Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 124

Trendnota Arbeidszaken Overheidspersoneel
2010

32 123 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2010

Nr. 4

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2009
In deze brief geef ik aan op welke wijze uitvoering zal worden gegeven
aan de motie Timmer (Kamerstuk 31 700 VI, nr. 147).
In de motie Timmer is de regering om het volgende verzocht:
– een protocol aangaande omgang met deskundigenrapporten en
-adviezen voor de rijksdienst op te stellen;
– het integriteitsbeleid van de rijksdienst aan te vullen met maatregelen
die een zorgvuldige omgang en bewustwording van het gebruik van
e-mail bevorderen zodat binnen de rijksdienst eenduidigheid komt
over het omgaan met en de registratie en archivering van e-mailverkeer;
– in een protocol vast te leggen dat in geval de rijksdienst betrokken is
bij een onderzoek onder leiding van het Openbaar Ministerie altijd
onvoorwaardelijke medewerking wordt verleend.
Uit het debat omtrent de Catshuisbrand en de motie is duidelijk geworden
dat een aantal aspecten uit het integriteitsbeleid en voorschriften over
e-mailverkeer nadrukkelijk onder de aandacht moet worden gebracht van
alle binnen de rijksdienst werkzame ambtenaren. De volgende acties
worden daartoe op korte termijn uitgevoerd, namelijk een circulaire van
mij waarin specifiek aandacht zal worden gevraagd voor het omgaan met
onderzoeksinformatie binnen de rijksdienst en het geven van betere
bekendheid aan de hoofdpunten van de e-mailgedragsrichtlijn. Onderstaand is toegelicht op welke wijze deze acties zijn verbonden aan het
bestaande (integriteits)beleid en recente ontwikkelingen.

Goed ambtelijk handelen
In artikel 50, eerste lid, van het Algemeen Rijksambtenarenreglement is
bepaald dat een ambtenaar is gehouden de plichten uit zijn functie voortvloeiende nauwgezet en ijverig te vervullen en zich te gedragen zoals een
goed ambtenaar betaamt. Sinds de wijziging van de Ambtenarenwet en

KST135273
0910tkkst32124-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 124 en 32 123 VI, nr. 4

1

enkele andere wetten in verband met goed ambtelijk handelen, goed
werkgeverschap en algemene regels over integriteit per 1 maart 2006
(Stb. 2005, 695) is het begrip goed ambtenaarschap als het ware «opgetild» en in artikel 125ter van de Ambtenarenwet opgenomen. Het goed
ambtenaarschap wordt mede ingevuld door de voor elke overheidsorganisatie verplichte gedragscode voor goed ambtelijk handelen, zoals
de Modelgedragscode Integriteit Sector Rijk (Stcrt. 24 maart 2006, nr. 60).
Deze Modelgedragscode Integriteit Sector Rijk heeft rijksbrede werking en
geldt voor de ministeriesindien zij nog geen eigen gedragscode kennenof dient als (minimum)basis voor de eigen gedragscodes van de ministeries.
De Modelgedragscode Integriteit Sector Rijk bestaat enerzijds uit een
beschrijving van de kernwaarden die als een kader dienen voor het
ethisch handelen van de organisatie en anderzijds uit specifieke normen
en spelregels. Daarnaast zijn in deze gedragscode voorzieningen ter
bevordering van integriteit beschreven, zoals de vertrouwenspersoon
integriteit en de klokkenluidersregeling. In de Modelgedragscode Integriteit Sector Rijk zijn normen over de omgang met informatie (zorgvuldigheid en geheimhouding) en het gebruik van e-mail, intranet- en internetsysteem (zakelijk gebruik) opgenomen.
In tegenstelling tot advisering door bij of krachtens de wet ingestelde
adviesinstanties waarop afdeling 3.3 van de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is, constateert het kabinet met uw Kamer dat voor de
rijksdienst specifieke voorschriften ontbreken over de omgang met incidentele deskundigenrapporten en -adviezen. Voorschriften zijn in meer
algemene zin opgenomen over hoe een ambtenaar zich dient te gedragen,
welke in het verlengde daarvan zijn uitgewerkt in de Modelgedragscode
integriteit sector Rijk. Deze modelcode bevat onder andere een kernwaarde «professionaliteit en morele verantwoordelijkheid» die ambtenaren verplicht in alle situaties – en dus ook in situaties aangaande de
omgang met deskundigenrapporten en -adviezen – moreel verantwoord te
handelen in het licht van het dienen van het algemeen belang. Ofschoon
er voor deze materie dus enige algemene richtlijnen zijn, ben ik – overeenkomstig de wens van uw Kamer – voornemens om door middel van een
brief specifiek aandacht te vragen voor het omgaan met onderzoeksinformatie binnen de rijksdienst. In deze circulaire, die naar verwachting in
oktober wordt verstuurd, komt een toelichtende vertaling op de gedragscode over de integere omgang met incidentele onderzoeksinformatie en
wordt benadrukt dat het optreden van en de besluitvorming door de Rijksoverheid inzichtelijk moet zijn voor iedere burger. Verder zal ik bezien op
welke wijze dit aspect kan worden meegenomen bij een eventuele brede
actualisatie van de modelgedragscode.
Uit het wettelijke voorschrift om zich als een goed ambtenaar te gedragen
volgt dat een rijksambtenaar gehouden is zijn medewerking te verlenen
aan een onderzoek waarbij de rijksdienst is betrokken dat onder leiding
staat van het Openbaar Ministerie. Het kabinet meent dat de verplichting
om als een goed ambtenaar te handelen en de rechtspositionele mogelijkheden voor het bevoegd gezag om hierop in te grijpen voldoende waarborg bieden om een bepaald gedrag te normeren en ziet in een protocol,
waarin deze verplichting expliciet is neergelegd, derhalve geen meerwaarde.

E-mailgedragsrichtlijn van de Baseline
Naast het integriteitsaspect van het e-mailverkeer door rijksambtenaren is
in de motie aandacht gevraagd voor eenduidige omgang met en de registratie en archivering van e-mailverkeer. Recent hebben de minister van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 124 en 32 123 VI, nr. 4

2

OCW en de staatssecretaris van BZK bij brief van 7 juli 2009 (Kamerstuk
2008–2009, 29 362, nr. 156) uw kamer bericht over de in te zetten maatregelen rond document- en archiefbeheer van de rijksoverheid. Het gaat
onder meer om de invoering van de zogenaamde Baseline Informatiehuishouding Rijksoverheid voor het (digitale) documentbeheer. De Baseline reikt maatregelen aan gebaseerd op 11 geldige wetten en normen,
waaronder de Archiefwet (1995) en de Wet Elektronisch Bestuurlijk
verkeer. Beide wetten maken formeel geen onderscheid tussen digitale of
analoge (papieren) informatie en archivering, maar in de richtlijnen voor
de dagelijkse omgang met digitale en analoge informatiestromen onderkennen we het verschil.
In de Baseline is de e-mailgedragsrichtlijn opgenomen die gebaseerd is
op de e-mailgedragslijn uit 2005. De Baseline bekrachtigt deze gedragslijn
en voegt er enkele kwaliteitscriteria aan toe. Het gaat om de bereikbaarheid, ontvangstbevestiging, (richtlijnen voor de) afhandeling en het openbaar maken van prestaties. Daarnaast stelt de richtlijn dat de e-mail op
een goede en veilige manier wordt opgeslagen en gearchiveerd zodat de
toegankelijkheid van de e-mail correspondentie kan worden gewaarborgd.
Net als voor post moet een ambtenaar bij email op basis van de emailgedragsrichtlijn ook onderscheid maken tussen te archiveren en niet te
archiveren. De departementen zullen de Baseline Informatiehuishouding
Rijk en daarmee de e-mailgedragsrichtlijn implementeren in hun omgang
met (digitale) informatie en worden hierin ondersteund door een Kennisprogramma. De motie is voor mij aanleiding om, vooruitlopend op de
implementatie van de Baseline, betere bekendheid te geven aan de hoofdpunten van e-mailgedragsrichtlijn door middel van extra communicatie
hierover naar alle departementen.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 124 en 32 123 VI, nr. 4

3