1
> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
t.a.v. Dhr. P.J. Aalbersberg
Turfmarkt 147
Postbus 16950
2500 BZ Den Haag

Inspectie Justitie en
Veiligheid
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.inspectie-jenv.nl
Contactpersoon
contact@inspectie-jenv.nl
Projectnaam
Validaties evaluaties
schietincident Utrecht

Datum
20 juli 2020
Onderwerp Validatie Evaluatie schietincident Utrecht 18 maart 2019

Ons kenmerk
.
Bij beantwoording de datum
en ons kenmerk vermelden.
Wilt u slechts één zaak in uw
brief behandelen.

Geachte heer Aalbersberg,
Op 18 maart 2019 vindt een ernstig schietincident plaats in een tram op het 24
Oktoberplein in Utrecht. 1 Er vallen vier dodelijke slachtoffers en meerdere mensen
raken gewond. Het schietincident heeft een grote maatschappelijke impact. Dit
geldt niet alleen voor Utrecht, maar voor heel Nederland. De verdachte, Gökmen
T., ontkomt in eerste instantie maar de politie houdt hem later op de dag aan.
Naar aanleiding van het schietincident heeft de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) een evaluatie uitgevoerd. 2 De
evaluatie is gericht op de uitwisseling en opvolging van signalen van mogelijke
radicalisering, psychische problematiek en/of geweldbereidheid van Gökmen T..
De Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: de Inspectie) heeft de evaluatie
gevalideerd. In deze brief informeer ik u over de uitkomsten van de validatie.
Doelstelling
Naar aanleiding van dit schietincident zijn de volgende evaluaties uitgevoerd:
A. De beslissingen die zijn genomen ten aanzien van verdachte? (inmiddels
veroordeeld) T. in relatie tot zijn strafrechtelijk verleden. Deze evaluatie
voert de Directie Juridische Operationele Aangelegenheden (DJOA) uit.;
B. Het onderkennen, uitwisselen en opvolgen van signalen waaruit zou
kunnen blijken dat verdachte/ dhr. T. mogelijk geradicaliseerd was,
psychische problematiek had en/of geweldsbereid was. Uitgevoerd door
de NCTV.;
C. Het functioneren van de nationale crisisstructuur. Uitgevoerd door de
Nationale Politie, Nationaal Crisisorganisatie en het COT (Instituut voor
Veiligheids- en Crisismanagement).
De Inspectie streeft ernaar het lerend vermogen van de organisaties waarop zij
toezicht houdt te bevorderen. In dat kader stimuleert zij deze organisaties om bij
incidenten of oefeningen zelf onderzoeken en evaluaties uit te voeren, en probeert
1
De Inspectie spreekt in deze situatie niet over terrorisme, omdat het aan de strafrechter is
voorbehouden om deze kwalificatie al dan niet te geven.
2

Kamerbrief 28684-554. 21 maart 2019.
Pagina 1 van 3

Inspectie Justitie en
Veiligheid

zij de kwaliteit daarvan een impuls te geven. In dit geval doet de Inspectie dit
door middel van een validatie.
Nadat alle bij het schietincident betrokken organisaties hun interne evaluaties
hebben afgerond, stelt de Inspectie een overkoepelende analyse op waarin
mogelijk nog aandachtspunten naar voren komen betreffende de totale aanpak
van het schietincident. De Inspectie zal zich dan ook uitspreken over de kwaliteit
van de evaluaties en eventueel aanvullend onderzoek uitvoeren. De verschillende
interne evaluaties dienen hiervoor als input. 3

Datum
20 juli 2020
Ons kenmerk
.

Met deze validatie spreekt de Inspectie zich uit over de betrouwbaarheid van de
resultaten van evaluatie deel B, uitgevoerd door de NCTV. Gelet op het doel van
de validatie hanteert de Inspectie de volgende probleemstelling:
Wat is de betrouwbaarheid van de evaluatie van de NCTV?
Werkwijze
De validatie door de Inspectie is opgebouwd uit een aantal onderdelen. Allereerst
beoordeelde de Inspectie de onderzoeksopzet van uw evaluatie. Naar aanleiding
van de eerste versie van de evaluatie heeft de Inspectie aanvullend en verdiepend
onderzoek gevraagd, zodat de deelvragen en hoofdvraag duidelijk worden
beantwoord. Daarnaast verzocht de Inspectie de analyse en conclusie van elkaar
te scheiden.
De Inspectie heeft haar validatie gebaseerd op de voor de Inspectie opgestelde
gerubriceerde versie van het evaluatierapport. Daarnaast heeft de Inspectie – op
basis van een door haar uitgevoerde steekproef - onderliggende stukken ingezien.
Beoordeling rapportage
De Inspectie beoordeelt de rapportage van de evaluatie op vier punten:
•
Biedt de rapportage voldoende inzicht in de wijze waarop de
onderzoeksmethoden zijn ingezet?
•
Geeft de rapportage antwoord op de gestelde onderzoeksvragen dan wel
geformuleerde onderzoeksthema’s?
•
Volgen de conclusies logisch uit de bevindingen?
•
Volgen de aanbevelingen/lessen logisch uit de conclusies?
Inzet onderzoeksmethoden
De leden van de onderzoekscommissie zijn niet betrokken geweest bij de inzet op
18 maart 2019, hebben in het verleden niet eerder bemoeienis en contact gehad
in de casus Gökmen T. Daarmee is de onafhankelijkheid van de
onderzoekscommissie voldoende geborgd.
In uw evaluatie geeft u helder inzicht in de gehanteerde methode van onderzoek.
Zo is er gebruik gemaakt van diverse bronnen waarmee informatie is opgehaald
over dat wat verwacht mag worden van organisaties en hoe zij gehandeld hebben
rondom het thema herkennen van signalen van radicalisering.

3
Conform het plan van aanpak ‘Validatie evaluaties schietincident Utrecht 18 maart 2019’
van de Inspectie Justitie en Veiligheid.

Pagina 2 van 3

Inspectie Justitie en
Veiligheid

Beantwoording onderzoeksvragen/thema’s
U heeft één hoofdvraag gesteld die u aan de hand van vier deelvragen
beantwoordt. In de evaluatie zijn de bevindingen, analyse en conclusie van elkaar
gescheiden. Voorafgaand aan de bevindingen (feitenrelaas) wordt per organisatie
beschreven wat geldende werkwijzen zijn, waardoor het helder is wat wanneer
van welke organisatie verwacht mag worden. Vervolgens beschrijft u aan de hand
van drie tijdsperioden hoe er daadwerkelijk is gehandeld.
In de analyse zet u de bevindingen af tegen de geldende werkwijzen. Hier
oordeelt u vervolgens over in de conclusie. Dat maakt dat de conclusies logisch
volgen uit de bevindingen.

Datum
20 juli 2020
Ons kenmerk
.

Aanbevelingen volgen uit conclusies
De aanbevelingen volgen logisch uit de conclusies. Wel mist de Inspectie in de
rapportage een duidelijke toewijzing en concretisering van de aanbevelingen.
Door een nadere mondelinge toelichting van medewerkers van de NCTV begrijpt
de Inspectie dat de NCTV in de reactie van de minister van Justitie en Veiligheid
beschrijft wie (organisatie) welke aanbeveling oppakt en (wanneer) verder
uitvoert.
Conclusie
De Inspectie oordeelt dat de evaluatie deel B ‘signalen van radicalisering’
betrouwbaar en navolgbaar is op basis van bovenstaande criteria en toelichting.
Daarbij wil de Inspectie haar waardering uitspreken over de diepgang van de
evaluatie, de inzichten die de evaluatie biedt en de lessen die u samen met de
organisaties trekt.
Vervolg
De Inspectie stuurt deze brief ter informatie ook aan de minister van Justitie en
Veiligheid. Indien u wenst, kan de Inspectie deze brief binnen twee weken na
ontvangst aan u toelichten.
Hoogachtend,

H.C.D. Korvinus
Inspecteur-generaal Inspectie Justitie en
Veiligheid

Pagina 3 van 3