Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 517

Veiligheidsregio’s

Nr. 246

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2023
Samen met alle partners in het veld blijf ik investeren en bouwen aan een
gedegen meldkamerstelsel met robuuste en betrouwbare meldkamer- en
communicatievoorzieningen, zodat medewerkers van de politie, ambulancezorg, brandweer en Koninklijke Marechaussee Nederland veilig kunnen
houden. Ik heb grote waardering voor het werk van de medewerkers van
alle hulpdiensten, die zich dag en nacht inzetten om Nederland veilig te
houden. Ook blijven we bouwen aan onze alerteringsvoorzieningen, zodat
burgers tijdig gewaarschuwd worden bij rampen en crises en zichzelf en
anderen op tijd in veiligheid kunnen brengen.
Daarnaast werk ik samen met onze partners aan de verdere versterking
van het stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg. Het samenwerken
in een stevig netwerk, vanuit een gedeeld beeld, een goede informatiepositie én met oog voor de maatschappelijke opgaven zijn hierbij uitgangspunten. Vertrouwen en veiligheid zijn hiervoor randvoorwaarden.
Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de persalarmering,
de ontwikkelingen in het meldkamerdomein en de continuering en
technische optimalisatie van de Noodcommunicatievoorziening. Ook
informeer ik u over de brandweerkerndata, de resultaten van de Taskforce
Onze Hulpverleners Veilig en de voortgang schadeafhandeling wateroverlast in Limburg. Ik sluit af met het reageren op een aantal moties van
Kamerleden Van der Werf en Wassenberg.
1. Voortgang persalarmering
In mijn brief van 12 december 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over
het destijds gebruikte persalarmeringssysteem waarbij meldingen vanuit
de meldkamer real-time, actief naar de media werden verzonden1. Uit een
advies van de Landsadvocaat bleek dat dit systeem niet voldeed aan de
huidige wet- en regelgeving en daarom moest worden stopgezet. Daarop
1

kst-29517-246
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken 29 517 en 25 124, nr. 227.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

1

heeft mijn ministerie op 16 maart 2023 een zogenoemde hackathon
georganiseerd om met alle betrokken partijen na te denken over een
alternatief voor het instrument. Ik heb uw Kamer op 14 april 2023
geïnformeerd over de uitkomsten van deze hackathon, het daarbij
behorende advies van de Landsadvocaat en de daaropvolgende genomen
besluiten2.
De meldingen vanuit de ambulancezorg worden nu niet meer doorgezet,
omdat dit in strijd is met het medisch beroepsgeheim. Meldingen vanuit
de brandweer en de politie worden wel doorgezet, maar vraagt voor de
meldingen van de politie wel een machtigingsbesluit, die ik momenteel
aan het voorbereiden ben.3 Daarnaast moeten de langetermijnoplossingsrichtingen, die uit de hackathon zijn gekomen, verder worden gedefinieerd
en gespecificeerd. Hierna kan een gedegen haalbaarheidsonderzoek
worden uitgevoerd naar de technische, juridische, organisatorische en
financiële uitvoerbaarheid van het voorgestelde nieuwe systeem, waarbij
eveneens een proportionaliteitsweging plaats dient te vinden. Om dit
vraagstuk verder ter hand te nemen, ben ik met het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een projectvoorstel aan het schrijven.
In dit voorstel worden de kaders en verschillende fasen van het project
geschetst voor de verkenning van een toekomstig persalarmeringssysteem.
Op 30 mei 2023 is met vertegenwoordigers van de Nederlandse
Vereniging van Journalisten en Genootschap van Hoofdredacteuren
gesproken over de impact van de besluiten, zoals verwoord in mijn brief
van 14 april 20234, op het werk van journalisten en persfotografen. Hieruit
is gebleken dat hun grootste zorg – betreffende het niet langer ontvangen
van alarmeringen – is weggenomen. De meest relevante meldingen
ontvangen zij immers op dit moment nog steeds, ondanks dat de
meldingen van de ambulancemeldkamercentralist niet langer worden
doorgezet. Uiteraard dient de huidige werkwijze te worden bezien in de
verkenning naar een toekomstig persalarmeringssysteem.
De Nederlandse Vereniging van Journalisten, de hulpdiensten en de
Landelijke Meldkamer Samenwerking worden nauw betrokken bij die
verkenning. Mijn streven is uw Kamer in de volgende halfjaarlijkse
verzamelbrief nader te informeren over de ontwikkelingen.
2. Ontwikkelingen meldkamers
Voor onze veiligheid is het belangrijk dat burgers snel geholpen kunnen
worden en hulpverleners snel ter plaatse zijn en hun werk veilig kunnen
uitvoeren. De continuïteit van de 112-keten en de meldkamervoorzieningen van de hulpdiensten moet goed geborgd zijn. Daarom wordt
dagelijks hard gewerkt aan een gemeenschappelijk beheer van de
meldkamervoorzieningen en een netwerk van 10 gemeenschappelijke
meldkamers in 2025. In het voorjaar van 2023 zijn de meldkamers uit
Apeldoorn, Arnhem en Hengelo samengevoegd op een nieuwe meldkamerlocatie in Apeldoorn. Op 1 juni 2023 heeft de officiële opening van
deze negende samengevoegde meldkamer plaatsgevonden. In 2025 zal

2

Kamerstukken 29 517 en 25 124, nr. 245.
Voor de korte termijn kan voor het delen van politiegegevens een machtigingsbesluit op basis
van artikel 18, tweede lid, van de Wet politiegegevens worden opgesteld. Dit machtigingsbesluit wordt opgesteld in afwachting van de verkenning van een lange termijn oplossing. De
machtiging zal weer worden ingetrokken als duidelijk is dat of de lange termijn oplossing naar
een alternatief persalarmeringssysteem niet haalbaar is of het nieuwe alternatieve persalarmeringssysteem in werking is getreden.
4
Kamerstukken 29 517 en 25 124, nr. 245.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

2

naar verwachting de laatste samenvoeging plaatsvinden, dit betreft de
meldkamer Midden-Nederland.
Evaluatie multi-governance meldkamers
In mijn brief van 16 maart 2022 heb ik uw Kamer geïnformeerd over het
onderzoeksrapport «stand van zaken multi-governance meldkamers».5
Daarin heb ik aangegeven dat – onder regie van het Bestuurlijk
Meldkamer Beraad – wordt gekeken hoe de aanbevelingen van de
Inspectie Justitie en Veiligheid voor de multi-governance opvolging
kunnen krijgen. Hierover wordt na het zomerreces afrondend gesproken
met alle bestuurlijke partijen. De aanbevelingen zijn in de afgelopen
periode in verschillende werksessies op hoofdlijnen besproken en hebben
geleid tot onder meer een aanscherping van de afspraken over de huidige
samenwerking op de meldkamers, de uitwisseling van toekomstbeelden
om te komen tot een agenda voor de toekomst en de opdracht om te
komen tot een meerjarig beleidsplan als basis voor het beheer- en
bestedingsplan van de Landelijke Meldkamers Samenwerking. Er is
gesproken over de verschillende rollen van de landelijke en regionale
gremia en die van de Landelijke Meldkamer Samenwerking en de wens
om dit meer in overeenstemming te brengen met de oorspronkelijke
opzet, zoals opgenomen in de regeling Hoofdlijnen van beleid en beheer
meldkamers.6 Het Strategische Meldkamer Beraad kan een meer centrale
en sturende rol innemen en het Bestuurlijk Meldkamer Beraad kan zo haar
bestuurlijk rol beter invullen. De evaluatie en de gesprekken over de
multi-governance op de meldkamer zijn uitdagend en vragen voortdurend
veel van de deelnemende partijen. Het respecteren van elkaars verantwoordelijkheden en opvattingen en waar mogelijk ruimte bieden aan
eigen ontwikkelingen, is daarom een belangrijk onderdeel van de huidige
en toekomstige multidisciplinaire samenwerking.
Informatiebeveiliging meldkamersystemen
In mijn brief van 24 januari 2023 heb ik u geïnformeerd over de voorgenomen publicatie van het strategisch kader informatiebeveiliging voor
meldkamervoorzieningen in het tweede kwartaal van 2023. In dit kader
komen de taken en verantwoordelijkheden terug van de verschillende
partijen in het meldkamerdomein en de kaders voor informatiebeveiliging,
waaronder het inrichten van een risicomanagementproces. Het onderliggende beleid, dat gebaseerd is op de Baseline Informatiebeveiliging
Overheid, is inmiddels ook uitgewerkt en vastgesteld in het Strategisch
Meldkamer Beraad. De implementatie van dit beleid zal de komende tijd
worden opgepakt.
Mijn ministerie is eigenaar van enkele kritieke systemen in het meldkamerdomein en het domein van crisiscommunicatie en Alerteren, te weten:
C2000, NL Alert, de Noodcommunicatievoorziening, het Gemeenschappelijk Meldkamer Systeem en het Waarschuwings- en Alarmeringssysteem. In afstemming met betrokken partijen bij deze systemen,
waaronder het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, KPN, de Landelijke Meldkamer Samenwerking en de hulpdiensten worden voor deze
systemen aanvullende risicoanalyses opgesteld om de informatiebeveiliging verder op orde te brengen. De uitkomst van deze risicoanalyses
worden in het najaar van 2023 verwacht, daarna worden noodzakelijke
maatregelen geïmplementeerd.

5
6

Kamerstukken 25 124 en 29 517, nr. 110.
Stcrt. 2000, nr. 33877, 30 juni 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

3

Noodcommunicatievoorziening
De Noodcommunicatievoorziening voorziet in een telecommunicatienetwerk waarbij vitale sectoren met elkaar kunnen communiceren ten
tijde van uitval van de reguliere communicatienetwerken, veelal in
crisissituaties. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft een nieuwe
raamovereenkomst afgesloten voor de continuering en technische
optimalisatie van de Noodcommunicatievoorziening. De nieuwe raamovereenkomst is gegund aan KPN per 12 mei 2023 voor de duur van 5 jaar
met een maximale verlenging van twee jaar. Daarnaast wordt gestart met
een onderzoek of de huidige vorm van de Noodcommunicatievoorziening
ook na de nieuwe contractperiode wordt aangehouden. Hierin betrekken
we wensen en eisen van de stakeholders van de Noodcommunicatievoorziening en nieuwe technische oplossingen.
Crisisbeheersing en brandweerzorg
3. Brandweerkerndata
In het Commissiedebat Brandweer en Crisisbeheersing van 1 februari
2023 heb ik aan uw Kamer toegezegd schriftelijk terug te komen op
gestelde vragen over onder andere de cijfers over de afname van
brandweerkazernes.7 De heer Van Nispen (SP) verwijst naar de brief van
de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers van 30 september 2022, waarin
wordt aangekaart dat in de periode van 1994 en 2021 exact 100 brandweerkazernes zijn verdwenen.8
De heer van Nispen gaf daarbij aan dat er vanuit de Tweede Kamer vaker
vragen zijn gesteld over de cijfers. Dat onderken ik. Daarom is het goed
om te benadrukken dat we op dit moment in een transitie zitten als het
gaat om de brandweerkerndata.
Van brandweerstatistiek naar brandweerkerndata
Sinds het niet continueren van de brandweerstatistiek door het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2016 heeft het Veiligheidsberaad het
Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) gevraagd dit op te pakken.
De veiligheidsregio’s hebben eerder aangegeven over hun eigen data te
willen beschikken. Dit was aanleiding voor mijn ministerie, de veiligheidsregio’s en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid om gesprekken te
voeren met het Centraal Bureau voor de Statistiek over een data-alliantie.
De insteek was destijds om vakinhoudelijke kennis te combineren met de
opgebouwde kennis van het Centraal Bureau voor de Statistiek om zo de
informatievoorziening voor en door de veiligheidsregio’s naar een hoger
niveau te brengen. In 2018 is de samenwerking bestendigd door het
ondertekenen van een data-alliantie tussen het Nederlands Instituut
Publieke Veiligheid en het Centraal Bureau voor de Statistiek.9 Op dit
moment publiceert het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid in
opdracht van het Veiligheidsberaad de kerncijfers van de brandweer. Met
het haalbaarheidsonderzoek verbreding brandweerkerndata10, dat ik
samen met het Veiligheidsberaad en het Nederlands Instituut Publieke
Veiligheid in 2022 ben gestart, wordt beoogd de systematiek van de
kerncijfers brandweer beter in te richten en te borgen. Dit als opmaat naar
7

Kamerstuk 29 517, nr. 231.
Reactie Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers n.a.v. de «Verzamelbrief brandweer en crisisbeheersing», d.d. 8 juli 2022, Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers, https://open.overheid.nl/
documenten/ronl-c2e51393e4b2cd796103e6373e8330e03a6f887b/pdf.
9
Samenwerking CBS en IFV: kennis en expertise delen.
10
Kamerstuk 29 517, nr. 211.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

4

de realisatie van de gegevensverzameling en -verstrekking ten behoeve
van een landelijk beeld van de brandweerzorg in Nederland.
Doorontwikkeling dataverzameling
Bij de totstandkoming van de brandweerkerndata rapportage 2020
constateerde het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid dat de vragenlijsten met betrekking tot de brandweerkerndata niet eenduidig door de
veiligheidsregio’s werden ingevuld.11 Een verklaring hiervoor kon volgens
het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid gevonden worden in onder
meer het destijds verschillend gebruik van personeelsregistratiesystemen
en het hanteren van verschillende definities. Dit leidt tot een minder
betrouwbaar overzicht van de gegevens. Dit is ook eerder door de
Vakvereniging Brandweervrijwilligers geconstateerd.12
De dataverzamelingswijze wordt momenteel middels het haalbaarheidsonderzoek verbreding brandweerkerndata samen met de partners
doorontwikkeld waardoor ook reeds beschikbare cijfers zullen veranderen.13 Deze cijfers kunnen op dit moment wel benut worden voor een
trendanalyse. De betrokkenheid van het Centraal Bureau voor de Statistiek
bij de toekomst van de kerncijfers brandweer maar ook kerncijfers
veiligheidsregio’s zal de komende tijd met betrokken partijen nader
worden verkend. Hierbij zal aandacht worden besteed aan de brandweerstatistiek die eerder door het Centraal Bureau voor de Statistiek is
gepubliceerd. Hiermee wordt ook tegemoetgekomen aan de motie14 van
de leden van de leden Mutluer en Van Nispen van 9 mei 2023 waarin
wordt gevraagd om op een wetenschappelijk verantwoorde wijze te
voorzien in essentiële kerncijfers over de brandweer.
Over het aantal kazernes
Tegen de achtergrond van de geschetste ontwikkelingen kan er wel iets
gezegd worden over ontwikkeling van het aantal kazernes op hoofdlijnen.
In 1995 betroffen dit 1053 kazernes15 en in 2021 954 kazernes16 in
Nederland, wat duidt op een afname. In deze periode hebben zich een
aantal relevante ontwikkelingen voorgedaan, waaronder de regionalisering van de brandweer met de inwerkingtreding van de Wet Veiligheidsregio’s in 2010. Dit heeft ervoor gezorgd dat er niet langer een gemeentelijke, maar regionale brandweer is. Dit heeft ook gevolgen voor
bijvoorbeeld de huisvesting van de brandweer. De exacte regionale
omstandigheden en afwegingen die leiden tot het sluiten, verplaatsen
maar ook geopend worden17 van kazernes zijn uit de cijfers niet direct af
te leiden. Ik ben het met uw Kamer eens dat we eenduidige, heldere en
vergelijkbare cijfers van de brandweer moeten hebben. Dit moeten we
met elkaar goed in beeld krijgen.

11

Kamerstuk 29 517, nr. 210.
Notitie_Brandweerstatistiek.pdf (brandweervrijwilligers.nl).
13
Zo zijn recent cijfers over het aantal kazernes door het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid
bijgesteld, omdat blijkt dat de Gezamenlijke Brandweer of kantoren van de Kustwacht in het
verleden zijn meegeteld.
14
Kamerstuk 29 517, nr. 236.
15
Brandweerstatistiek 2005 (cbs.nl).
16
Kerncijfers Veiligheidsregios, cijfers en statistiek rondom brandweer en brandweerzorg
(nipv.nl).
17
Nieuwe brandweerkazerne geopend tijdens veiligheidsdag Wolfheze – GelreNieuws.nl.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

5

Actuele stand haalbaarheidsonderzoek en dashboard
Inmiddels is het haalbaarheidsonderzoek van het verbredingstraject
afgerond. Deze is recent in de Raad van Commandanten en Directeuren
Veiligheidsregio van april besproken18 en zal vervolgens richting het
Veiligheidsberaad gaan. Onderwerp van gesprek is hier het eigenaarschap
van de realisatie en borging van de verbreding kerncijfers brandweer en
gezamenlijk te werken aan een bredere toekomstvisie. De borging van de
continuïteit van de doorontwikkeling van de kerncijfers van de brandweer
maakt hiermee naar mijn mening een mooie stap richting het realiseren
van een landelijk beeld en de verdere verbreding richting kerncijfers
veiligheidsregio’s die we gezamenlijk voor ogen hebben. Nogmaals
benadruk ik: we zijn er nog niet. Het haalbaarheidsonderzoek verbreding
kerncijfers brandweer ziet toe op een relatief klein aantal, maar solide,
indicatoren. Dit zal mogelijk in de toekomst worden uitgebouwd.
Voor wat de brandweerkerndata betreft deel ik graag nog met uw Kamer
dat op 30 mei jongstleden de kerncijfers personeel van de brandweer over
2022 vervroegd gepubliceerd zijn via het dashboard kerncijfers Veiligheidsregio’s19. Hierbij is de dataverzameling die toeziet op brandweerpersoneel vervangen door geautomatiseerde gegevensverwerking vanuit
regionale bronnen daar waar dat eerder op basis van een vragenlijst
geschiedde20. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid geeft bij deze
publicatie aan dat hierdoor een betrouwbaarder beeld ontstaat en dat de
data eerder kan worden gepubliceerd21.
Ontwikkelingen als hierboven beschreven maken dat ik van mening ben
dat de transitie waar we nu in zitten de brandveiligheid en de toekomstbestendigheid van de Brandweer in Nederland ten goede komen.
Tot slot
Een belangrijke stip op de horizon is het meer inzicht verkrijgen in de
slagkracht van de brandweer in ons land. In lijn met de zorgpunten die de
Vakvereniging Brandweervrijwilligers in haar brieven22 noemt en de
actuele aandacht voor natuurbranden in uw Kamer, zoals ik vernam in het
Commissiedebat Brandweer en Crisisbeheersing op 1 februari dit jaar,
verwijs ik graag naar de uitgangspunten die het Kabinet hiertoe benoemd
in de Contourennota Versterking crisisbeheersing en brandweerzorg23.
Tegelijkertijd blijf ik benadrukken dat we in een transitie zitten. Alle
aandachtspunten en punten van zorg van betrokkenen hebben onze
aandacht. Dit zodat we met elkaar op constructieve wijze tot de gewenste
stip op de horizon komen. Namelijk, transparante en betrouwbare
brandweerkerndata welke inzicht geeft in het functioneren van de
brandweer, inspeelt op de maatschappelijke- en bestuurlijke informatiebehoefte en tegelijkertijd kan worden benut voor de continuïteit en toekomst
van de brandweerzorg en de crisisbeheersing in Nederland.

18

Uit de RCDV-vergadering van april 2023 – BrandweerNederland.nl.
Kerncijfers Veiligheidsregio’s – Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (nipv.nl).
20
https://nipv.nl/cijfers-brandweer-2022-beschikbaar-22-273-personen-in-repressieve-dienst/.
21
https://nipv.nl/cijfers-brandweer-2022-beschikbaar-22-273-personen-in-repressieve-dienst/.
22
Zie bijvoorbeeld: Reactie Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers n.a.v. de «Verzamelbrief
brandweer en crisisbeheersing», d.d. 8 juli 2022, Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers,
https://open.overheid.nl/documenten/ronl-c2e51393e4b2cd796103e6373e8330e03a6f887b/pdf.
23
Contourennota Versterking Crisisbeheersing en Brandweerzorg | Rapport | Rijksoverheid.nl.
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

6

4. Agressie en geweld tegen brandweermensen
In het tweeminutendebat (Handelingen II 2022/23, nr. 75, item 27) in
navolging op het Commissiedebat Brandweer en Crisisbeheersing van
1 februari 2023 heb ik uw Kamer toegezegd terug te komen op de
meldingsbereidheid onder brandweermensen wanneer zij in aanraking
komen met agressie en geweld. Ook wilde de Kamer graag weten hoe de
Taskforce Onze hulpverleners veilig hierin heeft bijgedragen en wat haar
doelstellingen zijn. In deze brief kom ik hierop terug.
De Taskforce Onze hulpverleners veilig heeft als taak bij te dragen aan een
zinvolle aanvullende aanpak van agressie en geweld tegen hulpverleners
(specifiek de brandweer, de politie en de boa’s). Dit doet zij o.a. door
knelpunten te signaleren in de aanpak van agressie en geweld, innovatieve maatregelen te formuleren, het wegnemen van obstakels in de
uitvoering en het formuleren van aanvullende maatregelen. In de
taskforce komen vertegenwoordigers van de brandweer, de politie en de
boa’s alsmede het Openbaar Ministerie, de wetenschap en mijn departement samen24.
De Tasforce heeft in 2021 aan mij gerapporteerd dat zij geen volledig en
helder landelijk beeld heeft van de aard en omvang van agressie en
geweld bij haar beroepsgroepen waaronder de brandweer. Dat is
enerzijds gelegen in het gebrek aan een duidelijke en uniforme (per
beroepsgroep landelijke) registratiemethode waarin melding van
incidenten bij de werkgever(s) kan worden gedaan. Anderzijds blijkt ook
uit de Veilige Publieke Taak (VPT)-aangifte cijfers in de registratie bij de
politie niet af te leiden wat het aantal aangiftes per beroepsgroep is, zoals
die van de brandweer. Hiermee constateert de Taskforce dat de informatiepositie beperkt is in zowel meldingscijfers bij de werkgever als de
aangiftecijfers bij de politie.
In opdracht van mij, en op verzoek van de Taskforce, heeft het
WODC-25onderzoek gedaan naar mogelijkheden in het verbeteren van die
beperkte informatiepositie over agressie en geweld tegen de politie, de
brandweer en boa’s. Dit onderzoek «Indicatoren Agressie en geweld tegen
hulpverleners» is mij in het eerste kwartaal van dit jaar aangeboden. De
onderzoekers adviseren de ontwikkeling van een meld- en registratiesystematiek die zowel de meldcijfers bevat als belevingsinformatie, aan de
hand van surveys. Ook bevelen zij aan de meldingsbereidheid te
vergroten. De aanbevelingen uit dit onderzoek zijn door de Taskforce
aangeboden aan de beroepsgroepen waaronder de brandweer met het
verzoek conform hun eigen werkgeversverantwoordelijkheid, in 2023
kennis te nemen van de aanbevelingen uit het rapport en te komen tot
(een voorstel voor) een betere informatiepositie binnen de eigen
organisatie en een gezamenlijk landelijk beeld.
In de Raad van Commandanten Veiligheidsregio’s d.d. 16 juni is hierover
gesproken en staan ook de resultaten van bovengenoemd onderzoek op
de agenda. Naar aanleiding van de uitkomsten uit dit overleg en in lijn
met mijn toezegging aan uw Kamer zal ik hier in oktober met de 25
veiligheidsregio’s in het Veiligheidsberaad nader het constructieve
gesprek over aangaan.

24

Zie voor het Instellingsbesluit van de taskforce https://wetten.overheid.nl/BWBR0045263/202106-24.
25
Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) Home | WODC – Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

7

Om de beroepsgroepen verder te ondersteunen en te faciliteren in het
vergroten van de meldingsbereidheid organiseert de Taskforce in 2023 en
2024 verschillende inspiratiesessies door het land. Hierbij wordt vooral
gekeken naar wat zowel de hulpverlener als de werkgever nodig heeft om
dit te kunnen verbeteren.
5. Voortgang afhandeling schade van de wateroverlast in juli
2021
In algemene zin kan worden geconstateerd dat de afhandeling van de
schade in een afrondende fase zit (99% is afgehandeld). Dit laat onverlet
dat er nog een aantal gedupeerden is dat in afwachting is van een besluit
over een tegemoetkoming. De afhandeling van deze zaken heeft mijn
aandacht, over het verloop van de afhandeling van deze zaken onderhoud
ik daarom nauw contact met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO).
Alvorens in te gaan op de stand van zaken wil ik een reactie geven op uw
brief van 9 mei 2023, waarin u mij in kennis stelt van het verzoek van het
lid Van der Plas (BBB) om geïnformeerd te worden over de wijze waarop
het kabinet uitvoering gaat geven aan haar motie van 18 april 202326 over
een bewustwordingscampagne voor overstromingsrisico’s.
Het kabinet is, met het lid Van der Plas (BBB), van mening dat het
vergroten van het risicobewustzijn voor overstromingen, waterbewustzijn,
van groot belang is. De extreme wateroverlast in Limburg in 2021, met al
het leed en schade als gevolg hiervan, onderstreept dit. Dit is een
voortdurend proces, waar we ons als Kabinet op verschillende manieren
voor inspannen. Er zijn en worden dan ook al de nodige stappen gezet. Zo
heeft de Minister van Infrastructuur en Waterstaat bij brief van
19 december 202227 het eindadvies van de Beleidstafel wateroverlast en
hoogwater aan uw Kamer aangeboden. De beleidstafel heeft geadviseerd
waterbewustzijn als basislaag toe te voegen aan de meerlaagsveiligheid
en het waterveiligheidsbeleid. Bij dit waterbewustzijn gaat het erom dat
iedereen zich bewust is van wat er kan gebeuren én wat je zelf kan doen
om de risico’s te verkleinen en de schade en overlast te beperken. De
beleidstafel doet concrete aanbevelingen hoe dit waterbewustzijn te
vergroten. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft aangegeven
dat deze en andere aanbevelingen van de beleidstafel worden onderschreven en worden opgepakt. Zo maakt (risico)bewustwording onderdeel
uit van de verkenning, die thans loopt onder regie van de Minister van
Financiën, naar de beleidsopties om de verzekerbaarheid van klimaatgerelateerde schade te waarborgen, zoals aangekondigd in de beleidsagenda
duurzame financiering28. Deze verkenning vindt plaats in samenwerking
met meerdere ministeries (Infrastructuur en Waterstaat, Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
mijn ministerie). Ook het Verbond van Verzekeraars is hierbij betrokken.
Verzekeraars hebben immers vanuit hun positie ook een rol bij het
vergroten van het risicobewustzijn. Het Verbond van Verzekeraars heeft
aangegeven dat sinds de extreme wateroverlast in Limburg en delen van
Noord-Brabant het aantal verzekeraars dat een relevante dekking biedt,
sterk is gegroeid. De meerderheid van particulieren én ondernemers is,
volgens het Verbond van Verzekeraars, inmiddels verzekerd tegen het
falen of bezwijken van een secundaire kering. Het Verbond zet actief in op
verdere bewustwording van de risico’s, handelingsperspectieven en
verzekeringsmogelijkheden.
26

Kamerstuk 29 517, nr. 238.
Kamerstuk 32 698, nr. 74.
28
Kamerstuk 33 043, nr. 108 .
27

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

8

Met het oog op het overstromingsrisico zijn er door de samenwerkende
overheden en waterpartners in het publiekscommunicatieprogramma Ons
Water al verschillende, praktische bewustwordingsinitiatieven ontwikkeld
zoals bijvoorbeeld www.overstroomik.nl. Ook de lopende campagne
«Denk vooruit» van de NCTV29 biedt concrete tips ter voorbereiding op
diverse rampen, waaronder overstroming.
Voor het bijdragen aan het klimaatbestendig maken van onze omgeving
wordt verwezen naar het kennisportaal klimaatadaptie, te vinden via
http://www.klimaatadaptatienederland.nl. Het klimaat verandert en op
deze site is aangegeven wat overheden, bedrijven en burgers kunnen
doen om grote risico’s en klimaatschade te voorkomen.
Op 4 april 2023 is een motie aangenomen van lid De Groot (D66)30 met de
strekking een publiekscampagne te beginnen om het waterbewustzijn
onder Nederlanders te vergroten en het draagvlak voor alle maatregelen
die nodig zijn voor voldoende schoon water te vergroten. Bij de
uitwerking van deze motie zal de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, in lijn met de aanbevelingen van de beleidstafel wateroverlast en
hoogwater, ook bewustwording van overstromingsrisico’s meenemen. In
de recente voortgangsbrief over wateronderwerpen31 heeft de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat aangegeven hoe uitvoering wordt
gegeven aan deze motie.
Tot slot heeft de Nederlandsche Bank in haar rapport «Verzekeraars in een
veranderende wereld» aangegeven van mening te zijn dat de Rijksoverheid en verzekeraars een verantwoordelijkheid hebben om de
samenleving bewuster te maken van onder meer de overstromingsrisico’s. De Minister van Financiën heeft dit rapport, mede namens mij en
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, bij brief van 30 maart 2023
aan uw Kamer aangeboden32. In deze brief wordt benadrukt dat de
Rijksoverheid een rol heeft bij het vergroten van het risicobewustzijn ten
aanzien van onder meer overstromingsrisico’s; het rapport wordt gezien
als steun voor het bestaande kabinetsbeleid op dit punt.
Wet tegemoetkoming schade bij rampen en de Beleidsregel coulance
In mijn brief van 16 maart 2023 aan uw Kamer, meldde ik dat er op dat
moment nog 57 gedupeerden in afwachting waren van een definitief
besluit van de overheid over de tegemoetkoming in hun schade33 als
gevolg van de extreme wateroverlast. Op peildatum 21 juni 2023 zijn er
nog 23 particuliere gedupeerden waarvan het dossier nog niet is
afgehandeld. In mijn brief van 30 januari 202334 heb ik uw Kamer
geïnformeerd over de redenen waarom nog niet alle gedupeerden
uitsluitsel hebben over hun aanvraag; kortheidshalve moge ik u verwijzen
naar genoemde brief. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en de
stichting Nederlands Instituut van Registerexperts zetten zich in om, voor
zover zij invloed kunnen hebben op de snelheid van de afhandeling, de
nog openstaande zaken snel en zorgvuldig af te doen.

29

https://www.denkvooruit.nl/.
Kamerstuk 27 625, nr. 606.
31
Kamerstuk 27 625, nr. 630.
32
Kamerstuk 32 013, nr. 280.
33
Kamerstuk 32 698, nr. 77.
34
Kamerstuk 32 698, nr. 75.
30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

9

Schrijnende situaties
Ik heb tijdens het commissiedebat op 1 februari 2023 toegezegd te
onderzoeken of kan worden gekomen tot een afbakening van het begrip
schrijnendheid en om te bezien of voor gedupeerden die in een schrijnende situatie zitten nog iets extra’s kan worden gedaan. Hierover zijn
inmiddels gesprekken gevoerd vanuit mijn ministerie met vertegenwoordigers van in ieder geval de zwaarst getroffen gemeenten en de provincie.
Op 5 juli aanstaande staat wederom een overleg gepland. Centraal in de
gesprekken staat het met elkaar bespreken of en hoe tot een afbakening
van het begrip schrijnende situatie kan worden gekomen, wat voor een
financiële tegemoetkoming op zijn plaats is, zowel qua hoogte als qua
vorm (maatwerk en/of forfaitair), en hoe een uitvoerbare aanpak kan
worden georganiseerd. Een belangrijk uitgangspunt is dat gedupeerden
zo min mogelijk worden belast in het kader van de uitvoering. Ik kan niet
vooruit lopen op de uitkomsten van deze gesprekken en weet dus nog niet
of, en zo ja wat, er gedaan kan worden voor de mensen die in een
schrijnende situatie zitten.
Rampbestrijdingskosten en kosten van bijstand
Getroffen gemeenten en veiligheidsregio’s die bijstand hebben geleverd,
konden op grond van artikel 55 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) een
bijdrage aanvragen in respectievelijk de rampbestrijdingskosten en de
kosten van geleverde bijstand. De Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland heeft alle aanvragen afgehandeld en de toegekende bijdragen
uitbetaald.
Beleidsregel tegemoetkoming teeltplanschade uiterwaarden Maas juli
2021
Alle aanvragen van landbouwers in de uiterwaarden van de Maas op
grond van deze beleidsregel zijn afgehandeld en de toegekende bedragen
zijn uitbetaald.
Omzetderving
De provincie Limburg heeft voor ondernemers een subsidieregeling voor
geleden omzetschade (Tegemoetkoming omzetschade na waterschade
Limburg en Noord-Brabant) opgesteld. Alle aanvragen op grond van deze
subsidieregeling zijn afgehandeld. Deze regeling is 25 april vervallen. De
gedeputeerde staten van Limburg hebben 20 juni een principebesluit
genomen voor het opstellen van een tweede subsidieregeling voor
geleden omzetschade, met dezelfde criteria als de eerste regeling. De
uitvoering van dit besluit wordt afgestemd met het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat, RVO en overige stakeholders zoals
ondernemersorganisaties en gemeenten.
Specifieke uitkering aan gemeenten
In mijn bovengenoemde brief van 30 januari 202335 heb ik aangegeven
dat er gesprekken lopen tussen het Rijk en de drie meest getroffen
gemeenten, te weten Valkenburg aan de Geul, Gulpen-Wittem en
Meerssen, over een specifieke uitkering aan de getroffen gemeenten. Nu
de bijdragen, die op grond van de Wet tegemoetkoming schade bij
rampen en de Wet veiligheidsregio’s aan de gemeenten zijn toegekend,
vaststaan, kan worden gekomen tot een afronding van dit traject.

35

Kamerstuk 32 698, nr. 75.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

10

6. Moties
Richtlijn veilig optreden bij vuurwerk
De motie van het lid Van der Werf (D66)36 verzoekt de regering om, in
samenspraak met de betrokken beroepsorganisaties, te bezien of nader
(praktijk) onderzoek naar de blusinstructies bij vuurwerk nodig is, en om
met hen in gesprek te gaan om bestaande twijfels en zorgen weg te
nemen.
Er heeft inmiddels overleg plaatsgevonden met de betrokken beroepsorganisaties en experts om de verschillende inzichten te bespreken.
Geconcludeerd is dat dit niet leidt tot nieuwe inzichten die aanleiding
geven tot aanpassing van de richtlijn37. De huidige richtlijn wordt
onderschreven en vormt daarmee de basis voor de gewenste uniforme
aanpak van de bestrijding van vuurwerkbranden. Er is afgesproken om
deze richtlijn en de ontwikkelde e-learning module nogmaals breed onder
de aandacht te brengen in de opleiding- en oefenprogramma’s van de
brandweer.
Daarnaast is geconstateerd dat het nu niet nodig is om nader onderzoek te
doen, omdat er reeds praktijkproeven zijn uitgevoerd. Op basis daarvan is
in de richtlijn gekozen voor een defensieve inzetstrategie, waaronder het
ruim afzetten en ontruimen van de omgeving. Voor elke categorie
vuurwerk is een duidelijk handelingsperspectief beschreven voor
optreden. Mijn departement blijft in gesprek met de beroepsorganisaties.
Nieuwe wetenschappelijk inzichten worden betrokken en getoetst door de
betrokken kennisinstituten en de brandweer. Hiermee is de motie
beantwoord.
Natuurbrandbestrijding
De motie van het lid Van der Werf c.s. (D66)38 verzoekt om het voorkomen
en bestrijden van branden in natuurgebieden een structureel onderdeel te
maken van de brandweerzorg en de brandweeropleiding, en ervoor te
zorgen dat de brandweer in dat kader over voldoende expertise en
uitrusting beschikt.
De aanpak van natuurbranden heeft de aandacht van het kabinet.
Vanwege de nauwe samenhang tussen ruimtelijke ordening, landschapsinrichting en preventie en de repressie van natuurbranden werkt het
ministerie hier nauw samen met het Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit. Ook is het ministerie betrokken bij de Taskforce
Natuurbrandbeheersing van de RCDV, die dit jaar een visie ontwikkelt
waarin de genoemde elementen in samenhang zullen terugkomen. Over
de aanpak van natuurbranden is de Tweede Kamer onlangs uitgebreid
geïnformeerd.39 In de brief is onder meer aangegeven dat de brandweer
regionaal en landelijk werkt aan het verder ontwikkelen van specialistische
kennis, inzet en materieel en verbeterde informatievoorziening tijdens
onder meer natuurbranden. Dit heeft geleid tot de huidige situatie waar
naast de regionale capaciteiten meerdere specialistische natuurbrandteams, zoals het Fire Buckets Operations Team (een samenwerking tussen
Defensie en de brandweer met de inzet van blushelikopters), landelijke
natuurbrandadviseurs, speciaal opgeleide natuurbrandonderzoekers en
twee zogenaamde Handcrewteams (te voet en met handgereedschappen
36

Kamerstuk 29 517, nr. 239.
Kamerstuk 29 517, nr. 232.
38
Kamerstuk 29 517, nr. 240.
39
Kamerstuk 30 821, nr. 179.
37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

11

bestrijden) landelijk inzetbaar zijn. Deze teams worden speciaal opgeleid
voor de aanpak van natuurbranden. De afgelopen jaren zijn digitale
leermodules voor natuurbranden ontwikkeld die de korpsen (vrijwillig)
aan hun repressieve personeel kan verstrekken. Met name in de regio’s
met een hoog natuurbrandrisicoprofiel is dit essentieel.
Hiermee is de motie beantwoord.
Landelijke richtlijnen t.b.v. hulp aan dieren bij rampen
De motie van het lid Wassenberg (Partij voor de Dieren)40 verzoekt de
regering om dieren een vaste plaats te geven in crisishandboeken. Op
24 januari 2023 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de stand van zaken
op dat moment41. Tijdens recente debatten over Brandweer en crisisbeheersing is door onder meer Kamerlid Wassenberg het grote belang van
concrete actie benadrukt en opgeroepen een landelijk toepasbare
werkwijze te realiseren. Ik heb aangegeven dat een breed toepasbare
werkwijze de voorkeur heeft, met ruimte voor lokaal en regionaal
maatwerk.
Zoals tijdens deze debatten benoemd, heb ik het onderwerp onder de
aandacht gebracht van het Veiligheidsberaad op 8 mei jl., waarbij het
belang van maatwerk is aangegeven. Op 26 april jl. hebben vertegenwoordigers van dierenhulporganisaties, veiligheidsregio’s en politie samen met
mijn ministerie en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gesproken over het verder intensiveren van de samenwerking. Ik zal
dit actief blijven stimuleren vanuit mijn ministerie. Ook zijn de dierenhulporganisaties actief betrokken bij de lopende actualisatie van het landelijke
crisisplan natuurbrand, die op dit moment onder regie van veiligheidsregio’s en mijn ministerie wordt uitgevoerd.
Tot slot
De afgelopen maanden is binnen het domein van de meldkamers,
missiekritische communicatie en alerteren, als ook in het stelsel van
crisisbeheersing en brandweerzorg veel werk verzet. Daarbij zijn dankzij
het harde werk van alle partners veel goede resultaten geboekt. Dit blijven
we doen zodat de medewerkers van de politie, ambulancezorg, brandweer
en Koninklijke Marechaussee Nederland veilig kunnen houden.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

40
41

Kamerstuk 29 517, nr. 218.
Kamerstuk 29 517, nr. 229.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 517, nr. 246

12