Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2776
Vragen van het lid Ulenbelt (SP) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat de extreem lage rente ook bij de
specialisten hard aan komt (ingezonden 20 mei 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 8 juni 2016)
Vraag 1 en 2
Wat is uw reactie op het bericht «Extreem lage rente komt ook bij specialisten
hard aan»?1
Deelt u de mening dat De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) geheel zelf verantwoordelijk zijn voor de problemen
bij hun pensioenfondsen?
Antwoord 1 en 2
Sociale partners bepalen – in samenspraak met fondsbestuurders – welke
pensioenambitie zij nastreven en welke premie zij daarvoor opzij willen
leggen. Ook maken zij de keuze voor de mate van risico die genomen wordt
in het beleggingsbeleid. Hierbij speelt de afweging van de kosten voor
pensioen versus de ambitie en de afweging van de mate van gewenste
zekerheid versus de ambitie. Door de dalende rente zijn deze afwegingen
voor sociale partners en fondsbestuurders steeds lastiger geworden. Een
(structureel) lage rente vergroot het spanningsveld tussen premie, risico en
ambitie. Bij een lagere rente moet ofwel de premie verhoogd worden, ofwel
meer beleggingsrisico genomen worden, ofwel de ambitie verlaagd worden.
Dat geldt ook voor de fondsen van pensioenspecialisten en de toezichthouders.
Uit de rapportage van DNB die ik recent naar uw Kamer heb gestuurd blijkt
dat de diversiteit onder pensioenfondsen groot is.2 Dat hangt onder meer
samen met de samenstelling van het fondsbestand. Ook de keuzes die sociale
partners en pensioenfondsen (in het verleden) hebben gemaakt bij de
afweging tussen premiehoogte, aanspraak/ambitie en de mate van risico in
het beleggingsbeleid spelen daarbij een belangrijke rol.
Fondsen dienen in hun beleggingsbeleid – binnen de kaders van het
financieel toetsingskader – een afweging te maken tussen risico en rende-

1
2

ah-tk-20152016-2776
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://fd.nl/economie-politiek/1152132/boosdoener-is-de-lage-rente
Bijlage bij Kamerstuk II 2015/2016, 32 043, nr. 326.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

ment. Een risicovoller beleggingsbeleid leidt gemiddeld tot een hoger
rendement, maar ook tot een hoger risico op tegenvallers. In de huidige
financieel-economische situatie zullen pensioenfondsen die meer risico
hebben genomen in het beleggingsbeleid en bijvoorbeeld het renterisico
minder afdekten er nu in het algemeen slechter voor staan.
Vraag 3
Zo nee, wat zijn de oorzaken van de problemen bij deze fondsen en wat gaat
u doen om dit op te lossen?
Antwoord 3
Ik wil niet ingaan op de situatie van individuele pensioenfondsen. In zijn
algemeenheid geldt dat de financiële positie van veel pensioenfondsen
momenteel onder druk staat. De eerste maanden van 2016 is de dekkingsgraad verder gedaald door tegenvallende beleggingsresultaten en een verder
dalende rente.
Recent is het financieel toetsingskader herzien. Hierdoor hoeven fondsen niet
direct te reageren op schommelingen op financiële markten en mogen
pensioenfondsen in hun herstelplannen schokken uitsmeren over tien jaar,
waardoor eventuele kortingen minder abrupt zullen zijn.
Bij de invoering van het nieuwe ftk is aangegeven dat dit een noodzakelijke
tussenstap is en dat verder nadenken over de aard van de pensioenovereenkomst onvermijdelijk is. De herziening van het ftk biedt namelijk geen
oplossing voor het onderliggende fundamentele probleem, dat de huidige
uitkeringsovereenkomst meer zekerheid suggereert dan kan worden
waargemaakt. Dit is mede de aanleiding dat de SER bezig is met het
uitwerken van alternatieve vormen van pensioenovereenkomsten. Een andere
pensioenovereenkomst schept andere mogelijkheden om met de afweging
tussen premie, risico en ambitie om te gaan. Dat betekent bijvoorbeeld dat
wordt gekeken hoe de rentegevoeligheid van het huidige contract kan worden
verminderd. Daar staat echter wel tegenover dat de onzekerheid toeneemt.
Het kabinet zal voor de zomer een reactie geven op de SER-verkenning over
persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2