Voorzitter
De voorzitter: Dan vragen wij de minister om een brief
te sturen voor 16.00 uur. Als de brief daar aanleiding toe
geeft of als die niet komt, zullen wij een extra regeling
van werkzaamheden houden. Wij zullen het stenogram
doorgeleiden naar het kabinet. Aldus besloten.
Het woord is aan de heer Brinkman.
De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Ik begin mij ernstig
zorgen te maken over het gebeuren op Bonaire, met de
verdwenen dame. Ik wil een brief van de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties waarin
staat hoe het in vredesnaam heeft kunnen gebeuren dat
pas na anderhalve dag de aangifte werd opgenomen en
het onderzoek werd gestart. Ik wil ook weten of de
staatssecretaris kan controleren of dat onderzoek wel
goed gaat, teneinde toestanden te vermijden als een
aantal jaren geleden op Aruba. Ik houd in ieder geval
mijn hart vast.

De voorzitter: Het stenogram van dit gedeelte van de
vergadering zal worden doorgeleid naar het kabinet.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Dank u wel voor uw
coulance.
De voorzitter: Graag gedaan.
Dan zijn wij hiermee gekomen aan het einde van de
regeling van werkzaamheden en kunnen wij gaan
luisteren naar het antwoord van de staatssecretaris in het
debat over de ov-chipkaart.
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de
ov-chipkaart.
©

Mevrouw Ouwehand (PvdD): Sorry, voorzitter. Ik heb
nog een tweede verzoek namens mijn collega mevrouw
Thieme. Is het mogelijk dat er zo spoedig mogelijk een
antwoord komt op de vragen die over de melaminekwestie zijn gesteld?

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Mevrouw de
voorzitter. Er is commotie ontstaan na het bericht dat
enkele consumentenorganisaties uit het overleg over de
ov-chipkaart zijn gestapt. Zoals ik de Kamer eerder bij
brief heb laten weten, betreur ik dat besluit maar het
heeft mij ook verbaasd. Ik ben van plan in mijn beantwoording een visie te geven op de nu ontstane situatie.
Ik ga aangeven welke acties ik heb ondernomen en die ik
nog ga ondernemen, zowel op de heel korte als op de
middellange termijn. Als eerste moet mij echter van het
hart dat ik mij het lot van de reiziger en de zorgen van de
consumentenorganisaties erg aantrek. Hun zorgen zijn
ook de mijne. Vandaar ook dat ik liet weten dat ik over
de stap van de consumentenorganisaties verbaasd was.
Verschillende Kamerleden hebben mij gevraagd, onder
wie mevrouw Halsema en de heer Roemer, hoe het
mogelijk is dat een staatssecretaris die regie voert niet
aan ziet komen dat de consumentenorganisaties uit het
overleg stappen. Ik kan mij die vraag voorstellen. Dat is
ook de reden waarom ik de voorzitters van de
consumentenorganisaties gisteren gebeld heb met de
vraag wat de bedoeling van de actie is en vervolgens
met de vraag waarom dat aan ons niet is gemeld. Vorige
week, op 16 september, heeft een overleg met de
consumentenorganisaties plaatsgevonden. In dat overleg
is afgesproken om te kijken naar een geactualiseerd
aanvalsplan waarop de consumentenorganisaties
commentaar zullen geven. Er zijn zelfs agenda-afspraken
gemaakt. Tijdens dat overleg is door geen van de
consumentenorganisaties aangegeven dat zij overwogen
uit het overleg te stappen. Hun daad van vorige week
was daarmee in tegenspraak. Vandaar mijn verbazing en
vandaar mijn vraag wat zij eigenlijk wilden bereiken met
deze actie.
Voorzitter. Ik ben een beetje van mijn à propos, want ik
zie dat mijn antwoord, waarvan ik dacht dat het de
Kamer heel erg zou interesseren, verloren gaat in heen
en weer geloop en uitdelen van papieren. Ik had het idee
dat de Kamer dit punt van mijn verbazing over de actie
van de consumentenorganisaties ongelofelijk belangrijk
vond. Ik neem maar aan dat mijn antwoord is aangekomen bij de Kamerleden.
Voorzitter. Ik heb de voorzitters van de consumentenorganisaties gisteren gevraagd wat zij willen bereiken
met dit uitstel, omdat weglopen van de onderhandelingstafel betekent dat zij geen invloed meer kunnen
uitoefenen. En er zijn vele, regelmatige overleggen waar
de consumentenorganisaties bij betrokken zijn: met het

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

De voorzitter: Wij zullen het stenogram doorgeleiden
naar het kabinet.
Het woord is aan de heer Cramer.
De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter. De fractie van
de ChristenUnie heeft op 27 augustus jongstleden vragen
gesteld over de bouw van station Maarheeze. Ik wil nu
graag rappelleren. Verder hebben wij op 22 augustus
jongstleden vragen gesteld over achterstanden bij het
spooronderhoud. Op dat punt is een uitstelbrief van de
minister gekomen. Volgende week is er een AO waarvoor
ProRail is geagendeerd. Wij willen de antwoorden op de
vragen graag voor die tijd ontvangen.
De voorzitter: Het stenogram van dit gedeelte van de
vergadering zal worden doorgeleid naar het kabinet.
Het woord is aan mevrouw Ouwehand, die nu net de
zaal binnenkomt.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Mevrouw de voorzitter. Het
is maar goed dat ik zo’n gezonde levensstijl heb; ik heb
hard moeten rennen. Ik sta nog even uit te blazen.
De voorzitter: U kunt ook een wekker nemen!
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik verzoek u, het
verslag van het algemeen overleg over dierproeven op
de agenda van de Kamer te plaatsen, waarbij ik aanteken
dat de minister een schriftelijke reactie heeft toegezegd.
Ik verwacht die brief volgende week. Dan zou het VAO de
week erna kunnen worden gehouden.
De voorzitter: Het lijkt mij beter om eerst de brief af te
wachten. Dan komt u met uw verzoek terug, mocht het
dan nog nodig zijn.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Moet ik dan weer zo
rennen?
De voorzitter: Nee, als u de tijd in de gaten houdt, kunt
u normaal lopen. Tja, dit is een open doeltje.

Ov-chipkaart

6-333

Huizinga-Heringa
ministerie, met de decentrale overheden en de vervoerders en met de decentrale overheden en de regionale
consumentenorganisaties.
De landelijke organisaties zijn opgestapt omdat zij een
statement wilden maken. Zij wilden laten zien dat zij zich
zorgen maken over de ov-chipkaart in relatie tot de
consumentenbelangen. Ik heb hen geantwoord dat de
zorgen van de consumentenorganisaties ook mijn zorgen
zijn. Dit heb ik ook in de Kamer al een aantal keren
gezegd. U weet dat juist in het aanvalsplan en bij de
regie die ik heb genomen over dit traject, het belang van
de reiziger voor mij vooropstaat. Mijn acties zijn erop
gericht om dat belang te waarborgen.
Wij hebben volgende week dinsdag een afspraak met
de consumentenorganisaties, de decentrale overheden
en de vervoerders om verder te spreken over deze
situatie en de zorgen van de consumentenorganisaties,
die dus niet nieuw zijn, maar die zij via dit statement nog
eens voor het voetlicht wilden brengen.
De heer Roemer (SP): Ik hoor de beantwoording met
stijgende verbazing aan. U bent verbaasd over de stap
van de consumentenorganisaties. Wilt u daarmee zeggen
dat zij in de voorafgaande periode niet continu hun
zorgen hebben geuit omdat het de verkeerde kant opging
met de consumentenbelangen? U had kunnen weten dat
zo’n stap er aan zat te komen. U kunt misschien
verbaasd zijn over het tijdstip, maar niet over het feit dat
die stap gezet is. En natuurlijk heeft niemand er iets aan
als u die mensen een aai over de bol geeft en gewoon
doorgaat. U zegt: hun zorgen zijn de mijne. Betekent dit
dat de strippenkaart nergens wordt afgeschaft zo lang
hun zorgen niet zijn weggenomen? In dat geval voegt u
de daad bij het woord.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: U vraagt: wilt u
zeggen dat de consumentenorganisaties niet hun zorgen
hebben geuit? Natuurlijk hebben zij in overleggen steeds
hun zorgen geuit en hebben zij meegesproken om ervoor
te zorgen dat de consumentenbelangen zo goed mogelijk
gewaarborgd worden, zoals ook ik dat heb gedaan in de
overleggen waaraan ik vanuit mijn regiefunctie deelneem. De organisaties hebben echter niet gezegd dat zij
overwegen uit het project te stappen. Mijn verbazing
over deze stap zult u kunnen begrijpen als u zich
realiseert dat vorige week in een overleg met deze
organisaties er door hen niet alleen niet aan is gerefereerd dat zij dit overwogen, maar dat er zelfs agenda- en
vervolgafspraken zijn gemaakt voor overleggen over het
geactualiseerde aanvalsplan. In dat licht bezien kunt u
zich mijn verbazing voorstellen.
Natuurlijk zijn de consumentenbelangen belangrijk.
Dat is hun zorg en dat is mijn zorg. Dat heeft niets met
een aai over de bol te maken. Dat is domweg de
werkelijkheid, zoals wij die hier ook vele keren gewisseld
hebben. Er is echter niet gezinspeeld op de stap om een
statement te maken door uit het overleg te stappen. Die
is niet van tevoren aangekondigd, maar is echt van het
ene op het andere moment genomen.
Ik heb met de heer Van der Vlis gesproken en heb hem
gevraagd waarom hij het niet heeft aangekondigd. Zijn
antwoord verbaasde mij ook, want dat was: ja, maar ik
heb het aan een fractiemedewerker van de ChristenUnie
gemeld. Dat is geen aankondiging van het feit dat je een
stap overweegt.

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

De heer Roemer (SP): Mijn tweede vraag over de
afschaffing van de strippenkaart is nog niet beantwoord,
maar u komt daar straks vast wel op terug. Mijn
verbazing blijft alleen maar stijgen. Ik heb zelf voldoende
ervaring om te weten hoe de dingen gaan als je als
bestuurder in overlegsituaties zit. Als mensen continu
aangeven dat zij zorgen hebben en dat zij verbeterpunten
hebben, dan nemen zij zo’n stap alleen maar als zij voor
de zoveelste keer van het kastje naar de muur gestuurd
zijn of geen enkele vooruitgang zien. Als mensen zo’n
stap nemen, dan zijn zij ten einde raad, want anders
maken zij zo’n statement niet. Als de staatssecretaris een
beetje regie had gevoerd, de zorgen tot zich had
genomen en daadwerkelijk met de mensen in overleg
was geweest, had zij geweten dat het de mensen ernst
was. De staatssecretaris had zich dan niet hoeven
verbazen. Zij had er dan voor gezorgd dat er vooruitgang
was geboekt in de afgelopen tijd. Die vooruitgang
hebben deze mensen niet gezien.
Bij het afschaffen van de strippenkaart in Rotterdam is
exact hetzelfde aan de hand. Ik heb zo-even nog een mail
ontvangen van de consumentenorganisaties daar. Die
zeggen nadrukkelijk dat de staatssecretaris handelt tegen
hun advies. De staatssecretaris heeft er blijkbaar
helemaal niet zo veel zorgen over.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De heer Roemer
komt met een uitleg waarom de consumentenorganisaties zonder enige vooraankondiging uit het
overleg stappen en zo een statement maken. Hij geeft
daar allerlei redenen voor. Ik was verbaasd over de stap
van de consumentenorganisaties. Ik heb gisteren dan
ook gesproken met alle vijf de voorzitters van de
organisaties om hen te vragen wat de reden is dat zij uit
het overleg stappen en wat zij daarmee willen bereiken.
Het antwoord op die vraag heeft de heer Roemer kunnen
lezen in de brief die de consumentenorganisaties
gisteren hebben geschreven. Zij schrijven zich zorgen te
maken over de voortgang van de ov-chipkaart. Het
statement, het besluit om eruit te stappen, is een
methode om aandacht te krijgen voor de vraag of de
bevoegdheden niet nog eens overwogen moeten
worden. Daarop komen wij ongetwijfeld later in het
debat terug. Dat was de bedoeling van het eruit stappen.
Het verhaal van de heer Roemer dat het de
consumentenorganisaties ’’tot hier’’ zit en dat ik het had
moeten zien aankomen klopt niet. Het is een complex
overleg, waarin voortdurend aandacht is voor de
consumentenbelangen. Er zijn echter veel partijen. Het is
een taaie materie. Met het aanvalsplan maak ik echter
voortgang. De consumentenbelangen staan daarbij
bovenaan. Dat weet de heer Roemer. Hij kent ook mijn
toezegging over het uitzetten van de strippenkaart. Ook
bij het uitzetten daarvan zijn de consumentenbelangen
groot. De heer Roemer weet dat ik daarnaar handel.
Vorig jaar heb ik gezegd de strippenkaart in Rotterdam
niet uit te zetten. Ik vind de ov-chipkaart niet veilig. Op
dit moment is die niet goed genoeg voor de consument.
Ik zet de strippenkaart dus niet uit. Ik handel daarnaar. De
consumentenorganisaties hebben er bij verrassing voor
gekozen om een statement te maken. Dat is hun goed
recht. Op deze manier vestigen zij nog eens de aandacht
op de consumentenbelangen. Dat is goed. De heer
Roemer moet mij echter mijn verbazing laten. Van
tevoren is hierover immers op geen enkele wijze
gecommuniceerd.

25 september 2008
TK 6

6-334

Huizinga-Heringa
De heer Roemer (SP): Ik heb nog steeds geen antwoord
gekregen op mijn vraag of de staatssecretaris voornemens is om de strippenkaart in Rotterdam niet af te
schaffen alvorens de zorgen bij de consumentenorganisaties zijn weggenomen.

overigens zelf ook aan tafel? Hoe vaak en wanneer heeft
u zelf contacten met het veld, waaronder de
consumentenorganisaties? Ik kan toch echt niet anders
constateren dan dat u de regie kwijt bent als dit soort
zaken gebeuren.

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ben voornemens
om het verzoek van Rotterdam in behandeling te nemen.
Ik heb begrepen dat er nog enkele vragen liggen van de
consumentenorganisaties. Ik ga kijken in hoeverre
daaraan tegemoetgekomen is. Rotterdam zegt eraan
tegemoetgekomen te zijn. Ik ga dat zorgvuldig bekijken
en op grond daarvan een besluit nemen.

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik constateer dat de
heer De Krom het begrip ’’regie’’ heel ruim invult. Hij
vult het zo in dat wanneer organisaties besluiten een
statement te maken een goede regisseur dat in een soort
bol ziet en dan ook tegen die organisaties kan zeggen:
’’ik vind dat niet goed, dat mag niet gebeuren’’. Als er
maar voldoende regie is, zegt de heer De Krom, zal er
geen incident meer plaatsvinden. Ik moet u zeggen dat
dat echt een enorme overschatting is van de rol die
iemand de regie heeft kan spelen. Als u mij vraagt hoe
het mogelijk is dat zo’n organisatie niet met de staatssecretaris of met haar ambtenaren spreekt in een overleg
dat daarover gaat maar ervoor kiest niet daar de zorgen
te uiten, maar dat te doen in een gesprek met een
fractiemedewerker van een partij, roept dat bij mij meer
vragen op over de manier waarop deze organisatie het
overleg voert dan dat ik denk dat niet had moeten
gebeuren. Ik weet dat organisaties met veel fractiemedewerkers en met partijen contact hebben. Natuurlijk,
dat moet ook, maar als je op een gegeven moment
overweegt om uit een overleg te stappen, als je vindt dat
er in het overleg niet goed naar je geluisterd wordt, dan
kaart je dat aan in het overleg. Wil je een statement
maken, dan kaart je het niet aan in het overleg maar kom
je ermee naar buiten.
Ik was vorige week zelf niet bij het overleg aanwezig.
Ik was ambtelijk vertegenwoordigd, zoals dat heel vaak
gebeurt. Er zijn heel veel overleggen, ook over de
ov-chipkaart. Ik heb een groep mensen die daarvoor
dagelijks werkt. Er zijn mensen speciaal voor aangenomen op het ministerie. U kunt van mij niet verwachten
dat ik bij ieder overleg in persoon aanwezig ben. Niet
vorige week, maar de week daarvoor heb ik de heer Van
der Vlis nog persoonlijk ontmoet bij de opening van het
consumentenloket voor het openbaar vervoer. Toen
hebben wij over veel dingen gesproken, maar ook toen
heeft de heer Van der Vlis met geen woord gerept over
zijn zorgen en zijn voornemen om uit het overleg te
stappen.

De heer De Krom (VVD): Ik denk dat ik met dezelfde
mate van verbazing naar de staatssecretaris luister als de
heer Roemer. Zij vraagt aan de Kamer of het is aangekomen wat zij heeft gezegd. Wat bij ons is aangekomen is
dat zij zich voor de zoveelste keer heeft laten verrassen
door een incident. De staatssecretaris loopt er weer
achteraan en heeft niet het voortouw in deze discussie.
Dat hebben wij eerder dit jaar en vorig jaar ook al gezien.
Ik vind het komisch dat de consumentenorganisaties
naar de fractie van de ChristenUnie en niet naar de
staatssecretaris lopen met het verhaal dat zij eruit
stappen. Welke conclusie trekt de staatssecretaris
daaruit? De staatssecretaris spreekt ook over het overleg
van vorige week. Was zij daar zelf bij? Hoe vaak heeft zij
zelf contact gehad met de consumentenorganisaties?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik kan mij de
verbazing over de incidenten voorstellen. Er is een
poging gedaan door de consumentenorganisaties om
volop aandacht te krijgen voor hun statement. Het is de
keuze geweest van de consumentenorganisaties om een
en ander niet voor aan te kondigen en daarover niet in
overleg te treden. Maar het is hun keuze geweest om als
statement deze stap te zetten, zonder vooroverleg. Dan
creëer je een incident. U verwacht toch niet van mij dat
ik in de hoofden van gesprekspartners kan kijken of zij
mogelijk van plan zijn om zo’n nieuwsfeit te creëren en
daarmee volop aandacht te krijgen voor hun positie? In
de week voordat de organisaties aankondigden uit het
overleg te stappen, is niet alleen met geen woord door
hen gezinspeeld op dat mogelijke uitstappen, maar zijn
zelfs agenda-afspraken gemaakt voor een vervolg van
het overleg. Dan kunt u zich toch mijn verbazing
voorstellen als dan enkele dagen daarna in de pers komt:
wij stappen eruit. Ik ben het met u eens dat het een
incident is. Ik ben het ook met u eens dat dit niet goed is
voor het hele proces, maar ik vind dat u mij overvraagt
wanneer u denkt dat ik dit soort incidenten moet
voorkomen. De consumentenorganisaties nemen echt
hun eigen beslissingen en trekken hun eigen lijn. Het zijn
geen robots die bij mij aan een touwtje zitten.
De heer De Krom (VVD): Ik vroeg u welke conclusie u
trekt uit het feit dat de consumentenorganisaties
kennelijk wel hun beklag doen en hun zorgen uiten bij de
fractie van de ChristenUnie hier in de Tweede Kamer,
terwijl u totaal overvallen bent door het feit dat zij het
vertrouwen hebben opgezegd, even los van wat ik daar
inhoudelijk van vind. Natuurlijk kunt u niet in hoofden
kijken, maar ik kan toch niet anders constateren dan dat
u de voeling met het veld compleet kwijt bent, als u een
week tevoren daarmee nog aan tafel zat? Zat u daar

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

De heer De Krom (VVD): Voorzitter. Ik vraag het nog een
keer. Welke conclusie trekt de staatssecretaris uit het feit
dat de consumentenorganisaties hun voornemen om uit
het overleg te stappen kennelijk niet bij haar hebben
gemeld, maar bij de fractie van de ChristenUnie in de
Kamer? Dat hebben zij toch alleen maar gedaan, omdat
zij denken dat het allemaal geen zin meer heeft, omdat
zij het gemodder en al die overlegjes meer dan spuugzat
zijn, omdat ze denken dat de staatssecretaris toch niets
doet en dat het allemaal tot niets leidt? Dan ga je via de
achterdeur naar de fractie van de ChristenUnie in de
Kamer. Dat is toch een beschamende vertoning?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ben het met de
heer De Krom eens dat dit geen goede vertoning is,
maar eerlijk gezegd, vind ik het een beetje een rare
vertoning van de consumentenorganisaties, want daar
verwacht je toch professioneel gedrag van? Men heeft
ervoor gekozen om tijdens het overleg op geen enkele
manier te uiten dat men zorgen heeft en dat men erover

25 september 2008
TK 6

6-335

Huizinga-Heringa
denkt om uit het overleg te stappen. Dat is een bewuste
keuze, terwijl in een overleg wel nadere afspraken
worden gemaakt over de agenda. Ik vraag de voorzitter
van de organisatie die wat dat betreft het voortouw heeft
genomen vervolgens waarom mij dat niet is gemeld. Hij
antwoordt dat hij het heeft gezegd tegen de fractiemedewerker. Ik vraag mij dan niet af wat ik verkeerd heb
gedaan. Misschien denkt de voorzitter in retrospect dat
hij het beter wel aan mij had kunnen melden, in plaats
van aan de fractie van de ChristenUnie. Ik weet echter
niet waarom hij het antwoord heeft gegeven dat hij heeft
gegeven, maar ik vat het handelen van de voorzitter niet
op als een diskwalificatie van mijzelf. Als er sprake is van
een diskwalificatie, dan laat ik mij daar verder niet over
uit, maar ik zou zeggen dat die niet is begaan door het
ministerie en niet door de staatssecretaris.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik geloof dat het
allemaal de schuld van de consumentenorganisaties is,
als ik de woorden van de staatssecretaris samenvat. Zij
heeft echter niet alleen geen contact met haar eigen
fractie, zij heeft ook geen contact met de consumentenorganisaties. Ik ben nieuw op dit onderwerp, maar als je
de stukken een beetje leest, kun je concluderen dat de
staatssecretaris niet kan zijn overvallen door het gedrag
van de consumentenorganisaties. Het dossier is
opgebouwd uit brieven van de consumentenorganisaties,
waarin zij hun voorwaarden, klachten en eisen op tafel
leggen. Als ik naar al dat papier kijkt, is er volgens mij
heel weinig gedaan met al hun verzoeken en eisen om
de consument meer centraal te stellen. Het is heel gek
dat de staatssecretaris verbaasd was. Dat betekent dat zij
geen enkel contact of voeling heeft gehad met de
consumentenorganisaties. Sterker nog, zij heeft haar
stukken niet gelezen.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Mevrouw Halsema is
inderdaad nieuw op dit onderwerp. Zij heeft heel veel
dingen gelezen, maar ook voor iemand die op dit
onderwerp nieuw is, kan het niet nieuw zijn dat, als je
met elkaar in overleg bent, dat overleg nooit gaat over
dingen waarover je het eens bent en die goed lopen. Dat
kan wel, maar dan is het overleg snel klaar. Het overleg
gaat altijd over zaken waarover moet worden gesproken,
omdat de verschillende partijen verschillende belangen
hebben. Je moet met elkaar bezien hoe je er uitkomt.
Overleggen kunnen heel stroperig zijn. Overleggen
kunnen keer op keer opnieuw moeten worden gevoerd.
Het kan lang duren voordat er een goede oplossing
komt. Zorgen moeten steeds weer worden geuit. Er moet
steeds opnieuw over zorgen worden gesproken. Dat is
echter niet nieuw in een overleg. Daarom overleg je. De
stap om uit een overleg te stappen, is wel een heel
grote. Dat past niet bij overleggen. Normaal gesproken,
verwacht je dat, wanneer organisaties overwegen om uit
het overleg te stappen, omdat de nood heel hoog is, dit
in het overleg wordt aangekaart. Vorige week zijn, enkele
dagen voor het mediabericht dat consumentenorganisaties er uitstapten, in een gewoon overleg de
zorgen weer aan de orde gekomen. Daarnaast is
afgesproken dat de consumentenorganisaties commentaar zullen leveren op het aanvalsplan dat juist ook gaat
over onder andere de consumentenbelangen waaraan de
ov-chipkaart ook wat mij betreft moet voldoen. Immers,
als mevrouw Halsema alle stukken heeft gelezen, heeft zij
ook gelezen dat steeds mijn inzet is geweest: een

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

ov-chipkaart voor de consument, voor de reiziger. Ik ga
voor het belang van de reiziger. Als vervolgens in zo’n
overleg nota bene met geen woord gezinspeeld wordt op
uitstappen en er zelfs afspraken worden gemaakt voor
vervolg, alsmede afspraken over commentaar op
volgende ontwikkelingen, dan moet men het mij niet
kwalijk nemen dat de stap om eruit te stappen echt niet
lang van tevoren gezien is.
De voorzitter: Mevrouw de staatssecretaris, mevrouw
Halsema wil u wat vragen.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Eerlijk gezegd vind ik
dit een ongelooflijk gedramatiseer van de beslissing van
consumentenorganisaties om uit een overleg te stappen,
wat buitengewoon legitiem is. U probeert nu alsmaar de
bal naar hen te spelen. Gemeten naar de klachten die
herhaaldelijk zijn geuit, de eisen die herhaaldelijk zijn
gesteld en de gebrekkige wijze waarop hiernaar is
geluisterd, zou ik echter verwachten dat u iedere week
aan de telefoon hangt met de consumentenorganisaties.
Dat hebt u niet gedaan, geloof ik. Dan moet u geen
krokodillentranen gaan zitten huilen als u er daarna door
overvallen bent. Laat ik maar een andere, concrete vraag
stellen: als u dit consumentenbelang nu zo groot vindt
als u zegt te doen – ik zie alleen maar papier en papier
en ’’words, words, words’’ – garandeert u dan dat er
geen tariefstijgingen zullen plaatsvinden buiten de
reguliere om, zoals de NS op dit moment proberen?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ben een beetje het
spoor bijster bij mevrouw Halsema. Eerst wordt gezegd
dat het uitstappen uit het overleg door de consumentenorganisaties een teken is van mijn gebrekkige regie. Het
is een teken dat er van alles mis is en dat ik de zaak
absoluut niet in de hand heb. U hebt dat zo-even gezegd,
mevrouw Halsema. Nu zegt u: u dramatiseert het wel; u
moet het stappen uit een overleg niet zo dramatiseren,
want dat is het recht van iedereen.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter, mag ik het
nog een keer helder uitleggen, want de staatssecretaris
heeft moeite om het te begrijpen?
De voorzitter: Ik vrees dat uitleg niet helpt. Ik bedoel dit
niet onaardig.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): De staatssecretaris
dramatiseert dat er geen aankondiging is geweest,
behalve bij de fractie van de ChristenUnie.
De voorzitter: Mevrouw Halsema, ik heb u niet het
woord gegeven. De staatssecretaris was aan het woord,
maar naar ik hoop gaat zij een beetje korter antwoorden.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik wil het best korter
doen, voorzitter. Als het om dramatiseren gaat, denk ik
dat mevrouw Halsema behoorlijk scherp heeft aangezet
op dit enorme belang van deze stap. Zij heeft er haar
verbazing over uitgesproken dat ik dit niet heb zien
aankomen. Ik leg mevrouw Halsema uit dat het het
legitieme recht van organisaties is om ergens uit te
stappen en dat ze dit ook mogen doen zonder vooraankondiging. Ze hebben dit ook gedaan, maar dit betekent
dus niet dat hierbij sprake is van een gebrekkige regie of
dat deze staatssecretaris iets verkeerd doet. Dit betekent

25 september 2008
TK 6

6-336

Huizinga-Heringa
maar één ding: deze consumentenorganisaties hebben
ervoor gekozen om dit zo te doen. Dit heeft met
dramatiseren niets te maken. Eigenlijk geloof ik dat ik
wat dramatiseren betreft nog wel wat van Kamerleden
kan leren.
De voorzitter: Uw derde vraag, mevrouw Halsema.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Wij oefenen hier
allemaal in, maar wij moeten dan wel een echt thema bij
de kop hebben en niet het wel of niet aangekondigd
hebben dat je uit een overleg stapt. Dat is eerlijk gezegd
echt een detail. U hebt een groot probleem. Het gaat in
dit geval niet zomaar om een klein partijtje, maar om uw
belangrijkste bondgenoot. U vertegenwoordigt immers
hetzelfde publieke belang en dit belang is: wordt de
consument beter van de ov-chipkaart? De organisaties
hebben het vertrouwen in het overleg opgezegd.
Garandeert u dat er geen tariefstijgingen plaatsvinden
buiten de reguliere om, zoals de NS die aan het
voorbereiden is? Dat is een van de eisen van de
consumentenorganisaties.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Zoals men weet,
heeft de NS een eigen verantwoordelijkheid voor de
tariefstijgingen bij de spoorwegen. Voor de vraag hoe
het daarmee zit, moeten wij helemaal in de concessieverhoudingen duiken. De minister is, zoals men weet, de
concessiehouder voor de NS, en wij trekken hierin
samen op. Wij hebben vanmiddag een overleg met de
NS over de tariefsverhoging en over het overstappen op
de stations. De inzet is om vast te houden wat de NS
heeft toegezegd, namelijk het in stand houden van het
retourtje. Daarover gaan wij vanmiddag in overleg.
Daarnaast zei mevrouw Halsema dat de consumentenorganisaties het overleg opzeggen. Dat wil ik eigenlijk
nuanceren.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): In een brief zeggen zij
het vertrouwen op.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: In een daaropvolgende brief leggen zij uit wat zij met hun acties beoogd
hebben. Zij stellen dat met de bevoegdheden iets niet
goed is gedaan en willen dat die helderder worden. Dat
is dus de bedoeling van hun actie. Ik zou dat toch willen
nuanceren. Als het gaat om de ov-chipkaart, hebben wij
te maken met de decentrale overheden en de vervoerders die de kaart invoeren. Daar ligt het zwaartepunt van
het overleg, ook met de consumentenorganisaties.
Landelijk zijn er daarnaast overleggen in het kader van
de landelijke regie. Ik ben echter erg blij dat in alle
regionale overleggen, waar het gaat om het invoeren van
de ov-chipkaart, de consumentenorganisaties nog volop
meedoen.
De heer Van der Ham (D66): Ik ben het eens met de
staatssecretaris dat de Consumentenbond dit eerder had
kunnen zeggen, tijdens het overleg. Ik begrijp de
consumentenorganisaties echter wel. Men heeft gedacht:
wij zijn al zo lang aan het onderhandelen; nu gaan wij
gewoon drama maken om de dingen even op scherp te
stellen. Wij laten de staatssecretaris door de Kamer
aanspreken op haar verantwoordelijkheid, zodat wij
misschien een beetje gas kunnen geven. Dat is natuurlijk
hun bevoegdheid, maar ik begrijp de verbazing van de

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

staatssecretaris op zichzelf best. Ik hoop dat wij dit debat
kunnen gebruiken om verder te komen, zodat wij de
consumentenorganisaties een steuntje in de rug kunnen
geven. Ik pak één ding bij de kop. Pas in 2030 zullen de
stations in Nederland echt helemaal beschikbaar zijn
voor blinden en slechtzienden. Bij een nieuw traject
blijken er toch grote problemen te zijn met de toegankelijkheid voor gehandicapten. Wat kan de staatssecretaris
doen om de ov-organisaties en de decentrale overheden
ertoe te bewegen om hiermee meer haast te maken? Hoe
gaat zij ervoor zorgen dat gehandicapten niet van het
kastje naar de muur worden gestuurd? Aan het eind van
dit debat moeten wij kunnen zeggen dat wij iets voor
deze mensen hebben gedaan en dat wij aan de bezwaren
van de consumentenorganisaties en vooral de
gehandicaptenorganisaties tegemoetgekomen zijn.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Over blinden en
slechtzienden en over consumentenbelangen in het hele
ov vinden reguliere overleggen plaats, die ik weliswaar
niet altijd maar regelmatig bijwoon. Het is een zaak van
wijzen op de noodzaak, wijzen op het belang, en met
elkaar tot overeenstemming komen. Er wordt voortgang
geboekt, maar die voortgang is stapsgewijs. Zo is dat.
De heer Van der Ham (D66): Daarmee ben ik toch niet
helemaal tevreden. Als de gehandicaptenorganisaties de
ov-bedrijven aanspreken, zeggen die dat zij alleen maar
een deal met de staatssecretaris hebben. De staatssecretaris zegt weer dat deze organisaties eigenlijk bij het
decentrale overleg moeten zijn. Zo’n kwetsbare groep
mogen wij niet zo ertussenin laten bungelen. De
staatssecretaris moet meer de regie opnemen. Bij de
ov-chipkaart gaat het om allerlei heel praktische
bezwaren, waarvan ik een opsomming heb gegeven:
ingangspoorten, het aflezen van het saldo van de
ov-chipkaart, het controleren wat de reis heeft gekost, de
oplaadapparatuur et cetera. Ik vraag de staatssecretaris
bij dezen om voor november 2008 op dat punt een deal
te sluiten, zodat dit probleem van tafel is. Wat kan
daarop tegen zijn? Voor deze kwetsbare groep, een
beperkte groep maar wel een belangrijke, is dat van
ongelooflijk belang. De staatssecretaris zou daarmee heel
veel onvrede kunnen wegnemen. Kan zij dit toezeggen?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De heer Van der
Ham moet even helder voor ogen krijgen hoe wij dit
hebben georganiseerd. De vervoersbedrijven hebben
geen deal met mij. De vervoersbedrijven hebben een
concessie en worden aangestuurd door de decentrale
overheden. Er is een overleg over de zorgpunten van de
ov-chipkaart. Alle partijen zitten daarbij aan tafel. De
decentrale overheden moeten uiteindelijk beslissen en de
verantwoordelijkheid nemen voor de maatregelen,
samen met de vervoersbedrijven. Ook daarin heb ik een
regierol. Die regierol bestaat eruit dat ik partijen erop
aanspreek om dit te doen. De regierol bestaat er ook uit
dat ik duidelijk heb gemaakt dat ik de strippenkaart niet
zomaar uitzet. Het consumentenbelang moet gewaarborgd zijn. U roept mij nu op om maatregelen te nemen.
Daarmee dicht u mij bevoegdheden toe die ik niet heb. U
vraagt hoe het staat met het overleg en wilt weten of het
niet mogelijk is om er meer vaart in te maken. Ik begrijp
uw frustratie, maar er wordt volop aan gewerkt. Keer op
keer wordt er aandacht voor gevraagd. In de regiegroep

25 september 2008
TK 6

6-337

haar gesproken heeft: geachte mevrouw de staatssecretaris, als u tussen nu en een week geen invulling geeft
aan of niet luistert naar, of geen gevolg geeft aan, dan
stappen wij op. Zo’n vraag is u niet gesteld? Is dit u niet
voorgelegd? Is deze stelling juist?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Deze stelling is juist.
De heer Mastwijk (CDA): Ik stel vast dat de
consumentenorganisaties, welk recht zij ook hebben om
uit welk overleg ook weg te lopen, bij het vervolg
daarvan en de communicatie daarover, niet de koninklijke weg zijn gegaan.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De heer Mastwijk
zegt dit. Hij stelt geen vraag, ik heb dus verder ook geen
antwoord.
De heer Mastwijk (CDA)
© M. Sablerolle – Gouda

en het aanvalsplan is juist voor deze zorgpunten
aandacht.
De heer Van der Ham (D66): Volgende week heeft de
staatssecretaris haar gesprek met de consumentenorganisaties. Ik begrijp dat dan de hele waaier met
bezwaren en klachten op tafel zal komen. Ik vind het wel
van belang dat als er wat scherper onderhandeld moet
worden tussen hen en de ov-bedrijven, er ook een beetje
focus mag worden gevraagd, ook van de consumentenorganisaties. Ik vraag de staatssecretaris om D66 van
harte te ondersteunen en om onder haar regie het
belang van de gehandicapten in het openbaar vervoer,
zeker rond de ov-chipkaart, met nog meer kracht bij de
ov-bedrijven en de decentrale overheden onder de
aandacht brengen. Ik zou hierover voor november
duidelijkheid willen hebben. Ik vraag van de staatssecretaris geen resultaatsverplichting. Zij kan dit niet
toezeggen, omdat de verhoudingen niet zo liggen. Ik
vraag de staatssecretaris wel een focus op dit onderwerp, zodat wij op korte termijn met de consumentenorganisaties, de ov-bedrijven en de decentrale overheden
tot een resultaat kunnen komen. Kan de staatssecretaris
dit toezeggen?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik kan de heer Van
der Ham verzekeren dat deze focus er is. Dan gaat het
niet alleen om gehandicapten, maar ook om bijvoorbeeld
ouderen. Deze focus is er. Ik zet mij in om daarop de
volle aandacht te richten. Dan nog zullen de verantwoordelijke decentrale overheden en de vervoersbedrijven
met elkaar tot overeenstemming moeten komen en ook
de wegen moeten vinden om de juiste maatregelen te
kunnen invoeren. Tussen ideaal en praktijk liggen een
hoop voetangels en klemmen. Daar gaan de overleggen
over. Maar u mag van mij echt geloven dat dit de focus
is en dat het ministerie hieraan voluit regie en voluit
aandacht besteedt.
De heer Mastwijk (CDA): Om helderheid te krijgen, heb
ik een korte vraag. U mag deze van mij beantwoorden
met ’’klopt’’ of ’’klopt niet’’. Ik hoor u zeggen dat tijdens
het laatste overleg geen van de vertegenwoordigers van
de consumentenorganisaties op een volgende manier tot

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

De heer Madlener (PVV): Ik vind dat wij vandaag een
gênante vertoning meemaken. Het is net alsof uw man u
verlaten heeft en een briefje bij de buurvrouw heeft
achtergelaten, waarop staat dat hij niet meer met u wil
spreken, omdat u toch al tien jaar niet luistert. En dan
zegt u: dat is gek, dat doet hij normaal nooit!
Wij hebben zojuist nog een mailtje van de
consumentenorganisaties gekregen. Daarin vragen zij u
in Rotterdam de strippenkaart niet uit te zetten. Ik neem
aan dat u de consumentenorganisaties nog steeds
beschouwt als goede vertegenwoordigers van
consumentenbelangen. Zij vragen om de strippenkaart in
Rotterdam niet uit te zetten. Daarom vraag ik u: ga hibbel
de dribbel naar Rotterdam. Vertel de bestuurders dat de
consumentenorganisaties de strippenkaart nog niet
willen uitzetten en excuseer u, omdat u daarom dit ook
niet gaat doen. Vertel hun dat u luistert naar de
consumentenorganisaties wanneer het gaat om
consumentenbelangen. Wilt u klip-en-klaar zeggen dat u
hier nog niet aan toe bent? Wilt u dit ook aan de PvdA
en het CDA zeggen? Zij vragen namelijk om rechtstreeks
tegen de consumentenbelangen in te gaan. Dat lijkt mij
toch niet verstandig. Wilt u daarom nu echt als regisseur
optreden door te zeggen dat u dit niet gaat doen?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Dat bedoelde ik nu
met mijn opmerking dat sommige Kamerleden heel goed
kunnen dramatiseren. U vertelt een mooi verhaal, maar
de Kamer zegt dat de staatssecretaris het zou moeten
weten.
Wanneer organisaties echter geen enkele moeite doen
om mij dingen te laten weten en zelfs in hun handelen
een andere indruk wekken dan zij uiteindelijk naar de
buitenwereld en de media toe doen, dan ben ik
inderdaad verbaasd. Ik vind dat geen detail. Deze gang
van zaken komt in elk geval in het gesprek van komende
dinsdag aan de orde.
Uw laatste vraag had u al gesteld en daar had ik ook
al op geantwoord. Ik zal het verzoek van Rotterdam om
de strippenkaart uit te zetten, bekijken. Daarbij kijk ik ook
naar het verzoek van de consumentenorganisaties. Zij
hebben voorwaarden gesteld en Rotterdam verzekert mij
dat daaraan is voldaan. Ik hoor echter nu dat via de mail
de consumentenorganisaties aangeven daar nog twijfels
over te hebben of te denken van niet. Ik zal dat allemaal
bekijken bij de beoordeling of ik de strippenkaart
inderdaad uit kan zetten.

25 september 2008
TK 6

6-338

Huizinga-Heringa
De heer Madlener (PVV): Ik ben blij dat u zich in ieder
geval herkende in mijn verhaal.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: U bent verlaten door
uw echtgenote?
De heer Madlener (PVV): U bent verlaten door de
consumentenorganisaties. Dat vind ik nog veel erger! Als
u dat accepteert, dan verlaat u dus ook de belangen van
de reizigers. Dat is toch een ernstige zaak?
Maar goed, wij hebben zojuist een mail ontvangen,
waarin de consumentenorganisaties keihard zeggen er
nog niet aan toe te zijn om de strippenkaart uit te zetten.
Zij roepen ons als volksvertegenwoordiging en u als
staatssecretaris op om het verzoek van de gemeente
Rotterdam niet te honoreren. Wees dan nu die regisseur!
Zeg dan dat zolang de consumentenorganisaties er niet
aan toe zijn, u er ook niet aan toe bent! Dat is toch
helemaal niet zo moeilijk?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik heb uw opmerkingen gehoord. Deze heb ik eigenlijk al beantwoord, maar
ik kan dat nog een keer doen.
Ik heb een verzoek gekregen van Rotterdam om de
strippenkaart uit te zetten. Ik ga dat bekijken en ik betrek
daar ook de opmerkingen van de consumentenorganisaties bij.
De voorzitter: Welke onderwerpen gaat u nog behandelen? Dan hebben wij ook enig inzicht in het verloop van
het debat.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ga het nog
hebben over de verhoudingen in het openbaar vervoer,
mijn rol in het ov-chipkaartproject, de rol van de
consumentenorganisaties en het vervolg. Daarna zal ik
de vragen beantwoorden.
De voorzitter: Dan stel ik voor dat het debat nu een
beetje gaan structureren. Nu gaan wij het eerst over de
nieuwe verhoudingen hebben. Als de staatssecretaris dat
heeft afgerond, kunnen de leden, als daartoe aanleiding
bestaat, daarop interrumperen.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Er zijn nieuwe
verhoudingen in het openbaar vervoer. Het is bekend dat
de introductie van de ov-chip en het afschaffen van het
Nationaal vervoerbewijs het sluitstuk van de decentralisatie vormt.
Het kwam zojuist in de eerste termijn van de Kamer al
aan de orde dat de Kamer bij herhaling heeft ingestemd
met decentralisatie, het op afstand zetten van het
openbaar vervoer. Dat is niet alleen gebeurd in het kader
van de Wp2000, maar ook door het verwerpen van de
motie-Duijvendak. Deze pleitte ervoor verantwoordelijkheden en bevoegdheden met betrekking tot de introductie van de ov-chipkaart niet langer bij de vervoersbedrijven en de decentrale overheden te laten, maar bij het
Rijk te leggen. Die motie is twee keer ingediend en beide
keren verworpen. Daarmee heeft de Kamer tot twee keer
toe de huidige verantwoordelijkheidsverdeling bevestigd.
De nationale overheid heeft minder zeggenschap
gekregen en de decentrale overheden steeds meer. Zo
hebben wij met elkaar dat afgesproken.
Niet iedereen in deze Kamer is het eens met dit
systeem. Mevrouw Halsema, de heer Roemer en anderen

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

hebben dat aangegeven. Mevrouw Halsema zei: ’’wij
hebben als partij keer op keer gestreden voor meer
regie’’. Maar dat is dan wel meer regie in de vorm van
meer bevoegdheden. Daar heeft zij keer op keer voor
gestreden en dat is niet gehonoreerd door de Kamer. Er
is bewust voor gekozen, de verantwoordelijkheid voor
invoering van de ov-chipkaart te leggen bij de decentrale
overheden en bij de vervoerders. Ik heb in deze situatie
wel gekozen voor maximale regie. Het is echter een regie
zonder bevoegdheden. Mijn formele bevoegdheid betreft
het uitzetten van de nationale strippenkaart. Het lijkt mij
goed om dat hier nog eens te memoreren, omdat ik
enige verwarring heb gehoord in de verschillende
bijdragen over wat de bevoegdheden zijn van het Rijk,
wat de bevoegdheden zijn van de decentrale overheden
en wie de kaart invoert.
De heer Roemer stelde dat ik zou zorgen voor
draagvlak bij de invoering. Nee, mijnheer Roemer, ik
neem de maximale regie, ik ondersteun waar dat kan, ik
spreek met partijen, ik heb begin 2008 het regieteam
ingesteld, maar het invoeren van de kaart hoort echt bij
de decentrale overheden en bij de vervoersbedrijven. Dat
doen wij niet op nationaal niveau. Dat is tot tweemaal
uitgesproken door uw Kamer, voorzitter.
Zoals gezegd, begin 2008 heb ik het regieteam
ingesteld. Daarin zitten mensen met mandaat, afkomstig
uit al die organisaties die hier een rol spelen. Vervolgens
heb ik naar aanleiding van de beveiligingsdiscussie
samen met decentrale overheden en vervoerders een
aanvalsplan gepresenteerd. Daarin zijn afspraken
gemaakt over de manier waarop onderwerpen aangepast
zullen worden. Ik heb het niet gelaten bij de beveiliging,
ik heb ook tal van andere terreinen aangegrepen om
daarover afspraken te maken, inclusief consumentenbelangen.
Een team van mensen van Verkeer en Waterstaat is
dagelijks bezig met de ov-chipkaart. Zij voeren veel
overleg en maken veel afspraken. Ik spreek regelmatig
met decentrale overheden en vervoerders over de
voortgang van de ov-chipkaart en de onderwerpen die
daarbij aan de orde komen, zoals de kosten, het
organiseren van het distributienetwerk, het borgen van
de privacy van de reizigers, het vormgeven van de
communicatie over de ov-chipkaart naar de klanten, het
opstellen van plannen, het uitwerken van het tarievenkader en noem maar op. Wij voeren intensief overleg
met Rotterdam, met de RET en de TLS, ook over hun
wens om de strippenkaart uit te zetten. Wij voeren
overleg met Amsterdam. Wij zijn druk bezig en met
overtuiging, maar wel binnen het kader zoals dat ook de
Kamer is afgesproken. Het op een verstandig moment
afschaffen van de strippenkaart is het enige punt waarin
ik formeel een rol heb.
De heer Roemer (SP): Vindt de staatssecretaris dat de
ontwikkelingen de afgelopen vijf jaren lekker gelopen
hebben?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ben in 2007
binnengekomen in dit project. Ik wist dat er afspraken
waren en dat de decentrale overheden gezegd hadden
dat de ov-chipkaart op 1 januari 2009 zou zijn ingevoerd.
Ik heb een evaluatie laten uitvoeren naar de voortgang
omdat ik daarover twijfels had. Uit de evaluatie bleek dat
het inderdaad niet goed ging met die voortgang. Dat
heeft mij ertoe gebracht om in 2008 het regieteam in te

25 september 2008
TK 6

6-339

Huizinga-Heringa
stellen en om in het begin van dit voorjaar te komen met
het aanvalsplan.
De heer Roemer (SP): Volgens mij was de vraag
eenvoudiger. Loopt het naar tevredenheid? Ik maak uit
het antwoord op dat dit niet echt het geval is.
Consumentenorganisaties schrijven dat ondanks vijf
jaar overleg, nog steeds keuzes worden gemaakt die niet
in het reizigersbelang zijn en dat bepaalde problemen
nog altijd niet zijn opgelost. Dan moet de staatssecretaris
op een gegeven moment toch denken dat er iets anders
gedaan moet worden? Als zo’n belangrijk project al vijf
jaar niet optimaal verloopt, waarom blijft de staatssecretaris dan in die spagaat zitten? Eigenlijk voelt zij zich een
beetje onthand. Zij kan als gevolg van afspraken met de
Kamer blijkbaar te weinig doen om voor de reizigers en
voor het openbaar vervoer de juiste beslissingen te
nemen. Waarom heeft de staatssecretaris niet actief tot
de Kamer gezegd: wij moeten iets anders gaan doen,
want zo komen wij geen steek verder? Waarom heeft zij
dat verzaakt? Dan is het ook niet zo gek dat iedereen zegt
er geen vertrouwen meer in te hebben, want iedereen
kijkt naar iedereen, iedereen verschuilt zich achter
iedereen en de staatssecretaris doet daaraan dus
blijkbaar vrolijk mee.
De voorzitter: U hebt uw punt gemaakt.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik denk nu juist dat
niet iedereen zich achter iedereen verschuilt. Ik denk dat
de bevoegdheden heel duidelijk zijn. Als ik in de Kamer
ben en ik ben daarna in overleg met de partijen die de
ov-chipkaart uitvoeren, dan kom ik van het ene uiterste
in het andere. Dan hoor ik in de Kamer: neemt u wel
genoeg regie en waarom doet u niet dit en waarom doet
u niet dat? In het overleg met de decentrale overheden
en de vervoersbedrijven zeggen die: ho ho ho, staatssecretaris, u weet wat onze bevoegdheden zijn en u weet
dat de Kamer ons heeft gezegd dit te gaan doen.
Het is een sluitstuk van de decentralisatie. In de Kamer
spreken wij ook niet over de Noord/Zuidlijn. Dat is
gedecentraliseerd. Het is een belangrijk onderwerp, maar
het ligt wel bij de decentrale overheid. Zo hebben wij
ook de verantwoordelijkheid voor de ov-chipkaart bij de
decentrale overheid en de vervoerders samen gelegd.
Pogingen van onder anderen de heer Duyvendak hebben
daarbij gefaald.
De voorzitter: Dat punt is al gemaakt. Wij herhalen
onszelf een beetje. De steun ligt wat breder. U sluit af.
De heer Roemer (SP): De staatssecretaris had het niet
beter kunnen verwoorden. Zij heeft het nog beter
verwoord dan ik. Dat is hartstikke mooi. De staatssecretaris zou inderdaad met zo’n motie zeer zijn geholpen. Wij
zullen die vandaag nogmaals indienen. Wij moeten
vandaag echt eens stoppen met aanmodderen met de
ov-chipkaart, want iedereen wordt hier hartstikke ziek
van.

niet wilde dat zij die bevoegdheden kreeg. Dat kan zo
zijn, maar de regering kan zelf initiatief nemen. De
regering kan nu zeggen dat zij die bevoegdheden nodig
heeft. Of wil de staatssecretaris die niet omdat die ook
nieuwe verantwoordelijkheden impliceren?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Het is geen kwestie
van verschuilen achter de Kamer. Ik heb sommige
Kamerleden, die toch geen helder beeld hebben van de
bevoegdheidsverdeling en de bevoegdheden die bij de
decentrale overheden en de nationale overheid liggen,
duidelijk willen aangeven hoe die bevoegdheidsverdeling
is en dat dit de gang van zaken en de situatie is, hoewel
sommige partijen daarmee niet gelukkig waren. Binnen
die mogelijkheden pak ik de regie maximaal op. De
conclusie van de heer Roemer dat het niet goed gaat en
dat het nooit wat wordt als wij niets veranderen aan de
bevoegdheden, trek ik niet. Ik denk dat wij ons moeten
realiseren dat het invoeren van de ov-chipkaart door al
die verschillende partijen een veel taaier probleem is dan
aanvankelijk is ingeschat en dat het meer tijd gaat
kosten, maar ik denk wel dat decentrale overheden en
vervoersbedrijven in staat zijn om dat goed te doen. Wij
zullen alleen minder ongeduldig moeten zijn en meer tijd
moeten nemen. Wij zullen moeten doorgaan op de
ingeslagen weg waarop ik nu goed op weg ben met de
regie. Zoals de heer Mastwijk in zijn bijdrage al heeft
gezegd: over enkele weken komt de commissie-Kist met
een nieuw plan, een geüpdatet aanvalsplan en komt er
een implementatietraject voor hoe dit project verder
gaat.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Regie zonder bevoegdheden komt aan op gezag. Dat is de enige manier
waarop je iets gedaan kunt krijgen. Blijkbaar zijn de
decentrale overheden er in het overleg met de staatssecretaris als de kippen bij om haar te zeggen dat zij moet
dimmen. Mijn vraag is vrij eenvoudig. U bent niet alleen
een uitvoerder van regels die de Kamer verzint; u kunt
zelf regels maken. Als u meer zeggenschap wilt over de
ov-chipkaart, dan legt u nu aan de Kamer voor: ik heb
bevoegdheden nodig en ik neem dan ook de verantwoordelijkheden. Als u dat niet doet, trek ik de conclusie dat
het voor u eigenlijk best prettig is zoals het loopt.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik zeg u net dat ik de
maximale regie neem. En dat betekent de maximale
regie. Dus wanneer ik zeg dat ik een regieteam wil, dan
is de aanvankelijke reactie van de decentrale overheden:
ho ho ho. Maar vervolgens komt er een regieteam. Er
komt een aanvalsplan, wij zijn in overleg en er worden
afspraken gemaakt. Die regie werkt goed. Alleen, het
proces is taai en het kost meer tijd. Gelet op de manier
waarop de decentrale overheden en de vervoerders bezig
zijn en waarop wij nu in gesprek zijn – u zult het
implementatieplan met een paar weken zien – denk ik dat
de ov-chipkaart er op een goede manier komt.

Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik ga nog even door op
het punt regie zonder bevoegdheden. De staatssecretaris
heeft zelf aangegeven hoe beperkt haar mogelijkheden
inderdaad zijn, want de decentrale overheden zeggen
meteen ’’ho, ho, ho’’. De staatssecretaris verschuilt zich
achter de Kamer. Zij zegt dat de Kamer tot twee keer toe

Mevrouw Halsema (GroenLinks): Van de instelling van
een regieteam ga ik niet plat achterover; laat ik dat maar
even direct gezegd hebben. Het is wellicht handig; het zal
u wellicht helpen bij niet nader te omschrijven regie.
Maar ik stel hier vast dat u de mogelijkheid die u hebt,
ook tijdens dit overleg en na het weglopen van alle
consumentenorganisaties en het opzeggen van het
vertrouwen, om tegen de Kamer te zeggen ’’ik heb

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

Ov-chipkaart

6-340

Huizinga-Heringa
bevoegdheden nodig en ik wil verantwoordelijkheid
kunnen nemen’’, met graagte aan u voorbij laat gaan.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik heb in mijn
inleiding gezegd dat wij het bij de bevoegdheden bij de
ov-chipkaart niet alleen over de ov-chipkaart hebben,
maar dat wij dan komen aan het hele principe van de
decentralisatie. Als ik tegen u zeg dat de nationale
overheid meer bevoegdheden zou moeten krijgen, dan
trekken wij de hele decentralisatiediscussie open. Dat
doe ik niet. Ik ben staatssecretaris geworden in een
situatie, door de Kamer bekrachtigd, waarin is gezegd
dat decentrale overheden en vervoerders dit uitvoeren.
Daar zijn wij mee bezig. Als de decentrale overheden en
de vervoerders er de tijd voor krijgen, dan komt die kaart
er.

afspraken. Kóm nu eens met dat financiële plaatje. Kóm
nu eens met dat plaatje van de eventuele meerkosten en
van wie wat gaat betalen. Wat er tot nu toe op tafel ligt,
is ’’nul’’. Ik kan het niet anders zeggen. De staatssecretaris had de Kamer beloofd dat het rapport van de
commissie-Kist er eind juli zou zijn en wij wachten er
vandaag nog op. Het loopt uit, het vertraagt en de
staatssecretaris laat zich elke keer weer verrassen. Zij
staat in de Kamer elke keer hetzelfde verhaal te vertellen:
’’Nee, het zijn mijn bevoegdheden niet, blablabla...’’ Wij
krijgen elke keer hetzelfde verhaal. De regie van de
staatssecretaris is niet zichtbaar en niet merkbaar.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De heer De Krom
zegt: Wij wachten al maanden en maanden. Waar blijft
het? Ik antwoord hem: Over twee weken komt het
rapport-Kist.

De voorzitter: Het punt is gemaakt.
De heer De Krom (VVD): Ik stel mij even het overleg
voor waar de staatssecretaris het zojuist over had. Die
heren zitten daar aan tafel en u zit daar ook; althans,
daar ga ik dan maar van uit. Die heren zeggen: ho ho ho,
nu komen wij aan de bevoegdheden. Dan zegt u: o ja, u
hebt helemaal gelijk, neem nog een gebakje. Wat zegt u
op zo’n moment, als u de regie neemt? Mevrouw de
staatssecretaris, u hebt honderden miljoenen in dit
project gestopt. U zit ook nog eens met uw vingers aan
al die subsidiekranen...
De voorzitter: U stelde net zo’n mooie duidelijke vraag.
De heer De Krom (VVD): Ja, daar ga ik over door. Ik ben
nog helemaal niet uitgepraat.

De heer De Krom (VVD): Dat is toch veel later dan
beloofd! U had het eind juli beloofd.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ja, dat is later dan
gezegd en ik kan u uitleggen waarom. De commissie-Kist
heeft mij gezegd hoe lang zij nodig dacht te hebben.
Daarvan heeft zij een inschatting gemaakt. Het loskrijgen
van de gegevens bij verschillende partijen heeft echter
meer tijd gekost dan verwacht. Daarom wordt het later,
maar over twee weken is dat rapport er en over twee
weken gaan wij met elkaar spreken. Er komt een update
van het aanvalsplan. Wat u graag wilt, ligt er over enkele
weken. U moet niet alles op hetzelfde moment willen. Er
is soms tijd nodig om afspraken te maken en om elkaar
recht in de ogen te kunnen kijken en te kunnen zeggen:
zo gaan wij het doen. Er wordt echter hard gewerkt en
over enkele weken wordt u op uw wenken bediend.

De voorzitter: Maar ik wel zo’n beetje uit geluisterd!
De heer De Krom (VVD): U zit ook met uw vingers aan
de subsidiekranen. Waaruit blijkt op zo’n moment uw
regie?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De heer De Krom
vraagt zich af wat er gebeurt in een regieteam en
mevrouw Halsema valt niet om van een regieteam. Dat is
waarschijnlijk omdat zij nog niet echt goed heeft gekeken
wat het regieteam oplevert. Dat regieteam levert
afspraken op. U hebt net in uw bijdrage al gezegd: u wilt
geen afspraken op papier, u wilt daden. Maar de heer De
Krom begrijpt toch dat, als je regie hebt zonder
bevoegdheden, afspraken op papier buitengewoon
belangrijk zijn. De resultaten van het regieteam zijn een
aanvalsplan en de afspraken die ik heb gepresenteerd
aan de Kamer. Dat gebeurt daar; gebak wordt er niet
gegeten. Inderdaad, toen ik zei dat ik een regieteam
wilde, was de reactie: maar dat willen wij niet. Wij
hadden het net over gezag. U begrijpt dat het er wel
gekomen is. De Kamer heeft gehoord dat er een
aanvalsplan ligt en weet dat wij afspraken maken, nu op
papier, die leiden tot uitvoering. Daar hebben wij meer
aan dan aan holle frasen.
De heer De Krom (VVD): Het is een hartstochtelijk
betoog zonder enig resultaat. Dat is in de praktijk ook
merkbaar; ik kan het niet anders constateren. Ik vraag de
staatssecretaris al maanden, maanden en maanden: Kóm
nu eens met dat tijdschema. Kóm nu eens met die

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

De heer De Krom (VVD): Ik vind, heel eenvoudig, dat de
staatssecretaris afspraken na moet komen. Ik constateer
alleen maar dat zij dat niet doet.
Mijn informatie over het rapport-Kist is heel anders
dan die van de staatssecretaris, namelijk dat het rapport
al in conceptvorm in consultatie is geweest en dat het al
twee of drie weken op haar bureau ligt. Waarom
eigenlijk?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Uw informatie klopt
niet. Wat twee of drie weken bij mij en bij andere
stakeholders op het bureau ligt, is een feitenrelaas. De
heer Kist is nog bezig met het eigenlijke rapport, met
daarin de analyse en de aanbevelingen. Dat komt over
twee weken.
Mevrouw Roefs (PvdA): Komt het punt Rotterdam nog
aan de orde? Zo niet, dan wil ik er nu een vraag over
stellen.
Hoe lang heeft de staatssecretaris nodig om op het
verzoek in te gaan? Hoe lang duurt het voordat er een
uitkomst is?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Daar zal ik even naar
moeten kijken. Rotterdam heeft een aantal eisen gesteld
waaraan de ov-chipkaart moet voldoen voordat met de
strippenkaart wordt gestopt. Ik wil dat even goed
bekijken, wat een paar weken zal duren.

25 september 2008
TK 6

6-341

Huizinga-Heringa
Mevrouw Roefs (PvdA): Anders hoor ik daarover graag
in tweede termijn.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Als ik dat nader kan
preciseren, hoort u dat in tweede termijn. Voorlopig
houd ik het op een paar weken.
Eerder heb ik de Kamer toegezegd, in het najaar met
een actualisatie van het aanvalsplan te komen. Wij
werken daar hard aan. In deze actualisatie komt een
concreet overzicht van uitgevoerde werkzaamheden en
aangescherpte afspraken. De heer Mastwijk vroeg of het
niet mogelijk is het aanvalsplan aan te scherpen. Ja,
daarover gaan wij in overleg.
Mevrouw Halsema heef gevraagd of de regionale
consumentenorganisaties akkoord gaan met het verzoek.
Daarover is al een e-mailwisseling geweest: nee, zij
hebben nog bedenkingen die ik ga onderzoeken. De heer
Van der Ham heeft gevraagd hoe het staat met de egi’s.
TLS heeft een formele vergunningsaanvraag ingediend.
Het hangt er nu vanaf, hoelang DNB erover doet om met
een besluit te komen. Het is nog niet bekend wanneer
dat besluit komt.
De heer De Krom vroeg waar het tijdschema en het
financiële overzicht bleven. In mijn brief van 30 mei 2008
heb ik het tempo aangegeven waarin de ov-chipkaart
wordt uitgerold. Eerst gaat Rotterdam over, dan een
aantal koplopers, en uiterlijk een jaar later dan de laatste
koploper de laatste provincie. Financieel is het project in
principe ongewijzigd maar de commissie-Kist geeft hier
wel een aanvulling op in haar rapport.
De voorzitter: Ik stel vast dat er bij de leden behoefte is
aan een tweede termijn.

constaterende dat de gewenste regierol van de staatssecretaris bij de introductie van de ov-chipkaart tot
dusverre onvoldoende uit de verf gekomen is;
overwegende dat het wenselijk is dat de rijksoverheid
grip krijgt op dit proces;
overwegende dat de staatssecretaris bij het geplande
overleg aan de consumentenorganisaties van openbaarvervoerreizigers een perspectief kan bieden op basis
waarvan hun deelname weer zinvol is;
verzoekt de regering, met spoed in de Regeling nationale
vervoerbewijzen openbaar vervoer de ov-chipkaart toe te
voegen aan de lijst met nationale vervoerbewijzen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Halsema en Roemer. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 241 (23645).
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. Ik beveel de
staatssecretaris van harte aan om de Kamer de aanneming van deze motie, die haar welzijn dient, aan te raden
en niet te ontraden. Zij geeft anders een wonderlijk
signaal af.
Consumentenbelangen staan centraal voor de
staatssecretaris, althans dat zegt zij. De consumentenorganisaties zijn daarvan niet overtuigd. Voor mijn fractie
is het van groot belang dat de invoering van de
ov-chipkaart niet met oneigenlijke prijsstijgingen gepaard
gaat. Ik dien daarom de volgende motie in.

De vergadering wordt van 13.47 uur tot 13.57 uur
geschorst.
Motie

©

De Kamer,
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. Als je de
staatssecretaris beluistert, dan krijg je af en toe de indruk
dat zij de afgelopen weken een slachtoffer is van de
problemen met de consumentenorganisaties en niet een
handelende bestuurder. Ik moest denken aan de heer
Tjeenk Willink, die jaar in, jaar uit waarschuwt voor het
ontstaan van een bureaucratische bedrijfsmatige
tussenlaag tussen bestuur en burgers die volgens een
eigen logica opereert, zich niet verantwoordt en
oncontroleerbaar en volstrekt zelfstandig is. Het is een
groot probleem in de moderne politiek en ik ben van
mening dat de staatssecretaris daar tot op zekere hoogte
echt last van heeft. Het gaat om regie zonder bevoegdheden en zonder gezag, dat voeg ik er wel aan toe.
Ik ben van mening dat het ’’ov-chipkaartgebeuren’’,
zoals de staatssecretaris dat noemt, een pijnlijke
demonstratie van politieke en bestuurlijke onmacht is. Ik
geloof dat er bevoegdheden nodig zijn. Om die reden
dien ik de volgende motie in.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Nederlandse Spoorwegen de
ov-chipkaart aanvoeren als reden om retourtjes duurder
te maken en op termijn zelfs af te schaffen;
constaterende dat ook het reizen in het stads- en
streekvervoer op verschillende trajecten duurder uitvalt
door de introductie van de ov-chipkaart;
overwegende dat het draagvlak voor de ov-chipkaart
ondermijnd wordt door een systeemwijziging te
koppelen aan een tariefwijziging;
spreekt uit dat de introductie van de ov-chipkaart, los van
de reguliere tariefsverhogingen, niet mag leiden tot
verdere tariefsverhogingen voor individuele reizigers,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Halsema en Roemer. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 242 (23645).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. De SP-fractie

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

25 september 2008
TK 6

6-342

Halsema
dient nog een motie in over de situatie in Rotterdam. Ik
kan alvast zeggen dat ik mij daar zeer bij aansluit.

een succesvolle invoering van een ov-chipkaart over te
nemen van decentrale overheden en vervoerbedrijven;

©

verzoekt de regering voorts om met een plan te komen
voor een geleidelijke invoering van een ov-chipkaart die
de belangen van de reiziger centraal stelt;

De heer Roemer (SP): Voorzitter. De onmacht van de
staatssecretaris wordt tijdens de debatten keer op keer
groter en zichtbaarder. Dat doet mij pijn. De staatssecretaris verschuilt zich voortdurend achter anderen en dat
doet mij nog veel meer pijn.
Wij hadden gehoopt dat er met dit debat veel meer
aandacht aan het openbaar vervoer zou worden besteed
en dat er vooruitgang te zien zou zijn. Wij laten nu een
grote kans liggen. Het is een reizigersvriendelijke en
goede ov-chipkaart. Het vertrouwen in deze kaart
verdwijnt op straat als sneeuw voor de zon. De toegankelijkheid voor blinden wordt niet gegarandeerd en de
tarieven worden hoger. Ik kan het lijstje nog wel een keer
noemen. Dit doen we al vijf jaar zo, met alle kosten van
dien. De SP-fractie betreurt dat zeer.
Er moet veel meer gebeuren. Er moet inderdaad
verantwoordelijkheid genomen worden. Als dat niet
voldoende gebeurt, moeten wij daar hier afspraken over
maken. Alleen dan kunnen wij er met elkaar voor zorgen
dat er iets van deze ov-chipkaart gemaakt gaat worden.
Ik heb twee moties. De al door mevrouw Halsema
aangekondigde motie over Rotterdam en een motie over
die verantwoordelijkheden.

verzoekt de regering, de mogelijke extra kosten van een
dergelijk plan inzichtelijk te maken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Roemer en Halsema. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 244 (23645).
©
De heer De Krom (VVD): Voorzitter. Het debat van
vandaag deed mij een beetje denken aan de Titanic. De
ijsberg is in zicht en kapitein Huizinga heeft de deur op
slot gedaan en zegt: ik kan het eigenlijk ook allemaal niet
helpen, val mij niet lastig en die ijsberg had daar
helemaal niet mogen liggen. En intussen speelt het
coalitieorkestje rustig door.
Als het niet kan zoals het moet, moet het maar zoals
het kan. Daarom dien ik de volgende motie in.

Motie

Motie

De Kamer,

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering om heldere criteria te formuleren op
basis waarvan de regering voldoende draagvlak voor het
afschaffen van de strippenkaart denkt af te leiden;

overwegende dat de regie van de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat inzake het ov-chipkaartproject
onvoldoende merkbaar is c.q. nog niets concreets heeft
opgeleverd;

verzoekt de regering voorts om de strippenkaart in
Rotterdam niet af te schaffen voordat een onafhankelijk
tevredenheidsonderzoek onder alle bezitters van een
ov-chipkaart de reizigersacceptatie onomstotelijk heeft
aangetoond en de problemen met toegankelijkheid voor
alle groepen reizigers zijn opgelost,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Roemer en Halsema. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 243 (23645).

overwegende dat het project daardoor verder in de
vertraging c.q. versukkeling dreigt te geraken en dat dit
zeer onwenselijk is;
verzoekt de regering, het ov-chipkaartproject onder
verantwoordelijkheid van de minister van Verkeer en
Waterstaat te brengen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
De Krom en Madlener.

De Kamer,

De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter. Is deze motie
wel ontvankelijk? De verdeling van de portefeuilles is een
zaak van de regering. Daar heeft de Kamer niets over te
zeggen.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter: Het is een verzoek aan de regering.

overwegende dat aan de elf overeengekomen uitgangspunten uit 2005 en de eisen die worden gesteld aan de
veiligheid van deze ov-chipkaart nog niet is voldaan;
verzoekt de regering, de eindverantwoordelijkheid voor

De heer Cramer (ChristenUnie): Nee, het is geen verzoek
aan de regering. Als ik goed heb geluisterd, zegt de heer
De Krom dat de portefeuille overgepakt moet worden. Hij
verzoekt de regering niet om daarnaar te kijken. Ik
beluister een stellige formulering.

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

Motie

Ov-chipkaart

6-343

De Krom
De voorzitter: Er staat: verzoekt de regering, het
ov-chipkaartproject onder verantwoordelijkheid van de
minister van Verkeer en Waterstaat te brengen. Dat
betekent dat de regering dat verzoek kan honoreren of
niet.
Naar mij blijkt, wordt de indiening van deze motie
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 245 (23645).
De heer Van der Ham (D66): Dit is toch eigenlijk een
motie van wantrouwen? Als je opschrijft dat een deel
van de portefeuille, een groot deel van de portefeuille
moet worden weggehaald bij de staatssecretaris, zullen
wij daar volgens mij vanmiddag over moeten stemmen.
Ik kan die motie niet anders interpreteren.
De heer De Krom (VVD): Het interesseert mij eigenlijk
niet welke staatsrechtelijke invulling aan deze motie
wordt gegeven. Het is in ieder geval niet een motie van
aanbeveling. Daar wil ik helder over zijn. Ik zei echter al:
als het niet gaat zoals het moet, moet het maar zoals het
gaat. Dit is een mogelijkheid om het gezag van het
ministeriële ambt in te zetten om dit project vlot te
trekken. Dat is de bedoeling van deze motie, niet meer
en niet minder. Ik kan mij wel voorstellen dat er fracties
zijn die daar enige vertaling aan zullen geven, maar er
staat precies wat er staat en de bedoeling van de motie
is glashelder.
De heer Van der Ham (D66): Ik vind het een beetje
flauw, want eigenlijk moet ik dit interpreteren als een
motie van wantrouwen. Dien dat dan in en kijk of daar
draagvlak voor is. Ik vind het heel creatief hoor van de
heer De Krom...
De heer De Krom (VVD): Ja, dat vond ik zelf ook.
De heer Van der Ham (D66): Dat dacht ik al. Gelukkig
kunnen wij er beiden goed om lachen, maar wij weten
waar dit op neer komt.
De heer De Krom (VVD): De heer Van der Ham komt uit
de kunstenaarsscene en ik weet dat hij creativiteit weet
te waarderen.
De heer Roemer (SP): Is de heer De Krom niet bang dat
wij zo van de regen in de drup vallen?
De heer De Krom (VVD): Als ik moet kiezen tussen lopen
in een zware regenbui of onder donkere wolken dan kies
ik toch liever voor de donkere wolken.
De heer Van der Ham (D66): Ik begrijp het niet.
De heer De Krom (VVD): Mijnheer Van der Ham, daar
hebt u wel vaker last van. Dus daar trek ik mij even niets
van aan.
De voorzitter: De heer Van der Ham had het woord niet.
De heer De Krom (VVD): Die had het woord niet,
inderdaad.
Voorzitter. Ik wil graag overgaan tot het indienen van
een tweede motie.

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de ervaringen van reizigers met de
ov-chipkaart in Rotterdam overwegend positief zijn;
overwegende dat het lange tijd naast elkaar bestaan van
twee systemen niet alleen hoge extra kosten met zich
brengt, maar ook het gebruik van de ov-chipkaart als
sociaal veiligheidssysteem in het openbaar vervoer
verhindert, waardoor zwartrijden niet optimaal kan
worden bestreden;
verzoekt de regering, het verzoek van de gemeente
Rotterdam om de strippenkaart binnenkort uit de roulatie
te nemen positief te beoordelen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
De Krom en Roefs. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 246 (23645).
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik heb een vraag over
de indiening van deze motie. Drie à vier dagen nadat de
consumentenorganisaties het vertrouwen hebben
opgezegd in de invoering van de ov-chipkaart en nadat
de Rotterdamse consumentenorganisaties hebben laten
weten het verzoek om de strippenkaart uit de roulatie te
nemen niet te steunen, duwt u ze dit nu toch door de
strot, begrijp ik.
De heer De Krom (VVD): Ik ben het ook niet eens met de
argumenten van de consumentenorganisaties. Ik heb
deze week een aantal malen ook heel goed geluisterd
naar de wethouder in Rotterdam die in de media
uitvoerig in debat is geweest, onder andere met
reizigersorganisatie ROVER. Ik vond de argumenten om
die twee systemen niet te lang naast elkaar te laten
bestaan overtuigend. Ik zou het dus een heel slecht
signaal vinden, zowel van deze Kamer als van de
staatssecretaris, als het uit de roulatie nemen van de
strippenkaart in Rotterdam ook weer naar voren wordt
geschoven, met als gevolg dat dit ook weer tot niets
leidt. Laten wij even de feiten op een rijtje zetten.
Mevrouw Roefs heeft deze vanmorgen overigens al
uitstekend verwoord. De klanttevredenheid over de
werking van de ov-chipkaart in het Rotterdamse
proefproject is overwegend positief. Als wij ermee verder
willen moeten wij de ov-chipkaart ook in een standaloneversie uitproberen. Het gebruik van twee systemen naast
elkaar brengt veel extra kosten met zich. Dat moet u zich
goed realiseren, mevrouw Halsema. En ten slotte, als je
van het zwartrijden in Rotterdam af wilt, betekent dit dat
je zo snel mogelijk van de strippenkaart af moet, want
dan kan er optimaal gebruik worden gemaakt van de
poortjes. De RET in Rotterdam en de Rotterdamse
gemeenteraad schreeuwen moord en brand: help ons het
zwartrijden te bestrijden. Daarvoor is invoering van de
ov-chipkaart gewoon nodig.

25 september 2008
TK 6

6-344

De Krom
De heer Madlener (PVV): Ik hoop dat de heer De Krom
het met mij eens is dat zwartrijden op diverse manieren
kan worden bestreden, bijvoorbeeld door de chipkaart;
dat zal iets helpen. Maar wat vindt hij ervan dat je geen
beveiliger of controleur tegenkomt als je ’s avonds in de
Rotterdamse metro zit? Je voelt je moederziel alleen en
als er iets gebeurt, sta je er echt alleen voor. Er ligt een
aangenomen PVV-motie waarin om beveiliging wordt
gevraagd, juist in de metro, waarin zoveel wordt
zwartgereden. Zouden wij ons er niet beter op kunnen
richten dat deze motie wordt uitgevoerd?
De heer De Krom (VVD): Vorige week hebben wij nog
uitvoerig gesproken over sociale veiligheid in het
openbaar vervoer. Vorige week is er ook een motie
aangenomen waarin de regering werd gevraagd om een
lik-op-stukbeleid te voeren. Eerder dit jaar heb ik in een
debat over sociale veiligheid gezegd: grijp ze, pak ze,
lik-op-stukbeleid enzovoort. De ov-chipkaart is dus een
deel van de instrumenten die kunnen worden ingezet om
zo snel mogelijk de veiligheid in het openbaar vervoer te
verbeteren, mijnheer Madlener. Wie weet gaat dat
lukken; dat hoop ik. Dan kunt u ook een keer met het
openbaar vervoer reizen en dan kunt u de auto uit!
De heer Madlener (PVV): Ik help u dat hopen. Ik hoop
inderdaad dat het voor iedereen veilig wordt in het
openbaar vervoer en dat je ’s avonds in de metro niet
meer denkt: laat ik maar niet gaan, want ik sta er alleen
voor. Ik begrijp dat de VVD-fractie ons steunt in de
oproep om beveiligingspersoneel juist in de metro in te
zetten, waar dat nu nog niet gebeurt. Verder begrijp ik
dat u dat ook een effectieve manier vindt om zwartrijden
aan te pakken. Op die weg kunnen wij dus voortgaan, als
de invoering van de ov-chipkaart toch te lang gaat duren.

men, zal ik het ertoe leiden dat de procedure alsnog
wordt gevolgd.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. Ik wil even
helder hebben wat de heer De Krom hiermee hoopt te
bereiken. Volgens mij betekent dit alleen maar dat de
Kamer er vaker over vergadert. Als ik naar de stukken
van de afgelopen jaren kijk, is het niet zo dat er weinig
over wordt vergaderd, maar juist enorm veel, alleen leidt
het nergens toe.
De heer De Krom (VVD): Ik denk dat dit kan helpen om
er minder over te vergaderen, maar op een veel
gestructureerdere manier. De regeling grote projecten
betekent dat de Kamer structureel informatie krijgt en
dan niet frequenter, misschien zelfs minder frequent,
maar op een veel betere manier over de voortgang van
dit project kan vergaderen.
De voorzitter: Wij vragen de commissie daarover
advies. Dat is de normale gang van zaken.
De heer De Krom (VVD): Voorzitter. Ik ben graag bereid
om de motie aan te houden totdat wij overleg met de
commissie hebben gehad. De intentie van de VVD-fractie
is in ieder geval helder. Ik trek de motie niet in, maar dan
houd ik deze wel aan.
De voorzitter: Dat hoeft ook niet. U mag deze ook in
stemming brengen, dan doe ik het daarna. Kiest u maar,
ik merk het wel.
©

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid De
Krom. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 247 (23645).
U kent de procedure dat een dergelijk verzoek eigenlijk
via de commissie moet? Als de motie wordt aangeno-

De heer Van der Ham (D66): Dames en heren, collega’s.
Het was deze week een beetje een defilé van manken.
Gisteren hadden wij de minister van VROM, straks
hebben wij de minister van Defensie, de heer Van
Middelkoop, en vandaag is het Tineke bashen. Ik vind de
onderbouwing voor deze exercitie eerlijk gezegd toch
wat mager. De minister voor Milieu en de minister van
Defensie gaven echt aanleiding tot stevige kritiek, maar
ik denk dat de onderbouwing hier mager is.
Het is waar dat wij als parlement een beetje spartelen
met het feit dat wij heel veel van de bevoegdheden en
de regie hebben uitbesteed aan anderen, zoals de lagere
overheden. Daar worstelen wij een beetje mee, want als
er wat mis gaat, kunnen wij deze staatssecretaris niet op
alles aanspreken. Je kunt er een heel lang debat over
voeren of dat wel verstandig is. Mevrouw Halsema had
het net al over de opmerkingen van de heer Tjeenk
Willink over de wenselijkheid om meer dingen op
afstand van de rijksoverheid te zetten. Als je dat niet zou
doen, zou je in het parlement over meer zaken kunnen
discussiëren. Wij hebben ook een debat over marktwerking gevoerd, maar dat is niet het debat dat wij hier
voeren. Wij hebben een aantal afspraken gemaakt over
het ov-project en daar hebben wij ons als parlement een
beetje consistent in te gedragen.
Ik vind overigens wel dat er reden tot zorg is, maar die
zorg hoor ik ook bij de staatssecretaris. Een van de
dingen waarover ik mij echt zorgen maak, zoals ik bij
interruptie heb gezegd, is de positie van blinden en
slechtzienden. Zij wachten al heel lang op uitsluitsel. Zij
hebben als perspectief dat het openbaar vervoer pas
over 25 jaar is aangepast aan hun beperkingen. Omdat

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

De heer De Krom (VVD): Ik hoop dat de PVV-fractie het
standpunt van de fracties van de VVD en de Partij van de
Arbeid ondersteunt, namelijk dat het in het belang is van
de veiligheid om die twee systemen niet te lang naast
elkaar te laten bestaan. Als de sociale veiligheid de heer
Madlener aan het hart gaat, hoop ik van harte dat hij dat
in ieder geval wel steunt.
Dan kom ik op mijn laatste motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat met het ov-chipkaartproject grote
bedragen aan overheidsgeld gemoeid zijn;
besluit, de regeling grote projecten van toepassing te
verklaren op het ov-chipkaartproject,
en gaat over tot de orde van de dag.

Ov-chipkaart

6-345

Van der Ham
deze groep bungelt tussen de staatssecretaris en de
ov-bedrijven, denk ik dat de staatssecretaris hieraan
prioriteit moet geven en dit punt hoog op de agenda van
het overleg met de consumentenorganisaties en de
ov-bedrijven moet zetten. Daarom dien ik de volgende
motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat blinden en slechtzienden een aantal
knelpunten ondervinden ten aanzien van het
ov-chipkaartsysteem, daar zijnde:
- het niet kunnen lezen van de informatie bij ingangspoorten en uitgangspoorten;
- het niet kunnen lezen van het saldo op de ov-chipkaart;
- het niet kunnen controleren wat de reis heeft gekost;
- het niet kunnen bedienen van de oplaadapparatuur;
van mening dat deze knelpunten behoren te worden
opgelost;
verzoekt de regering, voor november 2008 afspraken te
maken met de verschillende partners over het oplossen
van bovenstaande knelpunten en deze afspraken aan de
Kamer te presenteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 248 (23645).
De heer Van der Ham (D66): Ik realiseer me bij deze
motie dat het natuurlijk nooit een resultaatsverplichting
kan zijn. Er wordt gevraagd om een focus van de
staatssecretaris bij het overleg met de consumentenorganisaties en de andere organisaties waarmee zij om
de tafel zit, om juist op dit punt zo snel mogelijk
helderheid te laten ontstaan.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik heb u nog nooit
eerder in deze hoedanigheid gezien: als een soort
voetbalcommentator die zegt dat het allemaal heel erg
goed is gegaan nadat we de zoveelste wedstrijd hebben
verloren. Ik heb nog de volgende vraag. U zegt: het is nu
eenmaal zo, wij hebben onszelf wat op afstand gezet.
Daar bent u zelf medeverantwoordelijk voor. U weet dat
mijn fractie daarin anders heeft geopereerd. U kunt daar
ook een mening over hebben. Die hebben wij meestal als
parlementariërs. U bent er blij mee dat de rijksoverheid
op afstand is gezet. U vindt het goed dat er een soort
bestuurlijke modder is ontstaan van zelfstandige
marktpartijen en decentrale overheden. Dan moet u dat
ook verdedigen!

mensen die zeggen: wij moeten als rijksoverheid de
Noord/Zuidlijn terugpakken. Dat is zo’n groot en
belangrijk project en Amsterdam is een belangrijke stad.
Dat moet juist niet aan de gemeente Amsterdam worden
overgelaten, want dat kan de stad niet aan. Ik ben daar
geen voorstander van. Er zijn inderdaad grote problemen
bij de Noord/Zuidlijn, maar de rijksoverheid zou in eerste
instantie geen eigenaar van dat probleem moeten
worden.
De ov-chipkaart is ingebed in heel veel lokale
structuren. De ov-bedrijven zeggen: laat het ons nu
gewoon doen, wij hebben veel meer verstand van
vervoeren dan de rijksoverheid, dan het ministerie van
Verkeer en Waterstaat. Ik vind die redenering op zichzelf
logisch. Wij moeten niet vanuit het ministerie van
Verkeer en Waterstaat en vanuit deze Kamer tot op
detailniveau dat soort dingen bepalen. Dat moeten wij
juist aan de marktpartijen en aan de lokale overheden
overlaten. En dat er dan in de weg daarnaartoe allerlei
hobbels en bobbels zijn en dat er mensen zijn die boos
van de onderhandelingstafel weglopen, dat gebeurt nu
eenmaal. Daar vind ik helemaal niks geks aan. Dat
gebeurt nu eenmaal in dit soort processen.
Wij moeten ons als Kamer een beetje inhouden en niet
op elk moment dat er op detailniveau sprake is van een
crisis zeggen: nu moet de rijksoverheid alsnog ingrijpen.
Wij hebben immers van tevoren gezegd dat het gewoon
aan de markt en de lokale overheden moet worden
overgelaten.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik heb niet naar uw
mening over de Noord/Zuidlijn gevraagd. Er is ook wel
een klein onderscheid, want die loopt niet door heel
Nederland. Gelukkig niet! Ik vraag wat u hiervan vindt.
Wij hebben het hier niet over details. Dat is allemaal veel
te makkelijk. Alle consumentenorganisaties zijn weggelopen uit het overleg, vanwege prijsstijgingen, vanwege de
afschaffing van de strippenkaart. Het gaat gewoon om
grote kwesties die het publieke belang direct raken. Vindt
u dat allemaal details die verder kunnen worden
overgelaten aan de marktpartijen of bent u bereid om
bijvoorbeeld te erkennen dat hier gewoon een grote fout
is gemaakt door het parlement?
De heer Van der Ham (D66): Ik vind helemaal niet dat
nu zou kunnen worden gezegd dat het parlement daarin
per definitie een fout heeft gemaakt. Helemaal niet! Ik
vind het heel terecht dat wij aan lokale overheden en
marktpartijen overlaten hoe zo’n project wordt uitgevoerd. Zij moeten dat project immers uiteindelijk
uitvoeren. Daar kom ik dus helemaal niet van terug. Dat
er problemen zijn, dat wij misschien aan het eind van de
invoering zouden kunnen zeggen dat er op bepaalde
punten iets zou moeten worden veranderd, dat kunnen
wij altijd nog zien.

De heer Van der Ham (D66): Je kunt het altijd achteraf
bekijken. Als het hele project straks is afgerond, kan
worden bezien of zo’n soort project nog een keer op deze
manier zou moeten worden georganiseerd. Het lijkt me
altijd verstandig om te evalueren. Er zijn echter ook

De heer Madlener (PVV): Het einde is nog helemaal niet
in zicht. Wij zitten nu ergens tussen het begin en het
einde in en wij kunnen nu nog bijsturen. Wij kunnen nu
wel constateren dat er zaken verkeerd zijn gegaan. Ik
vind uw houding er toch één van: ik kijk ernaar, ik zie het
misgaan, maar ik ga lekker niks doen. Maar wij hebben
wel het geld van de belastingbetalers te beheren. Dat
heeft deze staatssecretaris te doen. Ik vind dat u er te
veel bij staat te kijken, dat u een houding heeft van ’’het
zijn toch mijn centen niet’’. Ik constateer dat de belangen

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

Ov-chipkaart

6-346

Van der Ham
van de reiziger en van de belastingbetaler bij D66 in heel
slechte handen zijn.
De heer Van der Ham (D66): Dat is natuurlijk onzin. Wij
hebben als parlement ermee ingestemd dat een groot
deel van het belastinggeld naar het ov-chipkaartproject
gaat. Dat is belangrijk voor de consumenten en voor de
gebruiksvriendelijkheid van het openbaar vervoer. Het is
waar dat sommige kaartjes duurder zullen worden, maar
er zijn ook kaartjes die aanzienlijk goedkoper zullen
worden. Daar moet ook op gefocust worden. Wat dat
betreft, zitten er ongelooflijk veel voordelen aan het
ov-chipkaartsysteem. In ben in eerdere debatten ook zeer
kritisch geweest over het traject aan de voorkant, over de
EGI-status en dat soort zaken. Ik ben toen zeer kritisch
geweest in de richting van de staatssecretaris en met
name in de richting van haar ambtsvoorganger mevrouw
Peijs. Nu zitten wij in dit traject. Ik vind dat de staatssecretaris haar regie over die partijen op een aantal punten
zou moeten focussen. Daar heb ik zojuist een motie over
ingediend, want daar maak ik mij zeer ongerust over. Dat
vraag ik aan de staatssecretaris, maar de meerderheid
van het parlement heeft dit systeem gekozen. Mag dan
ook enige consistentie van het parlement worden
gevraagd? Wat dat betreft, is dit een beetje spartelen in
eigen vocht.
De heer Madlener (PVV): Ik ben het ermee eens dat er
consistentie mag worden gevraagd, maar dat houdt wel
ergens op. Als honderden miljoenen aan belastinggeld
verloren dreigen te gaan aan dit mislukte project, hebben
wij de taak om in te grijpen. Ik vind dat u het op dit punt
te veel laat afweten.
De heer Van der Ham (D66): Het is nog lang niet
mislukt. Sterker nog: ik denk dat het over een paar jaar
heel erg goed gaat werken. Ik hoop dat men in Rotterdam snel aan de slag kan gaan met de ov-chipkaart en
het uitfaseren van de strippenkaart. Ik zal dus mijn steun
geven aan die motie. Ik denk dat er heel veel voordelen
aan zitten. Ik verzeker u dat er straks in Rotterdam, als
wij dat gaan doen, ongetwijfeld kinderziektes zullen
opduiken. Gaan wij dan weer een spoeddebat aanvragen? Gaan wij dan weer zeggen dat de staatssecretaris
een hokje moet aanpassen? Laten wij dat alsjeblieft niet
doen. Dat is het ingroeiproces van dit soort grote
projecten. Laten wij een wat langere adem hebben dan
vijf minuten na het lezen van De Telegraaf.

van 30 mei, inclusief een snelle maar verstandige
beslissing over het afschaffen van de strippenkaart in
Rotterdam. Bij de volgende stappen moet de staatssecretaris zich vooral laten leiden door haar eigen uitspraak
aan het begin van haar bijdrage: ’’De zorgen van de
consumentenorganisaties zijn ook mijn zorgen.’’
Ik vind dat de hoeveelheid moties het vereiste aantal
heeft bereikt. Ik zal zelf dus geen motie indienen.
De heer Roemer (SP): U had het even over Rotterdam. U
zei dat het rapport van de commissie-Kist en een brief
nog komen. U wilt zorgvuldigheid. In uw eerste termijn
zei u ook dat er vooral geen haastige beslissingen
moeten worden genomen. Mag ik dan aannemen dat u
de motie die ook door uw coalitiepartner mevrouw Roefs
is ondertekend en die de regering verzoekt om het
voornemen van de gemeente Rotterdam om de
strippenkaart binnenkort uit de roulatie te nemen,
positief te beoordelen, niet zult steunen?
De heer Mastwijk (CDA): Ik ken de argumenten van
degenen die in Rotterdam graag voort willen. De heer De
Krom heeft een aantal van die argumenten genoemd. Ik
ken ook tegenargumenten. Volgens mij heb ik de
staatssecretaris in eerste termijn horen zeggen – als dat
niet juist is, vernemen wij dat van haar in tweede
termijn, want zij zal op die motie reageren – dat wij
binnen een aantal weken van haar vernemen hoe zij
denkt om te gaan met het afschaffen van de strippenkaart in Rotterdam. Afhankelijk van het antwoord van de
staatssecretaris heb ik op dit moment het idee dat ik mijn
fractie zal voorstellen om de motie niet te steunen, maar
de reactie van de staatssecretaris komt dus nog.
©

De heer Mastwijk (CDA): Mevrouw de voorzitter. Ik dank
de staatssecretaris voor haar beantwoording in de eerste
termijn. In de eerste termijn heb ik uitgebreid aandacht
besteed aan de brief van 30 mei, de inhoud van die brief
en de tijdlijn die daar min of meer bij hoort, want de
CDA-fractie vindt dat in die brief verstandige dingen
staan.
Over een paar weken krijgen wij van de staatssecretaris een update, een herschreven versie van de brief van
30 mei, die op een aantal punten is ingevuld. Hopelijk
wordt die brief vergezeld door het rapport van de
commissie-Kist, met een weloverwogen oordeel van de
staatssecretaris daarover. De CDA-fractie vindt dat de
staatssecretaris de dingen die zij vanaf heden gaat doen,
zou moeten doen langs de verstandige lijn van de brief

Mevrouw Roefs (PvdA): Voorzitter. Over veertien dagen
komt het rapport van de commissie-Kist en er komt een
geactualiseerd actieplan. Wij zullen dan vast weer met
elkaar daarover spreken en de voortgang vernemen. De
PvdA-fractie zal de positie van de reiziger nauwlettend in
de gaten houden. De staatssecretaris heeft ons overigens
nogmaals verzekerd dat ook zij dat zal doen.
De PvdA-fractie beschouwt de motie van de heer De
Krom als een motie van wantrouwen en wil dus graag
dat daar vandaag nog over wordt gestemd.
Ik kom te spreken over de motie over Rotterdam. Er is
een mailtje rondgegaan dat het PROV, het regionale
ROCOV van Rotterdam, het uitzetten van de strippenkaart
in Rotterdam niet steunt. Ik maak even duidelijk hoe dat
in elkaar zit. De wensen van de organisaties voor
Rotterdam zijn ingewilligd en uitgevoerd. Natuurlijk blijft
de generieke opvatting van het PROV bestaan. Die is
voor een duaal stelsel en tegen overgang van zone- naar
kilometerbeprijzing. Dan kan ik mij heel goed voorstellen,
gezien de twee generieke bezwaren, dat deze organisatie
in dit geval ’’nee’’ zegt.
ROVER heeft erkend dat de RET en de stadsregio de
omzetting van zone- naar kilometerbeprijzing adequaat
en budgetneutraal hebben ingevoerd. De RET heeft
eergisteren nog overleg gehad met Viziris. Viziris heeft
meegedacht en meeontwerpen. Het heeft zelfs de
Vizirisprijs aan de RET gegeven. Geleidestrepen zijn
aangebracht. Hier en daar is het nog niet helemaal in
orde. Voor eind januari is dat wel het geval. Zo geef ik
invulling aan het mailtje.

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

©

Ov-chipkaart

6-347

Roefs
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Laat ik zeggen dat de
heer Van der Ham niet de enige is met creatief talent. Ik
heb het mailtje bij me. Daarin staat dat het PROV, mede
namens ROVER en ANWB, vindt dat de strippenkaart in
Rotterdam niet uitgezet mag worden. Niks algemeen,
generiek, duaal of welk jargon dan ook. Het staat er vrij
helder.
Mevrouw Roefs (PvdA): Laat ik duidelijk zijn. Er zijn
groepen in de Nederlandse samenleving, waaronder
ROVER, die de strippenkaart nooit weg willen hebben.
Dat willen zij dus in Rotterdam ook niet. In de gemeenteraad in Rotterdam wil alleen GroenLinks dat ook. Alle
andere partijen willen wat anders. Ik sta hier natuurlijk
ook als woordvoerder van de PvdA-gemeenteraadsleden
in Rotterdam. Die hebben de zaak heel goed bekeken.
Wij willen dat de stap gezet wordt.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voor alle duidelijkheid,
u staat hier niet namens de Rotterdamse gemeenteraad.
U hebt een zelfstandige verantwoordelijkheid, die ook
kan indruisen tegen de opvattingen van uw lokale
collega’s. GroenLinks heeft het echter inderdaad als
enige begrepen in Rotterdam. Wat? Van de heer Roemer
moet ik zeggen de SP ook. De oppositie is dus wat groter
dan mevrouw Roefs suggereert. Ik vind het opvallend dat
mevrouw Roefs de kritiek van consumentenorganisaties
bagatelliseert.
Mevrouw Roefs (PvdA): Dat doe ik niet.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Dat doet u wel. U zegt
dat ROVER altijd tegen uitzetten van de strippenkaart is.
Onder deze mail staat ook de ANWB.
Mevrouw Roefs (PvdA): ...
Mevrouw Halsema (GroenLinks): De ANWB staat er wel
onder, net zoals de regionale consumentenorganisatie.
De belangen en opvattingen daarvan schuift mevrouw
Roefs terzijde. Tegelijkertijd beweert zij hier met droge
ogen het consumentenbelang te verdedigen. Dat gaat
niet goed samen.
Mevrouw Roefs (PvdA): Ik heb overduidelijk gezegd wat
ik belangrijk vind bij het consumentenbelang. Dat gaat
over gemak, tarieven en privacy. Een ding is duidelijk: wij
willen het duale stelsel niet eindeloos laten voortbestaan.
Er zijn echter enige consumentenorganisaties die dat wel
willen. De meerderheid van de consumentenorganisaties,
de gemeenteraad in Rotterdam en de Kamer willen dat
niet.
De heer Mastwijk (CDA): Ik heb in tweede termijn
gesproken over een hopelijk snelle doch weloverwogen
beslissing van de staatssecretaris over Rotterdam.
Mevrouw Roefs dient samen met de heer De Krom een
motie in. Betekent dit dat zij iets terug willen nemen van
de bevoegdheid van de staatssecretaris? Ik heb in mijn
eerste termijn uitgebreid, nadrukkelijk en indringend over
die bevoegdheid gesproken.
Mevrouw Roefs (PvdA): Nee, zeker niet. De staatssecretaris kan dit natuurlijk beschouwen als een heel
uitdrukkelijke uitnodiging om positief te adviseren, maar
in de motie staat ’’binnenkort’’ en ik heb aan de

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

staatssecretaris gevraagd hoeveel tijd zij nodig heeft om
te beslissen.
©
De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter. In dit debat is
opnieuw gedemonstreerd hoe lastig het kennelijk voor
de Kamer is om zichzelf in zelfgenomen besluiten serieus
te nemen en dan ook de consequenties daarvan te
aanvaarden. Uiteindelijk is het wel een democratisch
besluit geweest om de uitvoering neer te leggen bij
vervoerders en decentrale overheden.
De staatssecretaris geeft aan dat de gesprekken met
de consumentenorganisaties snel plaatsvinden –
waarvoor dank – en dat zij zich vol inzet om de door hen
geagendeerde problemen via de regiegroep op te lossen.
Het is dan ook altijd de inzet geweest van de fractie van
de ChristenUnie om de consumenteneisen heel serieus
te nemen. De staatssecretaris heeft dat bij aanvang van
het debat helder en duidelijk geformuleerd.
Ik zie de ’’portefeuillemotie’’ van de VVD-fractie niet
als een vrijblijvend verzoek en ik verzoek daarom om er
vandaag nog over te stemmen.
©
De heer Madlener (PVV): Voorzitter. Is de politiek
slimmer dan de consumentenorganisaties? Wel als ik de
woordvoerster van de PvdA-fractie mag geloven. Zij weet
beter dan de consumentenorganisaties wat goed is voor
de reiziger. Ik waag dat te betwijfelen. Consumentenorganisaties zijn heel goed in staat om te beoordelen of
die kaart uiteindelijk goed is voor de veiligheid en het
openbaar vervoer in Rotterdam. Ik benadruk daarom dat
het advies van de consumentenorganisaties voor de
PVV-fractie zeer zwaar weegt. Het is spijtig dat de
PvdA-fractie zich hier zo autoritair opstelt en zich boven
de reiziger verheven voelt.
Mijn fractie heeft in het verleden al aangegeven geen
vertrouwen te hebben in deze staatssecretaris als het
gaat om dit proces. Daarom heb ik de motie van de heer
De Krom, die beoogt het proces over te laten aan een
andere en wellicht capabeler bestuurder, mede ondertekend. Dat doet niets af aan het feit dat mevrouw
Huizinga-Heringa een aardige mevrouw is. In het
speelveld dat wij allemaal heel ingewikkeld hebben
gemaakt, is zij echter niet in staat om goede keuzen te
maken. De regierol ontbreekt ook ernstig. Zij gaat over
het geld van de belastingbetaler. Zij moet dit project tot
een goed einde brengen en als zij constateert dat zij te
weinig bevoegdheden heeft, dan moet zij gelijk naar de
Kamer komen en vragen om meer bevoegdheden. Dan
krijgt zij die. Als zij dat niet doet, dan moet zij het doen
zoals het gaat en dat gaat niet goed. Ik reken haar op één
ding af: resultaten. De resultaten ontbreken en ik heb er
absoluut geen vertrouwen in dat het goed komt. Daarom
heb ik de motie van de heer De Krom mede ondertekend.
De heer Van der Ham (D66): Ik maak wel eens debatten
mee met u en de heer Eurlings, de minister van Verkeer
en Waterstaat. U zegt dan altijd dat hij geen daadkracht
heeft en dat hij niet opschiet. Nu wilt u deze portefeuille
met een motie overhevelen naar een ook niet zo
daadkrachtige minister. Misschien hebt u nog een
andere, wel daadkrachtige minister op het oog om hem

25 september 2008
TK 6

6-348

denken, gezien uw exposé van zojuist, dat u regie heeft
zonder bevoegdheden, dat het allemaal moeilijk is en dat
iedereen ’’ho, ho, ho’’ tegen u zegt, snap ik deze reactie
echt niet.

Mevrouw Halsema (GroenLinks)
© M. Sablerolle – Gouda

aan te kunnen geven, de heer Donner of de heer Plasterk
of zo?
De heer Madlener (PVV): Ik heb de heer Eurlings leren
kennen als een bestuurder die in ieder geval het hele
speelveld overziet en die zijn eigen bevoegdheden beter
lijkt te begrijpen dan deze staatssecretaris. Ik verkies
daarom inderdaad op dit moment de bestuurder Eurlings
boven de bestuurder Huizinga-Heringa.
De heer Van der Ham (D66): Ik concludeer uit uw
woorden dat u de heer Eurlings een daadkrachtig
bestuurder vindt? Dat zegt u eigenlijk. U trekt eigenlijk de
motie van wantrouwen die u vorige week nog tegen het
hele kabinet indiende, terug op de persoon Eurlings?
De heer Madlener (PVV): Ik kies voor de minst slechte
optie en dat is inderdaad om deze portefeuille, de
uitvoering van dit ingewikkelde chipkaartproject, in
handen te stellen van de heer Eurlings.
De heer Van der Ham (D66): Erg creatief allemaal. Ik
maak het niet vaak mee zo.
©
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. In tweede
termijn wil ik op de moties ingaan, want ik meen niet dat
er nadere vragen gesteld zijn. In de eerste motie van
mevrouw Halsema en de heer Roemer staat: verzoekt de
regering, met spoed in de Regeling nationale vervoerbewijzen openbaar vervoer de ov-chipkaart toe te voegen
aan de lijst met nationale vervoerbewijzen. De consequentie hiervan is het terugdraaien van decentralisatie,
omdat daarmee ook de tariefvrijheid, die met de
decentrale overheden is afgesproken, aan die overheden
ontnomen wordt. Om die reden ontraad ik aanneming
van deze motie.

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik heb in mijn
exposé net aangegeven dat ik de maximale regie heb en
dat ik die met gezag uitoefen. Dat heb ik gestaafd met
een aantal voorbeelden. Bij de motie gaat het erom dat
de tariefvrijheid, die aan de decentrale overheden is
toegezegd, wordt teruggedraaid. Alleen het tarief van de
ov-chipkaart is hierbij natuurlijk niet aan de orde.
Immers, hiermee komen wij aan het bouwwerk van de
decentralisatie, de gedachte dat decentrale overheden
over het hele gebied van het regionale openbaar vervoer
gaan. Daarom ontraad ik deze motie.
Voorzitter. Met de tweede motie van mevrouw
Halsema en de heer Roemer wordt uitgesproken dat de
introductie van de ov-chipkaart los van de reguliere
tariefverhogingen niet mag leiden tot verdere tariefverhogingen voor de individuele reiziger. Het woord
’’individueel’’ maakt het voor mij lastig, want er zullen
altijd reizigers zijn die duurder uit zijn en anderen die
goedkoper uit zijn. Het kan dus niet voor elke individuele
reiziger niet tot een tariefverhoging leiden. Afgesproken
is dat de tarieven gemiddeld niet mogen stijgen. Die
afspraak is gemaakt en blijft zo. Als het om de NS gaat,
houden wij elkaar aan de kaders van de concessie.
Als ik de motie zo mag lezen dat het woord ’’individuele’’ voor ’’reizigers’’ geschrapt wordt, is deze motie
een ondersteuning van het beleid. Anders moet ik die
ontraden.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Wat moet ik in de
motie schrappen?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: In het dictum van de
motie wordt gesproken over ’’individuele’’ reizigers. Dat
kan niet gegarandeerd worden. De afspraak is dat de
tarieven gemiddeld niet omhoog mogen gaan. Je kunt
niet voor iedere individuele reiziger garanderen dat het
tarief niet omhoog gaat. Voor sommigen zal het tarief
iets stijgen en voor anderen zal het dalen. Vandaar mijn
voorstel om het woord ’’individuele’’ te schrappen, want
dan is deze motie een ondersteuning van het beleid.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): De gemiddelde reiziger
bestaat niet. Het probleem is dat met de differentiatie die
wordt voorgesteld, bepaalde reizigers heel nare,
vervelende gevolgen gaan ondervinden van de
ov-chipkaart, terwijl vooraf is gezegd dat dit niet zou
gebeuren. Nu zegt u eigenlijk: als u toestaat dat het voor
sommige reizigers wel gaat gebeuren en voor anderen
niet, is het ondersteuning van het beleid. Wij willen nu
juist dat dit voor geen enkele reiziger leidt tot oneigenlijke prijsstijging.

Mevrouw Halsema (GroenLinks): Het klopt dat hiermee
de tariefvrijheid aan de decentrale overheden ontnomen
wordt, als het gaat over de ov-chipkaart. Eerlijk gezegd,
is dat ook precies de bedoeling. De bedoeling is immers
dat wij uw bevoegdheden weer wat vergroten. Ik zou

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De afspraak is dat bij
de invoering van de ov-chipkaart gekeken wordt naar
opbrengstneutraliteit van het decentraal ov. Dit betekent
dat de invoering van de ov-chipkaart niet mag leiden tot
wat u noemt oneigenlijke prijsstijgingen. Aangezien de
achterliggende structuur bij de ov-chipkaart echter
anders is dan die bij de strippenkaart, daar de prijzen op
een andere manier bepaald worden, is het niet te
voorkomen dat voor sommige reizigers op een bepaald

Tweede Kamer

25 september 2008
TK 6

Ov-chipkaart

6-349

Huizinga-Heringa
traject de prijs zal stijgen. Daar staat dan tegenover dat
die voor anderen zal dalen, want het gemiddelde moet
hetzelfde blijven. Het klopt dat de gemiddelde reiziger
niet bestaat.

beeld. Als je alleen de mensen bevraagt die de kaart
dagelijks gebruiken, krijg je geen eerlijk beeld. Als de
staatssecretaris zich daarachter verschuilt, is het
onderzoek niets waard.

Mevrouw Halsema (GroenLinks): De staatssecretaris zegt
dat dit niet te voorkomen is. Het is niet te voorkomen,
omdat de vervoerbedrijven de extra kosten afwentelen
op de reizigers.

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Het is geen kwestie
van verschuilen. Rotterdam voert een klanttevredenheidsonderzoek uit. Daar refereer ik aan. Ik
kwalificeer de motie als overbodig.
Dan de motie op stuk nr. 244 van de heer Roemer en
mevrouw Halsema. In de actualisatie van het aanvalsplan
zal ik aangeven op welke wijze de invoering van de
chipkaart vorm wordt gegeven. Ik neem niet de
eindverantwoordelijkheid voor dit project over. Dan
komen wij weer op de discussie die wij zojuist al hebben
gehad. Daarom ontraad ik de aanneming van deze motie.
Ik kom bij de motie op stuk nr. 245 van de leden De
Krom en Madlener. Het verschuiven van dossiers heeft
geen enkele invloed op het veranderen van bevoegdheden. In een democratische rechtsstaat gaat het natuurlijk
om de bevoegdheden die wij met elkaar hebben. Ik vind
wel dat de motie een compliment is voor de heer
Eurlings. Ik weet dat hij er wel eens aan twijfelt of hij wel
zo wordt gewaardeerd. Ik zal hem deze waardering van
de Kamer zeker overbrengen.
Dan de motie op stuk nr. 246 van de leden De Krom en
Roefs. Ik heb in eerste termijn aangegeven dat ik op
korte termijn een beslissing neem over het uit de roulatie
halen van de strippenkaart. Ik laat het oordeel over de
motie aan de Kamer over.

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Er is afgesproken
dat de vervoerbedrijven de extra kosten niet mogen
afwentelen op de reizigers. Dat is de overeenkomst die
wij hebben gesloten.
Mevrouw Roefs (PvdA): Voorzitter. Ik merk in de richting
van mevrouw Halsema op dat ik er heel erg van baal dat
zij net doet alsof wij de prijzen stiekem verhogen. Het
gaat hier om het gemiddelde tarief. Dat is een uitgangspunt waarover iedereen het eens is. Ik wil niet dat
mevrouw Halsema de indruk wekt dat wij de tarieven
stiekem verhogen. Het gaat om kilometers en zones. Dus
hebben wij afgesproken dat het gemiddeld gelijk moet
zijn. Daar is helemaal niets mis mee.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. Dan kom
ik te spreken over de motie op stuk nr. 243 van de heer
Roemer en mevrouw Halsema. Er zijn heldere criteria
wat dit betreft. Aan die criteria toets ik. In Rotterdam
wordt een klanttevredenheidsonderzoek gehouden. Wat
mij betreft is deze motie overbodig.
De heer Roemer (SP): Heeft de staatssecretaris in de
gaten wie er worden bevraagd?

De heer De Krom (VVD): Wanneer denkt de staatssecretaris, gehoord wat zij heeft gezegd, deze beslissing te
gaan nemen?

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De klanten.

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Over enkele weken.

De heer Roemer (SP): Specifieker graag.

De heer De Krom (VVD): Dan houd ik mijn motie aan. Ik
kijk even naar mijn collega Roefs; zij is akkoord. Wel met
de afspraak dat binnen een aantal weken... Hooguit drie?
Vier?

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik heb de indruk dat
bij een klanttevredenheidsonderzoek de klanten in
Rotterdam worden bevraagd.
De heer Roemer (SP): Dat klopt niet. Een deel van de
klanten wordt bevraagd. Er worden alleen maar vragen
gesteld aan klanten die een ov-chipkaart hebben en die
daadwerkelijk dagelijks gebruiken. Als zij tevreden zijn,
kan ik mij daar iets bij voorstellen. Ongeveer 75% van de
mensen heeft een ov-chipkaart, maar nog geen 40%
gebruikt de kaart. De resterende 35%, die de kaart wel
heeft, maar niet gebruikt, wordt niet bevraagd. Vindt de
staatssecretaris dat normaal?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik vind dit niet de
plek om in te gaan op de invulling van het klanttevredenheidsonderzoek in Rotterdam. Ik constateer dat
de klanttevredenheid wordt onderzocht in Rotterdam.
Daarmee is de motie wat mij betreft overbodig.
De heer Roemer (SP): Op die manier kun je dit heel
gemakkelijk wegschuiven. Zo kan de slager zijn eigen
vlees wel heel gemakkelijk keuren. Als wij een objectief
klanttevredenheidsonderzoek willen doen, moeten wij
aan iedereen die zo’n chipkaart heeft, vragen of men de
kaart gebruikt, zo ja, of men tevreden is, zo neen,
waarom men die niet gebruikt. Dan krijg je een eerlijk

Tweede Kamer

Ov-chipkaart

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Gaat u nog even
door.
De heer De Krom (VVD): Ik houd het op vier weken.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik kijk even opzij.
Vier is oké.
De heer De Krom (VVD): Afgesproken.
De voorzitter: Het is nog beter als u naar de voorzitter
kijkt.
De heer De Krom (VVD): Dan houd ik de motie aan.
De voorzitter: Op verzoek van de heer De Krom en
mevrouw Roefs stel ik voor, hun motie (23645, nr. 246)
van de agenda af te voeren.
Daartoe wordt besloten.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): De staatssecretaris zegt
nu dat zij over enkele weken een beslissing neemt, maar
zij zei in eerste termijn dat zij ook onderzoek zou gaan

25 september 2008
TK 6

6-350

Huizinga-Heringa
doen naar de nadelen van afschaffing. Ik wil nu wel
weten wat dit onderzoek dan behelst, omdat zij zo-even
het voorstel van de heer Roemer heeft afgekeurd.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. De heer
Roemer zei dat aan de bezwaren van de consumentenorganisaties niet tegemoet is gekomen. De vervoerders
in Rotterdam zeggen dat zij aan alle criteria voldoen en
dat zij alle bezwaren die de consumentenorganisaties
zien, hebben opgelost. Ik ga onderzoeken hoe dit zit en
op grond daarvan zal ik een beslissing nemen.
Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 247 over grote
projecten. Ik weet niet of de motie is aangehouden of
niet.
De heer De Krom (VVD): Ik stel voor, de motie aan te
houden in afwachting van het advies van het Presidium
hoe wij dit procedureel zouden kunnen regelen.
De voorzitter: Ja, en wij vragen dan weer advies aan de
commissie.
Op verzoek van de heer De Krom stel ik voor, zijn
motie (23645, nr. 247) van de agenda af te voeren.

stemmen, zodat ze van mijn agenda af zijn. De Kamer
kent mij toch?
De vergadering wordt van 14.50 uur tot 15.30 uur
geschorst.
Regeling van werkzaamheden
De voorzitter: Op verzoek van de heer Pechtold wordt
nu een extra regeling van werkzaamheden gehouden.
Het woord is aan de heer Pechtold.
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Ik verzoek u, het
verslag van het AO dat wij zojuist hebben gehouden over
de brief van de ministers van Defensie, van Justitie en
van Algemene Zaken op de plenaire agenda te plaatsen.
De voorzitter: Ik stel voor, dit VAO onmiddellijk te
houden nadat de minister in vak-K heeft plaatsgenomen.
Daartoe wordt besloten.
De vergadering wordt enkele minuten geschorst.

Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. Dan kom
ik bij de laatste motie, de motie op stuk nr. 248. Hierin
wordt de regering verzocht om ’’voor november 2008
afspraken te maken met de verschillende partners over
het oplossen van bovenstaande knelpunten en deze
afspraken aan de Kamer te presenteren’’. Ik heb in het
debat al tegen de heer Van der Ham gezegd dat ik mij
hiervoor hard maak. Ik kan hem dan ook hetgeen hij in
de motie vraagt, toezeggen. Ik beschouw de motie als
ondersteuning van het beleid.
De heer Van der Ham (D66): Als iets wordt toegezegd, is
het niet kies om de motie in stemming te brengen. De
staatssecretaris zegt dus toe dat wij hierover rond
november uitsluitsel zullen krijgen. Hartelijk dank voor
deze toezegging.
De voorzitter: Betekent dit dat u uw motie wilt
intrekken, mijnheer Van der Ham?
De heer Van der Ham (D66): Ja.

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 25 september 2008 over uitspraken minister van Defensie in Vrij Nederland.
©
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. De Kamer heeft
zojuist een overleg met de minister van Defensie gehad
over zijn uitspraken in Vrij Nederland. De aanleiding
hiervoor was de brief die hij, de minister van Justitie en
de minister van Algemene Zaken gisteravond aan de
Kamer hebben gestuurd. Mijn fractie beoordeelde deze
brief als een heldere brief. In ons overleg van zo-even
bleek echter dat de minister met moeite een gebaar kan
maken om met bonden in gesprek te gaan. Dit laatste
heeft hij overigens wel toegezegd. Om hem in de
gelegenheid te stellen om breed in de richting van de
krijgsmacht een gebaar te maken waarmee hij duidelijk
maakt dat zijn woorden verkeerd opgevat zijn en dat hij
die betreurt, zoals hij schrijft in de brief, dien ik de
volgende motie in.

©
Motie
De voorzitter: Aangezien de motie-Van der Ham (23645,
nr. 248) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van
beraadslaging meer uit.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: De Kamer heeft gevraagd om vandaag te
stemmen. Ik denk dat het mogelijk moet zijn om rond
15.30 uur te stemmen. Iedereen moet dan beraad in
eigen kring hebben kunnen houden, voor zover dit nodig
is. Ik vind dat wij dan alle moties in dit debat moeten
wegstemmen.

constaterende dat de uitspraken van de minister van
Defensie voor onrust hebben gezorgd binnen de
krijgsmacht zoals onder andere verwoord door de
militaire vakbonden;
overwegende de belangrijke en zware taak die de
krijgsmacht draagt;
verzoekt de regering om op korte termijn deze onrust
weg te nemen,

(gelach)
De voorzitter: Ik bedoel dat wij erover moeten kunnen

Tweede Kamer

Uitspraken minister van Defensie

25 september 2008
TK 6

6-351