Position Paper Tweede Kamer Rondetafelgesprek Gezonde gewassen en gezonde bodem
Blok 2: Overheid en toelating

Samenwerken aan een duurzame en competitieve land- en tuinbouwsector in
Nederland
Jan Verschoor, directeur Nefyto
Nefyto-bedrijven: leveranciers van een breed scala aan oplossingen
Nefyto behartigt de belangen van bedrijven die chemische en biologische
gewasbeschermingsmiddelen op de markt brengen. De mensen werkzaam in de
gewasbeschermingssector zetten zich in voor ontwikkeling van nieuwe oplossingen die gewassen
effectief beschermen tegen ziekten en plagen; die veilig zijn en verantwoord kunnen worden ingezet.
Nefyto en de aangesloten bedrijven leveren met kennis, technologie en middelen een belangrijke
bijdrage aan de verduurzaming van de land- en tuinbouwsector.
Veel bedrijven die in Nefyto zijn vertegenwoordigd hebben een breed scala aan activiteiten gericht
op het realiseren van gezonde gewassen en gezonde bodems. Zij ontwikkelen chemische en
biologische gewasbeschermingsmiddelen, biostimulanten en andere producten die passen binnen
een geïntegreerde (IPM) benadering in een weerbaar teeltsysteem. De producten van de Nefytobedrijven worden zowel in de gangbare teelten als in de biologische land- en tuinbouw toegepast.
Ook investeren Nefyto-bedrijven in precisietechnologie en digitalisering waarmee gerichte
toepassing en zorgvuldig gebruik wordt gestimuleerd. Daarnaast zijn de bedrijven betrokken bij de
ontwikkeling van weerbare gewassen met activiteiten op het gebied van zaad- en plantveredeling.
Gewasbescherming in het maatschappelijk debat
Nefyto gaat graag het gesprek aan over hoe wij gezamenlijk de land- en tuinbouw van de toekomst
voor ons zien, rekening houdend met voedselveiligheid, voedselzekerheid, milieu en het
verdienmodel van de teler. Er zijn verschillende visies over de rol van gewasbescherming in het
huidige en toekomstige landbouwsysteem. Het is goed dat gesprek hierover wordt gevoerd en
Nefyto stelt zich hierin constructief op. Zoals omschreven in de Nefyto Visie en Ambitie, is Nefyto
graag verbindend en verhelderend. Hiertoe zijn wij in gesprek met diverse stakeholders, waaronder
telersorganisaties, overheden, wetenschappers, milieuorganisaties, waterschappen en
supermarkten. Nefyto ziet het als een gezamenlijk verantwoordelijkheid van de land- en
tuinbouwsector en overige ketenpartijen om de waarde van geïntegreerde gewasbescherming voor
uiteenlopende teelten inzichtelijk te maken en daarbij uit te leggen hoe veilige en duurzame inzet
van middelen wordt geborgd.
Gewasbeschermingsmiddelen zijn en blijven nodig
Gewasbeschermingsmiddelen zijn en blijven nodig in zowel de gangbare als biologische teelt. Zonder
het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zouden wereldwijd meer dan de helft van de gewassen
verloren gaan1. Het belang van beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen werd ook vorig
jaar in Nederland weer duidelijk zichtbaar, onder meer in de biologische aardappelteelt waar de

1

Importance & Benefits of Pesticides, CropLife International

telers kampten met fytoftora. Als er geen gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, kunnen
ziekten zoals fytoftora en valse meeldauw niet altijd voldoende worden beheerst met misoogsten als
mogelijk gevolg. Uiteraard streeft de gewasbeschermingsmiddelensector naar een zorgvuldige en
verantwoord gebruik van de middelen en Nefyto ondersteunt initiatieven hiertoe.
Toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen
Gewasbeschermingsmiddelen behoren tot de best en strengst onderzochte stoffen ter wereld2.
Alleen wanneer door onafhankelijke wetenschappers is vastgesteld dat een
gewasbeschermingsmiddel veilig kan worden gebruikt, zonder onaanvaardbare risico’s voor mens,
dier en milieu, dan wordt het gewasbeschermingsmiddel toegelaten en mag dit worden gebruikt.
Nefyto hecht veel waarde aan een toelatingsbeleid dat is gestoeld op wetenschap en
onafhankelijkheid. Op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten worden toetsingskaders steeds
geactualiseerd. Dit borgt de effectiviteit en veiligheid van individuele middelen.
Randvoorwaarden in de transitie naar een duurzamere teelt
Nefyto is een van de ondertekenaars van het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie
Gewasbescherming 2030. Samen met de overheid, diverse partijen vanuit de land- en tuinbouw, de
watersector en milieuorganisaties werkt Nefyto aan het realiseren van de drie strategische doelen:
(1) weerbare plant- en teeltsystemen, (2) nagenoeg zonder emissie en nagenoeg zonder residu en (3)
verbinden landbouw en natuur. Nefyto ziet het Uitvoeringsprogramma als belangrijk instrument om
de ambities van de nieuwe regering te verwezenlijken en hiervoor de samenwerking te zoeken met
de (in)direct betrokken stakeholders.
Er is wel een aantal randvoorwaarden die van belang zijn voor het slagen van het
Uitvoeringsprogramma, zoals een blijvend economisch perspectief voor de land- en tuinbouw, de
beschikbaarheid van voldoende adequate maatregelen en gewasbeschermingsmiddelen, het
waarborgen van een toelatingssysteem gebaseerd op wetenschappelijk gevalideerde
beoordelingsmethodieken en beoordeling door een onafhankelijke autoriteit en passende wet- en
regelgeving voor nieuwe veredelingstechnieken (bijvoorbeeld CRISPR/Cas).
Ook op Europees niveau zijn, met de Farm-to-Fork-strategie, ambitieuze voorstellen gepresenteerd
voor het verminderen van zowel risico’s als gebruiksvolumes van gewasbeschermingsmiddelen.
Nefyto ondersteunt de richting van de strategie, maar vraagt nadrukkelijk aandacht voor een
realistisch tijdpad en het inzichtelijk maken van de impact op de voedselvoorziening en de land- en
tuinbouwsector. Hierbij is het van belang om de kleine specialistische teelten in Nederland niet uit
het oog te verliezen.
Nefyto gaat graag nader in gesprek over de volgende aandachtspunten die bijdragen aan het behalen
van de Nederlandse en Europese doelstellingen.
Beoordelingscapaciteit nodig voor innovaties
Met stip op één staat dat nieuwe innovatieve middelen zo snel mogelijk toegang moeten krijgen tot
de Nederlandse markt. Dit is nodig voor een effectief middelen- en maatregelenpakket voor de telers
in Nederland, stimuleert innovatie en vergroot de beschikbaarheid van o.a. biologische en laag-risico
middelen. Wettelijke termijnen worden momenteel niet gehaald. Het is cruciaal dat de beoordelende
instanties in de EU de capaciteit serieus uitbreiden. Nederland zich zowel nationaal als Europees
moeten blijven inzetten voor een significante uitbreiding van de beoordelingscapaciteit.

2

Report on the Union’s authorisation procedure for pesticides, PEST Committee Europees Parlement

Voorspelbare besluitvorming is nodig voor het doen van investeringen
Om investeringen te kunnen doen in ontwikkeling en innovatie is een voorspelbaar beleid nodig voor
toelating en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Nefyto heeft begrip voor de zorgen die leven
over gewasbescherming, maar juist daarom is het van belang dat besluitvorming op
wetenschappelijke gronden en feiten is gebaseerd. Gezien de technische en wetenschappelijke
complexiteit, horen besluiten over individuele gewasbeschermingsmiddelen te worden genomen
door instanties die over de wetenschappelijke en technische expertise beschikken. Nefyto roept dan
ook op de beoordeling van deskundige instanties, zoals EFSA en het Ctgb, te respecteren. Dit
resulteert in een voorspelbare toelatingsprocedure waar marktpartijen en de maatschappij in
kunnen vertrouwen en die perspectief biedt voor innovatie.
Geharmoniseerde aanpak nodig voor nieuwe middelen en alternatieven én nieuwe uitdagingen
Eerder hebben de ministers in de EU Landbouw- en Visserijraad hun zorgen geuit over het krimpende
pakket van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw. Terwijl de middelen verdwijnen worden de
uitdagingen, mede door klimaatverandering en globalisering, steeds groter. Nieuwe plantenziekten
ontstaan of bestaande plantenziekten verspreiden zich verder zonder de beschikbaarheid van
effectieve maatregelen om gewassen te beschermen. Ook in de Europese Milieuraad zijn er zorgen
uitgesproken over de beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen en alternatieven voor de
teler3. Nefyto zou graag een geharmoniseerde aanpak in Europa zien om uitdagingen in de toekomst
in diverse Europese teelten het hoofd te kunnen blijven bieden.
Zorg voor omgeving, mens, dier en milieu
Actieve stoffen van gewasbeschermingsmiddelen worden o.a. getoetst op de veiligheid voor de
mens, zoogdieren, vogels, vissen, algen, niet-doelwitplanten, nuttige insecten, bestuivers en
geleedpotigen. In aanvulling daarop worden vanuit de sector uiteenlopende initiatieven ondernomen
om zorgvuldig gebruik (volgens de voorschriften) van toegelaten middelen te bevorderen en emissies
naar de omgeving te voorkomen.
Verantwoord werken staat voorop
Bij Nefyto en de bedrijven staat voorop dat gewasbeschermingsmiddelen zorgvuldig en
overeenkomstig het wettelijk gebruiksvoorschrift moeten worden toegepast. De
gewasbeschermingsmiddelensector stimuleert daarom verantwoord werken. Het doel is om
veiligheid voor de toepasser te waarborgen en emissies van erf en perceel en door drift zoveel
mogelijk te voorkomen. Innovaties in precisietoepassingstechniek kunnen hierbij helpen.
Voorbeelden hiervan zijn het gesloten vulsysteem (CTS) dat in 2024 verplicht wordt en de
ontwikkeling van digitale maatwerkvoorschriften. In december presenteerde Nefyto de app Agro Elabel, die digitaal de gebruiksvoorschriften beschikbaar maakt en de teler helpt om de
gewasbeschermingsmiddelen op het juiste moment, in de juiste hoeveelheid en op de juiste plaats
toe te passen.
Veel vooruitgang geboekt op het gebied van schoon water
Mede door de inspanningen van telers en de Nefyto-bedrijven zijn resultaten geboekt in het
voorkomen van emissie van gewasbeschermingsmiddelen naar water. Via de Toolbox Water,
Emissiereductieplannen en het Pakket van Maatregelen Emissiereductie Gewasbescherming open
teelten is er door alle partners hard gewerkt aan de verbetering van de waterkwaliteit. De belasting
3

Note Adoption of measures at EU level plant protection products, Europese Milieuraad

van het oppervlaktewater is aanzienlijk gedaald4. Het aantal gemeten overschrijdingen van de
waterkwaliteitsnormen is tussen 2013 en 2019 substantieel (40-60%) afgenomen. Nefyto en de
bedrijven zullen de huidige inzet en samenwerking met andere partners onverminderd voortzetten
om de milieubelasting verder te laten dalen en de 2027-doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water
(KRW) te realiseren.
Biodiversiteit van groot belang
Behoud en herstel van biodiversiteit is van groot belang voor de maatschappij, inclusief voor de teler
en voor de gewasbeschermingsmiddelensector. Er zijn veel factoren van invloed op biodiversiteit.
Van belang is om te blijven onderzoeken welke aanpassingen in landgebruik en toevoegingen van
landschapselementen kunnen bijdragen aan het behoud of vergroten van de biodiversiteit. Nefyto en
de bedrijven richten zich op het optimaliseren van geïntegreerde teeltsystemen en het verantwoord
werken met gewasbeschermingsmiddelen, waarbij nadrukkelijk ook aandacht is voor biodiversiteit.
Met onze inspanningen en projecten laten wij zien dat productieve landbouw en biodiversiteit met
de juiste maatregelen goed kunnen samengaan.
Onderzoek draagt bij aan in perspectief plaatsen van zorgen van omwonenden
In de toelatingsbeoordeling worden de risico’s voor omwonenden van landbouwpercelen en
passanten beoordeeld en wordt in het bijzonder rekening gehouden met risico’s voor gevoelige
doelgroepen, zoals kinderen. Nefyto vindt het een goede zaak dat risico’s voor omwonenden
wetenschappelijk worden onderzocht. Zo heeft het RIVM in 2019 het Onderzoek Blootstelling
Omwonenden uitgevoerd, waarin werd geconcludeerd dat geen grenswaarden worden overschreden
en dat de blootstelling aan de onderzochte middelen op de juiste wijze wordt ingeschat in de huidige
toelating5. Dergelijk wetenschappelijk onderzoek draagt bij aan het in perspectief plaatsen van de
maatschappelijke zorgen. Nefyto vindt het belangrijk dat de blootstelling aan
gewasbeschermingsmiddelen zo laag mogelijk is en neemt diverse initiatieven om blootstelling van
de omgeving te minimaliseren.
Samengevat vragen wij:
-

4
5

Steun voor de ingezette koers met het Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Gewasbescherming
2030
Uitbreiding van beoordelingscapaciteit in Nederland en Europa voor de toelating van innovatieve
biologische en chemische gewasbeschermingsmiddelen
Een gunstig innovatieklimaat met voorspelbaar beleid en onafhankelijke besluitvorming op basis
van een wetenschappelijke risicobeoordeling

Gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater 2013-2019, Compendium voor de Leefomgeving
Kamerbrief over blootstellingsonderzoek gewasbeschermingsmiddelen, Ministerie van IenW