Aantallen geregistreerde en niet-geregistreerde burgers uit MOE-landen die in
Nederland verblijven

Rapportage schattingen 2008 en 2009

Peter G.M. van der Heijden
Maarten Cruyff
Ger van Gils
Utrecht, 18 augustus 2011

1

2

Managementsamenvatting

Aantallen geregistreerde en niet-geregistreerde burgers uit MOE-landen die in Nederland
verblijven; Rapportage schattingen 2008 en 2009
Peter G.M. van der Heijden (UU), Maarten Cruyff (UU) en Ger van Gils (BOA)

Het voorliggende rapport presenteert schattingen van de omvang van de groepen in Nederland
verblijvende personen uit Midden- en Oost-Europa (afgekort als MOE-landers), te weten
Polen, Roemenen, Bulgaren en overige MOE-landers. Het gaat hier om het aantal
geregistreerde MOE-landers en een schatting van het aantal niet geregistreerde MOE-landers.
Ook geeft het inzicht in de demografische samenstelling van de groepen en hun geografische
spreiding over Nederland.
De schatting is gedaan op basis van een moderne variant van de capture-recapture methode,
waarbij registratiebestanden aan elkaar zijn gekoppeld; te weten het GBA, WNB en HKS.
Voor het HKS is gekozen omdat dit een van de weinige bestanden is waar niet
geregistreerden in voorkomen. Voor de schatting van het aantal niet geregistreerde MOElanders zijn enkele aannames gemaakt. Twee belangrijke aannamen zijn, ten eerste, dat het
percentage HKS-geregistreerden onder de GBA-geregistreerden identiek is aan het percentage
HKS-geregistreerden onder de niet-GBA-geregistreerden; ten tweede, dat er geen gemiste
koppelingen zijn (van een gemiste koppeling is sprake indien een persoon in GBA bekend is,
en in HKS bekend is, zonder dat de koppeling tot stand gebracht wordt).
Op basis van deze aannames is de schatting van het totaal aantal MOE-landers voor 2008
ongeveer 280.000 (met een 95 % betrouwbaarheidsinterval van 260.000 tot 305.000) en voor
2009 305.000 (met een 95 % betrouwbaarheidsinterval van 285.000 tot 325.000) (zie
hoofdstuk 3). Deze schattingen hebben echter beperkt belang. De reden hiervan is dat
sensitiviteitsanalyses aantonen dat de schattingen erg leunen op de juistheid van de aannamen
en het ontbreken van koppelfouten. Geringe afwijkingen van de aannamen in de analyses tot
grote veranderingen in de schattingen leiden. Hierbij kan schending van de eerste aanname tot
zowel over- als onderschatting van de populatieomvang leiden, en schending van de tweede
aanname tot een overschatting.
Het is het meest waarschijnlijk dat, indien de aannamen zijn geschonden, de zojuist genoemde
schattingen te hoog zijn, en dus als een maximum dienen te worden opgevat. Voor 2008 is het
werkelijke aantal geregistreerden in GBA en WNB bekend, dit aantal is ongeveer 135.000.
Dit aantal is voor 2008 het minimum. Het werkelijke aantal MOElanders zal in 2008 dus
ergens tussen 135.000 en 280.000 liggen.
Vanuit het oogpunt van beleid zijn heeft het voorliggende rapport vooral waarde op de
volgende punten: (i) de relatieve geschatte grootte van de vier groepen MOE-landers ten
opzichte van elkaar; (ii) informatie over de geregistreerde burgers, waarbij gebruik gemaakt is
van de GBA en het werknemersbestand (WNB), en (iii) de samenstelling van de groepen
MOElanders in termen van hun achtergrondvariabelen.

3

Hoofdstuk 1: Inleiding
In de afgelopen tien jaar is de komst van migranten uit de MOE-landen (de Midden- en OostEuropese landen Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Letland, Litouwen en
Estland, Bulgarije en Roemenië ) naar Nederland sterk gestegen. Deze stijging is een direct
gevolg van de toetreding van Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Letland,
Litouwen en Estland tot de Europese Unie in 2004 en van Bulgarije en Roemenië in 2007.
In de afgelopen jaren is in verschillende studies de sociaal-economische positie van met name
Polen, Roemenen en Bulgaren goed in beeld gebracht. Voorbeelden van publicaties zijn het
Risbo onderzoek Arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa uit 2009, het Jaarrapport
Integratie 2010 van het CBS en de deelrapportages Arbeidsmigranten uit Bulgarije, Polen en
Roemenië in 10 gemeentes in Nederland door Godfried Engbersen (EUR) in opdracht van
Nicis Institute.
Bekend is hoeveel MOE-landers in het GBA of bij de UWV geregistreerd staan. Waar echter
geen zicht op is, is het aantal niet geregistreerde MOE-landers dat in Nederland verblijft.
Het Rijk, maar ook andere partijen die te maken hebben met deze groepen, zoals gemeenten,
werkgevers, verhuurders, scholen en welzijnsorganisaties hebben belang bij een goed en
betrouwbaar beeld van de daadwerkelijke omvang, samenstelling en locatie van het aantal in
Nederland verblijvende geregistreerde en niet geregistreerde groepen MOE-landers.
De onderzoeksvraag is : wat is de omvang, samenstelling en locatie van in Nederland
verblijvende geregistreerde en niet-geregistreerde groepen MOE-landers?
Het doel van het onderzoek is om een goede schatting te geven van het daadwerkelijk aantal
in Nederland verblijvende MOE-landers en inzicht te krijgen in de demografische
samenstelling van de groep en hun geografische spreiding over Nederland.
Het onderzoek onderscheid vier groepen MOE-landers; met een Poolse, Bulgaarse,
Roemeense nationaliteit of de nationaliteit van een van de andere Midden- en Oost-Europese
landen (Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Letland, Litouwen en Estland). Per groep
geeft het onderzoek inzicht in de omvang van
- geregistreerde (UWV en GBA) MOE-landers in Nederland; en
- niet-geregistreerde MOE-landers in Nederland,de demografische samenstelling naar:
o leeftijd;
o geslacht;
o geboorteland;
o verblijfsduur;
o ouderschap; en
o burgerlijke staat.
en de geografische spreiding over de 25 regio‟s.

4

Hoofdstuk 2: Methode
2.1

Data

De schatting heeft plaatsgevonden met een moderne variant van de zgn. capture-recapture
methode. Bij deze schattingsmethode worden twee of meer bestanden aan elkaar gekoppeld.
In het onderhavige geval zijn de volgende bestanden gebruikt:
- GBA gegevens 2008 en 2009
- HKS gegevens 2008 en 2009
- WNB: banenbestand gebaseerd op de Polisadministratie 2008.
Voor 2008 hebben we de beschikking over zowel een koppeling van GBA en WNB
als een koppeling van GBA en HKS. Voor 2009 hebben we alleen de koppeling van
GBA en HKS.
Het GBA en WNB zijn gekoppeld op basis van personen die op de peildatum (laatste
vrijdag van september 2008) in één van beide bestanden stonden geregistreerd, en het
GBA en HKS zijn gekoppeld op basis van personen die in de laatste helft van 2008
(01-07-2008 t/m 31-12-2008) in één van beide bestanden stonden geregistreerd. Het
koppelen van HKS en WNB is technisch niet mogelijk voor de personen die niet zijn
ingeschreven in de GBA.
De schatting is gedaan op basis van nationaliteit, en geboorteland indien nationaliteit
onbekend.
Bij koppeling van GBA en HKS, en van GBA en WNB, zijn de volgende
basistabellen te maken:

In GBA

Niet in GBA

In WNB

(1)

(2)

Niet In WNB

(3)

(4)

In GBA

Niet in GBA

In HKS

(5)

(6)

Niet In HKS

(7)

(8)

5

Vervolgens kan als volgt een schatting gemaakt worden van de populatie van MOE-landers:
1. koppeling WNB en GBA. In GBA en WNB treffen we louter in Nederland geregistreerde
MOE-landers aan. De som van cellen (1), (2) en (3) is het aantal geregistreerde MOElanders, deze som noemen we A.
2. koppeling HKS en GBA. In GBA treffen we louter geregistreerde MOE-landers aan, maar
in HKS treffen we zowel geregistreerde (in GBA) als niet-geregistreerde MOE-landers
aan. We schatten het aantal MOE-landers bij dat door zowel het HKS als GBA gemist is,
cel 8. De som van de cellen (5), (6), (7) en (8) is het totaal aantal geregistreerde en nietgeregistreerde personen samen, en we noemen deze som B.
3. Het totaal aantal niet geregistreerde personen is gelijk aan het verschil B – A.
2.2

Het log-lineair model

De schattingen zijn verkregen met behulp van het zgn. log-lineair model. Het log-lineair
model is een model waarmee de samenhang tussen categorische variabelen kan worden
onderzocht, en bevat zogenaamde hoofdeffecten en interactie-effecten. Het doel van een loglineaire analyse is een zo spaarzaam mogelijk model te vinden dat zo goed mogelijk op de
data past. Van dit type modellen is het onafhankelijkheidsmodel het meest spaarzame model.
Het eenvoudigste voorbeeld hiervan is de 2x2 tabel voor GBA en HKS:

In GBA

Niet in GBA

In HKS

(5)

(6)

Niet In HKS

(7)

(8)

Het model heet een onafhankelijkheidsmodel omdat het veronderstelt dat er geen samenhang
is tussen de in het model opgenomen variabelen en enkel uitgaat van hoofdeffecten. In het
geval hierboven dus GBA en HKS. Als gevolg daarvan is de verhouding tussen de frequenties
in cel 5 en cel 6 gelijk aan de verhouding tussen de frequenties in cel 7 en cel 8.
Het meest uitgebreide log-lineaire model is het verzadigd model; dit model bevat een naast de
hoofdeffecten ook interactie-effecten voor elke combinatie van de in het model opgenomen
variabelen. Voor het bovenstaande voorbeeld van GBA en HKS betekent de opname van een
interactie-effect in het model dat de verhoudingen tussen de frequenties in cel 5 en cel 6 niet
meer gelijk hoeven te zijn aan de verhouding tussen de frequenties in cel 7 en cel 8.
Voor deze schatting is de frequentie in cel 8 onbekend en moet dus worden geschat. Om deze
cel te kunnen schatten moeten we een aanname maken ten aanzien van de interactie. In de
statistiek is het gebruikelijk om in een dergelijk geval van het onafhankelijkheidsmodel uit te
gaan, hetgeen dus de afwezigheid van een interactie tussen HKS en GBA impliceert. Zie
hoofdstuk 4 voor een overzicht van aannames die ten grondslag liggen aan deze schatting.

6

Een aanname van het model met alleen de variabelen GBA en HKS is dat alle personen in de
populatie een gelijke kans hebben op registratie in GBA enerzijds, en een gelijke kans op
registratie in HKS anderzijds (zie hoofdstuk 2.3.2). Over het algemeen is dit geen realistische
aanname, en daarom is het van belang covariaten in het model op te nemen. Met covariaten
worden variabelen bedoeld die samenhang vertonen met registratie in GBA en/of HKS, zoals
leeftijd en geslacht. Door bijvoorbeeld een interactie-effect tussen HKS en geslacht in het
model op te nemen, wordt het mogelijk dat voor vrouwen een andere kans op registratie in
HKS wordt geschat dan voor mannen. In de aanwezigheid van covariaten kunnen meerdere
interactie-effecten in het model worden opgenomen; het doel van de analyse is dan het meest
spaarzame model (een model met zo min mogelijk interactie-effecten) te vinden dat zo goed
mogelijk bij de geobserveerde data past.
Hierbij is overigens niet noodzakelijk dat een covariaat in beide bestanden is gemeten. Zwane
en van der Heijden (2007) hebben een model ontwikkeld waarbij de ontbrekende waarden op
een statistisch verantwoorde wijze worden aangevuld. Hierdoor is het ook mogelijk om
schattingen te maken van bijvoorbeeld verblijfsduur, ouderschap en burgerlijke staat, terwijl
deze covariaten alleen in GBA zijn gemeten. De aanname die bij het opnemen van een
covariaat die alleen in GBA is gemeten dient te worden gemaakt, is dat de ontbrekende
waarden niet samenhangen met het wel of niet geregistreerd zijn GBA. Men noemt dit ook
wel de MAR („missing at random‟) assumptie (zie hoofdstuk 2.3.2).
Er is echter wel een grens aan het aantal covariaten in het model kan worden opgenomen. Het
aantal mogelijk interactie-effecten groeit explosief met de toename van het aantal covariaten,
en de stabiliteit van de schattingen neemt af naarmate het aantal interactie-effecten in het
model toeneemt. Om dit te voorkomen is voor de volgende werkwijze gekozen:
- Als basismodel is het beste model voor de variabelen GBA en HKS, en de covariaten
nationaliteit, geslacht, leeftijd en woonregio geselecteerd (deze variabelen zijn zowel in
GBA als HKS beschikbaar).
- Het basismodel is gebruikt om de omvang van de MOE-landers populatie te schatten, en
het betrouwbaarheidsinterval van deze schatting te bepalen.
- De variabelen verblijfsduur, ouderschap en burgerlijke staat zijn hierna afzonderlijk aan
het basismodel toegevoegd om een schatting van de verdeling van deze variabelen in de
populatie te krijgen (indien dit een omvangschatting oplevert die afwijkt van de
omvangschatting van het basismodel is hiervoor gecorrigeerd).
In dit onderzoek zijn de schattingen dus voor covariaten gecontroleerd. We merken tenslotte
op dat, vergeleken met een analyse waarin niet voor covariaten wordt gecontroleerd, een
analyse waarin wel voor covariaten wordt gecontroleerd zowel tot hogere als tot lagere
schattingen kan leiden.1
2.3
Betrouwbaarheid en bruikbaarheid van de schattingen
De schattingen leveren het meest betrouwbare beeld van de daadwerkelijke omvang, de
samenstelling en locatie van het aantal in Nederland verblijvende Polen, Bulgaren, Roemenen
en overige MOE-landers dat met de beschikbare data en schattingsmethoden is te geven. De
1

Om een indruk te geven van de verschillen in de schattingen tussen analyses met en analyse zonder covariaten,
rapporteren we hier voor 2008 voor de vier groepen MOElanders beide schattingen: Pools met controle voor
covariaten 156,090 (vgl. Tabel 1), en zonder controle voor covariaten 192.366; Roemeens met 44.590, zonder
60.555; Bulgaars met 37.003, zonder 44,118; Overig met 47.962, zonder 36.641.

7

schattingen zijn bruikbaar voor de verschillende partijen die te maken met deze groepen
immigranten. Wel willen we een aantal kanttekeningen maken bij de schattingen.
Er zijn bij het maken van de schattingen aannamen gemaakt over de data en over de gebruikte
modellen. Deze zullen we hier achtereenvolgens bespreken.
2.3.1 Aannamen over de data
Dubbeltellingen in HKS.
Het CBS heeft ons er op geattendeerd dat er binnen HKS naar alle waarschijnlijkheid nog
dubbeltellingen zitten (zie bijlage 1). Personen komen in de HKS als meerdere personen voor,
terwijl het in feite om dezelfde persoon gaat. Dit kan gebeuren als uit de gegevens van de
persoon bij de politie niet duidelijk is dat het om dezelfde persoon gaat. Er zijn dan meer HKS
personen dan in werkelijkheid het geval is. Dit komt onder meer voor als er een proces
verbaal is opgemaakt tegen een persoon in verschillende politieregio‟s.
In dit onderzoek hebben wij, conform het advies van het CBS, het aantal personen in HKS die
niet geregistreerd zijn in GBA, teruggebracht met 5 %. Wij maken hierbij de volgende
opmerkingen:
- de modelmatige analyses, waarin gebruikt gemaakt wordt van covariaten, zijn
uitgevoerd op niet-gecorrigeerde data. Wij weten immers niet welke personen (met
welke covariaten) wij dienen te verwijderen uit de data. Van deze modelmatige
analyses rapporteren wij in percentages de covariaat-kenmerken van de schattingen in
bijlage 2.
- de schattingen van de populatieomvang van de Polen, Roemenen, Bulgaren en andere
MOElanders zijn wel gecorrigeerd voor deze 5 procent. Deze schattingen zijn te
vinden in hoofdstuk 3 van dit rapport.
Koppelbaarheid van personen in HKS en GBA.
Het door ons gebruikte statistische model gaat er van uit dat de gegevens in GBA en in HKS
perfect koppelbaar zijn. Van een gemiste koppeling is sprake indien een persoon in GBA
aanwezig is, maar dat dit niet uit de HKS gegevens blijkt. Het CBS maakt ons er op
opmerkzaam dat deze mogelijkheid aanwezig is (zie bijlage 1). Wij citeren vrij uit bijlage 1:
“Van de niet aan de GBA gekoppelde personen uit de HKS is bekend of ze volgens de HKS al
dan niet in het buitenland „wonen‟. Degenen die in het buitenland wonen, zullen terecht niet
met de GBA koppelen (en dus in c blijven). Van personen die volgens de HKS-gegevens in
Nederland wonen, maar niet koppelen aan de GBA, kan niet altijd met zekerheid gezegd
worden of ze terecht niet met de GBA koppelen. Zij kunnen in Nederland verblijven en niet
bij een gemeente ingeschreven staan; dan koppelen ze terecht niet met de GBA. Een
voorbeeld daarvan zijn werknemers die korter dan 4 maanden in Nederland verblijven. Maar
het kunnen ook gemiste koppelingen zijn.
Van de niet-GBA geregistreerden in de HKS in de MOE-landersschatting van 2008 woont
volgens de HKS-gegevens 39 procent in Nederland en 61 procent in het buitenland. Daarmee
kan het bij maximaal 39 procent van deze groep om onterecht gemiste koppelingen tussen
HKS en GBA gaan. Het zou dan bij alle niet-GBA personen uit de HKS met woonland
8

Nederland om gemiste koppelingen moeten gaan. Dit betekent dat maximaal 39 procent van
cel (6) naar cel (5) verschuift. In de schatting van 2009 gaat het om 33 procent. Het is
vooralsnog onbekend welk deel van deze percentages daadwerkelijk gemiste koppelingen
betreft.
Bij de MOE-landersschatting kan al wel rekening gehouden worden met de al bekende
geregistreerde bevolking, zodat het totale geschatte aantal niet onder het aantal van de
geregistreerde bevolking komt.“
Bij hebben hierop het volgende opmerkingen:
- Bij het koppelen van de HKS-gegevens komt het CBS records van – volgens HKS - in
Nederland wonende Polen tegen waarin veel informatie ontbreekt. De oorzaak hiervan
is bij het CBS onbekend.
- Wij hebben contact opzocht met onze informanten bij de KLPD en de politie. Deze
melden ons bij een aanhouding de politie zwaar in zet op identificatie van de
aangehoudene. Indien de aangehoudene niet beschikt over papieren, wordt contact
gezocht met de ambassade.
- Als dit laatste in de praktijk inderdaad altijd gebeurt, dan is het werkelijke percentage
gemiste koppelingen veel lager dan het theoretische maximum van 39 % (voor 2008)
en 33 % (voor 2009). Zonder nader onderzoek naar de praktijk bij aanhoudingen valt
hierover niet veel te zeggen.
- Het is daarnaast uit ons onderzoek bekend dat er grote aantallen MOE-landers zijn die
wel geregistreerd zijn in de WNB als werknemer zonder dat zij ingeschreven staan in
de GBA (hiernaar verwijst de laatste alinea in het bovenstaande citaat). Bijvoorbeeld,
voor 2008 geldt voor de Polen dat ongeveer 30.000 personen ingeschreven staan in de
GBA (waarvan de helft ook in de WNB) en ongeveer 68.000 ingeschreven staan in de
WNB maar niet in de GBA. Uitgaan van het theoretische maximum van 39 %
impliceert dat alle personen uit HKS die niet koppelbaar zijn aan de GBA, niet
ingeschreven staan in de WNB, terwijl juist deze laatste groep veel groter is dan de
groep die wel ingeschreven staat in de GBA. Dit vinden wij onaannemelijk en
daarmee wordt ook onaannemelijk dat er in de praktijk voor 2008 39 % gemiste
koppelingen zijn.
Wij onderzoeken de sensitiviteit van de schattingen voor gemiste koppelingen in hoofdstuk 4.
De aanname van een gesloten populatie.
De aanname van een gesloten populatie impliceert dat er geen in- of uitstroom van MOElanders plaats heeft gedurende de observatieperiode. Een mogelijke schending is dat onder de
personen die wel in HKS voorkomen maar niet in de GBA er veel slechts kort in Nederland
verblijven (bijvoorbeeld vakantiegangers, open populatieprobleem). In dat geval is het aantal
geschatte personen te hoog.
Om enigszins rekening te houden met het “open” karakter van een migrantenpopulatie zijn de
schattingen uitgevoerd op een bestand van een half jaar, en wel de tweede helft van 2008 en
de tweede helft van 2009. Het is immers te verwachten dat er vaak leden van deze groepen het
land in- en uitreizen. Daarom is het verstandig te werken met gegevens over een zo kort
mogelijke periode.

9

2.3.2 Aannamen van de gebruikte modellen
De onafhankelijkheidsaanname.
De onafhankelijkheidsaanname impliceert dat verhouding tussen personen die wel in HKS
voorkomen en die niet in HKS voorkomen hetzelfde is voor personen met een registratie in
GBA en personen zonder registratie in GBA. Deze aanname wordt bijvoorbeeld geschonden
als de personen die niet in GBA zijn geregistreerd vaker in HKS voor komen dan personen
die wel in GBA zijn geregistreerd. In dat geval leidt de onafhankelijkheidsaanname tot een
overschatting van de populatie.
In de rapportage wordt een sensitiviteitsanalyse gerapporteerd, waarbij we een bepaald
interactie-effect tussen GBA en HKS veronderstellen en vervolgens kijken wat het effect
daarvan op de omvangschatting is.
MAR-assumptie
Bij de opname van variabelen die alleen GBA of HKS zijn gemeten, leidt een schending van
de MAR assumptie tot een minder valide schatting van zowel de populatieomvang en van de
samenstelling van de populatie. Om deze reden zijn de variabelen die alleen in GBA zijn
gemeten niet gebruikt voor het schatten van de omvang van de populatie, maar alleen voor het
schatten van de samenstelling van de populatie op deze variabele.

10

Hoofdstuk 3: Resultaten
In dit hoofdstuk bespreken we omvangschattingen. Verdere uitsplitsingen naar
achtergrondkenmerken worden besproken in bijlage 2.
Onderstaande tabel toont de resultaten voor 2008. We bespreken deze voor de Polen. De
populatieschatting is ongeveer 156.000 met een 95 % betrouwbaarheidsinterval dat loopt van
145.000 tot 170.000. De telling van het aantal unieke personen in GBA en WNB levert op dat
er ongeveer 101.000 Polen geregistreerd staan in de GBA of de WNB. Dit impliceert dat de
schatting van het aantal niet-geregistreerden ongeveer 55.000 Polen (35% van de totale
populatie) is (namelijk 156.000 – 101.000).
Voor de Polen is het geregistreerde deel percentueel groter dan het geregistreerde deel van de
Roemenen, de Bulgaren en de overige MOE-landers. Voor de Roemenen is het geschatte
aantal ongeveer 45.000, waarvan 16 % is geregistreerd; voor de Bulgaren is het geschatte
aantal ongeveer even groot, maar is een groter deel geregistreerd, namelijk 24 %; voor de
overige MOE-landers is het geschatte aantal ongeveer 37.000, waarvan 51 % is geregistreerd.
Het geschatte totale aantal MOE-landers ongeveer 280.000, waarvan ongeveer de helft is
geregistreerd in de GBA of de WNB.

Tabel 1: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008
NietPopulatie95%
nationaliteit
Geregistreerd
%
%
%
geregistreerd
schatting
betrouwbaarheidsinterval
Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

65%
16%
24%
51%

55.079
37.365
33.670
18.079

35%
84%
76%
49%

156.090
44.590
44.118
36.641

100%
100%
100%
100%

(144.482 - 169.822 )
(39.616 - 50.589 )
(38.656 – 51.060)
(33.201 - 40.472 )

Totaal

137.246

49%

144.194

51%

281.440

100%

(262.390 – 305.031 )

Tabel 2 toont de gegevens voor 2009. Voor dit jaar ontbreekt de WNB en daarom kan er geen
uitspraak worden gedaan over het aantal geregistreerden en niet-geregistreerden. We zien dat
de schatting van de Polen wat is afgenomen van 156.000 in 2008 naar 142.000 in 2009, de
schatting van de Roemenen en de overige MOE-landers is toegenomen, en de schatting van
de Bulgaren is wat afgenomen.
Het geschatte totale aantal MOE-landers is van 2008 naar 2009 licht gestegen, namelijk van
ongeveer 280.000 naar 303.000.

11

Tabel 2: Schatting naar nationaliteit in 2009
95%
betrouwbaarheidsinterval

nationaliteit

Populatieschatting

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

142.240
63.712
39.702
57.503

(133.725 152.757)
(57.951 70.676)
(35.113 45.926)
(52.925 63.132)

Totaal
WNB registratie over 2009 ontbreekt

303.157

(286.367 325.735 )

12

Hoofdstuk 4: Sensitiviteitsanalyses
Sensitiviteitsanalyses hebben als doel na te gaan hoe groot de invloed is van aannamen die
gemaakt zijn om tot de schattingen te komen. In hoofdstuk 2.2 zijn vijf aannames besproken.
We vatten ze hier kort samen:
-

-

geen dubbeltellingen in de personen in HKS die niet bekend zijn in GBA. Dit probleem
hebben wij aangepakt door bij de schattingen in hoofdstuk 3 uit te gaan van 5 %
dubbeltellingen, hierbij een advies van het CBS volgend. Overigens is in de andere
cellen het probleem van dubbeltellingen nihil, door de hoge kwaliteit van de GBA.
gemiste koppelingen. Wij onderzoeken de gevoeligheid van de uitkomsten voor gemiste
koppelingen in hoofdstuk 4.2.
de aanname van een gesloten populatie. Wij hebben dit probleem gepoogd zo klein
mogelijk te maken door de populaties van groepen MOE-landers slechts voor de
periode van een half jaar te bestuderen.
de onafhankelijkheidsaanname. Wij onderzoeken de gevoeligheid van de uitkomsten
voor afhankelijkheid tussen aanwezig zijn en aanwezig zijn in HKS in hoofdstuk 4.1.
de MAR-assumptie. Deze is door ons omzeild door geen modellen te schatten die
gebruik moeten maken van deze assumptie.

In hoofdstuk 4.3 komen we kort terug op de sensitiviteit van de uitkomsten voor de gemaakte
aannamen.
4.1

Onafhankelijkheid tussen registratie in GBA en registratie in HKS.

De onafhankelijkheidsaanname impliceert dat verhouding tussen personen die wel in HKS
voorkomen en die niet in HKS voorkomen hetzelfde is voor personen met een registratie in
GBA en personen zonder een registratie in GBA. Het gehanteerde model gaat uit van
onafhankelijkheid, de standaardaanpak bij dit type analyses.
Deze aanname wordt geschonden als de personen die niet in GBA zijn geregistreerd vaker
verdachte zijn van een delict (en dus vaker in HKS voor te komen) dan personen die wel in
GBA zijn geregistreerd, of andersom, als personen die wel in GBA zijn geregistreerd vaker in
HKS voorkomen dan personen die niet in GBA voorkomen. Hoewel wij dit niet eerder in
statistische literatuur zijn tegengekomen, is een sensitiviteitsanalyse op dit punt niet
ingewikkeld uit te voeren. In dit hoofdstuk bespreken we de uitkomsten van zo‟n
sensitiviteitsanalyse.
De aanpak is als volgt. In het loglineaire model geldt dat, conditioneel op de gebruikte
covariaten nationaliteit, geslacht, leeftijd en woonregio, de kans op registratie in GBA en de
kans op registratie in HKS onafhankelijk zijn. In het loglineaire model impliceert dit dat de
parameter voor de relatie tussen GBA en HKS nul is. Wij gaan nu schattingen produceren
waarin wij deze parameter een waarde geven die afwijkt van nul.
Deze parameter is te interpreteren als een zgn. conditionele odds ratio (waarbij dit woord
„conditioneel‟ verwijst naar de covariaten waarmee in de schatting wordt rekening gehouden.
In een tabel met cellen (5), (6), (7) en (8) (vgl. hoofdstuk 2.2) is de odds ratio bij
onafhankelijkheid gelijk aan 1 = (5)/(7) / (6)/(8), met andere woorden, in GBA is de
13

verhouding tussen wel of niet voorkomen in HKS identiek aan dezelfde verhouding in nietGBA. Bij kleine zgn. inclusiekansen2 is de odds ratio bijna gelijk aan het zgn. relatieve risico,
dat mogelijk gemakkelijker te interpreteren is. Bij een relatief risico van 0,8 geldt dat in voor
personen die wel in GBA zijn ingeschreven de kans op voorkomen in HKS 0,8 keer zo groot
is als dezelfde kans voor personen die niet in GBA zijn ingeschreven. Omgekeerd is in nietGBA de kans op voorkomen in HKS 1,25 keer zo groot als dezelfde kans in GBA.
Wij kiezen in de sensitiviteitsanalyse voor de waarden 0,8 (implicerend dat de kans dat
personen die niet GBA voorkomen, maar wel in HKS 0,8 keer zo groot is als voor personen
die niet in GBA voorkomen) en 1,25 (omgekeerde verband). Wij hebben hierin geen
onderscheid tussen nationaliteiten aangebracht. Deze waarden zijn tot op zekere hoogte
willekeurig gekozen en reflecteren een voldoende substantieel verband, maar, zoals we direct
in de tabellen van 2008 kunnen zien, is het kiezen van waarden die veel lager zijn dan 0,8 niet
mogelijk omdat we dan in conflict komen met het aantal officieel geregistreerde Polen.
Tabellen 3a, 3b en 3c hebben betrekking op 2008. De gegevens uit tabel 3b komen overeen
met die uit tabel 1, en deze zijn hier opnieuw gegeven om de vergelijkbaarheid met de
voorgestelde schattingen te vergemakkelijken.
Tabel 3a: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008; OR=0,8
NietPopulatienationaliteit
Geregistreerd
%
%
geregistreerd
schatting

%

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

77%
20%
28%
58%

30.792
29.783
26.924
13.314

23%
80%
72%
42%

131.803
37.008
37.372
31.876

100%
100%
100%
100%

Totaal

137.246

58%

100.813

42%

238.059

100%

Tabel 3b: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008; OR=1,0
NietPopulatienationaliteit
Geregistreerd
%
%
geregistreerd
schatting

%

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

65%
16%
24%
51%

55.079
37.365
33.670
18.079

35%
84%
76%
49%

156.090
44.590
44.118
36.641

100%
100%
100%
100%

Totaal

137.246

49%

144.194

51%

281.440

100%

Tabel 3c: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008; OR=1,25
Nietnationaliteit
Geregistreerd
%
% Populatieschatting
geregistreerd

%

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

54%
13%
20%
44%

85.438
46.843
42.090
24.036

46%
87%
80%
56%

186.449
54.068
52.538
42.598

Totaal

137.246

41%

198.407

59%

335.653 100%

2

100%
100%
100%
100%

Hier is de inclusiekans in HKS klein. Voor de relatie tussen de odds ratio en het relatieve risico, zie Agresti
(2002), Categorical data analysis. Wiley.

14

Tabel 4: Schatting naar nationaliteit in 2009, OR=0,8, OR = 1,0 en OR = 1,25
nationaliteit
OR = 0,8
OR = 1,00

OR = 1,25

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

122.039
52.350
34.250
49.156

142.240
63.712
39.702
57.503

167.491
77.690
46.518
67.937

Totaal
257.975
WNB registratie over 2009 ontbreekt

303.157

334.636

We zien dat een wijziging van de odds ratio van 1,0 naar 0,8 of 1,25 een grote impact op de
schattingen heeft. Is bij een odds ratio van 1,0 de schatting van alle MOE-landers samen
ongeveer 280.000, bij een odds ratio van 0,8 daalt die schatting naar ongeveer 240.000 en bij
een odds ratio van 1,25 stijgt de schatting naar ongeveer 335.000.
Wij merken op dat de odds ratio niet veel lager gezet kan worden dan 0,8: voor de odds ratio
van 0,8 is de schatting van het aantal Polen ongeveer 130.000 (ongeveer 25.000 lager dan de
schatting bij een odds ratio van 1,0) waarvan ongeveer 100.000 Polen in GBA of de WNB
zijn geregistreerd. Bij een daling naar bijvoorbeeld 0,6 wordt de schatting weer ongeveer
25.000 lager en in dit geval benadert de schatting van het totaal aantal Polen met 105.000
teveel het officieel aantal geregistreerden van ongeveer 100.000, wat niet realistisch lijkt.
Voor het jaar 2009 zijn uit Tabel 4 vergelijkbare conclusies te trekken over de schattingen als
voor het jaar 2008, met dit verschil dat we voor 2009 niet de beschikking hebben over de
registratie WNB zodat het aantal officieel geregistreerden voor 2009 onbekend is.
We moeten concluderen dat aan de schattingen in Tabel 1 en 2 niet te veel waarde gehecht
kan worden, omdat, bij relatief geringe schendingen van de aanname van onafhankelijkheid in
de orde van grote van een odds ratio van 0,8 en 1,25, de schattingen substantieel veranderen.
Wij maken nog de volgende opmerking. De reden dat de schattingen sensitief zijn voor
afwijkingen in de odds ratio is gelegen in de relatief geringe overlap tussen GBA en HKS (het
aantal in HKS geregistreerde MOE-landers is laag). Nemen we de tabel die weergegeven is in
hoofdstuk 2.2, dan is de ontbrekende waarde (8) te schatten als (8) = (6)*(7)/(5). Indien (5)
ten opzichte van (6) en (7) relatief klein is, dan wordt (8) snel erg groot en instabiel in de zin
dat kleine veranderingen in (5) tot grote veranderingen in (8) leiden. Hiermee wordt dan de
som (5)+(6)+(7)+(8) erg instabiel. Voor de MOE-landers speelt dit probleem in hoge mate
(zie bijlage 2, Tabel A1).

15

4.2 Mogelijk gemiste koppelingen
In hoofdstuk 2.4.1 hebben wij het probleem van mogelijk gemiste koppelingen besproken.
Voor de personen die in HKS zitten maar niet in GBA, geldt dat zij niet koppelbaar waren. In
de CBS notitie (zie bijlage 1) wordt aangegeven dat dit probleem niet speelt voor personen
waarvan kon worden vastgesteld dat zij in het buitenland woonachtig waren. In principe zou,
aldus de CBS notitie, iedere persoon waarvan in HKS staat dat hij in Nederland woonachtig
is, een gemiste koppeling kunnen zijn. Zoals uiteengezet in hoofdstuk 2.4.1 acht de politie dit
niet waarschijnlijk omdat zij zegt zwaar in te zetten op identificatie van verdachten, maar
evengoed zijn de records van deze personen vaak slecht gevuld.
Het CBS geeft aan dat in 2008 39 % van de personen die in HKS zitten maar niet in GBA,
aangeven in Nederland woonachtig te zijn. In 2009 is dit 33 %. Wij hebben de sensitiviteit
van de schattingen voor gemiste koppelingen op twee manieren onderzocht: door (vrij
willekeurig) aan te nemen dat het percentage 10 % is (dus dit is ongeveer een kwart van 39
%) en door aan te nemen 39 % evenredig verdeeld kan worden over de combinaties HKS-wel
GBA en HKS-niet GBA.
We bespreken eerst de resultaten voor 10 % gemiste koppelingen. Voor 2008, zie Tabel 6a
voor de resultaten en Tabel 6b voor de schattingen besproken in hoofdstuk 3; voor 2009, zie
Tabel 7. We zien dat in 2008 bij 10% gemiste koppelingen de totale schatting daalt van
ongeveer 280.000 naar ongeveer 195.000; voor 2009 zien we vergelijkbare resultaten. Indien
we kijken naar de Polen in Tabel 6a, dan zien we dat 10% waarschijnlijk te hoog is omdat het
percentage niet-geregistreerden bij 10% miskoppelingen slechts 6 %. Dat lijkt irrealistisch.
Evengoed moeten we, net als in hoofdstuk 4.1, concluderen dat de schattingen zeer gevoelig
zijn voor miskoppelingen, en dat de schattingen besproken in hoofdstuk 3 (en samengevat in
Tabel 6b) een maximum aangeven van het aantal MOE-landers.

Tabel 6a: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008 bij 10 %
gemiste koppelingen
NietPopulatienationaliteit
Geregistreerd
%
%
geregistreerd
schatting

%

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

94%
29%
30%
63%

6.909
17.545
23.847
10.894

6%
71%
70%
37%

107.920
24.770
34.295
29.456

100%
100%
100%
100%

Totaal

137.246

70%

59.195

30%

196.441

100%

Tabel 6b: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008; OR=1,0
NietPopulatienationaliteit
Geregistreerd
%
%
geregistreerd
schatting

%

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

65%
16%
24%
51%

55.079
37.365
33.670
18.079

35%
84%
76%
49%

156.090
44.590
44.118
36.641

100%
100%
100%
100%

Totaal

137.246

49%

144.194

51%

281.440

100%

16

Tabel 7: Schatting naar nationaliteit in 2009 bij 0 % en 10 % gemiste
koppelingen
nationaliteit
0%
10 %
Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

142.240
63.712
39.702
57.503

107.363
32.745
33.375
42.582

Totaal

303.157

216.066

We hebben de sensitiviteit ook onderzocht onder een andere aanname, namelijk dat de 39%
(in 2008, en 33 % in 2009) in Nederland woonachtige personen aangetroffen in HKS
proportioneel verdeeld worden over de cellen HKS-wel GBA en HKS-niet GBA, waarbij dan
in deze laatste cel alleen de in het buitenland woonachtigen zijn opgenomen. Zie voor 2008 de
Tabel 8 en voor 2009 in tabel 9. De resultaten zijn vergelijkbaar aan die van de eerste
methode.

Tabel 8: Schatting geregistreerd versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008 bij
proportionele verdeling van 39% gemiste koppelingen
NietPopulatienationaliteit
Geregistreerd
%
%
geregistreerd
schatting

%

Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

101.011
7.225
10.448
18.562

94%
29%
30%
63%

7.213
22.455
20.399
8.694

6%
71%
70%
37%

108.224
29.680
30.847
27.256

100%
100%
100%
100%

Totaal

137.246

70%

58.761

30%

196.007

100%

Tabel 9: Schatting naar nationaliteit in 2009 bij proportionele verdeling van
0% en 33% gemiste koppelingen
nationaliteit
0%
33 %
Pools
Roemeens
Bulgaars
Overig MOE

142.240
63.712
39.702
57.503

108.551
45.087
30.622
43.586

Totaal

303.157

227.847

17

4.3 Discussie en conclusie
De sensitiviteitsanalyses laten zien dat de schattingen gepresenteerd in hoofdstuk 3 erg leunen
op de juistheid van de aannamen van onafhankelijkheid van de twee registraties (conditioneel
op de covariaten) en het ontbreken van koppelfouten. Relatief geringe afwijkingen van de
aannamen leiden tot relatief grote aanpassingen in de schattingen.
Allereerst de eerste aanname: onafhankelijkheid van de twee registraties. Afhankelijkheid van
de twee registraties kan leiden tot een lager aantal MOE-landers of een hoger aantal MOElanders. Dat wil zeggen, als de werkelijke conditionele odds ratio lager is dan 1, zodat
personen in GBA relatief gezien minder vaak voorkomen in HKS dan personen niet in GBA,
dan is de huidige schatting in hoofdstuk 3 te hoog. We merken op dat voor het jaar 2008 de
ondergrens wordt beperkt door kennis over het aantal officieel geregistreerden. Indien de
werkelijke conditionele odds ratio hoger is dan 1 dan zijn de schattingen in hoofdstuk 3 te
laag.
Uit hoofdstuk 4.2 blijkt dat, indien er sprake is van gemiste koppelingen, de schattingen in
hoofdstuk 3 te hoog zijn.
We concluderen dat, indien men bereid is aan te nemen dat de werkelijke conditionele odds
ratios kleiner of gelijk zijn aan 1, dat dan de werkelijke populatieomvangen liggen tussen de
schattingen in hoofdstuk 3 en het aantal geregistreerden. Dit is nogal een grote range,
waardoor de informatie in hoofdstuk 3 waarschijnlijk een beperkte beleidsmatige waarde
heeft. We merken verder nog op dat de effecten van afwijkingen van de twee aannamen niet
optelbaar zijn (er kan niet sprake zijn van zowel een werkelijke conditionele odds ratio van
0,8 als een percentage gemiste koppelingen) omdat de aangepaste schattingen dan lager
worden dan het bekende aantal geregistreerden.
Vanuit het oogpunt van beleid zijn heeft het voorliggende rapport vooral waarde op de
volgende punten:
- de relatieve geschatte grootte van de vier groepen MOE-landers ten opzichte van
elkaar;
- informatie over de geregistreerde burgers op basis van de gekoppelde gegevens uit
GBA en WNB;
- de relaties met covariaten, gegeven in bijlage 2.

18

Bijlage 1: CBS-notitie met aanvullende gegevens voor schatting MOE-landers
Aan:
Van:
Datum:

BZK
Rik van der Vliet, Bart Bakker en Fred Gast
7 juli 2011

De groep van prof. P. van der Heijden van de Universiteit Utrecht (UU) heeft een schatting
gemaakt van het totaal aantal MOE-landers in Nederland. Het gaat daarbij niet alleen om de MOElanders van wie bekend is dat ze in Nederland verblijven doordat ze bijvoorbeeld ingeschreven
staan bij de gemeente of geregistreerd staan als werknemer. Ook het aantal MOE-landers dat
nergens officieel geregistreerd staat, maar wel in Nederland verblijft wordt geschat.
Anders dan de geregistreerde MOE-landers, kunnen de niet-geregistreerde MOE-landers niet geteld
worden. Juist omdat ze niet geregistreerd staan is hun aantal onbekend. Er is echter een registratie
waarin deze personen toch voorkomen, namelijk de verdachtenregistratie (HKS). Immers,
personen die in Nederland verblijven, kunnen een misdrijf begaan en aangehouden worden,
ongeacht of ze ergens officieel geregistreerd staan.
De UU heeft een statistische methode toegepast (gebaseerd op capture-recapture principes)
waarmee het totaal aantal niet-geregistreerde MOE-landers geschat kan worden op basis van
degenen die in de HKS geregistreerd staan. Daarvoor wordt de HKS-registratie gekoppeld met de
Gemeentelijke Basisadministratie (GBA), waarin alle officieel geregistreerde inwoners van
Nederland staan. Door het koppelen van de twee bestanden is van alle personen in de GBA bekend
of ze ook in de HKS voorkomen. Door nu aan te nemen dat niet-geregistreerden relatief net zo
vaak in de HKS voorkomen, en doordat bekend is hoeveel niet-geregistreerden er in de HKS
voorkomen, kan het totaal aantal niet-geregistreerden geschat worden. Omdat niet elke persoon
gelijke kansen zal hebben om in de HKS voor te komen, corrigeert de methode nog voor verschillen
in een aantal achtergrondkenmerken, zoals leeftijd en geslacht. Daarbij blijft wel de aanname
gelden dat een niet-geregistreerde persoon net zoveel kans heeft om in de HKS voor te komen als
een geregistreerd persoon met dezelfde (bekende) achtergrondkenmerken.
Naast de genoemde algemene aanname van de gehanteerde methode is er impliciet nog een
aanname. Het betreft de aanname dat de GBA gegevens en de HKS gegevens volledig met elkaar
koppelen. Er mogen geen gemiste koppelingen zijn. Er is echter wel degelijk kans op gemiste
koppelingen. In het geval van de koppeling van GBA en HKS zijn er in elk geval twee
mogelijkheden te onderscheiden waardoor de koppeling niet volledig is:
A. Personen uit de HKS kunnen ten onrechte niet teruggevonden worden in de GBA. Dit speelt als
de gegevens in de HKS niet juist zijn, waardoor de koppeling met de GBA misloopt.
B. Personen komen in de HKS als meerdere personen voor, terwijl het in feite om dezelfde
persoon gaat. Dit kan gebeuren als uit de gegevens van de persoon bij de politie niet duidelijk
is dat het om dezelfde persoon gaat. Er zijn dan meer HKS personen dan in werkelijkheid het
geval is. Dit komt onder meer voor als er een proces verbaal is opgemaakt tegen een persoon
in verschillende Politieregio’s.
Voor beide problemen geldt dat onbekend is in welke mate dit precies speelt, maar dat wel
aangegeven kan worden in welke mate het zou kunnen spelen en wel als volgt:
Ad A) Van de niet aan de GBA gekoppelde personen uit de HKS (vakje c, zie Bijlage) is bekend of
ze volgens de HKS al dan niet in het buitenland ‘wonen’. Degenen die in het buitenland wonen,
zullen terecht niet met de GBA koppelen (en dus in c blijven). Van personen die volgens de HKSgegevens in Nederland wonen, maar niet koppelen aan de GBA, kan niet altijd met zekerheid
gezegd worden of ze terecht niet met de GBA koppelen. Zij kunnen in Nederland verblijven en niet
bij een gemeente ingeschreven staan; dan koppelen ze terecht niet met de GBA. Een voorbeeld
daarvan zijn werknemers die korter dan 4 maanden in Nederland verblijven. Maar het kunnen ook
gemiste koppelingen zijn.
Van de niet-GBA geregistreerden in de HKS in de MOE-landersschatting van 2008 woont volgens de
HKS-gegevens 39 procent in Nederland en 61 procent in het buitenland. Daarmee kan het bij

19

maximaal 39 procent van deze groep om onterecht gemiste koppelingen tussen HKS en GBA gaan.
Het zou dan bij alle niet-GBA personen uit de HKS met woonland Nederland om gemiste
koppelingen moeten gaan. Dit betekent dat maximaal 39 procent van c naar a verschuift (zie
Bijlage). In de schatting van 2009 gaat het om 33 procent. Het is vooralsnog onbekend welk deel
van deze percentages daadwerkelijk gemiste koppelingen betreft.
Bij de MOE-landersschatting kan al wel rekening gehouden worden met de al bekende
geregistreerde bevolking, zodat het totale geschatte aantal niet onder het aantal van de
geregistreerde bevolking komt.
Ad B) Vanuit de eerste leveringen van de HKS-data is bekend dat personen die aan de GBA
gekoppeld kunnen worden vaker voorkomen als verdachte. Hiervoor wordt in het vervolg van het
proces gecorrigeerd. In 2008 was dit voor 5 procent van de wel in GBA geregistreerden het geval.
Deze dubbeling was niet meer aanwezig in de bestanden die gebruikt zijn voor de MOE-landers
schatting. Personen die niet aan de GBA koppelen kunnen niet geïdentificeerd worden en daarmee
kan ook moeilijk gecorrigeerd worden voor dubbel voorkomen. Ervanuit gaande dat er onder HKSpersonen die niet in de GBA geregistreerd staan net zoveel dubbelen voorkomen als in eerste
instantie onder de wel GBA-geregistreerden, schatten wij c (zie bijlage) 5 procent lager. In de
MOE-landers schatting van 2009 gaat het nog maar om 0,3 procent dubbelen onder de GBAgeregistreerden. Blijkbaar zijn tussen 2008 en 2009 de wel GBA-geregistreerden in de
bronbestanden beter geïdentificeerd waardoor dubbelingen zijn voorkomen. Het is echter niet
waarschijnlijk dat dit ook mogelijk is geweest voor niet GBA-geregistreerden die moeilijker
identificeerbaar zijn. Daarom gaan we ook in 2009 uit van 5 procent dubbelen onder de niet GBAgeregistreerden in de HKS.
Situaties A en B hebben invloed op de totale populatieschatting. Als A speelt, zou het aantal HKSpersonen dat niet in de GBA geregistreerd staat kleiner moeten zijn en het aantal HKS-personen
dat wel in de GBA geregistreerd staat groter. Bij B zou het aantal HKS-personen dat niet in de GBA
geregistreerd staat kleiner moeten zijn. In beide gevallen resulteert dat in minder bijgeschatte
niet-geregistreerde MOE-landers.
De precieze gevolgen voor de geschatte aantallen moeten met het schattingsmodel bepaald
worden. Daarmee zullen de gevolgen van A groter zijn naarmate van een hoger percentage
gemiste koppelingen uit wordt gegaan. De grenzen tussen het minimale en maximale aantal
mogelijk gemiste koppelingen liggen nu nog ver uit elkaar. Het verdient aanbeveling dit
nauwkeuriger af te bakenen. Op dit moment is dit nog niet mogelijk gebleken.
Schattingsmodel:

GBA
ja
nee

HKS
ja
a
c

nee
b
d

Bijgeschatte niet-GBA, niet HKS-populatie (d):
d=

b*c
a

20

Bijlage 2: Tabellen
De volgende tabellen zijn in dit rapport opgenomen:
A. Overzichtstabellen totaal aantal geregistreerde MOE-landers in 2008 en 2009
Tabel A1: Aantal in GBA, HKS en WNB geregistreerde MOE-landers in 2008 naar nationaliteit
Tabel A2: Aantal in GBA en HKS geregistreerde MOE-landers in 2009 (gegevens WNB over 2009 niet
beschikbaar)

B. Overzichttabellen van MOE-landers met een registratie in GBA in 2008 en 2009
Tabel B1: Registraties nationaliteit en geslacht in 2008
Tabel B2: Registraties nationaliteit en geslacht in 2009
Tabel B3: Registraties nationaliteit en leeftijd in 2008
Tabel B4: Registraties nationaliteit en leeftijd in 2009
Tabel B5: Registraties nationaliteit en woonregio in 2008
Tabel B6: Registraties nationaliteit en woonregio in 2009
Tabel B7: Registraties nationaliteit en verblijfsduur in 2008
Tabel B8: Registraties nationaliteit en verblijfsduur in 2009
Tabel B9: Registraties nationaliteit en ouderschap in 2008
Tabel B10: Registraties nationaliteit en ouderschap in 2009 (gegevens ontbreken)
Tabel B11: Registraties nationaliteit en burgerlijke staat in 2008
Tabel B12: Registraties nationaliteit en burgerlijke staat in 2009

C. Overzichttabellen omvangschattingen MOE-landers in 2008 en 2009
Tabel C1: Schatting geregistreerde versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008
Tabel C2: Schatting geregistreerde versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2009
Tabel C3: Omvangschatting GBA en nationaliteit in 2008
Tabel C4: Omvangschatting GBA en nationaliteit in 2009
Tabel C5: Omvangschatting geslacht en nationaliteit in 2008
Tabel C6: Omvangschatting geslacht en nationaliteit in 2009
Tabel C7: Omvangschatting leeftijd en nationaliteit in 2008
Tabel C8: Omvangschatting leeftijd en nationaliteit in 2009
Tabel C9: Omvangschatting woonregio en nationaliteit in 2008
Tabel C10: Omvangschatting woonregio en nationaliteit in 2009
Tabel C11: Omvangschatting verblijfsduur en nationaliteit in 2008
Tabel C12: Omvangschatting verblijfsduur en nationaliteit in 2009
Tabel C13: Omvangschatting ouderschap en nationaliteit in 2008
Tabel C14: Omvangschatting ouderschap en nationaliteit in 2009 (schattingen ontbreken)

21

Tabel C15: Omvangschatting burgerlijke staat en nationaliteit in 2008
Tabel C16: Omvangschatting burgerlijke staat en nationaliteit in 2009
Tabel C17: Omvangschatting GBA, geslacht en nationaliteit in 2008
Tabel C18: Omvangschatting GBA, geslacht en nationaliteit in 2009
Tabel C19: Omvangschatting leeftijd, geslacht en nationaliteit in 2008
Tabel C20: Omvangschatting leeftijd, geslacht en nationaliteit in 2009

22

A. Aantal in GBA, HKS en WNB geregistreerde MOE-landers
In Appendix A gaat het om de geregistreerde MOE-landers, zonder bijschattingen van het aantal niet-geregistreerde MOE-landers.
Hierbij zijn GBA en HKS gekoppeld en GBA en WNB gekoppeld. We merken hierbij op dat alleen voor 2008 gegevens
beschikbaar zijn van de WNB. Voor 2009 is de koppeling van GBA met WNB dus niet te maken.
1. De linker tabel (WNB) geeft een overzicht van het aantal geregistreerde MOE-landers met een registratie in GBA en/of
WNB op de peildatum (laatste vrijdag van september). De tabel is gebruikt om het aantal MOE-landers te bepalen dat op
de peildatum was geregistreerd in WNB maar niet in GBA,
2. De middelste tabel (HKS) geeft een overzicht van het aantal geregistreerde MOE-landers met een registratie in GBA
en/of HKS in de laatste helft van het jaar. Deze tabel is gebruikt om het aantal MOE-landers te bepalen dat in de laatste
helft van het jaar was geregistreerd in GBA, (Merk op dat het gekoppelde bestand van GBA en WNB een ondertelling
geeft van het aantal registraties in GBA, omdat daar alleen registraties op de peildatum in voorkomen)
3. De rechter tabel (WNB+GBA) geeft een optelling van de registraties in WNB maar niet in GBA uit de linker tabel, en
van de registraties in GBA uit de middelste tabel. Dit zijn dus MOE-landers met een registratie in WNB op peildatum
en/of een registratie in GBA in de laatste helft van het jaar.

23

Tabel A1: Aantal in GBA en WNB geregistreerde MOE-landers naar nationaliteit in 2008
WNB
nationaliteit

Pools

Roemeens

Bulgaars

overig MOE

GBA

GBA

GBA

GBA

HKS

ja

nee

Totaal

ja

15,096

14,014

29,110

nee

67,925

0

Totaal

83,021

ja

WNB + GBA

ja

nee

Totaal

ja

326

32,760

33,086

in GBA (laatste half jaar)

33,086

67,925

nee

1,569

0

1,569

in WNB (op peildatum), niet in GBA

67,925

14,014

97,035

Totaal

1,895

32,760

34,655

Totaal

101,011

1,971

3,484

5,455

ja

49

6,203

6,252

in GBA (laatste half jaar)

nee

973

0

973

nee

426

0

426

Totaal

2,944

3,484

6,428

Totaal

475

6,203

6,678

Totaal

7,225

ja

1,233

7,241

8,474

ja

96

10,036

10,132

in GBA (laatste half jaar)

10,132

nee

316

0

316

nee

255

0

255

Totaal

1,549

7,241

8,790

Totaal

351

10,036

10,387

Totaal

10,448

ja

5,298

5,757

11,055

ja

106

12,410

12,516

in GBA (laatste half jaar)

12,516

nee

6,046

0

6,046

nee

300

0

300

in WNB (op peildatum), niet in GBA

6,046

Totaal

11,344

5,757

17,101

Totaal

406

12,410

12,816

Totaal

18,562

Totaal

98,858

30,496

129,354

Totaal

3,127

61,409

64,536

Totaal (kolom)

137,246

24

Totaal

in WNB (op peildatum), niet in GBA

in WNB (op peildatum), niet in GBA

6,252
973

316

Tabel A2: Aantal in GBA geregistreerde MOE-landers naar nationaliteit in 2009 (gegevens WNB ontbreken)
WNB
nationaliteit

Pools

Roemeens

Bulgaars

overig MOE

GBA

GBA

GBA

GBA

HKS

ja

nee

Totaal

ja

-

-

-

nee

-

-

Totaal

-

ja

WNB + HKS

ja

Totaal

Totaal

ja

374

39,488

39,862

in GBA (laatste half jaar)

-

nee

1,373

0

1,373

in WNB (op peildatum), niet in GBA

-

-

-

Totaal

1,747

39,488

41,235

Totaal

-

-

-

-

ja

65

7,091

7,156

in GBA (laatste half jaar)

nee

-

-

-

nee

646

0

646

Totaal

-

-

-

Totaal

711

7,091

7,802

Totaal

ja

-

-

-

ja

133

12,083

12,216

in GBA (laatste half jaar)

nee

-

-

-

nee

224

0

224

Totaal

-

-

-

Totaal

357

12,083

ja

-

-

-

ja

141

nee

-

-

-

nee

Totaal

-

-

-

Totaal

-

-

-

in WNB (op peildatum), niet in GBA

39,862

7,156
-

12,216

in WNB (op peildatum), niet in GBA

-

12,440

Totaal

-

15,074

15,215

in GBA (laatste half jaar)

554

0

554

Totaal

695

15,074

15,769

Totaal

3,510

73,736

77,246

25

15,215

in WNB (op peildatum), niet in GBA

-

Totaal

-

74,449

B. Overzichtstabellen van MOE-landers met een registratie in GBA in 2008 en 2009
Tabellen B zijn tabellen van MOE-landers in GBA. Deze informatie is in principe vrij voor handen bij het CBS maar heeft een
plek gekregen in het rapport voor een vergelijking met Tabellen C, waarin ook bijschattingen zijn opgenomen. Voor de vier
groepen MOE-landers afzonderlijk worden in Tabellen B uitsplitsingen gemaakt naar geslacht, leeftijd, woonregio, verblijfsduur,
ouderschap en burgerlijke staat. De waarde van het presenteren van tabel B in deze publicatie ligt in de vergelijking met de cijfers
uit tabel C.
Tabel B1: Registraties nationaliteit en geslacht in GBA in 2008
Pools
(n=33,086)

Roemeens
(n=6,252)

Bulgaars
(n=10,132)

Overig
MOE
(n=12,516)

Totaal
(n=61,986)

Man
Vrouw

52%
48%

42%
58%

50%
50%

41%
59%

48%
52%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Pools
(n=39,862)

Roemeens
(n=7,156)

Bulgaars
(n=12,216)

Overig
MOE
(n=15,215)

Totaal
(n=74,449)

Man
Vrouw

50%
50%

43%
57%

51%
49%

43%
57%

48%
52%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Tabel B2: Registraties nationaliteit en geslacht in GBA in 2009

26

Tabel B3: Registraties nationaliteit en leeftijd in GBA in 2008
Pools
(n=33,086)

Roemeens
(n=6,252)

Bulgaars
(n=10,132)

Overig
MOE
(n=12,516)

Totaal
(n=61,986)

15-24
25-34
35-49
50-64

19%
49%
26%
6%

26%
49%
22%
3%

25%
40%
31%
4%

22%
50%
23%
5%

21%
48%
25%
5%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Pools
(n=39,862)

Roemeens
(n=7,156)

Bulgaars
(n=12,216)

Overig
MOE
(n=15,215)

Totaal
(n=74,449)

15-24
25-34
35-49
50-64

19%
49%
27%
7%

27%
47%
23%
4%

26%
37%
32%
4%

24%
49%
23%
5%

22%
47%
26%
6%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Tabel B4: Registraties nationaliteit en leeftijd in GBA in 2009

27

Tabel B5: Registraties nationaliteit en woonregio in GBA in 2008
Pools
(n=33,086)

Roemeens
(n=6,252)

Bulgaars
(n=10,132)

Overig MOE
(n=12,516)

Totaal
(n=61,986)

Groningen
Friesland
Drenthe
IJsselland
Twente
Noord- en Oost Gelderland
Gelderland Midden
Gelderland Zuid
Utrecht
Noord-Holland Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennermerland
Amsterdam-Amstelland
Gooi & Vecht
Haaglanden
Hollands midden
Rotterdam Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden- en West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuid-Oost
Limburg-Noord
Limburg-Zuid
Flevoland

2%
1%
1%
1%
2%
2%
2%
4%
5%
4%
1%
4%
8%
2%
13%
7%
8%
2%
2%
9%
4%
7%
4%
2%
2%

3%
3%
1%
1%
2%
2%
3%
2%
7%
3%
2%
3%
20%
1%
10%
3%
8%
2%
2%
8%
2%
5%
2%
3%
2%

3%
2%
1%
1%
1%
1%
2%
1%
6%
2%
2%
3%
17%
1%
31%
2%
13%
1%
1%
4%
1%
3%
1%
1%
1%

3%
2%
1%
1%
3%
2%
4%
2%
7%
3%
1%
4%
15%
2%
13%
4%
10%
2%
1%
5%
2%
4%
2%
3%
3%

3%
2%
1%
1%
2%
2%
3%
3%
5%
3%
1%
4%
12%
2%
16%
5%
9%
2%
2%
7%
3%
5%
3%
2%
2%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

28

Tabel B6: Registraties nationaliteit en woonregio in GBA in 2009
Pools
(n=39,862)

Roemeens
(n=7,156)

Bulgaars
(n=12,216)

Overig MOE
(n=15,215)

Totaal
(n=74,449)

Groningen
Friesland
Drenthe
IJsselland
Twente
Noord- en Oost Gelderland
Gelderland Midden
Gelderland Zuid
Utrecht
Noord-Holland Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennermerland
Amsterdam-Amstelland
Gooi & Vecht
Haaglanden
Hollands midden
Rotterdam Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden- en West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuid-Oost
Limburg-Noord
Limburg-Zuid
Flevoland

2%
1%
1%
1%
2%
2%
2%
3%
5%
5%
1%
4%
8%
12%
14%
6%
9%
2%
2%
9%
5%
7%
4%
2%
2%

3%
3%
1%
1%
2%
3%
2%
2%
6%
3%
2%
4%
22%
1%
10%
3%
8%
2%
2%
9%
2%
5%
2%
3%
2%

3%
1%
0%
1%
1%
1%
2%
1%
6%
2%
3%
3%
17%
1%
31%
2%
14%
1%
1%
4%
1%
2%
1%
1%
1%

3%
2%
1%
1%
3%
3%
4%
2%
7%
3%
2%
4%
15%
2%
13%
4%
11%
2%
1%
5%
2%
4%
2%
3%
3%

2%
2%
1%
1%
2%
2%
3%
2%
5%
4%
2%
4%
12%
2%
16%
5%
10%
2%
2%
8%
3%
5%
3%
2%
2%

Totaal

100%

100%

100%

100,0%

100%

29

Tabel B7: Registraties nationaliteit en verblijfsduur in GBA in 2008
Pools
(n=33,086)

Roemeens
(n=6,252)

Bulgaars
(n=10,132)

Overig MOE
(n=12,516)

Totaal
(n=61,986)

0-4 mnd
5-12 mnd
1-2 jr
2-5 jr
> 5 jr

12%
23%
20%
28%
12%

14%
21%
26%
16%
17%

20%
28%
34%
8%
7%

14%
20%
16%
26%
21%

14%
23%
22%
23%
13%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Roemeens
(n=7,156)

Bulgaars
(n=12,216)

Overig MOE
(n=15,215)

Totaal
(n=74,449)

Tabel B8: Registraties nationaliteit en verblijfsduur in GBA in 2009
Pools
(n=39,862)
0-4 mnd
5-12 mnd
1-2 jr
2-5 jr
> 5 jr

10%
19,5%
24%
30%
15,7%

12%
19%
23%
28%
18%

14%
21%
29%
28%
7%

14%
19%
20%
23%
23%

12%
20%
24%
28%
16%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

30

Tabel B9: Registraties nationaliteit en ouderschap in GBA in 2008
Pools
(n=33,086)

Roemeens
(n=6,252)

Bulgaars
(n=10,132)

Overig
MOE
(n=12,516)

Totaal
(n=61,986)

Kinderen
geen kinderen

18%
77%

16%
78%

10%
88%

17%
80%

17%
79%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Pools
(n=39,862)

Roemeens
(n=7,156)

Bulgaars
(n=12,216)

Overig
MOE
(n=15,215)

Totaal
(n=74,449)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Tabel B10: Registraties nationaliteit en ouderschap in GBA in 2009

Kinderen
geen kinderen
Totaal
1.

1

Voor 2009 waren geen gegevens omtrent ouderschap beschikbaar

31

Tabel B11: Registraties nationaliteit en burgerlijke staat in GBA in 2008
Pools
(n=33,086)

Roemeens
(n=6,252)

Bulgaars
(n=10,132)

Overig MOE
(n=12,516)

Totaal
(n=61,986)

Ongehuwd
getrouwd/samenwonend
Gescheiden/verweduwd

61%
30%
5%

63%
26%
4%

79%
16%
3%

72%
21%
4%

66%
26%
4%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Roemeens
(n=7,156)

Bulgaars
(n=12,216)

Overig MOE
(n=15,215)

Totaal
(n=74,449)

Tabel B12: Registraties nationaliteit en burgerlijke staat in GBA in 2009
Pools
(n=39,862)
Ongehuwd
getrouwd/samenwonend
Gescheiden/verweduwd

65%
31%
5%

70%
26%
4%

83%
15%
2%

77%
19%
4%

71%
25%
4%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

32

C. Omvangschattingen MOE-landers in 2008 en 2009
Tabellen C zijn tabellen van zowel geregistreerde als niet-geregistreerde MOE-landers, waarbij deze laatste groep is bijgeschat op
basis van de koppeling tussen GBA en HKS. In tabellen 1 en 2 worden aantallen gegeven, en in latere tabellen percentuele
uitsplitsingen naar registratie in GBA, geslacht, leeftijd, woonregio, verblijfsduur, ouderschap en burgerlijke staat, en de kruising
tussen registratie in GBA en geslacht, en de kruising tussen leftijd en geslacht.

Tabel C1: Schatting geregistreerd (in GBA en/of UWV) versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2008
nationaliteit
Geregistreerd
%
Niet-geregistreerd
%
Populatieschatting
Pools
Roemeens
Bulgaars

7,225

62%
16%

101,011

%

95% betrouwbaarheidsinterval

156,090

55%

144,482 - 169,822

37,365

38%
84%

44,590

16%

39,616 - 50,589

55,079

10,448

23%

33,670

77%

44,118

16%

38,656 - 51,060

Overig MOE

18,562

49%

18,349

51%

36,641

13%

33,201 - 40,472

Totaal

137,246

47%

155,744

53%

281,440

100%

262,390 - 305,031

Tabel C2: Schatting geregistreerd (in GBA en/of UWV) versus niet-geregistreerd naar nationaliteit in 2009
1
nationaliteit
Geregistreerd
%
Niet-geregistreerd
%
Populatieschatting

%

95% betrouwbaarheidsinterval

Pools

-

-

142,240

47%

133,725 - 152,757

Roemeens

-

-

63,712

21%

57,951 - 70,676

Bulgaars
Overig MOE

-

-

39,702
57,503

13%
19%

35,113 - 45,926
52,925 - 63,132

Totaal

-

-

303,158

100%

286,367 - 325,735

WNB registratie over 2009 ontbreekt

33

Tabel C3: Omvangschatting GBA en nationaliteit 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

Ja
Nee

20%
80%

13%
87%

22%
78%

33%
67%

21%
79%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Registratie GBA

Tabel C4: Omvangschatting GBA en nationaliteit 2009
Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

Ja
Nee

27%
73%

11%
89%

30%
70%

25%
75%

24%
76%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Registratie GBA

34

Tabel C5: Omvangschatting geslacht en nationaliteit in 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

Man
Vrouw

76%
24%

61%
39%

33%
67%

66%
34%

65%
35%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

Man
Vrouw

72%
28%

58%
42%

37%
63%

67%
33%

63%
37%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Geslacht

Tabel C6: Omvangschatting geslacht en nationaliteit in 2009
Geslacht

35

Tabel C7: Omvangschatting leeftijd en nationaliteit in 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

15-24
25-34
35-49
50-64

26%
42%
26%
6%

36%
40%
21%
3%

36%
34%
27%
4%

30%
43%
22%
5%

30%
40%
25%
5%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

15-24
25-34
35-49
50-64

23%
47%
24%
6%

33%
44%
19%
3%

34%
35%
27%
4%

30%
45%
21%
5%

28%
44%
23%
5%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Leeftijd

Tabel C8: Omvangschatting leeftijd en nationaliteit in 2009
Leeftijd

36

Tabel C9: Omvangschatting woonregio en nationaliteit in 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

Groningen
Friesland
Drenthe
IJsselland
Twente
Noord- en Oost Gelderland
Gelderland Midden
Gelderland Zuid
Utrecht
Noord-Holland Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennermerland
Amsterdam-Amstelland
Gooi & Vecht
Haaglanden
Hollands midden
Rotterdam Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden- en West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuid-Oost
Limburg-Noord
Limburg-Zuid
Flevoland

2%
1%
1%
1%
2%
2%
2%
4%
5%
4%
1%
4%
8%
2%
13%
7%
8%
2%
2%
9%
4%
7%
4%
2%
2%

3%
3%
1%
1%
2%
2%
3%
2%
7%
3%
2%
3%
20%
1%
10%
3%
8%
2%
2%
8%
2%
5%
2%
3%
2%

3%
2%
1%
1%
1%
1%
2%
1%
6%
2%
2%
3%
17%
1%
31%
2%
13%
1%
1%
4%
1%
3%
1%
1%
1%

3%
2%
1%
1%
3%
2%
4%
2%
7%
3%
1%
4%
15%
2%
13%
4%
10%
2%
1%
5%
2%
4%
2%
3%
3%

3%
2%
1%
1%
2%
2%
2%
3%
5%
3%
1%
4%
12%
2%
15%
5%
9%
2%
2%
8%
3%
6%
3%
2%
2%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Regio

37

Tabel C10: Omvangschatting woonregio en nationaliteit in 2009
Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

Groningen
Friesland
Drenthe
IJsselland
Twente
Noord- en Oost Gelderland
Gelderland Midden
Gelderland Zuid
Utrecht
Noord-Holland Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennermerland
Amsterdam-Amstelland
Gooi & Vecht
Haaglanden
Hollands midden
Rotterdam Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden- en West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuid-Oost
Limburg-Noord
Limburg-Zuid
Flevoland

2%
1%
1%
1%
2%
2%
2%
3%
5%
4%
1%
4%
7%
2%
14%
6%
9%
2%
2%
9%
5%
7%
4%
2%
2%

3%
3%
1%
1%
2%
3%
2%
2%
6%
3%
2%
4%
22%
1%
10%
3%
8%
2%
2%
9%
2%
5%
2%
3%
2%

3%
1%
0%
1%
1%
1%
2%
1%
6%
2%
3%
3%
17%
1%
31%
2%
14%
1%
1%
4%
1%
2%
1%
1%
1%

3%
2%
1%
1%
3%
2%
4%
2%
7%
3%
2%
4%
15%
2%
13%
4%
11%
2%
1%
5%
2%
4%
2%
3%
3%

2%
2%
1%
1%
2%
2%
2%
2%
5%
4%
2%
4%
13%
1%
15%
5%
10%
2%
2%
8%
3%
5%
3%
2%
2%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Regio

38

Tabel C11: Omvangschatting verblijfsduur (GBA variabele) en nationaliteit in 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

0-4 mnd
5-12 mnd
1-2 jr
2-5 jr
> 5 jr

15%
27%
22%
27%
9%

18%
25%
28%
15%
14%

21%
29%
34%
8%
8%

17%
23%
18%
25%
17%

17%
26%
24%
22%
11%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

verblijfsduur

Tabel C12: Omvangschatting verblijfsduur (GBA variabele) en nationaliteit in 2009
Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

0-4 mnd
5-12 mnd
1-2 jr
2-5 jr
> 5 jr

11%
21%
26%
30%
12%

14%
20%
25%
27%
14%

15%
21%
29%
28%
7%

16%
21%
22%
23%
18%

13%
21%
25%
28%
13%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

verblijfsduur

39

Tabel C13: Omvangschatting ouderschap (GBA variabele) en nationaliteit in 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

Kinderen
geen kinderen

14%
86%

12%
88%

10%
90%

13%
87%

13%
87%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Ouderschap

Tabel C14: Omvangschatting ouderschap (GBA variabele) en nationaliteit in 20091
Ouderschap
Kinderen
geen kinderen
Totaal
1.

Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Voor 2009 waren geen gegevens omtrent ouderschap beschikbaar

40

Tabel C15: Omvangschatting burgerlijke staat (GBA variabele) en nationaliteit in 2008
Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

Ongehuwd
getrouwd/samenwonend
Gescheiden/verweduwd

70%
27%
3%

74%
23%
3%

82%
16%
3%

79%
18%
3%

74%
23%
3%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Burgerlijke staat

Tabel C16: Omvangschatting burgerlijke staat (GBA variabele) en nationaliteit in 2009
Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

Ongehuwd
getrouwd/samenwonend
Gescheiden/verweduwd

70%
27%
3%

75%
22%
3%

84%
14%
2%

82%
16%
2%

75%
22%
3%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

Burgerlijke staat

41

Tabel C17: Omvangschatting GBA, geslacht en nationaliteit in 2008
GBA

geslacht

Ja

man
vrouw

Totaal
Nee

man
vrouw

Totaal

Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

50%
50%

39%
61%

50%
50%

40%
60%

47%
53%

100%

100%

100%

100%

100%

82%
18%

64%
36%

29%
71%

79%
21%

70%
30%

100%

100%

100%

100%

100%

Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

49%
51%

39%
61%

50%
50%

97%
3%

71%
29%

100%

100%

100%

100%

100%

80%
20%

60%
40%

31%
69%

76%
24%

69%
31%

100%

100%

100%

100%

100%

Tabel C18: Omvangschatting GBA, geslacht en nationaliteit in 2009
GBA

geslacht

Ja

man
vrouw

Totaal
Nee

Totaal

man
vrouw

42

Tabel C19: Omvangschatting leeftijd, geslacht en nationaliteit in 2008
Leeftijd

geslacht

15-24

man
vrouw

Totaal
25-34

man
vrouw

Totaal
35-49

man
vrouw

Totaal
50-64

Totaal

man
vrouw

Pools
(n=156,090)

Roemeens
(n=44,590)

Bulgaars
(n=44,118)

Overig
MOE
(n=36.641)

Totaal
(n=281,440)

74%
26%

57%
43%

30%
70%

69%
31%

62%
38%

100%

100%

100%

100%

100%

73%
27%

61%
39%

33%
67%

61%
39%

64%
36%

100%

100%

100%

100%

100%

81%
19%

65%
35%

38%
62%

69%
31%

70%
30%

100%

100%

100%

100%

100%

75%
25%

63%
37%

34%
66%

75%
25%

69%
31%

100%

100%

100%

100%

100%

43

Tabel C20: Omvangschatting leeftijd, geslacht en nationaliteit in 2009
Leeftijd

geslacht

15-24

man
vrouw

Totaal
25-34

man
vrouw

Totaal
35-49

man
vrouw

Totaal
50-64

Totaal

man
vrouw

Pools
(n=142,240)

Roemeens
(n=63.712)

Bulgaars
(n=39,702)

Overig
MOE
(n=57,503)

Totaal
(n=303,158)

70%
30%

54%
46%

33%
67%

68%
32%

60%
40%

100%

100%

100%

100%

100%

71%
29%

59%
41%

36%
64%

65%
35%

64%
36%

100%

100%

100%

100%

100%

76%
24%

63%
37%

42%
58%

69%
31%

67%
33%

100%

100%

100%

100%

100%

71%
29%

63%
37%

37%
63%

73%
27%

67%
33%

100%

100%

100%

100%

100%

44