Grote Bickersstraat 74
1013 KS Amsterdam
Postbus 247
1000 AE Amsterdam
t 020 522 54 44
f 020 522 53 33
e info@tns-nipo.com
www.tns-nipo.com

Political & Social

Rapport

Vuurwerk opnieuw gepeild
Verandering in de draagvlak en alternatieven voor het afsteken van vuurwerk
met Oud en Nieuw (2008 – 2012)
Job van den Berg, Tim de Beer

G3893 | mei 2012

Dit document is uitsluitend voor deze opdrachtgever opgesteld. Alle in het document vermelde
gegevens zijn strikt vertrouwelijk. Door ons lidmaatschap zijn wij gehouden de gedragsregels na te
leven van Esomar en de MarktOnderzoekAssociatie (MOA).
© TNS NIPO | ISO 9001, ISO 20252, ISO 26362, ISO 14001 en ISO 27001 gecertificeerd |
rapport nederlands.dotm

Inhoud
Samenvatting en aanbevelingen
Inleiding

1
2

1

Iets meer ‘knallen’ maar houding blijft gelijk tegenover vuurwerk

4

2

Vandalisme verdient minder, maar Geweld tegen hulpverleners
verdient meer prioriteit in 2012

6

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Alternatieven voor handhaving huidige situatie of totaal verbod op
vuurwerk
Een derde is voorstander van huidige afsteekmogelijkheden - het is
traditie!
Alternatief: 60% is positief tegenover centraal afsteken
‘Vuurwerkshow’ krijgt voorkeur boven afsteken op vooraf aangewezen
plekken
‘Vuurwerkshow’ leidt ook tot minder materiële, lichamelijke en\of
psychische schade

8
8
9
11
12

Samenvatting en aanbevelingen

Dit onderzoek is een vervolgmeting op een onderzoek uitgevoerd door TNS NIPO in
2008 over het draagvlak van het afsteken van vuurwerk met Oud en Nieuw. In dit rapport
bespreken we de meest saillante resultaten die uit het onderzoek komen. De focus ligt op
de overeenkomsten/ verschillen met het onderzoek wat TNS NIPO in 2008 heeft
uitgevoerd.
Onze resultaten laten zien dat het percentage positief en negatief ten opzichte van
vuurwerk in algemeen elkaar, net als in 2008, in evenwicht houdt. Verder blijkt dat:
-

Het aandeel respondenten dat vindt dat vuurwerk de persoonlijke veiligheid op
straat bedreigt, licht is gedaald ten opzichte van 2008.
Geweld tegen hulpverleners in 2012 door meer respondenten als een
grootschalig probleem wordt gezien (55%) in vergelijking tot 2008 (40%).
Minder respondenten, vergeleken met 2008, iets gezien, gehoord of gelezen
hebben over de schade die tijdens de afgelopen jaarwisseling was veroorzaakt.
En dat terwijl dit onderzoek, in vergelijking tot het onderzoek in 2008, drie tot vier
maanden eerder in het jaar was uitgevoerd!

Met betrekking tot alternatieven voor het handhaven van de huidige situatie of een
totaalverbod van het afsteken van vuurwerk komt naar voren:
-

-

-

Een derde deel van bevolking is groot voorstander van het handhaven van de
huidige mogelijkheden om tijdens de jaarwisseling af te steken. Voornaamste
reden: traditie (65% onder de groep die groot/enigszins voorstander is van de
handhaving).
Centraal afsteken als alternatief voor handhaven of totaalverbod : 60% staat daar
tamelijk tot zeer positief tegenover.
Bij ongeveer de helft heeft het organiseren van een vuurwerkshow door de
gemeente de voorkeur met betrekking tot centraal afsteken van vuurwerk, 23%
kiest voor vuurwerk op vooraf aangewezen plekken.
80% denkt dat er minder materiële, lichamelijke en\ of psychische schade zal zijn
wanneer er een vuurwerkshow door de gemeente wordt georganiseerd.

Uit ons onderzoek blijkt dat (net als in 2008) het afsteken van vuurwerk bij lange na niet
het grootste probleem is ten tijde van de jaarwisseling. Om die reden is er weinig
noodzaak om te sleutelen aan de regels omtrent afsteektijden of –plaatsen. Het is
denkbaar om bij een volgende jaarwisseling op sommige plaatsen te ‘experimenteren’
met de alternatieven voor het afsteken van vuurwerk met Oud en Nieuw en dan met
name door het organiseren van een vuurwerkshow door de gemeente. Ongeveer de helft
steunt dit alternatief. Een ‘vuurwerkshow’ geeft ‘kader’ aan het evenement, omdat
instanties veel beter instaat kunnen zijn om 1) Oud en Nieuw te coördineren en 2) de
‘grootte’ van het evenement in de hand te houden. Wel moet hierbij een kanttekening
worden gemaakt: 38% wil zelf verantwoordelijk zijn voor de gevaren bij het afsteken van
vuurwerk. Laat de eigen verantwoordelijkheid dus voortbestaan.

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 1

Inleiding
Nederland kampt sinds enige jaren met de zogenoemde ‘nieuwjaarsproblematiek’.
Tijdens de jaarwisseling is er sprake van overlast, vandalisme, schade en lichamelijk
letsel. In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft
TNS NIPO in 2008 onderzoek uitgevoerd naar de opvattingen van Nederlanders over
afsteektijden van vuurwerk in het algemeen en de houding ten opzichte van een
eventuele inperking van deze afsteektijden. Uit het onderzoek dat TNS NIPO in 2008
heeft uitgevoerd kwam een genuanceerd beeld naar voren. Niet zozeer overlast ten
gevolge van het afsteken van vuurwerk, maar vooral vandalisme en geweld tegen
hulpverleners werd door de gemiddelde Nederlander als een bron van ergernis ervaren.
Het aantal voor- en tegenstanders van het afsteken van vuurwerk tijdens de jaarwisseling
hield elkaar redelijk in balans. Voor zowel inperking als verruiming van de afsteektijden
bestond geen eensluidend draagvlak.
Nu, 4 jaar later, heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu opdracht gegeven om
een (gedeeltelijke) herhaling van het onderzoek dat TNS NIPO in de zomer van 2008
deed, uit te laten voeren. Een belangrijke reden voor deze vervolgmeting is dat de
Tweede Kamer besloten heeft om een hoorzitting te houden over de traditie van de
jaarwisseling in relatie tot vuurwerk.
Dit onderzoek zal op enkele aspecten verschillen ten opzichte van het onderzoek dat
TNS NIPO in 2008 heeft uitgevoerd. Ten eerste, zijn er in dit onderzoek geen vragen aan
de respondenten gesteld over vervanging van een volledig verbod op het afsteken van
vuurwerk. In plaats daarvan focussen we op alternatieven voor het handhaven van de
huidige situatie of een totaalverbod van het afsteken van vuurwerk. In de huidige situatie
mag er vuurwerk worden afgestoken van 10.00 uur 's ochtends op 31 december tot 2.00
uur 's nachts op 1 januari. Alternatieven waar wij in dit onderzoek speciaal aandacht aan
besteden zijn: 1) de mogelijkheid dat er enkel en alleen op een centraal punt vuurwerk
afgestoken mag worden zoals op bepaalde aangewezen plekken in de stad/ dorp en 2)
een ‘vuurwerkevenement’ georganiseerd door de gemeente.
In dit rapport bespreken we de meest saillante resultaten die uit het onderzoek komen.
De focus ligt op de overeenkomsten/ verschillen met het onderzoek wat TNS NIPO in
2008 heeft uitgevoerd.
Onderzoeksverantwoording
Het onderzoek is uitgevoerd vanaf 4 april tot en met 11 april volgens de zogeheten
CAWI-methode (Computer Assisted Web Interviewing). Respondenten uit TNS
NIPObase ontvangen een e-mail met daarin een link naar de vragenlijst en vullen deze
vervolgens op hun eigen pc in.
In totaal namen 1.043 van de 1.350 uitgenodigde respondenten aan het onderzoek deel,
een respons van 77%. Net als in het onderzoek van 2008, werden alleen meerderjarige
respondenten (18 jaar en ouder) ondervraagd.
Het onderzoek is representatief voor de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder. Net
als in 2008 zijn de resultaten, na het veldwerk, gewogen op: geslacht, leeftijd en WINprofiel. Hierdoor kunnen we de resultaten van 2012 volledig met die van 2008

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 2

vergelijken. Het is belangrijk om te vermelden dat we in tegenstelling tot het onderzoek
1
van 2008, niet het verband tussen de WIN-profielen en de antwoorden zullen bespreken.

1

WIN staat voor ‘Waarden in Nederland’. Dit is een waardensegmentatie die TNS NIPO hanteert
waarmee de Nederlandse bevolking in acht verschillende leefstijlsegmenten wordt ingedeeld.

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 3

1
Iets meer ‘knallen’ maar houding blijft gelijk
tegenover vuurwerk
In dit eerste hoofdstuk zullen we in kaart brengen wat de houding van de Nederlandse
bevolking momenteel is tegenover het afsteken van vuurwerk. We bekijken of deze
houding in 4 jaar tijd is veranderd. Daarnaast brengen we het gedrag van de burgers in
kaart. Hoeveel procent steekt überhaupt vuurwerk af en zo ja, om wat voor soort
vuurwerk gaat het?
Tabel 1 geeft een overzicht van de houding van de Nederlandse bevolking tegenover het
afsteken van vuurwerk. Er is in de afgelopen 4 jaar weinig veranderd. Het percentage dat
positief en negatief tegenover afsteken van vuurwerk staat, houdt elkaar in evenwicht.
Nederlanders staan iets negatiever tegenover het afsteken van vuurwerk, maar niet
significant.
1 | Percentage positief en negatief tegenover afsteken vuurwerk houdt elkaar in
evenwicht
Houding tegenover afsteken vuurwerk

2008

2012

%

%

Zeer positief

12

12

Tamelijk positief

41

38

Tamelijk negatief

25

30

Zeer negatief

20

19

Weet niet \ geen mening

1

1

Bron: TNS NIPO, 2012

De Nederlandse bevolking is over het algemeen niet per se meer of minder vuurwerk
gaan afsteken met Oud en Nieuw. De percentages met betrekking tot de frequentie van
het afsteken van vuurwerk met Oud en Nieuw, houden elkaar nagenoeg in evenwicht.
Wél komt naar dat men in 2012 significant (dikgedrukt) meer knalvuurwerk afsteekt in
vergelijking tot 2008. In 2012 steekt 21% knalvuurwerk af. In 2008 was dit 10% (zie Tabel
2).

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 4

2 | Vergeleken met 2008 wordt er meer knalvuurwerk afgestoken – de frequentie blijft
gelijk
Het soort vuurwerk dat men afsteekt met Oud

2008

2012

en Nieuw

%

%

Knalvuurwerk

10

21

Siervuurwerk

89

76

Diversen

1

3

Altijd

8

10

Bij de meeste jaarwisselingen wel

12

13

Bij de meeste jaarwisselingen niet

15

16

Nooit

65

62

De frequentie van het afsteken van vuurwerk
met Oud en Nieuw

Bron: TNS NIPO, 2012

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 5

2
Vandalisme verdient minder, maar Geweld
tegen hulpverleners verdient meer prioriteit in 2012
Als Nederlanders echter gevraagd wordt in welke mate ze een aantal mogelijke vormen
van overlast als een probleem met Oud en Nieuw ervaren, dan komt overlast door
vuurwerk ook in 2012 bij lange na niet als grootste probleem naar voren. Nederlanders
vinden dat de meeste prioriteit gegeven moet worden aan Geweld tegen hulpverleners
(55%). Dit percentage is verder gestegen in vergelijking tot 2008. Met andere woorden,
Nederlanders geven nog sterker aan dat Geweld tegen hulpverleners als vorm van
overlast de grootste prioriteit moet krijgen.
Een derde deel van de Nederlanders vond dat vandalisme de grootste prioriteit verdient
bij de jaarwisseling in 2008. Nu anno 2012 is dit percentage significant gedaald naar
19%. Het afsteken van vuurwerk is licht gedaald (van 6 naar 4 procent), maar niet
significant. Overige vormen van overlast zijn niet in prioriteit gestegen noch gedaald
tussen 2008 en 2012.

3 | Vandalisme minder, maar Geweld tegen hulpverleners verdient meer prioriteit in 2012

Verdient grootste prioriteit

2008

2012

%

%

Geweld tegen hulpverleners

40

55

Vandalisme

28

19

Brandstichting

10

8

Vechtpartijen

8

5

Afsteken van vuurwerk

6

4

Openbare dronkenschap

4

3

Diefstal

1

1

Bron: TNS NIPO, 2012

Een saillant detail is dat minder respondenten iets gezien, gehoord of gelezen hebben
over de schade die tijdens de afgelopen jaarwisseling was veroorzaakt in 2012
vergeleken met 2008 (zie Tabel 4). Dit is een interessante bevinding, omdat dit
onderzoek in april is uitgevoerd en het onderzoek in 2008 was in augustus uitgevoerd.
Met andere woorden, Nederlanders percipiëren in 2012 minder schade met Oud en
Nieuw in vergelijking tot 2008 en dit effect wordt nog verder benadrukt gezien het feit dat
het onderzoek in 2008 drie tot vier maanden eerder in het jaar was uitgevoerd!

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 6

4 | Minder respondenten hebben iets gezien, gehoord of gelezen over de schade tijdens
Oud en Nieuw

Iets gezien, gehoord of gelezen over de

2008

2012

schade tijdens de afgelopen jaarwisseling

%

%

Ja

69

61

Nee

23

28

Weet niet (meer)

8

11

Bron: TNS NIPO, 2012

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 7

3
Alternatieven voor handhaving huidige
situatie of totaal verbod op vuurwerk
Zoals aangegeven verschilt dit onderzoek op enkele fronten met dat van 2008. In
tegenstelling tot het onderzoek van 2008 focussen we op alternatieven voor het
handhaven van de huidige situatie of een totaalverbod van het afsteken van vuurwerk.

3.1
Een derde is voorstander van huidige
afsteekmogelijkheden - het is traditie!
In de huidige situatie mag er vuurwerk worden afgestoken van 10.00 uur 's ochtends op
31 december tot 2.00 uur 's nachts op 1 januari. Een derde deel is een groot voorstander
van deze huidige afsteekmogelijkheden. Een vijfde deel is een groot tegenstander van de
huidige regels. Al met al is 59% voorstander van handhaving en 37% tegenstander.
Verder blijkt dat mannen groter voorstander zijn van de huidige afsteekmogelijkheden
dan vrouwen.
5 | 32% is groot voorstander huidige afsteekmogelijkheden; 20% is groot tegenstander

Bent u een voor- of tegenstander van de
huidige afsteekmogelijkheden om tijdens
Oud en Nieuw vuurwerk af te steken?

Bron: TNS NIPO, 2012

We vroegen aan de respondenten die groot/enigszins voorstander zijn van de huidige
mogelijkheden om tijdens Oud en Nieuw vuurwerk af te steken (N=617) waarom zij deze
huidige mogelijkheden willen behouden. Een overgrote meerderheid van hen (65%) geeft
aan dat het traditie is om vuurwerk af te steken. Verder zegt 38% dat mensen zélf
verantwoordelijk zijn voor de gevaren bij het afsteken van vuurwerk. Een verbod op het
afsteken van vuurwerk tijdens Oud en Nieuw is volgens deze groep mensen mogelijk
betuttelend. Nog een derde vindt dat het naleven van een verbod te kostbaar of

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 8

onmogelijk is. Eveneens een derde vindt vuurwerk leuk om naar te kijken. Mannen
vinden het leuker om zelf vuurwerk te kunnen afsteken dan vrouwen.

6 | Overgrote meerderheid (65%) voorstanders wil handhaving huidige
2
afsteekmogelijkheden vanwege Traditie
Reden voorstander handhaving huidige

2012

mogelijkheden afsteken vuurwerk met Oud

%

en Nieuw
Het is traditie om vuurwerk af te steken

65

Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor de
gevaren bij het afsteken van vuurwerk\ een

38

eventueel verbod is betuttelend
Het naleven van een verbod is in de praktijk
onmogelijke \ te kostbaar
Ik vind het leuk om naar het afsteken van
vuurwerk te kijken
Ik vind het leuk om zelf vuurwerk te kunnen
afsteken
De risico’s bij het afsteken van vuurwerk zijn niet
zo groot

33
31
13
8

Bron: TNS NIPO, 2012

3.2

Alternatief: 60% is positief tegenover centraal afsteken

Een alternatief voor het handhaven van de huidige situatie omtrent het afsteken van
vuurwerk met Oud en Nieuw of een totaalverbod is het centraal afsteken van vuurwerk.
Figuur 7 laat zien dat 60% zeer/tamelijk positief tegenover dit alternatief staat voor het
handhaven van de huidige situatie of een totaalverbod op vuurwerk afsteken tijdens Oud
en Nieuw. Voorstanders beargumenteren hun standpunt als volgt:
“Bij centraal afsteken heb je tenminste nog iets van een keuze of je wel of niet jezelf wilt
blootstellen aan de overlast door vuurwerk; er is nu gewoon geen ontsnappen aan”.
Een ander veel voorkomend argument is:
“Centraal afsteken zorgt voor meer controle en zorgt dat het evenement beheersbaar is
en blijft”.

2

Bij deze vraag waren meerdere antwoordmogelijkheden mogelijk. Daarom tellen de percentages
op tot 188%. Bovendien is deze vraag alleen gesteld aan respondenten die aangaven ‘voorstander’
te zijn van de huidige mogelijkheden.

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 9

7 | Ruim draagvlak (60%) voor centraal afsteken van vuurwerk met Oud en Nieuw

Houding tegenover centraal afsteken van
vuurwerk als alternatief voor de huidige
situatie of totaalverbod

Bron: TNS NIPO, 2012

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 10

60
%
60
50
3.3
%

48

‘Vuurwerkshow’ krijgt voorkeur boven afsteken op
vooraf aangewezen plekken
48
50
40

Onder ‘centraal afsteken’ van vuurwerk kan men verschillende dingen verstaan. Daarom
focussen
we nu op 2 mogelijkheden met betrekking tot het centraal afsteken van
40
30
26afgestoken
vuurwerk:
1) het enkel en alleen toestaan dat op een centraal punt vuurwerk
23
mag worden zoals op bepaalde
aangewezen plekken in de stad/ dorp en 2) een
30
26
‘vuurwerkevenement’
georganiseerd door de gemeente.
20

23

Figuur
20 8 laat het verschil in draagvlak voor beide mogelijkheden met betrekking tot het
10
centraal
afsteken van vuurwerk zien.

3
10
We zien dat bijna de helft van de mensen voorkeur heeft voor een vuurwerkshow door de
0
3
gemeente als mogelijkheid van centraal afsteken boven het afsteken van vuurwerk op
Het afsteken van
Het organiseren van
Geen van beide
Weet niet \ geen
vooraf aangewezen plekken.
vuurwerk op vooraf een vuurwerkshow
mening
0
aangewezen
plekken
door
de gemaante
Het afsteken
van
Het
organiseren
van
Geen van beide
Weet niet \ geen
waarin
u woont
vuurwerk op vooraf een
vuurwerkshow
mening
aangewezen
door
de gemaante
8 | Bijna
de helft geeftplekken
voorkeur aan
Vuurwerkshow
door de gemeente
waarin u woont
Welke mogelijkheid van centraal afsteken
van vuurwerk heeft uw voorkeur?

Bron: TNS NIPO, 2012

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 11

3.4
‘Vuurwerkshow’ leidt ook tot minder materiële,
lichamelijke en\of psychische schade
Uit Tabel 9 blijkt dat een vuurwerkshow niet alleen het alternatief is met de meeste
draagvlak, maar ook wordt gezien als een middel om materiële, lichamelijke en\of
psychische schade te voorkomen. 80% denkt dat er minder materiële, lichamelijke en\of
psychische schade wanneer een Vuurwerkshow wordt ingevoerd. Met betrekking tot het
alternatief van vooraf aangewezen plekken is eveneens een (kleinere) meerderheid van
mening dat er minder schade zal zijn (69%).

9 | Vuurwerkshow leidt tot minder materiële, lichamelijke en\of psychische schade
Meer of minder materiële, lichamelijke en\of

Alternatief 1:

Alternatief 2:

psychische schade wanneer centraal

Vuurwerkshow

Vooraf aangewezen

afsteken wordt ingevoerd

plekken

Meer schade

6

13

Minder schade

80

69

Weet niet\ geen mening

14

18

Bron: TNS NIPO, 2012

Vuurwerk opnieuw gepeild | G3893 | © TNS NIPO | april 2012 | 12