriften» vervangen door «regels». Er is geen
inhoudelijke wijziging beoogd.
Artikel III, onderdeel K
In dit onderdeel van het wetsvoorstel is voorzien in een nieuwe afdeling 4,
waarin de grondslag van de bekostiging is geregeld. Voorzien is in geheel
nieuw geformuleerde artikelen 99 tot en met 104. Op hoofdlijnen komen
de aanpassingen erop neer dat de bekostiging voor personeelskosten en
voor de materiële instandhouding worden samengevoegd en de
bekostiging op basis van het kalenderjaar wordt verstrekt inclusief een
verschuiving van de teldatum naar 1 februari t-1. Voor een verdere
inhoudelijke toelichting wordt verwezen naar de toelichting op artikel I.
Een afwijkende regeling betreft artikel 99 WPO BES, waarin – anders dan
in artikel 115, derde lid, onderdeel d, van de WPO – niet is voorzien in een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

55

regeling van de kosten van vervanging van het personeel, werkloosheidsuitkeringen van het personeel, suppleties inzake arbeidsongeschiktheid,
en uitkeringen wegens ziekte en arbeidsongeschiktheid van gewezen
personeel anders dan op grond van de Ziektewet. Voor de WPO ziet deze
regeling op een compensatie voor de premies die worden afgedragen aan
het Vervangingsfonds en het Participatiefonds. Deze fondsen werken niet
voor de BES en daarom is deze regeling voor de WPO BES niet nodig.
Artikel III, onderdeel H
Afdeling 6 vervalt. De grondslag voor de bekostiging voor personeels- en
arbeidsmarktbeleid is niet meer nodig en wordt ook al niet meer gebruikt
sinds de Wet herijking bekostiging WPO BES. In plaats daarvan is een
algemene grondslag gecreëerd in artikel 99. Onder kosten voor het
bestuur (derde lid, onderdeel f), worden bijvoorbeeld ook kosten voor
personeels- en arbeidsmarktbeleid verstaan.
Ook vervalt artikel 111 van de huidige wet. Het in mindering brengen van
kosten in verband met het voorbijgaan aan eigen uitkeringsgerechtigden,
betreft een systematiek die op grond van de WPO BES niet is geëffectueerd. Voor de WPO is deze systematiek wel geëffectueerd, maar
ontstonden er veel problemen in de uitvoering en de handhaving. Het
overeenkomstige artikel in de WPO is geschrapt als onderdeel van de Wet
beëindiging Vervangingsfonds en modernisering Participatiefonds.
ARTIKEL IV. WIJZIGING VAN DE WET VOORTGEZET ONDERWIJS
De inhoudelijke wijzigingen die zijn aangebracht in de Wet op het
voortgezet onderwijs komen grotendeels overeen met de wijzigingen in
de overeenkomstige artikelen van de WPO. Voor een uitgebreide
toelichting wordt daarom in enkele gevallen naar de toelichting bij de
WPO verwezen. Daarnaast is er één wijziging die volgt uit de wetswijziging ter vereenvoudiging van de bekostiging van het voortgezet
onderwijs en dit heeft betrekking op artikel 84.
Artikel IV, onderdeel A
Dit onderdeel is vergelijkbaar met artikel I, onderdeel E en voor een
uitgebreide toelichting wordt daarnaar verwezen. In dit artikel wordt
hetzelfde geregeld alleen dan voor het voortgezet speciaal onderwijs. Dit
bevat het schrappen van de groeibepaling en het toevoegen dat het
samenwerkingsverband in het ondersteuningsplan opneemt op welke
wijze wordt bepaald of er sprake is van een meer dan gemiddelde
toename van het aantal ingeschreven leerlingen met een toelaatbaarheidsverklaring bij de aan het samenwerkingsverband deelnemende
vso-scholen in de periode na 1 februari en hoe deze scholen hiervoor
worden gecompenseerd.
Artikel IV, onderdeel B
Onderdeel B voorziet in de artikelen waar de bekostiging van de samenwerkingsverbanden is geregeld. In dit onderdeel worden de artikelen
inzake de samenwerkingsverbanden die tot nu tot waren opgenomen over
de bekostiging van de personeelskosten en de exploitatie samengevoegd.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen lichte en zware ondersteuning,
aangezien deze aanduidingen ook in de uitvoeringspraktijk worden
gebruikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

56

Artikel 84. Bekostiging lichte ondersteuning samenwerkingsverband
Dit artikel voorziet dat de lichte ondersteuningsbekostiging aan het
samenwerkingsverband wordt toegekend. De bekostiging voor personeelskosten en exploitatiekosten is in dit artikel samengevoegd.
Artikel 85. Vermindering bekostiging bij uitputting lichte ondersteuning
samenwerkingsverband
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 123 uit artikel I, onderdeel X. Indien
het totaal van de lichte ondersteuningsbekostiging die scholen direct
vanuit het Rijk ontvangen op basis van het aantal leerlingen die zijn
aangewezen tot het leerwegondersteunend onderwijs of toelaatbaar zijn
verklaard tot het praktijkonderwijs, de lichte ondersteuningsbekostiging
van het samenwerkingsverband overschrijdt, wordt het bedrag waarmee
die bekostiging wordt overschreden in mindering gebracht op de
bekostiging van alle scholen voor voortgezet onderwijs waarvan één of
meer vestigingen zijn gelegen in het gebied van het samenwerkingsverband. Dit bedrag wordt per school bepaald op basis van het leerlingenaantal van de desbetreffende vestiging of vestigingen in het samenwerkingsverband. Hiervoor tellen de leerlingen die leerwegondersteunend
onderwijs of praktijkonderwijs volgen niet mee. Ook de scholen voor
voortgezet speciaal onderwijs met hun leerlingen zijn hiervoor uitgesloten.
Artikel 86. Bekostiging zware ondersteuning samenwerkingsverband
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 124 uit artikel I, onderdeel X. Aan het
samenwerkingsverband wordt bekostiging toegekend voor de inrichting
van de ondersteuningsstructuur en de ondersteuningsvoorzieningen voor
de zware ondersteuning. Deze bekostiging is afhankelijk van het aantal
leerlingen op vestigingen van scholen in het samenwerkingsverband op
1 oktober van het jaar voorafgaand aan het jaar waarover de bekostiging
plaatsvindt en wordt jaarlijks vastgesteld bij ministeriële regeling.
Voor elke leerling die op 1 februari voorafgaand aan het jaar waarover de
bekostiging plaatsvindt, was ingeschreven op een school voor voortgezet
speciaal onderwijs of speciaal en voortgezet speciaal onderwijs behorend
tot cluster 3 of 4, voor zover het betreft het voortgezet speciaal onderwijs,
wordt een bedrag in mindering gebracht op de bekostiging van het
samenwerkingsverband dat de leerling toelaatbaar heeft verklaard. Dit
bedrag is afhankelijk van de in de toelaatbaarheidsverklaring opgenomen
ondersteuningsbehoefte en wordt jaarlijks bij ministeriële regeling
vastgesteld. Ook wordt het bedrag in mindering gebracht voor leerlingen
in een residentiële instelling bij het samenwerkingsverband dat hier
volgens dit artikel voor wordt aangeslagen
Artikel 87. Vermindering bekostiging bij uitputting bekostiging zware
ondersteuning samenwerkingsverband
Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 125 uit artikel I, onderdeel X en
voorziet in een vergelijkbare regeling als artikel 85 maar dan voor de
zware ondersteuning. Indien de zware ondersteuningsbekostiging die
scholen voor voortgezet speciaal onderwijs of speciaal en voortgezet
speciaal onderwijs behorend tot cluster 3 of 4 direct vanuit het Rijk
ontvangen op basis van de geregistreerde toelaatbaarheidsverklaringen
de zware ondersteuningsbekostiging van het samenwerkingsverband
overschrijdt, dan wordt het bedrag waarmee die bekostiging wordt
overschreden in mindering gebracht op de bekostiging van alle scholen
voor voortgezet onderwijs waarvan één of meer vestigingen zijn gelegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

57

in het gebied van het samenwerkingsverband. Dit bedrag wordt per
school bepaald op basis van het leerlingenaantal van de desbetreffende
vestiging of vestigingen in het samenwerkingsverband. Hiervoor tellen de
leerlingen die leerwegondersteunend onderwijs of praktijkonderwijs
volgen wel mee. De scholen voor voortgezet speciaal onderwijs met hun
leerlingen zijn hiervoor uitgesloten.
Artikel IV, onderdeel C
Artikel 88 vervalt, vanwege de nieuwe teldatum van 1 februari uit het
voorgaande kalenderjaar die geldt voor de bekostiging van het voortgezet
speciaal onderwijs. Dit staat in artikel II, onderdeel H, artikel 116. Hierdoor
heeft artikel geen functie meer, aangezien de datum van 1 februari al is
verwerkt in de reguliere bekostiging. Het vergelijkbare artikel in de WPO is
ook komen te vervallen.
ARTIKELEN V T/M XII
Deze artikelen bevatten de aanpassingen van diverse onderwijswetten aan
de onderhavige wijzigingen, zoals de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek, de Wet educatie en beroepsonderwijs, de
Wet medezeggenschap op scholen, de Wet op het onderwijstoezicht. Het
betreffen wetstechnische aanpassingen: verwijzingen naar de vernummerde artikelen in de WPO, de WPO BES, de WEC en de WVO. In artikel
XII is de samenloop met de Wet voortgezet onderwijs 2020 geregeld. De
inwerkingtredingsdatum van deze wet is nog niet bekend, zodat rekening
is gehouden met de omstandigheid dat eerst de WVO moet worden
gewijzigd alvorens de Wvo 2020 kan worden aangepast. In de samenloopregeling is voorzien in de situatie waarin deze wet eerder in werking
treedt, alsmede in de situatie waarin die wet later in werking treedt dan de
onderhavige wet. In beide gevallen zullen de voorgestelde wijzigingen
worden opgenomen in de Wet voortgezet onderwijs 2020. Artikel X bevat
de wetstechnische aanpassing van bijlage 2 van de Algemene wet
bestuursrecht. Het betreft verwijzingen naar de vernummerde artikelen in
de WPO, de WEC en de WVO. Artikel XI voorziet in een overgangsbepaling voor periode tussen de start van het schooljaar tot inwerkingtreding van de wet.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

58

Bijlage 1;

behorende bij de memorie van toelichting op de Wet vereenvoudiging bekostiging po.
Transponeringstabel van de artikelen van Titel V, WPO betrokken bij de vereenvoudiging van de bekostiging van oud -> nieuw
Artikel WPO
oud

Lid/ onderdeel

Nieuwe
artikelen

Lid/ onderdeel

18a
18a
40
69
69
69
69
69
69
69a
70
72
75
76
84a
85
102
113

Lid 8, onder g
Lid 8, onder h, i en j
Lid 8
Lid 1, deels
Lid 1, deels
Lid 2
Lid 3, onderdelen a en b
Lid 4
Lid 5

18a
–
40
69
69
69
69
69
69
70
71
72
75
76
84a
85
102
–

Lid 8, onderdeel g

113
113
113
113
113
113
113
113
114
114
115
116
116
116
117
118
118
118
118
118
118
118
118
118
118
118
118a
118b
119
119a
119a
120
120
120
120
120
120
120
120
120
121
121
121
121
1211
123

Lid 1, eerste, tweede en
vierde volzin
Lid 1, derde volzin
lid 2, deels
Lid 3
Lid 4, deels
Lid 5
Lid 6
Lid 7
Lid 8
Onderdeel a
Onderdelen b, c, d, e
Lid 1+2
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 1 t/m 4
Lid 1
Lid 2
Lid 3, 1e volzin
Lid 3, 2e volzin
Lid 4, 6, 7
Lid 5
Lid 8+9
Lid 10, eerste volzin
Lid 10, tweede volzin
Lid 11
Lid 12
Volzin 1 +2
e

1 volzin
2e volzin
Lid 1
Lid 2, onder a + b
Lid 2, onder c
Lid 3
Lid 4, eerste volzin
Lid 4, tweede volzin
Lid 5, deels
Lid 6
Lid 7
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 1 en 4

121
116
115
116
116
–
–
–
115
115
–
120
120
119 +120
126
122
122
122
–
–
–
122
124
124
124
71
–
123
113
–
69, zesde lid
116
–
116
116
122
–
116
–
116
118
118
118
118
118
119

Lid 8
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 1 t/m 3

Lid 4
Lid 1
Lid 5+6
Lid 5

Lid 2, onderdeel e
Lid 2, onderdelen f, k, g, h
Lid 1+2
Lid 1
Lid 3+ Lid 4
Lid 1 t/m 4
Lid 1
Lid 2
Lid 4

Lid 1+2
Lid 4
Lid 5
Lid 6

Lid 1+2
–
Lid 1
–
Lid 2
Lid 3
Lid 1
–
Lid 5
–
Lid 4
Lid 1, onderdeel a
Lid 1, onderdeel b
Lid 1, onderdeel c
Lid 3
Lid 4
Lid 1+2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

59

Artikel WPO
oud

Lid/ onderdeel

Nieuwe
artikelen

Lid/ onderdeel

123
123
123
124
125
125a
125a
125b
126
1262
129
132
132
132
132
132
133
134
134
134
134
134
134
134
134
135
135
135
135
135
135
136
137
137
137
137
138
139
140
140a
141
142
143
144
144
144
1453
147
148
148
148
148
148
148a
148b4
149
150
151
152
153
154
155
156
157
157a
157b5
158
158a
159
160
1626

Lid 2+4
Lid 3
Lid 3

120
120
120
–
–
125
125
–
115
–
–
124
124
124
–
–
114
–
69
116
116
116
116
117
71
120
–
–
–
120
120
127
115, 116
122
116
–
115
115
128
–
129
130
131
132
132
132
133
134
115
115
–
–
–
115
115
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150

Lid 1+2
Lid 3
Lid 4

Lid 1, eerste volzin
Lid 1, tweede volzin
Lid 1
Lid 2
Lid 1+2+3
Lid 4
Lid 5
Lid 6
Lid 7
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4, onderdeel a
Lid 4, onderdeel b
Lid 5–8
Lid 9, deels + 10
Lid 11
Lid 1–2
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 6
Lid 7
Lid 1–4
Lid 1–2
Lid 3
Lid 4
Lid 5

Lid 1 t/m 4
Lid 4a
Lid 5 t/m 7

Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5

Lid 1
Lid 2
Lid 2, onderdeel b

Lid 1+2
Lid 4
Lid 6
118+119

Lid 6
Lid 1
Lid 2

Lid 1–2
–

Lid 3
Lid 4

Lid 3
Lid 2, onderdeel a-b
Lid 2, onderdeel a-b

Lid 1 t/m 4
Lid 5
Lid 6 t/m 8

Lid 3
Lid 5

Lid 6
Lid 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

60

Artikel WPO
oud
163
163a
163b
163c
164
164a
164b
165
166
167
167a
168
168a
1705
171
172
173
174
1757
176a
176b
176c
176d
176e
176f
176g
176h
176i
176j
176k
177
178a8
178e
179
180
180a
181
182
183
183a
184
184a
184b
1859
187
188
188a
188b
188c
188d
188e10
189
190
191
192
193
194
194b
194c
194d
194e5
194f

Lid/ onderdeel

Nieuwe
artikelen

Lid/ onderdeel

151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
115
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

61

Artikel WPO
oud
195

Lid/ onderdeel

Nieuwe
artikelen

Lid/ onderdeel

214

1

Artikel 122 is eerder vervallen.
De artikelen 127 en 128 zijn eerder vervallen.
3
Artikel 146 is eerder vervallen.
4
Ingevoegd bij Wet actualisering deugdelijkheidseisen, Stb. 2020, 235.
5
Ingevoegd bij Wet meer ruimte voor scholen, Stb. 2020, 160.
6
Artikel 161 is vervallen bij Wet actualisering deugdelijkheidseisen, Stb. 2020, 235.
7
Ingevoegd bij Wet actualisering deugdelijkheidseisen, Stb. 2020, 235. Artikel 176 is in 2004
vervallen.
8
De artikelen 178b en 178c zijn per 1 juli 2020 vervallen met de inwerkingtreding van de Wet
register onderwijsdeelnemers, Stb. 2019, 119.
9
Artikel 186 is eerder vervallen.
10
Ingevoegd bij Wet meer ruimte voor scholen, Stb. 2020, 160.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

62

Bijlage 2;

behorende bij de memorie van toelichting op de Wet vereenvoudiging po.
Transponeringstabel van de artikelen van titel IV, afdelingen 1, 4 t/m 8, WEC
betrokken bij de vereenvoudiging van de bekostiging van oud -> nieuw.
WEC
oud
3
28i
38a
40
47a
70
70
70
70
71
71c
71d
75
100
111
111
111
111
112
112
113
113
113
114
115
116
116a
117
117
117
117
117
117
117
117
117
118
118
118
118
118a
119
120
120
121
124
127
128
128
128
128
128
128
128
128
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137

Lid/ onderdeel

Lid 1, deels
Lid 1, deels
Lid 2
Lid 3

Lid 1, 1e, 2e, 4e volzin
Lid 1, 3e volzin
Lid 2
Lid 3 t/m 8
Lid 1, onder a, b, c, d en e
Lid 2+3
Lid 1
Lid 2
Lid 3

Lid 1 t/m 5
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5, 1e volzin
Lid 5, 2e volzin
Lid 6+7
Lid 8–12, 14
Lid 13
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4

Lid 1+4
Lid 2 t/m 4

Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 6
Lid 7+8
Lid 9, 1e volzin
Lid 9, 2e volzin

Lid 1

WEC nieuw

3
28i
38a
40
47
70
70
70
70
71
71a
72
75
–
114
114
–
113
–
117
118
117+118
119
121
111
–
114
114
114
119
119
114
116
–
114
116
116
116
120
–
117
118
113
–
112
113
70
114
114
116
119
116
119
119
118
122
115
–
–
123
124
125
126

Lid/ onderdeel

Lid 1
Lid 2
Lid 3, onder a
Lid 3

Lid 2
Lid 4
Lid 2, onder d, e, j, f en g

Lid 2
Lid 1 t/m 5
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 1+3
Lid 2+3
Lid 4
Lid 4
Lid 4
Lid 1
Lid 2
Lid 3

Lid 2, onder c

Lid 8
Lid 1
Lid 2
Lid 1
Lid 3
Lid 2

Lid 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

63

WEC
oud

Lid/ onderdeel

WEC nieuw

Lid/ onderdeel

137
137
137
137
138
138
138
138

Lid 2, 1e volzin
Lid 2, 2e volzin
Lid 3, 1e volzin
Lid 3, 2e volzin
Lid 1
Lid 2, 1e volzin
Lid 2, 2e volzin
Lid 3

138
138
138
138
138
139
139
139
139
139
139
139
139
141
142
143
143
143
143
143
143a
143b1
144
145
145a
146
146a
147
148
149
150
150a
151
157
158
159
160
161
162a
162b
162c
162c1
162d
162e
162f
162g
162h
162i
162j
162k
162l
162m
163
164a2
164e
165
166
166a
167
168
169
169a

Lid 4
Lid 4a
Lid 5
Lid 6
Lid 7
Lid 1, 1e volzin
Lid 1, 2e volzin
Lid 1, 3e volzin
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 6

126
126
126
126
127
127
127
127
127
127
127
127
127
127
128
128
128
128
128
128
128
128
129
128
113
113
113
113
113
113
113
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
–
165
166
167
168

Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Nieuw lid 5
Lid 6
Lid 7
Lid 8
Lid 9
Lid 10
Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5
Lid 6
Lid 7
Lid 8

Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 4
Lid 5

Lid 8
Lid 4

Lid 6
Lid 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

64

WEC
oud
170
170a
170b
171
172
173
173b
173c
173d
174
175
176
177
178
178a
178c
178d
178e
179

Lid/ onderdeel

WEC nieuw

Lid/ onderdeel

169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189

1

Ingevoegd bij Wet actualisering deugdelijkheidseisen, Stb. 2020, 235.
De artikelen 164b en 164c zijn per 1 juli 2020 vervallen bij inwerkingtreding van de Wet register
onderwijsdeelnemers, Stb. 2019, 119 en Stb. 2020, 166.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

65

Bijlage 3;

behorende bij de memorie van toelichting op de Wet vereenvoudiging po.
Transponeringstabel van de artikelen van titel III, afdelingen 1, 4 t/m 8, WPO BES
betrokken bij de vereenvoudiging van de bekostiging van oud -> nieuw.
WPO BES
oud

Lid/ onderdeel

WPO BES
nieuw

Lid/ onderdeel

66
66
66
66
67
68
97
97
97
97
97
97
97
98
99
100
101
102
103
103
104
105
106
107
107
108
109
110
110
111
112
113
114
115
116
116
117
118
119
119
119a1
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
1352
136
137
138
139
140
141
142
143

Lid 1, deels
Lid 1, deels
Lid 2
Lid 3

66
66
66
66
67
68
99
99
100
100
100
100
100
102
105
97
vervalt
102
103
104
99
vervalt
98
99
?
103
106
99
99
–
107
108
109
110
111
–
112
113
99
99

Lid 1
Lid 2
Lid 3
Lid 3

Lid 1, a, c, e
lid 1 b, d, f
lid 2
Lid 3
Lid 4, eerste volzin
Lid 4, tweede volzin
Lid 5
Lid 1 t/m 3
Lid 1 t/m 4
Lid 1 t/m 5
Lid 1 t/m 3
Lid 1+4
Lid 2–4

Lid 1+2
Lid 3+4

Lid 1–2
Lid 3–4

Lid 1, a, c, e, f
Lid 1, b en d

Lid 1+2
Lid 3+4

Lid 3, c, f, h
Lid 3, c, g, j
lid 2
Lid 1
Lid 5
Lid 4
Lid 5
Lid 1 t/m 3
Lid 1 t/m4
Lid 1 t/m 5
Lid 1 t/m 3
Lid 1 t/m 4

Lid 1, a, b, c, d

Lid 3+4

114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

66

WPO BES
oud
144
145
145a
146
1473
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164 t/m 166
167
167a
167b
167ba
167c
167d
167e
167f4
168

Lid/ onderdeel

WPO BES
nieuw

Lid/ onderdeel

138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
–
157
158
159
160
161
162
163
164
166

1

Ingevoegd bij Wet actualisering deugdelijkheidseisen, Kamerstukken I, 2019/20, 35 102.
Ingevoegd bij Wet actualisering deugdelijkheidseisen, Stb. 2020. 235.
De artikelen 148 en 149 zijn per 1 juli 2020 vervallen bij inwerkingtreding van de Wet register
onderwijsdeelnemers, Stb. 2019, 119 en Stb. 2020, 166.
4
Ingevoegd bij Wet meer ruimte voor scholen, Stb. 2020, 160.
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

67

Bijlage 4;

behorende bij de memorie van toelichting op de Wet vereenvoudiging po.
Transponeringstabel van de artikelen van de Wvo en de Wvo 2020 betrokken bij de
vereenvoudiging van de bekostiging van oud -> nieuw.
Wvo

Wvo gewijzigd door deze wet

Wvo2020 gewijzigd door deze wet

17a
84
85
86
87
88

17a
84
85
86
87
88

2.47
5.13
5.14
5.15
5.16
vervalt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 605, nr. 3

68