Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2286
Vragen van het lid Bouali (D66) aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over het bericht dat Afrika geteisterd wordt door
een sprinkhanenplaag (ingezonden 16 maart 2020).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 31 maart 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Sprinkhanenplaag Afrika: «Plaag wordt 500
keer zo groot, als we niks doen»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is er al een beroep gedaan op Nederland om bij te dragen aan de 138 miljoen
USD die er volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde
Naties (Food and Agriculture Organization (FAO)) nodig is om de sprinkhanenplaag te bestrijden? Zo ja, hoe heeft u hierop gereageerd?2
Antwoord 2
Ja. Via twee mondiale verzoeken heeft de Food and Agriculture Organization
(FAO) donoren gevraagd een bedrag van in totaal USD 138 miljoen beschikbaar te stellen voor het Special Fund for Emergency and Rehabilitation
(SFERA). Dit fonds wordt ingezet voor zowel de bestrijding van de sprinkhanen als het herstel van het levensonderhoud, «livelihoods», van kleinschalige
boeren. Nederland heeft net als 10 andere landen positief gereageerd op deze
verzoeken en stelt EUR 1 miljoen beschikbaar vanuit het voedselzekerheidsprogramma. Daarnaast heeft het CERF (Central Emergency Response Fund),
dat Nederland vanuit noodhulpmiddelen financiert, EUR 10 miljoen bijgedragen aan het fonds. Het verzoek van de FAO heeft op dit moment, op basis
van toezeggingen, per maart 2020 bijna USD 94 miljoen opgeleverd.

1

NOS, 27 februari 2020, «Sprinkhanenplaag Afrika: «Plaag wordt 500 keer zo groot, als we niks
doen»», https://nos.nl/artikel/2324815-sprinkhanenplaag-afrika-plaag-wordt-500-keer-zo-grootals-we-niks-doen.html
2
UN News, 25 februari 2020, «More funding needed to combat locust swarms «unprecedented
in modern times»», https://news.un.org/en/story/2020/02/1058041

ah-tk-20192020-2286
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de opvatting van de FAO dat het humaner en kosten-efficiënter is om
nu in te grijpen dan te wachten tot er een voedselcrisis ontstaat? Zo ja, welke
mogelijkheden ziet u hiertoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Ik deel de opvatting van de FAO dat alles op alles moet worden gezet om de
sprinkhanenplaag tegen te gaan in deze fase. Bestrijding is complex door de
snelle vermeerdering van de sprinkhanen, de lokalisering en de noodzaak van
toediening van de juiste bestrijdingsmiddelen. Hierdoor is het onzeker of de
toename helemaal gestopt kan worden. De combinatie van bestrijding en het
herstellen van «livelihoods» is daarom belangrijk voor het voorkomen van
een voedselcrisis.
Vraag 4
Hoe worden lopende, door Nederland gefinancierde projecten op het gebied
van voedselzekerheid getroffen door de huidige plaag?
Antwoord 4
De upsurge,zoals de huidige toename en het zwermen van sprinkhanen wordt
genoemd, is het grootst in Ethiopië, Somalië, Kenia en – in mindere mate – in
Uganda en Zuid-Sudan. Nederland financiert diverse projecten op het gebied
van landbouw en voedselzekerheid in deze landen. Op dit moment is nog niet
duidelijk hoe deze projecten worden geraakt. Een eerste indicatie zal komen
van de impact-evaluatie door de FAO die binnenkort zal worden gepresenteerd. Nederlandse ambassades in de getroffen landen verwachten vooralsnog dat de effecten zouden kunnen meevallen, doordat de projecten niet in
de meest getroffen gebieden worden uitgevoerd en omdat het geen oogsttijd
is. Of dit zo blijft, hangt af van de mate waarin de bestrijding succesvol is. Bij
een verdere toename van sprinkhanenpopulaties zouden ook door Nederland
gefinancierde projecten getroffen kunnen worden.
Vraag 5
In hoeverre komt de beleidsdoelstelling van het kabinet om in 2030 tenminste
32 miljoen mensen uit een situatie van ondervoeding te hebben geholpen,
hiermee in gevaar?3
Antwoord 5
Veel kleinschalige boeren kunnen bij een grotere verspreiding van sprinkhanenplagen voedselonzeker worden. In welke mate dit zal doorwerken op de
Nederlandse beleidsdoelstellingen op het gebied van voedselzekerheid hangt
af van de verdere ontwikkeling van de plagen, het succes van de bestrijding
ervan en de snelheid van herstel van de landbouwproductie.
Vraag 6
Voorziet u een groter beroep op noodhulpfondsen in de nabije toekomst, als
gevolg van de sprinkhanenplaag?
Antwoord 6
Op dit moment kan geen goede inschatting worden gemaakt van noden die
gaan ontstaan als gevolg van de sprinkhanenplaag. De situatie wordt
nauwlettend in de gaten gehouden, en indien deze verslechtert zal opnieuw
worden afgewogen of een additionele bijdrage uit de middelen voor acute
crisisrespons opportuun is.

3

Kamerstuk 34 952, nr. 1, Beleidsnota over de hoofdlijnen van het beleid op het gebied van
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in de komende jaren: Investeren in
Perspectief – Goed voor de Wereld, Goed voor Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
In hoeverre vormt de aanwezigheid van sprinkhaanplagen in Jemen4 een
bedreiging voor de voedselvoorziening in Jemen, overwegende dat daar al
ongeveer 16 miljoen mensen in voedselonzekerheid verkeren?
Antwoord 7
De sprinkhanen upsurge vindt zijn oorsprong in Jemen, waar door instabiliteit onvoldoende capaciteit voor monitoring en bestrijding kon worden
gemobiliseerd voor deze problematiek. De sprinkhanen hebben zeker impact
op de voedselzekerheid van dit land. Echter, andere factoren zoals de
voortdurende instabiliteit in het land spelen in Jemen op dit moment een
grotere rol bij de voortdurende voedselonzekerheid. Met name toegang tot
betaalbaar voedsel is een groot probleem.

4

Reliefweb, 2 maart 2020, «ADDENDUM – Desert locust crisis – Appeal for rapid response and
anticipatory action in the Near East and North Africa (January-December 2020)», https://
reliefweb.int/report/sudan/addendum-desert-locust-crisis-appeal-rapid-response-andanticipatory-action-near-east

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3