Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-08

Milieuraad

Nr. 906

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT EN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2023
Met deze brief informeren wij u over de Milieuraad die op 20 juni 2023 in
Luxemburg plaatsvond.
Daarnaast wordt u geïnformeerd over de Nederlandse inbreng in het
kader van de publieke consultatie vanuit de Europese Commissie over
nieuwe productprioriteiten voor ecologisch ontwerp voor duurzame
producten. De inbreng op deze consultatie is als bijlage bijgevoegd.
Tevens ontvangt u met deze brief de reactie van het kabinet op de
mededeling van de Commissie over de herziening van het
EU-monitoringskader voor de circulaire economie.
Tot slot ontvangt u de reactie op de toezegging die is gedaan tijdens het
Commissiedebat Milieuraad van 14 juni jl. (Kamerstuk 21 501-08, nr. 905)
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen
De Minister voor Natuur en Stikstof,
C. van der Wal-Zeggelink

kst-21501-08-906
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

1

I. Milieuraad 20 juni 2023
Tijdens de Milieuraad kwamen lidstaten tot een algemene oriëntatie
inzake het voorstel voor een natuurherstelverordening. Verder voerde de
Raad twee (eerste) beleidsdebatten over de voorstellen voor de herziening
van de richtlijn luchtkwaliteit en de herziening van CO2-normen voor
zware bedrijfsvoertuigen. Onder het punt «diversen» gaf de Oekraïense
Minister van Milieubescherming en Natuurlijke Hulpbronnen een
toelichting over de milieueffecten van de doorbraak van de Kakhovkadam
in Oekraïne. Daarnaast gaven de Europese Commissie (hierna: «de
Commissie») en het voorzitterschap een terugkoppeling over de recente
internationale bijeenkomsten op het gebied van milieu. De Commissie gaf
een toelichting over de aankomende bijeenkomst van het Comité voor de
bescherming van het mariene milieu (MEPC 80) van de Internationale
Maritieme Organisatie (IMO). De Commissie gaf daarnaast een toelichting
over subsidieveilingen onder de Europese waterstofbank en een vroegtijdig waarschuwingsrapport over het behalen van EU-afvalstreefcijfers.
Daarnaast brachten diverse lidstaten AOB-punten onder het punt
«diversen» in. Tot slot lichtte het aankomende Spaanse voorzitterschap
zijn werkprogramma voor het aankomende half jaar toe.
Natuurherstelverordening
Na publicatie van het voorstel in juni 20221, en behandeling van het
voorstel bij de Milieuraad in december 2022 (Kamerstuk 21 501-08,
nr. 891) en bij de Landbouw- en Visserijraad van 16 maart 2023
(Kamerstuk 21 501-08, nr. 898), spraken de lidstaten op 20 juni jl. over een
Algemene Oriëntatie voor de Natuurherstelverordening. Het voorzitterschap benoemde de noodzaak voor herstel van verschillende ecosystemen, en verwees naar de EU-Biodiversiteitsstrategie voor 20302. Het
voorzitterschap gaf aan dat de Algemene Oriëntatie die voorlag substantieel meer flexibiliteit bood aan voor lidstaten, zonder dat het afdeed aan
de ambities van het voorstel. De belangrijkste aanpassingen ten opzichte
van het Commissievoorstel in de Algemene Oriëntatie waren, volgens het
voorzitterschap, het verwijderen van de kwantitatieve doelen voor
stedelijke ecosystemen, het uiterlijk per 2040 in kaart brengen van alle
habitattypen opdat rekening wordt gehouden met het bestaande
onbekende voorkomen daarvan in veel lidstaten, het niet langer
verplichten dat alle andere mariene habitattypen dan die voor Natura 2000
moeten worden hersteld, het omzetten van de verslechteringsverbod naar
een inspanningsverplichting voor de voorkomende habitattypen, de
stapsgewijze aanpak van het opstellen en indienen van nationale
herstelplannen, het rekening houden met nationale omstandigheden bij
het vernatten van veenweidegebieden, aanvullende ruimte voor defensieprojecten en projecten voor hernieuwbare energie, en een nieuwe tekst
over de EU-financiering van herstelplannen.
De Commissie noemde de natuurherstelverordening voor biodiversiteit
«het vlaggenschip van de Europese Green Deal». De Commissie gaf aan
dat de natuur mede de klimaatcrisis moet oplossen, en dat deze daar
middels de natuurherstelverordening toe in staat wordt gesteld. Hierbij
stelde ze dat er geen tegenstelling is tussen de economie en de natuur, en
dat herstel van de staat van de natuur juist een vereiste is voor economische ontwikkeling. De Commissie benadrukte verder de verplichting die
de EU heeft om haar eigen beloften na te komen, onder meer door te
verwijzen naar het Global Biodiversity Framework (Kunming-Montréal
agreement van de CBD COP15 van december 2022). Tijdens de Milieuraad
1
2

COM(2022) 304 final.
COM(2020) 380 final.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

2

van 20 juni jl. is de lidstaten verzocht te reageren op de voorgestelde
Algemene Oriëntatie van de Natuurherstelverordening.
Veel lidstaten gaven aan dat ze zich konden vinden in de Algemene
Oriëntatie die het voorzitterschap had voorgelegd en stelden dat er een
goede balans gevonden was tussen de doelen en ambitie van de
verordening en de flexibiliteit voor verschillende lidstaten. De Algemene
Oriëntatie heeft ook de zorgen van lidstaten geadresseerd over de
gevolgen voor projecten voor hernieuwbare energie en defensieactiviteiten. Tegelijkertijd werd door een aantal lidstaten de zorg uitgesproken
dat er nog niet genoeg flexibiliteit werd gegeven om voldoende rekening
te houden met de nationale omstandigheden van lidstaten omtrent het
verslechteringsverbod en de uitvoerbaarheid daarvan, mariene ecosystemen, bosecosystemen en het vernatten van veenweidegebieden. Ook
gingen lidstaten in op de verwachte hoge implementatiekosten die het
voorstel met zich meebrengt. Niettemin gingen ook deze lidstaten akkoord
met de tekst ten behoeve van een Algemene Oriëntatie omwille van hun
wens een compromis te bereiken. Een klein aantal lidstaten gaf aan de
afzwakking van het voorstel te betreuren, maar sprak steun uit voor de
tekst omwille van het compromis. In de bijdragen van lidstaten werden
veelal de recente problemen omtrent extreme droogte, overstromingen
en bosbranden aangekaart. Andere lidstaten die zich tegen de Algemene
Oriëntatie uitspraken gingen in op de financiële aspecten van het voorstel
en de te strenge regels voor landbouw- en bosecosystemen.
Met betrekking tot de financiering was tegemoet gekomen aan de wensen
van een aantal lidstaten door geen aanvullende financiering vrij te geven
en geen ruimte te laten voor een specifiek fonds. De huidige tekst over de
financiering kon op veel steun rekenen, al sprak een aantal lidstaten de
hoop uit dat in de triloogfase het onderwerp van financiering wel weer ter
sprake kan worden gebracht. Enkele lidstaten vonden dat discussies over
financiering hier niet op het juiste niveau plaatsvonden, en dat deze
discussies bij de vaststelling van het volgende Meerjarig Financieel Kader
zouden moeten plaatsvinden.
Nederland sprak in zijn bijdrage steun uit voor de overkoepelende doelen
van de verordening, en benoemde dat dit terug te zien is in het nationale
beleid en de omvangrijke financiële middelen die zijn vrijgemaakt in
Nederland voor natuurherstel. Nederland uitte echter zijn zorgen over hoe
deze doelen in Nederland bereikt moeten worden gezien de hoge
bevolkingsdichtheid en grote uitdagingen op het gebied van volkshuisvesting, voedselproductie en een stijgende zeespiegel. Nederland heeft
haar zorgen geuit over de uitvoerbaarheid van het verslechteringsverbod,
het verwachte vergunningensysteem voor individuele uitzonderingen
daarop en het potentieel effect hiervan op de voortgang van de aanpak
van maatschappelijke opgaven en andere activiteiten. Ze heeft vervolgens
aangegeven dat de voorgestelde Algemene Oriëntatie niet haalbaar is
voor Nederland om uitstel verzocht van de adoptie ervan. Zij deed dit
laatste verzoek conform de motie van het lid Van Campen.3
Nederland stelde daarnaast dat de bindende hersteldoelen voor 2040 en
2050 te vroeg kwamen. Om deze redenen heeft Nederland aangegeven
het bereiken van een Algemene Oriëntatie te vroeg te vinden en om uitstel
van de behandeling verzocht. Uiteindelijk heeft na de tafelronde de
Zweedse voorzitter van de Raad geconcludeerd dat er een gekwalificeerde
meerderheid was voor de adoptie van de algemene oriëntatie. Afhankelijk
van hoe de plenaire stemming in het Europees Parlement op 11 juli a.s.
verloopt zal tijdens de fase van de triloog blijvend het gesprek met het
voorzitterschap, de Europese Commissie en de vertegenwoordigers van
3

Kamerstuk 21 501-32, nr. 1552,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

3

het Europees Parlement worden gezocht over de Nederlandse zorgen over
de onuitvoerbaarheid van het verslechteringsverbod en zal Nederland
constructief alternatieve tekstvoorstellen blijven aandragen. Daarbij zal
het kabinet conform de gewijzigde motie van het lid Van Campen4
aandacht houden voor ook andere verplichtingen van de verordening en
alert blijven dat in de Algemene Oriëntatie van de Raad opgenomen
flexibele onderdelen in de onderhandelingen in de triloogfase niet
opnieuw worden aangescherpt. Hiermee wordt ook verder uitvoering
gegeven aan de aangenomen moties van de leden Van der Plas5, Tjeerd
de Groot6 en de nader gewijzigde motie van het lid Van der Plas.7
Herziening richtlijn luchtkwaliteit
Tijdens de Milieuraad vond het eerste beleidsdebat plaats over het
voorstel tot herziening van de richtlijn luchtkwaliteit8. Het voorzitterschap
benadrukte het belang van goede luchtkwaliteit voor mens en milieu. Het
voorzitterschap stelde dat er al goede vooruitgang is gemaakt in de
onderhandelingen op verschillende technische onderdelen van het
voorstel, zoals hoe te meten en te rapporteren, en dat daarmee al een
compromis op een gedeelte van de tekst is gevonden. Het voorzitterschap
wenste het aankomende Spaanse voorzitterschap succes met de
voortzetting van de onderhandelingen op dit voorstel.
De Commissie bedankte het voorzitterschap voor de geboekte
vooruitgang in de onderhandelingen. De Commissie benadrukte dat het
probleem van slechte luchtkwaliteit in de EU met ambitie en urgentie
moet worden behandeld. Ook stelde zij dat de voorgestelde normen in de
herziening van de richtlijn luchtkwaliteit ambitieus maar haalbaar zijn. De
Commissie voegde daaraan toe dat de kosten om de voorgestelde
normen te behalen slechts een fractie zijn van de voordelen van een
verbeterde luchtkwaliteit. De Commissie riep de lidstaten dan ook op om
het juiste niveau van ambitie te behouden in het voorstel.
Alle lidstaten, waaronder Nederland, verwelkomden het voorstel en
schaarden zich achter het doel om de luchtkwaliteit in de EU te verbeteren. Lidstaten verschilden echter wel van mening over de haalbaarheid
van het ambitieniveau in het voorstel van de Commissie. Een deel van de
lidstaten ondersteunde het ambitieniveau en een enkele lidstaat riep zelfs
op tot nog meer ambitie. Een aantal lidstaten van deze groep, waaronder
Nederland, riep wel op tot voldoende tijd en flexibiliteit om aan de
aangescherpte normen te kunnen voldoen. Nederland vroeg daarbij
specifiek, net als een enkele andere lidstaat, om flexibiliteit voor complexe
locaties, zoals plekken met zware industrie of zeehavens. Een ander deel
van de lidstaten kon het ambitieniveau juist niet steunen en stelde dat dit
afgezwakt zou moeten worden. Een belangrijk argument onder deze groep
was het feit dat veel lidstaten nu al niet kunnen voldoen aan de huidige
luchtkwaliteitsnormen. Deze lidstaten uitten ook zorgen over de hoogte
van de investeringen die nodig zouden zijn om de aangescherpte normen
te kunnen behalen.
Verschillende lidstaten benadrukten de gedeelde verantwoordelijkheid
van lidstaten en de EU als geheel om de luchtkwaliteit in de EU te
verbeteren. Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, benoemden dat
het behalen van de voorgestelde aangescherpte normen betreffende
4

Kamerstuk 21 501-32, nr. 1552.
Kamerstuk 21 501–20, nr. 1852.
Kamerstuk 33 576, nr. 339.
7
Kamerstuk 21 501-32, nr. 1537.
8
COM(2022) 542
5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

4

luchtkwaliteit ook afhangt van het ambitieniveau en de uitvoering van
EU-wetgeving om emissies aan de bron terug te dringen. Nederland gaf
daarbij een voorbeeld, en riep op tot een ambitieuze herziening van de
Richtlijn grensoverschrijdende handhaving (Cross-Border Enforcement:
CBE)9. Door milieuzones en zero-emissiezones toe te voegen aan de
reikwijdte van deze richtlijn kan beter gehandhaafd worden op overtredingen door voortuigen uit andere lidstaten, wat de luchtkwaliteit in deze
zones ten goede zou komen.
De Commissie concludeerde dat een aantal lidstaten zorgen hebben over
de haalbaarheid van ambitieniveau in het voorstel. De Commissie gaf aan
dat in de effectbeoordeling van het voorstel al wordt erkend dat sommige
gebieden het risico lopen de doelstellingen niet te halen zonder aanvullende lokale matregelen. De Commissie benoemde dat het voorstel
daarom al ruimte biedt om de deadlines voor de doelstellingen in
bepaalde gevallen uit te stellen. De Commissie benadrukte dat het
ambitieniveau van het voorstel niet zou moeten worden verlaagd omwille
van een aantal uitzonderingen. Tot slot riep de Commissie op om in de
herfst tot een algemene oriëntatie in de Raad te komen om tijdig de
onderhandelingen met het Europees Parlement te kunnen starten.
Herziening CO2-normen zware bedrijfsvoertuigen
Tijdens de Milieuraad vond een eerste beleidsdebat plaats over het
voorstel van de Commissie tot herziening van de Europese CO2-normen
voor zware bedrijfsvoertuigen (Heavy Duty Vehicles, HDV)10. Het
voorzitterschap benadrukte dat er al veel werk verzet is in de onderhandelingen, en dat het cruciaal is om de emissies van zware voertuigen te
verminderen om toe te werken naar een klimaatneutrale EU in 2050 en de
doelen van fit-for-55 (55% minder uitstoot van broeikasgassen in 2030) te
halen.
De Commissie bedankte de lidstaten voor hun positieve ontvangst van het
voorstel en het voorzitterschap voor de geboekte vooruitgang in de
onderhandelingen. De Commissie benadrukte dat het terugdringen van
emissies bij zware bedrijfsvoertuigen prioriteit heeft om bij te dragen aan
het verminderen van CO2-uitstoot in de gehele EU. De Commissie riep de
lidstaten dan ook op mee te gaan in de ambitie van het voorstel.
Het voorstel werd door vrijwel alle lidstaten, waaronder ook Nederland, in
algemene zin verwelkomd als een geschikt instrument om de Europese
CO2-reductiedoelen te halen en bij te dragen aan het Fit-for-55 pakket van
de EU. Een aanzienlijke groep lidstaten kon zich over het algemeen vinden
in het ambitieniveau in het voorstel van de Commissie. Een aantal
lidstaten, waaronder Nederland, zag graag nog ambitieuzere reductiedoelen en verdere verbreding van de reikwijdte van het voorstel naar
onder andere voertuigen voor specifieke doeleinden zoals vuilophaal. Veel
van deze lidstaten benoemden het feit dat zware bedrijfsvoertuigen een
transportsector vormen waar nog veel winst en progressie valt te behalen
op het gebied van CO2-emissiereductie.
Daar tegenover tekende zich een kleine groep lidstaten af die het voorstel
van de Commissie al te ver vinden gaan. Deze lidstaten uitten zorgen over
de praktische haalbaarheid en de investeringen in laad- en tankinfrastructuur die nodig zullen zijn ten gevolge van de herziening. Een aantal
lidstaten gaf aan niet het vermogen voor deze investeringen te hebben en
riepen daarom op om het ambitieniveau terug te schroeven om zo de
9
10

Richtlijn (EU) 2015/413
COM(2023) 88

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

5

haalbaarheid van herziening te waarborgen. Deze kritische lidstaten
pleitten tevens voor technologieneutraliteit in het voorstel voor de
omgang met CO2-neutrale brandstoffen aangezien deze brandstoffen ook
kunnen bijdragen aan vermindering van CO2-uitstoot.
Tot slot riepen meerdere lidstaten, waaronder Nederland, het aankomende Spaanse voorzitterschap op om vaart te houden op dit dossier en
in te zetten op een algemene oriëntatie bij de Milieuraad in oktober zodat
de onderhandelingen met het Europees parlement (EP) hopelijk voor de
verkiezingen van het EP in juni 2024 kunnen worden afgerond en zo
vertraging op dit belangrijke dossier wordt voorkomen.
De Commissie concludeerde dat er met name nog zorgen zijn over het
ambitieniveau. De Commissie benadrukte de noodzakelijke bijdrage die de
sector met de herziening kan leveren aan een klimaat neutrale EU in 2050.
De Commissie gaf aan uit te kijken naar een snelle vooruitgang op het
dossier onder het aankomende Spaanse voorzitterschap.
Diversen
–

–

11

Milieugevolgen van doorbraak Kakhovkadam in Oekraïne
De Oekraïnse Minister voor milieubescherming en natuurlijke
hulpbronnen, Ruslan Strilets, had het voorzitterschap gevraagd om
tijdens de Raad kort een toelichting te geven over de (milieu)gevolgen
van de Kakhovkadamdoorbraak op 6 juni jl. Tijdens dit «diversen» punt
gaf Oekraïne aan dat er sprake was van ecocide door Rusland,
aangezien de damdoorbraak heeft geleid tot grootschalig verlies van
biodiversiteit, unieke dierensoorten, vruchtbare grond als ook heeft
gezorgd voor watervervuiling. Oekraïne wees tevens op de mogelijke
nucleaire veiligheidsgevolgen voor de kerncentrale Zaporizja. Oekraïne
riep de EU op om Oekraïne te blijven steunen in de oorlog met
Rusland en milieucriminaliteit op te nemen in het Europese en
nationale strafrecht. De Commissie en verschillende lidstaten
betoogden hun solidariteit aan Oekraïne en spraken van verdere
gezamenlijke stappen tegen Rusland. Sommige lidstaten spraken
daarbij over het weren van Rusland en Wit-Rusland in het Internationaal Agentschap voor hernieuwbare energie (International
Renewable Energy Agency: IRENA).
Europese waterstofbank
De Commissie informeerde lidstaten over de mogelijkheid om, in
aanvulling op de middelen die onder het Innovatiefonds beschikbaar
zijn, nationale middelen beschikbaar te stellen voor subsidieveilingen
die onder de Europese Waterstofbank veelbelovende hernieuwbare
waterstofprojecten moeten ondersteunen.
Op 16 maart publiceerde de Commissie een mededeling over de
Europese Waterstofbank11, een set eigen (financiële) beleidsinstrumenten onder bestaande EU-fondsen die de Commissie wil inzetten om
Europese hernieuwbare waterstofproductie aan te jagen en om
hernieuwbare waterstofimport van buiten de EU ten behoeve van
eindafnemers binnen de EU te stimuleren. De Commissie beoogt
hiermee niet een nieuwe fysieke entiteit op te richten. Het kabinet
verwelkomt dit initiatief. Met name de subsidieveilingen die onder het
Europese Innovatiefonds worden opgezet, kunnen een doeltreffende
manier zijn om het kostenverschil tussen hernieuwbare waterstof en
bestaande fossiele alternatieven te overbruggen. Bovendien kunnen de
uitkomsten van deze subsidieveilingen waardevolle informatie over de
prijsvorming van hernieuwbare waterstof in de EU opleveren.

COM(2023) 156 final

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

6

–

–

–

–

12
13

Een aantal lidstaten reageerde echter kritisch, vanwege zorgen over
een gebrek aan technologieneutraliteit. Deze lidstaten willen ook steun
voor koolstofarme waterstof, geproduceerd met nucleaire energie.
Rome kandidatuur voor de wereldtentoonstelling 2030
Italië vroeg middels een AOB-punt aandacht voor Rome’s kandidatuur
voor de wereldtentoonstelling van 2030, met het thema «Volkeren en
Territoria: Wederopwekking, Inclusie en Innovatie». Rome zou de
centrale focus van het evenement leggen op de groene en digitale
transities. Italië benoemde dat Rome de enige kandidaat binnen de EU
is voor het organiseren van de wereldtentoonstelling van 2030. Er
waren geen interventies van de Commissie of andere lidstaten bij dit
punt.
Versterking EU-beleid klimaatadaptatie
Frankrijk, Spanje, Griekenland, Portugal, en Roemenië riepen middels
een AOB-punt de Commissie en mede-lidstaten op tot het versterken
van EU-beleid op klimaatadaptatie. In het bijzonder riepen ze de
Commissie op om adaptatie aan klimaatverandering op grote schaal te
integreren in alle sectorale beleidsmaatregelen en toekomstige
initiatieven van de EU. Dit pleidooi sluit in beginsel aan bij hetgeen in
de EU-Klimaatadaptatiestrategie uit 202112 al is opgenomen. Meerdere
lidstaten, waaronder Nederland, spraken steun uit voor deze oproep.
Terugkoppeling internationale bijeenkomsten
Het voorzitterschap en de Commissie gaven gezamenlijk een terugkoppeling over de recente internationale bijeenkomsten die hebben
plaatsgevonden op het gebied van milieu sinds de vorige Milieuraad
van 16 maart jl. Er werd teruggekoppeld over de uitkomsten van 1) de
drievoudige Conferentie van de Partijen bij de Verdragen van Bazel
(COP 16), Rotterdam (COP 11) en Stockholm (COP 11) (1–12 mei, 2023),
2) de tweede zitting van het Intergouvernementeel Onderhandelingscomité (INC-2) voor de ontwikkeling van een internationaal wettelijk
bindend instrument inzake plasticverontreiniging, ook in het mariene
milieu (Parijs, 29 mei – 2 juni 2023), en 3) de VN-Waterconferentie 2023
(New York, 22–24 maart 2023) welke door het Koninkrijk der Nederlanden mede werd georganiseerd met de Republiek Tadzjikistan. Enkele
lidstaten spraken hun steun uit voor de uitkomsten van de verschillende bijeenkomsten.
Lagere BTW voor producten met recyclaat
Tsjechië riep middels een AOB-punt op tot een herziening van bijlage 3
van de BTW-richtlijn13 om lagere BTW te kunnen heffen op circulaire
producten. Tsjechië noemde daarbij textiel en bouwproducten als
relevante productgroepen en erkende dat dit een discussie is die in de
ECOFIN Raad thuishoort. Een aantal lidstaten spraken steun uit voor de
oproep van Tsjechië. De Commissie bedankte Tsjechië voor het
aankaarten van dit punt en gaf aan het eens te zijn dat het nodig is om
het principe «de vervuiler betaalt» beter toe te passen. De Commissie
bevestigde dat het momenteel niet mogelijk is om een lager BTWpercentage toe te passen op producten met recyclaat. De Commissie
lichtte toe dat de ECOFIN Raad vorig jaar nog heeft besloten bij de
hervorming van de BTW-regels om geen andere BTW-percentages toe
te passen op basis van milieuprestaties omdat de Raad concludeerde
dat dit geen effectief instrument was. De Commissie refereerde aan de
geschiktheidscontrole die de Commissie momenteel uitvoert betreffende het principe «de vervuiler betaalt» en stelde dat de ervaringen
die lidstaten in hun interventies deelden over prijsmechanismen om
een circulaire economie te stimuleren daarin meegenomen zullen
worden.

PM verwijzing
Annex III van Richtlijn (EG) 2006/112

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

7

–

–

–

Werkprogramma inkomend Spaanse Voorzitterschap
Het inkomend Spaanse voorzitterschap heeft zijn werkprogramma
voor het komende halfjaar toegelicht. De focus binnen de Milieuraad
zal liggen op het verder brengen van de lopende dossiers op de
onderwerpen biodiversiteit, klimaat en vervuiling.
Bijeenkomst MEPC 80
De Commissie vroeg aandacht voor de aankomende bijeenkomst van
het Comité voor de bescherming van het mariene milieu (MEPC 80)
van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) (virtueel, 3–7 juli
2023) waar de inzet van de EU is om een akkoord te bereiken op de
herziene broeikasgasreductiestrategie voor de zeevaart en het nader
uitwerken van beleidsmaatregelen om deze reductie te bewerkstelligen. Hierbij riep de Commissie lidstaten op om hun standpunt nog niet
vast te leggen wat betreft de bestedingsdoeleinden van een eventuele
mondiale heffing voor de zeevaart, voordat een principebesluit over de
invoer van een dergelijke heffing is genomen.
Vroegtijdige waarschuwingsrapport over het behalen van
EU-afvalstreefcijfers
De Commissie gaf een toelichting over de resultaten van het vroegtijdige waarschuwingsrapport waarin de lidstaten worden geïdentificeerd die het risico lopen de recyclingstreefcijfers voor 2025 voor
stedelijk afval en verpakkingsafval en het verminderingsstreefcijfer
voor 2035 voor het storten van afval niet te halen14. Het rapport
concludeert dat 18 lidstaten het risico lopen om 1 of meerdere
afvalstreefcijfers niet te behalen. Nederland is volgens het rapport wel
goed op schema om de doelstellingen te behalen. Enkele lidstaten
brachten in reactie op de toelichting van de Commissie wat nuance
aan betreffende de conclusies van het rapport en stelden dat het
rapport is gebaseerd op informatie uit 2020 en dat daar recente
stappen die zijn genomen om de doelstellingen te behalen niet in het
rapport zijn meegenomen.

II. Publieke consultatie prioritaire productgroepen ecodesigneisen
De Commissie heeft op 30 maart 2022 het voorstel gepresenteerd voor de
kaderverordening Ecodesign voor Duurzame Producten15. Deze verordening maakt het mogelijk om aan bepaalde productgroepen ontwerpeisen te stellen, met als doel de producten duurzamer en meer circulair te
maken. De Commissie zal de komende jaren product specifieke ontwerpeisen opstellen voor de productgroepen waaraan zij prioriteit geeft. De
Commissie is al begonnen met voorbereidende werkzaamheden om vast
te stellen aan welke productgroepen prioriteit moet worden gegeven en
om te duiden welke horizontale eisen de productverordeningen moeten
bevatten. De Commissie treft voorbereidingen om het werkplan op te
stellen waarin staat aan welke productgroepen de komende jaren
Ecodesigneisen worden gesteld.
De Commissie heeft een publieke consultatie uitgezet met als doel
feedback te verzamelen voor het aankomende Ecodesignwerkplan. De
Commissie vraagt onder andere naar feedback over de producten en
horizontale maatregelen die als prioriteit zijn aangemerkt, de volgorde
waarin eisen worden gesteld aan de prioritaire productgroepen, en de
meest relevante aspecten per product of horizontale maatregelen die
middels ontwerpeisen moeten worden aangepakt.

14
15

COM(2023) 304 final
COM(2022) 142 final

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

8

Het kabinet heeft in reactie op de publieke consultatie steun uitgesproken
voor de voorgestelde productgroepen. Ten eerste geeft het kabinet aan
dat de Commissie met name prioriteit zou moeten geven aan het stellen
van ontwerpeisen aan textiel, meubels, matrassen en absorberende
hygiëne producten. Het kabinet ziet verder graag dat de Commissie
zonnepanelen en windmolens aan de lijst van prioritaire productgroepen
toevoegt. Ten tweede vindt het kabinet dat er, met het oog op de
aanzienlijke milieu-impact van deze tussenproducten, prioriteit moet
worden gegeven aan het opstellen van ontwerpeisen voor aluminium en
zijn legeringen, ijzer, staal en non-ferro metalen. Ten derde is het kabinet
voorstander van de voorgestelde horizontale maatregelen levensduur,
recyclebaarheid, en gerecycled materiaal na consumentengebruik content.
Het kabinet merkt wel op dat de veiligheid van het product moet worden
meegenomen wanneer de horizontale maatregelen worden opgesteld.
De kabinetsreactie op de consultatie is als bijlage bijgevoegd.
III. Kabinetsreactie op Commissie mededeling voor een herziening
van het EU-monitoringskader voor de circulaire economie
Op 15 mei jl. heeft de Europese Commissie een mededeling gepubliceerd
over de herziening van het EU-monitoringkader voor de circulaire
economie16. De mededeling betreft een beperkte technische wijziging
mede op basis van eerdere inbreng vanuit de lidstaten. Het voor
EU-lidstaten niet-bindende monitoringskader is qua inspanningen
vergelijkbaar met het vorige kader. Lidstaten kunnen, zoals gebruikelijk bij
mededelingen in dit stadium, niet meer inhoudelijk reageren. Om deze
redenen is er geen BNC-fiche opgesteld, maar informeert het kabinet u
per brief. De herziening van het monitoringkader sluit aan bij de visie van
het kabinet opgenomen in het Nationaal Programma Circulaire Economie.
Met de toegevoegde indicatoren worden de onderlinge verbanden
duidelijk zichtbaar gemaakt tussen circulariteit, klimaatneutraliteit en de
ambitie om alle verontreiniging tot nul terug te brengen in 2050. Ook sluit
de uitbreiding aan bij de inzet van het kabinet met betrekking tot het
terugdringen van de Nederlandse klimaat, land en watervoetafdruk, zoals
opgenomen in het Actieplan Beleidscoherentie voor Ontwikkeling17. Het
herziene monitoringkader zal een instrument vormen voor de Europese
Commissie om het gevoerde EU-beleid te beoordelen en toekomstige
acties te sturen. De meeste toegevoegde indicatoren zijn gebaseerd op
officiële statistieken van Eurostat en zoveel mogelijk gebaseerd op
bestaande gegevens. Aangezien in Nederland al veel gegevens
beschikbaar zijn uit de publieke en private sector over de circulaire
economie, en al worden geleverd aan Eurostat, is met deze herziening
geen verhoging van de lastendruk voor centrale- en decentrale overheid
en bedrijfsleven te verwachten. Nederland zal voor het monitoren van de
doelen en bijdrage van ingezette maatregelen uit het Nationaal
Programma Circulaire Economie gebruik blijven maken van de resultaten
van de tweejaarlijkse Integrale Circulaire Economie Rapportage van het
Planbureau voor de Leefomgeving.18

16

COM(2023) 306 final
Kamerstuk 36 180, nr. 29
18
https://www.pbl.nl/publicaties/integrale-circulaire-economie-rapportage-2023
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

9

IV. Reactie toezegging Commissiedebat 14 juni 2023
Tijdens het Commissiedebat Milieuraad van 14 juni is een reactie van de
Minister voor Natuur en Stikstof toegezegd op de oproep van VNO-NCW
voor een flexibele en natuur-inclusieve natuurherstelverordening19,
evenals op de brief van verschillende multinationals met de oproep voor
een ambitieuze natuurherstelverordening20.
De Minister voor Natuur en Stikstof gaat daar hierbij op in.
Het kabinet onderkent het belang van natuurherstel en heeft gedurende
het hele onderhandelingsproces kenbaar gemaakt dat het de ambitie van
de natuurherstelverordening steunt. Hierbij heeft het kabinet zich altijd
constructief opgesteld en zich ervoor ingezet om gezamenlijk tot een
oplossing te komen voor de situatie in Nederland. Het kabinet onderschrijft de boodschap van de multinationals met betrekking tot de
sleutelrol die deze wet kan spelen in het aanpakken van de klimaat- en
biodiversiteitscrises.
Dat is ook de reden voor de intensivering van het staande, ambitieuze
beleid dat het kabinet heeft ingezet via de systeembenadering, zoals
onder de essentie van het Nederlands beleid beschreven, én de extra
impulsen zoals het Programma Natuur, het Nationaal Programma
Landelijk Gebied en het Programma Noordzee.
Tegelijkertijd ziet het kabinet een spanningsveld met andere grote
maatschappelijke opgaven in het dichtbevolkte Nederland. Dat speelt
bijvoorbeeld bij de aanleg en onderhoud van infrastructuur en/of de
woningbouw, de transitie van de landbouw en het uitvoering geven aan
de energietransitie. Daarbij moet opgemerkt worden dat het juist de
insteek is van de energietransitie om stikstof en broeikasgasemissies aan
te pakken en daarmee de natuur en het klimaat daadwerkelijk te helpen.
Het bedrijfsleven speelt een essentiële rol in de overgang naar een
natuurinclusieve samenleving in Nederland en ook daarom doet het me
goed dat deze bedrijven deze oproep doen. Juist voor het benodigde
draagvlak voor het kabinetsbeleid is absoluut ruimte en flexibiliteit bij de
uitvoering van de natuurherstelverordening nodig.
Het komt door het spanningsveld tussen enerzijds gedeelde ambities en
anderzijds verwachte negatieve effecten op andere grote maatschappelijke opgaven dat het kabinet in een lastige positie in de onderhandelingen
is gebracht. Daarbij is, zoals genoemd, de Nederlandse inzet erop gericht
om de ambitie van de concept-verordening te behouden, maar meer
ruimte te verwerven bij de wijze waarop deze ambitie wordt bereikt.
Alhoewel het lijkt dat het voorstel na de onderhandelingen meer ruimte
biedt, is dit op dit moment onvoldoende om het voorstel positief te
kunnen appreciëren, omdat de grootste bezwaren voor Nederland niet zijn
weggenomen.

19

https://www.vno-ncw.nl/news-europa/natuurherstel-een-nederlands-probleem-kunnen-anderelanden-ook-de-knel-komen
20
https://www.ournatureourbusiness.eu/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-08, nr. 906

10