Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 842

Wijziging van het voorstel van wet tot
samenvoeging van de gemeenten Boxmeer,
Cuijk, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Inleiding
Deze novelle regelt dat de gemeente Grave in het wetsvoorstel tot
samenvoeging van de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert en
Sint Anthonis1 wordt opgenomen. Dit betekent dat de gemeente Grave op
1 januari 2022 wordt opgeheven en onderdeel wordt van de nieuw te
vormen gemeente Land van Cuijk. Door opname van Grave in het
wetsvoorstel ontstaat een gemeente van circa 90.000 inwoners en 33
kernen. Met een oppervlakte van 352 km2 wordt Land van Cuijk qua
grondgebied de grootste gemeente van de provincie Noord-Brabant.
Het opnemen van Grave in het herindelingswetsvoorstel gebeurt op
verzoek van de vijf betrokken gemeenten zelf. Aanvankelijk wilde de
gemeente Grave bestuurlijk zelfstandig blijven, maar op 6 april 2021 heeft
de gemeenteraad van Grave op basis van de uitkomst van een inwonersraadpleging d.d. 17 maart 2021 besloten alsnog aansluiting te zoeken bij
de herindeling. Op dat moment was het herindelingswetsvoorstel reeds in
behandeling bij de Eerste Kamer. Nadat ook de andere vier gemeenteraden op 7 april 2021 hebben ingestemd met aansluiting van Grave
hebben de vijf gemeenten een gezamenlijk verzoek2 aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) gedaan om Grave alsnog
in het wetsvoorstel op te nemen door middel van een novelle. De
provincie Noord-Brabant steunt dit verzoek onder verwijzing naar haar
zienswijze van 30 juni 2020 op het herindelingsadvies van de vier
gemeenten, waarin gedeputeerde staten van de provincie al hadden
aangegeven aansluiting van Grave wenselijk te vinden.
Met deze novelle geeft de regering ook uitvoering aan de motie Sneller3,
waarin de regering is verzocht te bevorderen dat Grave wordt voorbereid
op een herindeling als de wil hiertoe mocht blijken. Nu deze wil is
gebleken, meent de regering dat aansluiting van Grave bij deze herin1

Kamerstukken 35 620.
Het verzoek van de vijf gemeenten (inclusief raadsbesluiten) is in de bijlage opgenomen. Ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
3
Kamerstukken II 2020/21, 35 620, nr. 7.
2

kst-35842-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

1

deling per 1 januari 2022 in het belang is van alle vijf gemeenten en de
regio waartoe zij behoren. De regering begrijpt de nadrukkelijke wens van
de vier oorspronkelijke herindelingsgemeenten dat deze novelleprocedure
niet mag leiden tot uitstel van de herindelingsdatum.
In het volgende hoofdstuk wordt de voorgeschiedenis beschreven die tot
deze novelle heeft geleid. Dit in aanvulling op de (bredere) toelichting bij
het oorspronkelijke herindelingswetsvoorstel. Hoofdstuk 3 bevat het
antwoord op de vraag of de aansluiting van Grave leidt tot bijstelling van
het oordeel van de regering over deze herindeling op basis van de criteria
uit het Beleidskader gemeentelijke herindeling 2018 (hierna «beleidskader»). In hoofdstuk 4 komen de financiële aspecten van de toevoeging
van Grave aan deze herindeling aan bod en in hoofdstuk 5 wordt kort
ingegaan op de herindelingsdatum en herindelingsverkiezingen.
2. Voorgeschiedenis
Tot de regio het «Land van Cuijk» worden vijf gemeenten gerekend:
Boxmeer, Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis. Deze vijf
gemeenten werken al sinds 2011 intensief met elkaar samen, zowel
bestuurlijk als ambtelijk. Sinds eind 2011 zijn drie van deze gemeenten
(Cuijk, Grave en Mill en Sint Hubert) ambtelijk gefuseerd. De vergaande
samenwerking tussen de vijf gemeenten leidt in 2017 tot een voorstel
voor een gemeentelijke herindeling. De raden van Boxmeer, Cuijk en Sint
Anthonis stemmen in met dit voorstel. De gemeente Mill en Sint Hubert
verwerpt het voorstel en de gemeenteraad van Grave geeft aan eerst een
inwonerraadpleging te willen voordat hij over een herindeling besluit.
Definitieve besluitvorming in Grave over deze inwonerraadpleging blijft in
de periode hierna echter uit.
Boxmeer, Cuijk en Sint Anthonis besluiten hierop om samen een
herindelingsprocedure op te starten. Zij houden hierbij nadrukkelijk de
mogelijkheid open voor de gemeenten Grave en Mill en Sint Hubert om
op een later moment alsnog aan te sluiten. In dit kader zijn er in 2019
diverse gesprekken tussen de bestuurders van de vijf gemeenten.
Uiteindelijk vragen de drie herindelingsgemeenten aan Grave en Mill en
Sint Hubert om zich vóór 1 februari 2020 (definitief) uit te spreken over de
keuze om wel of niet bij het herindelingsproces aan te sluiten. Na deze
datum is het namelijk niet meer mogelijk om beide gemeenten alsnog in
het herindelingsontwerp op te nemen. De gemeente Mill en Sint Hubert
organiseert hierop een inwonerraadpleging en besluit op basis van de
uitkomsten hiervan eind januari 2020 om zich alsnog aan te sluiten bij het
herindelingsproces.
De gemeenteraad van Grave blijft verdeeld over een herindeling en neemt
geen besluit over aansluiting bij het lopende herindelingsproces. Op
18 februari 2020, na de deadline die door de andere gemeenten is gesteld,
neemt de raad alsnog een motie aan om over de bestuurlijke toekomst
van de gemeente een inwonersraadpleging te houden op 14 mei 2020.
Deze raadpleging wordt in de raadsvergadering van 14 april 2020 echter
uitgesteld naar een nader vast te stellen datum. Dit in verband met de
beperkende maatregelen rondom covid-19, maar de bestuurlijke
verdeeldheid in de raad speelt hierbij ook een rol. De financiële en
bestuurlijke situatie van de gemeente Grave verslechtert in de daaropvolgende periode. Door verschillende oorzaken komt de gemeente per
1 januari 2021 bovendien onder preventief financieel toezicht van de
provincie te staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

2

Op 29 september 2020 besluit de gemeenteraad van Grave om alsnog een
inwonersraadpleging te organiseren, gelijktijdig met de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart 2021. De vraag die aan de inwoners van Grave
wordt voorgelegd door het bestuur luidt «bent u voor het behoud van de
gemeente Grave?». Ruim 71% van de inwoners die hun stem uitbrengen
beantwoordt deze vraag met «nee» (opkomst is 78,8%). Hiermee kiest een
grote meerderheid van de inwoners voor het opgeven van de bestuurlijke
zelfstandigheid van de gemeente. Op basis van deze uitkomst neemt de
raad van Grave op 23 maart 2021 een motie aan (14 stemmen voor, 1
tegen) waarin hij besluit voor aansluiting bij het Land van Cuijk i.o. per
2026 of zoveel eerder als mogelijk.
De vier herindelingsgemeenten en de provincie zoeken hierop contact met
het Ministerie van BZK. Zij geven aan tegemoet te willen komen aan de
wens van Grave, maar benadrukken dat dit niet mag leiden tot uitstel van
de herindeling. Daarnaast heeft aansluiting van Grave bij de nieuwe
gemeente tussen 2023 en 2025 niet de voorkeur van de vier gemeenten,
aangezien dit als gevolg van de hiervoor benodigde herindelingsverkiezingen een gebroken eerste bestuursperiode betekent, wat niet ten goede
komt aan de opbouw van de nieuwe gemeente. Er blijven twee scenario’s
over: Grave alsnog opnemen in het huidige herindelingswetsvoorstel met
als herindelingsdatum 1 januari 2022 of Grave na de eerste bestuursperiode in 2026 aan te laten sluiten. Na een eerste consultatie van de vier
raden geeft de Stuurgroep herindeling Land van Cuijk (vertegenwoordiging colleges herindelingsgemeenten) bij BZK aan dat aansluiting van
Grave per 2022 de voorkeur heeft.
De gemeenteraad van Grave besluit vervolgens op 6 april 2021 om zich
aan te sluiten bij de lopende herindelingsprocedure met als herindelingsdatum 1 januari 2022. Een dag later, op 7 april 2021, stemmen ook de
andere vier gemeenteraden hiermee in. De besturen van de vier
gemeenten zien de uitkomst van de inwonersraadpleging in Grave en de
conclusie die de raad van Grave hieraan heeft verbonden als een appel
aan hen om aansluiting van Grave snel mogelijk te maken en de bestuurlijke zelfstandigheid van Grave niet nog vier jaar te laten duren. Daarnaast
achten zij dit ook in het belang van de nieuw te vormen gemeente.
Wanneer Grave nog een bestuursperiode zelfstandig blijft, zal de
ambtelijke organisatie van het Land van Cuijk vier jaar lang voor twee
besturen moet werken. Dit brengt de nodige bestuurlijke afstemming en
ambtelijke inefficiëntie met zich mee, wat de opbouw van een nieuwe
gemeente niet ten goede komt. Een gezamenlijke start als één gemeente
Land van Cuijk per 1 januari 2022 heeft daarom de voorkeur. In een brief
d.d. 8 april 2021 verzoeken de vijf gemeenten vervolgens gezamenlijk de
Minister van BZK om de gemeente Grave alsnog op te nemen in het
herindelingswetsvoorstel.
3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
De regering heeft in de uitkomst van de volksraadpleging op 17 maart
aanleiding gezien om invulling te geven aan de wens van de meerderheid
van de inwoners van Grave om niet langer zelfstandig te blijven. Daarvoor
is onderhavige novelle opgesteld. De beoogde herindelingsdatum is
daarbij op uitdrukkelijk verzoek van de gemeenten echter ongewijzigd
gebleven (1 januari 2022). Het wetsvoorstel wordt om die reden in
procedure gebracht zonder de reeds doorlopen stappen van de herindelingsprocedure opnieuw te doorlopen. Aan deze novelle ligt daarom geen
aangepast herindelingsontwerp/-advies ten grondslag waarop de
inwoners van alle vijf gemeenten hun zienswijze hebben kunnen geven.
Uit de uitkomst van de volksraadpleging van 17 maart heeft de regering
echter opgemaakt dat in de gemeente Grave het draagvlak voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

3

herindeling ruimschoots aanwezig is; zowel onder de inwoners, als
inmiddels onder het bestuur. In de afweging tussen het spoedig gehoor
geven aan de oproepen vanuit de betrokken gemeenten en het doorlopen
van de processtappen die idealiter nogmaals waren doorlopen, heeft de
regering – mede in het licht van de motie Sneller – gekozen voor dat
eerste.
Bij het oorspronkelijke herindelingswetsvoorstel heeft de toetsing van de
herindeling aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling 2018
plaatsgevonden op basis van een herindelingsadvies waarin Grave niet is
verwerkt. Daarom heeft de regering in het kader van deze novelle aan de
hand van het beleidskader aanvullend beoordeeld of de toevoeging van
Grave aan deze herindeling vraagt om bijstelling van het oordeel van de
regering over de herindeling.
Het kabinet spreekt in het beleidskader de voorkeur uit voor herindelingen
«van onderop», dat wil zeggen op initiatief of voorstel van de betrokken
gemeenten. Het is namelijk primair aan gemeenten zelf om te werken aan
versterking van hun bestuurskracht, bijvoorbeeld via een herindeling.
Daarnaast hanteert het kabinet de volgende inhoudelijke beoordelingscriteria: (1) draagvlak, (2) bestuurskracht, (3) interne samenhang en nabijheid
van bestuur en (4) regionale samenhang. Er moet worden vastgesteld of
er voldoende steun is voor de herindeling bij inwoners, bestuurlijke
partners en maatschappelijke partijen. Ook moet duidelijk worden dat de
nieuwe gemeente beter in staat is de taken uit te voeren dan de individuele gemeenten die worden samengevoegd. De nieuwe gemeente moet
een logische samenhang kennen en voldoende waarborgen kunnen
bieden dat het gemeentebestuur voor inwoners nog steeds bereikbaar en
nabij is. Tot slot moet de herindeling ook bijdragen aan evenwichtige
regionale verhoudingen.
De vijf betrokken gemeenten hebben zelf het verzoek ingediend om Grave
alsnog in het herindelingswetsvoorstel op te nemen. Het verzoek komt
dus «van onderop». De regering concludeert verder dat de beoordeling
van deze herindeling op drie van de vier criteria uit het beleidskader
ongewijzigd blijft. Alleen op het criterium «regionale samenhang» wijzigt
het oordeel van de regering in positieve zin. Deze conclusies worden in
het vervolg van dit hoofdstuk toegelicht.
3.1. Draagvlak
Binnen het criterium «draagvlak» worden drie typen draagvlak onderscheiden: bestuurlijk draagvlak op lokaal niveau, maatschappelijk
draagvlak en bestuurlijk draagvlak in de regio.
Lokaal bestuurlijk draagvlak
Er is sprake van een breed lokaal politiek-bestuurlijk draagvlak voor het
opnemen van Grave in het herindelingswetsvoorstel Land van Cuijk. Dit
volgt uit het feit dat de raad van Grave met grote meerderheid hiermee
heeft ingestemd en de raden van andere vier gemeenten hier unaniem
mee hebben ingestemd. In onderstaande tabel zijn de stemverhoudingen
weergegeven bij het nemen van dit besluit.

Boxmeer
Cuijk
Grave
Mill en Sint Hubert

voor

tegen

afwezig

20
19
14
15

0
0
1
0

1
0
0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

4

Sint Anthonis
Totaal

voor

tegen

afwezig

14
82

0
1

1
2

Maatschappelijk draagvlak
Het kabinet vraagt bij een herindeling aan gemeenten om in een logboek
bij te houden op welke wijze inwoners en maatschappelijke organisaties
betrokken zijn bij het herindelingsproces en op welke wijze het
maatschappelijk draagvlak is vastgesteld. In dit geval zijn (zoals hierboven
ook is toegelicht) de inwoners en maatschappelijke organisaties van
Grave niet betrokken geweest bij een groot gedeelte van het herindelingsproces. In dit kader is wel aan te tekenen dat de vijf gemeenten in 2017
gezamenlijk zijn gestart met de «Verkenning Bestuurlijke Toekomst Land
van Cuijk», uitgevoerd door Berenschot. Tijdens deze verkenning zijn in
alle vijf de gemeenten in het Land van Cuijk bijeenkomsten voor inwoners
georganiseerd om een beeld te krijgen van de opgaven en wensen van de
gemeenschappen. Dit beeld vormde de basis voor het later opgestelde
herindelingsontwerp. Ook maakten raadsleden van Grave en Mill en Sint
Hubert gedurende het herindelingsproces van de drie andere gemeenten
deel uit van het zogenoemde CBA-beraad, een klankbordgroep voor de
Stuurgroep herindeling, samengesteld uit de raden van Boxmeer, Cuijk en
Sint Anthonis. Op deze manier hebben de laatstgenoemde drie
gemeenten altijd geprobeerd om Grave (en Mill en Sint Hubert) te
betrekken bij het herindelingsproces. Daarnaast zijn er op het herindelingsontwerp 295 zienswijzen binnengekomen van inwoners uit de
gemeente Grave. Deze zienswijzen, die voortvloeiden uit een burgerinitiatief, hadden allemaal de strekking dat Grave aan de herindeling zou
moeten worden toegevoegd.
Het is naar het oordeel van de regering voldoende aangetoond dat er een
breed maatschappelijk draagvlak is in Grave voor deze herindeling.
Tijdens de inwonerraadpleging op 17 maart 2021 werd aan inwoners van
Grave de vraag voorgelegd «bent u voor het behoud van de gemeente
Grave?». Ruim 71% van de inwoners die hun stem uitbrachten heeft deze
vraag met «nee» beantwoord (opkomst is 78,8%). Hiermee koos een
duidelijke meerderheid van de inwoners voor het opgeven van de
bestuurlijke zelfstandigheid van de gemeente. Gezien het voorproces en
het feit dat er geen andere herindelingspartners zijn, mag aangenomen
worden (zoals de raad van Grave ook heeft geconcludeerd) dat het voor
de inwoners van Grave genoegzaam bekend was dat het alternatief voor
zelfstandigheid aansluiting bij het Land van Cuijk is. Daarnaast zijn er
geen signalen bij de regering bekend dat de inwoners van de andere vier
gemeenten grote bezwaren hebben tegen een herindeling met inbegrip
van Grave. Hier is ook niets over naar boven gekomen tijdens de
besluitvorming in de raden of in de media, terwijl er in de regio wel ruime
media-aandacht was voor het proces. Het beeld dat ook in de eerder
aangehaalde verkenning uit 2017 naar voren komt is dat ook de inwoners
van de vier andere gemeenten Grave zien als een logische herindelingspartner.
Ten slotte wil de regering benadrukken dat de vier oorspronkelijke
herindelingsgemeenten hebben uitgesproken er alles aan te zullen doen
om de belangen van de inwoners van Grave te borgen in de voorbereidingen op de herindeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

5

Regionaal bestuurlijk draagvlak
Er is door acht omliggende gemeenten, het waterschap Aa en Maas en de
provincie positief gereageerd op de herindeling van Boxmeer, Cuijk, Mill
en Sint Hubert en Sint Anthonis. Naar de mening van de regering
beïnvloedt aansluiting van de gemeente Grave bij de herindeling het
regionaal bestuurlijk draagvlak voor deze herindeling niet nadelig.
Buurgemeenten en andere organisaties zijn er al aan gewend dat de vijf
gemeenten veel met elkaar samenwerken, ook als het gaat om regionale
aangelegenheden. Toevoeging van Grave aan deze herindeling zal de
samenwerking in de regio alleen maar vergemakkelijken. Gedeputeerde
staten van Noord-Brabant ondersteunen het verzoek van de vijf
gemeenten om Grave alsnog op te nemen in het herindelingswetsvoorstel. Zij verwijzen hierbij naar hun zienswijze op het oorspronkelijke
herindelingsadvies. Hierin geven zij een positief oordeel over de herindeling van de vier gemeenten, maar geven zij aan dat een bestuurlijke
fusie van alle vijf de gemeenten de beste en meest duurzame oplossing
zou zijn voor een krachtig openbaar bestuur in het Land van Cuijk als
geheel.
3.2. Bestuurskracht
Grave kampt met financiële en bestuurlijke problemen en beschikt
daarnaast niet over een eigen ambtelijke organisatie. De herindeling met
de vier andere gemeenten vormt hier een goede oplossing voor, zonder
dat de andere vier gemeenten hier veel nadelen van ondervinden. Grave
is een relatief kleine gemeente, waardoor de financiële en bestuurlijke
problematiek van de oude gemeente geen grote negatieve gevolgen heeft
voor de nieuwe gemeente Land van Cuijk. De nieuwe gemeente is en blijft
financieel solide, beschikt over een robuuste ambtelijke organisatie en
heeft in de voorbereidingen op de herindeling laten zien over de nodige
politiek-bestuurlijke daadkracht te beschikken.
Naar het oordeel van de regering ontstaat door de herindeling van de vijf
gemeenten in het Land van Cuijk een bestuurlijk krachtige gemeente. In
het herindelingsadvies hebben de vier oorspronkelijke gemeenten
beschreven welke ontwikkelingen en opgaven op hen afkomen en dat zij
alleen samen in staat zijn deze tegemoet te treden. De vier gemeenten
concluderen in het herindelingsadvies dat de combinatie van lokale,
regionale en landelijke ontwikkelingen en opgaven vraagt om één
krachtige gemeente in het Land van Cuijk. De toetreding van Grave maakt
deze wens nu echt werkelijkheid.
3.3. Interne samenhang en nabijheid van bestuur
De positieve beoordeling van deze herindeling op dit criterium verandert
niet door de participatie van de gemeente Grave. Betoogd kan worden dat
de interne samenhang juist verder toeneemt, doordat het gehele
samenhangende gebied straks onder één bestuur zal vallen. De regio
Land van Cuijk bestaat nu uit vijf gemeenten die sterk op elkaar zijn
georiënteerd. Bestuurlijke eenwording is dan ook een logische stap.
Nabijheid van bestuur is erg belangrijk voor de nieuwe gemeente Land
van Cuijk, zo blijkt uit het herindelingsadvies. Een van de drie pijlers van
de toekomstvisie van de nieuwe gemeente is het versterken van de
identiteit van de (oorspronkelijk) 29 kernen, maar tegelijkertijd het
verbinden van deze kernen. Het kernenbeleid van de nieuwe gemeente zal
ook gelden voor de inwoners van de vier kernen van de (dan voormalige)
gemeente Grave. In de voorbereidingen op de herindeling zal hier
rekening mee worden gehouden. De regering heeft er dan ook vertrouwen
in dat de nabijheid van bestuur goed geborgd is in de nieuwe gemeente.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

6

3.4. Regionale samenhang
In de memorie van toelichting bij het oorspronkelijke herindelingswetsvoorstel heeft de regering deze herindeling positief beoordeeld op dit
criterium en dit verandert niet als gevolg van de toevoeging van Grave.
Wel heeft de regering de kanttekening opgenomen dat op het aspect
«duurzaamheid» het nodige viel af te dingen vanwege het feit dat Grave
zelfstandig bleef4. Met «duurzaamheid» wordt bedoeld of er door de
herindelingsgemeenten goed is nagegaan of andere gemeenten bij de
herindeling betrokken dienen te worden om te voorkomen dat de nieuw te
vormen gemeente op korte termijn opnieuw in een herindelingsproces
betrokken wordt. Deze kanttekening werd door de Raad van State
onderschreven en tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de
Tweede Kamer hebben meerdere fracties hier vragen over gesteld5. De
regering deelde de mening van de provincie dat het niet ondenkbaar was
dat de gemeente Grave op relatief korte termijn zich alsnog zou aansluiten
bij de nieuwe gemeente Land van Cuijk. De regering was evenwel ook van
mening dat de vier oorspronkelijke herindelingsgemeenten er alles aan
hadden gedaan om Grave bij het proces te betrekken en concludeerde
daarom dat het vergroten van de bestuurskracht van deze vier gemeenten
op de korte termijn zwaarder woog dan de duurzaamheid van deze
herindeling. Nu Grave alsnog heeft besloten zich bij deze herindeling aan
te sluiten, vervalt de kanttekening van de regering over de duurzaamheid
van deze herindeling. Met Grave aan boord is niet te verwachten dat de
nieuwe gemeente Land van Cuijk opnieuw in een herindelingsproces
betrokken wordt.
4. Financiële aspecten
De provincie Noord-Brabant heeft een financiële analyse (herindelingsscan) laten opstellen, waarbij is uitgegaan van samenvoeging van de
vier oorspronkelijke gemeenten. Aan de hand van dat onderzoek is
geconcludeerd dat sprake is van een gezonde uitgangssituatie voor een
nieuw te vormen gemeente. Hoewel er geen analyse beschikbaar is voor
de situatie waarin Grave is toegevoegd aan de herindeling zijn er geen
aanwijzingen dat de aansluiting van Grave een dermate negatief effect
heeft dat er geen gezonde uitgangspositie ontstaat. De gemeente Grave
staat voor het begrotingsjaar 2021 wel onder preventief financieel
toezicht, maar naar het oordeel van gedeputeerde staten van NoordBrabant is Grave binnen de termijn van de meerjarenraming in staat het
structurele tekort op de begroting op te lossen.
De algemene uitkering aan de nieuwe gemeente Land van Cuijk zal naar
verwachting circa € 1.699.529,– lager uitvallen dan de som van de
algemene uitkeringen aan de vijf huidige gemeenten. Dit komt doordat de
vijf gemeenten nu individueel een vast bedrag in de algemene uitkering
ontvangen en dit bedrag na de herindeling eenmaal ontvangen. Zonder
Grave viel de algemene uitkering circa € 1.035.000,– lager uit. Het
«netto-effect» van de toevoeging van Grave op de algemene uitkering is
dus € -664.529,–. Tegenover het wegvallen van de algemene uitkering
staat een afname van de kosten. Die betreft onder meer besparingen op
bestuurskosten (raad, college, griffie, rekenkamer en gemeentesecretaris).
Op grond van de maatstaf herindeling krijgen de gemeenten voor de
tijdelijke kosten om de samenvoeging te realiseren (ook wel aangeduid als
frictiekosten) een uitkering uit het gemeentefonds van circa € 25.274.960,–
verspreid over vijf jaar. In de situatie zonder Grave is dit circa
€ 19.000.000,–, een verschil van € 6.274.960,–.
4
5

Kamerstukken II 2020/21, 35 620, nr. 3, p. 10.
Kamerstukken II 2020/21, 35 620, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

7

5. Overige aspecten
Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier niet
geselecteerd voor een formeel advies, omdat het naar verwachting geen
omvangrijke gevolgen voor de regeldruk heeft.
Als gevolg van de aansluiting van Grave bij de herindeling verandert er
niets aan de herindelingsdatum, de datum waarop de herindelingsverkiezingen zullen plaatsvinden (namelijk 24 november 2021) of welke
gemeente de herindelingsverkiezingen organiseert (Boxmeer).
Omdat de eerstvolgende reguliere gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden in 2022, neemt de gemeente Land van Cuijk geen deel aan die
verkiezingen (artikel 56e van de Wet arhi). Dat betekent dat de raad die bij
de herindelingsverkiezingen wordt gekozen vier jaar en drie maanden
zitting zal hebben.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 842, nr. 3

8