Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

716
Vragen van de leden Van Nispen en Van Bommel (beiden SP), Sjoerdsma
(D66), Voordewind (ChristenUnie) en Krol (50Plus) aan de Ministers van
Veiligheid en Justitie en van Buitenlandse Zaken over de Nederlander die
mogelijk 31 jaar ten onrechte vastzit in de VS (ingezonden 14 oktober 2015).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) mede namens
de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 30 november 2015)Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 481
Vraag 1 en 2
Herinnert u zich uw antwoorden op eerdere vragen over deze zaak?1
Is er bij het vaststellen van de aanwezigheid van een voldoende en aantoonbare binding rekening gehouden met het feit dat de familie van de heer
Singh in Nederland woont en hem terug wil, wat ook terugkomt in de
Reclasseringsrapportage? Zo ja, waarom was deze overweging niet voldoende om binding vast te stellen? Zo nee, waarom niet en bent u bereid dit
argument alsnog te laten meewegen?
Antwoord 1 en 2
Ja. Allereerst wil ik van de gelegenheid gebruikmaken om nogmaals het doel
van overbrenging van Nederlandse gedetineerden uit het buitenland toe te
lichten, te weten de verdere tenuitvoerlegging van een in het buitenland
opgelegde straf met het oog op het bevorderen van de resocialisatie in de
samenleving, waarmee de veroordeelde verbonden is. Om voor overbrenging
naar Nederland in aanmerking te komen, gelden – conform het beleidskader
inzake de overdracht van de tenuitvoerlegging van buitenlandse strafvonnissen aan Nederland (Kamerstukken II 2007/2008, 31 200 VI, nr. 30) – in het
bijzonder twee criteria: (1) er dient sprake te zijn van aantoonbare en
voldoende binding met Nederland zodat (2) de overbrenging kan bijdragen
aan een geslaagde maatschappelijke re-integratie van de veroordeelde in
Nederland. Teneinde aan dit doel te kunnen voldoen, moet, ongeacht de mate
van binding met Nederland, worden voldaan aan de voorwaarde dat conform
de verdragseis een strafrestant van zes maanden moet resteren dat na

1

ah-tk-20152016-716
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 208
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 209

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

overbrenging naar Nederland kan worden geëxecuteerd.3 In de zaak van de
heer Singh is hiervan geen sprake vanwege het overschrijden van het
toepasselijke Nederlandse strafmaximum van 30 jaar gevangenisstraf.
Hierdoor leent deze zaak zich niet voor toepassing van het Verdrag inzake de
overbrenging van gevonniste personen (Vogp) en de Wet overdracht
tenuitvoerlegging strafvonnissen (Wots).
Voor de volledigheid merk ik op dat ik de binding van de heer Singh met
Nederland als onvoldoende beoordeel. Betrokkene heeft in 1970 Nederland
verlaten om zich met zijn gezin in de Verenigde Staten te vestigen en daar
een bestaan op te bouwen. De thans aangevoerde mogelijkheid van verblijf
bij familie in Nederland weegt niet op tegen een zo langdurige afwezigheid
uit Nederland.
Vraag 3
Is bij het maken van de beslissing om niet tot overbrenging naar Nederland
over te gaan rekening gehouden met de bereidverklaring van een gemeente
om de heer Singh te begeleiden bij zijn terugkeer in de maatschappij? Zo ja,
waarom was deze overweging niet voldoende om een verklaring af te geven
dat de heer Singh zal worden begeleid bij terugkeer? Zo nee, waarom niet en
bent u bereid dit argument alsnog te laten meewegen?
Antwoord 3
Zoals in het voorgaande antwoord is aangegeven, kan niet worden voldaan
aan het doel en de strekking van het Vogp en de Wots, vanwege het
ontbreken van een strafrestant en omdat ik de binding van de heer Singh met
Nederland als onvoldoende beoordeel. De bereidheidverklaring van een
gemeente om de heer Singh bij zijn terugkeer in de Nederlandse samenleving
te begeleiden brengt hierin geen wijziging.
Vraag 4
Klopt het dat de stichting PrisonLAW in maart 2015 het Ministerie van
Veiligheid en Justitie heeft verzocht om bij een eventuele afwijzing van de
aanvraag in het kader van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen (WOTS) de afwijzing zodanig te formuleren dat indien de heer Singh
wordt uitgezet hij zal worden opgenomen door de Nederlandse gemeenschap? Zo ja, waarom is aan deze oproep geen gehoor gegeven gezien de
gevolgen voor de vervroegde vrijlating?
Antwoord 4
Nee, de stichting PrisonLAW heeft mij in maart 2015 geen verzoek gedaan,
zoals in de vraagstelling is verwoord. Wel is in deze brief verzocht om, mede
op basis van humanitaire overwegingen, medewerking en instemming te
verlenen aan overbrenging naar Nederland op grond van de Wots.
Vraag 5
Waarom beoordeelt u in dit geval zo strikt de vraag of er voldoende
strafrestant over is na overbrenging, terwijl er een aantal voorbeelden zijn
van zaken zoals gedetineerde Nederlanders in Thailand en Venezuela waarbij
Nederlanders wel overgebracht werden naar Nederland terwijl er feitelijk
onvoldoende strafrestant over was? Wat maakte hun situatie anders dan de
situatie van de heer Singh? Waarom wordt nu rigide vastgehouden aan de
eis van het strafrestant?
Antwoord 5
Voorbeelden van zaken bijvoorbeeld uit Venezuela, waarin na overbrenging
naar Nederland onvoldoende strafrestant resteerde, zijn mede het gevolg van
het toen nog geldende beleid dat bij de behandeling van Wots-verzoeken de
omzettingsprocedure werd toegepast. In een aantal gevallen leidde dit tot een
situatie, waarbij overbrenging plaatsvond zonder strafrestant. Mede tegen
deze achtergrond is per 1 januari 2014 besloten tot de beleidswijziging dat de

3

In de praktijk maak ik daarbij gebruik van de mogelijkheid van afwijking van die zes maanden
door uit te gaan van een strafrestant van tenminste vier maanden. Dat is het absolute
minimum waarbinnen in Nederlandse detentie aan de resocialisatie van betrokkene gestalte
kan worden gegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

procedure van voortgezette tenuitvoerlegging met veel landen, waaronder
Venezuela en Panama, wordt toegepast met inachtneming van het verdragsrechtelijke strafrestant van zes maanden (Kamerstukken II 2013/2014, 33 742,
nr. 5).
Behoudens bovenstaande is in het verleden in een enkel geval, waaronder
een zaak uit Thailand, een Nederlandse gedetineerde uit het buitenland naar
Nederland overgebracht, waarbij sprake was van geen of onvoldoende
strafrestant. Hierbij is altijd sprake geweest van aantoonbare en voldoende
binding met Nederland.
Vraag 6
Klopt het dat PrisonLAW heeft voorgesteld dat Nederland de levenslange
straf overneemt, zodat de heer Singh een beroep kan doen op gratie en
resocialisatie ook kan worden opgestart? Waarom hebt u niets gedaan met
dit alternatief?
Antwoord 6
Ja, dit klopt. Hierbij is echter voorbijgegaan aan het feit dat de heer Singh in
de Verenigde Staten niet is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf.
Vraag 7
Waarom geeft u aan dat er geen officieel verzoek van de Amerikaanse
autoriteiten is ontvangen met betrekking tot de overbrenging van de heer
Singh, terwijl de VS op 3 maart 2015 de aanvraag tot overbrenging hebben
verzonden aan de Nederlandse ambassade te Washington? Hoe en binnen
welke termijn is er door het Ministerie van Veiligheid en Justitie gereageerd
op deze brief van de Amerikaanse autoriteiten?
Antwoord 7
De heer Singh heeft zich tot de Amerikaanse bevoegde autoriteiten gewend
met een verzoek om overbrenging naar Nederland. Hierop heeft de California
Board of Parole Hearings mij krachtens artikel 6, derde lid, van het Vogp
verzocht om informatie, waaronder de gevolgen van de tenuitvoerlegging van
het vonnis van de heer Singh in Nederland. In reactie hierop heb ik bij brief
van 23 juli 2015 uiteengezet, waarom het Vogp naar mijn oordeel geen basis
biedt voor overbrenging naar Nederland.
De Amerikaanse autoriteiten hebben nimmer verzocht tot overname van de
tenuitvoerlegging van het vonnis van de heer Singh.
Vraag 8
Welke inspanningen heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken geleverd in
de zaak van de heer Singh, behalve het recentelijk opstellen van de brief aan
het Ministerie van Veiligheid en Justitie? Deelt u de mening dat inspanningen
op zijn plaats zouden zijn vanwege de nadrukkelijke aanwezigheid van
humanitaire gronden? Zo nee, waarom niet? Waarom is niet al veel eerder
een vertrouwensrapport opgesteld? Had dit niet in ieder geval al in 2005 in de
rede gelegen toen de zaak onherroepelijk werd?
Antwoord 8
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft uw Kamer op 18 november 2015
over de consulaire bijstand aan de heer Singh in zijn brief naar aanleiding
van het verzoek van het lid Omtzigt gedaan in het ordedebat van 7 oktober
2015 (kenmerk 2015Z18429) als volgt geïnformeerd:
Sinds aanvang van zijn detentie heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken
aan de heer Singh de reguliere consulaire bijstand verleend, die onder meer
inhield dat de heer Singh met regelmaat bezoek ontving van een consulair
medewerker. Daarbij gaf de heer Singh in de regel aan dat hij tevreden was
over het optreden van zijn advocaat.
In 1998 ontstond bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken de mogelijkheid
tot het inroepen van een vertrouwensadvocaat in buitenlandse strafzaken. Ten
tijde van het inroepen van een beroepsinstantie in de zaak van de heer Singh
heeft het ministerie in 1999 volgens de destijds vigerende doelstellingen een
advocaat opdracht gegeven tot het uitbrengen van een advies. De vertrouwensadvocaat bracht medio 2000 een kort advies uit. Dit advies richtte zich
vooral op de mogelijkheden en kansen van eventuele vervolgstappen in de
zaak van de heer Singh en in mindere mate op eventuele onvolkomenheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

in de gevolgde rechtsgang. In 2003 werd het vonnis in hoger beroep
bevestigd.
Op verzoek van de heer Singh zelf heeft PrisonLAW zich vanaf 2012 in de
zaak verdiept, waarbij het ministerie PrisonLAW onder meer heeft gefaciliteerd in het leggen van contacten in de VS en verkrijgen van toegang tot de
gevangenis. In 2013 en 2014 heeft PrisonLAW uitvoerig schriftelijk over de
zaak gerapporteerd. PrisonLAW heeft zich vervolgens in samenwerking met
de lokale advocaten van de heer Singh ingezet voor de Wots-procedure en de
Amerikaanse «parole»-procedure voor voorwaardelijke vrijlating op medische
gronden.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft dit jaar het «parole» verzoek
voor voorwaardelijke vrijlating op medische gronden schriftelijk bij de
Amerikaanse autoriteiten ondersteund. Het ministerie is voornemens een
gratieverzoek van de heer Singh, zodra dit verzoek voorligt, op humanitaire
gronden bij de Amerikaanse autoriteiten eveneens te ondersteunen.
Beslissing op beide verzoeken ligt uiteraard bij de Amerikaanse autoriteiten.
Daarbij wil ik opmerken dat de consulaire bijstand die het Ministerie van
Buitenlandse Zaken biedt, volgt uit het feit dat de heer Singh beschikt over de
Nederlandse nationaliteit. Anders dan bij de toepassing van de Wots, speelt
binding met Nederland hierbij geen rol. Dit maakt dat het traject van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken tot een andere uitkomst kan leiden dan de
uitkomst binnen de mogelijkheden die het Ministerie van Veiligheid en
Justitie heeft op basis van het Vogp en de Wots.
Vraag 9
Waarom stelt u zich op het standpunt dat de WOTS niets te maken heeft met
de vervroegde vrijlating, terwijl een woordvoerder van de Amerikaanse
hoorcommissie duidelijk heeft aangegeven dat vervroegde vrijlating alleen
wordt toegekend als Nederland aangeeft de resocialisatie over te nemen en
de heer Singh op te nemen in Nederland?
Antwoord 9
Het Vogp voorziet uitsluitend in de overname van de tenuitvoerlegging van
vrijheidsstraffen en niet in de overname van toezicht op de naleving van
justitiële voorwaarden, die aan een vervroegde dan wel voorwaardelijke
invrijheidstelling zijn gesteld. Hiervoor bestaat een ander verdrag, te weten
het Europees Verdrag inzake het toezicht op voorwaardelijk veroordeelden of
voorwaardelijk in vrijheid gestelden van 1964. Dit verdrag geldt echter niet
tussen Nederland en de Verenigde Staten. Een bedoelde uitspraak van een
woordvoerder van de Amerikaanse hoorcommissie is derhalve niet relevant
voor het geldende juridische kader.
Vraag 10 en 11
Wat zijn de redenen dat u als Minister van Veiligheid en Justitie geen gebruik
maakt van uw beoordelingsvrijheid? Hoe heeft de belangenafweging ertoe
kunnen leiden dat u uiteindelijk in het nadeel van de heer Singh hebt beslist?
Op welke manier heeft u in de zaak Singh maatwerk toegepast, aangezien de
afwijzing alleen gebaseerd is op wettelijke gronden? Kunt u alsnog motiveren
waarom niet van de vijfjarentermijn kon worden afgeweken en waarom de
medische en lange detentieduur van de heer Singh van onvoldoende belang
werd geacht om tot een andere beslissing te komen?
Antwoord 10 en 11
Zoals reeds is aangegeven in het antwoord op vraag 7, heb ik geen formeel
verzoek van de Amerikaanse autoriteiten ontvangen tot overname van de
tenuitvoerlegging van het vonnis van de heer Singh. Nochtans zou in deze
casus de Wots niet kunnen worden toegepast, omdat het vonnis van de heer
Singh niet in Nederland kan worden tenuitvoergelegd, vanwege het
ontbreken van een strafrestant. Tevens is het resocialisatiebelang niet met
een overbrenging naar Nederland gediend, omdat ik de binding van de heer
Singh met Nederland als onvoldoende beoordeel. De argumenten die zijn
aangevoerd met het verzoek deze te laten meewegen in mijn beoordeling,
brengen hierin geen wijziging.
Ook de humanitaire overwegingen die in deze casus worden aangedragen,
rechtvaardigen de toepassing van het Wots-beleid niet. Want, hoewel het
beleidskader inzake de overdracht van de tenuitvoerlegging van buitenlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

strafvonnissen aan Nederland, dat de instemming van uw Kamer heeft
gekregen, enige ruimte biedt voor humanitaire overwegingen, ontbreekt deze
ruimte – conform ditzelfde beleidskader – als geen sprake is van binding met
Nederland. De aangewezen mogelijkheden voor Nederland liggen in deze
gevallen veeleer op het terrein van de consulaire bijstand (zie het antwoord
op vraag 8).
Bovengenoemde toelichting leidt ertoe dat in de casus van de heer Singh de
Wots niet het aangewezen instrument is om in aanmerking te komen voor
overbrenging naar Nederland.
Vraag 12
Wat is uw reactie op de door u ontvangen brief van de heer Singh zelf,
waarin hij verzoekt om heroverweging van uw beslissing?
Antwoord 12
Mijn reactie aan de heer Singh heeft dezelfde strekking als de beantwoording
van deze vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5