Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2179

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 juni 2020
Hierbij bied ik u het verslag aan van de videoconferentie van de leden van
de Raad Algemene Zaken van 16 juni 2020.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-2179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2179

1

VERSLAG INFORMELE VIDEOCONFERENTIE VAN DE LEDEN VAN
DE RAAD ALGEMENE ZAKEN D.D. 16 JUNI 2020
Op dinsdag 16 juni jl. vergaderden de leden van de Raad Algemene Zaken
informeel per videoconferentie. De Minister van Buitenlandse Zaken nam
deel aan deze vergadering.
Vooruitblik Europese Raad / MFK
De leden van de Raad hadden een eerste gedachtewisseling over de
recente Commissievoorstellen van 27 mei jl. inzake aanpassing van het
voorstel voor een nieuw Meerjarig Financieel Kader (MFK) per 2021 en
voor een Europees herstelinstrument om de Europese economie te helpen
snel en duurzaam van de COVID-19 crisis te herstellen. De kabinetsappreciatie van deze voorstellen ontving uw Kamer op 9 juni jl.1
De discussie binnen de Raad was met name een uiteenzetting van
nationale posities, in aanloop naar een eerste bespreking van dit voorstel
door regeringsleiders in de Europese Raad van 19 juni. Hieruit werd
duidelijk dat de posities ten aanzien van de Commissievoorstellen nog
sterk verdeeld zijn, en dat er bij veel lidstaten nog vragen zijn over de
inhoud en werking van deze voorstellen. Daarmee is de kans groot dat de
Europese Raad zich zal beperken tot een eerste uitwisseling van posities
op het niveau van regeringsleiders, waarbij verschillende lidstaten het
belang onderstreepten om vervolgens snel tot een akkoord over zowel het
nieuwe MFK als het herstelinstrument te komen.
In de discussie intervenieerden Nederland, Zweden, Denemarken en
Oostenrijk langs de bij uw Kamer bekende positie, zoals opgenomen in de
kabinetsappreciatie en in een non-paper van deze lidstaten, dat uw Kamer
is toegegaan als bijlage bij de beantwoording van de vragen van het
Schriftelijk Overleg inzake de informele videoconferentie van de leden van
de Raad van Algemene Zaken d.d. 26 mei 2020 (Kamerstuk 21 501-02, nr.
2166). Ook verschillende andere lidstaten waren terughoudend ten
aanzien van de omvang van het voorgestelde instrument en de voorgestelde financieringswijze. Veel lidstaten waren daarnaast kritisch over de
voorgestelde verdeling van middelen tussen lidstaten. Er was eveneens
een fors aantal lidstaten positief over de Commissievoorstellen. Deze
landen zagen de voorstellen als een gepaste wijze om op Europees niveau
aan crisisherstel bij te dragen.
Veel lidstaten beaamden het belang van hervormingen in lidstaten om
deze weerbaarder te maken tegen toekomstige crises. Echter de wijze
waarop deze hervormingen zich tot financiering uit het herstelinstrument
verhouden en hoe hervormingen beoordeeld worden, is nog onderwerp
van discussie.
Ten aanzien van het MFK waren de meeste lidstaten positief over de
sterker nadruk op prioriteiten als vergroening, digitalisering en versterking
van de digitale markt. Een aantal lidstaten wees op het belang dat zij
hechten aan (voldoende budget voor) cohesiebeleid en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Aan de financieringszijde bleek onder meer nog
steeds tegenstand te bestaan tegen de correcties, waar onder meer
Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Nederland om vragen.
Diverse lidstaten lijken echter bereid te zijn deze correcties nog onder het
komende MFK in stand te houden, als onderdeel van een akkoord over het
nieuwe MFK en het herstelfonds. Ten aanzien van nieuwe eigen middelen
waren de posities eveneens verdeeld, met diverse lidstaten die een breder
1

Kamerbrief over Kabinetsappreciatie Commissievoorstellen MFK 2021–27 en herstelstrategie
COVID-19 uitbraak, Kamerstuk 21 501-20, nr. 1543

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2179

2

pallet aan nieuwe eigen middelen verwelkomen, maar ook veel weerstand
tegen specifieke nieuwe eigen middelen, zoals het gebruik van de
ETS-opbrengsten.
Tenslotte was er brede steun voor een sterke koppeling in het nieuwe
MFK met rechtsstatelijkheidsbeginselen, conform het voorstel van de
Commissie. Zoals uw Kamer bekend is, is dit voorstel voor het kabinet
onlosmakelijk verbonden aan de inzet op een gemoderniseerd MFK.
Toekomstige Relatie EU-VK
Tijdens de videoconferentie van de leden van de Raad deelde de
EU-hoofdonderhandelaar, de heer Barnier, zijn visie op de stand van zaken
in de onderhandelingen tussen de EU en het VK over het toekomstig
partnerschap en de uitkomst van de conferentie op hoog niveau die op
maandag 15 juni jl. plaatsvond. Ondanks de constructieve sfeer tijdens de
afgelopen vier onderhandelingsrondes zijn er duidelijk grote verschillen
tussen de standpunten van de EU en die van het VK. Daardoor is er
slechts beperkte voortgang in de onderhandelingen te constateren. De EU
zet nog steeds in op een ambitieus akkoord met het VK conform de samen
met het VK aangenomen Politieke Verklaring en de onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad. De heer Barnier benadrukte het belang van een
akkoord waarin rechten en verplichtingen in balans zijn en waarin
waarborgen zijn opgenomen om burgers en bedrijven te beschermen.
Parallelle vooruitgang op alle onderhandelingstafels is daarbij het
uitgangspunt.
Tijdens de conferentie van 15 juni jl. heeft premier Johnson bevestigd dat
het VK geen verlenging van de overgangsperiode wenst. De EU-vertegenwoordigers, te weten Commissievoorzitter Von der Leyen,
ER-voorzitter Michel en EP-voorzitter Sassoli, hebben kennis genomen
van deze positie. Beide partijen hebben tijdens de conferentie de inzet
uitgesproken om tijdig een akkoord te bereiken. Om deze reden is
overeengekomen om de onderhandelingen tijdens de zomermaanden
voort te zetten, waar mogelijk door middel van fysieke bijeenkomsten, en
de frequentie van de gesprekken tussen de onderhandelingsteams op te
voeren. De eerstvolgende bijeenkomst gaat op 29 juni van start.
De leden van de Raad hebben eensgezind hun steun voor de heer Barnier
en het belang van EU eenheid uitgesproken. Ook onderstreepten zij de
noodzaak van een effectieve en gedegen implementatie van het terugtrekkingsakkoord, als onderdeel van het bouwen aan het toekomstig
partnerschap met het VK. Dit geldt in het bijzonder voor de afspraken in
het Protocol Ierland/Noord-Ierland en het burgerrechtendeel. Ook is
besloten de readiness maatregelen vanaf 1 juli te intensiveren, aangezien
de relatie met het VK ongeacht de uitkomst van de onderhandelingen in
diepte en intensiteit zal afnemen en iedereen zich daarop moet voorbereiden. Nederland benadrukte in dat kader specifiek het belang van het
intensiveren van communicatie richting bedrijfsleven en stakeholders ter
voorbereiding van het aflopen van de overgangsperiode. Volgende week
zal de Raad procedurele conclusies aannemen die bovenstaande
ontwikkelingen samenvatten.
Prioriteiten Triovoorzitterschap
Het inkomend triovoorzitterschap, bestaande uit Duitsland, Portugal en
Slovenië, gaf tijdens de videoconferentie van de leden van de Raad
Algemene Zaken een toelichting op het gezamenlijke programma (DP

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2179

3

8086/1/20 REV1)2 met de prioriteiten voor de periode van 1 juli 2020 tot en
met 31 december 2021. Dit gedeelte van de videoconferentie was
openbaar. In de presentatie ging Duitsland kort in op het programma en
noemde daarbij de inzet om gezamenlijk te werken aan het herstel van de
crisis. Dat vereist allereerst het bereiken van een akkoord op het Meerjarig
Financieel Kader (MFK) en het herstelfonds. Daarbij noemde Duitsland
drie uitdagingen voor het triovoorzitterschap in het bijzonder: het bereiken
van een akkoord met het Verenigd Koninkrijk over het toekomstig
partnerschap, het vinden van een passend en duurzaam antwoord op de
migratiestromen, en de naleving en versterking van rechtsstatelijkheid
binnen de Unie. De Commissie verwelkomde het triovoorzitterschapsprogramma, dat in lijn is met de ambities van de Commissie en de Strategische Agenda van de Europese Raad.
Het triovoorzitterschap stelt in het voorzitterschapsprogramma een aantal
prioriteiten, waarbij het herstel van de COVID-19 crisis gezien wordt als
overkoepelende prioriteit. Het gaat daarbij om de uitvoering van de
maatregelen ten behoeve van een robuust herstel van de economie, in lijn
met een duurzame en inclusieve groeistrategie, rekening houdend met de
2050 klimaatneutraliteitdoelen, en die de sociale effecten van de crisis
adresseren. Daarbij geeft het triovoorzitterschap aan uitvoering te geven
aan de maatregelen uit de routekaart naar herstel3 («Roadmap for
Recovery») en voorstellen van de Commissie met betrekking tot een
gecoördineerd crisis management systeem op te zullen volgen. Het
triovoorzitterschap kondigt daarnaast een EU sociale top aan voor mei
2021. Hoewel het herstel van de crisis de eerste aandacht vraagt, zet het
triovoorzitterschap zich in voor de doorgang van de EU-wetgeving en de
uitvoering van de prioriteiten uit de Strategische Agenda.
Naast het herstel van de crisis stelt het triovoorzitterschap de volgende
vier prioriteiten: het beschermen van burgers en vrijheden, het ontwikkelen van een toekomstbestendige economie, het bouwen aan een
klimaatneutraal, groen eerlijk en sociaal Europa, en het behartigen van
Europa’s belangen en waarden in de wereld. Naast deze prioriteiten gaat
de aandacht uit naar het afronden van de onderhandelingen over het MFK
en de toekomstige relatie met het Verenigd Koninkrijk.
Het kabinet kan zich vinden in deze prioriteitsstelling van het triovoorzitterschap. Het is evident dat de aandacht allereerst uitgaat naar het herstel
van de COVID-19-crisis, en de brede effecten daarvan op de economie en
maatschappij. Daarbij deelt het kabinet de overtuiging van het triovoorzitterschap dat dit niet ten koste moet gaan van het uitvoeren van de
prioriteiten uit de Strategische Agenda, en de doorgang van benodigde
wetgeving daarvoor, om daarmee concrete resultaten te boeken in het
belang van burgers. De overige vier prioriteiten sluiten aan bij de
prioriteiten uit de Strategische Agenda. Het kabinet waardeert de
aandacht voor het herstel en het versterken van de Interne Markt en voor
een groene- en digitale transitie. Daarnaast onderschrijft het kabinet de
nadruk die het triovoorzitterschap in het deel dat over «de EU in de
wereld» gaat legt op de noodzakelijke en samenhangende inzet van alle
instrumenten van EU extern beleid. Het kabinet waardeert in het bijzonder
de aandacht voor democratie en rechtsstatelijkheid zoals onderschreven
in het voorzitterschapsprogramma. In het triovoorzitterschapsprogramma
wordt niet ingegaan op de werkwijze van de Raad. Het kabinet zal ook bij
de inkomende voorzitterschappen het belang blijven onderstrepen van
transparante besluitvorming in de EU.

2
3

https://www.consilium.europa.eu/nl/meetings/gac/2020/06/16/
https://www.consilium.europa.eu/media/43418/20200421-a-roadmap-for-recovery_nl.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2179

4

Het is aan voorzitterschappen zelf om het programma en de prioriteiten
op te stellen, in samenspraak met de Commissie, de voorzitter van de
Europese Raad en waar nodig de Hoge Vertegenwoordiger. Het voorzitterschap gaf in de videoconferentie aan dat een schriftelijke procedure zal
worden gestart om het voorzitterschapsprogramma aan te nemen.
Toezegging De Capitani-zaak
In het Algemeen Overleg van 15 januari 2020 betreffende EU-informatievoorziening is de toezegging gedaan om schriftelijk terug te komen op de
procedure van het beroep van de De Capitani-zaak, en of het kabinet
voornemens is te interveniëren als het beroep in de nieuwe De
Capitani-zaak is gepubliceerd. Uw Kamer heeft deze toezegging in
herinnering gebracht en verzocht geïnformeerd te worden over de stand
van zaken hiervan. In het Publicatieblad van de Europese Unie is tot op
heden geen publicatie geweest van een nieuwe De Capitani-zaak. Het
kabinet zal uw Kamer conform de toezegging van 15 januari jl. schriftelijk
informeren zodra de nieuwe De Capitani-zaak aanhangig is gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2179

5