NETWERK GRONDig inbreng RT-gesprek woensdag 7 oktober 2015
--------------------------------------------

Grondgebondenheid? Het nieuwe quotum voor melkvee!
Netwerk GRONDig dankt de Kamerleden voor de uitnodiging om vandaag met elkaar te praten over
de situatie in de melkveehouderij en de fosfaatrechten.
Symbolisch genoeg, in dit jaar van de Bodem, is grond een belangrijk thema. Kortweg gezegd is
Netwerk GRONDig voor een grondgebonden melkveehouderij in de ruimste zin van het woord. Met
ruimste zin bedoelen wij: het eerste gedeelte van onze inbreng gaat letterlijk over de grond onder
koeienpoten – en mest-. Het tweede gedeelte gaat over de grond onder het beleid: wij missen een
deugdelijke en transparante onderbouwing van het inmiddels befaamde ‘Fosfaatplafond’.

DEEL 1
Visie
Wij stellen dat grondgebonden melkveehouderij een toekomstbestendige manier van boeren is. Bij
deze extensieve veeteelt is er feitelijk sprake van een kringloop, een balans op bedrijfsniveau waarbij
de bodem centraal staat. De natuurlijke rijkdom van de bodem wordt gekoesterd en in stand
gehouden, zodat met mest van het eigen bedrijf optimaal rendement wordt gehaald. Op deze manier
bouwt de bodem ook aan de opbouw van het organische stof gehalte, dat belangrijk is voor de CO2binding uit de lucht. De input van kunstmest is aanzienlijk lager. Daarnaast is maatschappelijk
draagvlak essentieel voor de melkveehouderij. De top drie daarvan is weidegang, grondgebondenheid
en efficiënt omgaan met mineralen.
Grondgebonden melkveehouderij is een stip aan de horizon voor de hele sector. Het is een
goed uitgangspunt om te borgen dat productie blijft plaatsvinden binnen de milieurandvoorwaarden.
Fosfaat discussie
Op dit moment wordt de fosfaatproblematiek sectoraal benaderd, terwijl een groot aantal
melkbedrijven bewust heeft ingezet om op bedrijfsniveau de kringloop in balans te houden. Deze
bedrijven investeerden letterlijk in grond en hebben geen fosfaatoverschot. Vanuit overheid en
belangenorganisaties kwam een duidelijk signaal dat grondgebondenheid de juiste weg was.
Bedrijven die zouden voorsorteren door grondloze groei zouden niet worden beloond voor dit
anticiperend gedrag.
1
Fosfaatrechten toekennen op basis van dieraantallen is het voorstel van staatssecretaris
Dijksma in haar brief aan de Kamer op 2 juli 2015.
Standpunt Netwerk GRONDig: fosfaatrechten moeten onlosmakelijk verbonden zijn aan grond.
Concreet: het aantal hectares dat de melkveehouder had op de peildatum is leidend voor toekenning
fosfaatrechten.
Verzoek aan de Kamer: wij vragen u te pleiten voor fosfaatrechten die verbonden zijn met grond.
Want het toekennen van fosfaatrechten op basis van dieraantallen beloont degenen die hebben
geïnvesteerd in grondloze groei. Dit vinden wij getuigen van ondernemen met de rug naar de
samenleving en het milieu. Grondgebonden melkveehouders zijn niet verantwoordelijk voor de
overproductie van fosfaat. Het fosfaatbeleid moet zich richten op de veroorzakers.
2
Latente ruimte voor fosfaatproductie: er zijn melkveebedrijven met meer grond dan koeien.
Deze latente ruimte hebben zij gereserveerd voor mogelijke uitbreiding in aantal koeien op hun bedrijf.
Verzoek aan de Kamer: wij vragen u zich hard te maken dat de latente ruimte van grondgebonden
melkveehouders niet wordt afgenomen. Investeringen in grond als duurzaamheidsuitgangspunt van
deze ondernemers, komt anders wel erg duur te staan en wordt als onrechtvaardig beschouwd.

3
Generieke korting: is geen optie voor Netwerk GRONDig. Wij stellen dat de
fosfaatproblematiek moet worden opgelost bij degenen die het hebben veroorzaakt. Wetgeving
rondom fosfaat en nitraatproblematiek zijn bedoeld om milieudoelstellingen te behalen, derogatie te
behouden en overbemesting te voorkomen. Het is dan ook opmerkelijk in de Kamerbrief van 2 juli dat
bedrijven, die geen overschot hebben veroorzaakt, bij een generieke korting op moeten draaien voor
intensieve bedrijven met een mestoverschot.
Verzoek aan de Kamer: Het woord generiek is niet meer van deze tijd: er zijn intensieve en
extensieve melkveebedrijven. Beleid moet worden gericht op deze bestaande tweedeling. Generiek
korten is alle bedrijven over een kam scheren. Dat is onnodig en remt draagvlak en duurzame
grondgebonden ontwikkeling.

DEEL 2
Netwerk GRONDig mist grond onder het beleid: wij missen een deugdelijke en transparante
onderbouwing van het inmiddels befaamde ‘Fosfaatplafond’.
Eigenlijk gaat het om de kwaliteit van het oppervlaktewater dat wij moeten beschermen tegen onder
meer teveel productie van fosfaat. Ooit in 2002 is er berekend dat de melkveehouderij niet meer dan
84,9 miljoen kilo fosfaat per jaar mocht produceren. Het fosfaatplafond. Elke kilo daarboven zou
schade toebrengen aan het milieu (water). Dan zou je verwachten dat elke kilo eronder heil brengt
voor de kwaliteit van het water.
Dat mist Netwerk GRONDig in de hele discussie: het gaat over miljoenen kilo’s fosfaat. Het gaat
helemaal niet meer over het oorspronkelijke doel: de waterkwaliteit.
Kamerleden, weet u of de jarenlange, strenge bemestingsfosfaatnormen verbetering hebben gegeven
van de waterkwaliteit? Wij komen er niet achter.
De landbouw wordt al jaren afgerekend op fosfaatemissies naar het water. Maar er zijn ook andere
bronnen aan te wijzen voor de belasting van oppervlaktewateren met fosfaat.
(rioolwaterzuivering, riooloverstorten, natuurlijke bronnen zoals kwelwater).
Wie kan aangeven hoeveel fosfaat afkomstig is uit de verschillende bronnen? Wij komen er niet
achter.
Netwerk GRONDig vindt het fosfaatbeleid en de voorgestelde maatregelen van fosfaatrechten
eigenlijk voorbarig als er geen transparante onderbouwing en evaluatie is.
Als u als politici juiste afgewogen keuzes wil maken dan zal het beleid en haar onderbouwing open en
transparant moeten zijn. Berekening en metingen dienen openbaar beschikbaar te zijn. De agrarische
sector, politici, maatschappelijke organisaties en burgers hebben recht op een beleid dat voortkomt
vanuit adviescommissies die zich baseren op onafhankelijk en actueel wetenschappelijk onderzoek
waarin evaluaties en voortschrijdend inzicht zijn meegenomen.
Verzoek aan de Kamer: wij doen een beroep op u, zodat de onderbouwing van het fosfaatbeleid
openbaar en bespreekbaar wordt en dat het vooral over WATERKWALITEIT gaat.

Namens Netwerk Grondig
Femke Wiersma
Foppe Nijboer
Hantsje Andela
Diana Saaman