Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 977

Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband
met het opnemen van een gemeentelijke
verantwoordelijkheid voor de jeugdketen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 8 december 2009
Op 10 september 2009 heeft de algemene commissie voor Jeugd en Gezin
verslag uitgebracht over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de
jeugdzorg in verband met het opnemen van een gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de jeugdketen.
Het doet mij genoegen te constateren dat er een breed draagvlak is voor
het wetsvoorstel.
Bij de beantwoording van de vragen is zo veel mogelijk de volgorde van
het verslag aangehouden. Daar waar de vragen samenhang vertonen zijn
ze gezamenlijk beantwoord.
1. Inleiding
CDA
De leden van de CDA-fractie zijn ervoor geporteerd dat gemeenten een
belangrijke verantwoordelijkheid dragen bij de inrichting van de Centra
voor Jeugd en Gezin, maar vragen zich tegelijkertijd af of te veel vrijheid
voor gemeenten niet kan leiden tot een invulling die ontoereikend is en
niet aan de doelstelling voldoet, alsmede of de herkenbaarheid niet in
gevaar kan komen.
Gemeenten zijn bij de organisatie van een Centrum voor Jeugd en Gezin
gebonden aan het basismodel, waardoor ze gebundeld zowel de jeugdgezondheidszorg als de opvoed- en opgroeiondersteuning van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moeten aanbieden. Deze zorg en
ondersteuning moeten gemeenten ook zonder een Centrum voor Jeugd
en Gezin (laten) aanbieden.
Gemeenten blijven vrij om het maatwerkdeel van de jeugdgezondheidszorg zelf in te vullen, en kunnen op basis van de Wmo hun eigen prioriteiten bepalen. Dat wat er aan dienst- en hulpverlening is, wordt beter
toegankelijk en werkt beter samen door de vorming van de Centra voor
Jeugd en Gezin: daarin zit de herkenbaarheid van deze centra. Het is van
groot belang dat gemeenten hun Centrum voor Jeugd en Gezin kunnen
inrichten op de wijze die bij de lokale situatie aansluit.

KST138890
0910tkkst31977-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

1

SP en ChristenUnie
De leden van de SP-fractie en de leden van de ChristenUnie-fractie vragen
naar een sluitende aanpak in de jeugdzorg voor 18-plus jongeren.
De opgroei- en opvoedondersteuning in het Centrum voor Jeugd en Gezin
is beschikbaar voor alle jeugdigen tot 23 jaar. Geïndiceerde jeugdzorg kan
tot 23 jaar worden verleend, mits deze hulp voor het 18e jaar is begonnen
of aangevraagd. Voor jongeren boven 18 jaar waarbij dit niet het geval is,
zal het Centrum voor Jeugd en Gezin moeten zorgen voor doorgeleiding
naar de volwassenenzorg, indien zwaardere zorg nodig is. De professionals in het Centrum voor Jeugd en Gezin moeten sowieso aansluiting
hebben met de volwassenenzorg, omdat zij er zowel zijn voor het kind als
voor de ouders in het gezin. Naar aanleiding van de signalen dat zich
knelpunten voordoen in de zorg aan jongeren van 18 jaar en ouder heb ik
onderzoek laten verrichten door het Verweij Jonker Instituut. U heeft
onlangs een brief over de belangrijkste bevindingen van dit onderzoek
ontvangen (Kamerstukken II 2009/10, 31 839, nr. 20).
SGP
De leden van de SGP-fractie vragen zich af hoe de zin dat «gemeenten
ervoor dienen te zorgen dat alle betrokken partijen op het gebied van de
zorg voor jeugdigen samenwerken» (memorie van toelichting p. 1) te
verenigen is met de uitleg dat slechts een minimumaantal partijen vereist
is voor de vorming van een Centrum voor Jeugd en Gezin (memorie van
toelichting p. 2), en of de formulering van artikel 1c van het wetsvoorstel
niet te ruim gekozen is.
De leden van de SGP-fractie combineren in hun vraag de twee hoofdelementen van het wetsvoorstel: de vorming van de Centra voor Jeugd en
Gezin (artikel 1b) en de bredere regierol van de gemeente op de jeugdketen (artikel 1c). Het wetsvoorstel bepaalt in artikel 1b dat in een Centrum
voor Jeugd en Gezin tenminste het lokale jeugdwelzijn en de jeugdgezondheidszorg wordt aangeboden, met een verbinding naar het onderwijs
en bureau jeugdzorg. Dit is het basismodel Centrum voor Jeugd en Gezin.
Daarnaast, en dat is in artikel 1c van het wetsvoorstel verwoord als een
afzonderlijke verplichting voor gemeenten, moet de gemeente zorgen
voor de totstandkoming van samenwerkingsafspraken met alle betrokken
partijen op het gebied van de jeugdzorg. Hiermee wordt de volle breedte
van de jeugdketen bedoeld.
2. Centra voor Jeugd en Gezin
CDA
De leden van de CDA-fractie vragen naar de plaatsing en vormgeving van
de Centra voor Jeugd en Gezin.
Een Centrum voor Jeugd en Gezin is een herkenbaar netwerk van diensten hulpverleners op het terrein van opvoeden en opgroeien. Het heeft als
doelgroep àlle ouders en jeugdigen: ouders en jeugdigen zonder (dreigende) problemen en met (dreigende) problemen. Dit betekent dat men er
zowel terecht kan voor eenvoudige opgroei- en opvoedvragen als voor
een uitgebreider advies en hulpverlening. Deze diensten hulpverlening
wordt vanuit een Centrum voor Jeugd en Gezin verleend, tenzij
a. de (dreigende) problemen dermate groot zijn èn gespecialiseerde
behandeling vergen, dat inzet van geïndiceerde (jeugd)zorg nodig is;
b. het gaat om inzet van dienst- of hulpverlening die voor alle huishoudens beschikbaar moet zijn en daarom niet in het Centrum voor Jeugd
en Gezin georganiseerd is. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om schuldhulpverlening.
Het Centrum voor Jeugd en Gezin stelt bij zijn werkwijze het gezin en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

2

eigen kracht van het gezin voorop. Het mobiliseert zoveel mogelijk de
eigen kracht van het gezin en diens sociale omgeving. Het Centrum voor
Jeugd en Gezin moet goed bereikbaar zijn, maar ook de samenleving in
om outreachend zelf ouders en jeugdigen te bereiken. Een Centrum voor
Jeugd en Gezin moet dus inderdaad een of meerdere laagdrempelige
fysieke inlooppunten hebben om een goede toegang te waarborgen. Dit
mag nadrukkelijk ook in bestaande locaties, zoals op school of op het
consultatiebureau. Op de vraag of twee maal per week een uur open
voldoende is, zal in het algemeen het antwoord ontkennend zijn, maar
uiteindelijk hangt dit af van de analyse hoe de lokale bevolking het beste
toegang verschaft kan worden tot een Centrum voor Jeugd en Gezin. Het
is aan de gemeente(raad) om te beoordelen hoe dit het beste kan.
Ik ben met de leden van de CDA-fractie van mening dat een virtueel of
digitaal Centrum voor Jeugd en Gezin niet in de plaats kan komen van een
fysiek inlooppunt, maar daarop een aanvulling vormt. Dit behoeft niet
verder in de wet te worden verankerd, dit komt al voldoende tot uitdrukking in de formulering van artikel 1b, tweede lid, onder a.
De leden van de CDA-fractie signaleren dat de doelen en uitgangspunten
van de Centra voor Jeugd en Gezin vrijwel overeenkomen met de
uitgangspunten van de Wet op de jeugdzorg en vragen hoe de regering
gaat voorkomen dat we over enkele jaren opnieuw geconfronteerd
worden met een «opschaling» van de problematiek. Zij vragen de regering een toezegging dat dit aspect specifieke aandacht krijgt bij de evaluatie van de Wet op de jeugdzorg en dat de vinger aan de pols gehouden
zal worden bij de verdere ontwikkeling van de Centra voor Jeugd en
Gezin. Daarnaast vragen deze leden een toezegging dat bij de evaluatie
van de Centra voor Jeugd en Gezin aandacht wordt besteed aan de laagdrempeligheid en toegankelijkheid voor een ieder met vragen over
opgroeien en opvoeden.
Ik veronderstel dat met de overeenkomsten met de doelen en uitgangspunten van de Wet op de jeugdzorg gedoeld wordt op de overeenkomsten
tussen de Centra voor Jeugd en Gezin en de bureaus jeugdzorg. Deze
bureaus hebben vanaf de inwerkingtreding van de Wet op de jeugdzorg
een indicerende taak gehad, hetgeen inhoudt dat de bureaus jeugdzorg
bepalen of en zo ja, welke zorg een kind nodig heeft, waarbij het bureau
jeugdzorg deze zorg niet zelf verleent. Dit is anders bij de Centra voor
Jeugd en Gezin is: deze bieden zelf dienst- en hulpverlening tenzij voldaan
is van de hiervoor genoemde uitzonderingen. Ik deel de mening van de
leden van de CDA-fractie dat er te zijner tijd een evaluatie moet komen,
waarin aan dit aspect aandacht besteed wordt. Dit geldt ook voor de
aspecten laagdrempeligheid en toegankelijkheid. De komende tijd volg ik
de ontwikkelingen op dit terrein nauwgezet, onder andere in reactie op de
motie van het kamerlid Dibi (Kamerstukken II 2008/09, 31 700 XVII, nr. 54).
Bij de evaluatie van de Wet op de jeugdzorg, die zojuist is afgerond, zijn
de Centra voor Jeugd en Gezin niet als zodanig onderwerp van de evaluatie aangezien zij (nog) geen onderdeel vormen van deze wet. Wel vormt
de aansluiting van jeugdzorg met het lokale veld onderdeel van deze
evaluatie.
De leden van de CDA-fractie vragen wat de regering gaat doen om te
voorkomen dat de Centra voor Jeugd en Gezin verworden tot een vraagbaak van autochtone ouders van kinderen tot maximaal 12 jaar. Ook
vragen zij hoe de regering gaat organiseren dat de verschillende Centra
voor Jeugd en Gezin van elkaar leren hoe 12-plussers en allochtone
gezinnen te bereiken.
Hiervoor heb ik aangegeven dat een Centrum voor Jeugd en Gezin zelf
ook de samenleving in moet trekken om outreachend te werken. Ik zie dat
in toenemende mate gebeuren, bijvoorbeeld door een goede verbinding
tot stand te brengen met het onderwijs. Ook heb ik geschetst dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

3

Centrum voor Jeugd en Gezin vanwege de contacten tussen gezinnen en
de jeugdgezondheidszorg met alle gezinnen contact heeft. Daarnaast weet
ik dat in de praktijk soms onverwachte doelgroepen het Centrum voor
Jeugd en Gezin goed weten te vinden, zoals in een gemeente in NoordBrabant waar zeer veel vragen door ouders van puberende jongeren
gesteld worden. In Rotterdam richt het Centrum voor Jeugd en Gezin dat
in de wijk Feyenoord gevestigd is zich met name op Antillianen. Daar
gaan interventieverpleegkundigen van het Centrum voor Jeugd en Gezin
op huisbezoek bij Antilliaanse ouders om hen te motiveren met hun
kinderen naar het consultatiebureau te komen en deel te nemen aan de
voor- en vroegschoolse educatie. Daarnaast gaan jongerenwerkers actief
naar groepen Antilliaanse jongeren toe (outreachend werken). Het is van
groot belang dat de betrokken organisaties en de gemeente(raad) het
bereik van het Centrum voor Jeugd en Gezin volgen en beoordelen of het
voldoet aan de gestelde doelen op dit punt. Mijn programmaministerie is
momenteel met een aantal gemeenten bezig criteria uit te werken die
inzicht geven in de effectiviteit van Centra voor Jeugd en Gezin. In de
voortgangsrapportage die ik op 28 oktober 2009 aan de Tweede Kamer
heb gezonden (Kamerstukken II 2009/10, 31 001, nr. 82) geef ik aan hoe het
onderzoek naar de effectiviteit van Centra voor Jeugd en Gezin vorm zal
krijgen.
PvdA
De leden van de PvdA-fractie vragen wat concreet de gevolgen zullen zijn
als instellingen niet meewerken aan samenwerkingsafspraken en/of de
gemaakte afspraken niet nakomen.
De plicht om samen te werken vloeit voor de verschillende instanties al
rechtstreeks voort uit hun eigen professionele en maatschappelijke
verantwoordelijkheid. Deze verplichting wordt met dit wetsvoorstel nog
eens extra benadrukt. Daarbij regelt het wetsvoorstel dat er een toezichthoudende taak ligt bij Integraal toezicht jeugdzaken (ITJ) als gemaakte
samenwerkingsafspraken niet nagekomen worden. ITJ is een samenwerkingsverband van de Inspectie jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg, de Inspectie van het Onderwijs, de Inspectie Openbare Orde en
Veiligheid en de Inspectie Werk en Inkomen. Als er in een concreet geval
een kind door gebrek aan samenwerking de benodigde zorg niet krijgt,
kan de burgemeester een aanwijzing geven aan bureau jeugdzorg, de
jeugdgezondheidszorg of het maatschappelijk werk, waardoor een van
deze instanties belast wordt met de coördinatie van de zorg.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de formulering in de memorie van
toelichting dat afhankelijk van de lokale situatie een voorpost of een deel
van het bureau jeugdzorg in het Centrum voor Jeugd en Gezin kan
worden ondergebracht, ruimte laat om Centra voor Jeugd en Gezin tot
stand te brengen zonder dat er een duidelijke schakel met bureau jeugdzorg tot stand komt en hoe in dergelijke gevallen gegarandeerd wordt dat
er een goede samenwerking tot stand komt.
In het wetsvoorstel wordt in artikel 1b, tweede lid, onder b, voorgeschreven dat het Centrum voor Jeugd en Gezin zijn werkzaamheden afstemt
met het onderwijs en het bureau jeugdzorg (daar «stichting» genoemd).
Door deze formulering zijn gemeenten verplicht om Centra voor Jeugd en
Gezin tot stand te brengen met een schakel met het bureau jeugdzorg. In
de memorie van toelichting wordt vervolgens uitgewerkt hoe deze
verplichte verbinding met het bureau jeugdzorg kan worden vormgegeven. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door een voorpost van het bureau
jeugdzorg in een Centrum voor Jeugd en Gezin onder te brengen. Een
minder vergaande optie is, dat medewerkers van bureaus jeugdzorg en
van het Centrum voor Jeugd en Gezin elkaar snel kunnen bereiken op
basis van goede onderlinge werkafspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

4

De leden van de PvdA-fractie stellen aan de orde, dat sommige kinderen
van geïndiceerde hulp naar lichtere vormen van hulpverlening gaan, en
vice versa en vragen hoe deze kinderen snel en adequaat geholpen
worden zonder dat zij «tussen de instellingen» zweven.
Essentie van het wetsvoorstel is dat met de wettelijk verankerde gemeentelijke regie op de samenwerking in de jeugdketen en het wettelijk voorgeschreven Centrum voor Jeugd en Gezin, de samenwerking tussen de
verschillende instanties verbetert: hulpverleners moeten elkaar gemakkelijker weten te vinden. Dit betekent bijvoorbeeld dat een bij bureau jeugdzorg werkzame professional, als hij ziet dat geïndiceerde zorg niet vereist
is, meteen contact legt met een collega-hulpverlener van bijvoorbeeld het
maatschappelijk werk of de jeugdgezondheidszorg, en er door de goede
contacten voor zorgt dat het kind of het gezin daadwerkelijk terecht komt
bij die andere hulpverlener.
De leden van deze fractie vragen voorts of in gezinnen waar altijd hulp
nodig is, soms licht, soms geïndiceerd, de regie steeds mee verhuist van
Centrum voor Jeugd en Gezin of een lokale hulpverleningsinstantie naar
het bureau jeugdzorg en weer terug.
Het is niet de bedoeling dat in dergelijke gevallen de regie steeds verhuist:
als er afwisselend sprake is van geïndiceerde hulp en lichtere hulp die
vanuit een Centrum voor Jeugd en Gezin wordt verleend, moeten de
hulpverleners er in onderling overleg voor zorgen dat de continuïteit in de
hulpverlening gewaarborgd is. Of in zo’n geval de coördinatie van de zorg
bij het bureau jeugdzorg ligt of bij een lokale instantie mogen partijen zelf
uitmaken, als het maar geregeld is. Dit wetsvoorstel stimuleert de samenwerking tussen professionals doordat ten eerste de gemeente de verantwoordelijkheid krijgt voor een effectieve samenwerking tussen de verschillende instanties en het maken van samenwerkingsafspraken, ten tweede
de instanties met elkaar moeten samenwerken en ten derde er in ieder
geval afspraken gemaakt moeten worden over wie belast is met de coördinatie van de zorg.
SP
De leden van de SP vragen hoeveel Centra voor Jeugd en Gezin inmiddels
gerealiseerd zijn en in welke vorm.
Op 15 september 2009 beschikten 70 gemeenten over een Centrum voor
Jeugd en Gezin dat voldoet aan het basismodel Centrum voor Jeugd en
Gezin.
De leden van de SP-fractie vragen vervolgens waarop de regering de
overtuiging baseert dat met de komst van Centra voor Jeugd en Gezin de
bureaucratie zal afnemen. Zij stellen deze vraag nogmaals aan de orde bij
het onderwerp «Gemeentelijke regierol op niet-vrijblijvende samenwerking». Ook de leden van de SGP-fractie vragen om een toelichting op de
door de regering verwachte afname van de bureaucratie, aan de hand van
concrete voorbeelden. De leden van de VVD-fractie vragen eveneens op
welke wijze Centra voor Jeugd en Gezin bijdragen aan het terugdringen
van de bureaucratie in de jeugdzorg. Deze vragen worden hier tezamen
beantwoord.
Het maken van goede afspraken kost tijd en energie. Dat vind ik echter
geen bureaucratie. Het gaat erom dat met behulp van goede afspraken
een kind met zijn ouders niet in een verwijscircuit terecht komt. Professionals moeten snel kunnen schakelen en zelf direct antwoorden op gestelde
vragen kunnen geven of zorgen dat hulp direct wordt ingeschakeld.
Daarnaast worden met de nieuwe financiering de administratieve lasten
van de gemeenten aanmerkelijk teruggedrongen. In de Brede doeluitkering CJG zijn vijf specifieke uitkeringen gebundeld. Bij de opzet van de
Brede doeluitkering CJG is de belasting voor de gemeenten zo gering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

5

mogelijk gehouden, doordat de uitkering in een keer toegekend wordt en
de verantwoording over het totaal plaatsvindt. Hierdoor ontstaat voor
gemeenten ook meer bestedingsflexibiliteit. De verwachting is dat
gemeenten in plaats van op incidentele projecten meer zullen sturen op
een samenhangend beleid.
Ik ben voornemens dit aspect onderdeel te maken van de eerder in deze
nota genoemde evaluatie.
De leden van de SP-fractie vragen de regering de link met de geestelijke
gezondheidszorg en de verslavingszorg in het Centrum voor Jeugd en
Gezin te beschrijven, mede in het licht van de motie Langkamp/Dibi.
Zoals bij alle vormen van ondersteuning die relevant (kunnen) zijn voor
jeugdigen en gezinnen moet de link zo vormgegeven worden dat naadloze
inzet van de ondersteuning vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin met
geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg mogelijk is. Ook kan het
nodig zijn dat de professionals die in het Centrum voor Jeugd en Gezin
werkzaam zijn advies vragen over een gezin dat bij het Centrum voor
Jeugd en Gezin heeft aangeklopt voor ondersteuning. Met GGZ Nederland
kijk ik welke voorbeelden geschetst kunnen worden om te stimuleren dat
in de Centra voor Jeugd en Gezin vroegtijdige en psychische hulp
beschikbaar is.
De leden van de SP-fractie vragen wat de regering gaat doen om te
zorgen dat de jeugdgezondheidszorg voldoende tijd heeft om zijn taken
uit te oefenen. De leden van deze fractie vragen of de jeugdgezondheidszorg extra middelen krijgt om deel te nemen aan Zorg- en adviesteams
(ZAT’s) en andere vormen van multidisciplinair overleg en of dit
voldoende is gebleken.
De gemeenten maken afspraken met de uitvoerders van de jeugdgezondheidszorg (GGD’en en thuiszorgorganisaties) over de uit te voeren taken
en de beschikbare capaciteit daarvoor. Het kabinet stelt hiervoor extra
financiële middelen beschikbaar via de Brede Doeluitkering CJG en via het
accres van het Gemeentefonds, in totaal oplopend tot € 200 miljoen extra
in 2011. Het participeren van GGD’en en thuiszorgorganisaties in ZAT’s en
andere multidisciplinaire overleggen volgt al uit de taken van de jeugdgezondheidszorg. De hierboven genoemde extra gelden vergroten de mogelijkheden op dit terrein.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre de afstemming tussen
bureaus jeugdzorg en het onderwijs al is gerealiseerd en hoe dit in de
praktijk georganiseerd is.
De cijfers over 2008 laten zien dat in het primair onderwijs het bureau
jeugdzorg in 80% van de ZAT’s participeert, in het voortgezet onderwijs in
72% en in het middelbaar onderwijs in 75%. Dit betekent, dat bureau
jeugdzorg altijd of op afroep deelneemt aan het ZAT en een vaste contactpersoon heeft voor de school. De regionale verschillen zijn opvallend: in
sommige provincies neemt bureau jeugdzorg deel aan vrijwel elk ZAT in
het voortgezet onderwijs, in andere provincies is de deelname van
bureaus jeugdzorg aan de ZAT’s beduidend minder groot. Met dit wetsvoorstel en met de bij brief van 10 juni aangekondigde wetgeving met
betrekking tot zorg in en om de school (Kamerstukken II 2008/09, 31 001,
nr. 70) zorg ik ervoor dat er altijd sluitende afspraken zijn over samenwerking rondom het onderwijs, met een aantal kernpartners. Bureau jeugdzorg is een van die kernpartners. Dit betekent niet dat bureau jeugdzorg
altijd bij elk ZAT-overleg hoeft te zijn, maar wel dat gemeente, onderwijs
en provincie helder met elkaar afspreken op welke manier bureau jeugdzorg aansluit bij de zorg in en om de school.
De leden van de SP-fractie vragen naar de rol van het IPO bij de totstandkoming van gemeenschappelijke afspraken met de bureaus jeugdzorg en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

6

de Centra voor Jeugd en Gezin,in hoeveel gemeenten mensen van bureau
jeugdzorg fysiek werkzaam zijn in het Centrum voor Jeugd en Gezin en
hoeveel uren per week.
Het IPO heeft geen rechtstreekse bemoeienis met de afspraken over de
schakels tussen bureaus jeugdzorg en Centra voor Jeugd en Gezin; deze
afspraken worden gemaakt door de provincies en de gemeenten. De
relatie tussen de Centra voor Jeugd en Gezin en bureaus jeugdzorg is nog
volop in ontwikkeling, zodat het moeilijk is om aantallen te noemen. Voorbeelden van goede samenwerking zijn gevallen waarin een medewerker
van bureau jeugdzorg deelneemt aan de spreekuren van een Centrum
voor Jeugd en Gezin, en daarbij hetzij als medewerker van een Centrum
voor Jeugd en Gezin optreedt, hetzij expliciet naast een medewerker van
het Centrum voor Jeugd en Gezin functioneert, zodat ter plekke meteen
beoordeeld kan worden of het om een lichte hulpvraag gaat, of dat geïndiceerde hulp aangewezen is.
De leden van de SP-fractie vragen hoe de verschillen in taakstelling tussen
de bureaus jeugdzorg en de Centra voor Jeugd en Gezin worden opgelost,
omdat de Centra voor Jeugd en Gezin uitgaan van één gezin, één plan, en
de bureaus jeugdzorg uitgaan van één kind, één plan. Deze leden vragen
voorts hoe dit in de coördinatie van gezinnen opgelost wordt.
Wettelijk gezien beperkt de taakomschrijving van de bureaus jeugdzorg
zich niet tot één kind, één plan. De formulering van het begrip jeugdzorg
in de Wet op de jeugdzorg (artikel 1) als «ondersteuning van en hulp aan
jeugdigen, hun ouders, stiefouders of anderen, die een jeugdige als behorende tot hun gezin verzorgen en opvoeden, bij opgroei- of opvoedproblemen of dreigende zodanige problemen» geeft ook het bureau jeugdzorg in voorkomende gevallen een taak die het (gehele) gezin omvat, ook
als het gaat om coördinatie van zorg. Het feit dat het bureau jeugdzorg per
kind gefinancierd wordt staat er niet aan in de weg dat ook een bureau
jeugdzorg bij opgroei- en opvoedproblemen een integrale aanpak
hanteert. In de memorie van toelichting (p. 7) is overigens bij coördinatie
van zorg door het bureau jeugdzorg aangegeven, dat als het om praktische redenen beter is dat de coördinatie van de zorg door een andere
instantie wordt uitgevoerd, het bureau jeugdzorg en die andere instantie
dit in onderling overleg kunnen regelen. Het bureau jeugdzorg blijft dan
wel verantwoordelijk voor de coördinatie van de zorg
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre elke school betrokken is bij
een Zorg- en adviesteam (ZAT), wat de regering doet om de bureaucratie
bij ZAT’s tegen te gaan en de beperkingen veroorzaakt door de privacyregels op te lossen.
In alle onderwijssectoren is sprake van een toename van het aantal ZAT’s.
In het primair onderwijs beschikte in 2008 69% van de scholen over een
ZAT, in het voortgezet onderwijs was dat 95% en in het MBO was dat 82%.
Het directe contact tussen professionals helpt bureaucratie tegen te gaan.
De kracht van een ZAT is, dat daarin alle betrokkenen bij elkaar komen om
over de leerlingen die problemen hebben te spreken, waardoor snel
besloten kan worden wie welke hulp of ondersteuning gaat bieden. Uiteraard moeten partijen hierbij zorgvuldig te werk gaan, maar dit kan ook
zonder veel bureaucratie. Ik vind het met het oog op de zorgvuldigheid
een goede zaak, dat de ouders van kind erbij betrokken worden als een
kind in een ZAT besproken wordt. De toestemming van de ouders of
(vanaf 16 jaar en ouder) van het kind zelf, is wel gewenst bij bespreking in
het ZAT, maar niet strikt noodzakelijk. Indien betrokkenen geen toestemming voor bespreking geven, kan bijvoorbeeld de dreiging van schending
van vitale belangen van het kind er toe leiden dat het kind in kwestie wel
besproken wordt. Bij een zorgvuldige benadering zullen de privacyregels
de hulpverlening niet snel in de weg staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

7

Professionals die vragen hebben over privacyaspecten kunnen terecht bij
de helpdesk privacy van Jeugd en Gezin. Onlangs is de privacy-wegwijzer
jeugdzorg enbeschermingsketen (www.privacywegwijzer.nl) geïntroduceerd. Dit is een instrument waarmee professionals met een paar muisklikken kunnen achterhalen met wie zij welke informatie mogen delen.
Daarnaast staan op www.zat.nl handreikingen over ouderbetrokkenheid
en privacy bij het samenwerken in ZAT’s.
VVD
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering de mening deelt dat de
Centra voor Jeugd en Gezin een preventief doel dienen en hoe de regering verklaart dat het mogelijk is dat met de komst van Centra voor Jeugd
en Gezin de wachtlijsten in de jeugdzorg nog steeds toenemen.
Het kabinet is inderdaad van mening dat de Centra voor Jeugd en Gezin
een preventief doel dienen. Effect op de wachtlijsten in de geïndiceerde
jeugdzorg zal echter pas op termijn zichtbaar worden. Dit heeft een aantal
redenen. Er zijn op dit moment in 70 gemeenten Centra voor Jeugd en
Gezin gestart, in 2011 zal er sprake zijn van Centra voor Jeugd en Gezin in
alle gemeenten. Verder is het zo dat door preventief te werk te gaan pas
na enige tijd de instroom in de geïndiceerde zorg afneemt, aangezien
zwaardere problemen pas na verloop van tijd ontstaan. Het effect van
lichte vroegtijdige hulp zal daarom ook pas na enige tijd zichtbaar zijn.
Deze leden vragen welke financiële prikkel voor gemeenten bestaat om
een actief preventief beleid te voeren en om cliënten dus niet door te
verwijzen naar de provinciale jeugdzorg. Hierbij sluit aan de vraag van de
leden van de PvdA-fractie of in dit wetsvoorstel en in flankerend beleid
rekening wordt gehouden met het verband tussen het gemeentelijk
preventieve aanbod en de provinciale jeugdzorg.
Dit wetsvoorstel richt zich onder meer op versterking van de preventieve
dienst- en hulpverlening op gemeentelijk niveau, een taak die thans voor
gemeenten al voortvloeit uit de Wet maatschappelijke ondersteuning en
de Wet publieke gezondheid. Zoals vermeld in het hierboven aan de leden
van de VVD-fractie gegeven antwoord, zal versterking van het gemeentelijk preventieve domein op termijn een gunstig effect hebben op de vraag
naar provinciale jeugdzorg. Een financiële prikkel voor gemeenten om
cliënten niet door te verwijzen naar de provinciale jeugdzorg bestaat op
dit moment niet. Het ontbreken van een financiële prikkel betrek ik bij de
opstelling van de kabinetsvisie op de toekomst van de zorg voor jeugd,
die u begin 2010 zult ontvangen.
De leden van de VVD-fractie vragen op welke wijze Centra voor Jeugd en
Gezin bijdragen aan het tegengaan van versnippering en verkokering in
het jeugdzorgstelsel.
De bundeling van taken in een centrum voor Jeugd en Gezin leidt tot
intensiever contact tussen de betrokken professionals. Zij kennen elkaar
beter, zij weten beter van elkaar wat zij doen, zij zorgen ervoor dat hun
activiteiten beter op elkaar aansluiten en zij weten indien nodig te komen
tot een goede «warme» overdracht van gezinnen die ondersteuning
behoeven. Doordat onder gemeentelijke regie samenwerkingsafspraken
tot stand komen, zijn de kaders waarbinnen de professionals moeten
opereren helder en krijgen de professionals meer tijd voor hun eigenlijke
werk, omdat ze gemakkelijker een andere professional kunnen inschakelen.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de reden om gemeenten al een
financiële bijdrage te verlenen voor het realiseren van Centra voor Jeugd
en Gezin voordat het wetsvoorstel officieel door de Kamer is behandeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

8

Door alvast een financiële bijdrage te verlenen konden gemeenten snel
van start gaan met het realiseren van Centra voor Jeugd en Gezin. Dit is
afgestemd met de Tweede Kamer (Brief «Centra voor Jeugd en Gezin en
regierol gemeente» van 16 november 2007, Kamerstukken II 2006/07,
31 001, nr. 36).
ChristenUnie
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de verschillen die per
gemeente in de verhouding tussen Centra voor Jeugd en Gezin en ZAT’s
bestaan, en met name verschillen in verantwoordelijkheidsverdeling,
problemen opleveren in afstemming voor bureaus jeugdzorg.
Mijn waarneming is dat op dit terrein veel in beweging is. Het gaat erom
dat betrokken partijen (met name het onderwijs, de Centra voor Jeugd en
Gezin en de bureaus jeugdzorg) zo vorm geven aan de samenwerking dat
deze optimaal is voor de gemeente of regio waarin zij actief zijn.
Mij is niet bekend dat dit leidt tot problemen in de afstemming voor
bureau jeugdzorg.
SGP
De leden van de SGP-fractie vragen of het inrichten van een fysiek inlooppunt een noodzakelijke voorwaarde is bij de totstandkoming van een
Centrum voor Jeugd en Gezin en welke criteria er zijn om te bepalen
hoeveel Centra voor Jeugd en Gezin er per gemeente moeten ontstaan.
Elke gemeente moet minimaal één fysiek inlooppunt hebben. Er zijn geen
harde criteria om uit te maken hoeveel Centra voor Jeugd en Gezin er per
gemeente moeten ontstaan, het is aan de gemeenten is te bepalen
hoeveel fysieke inlooppunten er zijn en of zij dit zien dan wel profileren als
aparte Centra voor Jeugd en Gezin of als één Centrum voor Jeugd en
Gezin met diverse fysieke inlooppunten. Daarbij spelen, zoals de leden
van deze fractie aangeven, geografie en inwoneraantallen mee. Een
minimum dekking is de dekkingsgraad van consultatiebureaus, waarvan
er in heel Nederland circa 1200 zijn.
De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre de veronderstelling realistisch is dat de bureaus jeugdzorg voldoende capaciteit hebben om in alle
gemeenten een voorpost bij de Centra voor Jeugd en Gezin in te richten.
Ik ben met de leden van de SGP-fractie van mening dat de bureaus jeugdzorg waarschijnlijk niet voldoende capaciteit hebben om in alle gemeenten een fysieke voorpost bij de Centra voor Jeugd en Gezin in te richten
en dat dit inderdaad een te zware belasting zou zijn. Fysieke aanwezigheid
van bureau jeugdzorg in het Centrum voor Jeugd en Gezin is daarom niet
vereist, maar de voorpostfunctie moet dan wel op een andere manier
worden vorm gegeven. Hoe dan ook moeten de professionals van
Centrum voor Jeugd en Gezin en bureau jeugdzorg elkaar kennen en goed
met elkaar kunnen samenwerken.
De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre ZAT en Centrum voor
Jeugd en Gezin een complementaire functie hebben, omdat in beide
zorgstructuren grotendeels dezelfde partijen participeren, en hoe voorkomen wordt dat dubbel werk wordt gedaan.
Zowel qua doel als qua inhoud zijn er verschillen tussen een Centrum
voor Jeugd en Gezin en een ZAT. Een Centrum voor Jeugd en Gezin is een
netwerk waarin laagdrempelig opvoed- en opgroeiondersteuning wordt
aangeboden, met een fysieke plek in de wijk. Het Centrum voor Jeugd en
Gezin is er voor alle ouders en kinderen, is een vraagbaak en levert praktische ondersteuning op het punt van jeugdgezondheidszorg en vragen
rond opgroeien en opvoeden. Een ZAT is een multidisciplinair overleg op
school waar onderwijs, professionals van het Centrum voor Jeugd en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

9

Gezin, de leerplichtambtenaar, bureau jeugdzorg en politie casussen van
kinderen en jongeren met multiproblematiek bespreken, diagnoses stellen
en afspraken maken over gecoördineerde inzet van hulpverlening en zorg.
Professionals van het Centrum voor Jeugd en Gezin kunnen vervolgens zo
nodig direct opvoed- en gezinsondersteuning bieden en de coördinatie
van zorg op zich nemen. De school is een vindplaats voor kinderen en
jongeren met problemen, zodat het voor de hand ligt dat medewerkers
van een Centrum voor Jeugd en Gezin ook op scholen hun werkzaamheden gaan verrichten, bijvoorbeeld als schoolmaatschappelijk werker of
als schoolarts. Over de precieze samenwerking tussen een Centrum voor
Jeugd en Gezin en onderwijs over preventieve inzet van hulpverlening en
ondersteuning en over samenwerking in ZAT’s moeten op lokaal of regionaal niveau afspraken worden gemaakt.
3. Gemeentelijke regierol op niet vrijblijvende samenwerking
CDA
De leden van de CDA-fractie stellen enkele vragen over de voorgestelde
bevoegdheidsverdeling. Zij vragen de regering dit uit te werken in de
situatie dat de burgemeester het bureau jeugdzorg belast met de coördinatie van de zorg. De vraag van de leden van de SP-fractie naar het
aanwijzen van het bureau jeugdzorg als coördinator van de zorg wordt in
dit antwoord meegenomen.
In het geval dat de burgemeester een instelling opdraagt om de coördinatie van zorg op zich te nemen, is er sprake van een uitzonderlijke en
ernstige situatie. Er is een kind of gezin dat acuut zorg nodig heeft, en in
die behoefte wordt op dat moment door geen van de hulpverleners in
voldoende mate voorzien. De burgemeester zal in een dergelijk geval
alleen het bureau jeugdzorg met de coördinatie van de zorg belasten als
het daarvoor in het concrete geval het meest geschikt is. Het wetsvoorstel
geeft in artikel 1c, vierde lid, aan dat de coördinatie van de zorg door het
bureau jeugdzorg moet worden uitgeoefend als er een indicatiebesluit is
genomen. Het bureau jeugdzorg vervult deze rol ook bij ondertoezichtstelling, voogdij en jeugdreclassering. Uiteraard dienen burgemeesters bij de
vraag wie zij het meest geschikt vinden om de coördinatie van zorg uit te
oefenen rekening te houden met deze wettelijke inkadering. Juist ook om
die reden is het feit dat de bureaus jeugdzorg onder de bestuurlijke
verantwoordelijkheid van de provincies opereren geen beletsel voor de
aanwijzingsbevoegdheid van de burgemeester. Een geval waarin de
burgemeester een bureau jeugdzorg kan opdragen de coördinatie van de
zorg op zich te nemen is het volgende. Er is sprake is van een kind dat
geïndiceerde hulp krijgt, terwijl vervolgens blijkt dat er ook andere
problemen spelen rond het kind en het gezin, en dat deze hulp niet goed
op elkaar is afgestemd en dus niet werkt. In dat geval ligt het voor de
hand om het bureau jeugdzorg met de coördinatie van de zorg te belasten. Is er daarentegen sprake van een door de jeugdgezondheidszorg
gesignaleerd gezondheidsprobleem, waar andere problemen bijkomen en
vervolgens blijkt dat de benodigde zorg niet verleend wordt, dan ligt het
voor de hand om de jeugdgezondheidszorg te belasten met de coördinatie
van de zorg.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het te gemakkelijk is om te
stellen dat instellingen verplicht zijn om mee te werken aan de totstandkoming van afspraken en de nakoming daarvan. Zij menen dat dit in individuele gevallen tot ernstige frictie kan leiden en vragen de regering dit uit
te werken.
Het is gebleken dat het maken van goede samenwerkingsafspraken tussen
gemeente en instellingen een essentiële factor is om te komen tot effectieve hulpverlening aan jeugdigen en gezinnen. Gemeenten en instel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

10

lingen zien in toenemende mate het belang van niet-vrijblijvende afspraken in en komen tot dit soort afspraken. Het wetsvoorstel legt deze in de
praktijk ontstane werkwijze vast door wettelijke kaders hiervoor te
schetsen. Natuurlijk zullen ook goede samenwerkingsafspraken niet altijd
problemen in individuele gevallen kunnen voorkomen. Juist om die reden
verplicht het wetsvoorstel de partijen om een escalatiemodel (waarmee
het college van burgemeester en wethouders in staat wordt gesteld om
tot een doorbraak te komen) onderdeel te laten zijn van de samenwerkingsafspraken en is de aanwijzingsbevoegdheid van de burgemeester op
het terrein van zorgcoördinatie in het leven geroepen. Het is niet zo dat de
burgemeester in een individueel geval een soort hulpverlener wordt, zoals
de leden van de CDA-fractie vragen: hij zorgt er juist voor dat iemand
anders hulp gaat verlenen. Tenslotte hebben als sluitstuk de in het Integraal Toezicht Jeugdzaken samenwerkende inspecties de taak om toezicht
te houden op het door instanties nakomen van gemaakte samenwerkingsafspraken.
De leden van de CDA-fractie vragen in dit verband naar wat een zorgcoördinator kan doen als deze van mening is dat er sprake is van kindermishandeling maar het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) deze
mening niet deelt.
De zorgcoördinator zal in eerste instantie het AMK proberen te overtuigen,
maar de hoofdregel is altijd dat het oordeel van de specialist de doorslag
geeft. De zorgcoördinator heeft wel het voortouw om met de andere
professionals die erbij betrokken zijn, te bepalen welke aanpak dan
gevolgd moet worden.
De leden van de CDA-fractie stellen een vraag naar de mogelijkheid voor
de zorgcoördinator om noodhulp te organiseren en de financiering
daarvan.
Dit is als voorbeeld in de memorie van toelichting opgenomen om duidelijk te maken dat het de verantwoordelijkheid van de zorgcoördinator is
om daadwerkelijk voor een oplossing te zorgen, en dat het geen «papieren» functie is. De financiering zal doorgaans plaats vinden vanuit de
daarvoor bestemde geldstromen en gedragen worden door de instantie
die gezien de aard van de problematiek verantwoordelijk is voor de noodopvang. Indien dit niet mogelijk is en er ook niet tot een andere financieringsbron gekomen wordt, zal onder regie van de gemeente tot een oplossing moeten worden gekomen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering extra aandacht te besteden aan evidence-based methodieken en vragen nadere toelichting hoe
wordt bevorderd dat deze methodieken goed en «methodisch integer»
worden geïmplementeerd.
Implementatie van effectief bewezen interventies, instrumenten en richtlijnen is inderdaad belangrijk. De resultaten van onderzoek moeten ook
daadwerkelijk hun weg vinden naar de (zorg)professionals. Om die reden
kijkt het kennisinstituut ZonMw bij de beoordeling van projectvoorstellen
nadrukkelijk naar het plan voor verspreiding en implementatie. Bij ZonMw
is ook een programmalijn Implementatiekennis. Deze programmalijn biedt
mogelijkheden om te bevorderen dat onderzoeken in de praktijk landen,
de bruikbaarheid van nieuwe interventies geoptimaliseerd wordt en de
kennis over implementatie in de jeugdsector toeneemt.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de samenwerking tussen Centra
voor Jeugd en Gezin en Veiligheidshuizen.
Veel van de gezinnen die dienst- en hulpverlening krijgen vanuit het
Centrum voor Jeugd en Gezin hebben geen enkele relatie met het Veiligheidshuis. In die gevallen waarbij een combinatie van strafrechtelijke inzet
en opvoed- dan wel opgroeiondersteuning nodig is, moeten het Veilig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

11

heidshuis en het Centrum voor Jeugd en Gezin elkaar goed weten te
vinden. Het Nederlands Jeugdinstituut en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid ontwikkelen een handreiking voor de afstemming
tussen Veiligheidshuizen, ZAT’s en Centra voor Jeugd en Gezin. Hierin
zullen enkele praktijkvoorbeelden, onder andere uit Noord-Brabant,
worden beschreven. Op deze wijze wordt vanuit de ministeries van
Justitie, Jeugd en Gezin en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen praktische ondersteuning gegeven aan het versterken van de samenhang
tussen Veiligheidshuizen, ZAT’s en Centra voor Jeugd en Gezin.
PvdA
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de schakel met bureau
jeugdzorg en het onderwijs wel en met de eerstelijnszorg niet als schakel
in de wet is opgenomen.
Het basismodel Centrum voor Jeugd en Gezin wordt gevormd door de
jeugdgezondheidszorg en de opvoeden opgroeiondersteuning, met schakels naar het bureau jeugdzorg en het onderwijs. Op deze wijze omvat het
basismodel die instanties die als primaire taak te maken hebben met
opvoeden en opgroeien van jeugdigen. De eerstelijnszorg is meer algemeen van aard, en ziet niet primair op opvoeden en opgroeien. Dat neemt
niet weg dat de samenwerking met de eerstelijnszorg van groot belang is.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het evalueren van de samenwerking tussen de instellingen louter een zaak van de lokale overheid is of dat
daar ook een rol van de regering ligt.
Het is aan gemeenten om de effectiviteit van deze samenwerking te evalueren. Dit neemt niet weg dat ik vanuit mijn systeemverantwoordelijkheid
ook een vinger aan de pols wil houden als het gaat om deze samenwerking. Ik heb uw Kamer over het in beeld brengen van de effectiviteit van
de Centra voor Jeugd en Gezin bij brief van 28 oktober 2009 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2009/10, 31 001, nr. 82).
De leden van de PvdA-fractie vragen of het door de burgemeester
aanwijzen van een instelling om de coördinatie van de zorg uit te voeren
betekent dat die instelling onafhankelijk regie voert of dat de aanwijzing
ook een inhoudelijk karakter kan hebben.
Op grond van het wetsvoorstel is het niet mogelijk dat de aanwijzing ook
een inhoudelijk karakter heeft. De burgemeester wijst een zorgcoördinator
aan die inhoudelijk en procesmatig verantwoordelijk wordt voor het
verhelpen van de geconstateerde knelpunten in de zorgverlening.
De leden van de PvdA-fractie vragen of en in welke mate het kabinet zich
zelf verantwoordelijk voelt voor het aanbod van jeugdgezondheidszorg op
lokaal niveau.
De regering is verantwoordelijk voor het vaststellen van het Basistakenpakket jeugdgezondheidszorg (uitgewerkt in het Besluit publieke gezondheid). Gemeenten zijn op grond van artikel 5 van de Wet publieke gezondheid verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan (zowel voor het
uniforme als voor het maatwerkdeel). Het is enerzijds aan de Inspectie
voor de Gezondheidszorg en anderzijds aan de gemeenteraad (met name
in relatie tot het maatwerkdeel) om te beoordelen of deze uitvoering van
voldoende niveau is. De Inspectie ziet er ook op toe dat alle gemeenten
het Basistakenpakket aan alle kinderen aanbieden. Als minister ondersteun ik de kwaliteit van het aanbod door het stimuleren van kennisontwikkeling, bijvoorbeeld via het professionaliseringstraject Centra voor
Jeugd en Gezin en de ZonMw-programma’s over jeugd (zoals Zorg voor
Jeugd, Diversiteit in Jeugdbeleid en Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

12

De leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet naast een aanwijzing
aan de provincie ook een aanwijzing aan gemeenten kan geven als
gemeenten stelselmatig onderpresteren.
Het wetsvoorstel bevat geen aanwijzingsbevoegdheid voor de ministers
van Justitie en Jeugd en Gezin jegens gemeenten. Een dergelijke aanwijzingsbevoegdheid past ook niet in het huidige kabinetsbeleid over interbestuurlijk toezicht. Dit kabinetsbeleid is gebaseerd op het advies van de
commissie Oosting, waarin het uitgangspunt is dat het interbestuurlijk
toezicht in beginsel wordt uitgeoefend door de naast hogere bestuurslaag.
De leden van de PvdA-fractie vragen naar aanleiding van de ervaringen
met de G4 en het lokale «Frankenstein» of er om Centra voor Jeugd en
Gezin goed te laten functioneren naast deze wetgeving flankerend beleid
noodzakelijk blijft en zo ja, welk flankerend beleid.
Naast het voorliggende wetsvoorstel is zeker «flankerend beleid» nodig
om tot een (verdere) optimale inrichting van de lokale jeugdzorg te
komen. Het wetsvoorstel zorgt voor een belangrijke impuls, maar uiteindelijk vergt het van alle betrokkenen – lokaal, regionaal en landelijk – veel
inzet om te zorgen dat daadwerkelijke verbeteringen bereikt worden ten
gunste van jeugdigen en gezinnen. Vanuit het landelijke niveau vergt dit
de komende jaren onder andere inzet op het verder faciliteren dat
gemeenten onderling kennis kunnen uitwisselen, het verder borgen dat
rijksbeleid goed op elkaar is afgestemd, het verder werken aan professionalisering van de hulpverleners, het verder werken aan het ontwikkelen
van effectieve methodieken, het bevorderen van het eigen krachtprincipe
en het stimuleren van meer aandacht voor het pedagogische klimaat in de
buurt (civil society).
SP
De leden van de SP-fractie spreken hun bezorgdheid uit dat meer verantwoordelijkheid voor de gemeente ertoe gaat leiden dat vanuit de hulpverleningsinstanties meer verantwoording moet worden afgelegd, hetgeen
tot meer bureaucratie leidt. De vraag of gemeenten niet doorslaan met het
aanstellen van DOSA-regisseurs en casusregisseurs, zodat in iedere
gemeente een speciale ambtenaar belast wordt met de regiefunctie, wordt
in dit antwoord betrokken.
Juist de bemoeienis van gemeenten die actief sturing geven aan de inrichting van de lokale jeugdzorg pakt goed uit. De ervaring leert dat het
professionals helpt als er goede kaders zijn vastgelegd in samenwerkingsafspraken. Ook een escalatiemodel is een hulpmiddel voor de professionals waarmee een doorbraak bereikt kan worden als de hulpverlening
stokt.
De leden van de SP-fractie vragen of het project Vangnet in Haarlem kan
blijven bestaan naast een CJG.
Het antwoord hierop is bevestigend. Het is immers niet aan mij om te
bepalen welke projecten al dan niet blijven bestaan in of naast een
Centrum voor Jeugd en Gezin en het is aan de gemeente Haarlem om hier
afspraken over te maken. Het wetsvoorstel geeft ter zake alle ruimte.
De leden van de SP-fractie vragen of er geen dubbele hulpverleningsplannen gemaakt worden als er meerdere instanties bij het gezin
betrokken zijn.
Juist als meerdere instanties bij de hulpverlening aan een gezin betrokken
zijn is het cruciaal dat, zoals neergelegd in het wetsvoorstel, onder leiding
van de zorgcoördinator wordt gewerkt met één gezin, één plan. Op grond
van dit ene samenhangende plan moet duidelijk zijn welke instantie welke
taak heeft bij de hulpverlening aan het gezin. De Verwijsindex risicojongeren kan hierbij hulp bieden: zodra een hulpverlener op een melding van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

13

een andere hulpverlener stuit, weet hij dat hij met die hulpverlener moet
afstemmen.
De leden van de SP-fractie vragen naar de mogelijkheden van de burgemeester om, als de aangewezen instantie er niet in slaagt of verzaakt de
hulpverlening op gang te brengen, dit alsnog te bewerkstelligen.
Het is bijna ondenkbaar dat aan verzoeken van een door de burgemeester
aangewezen zorgcoördinator geen gehoor zal worden gegeven. Als dat
onverhoopt wel gebeurt, of als de aangewezen zorgcoördinator zijn plicht
verzaakt, zal er waarschijnlijk meer aan de hand zijn dan een tekortschietende hulpverlener. De burgemeester zal doorgaans niet de meest geëigende persoon zijn om dan te beoordelen welke factoren een rol spelen.
In zo’n geval is vermoedelijk oordeelsvorming door de inspecties in het
kader van Integraal toezicht jeugdzaken (ITJ) op zijn plaats.
Deze leden vragen verder of de burgemeester wel een aanwijzing kan
geven aan bureau jeugdzorg omdat het bureau jeugdzorg onder provinciale verantwoordelijkheid valt.
Hiervoor verwijs ik naar het hierboven gegeven antwoord op de door de
leden van de CDA-fractie gestelde vraag.
De leden van de SP-fractie vragen of het mogelijk is een aanwijzing te
geven aan de geïndiceerde jeugdzorg.
Het wetsvoorstel maakt dit niet mogelijk: een aanwijzing kan alleen geven
worden aan de stichting (= het bureau jeugdzorg), een instelling van maatschappelijk werk of de jeugdgezondheidszorg. Een aanwijzing kan dus niet
worden gegeven aan aanbieders van geïndiceerde jeugdzorg.
ChristenUnie
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of uit de term coördinatie van
zorg voldoende blijkt dat de coördinatie van zorg gezinsgericht moet zijn,
omdat de term ook van toepassing is op afstemming tussen hulpverleners
in individuele cases.
Juist om dat soort begripsverwarring te voorkomen, wordt in artikel 1 van
het wetsvoorstel coördinatie van zorg gedefinieerd als «de afstemming
van de zorg en ondersteuning die vanuit verschillende instanties aan een
jeugdige en diens gezin wordt geboden». In de memorie van toelichting
(p. 5 en volgende) wordt vervolgens uitgewerkt dat coördinatie van zorg
meebrengt dat op basis van één gezin, één plan gewerkt wordt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of in verband met het mogelijk uitwisselen van medische gegevens en het medisch beroepsgeheim
een coördinator van zorg altijd iemand uit het zorgveld hoort te zijn.
Dit hoeft niet steeds het geval te zijn. De gedachte is dat de coördinatie
van de zorg daar moet liggen waar het zwaartepunt van de hulpverlening
ligt, rekening houdend met wat praktisch is. Het is voor de zorgcoördinator ook niet altijd nodig om tot in detail op de hoogte te zijn van medische gegevens van het gezin.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering overwogen
heeft het eigen krachtprincipe in de wettekst op te nemen.
Met de vorming van de CJG’s wordt beoogd de eigen kracht van jeugdigen en hun ouders te versterken ten behoeve van een goede ontwikkeling van de jeugdige. Dit staat ook in de memorie van toelichting aangegeven.
Of specifieke methodieken worden ingezet om de eigen kracht te versterken is niet opgenomen in het wetsvoorstel, omdat het wetsvoorstel niet
regelt welk soort hulp moet worden geboden: het beoogt taken en
bevoegdheden vast te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

14

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in hoeverre de aanwijzingsbevoegdheid van de burgemeester met betrekking tot de zorgcoördinatie
afwijkt van de huidige bevoegdheden van de burgemeester en zij vragen
toelichting op het argument dat de burgemeester snel kan opereren.
Deze aanwijzingsbevoegdheid is een nieuwe bevoegdheid van de burgemeester. Bij de keuze om de bevoegdheid bij het college van burgemeester en wethouders of bij de burgemeester neer te leggen, heeft inderdaad meegespeeld dat een burgemeester in een crisissituatie sneller kan
opereren dan een college. Daarnaast sluit de keuze aan bij het feit dat de
burgemeester in het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, de Wet op de
jeugdzorg en de Pleegkinderenwet in verband met de herziening van de
maatregelen van kinderbescherming (TK 2008/09, 32 015, nr. 2) via de raad
voor de kinderbescherming toegang krijgt tot de kinderrechter teneinde
opvoedondersteuning af te dwingen.
SGP
De leden van de SGP-fractie vragen of het principe «één gezin, één plan»,
alleen van toepassing is op gezinnen die zelf de regie niet kunnen voeren.
Het antwoord is bevestigend. Of een gezin zelf de regie kan voeren zal
meestal in overleg met het gezin en de hulpverleners blijken.
4. Verankering in de Wet op de jeugdzorg
PvdA
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat kinderen
binnen de lokale jeugdzorg moeten wachten op zorg als zij deze nodig
hebben en of de regering vindt dat ook kinderen die lichtere vormen van
zorg nodig hebben een recht op jeugdzorg hebben.
Het is juist dat bijtijds verlenen van lichte hulp kan voorkomen dat kleine
problemen uitgroeien tot grotere problemen. Het verlenen van lichtere
vormen van zorg is voor de gemeenten een taak op grond van de Wmo,
waarvoor zij in het kader van de vorming van de Centra voor Jeugd en
Gezin extra geld, oplopend tot 200 miljoen euro extra vanaf 2011,
ontvangen. Het is de verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur om
te voorkomen dat kinderen te lang moeten wachten op zorg en het
gemeentebestuur moet daarover verantwoording afleggen aan de
gemeenteraad.
Voor een recht op jeugdzorg zoals dat nu bestaat in het geïndiceerde
domein is een onafhankelijke indicatiestelling cruciaal. Ik ben van mening
dat zo’n indicatiestelling niet in het preventieve domein geïntroduceerd
moet worden.
5. Relatie met andere beleidsontwikkelingen
PvdA en SGP
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom aan de vooravond van de
evaluatie van de Wet op de jeugdzorg gekozen is voor een bevestiging
van het bestaande stelsel en de leden van de SGP-fractie vragen of het
verstandig is het wetsvoorstel te behandelen nu de evaluatie van de Wet
op de jeugdzorg binnenkort verschijnt.
Het wetsvoorstel is niet bedoeld om het bestaande stelsel te bevestigen,
maar om de preventieve hulpverlening aan jeugdigen en gezinnen te
verbeteren. De evaluatie van de Wet op de jeugdzorg ziet op het stelsel
van de geïndiceerde jeugdzorg. Dit wetsvoorstel ziet op de taken en
bevoegdheden op het lokale preventieve vlak (jeugdgezondheidszorg en
opvoed- en opgroeiondersteuning). Over de inrichting van Centra voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

15

Jeugd en Gezin en de regierol van gemeenten zijn afspraken vastgelegd in
het bestuurakkoord «Samen aan de slag» van Rijk en VNG van 4 juni 2007.
Er is geen reden, sterker: het is zeer ongewenst om met de wettelijke
verankering van Centra voor Jeugd en Gezin en de gemeentelijke regierol
en daarmee de verbetering van de preventieve hulpverlening te wachten
tot het kabinet een standpunt heeft ingenomen met betrekking tot de
evaluatie van de Wet op de jeugdzorg.
6. Toezicht en verantwoording
CDA
De leden van de CDA-fractie vragen een nadere toelichting op het toezicht
op de Centra voor Jeugd en Gezin; zij vinden het niet wenselijk dat een
Centrum voor Jeugd en Gezin geïnspecteerd wordt door vier toezichthouders.
Ik deel de mening van deze leden dat dit een onwenselijke situatie zou
zijn, maar dit is ook niet aan de orde. Het toezicht op de naleving van de
samenwerkingsafspraken wordt uitgeoefend door Integraal toezicht
jeugdzaken, het programmatische verband waarin vijf jeugdinspecties
samenwerken. Indien het evident is dat een van de instanties zich aan de
samenwerking onttrekt, ligt het voor de hand dat alleen de betreffende
sectorale inspectie in actie komt.
7. Administratieve lasten
CDA
De leden van de CDA-fractie constateren naar aanleiding van het gestelde
in de memorie van toelichting dat het wetsvoorstel niet is voorgelegd aan
Actal en vragen dat alsnog te doen.
Het wetsvoorstel is in conceptvorm met Actal besproken, waarna de
conclusie van Actal was dat het niet behoefde te worden voorgelegd.
8. Verwerking van ingewonnen adviezen
PvdA
De leden van de PvdA-fractie vragen of in de consultatieronde aan burgemeesters advies is gevraagd.
Burgemeesters zijn niet als zodanig geconsulteerd, maar het wetsvoorstel
is in de consultatieronde voorgelegd aan de Vereniging Nederlandse
Gemeenten.
Artikelsgewijs
CDA
De leden van de CDA-fractie hechten eraan dat de voorhangprocedure
wordt gevolgd ten aanzien van de algemene maatregel van bestuur waarnaar in het wetsvoorstel wordt verwezen.
Artikel 109 van de Wet op de jeugdzorg bevat een dergelijke voorhangprocedure.
Deze ziet op alle algemene maatregelen van bestuur die krachtens deze
wet worden vastgesteld. De algemene maatregel van bestuur waarin dit
wetsvoorstel wordt uitgewerkt, zal dan ook worden voorgehangen.
De minister voor Jeugd en Gezin,
A. Rouvoet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 977, nr. 6

16