Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3468
Vragen van het lid Geluk-Poortvliet (CDA) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de uitvoering van het Unesco Haags Verdrag en
het gebruik van het blauw-witte schildje (ingezonden 23 juni 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 8 juli 2020).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het advies van de Nederlandse Unesco Commissie, «Een wapen in vredestijd», over de uitvoering van het Unesco Haags
Verdrag en het gebruik van het blauw-witte schildje?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Onderschrijft u de conclusie van het advies, dat de overheid op dit moment
niet genoeg doet om cultureel erfgoed veilig te stellen tegen de voorzienbare
gevolgen van een gewapend conflict, conform de afspraken in het Haags
Verdrag van 1954 inzake de bescherming van culturele goederen in geval van
een gewapend conflict en de bijhorende protocollen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ik ben dankbaar voor de aandacht die de Nederlandse Unesco Commissie
vraagt voor dit belangrijke onderwerp. In mijn beleid heb ik veel aandacht
voor het beschermen van cultureel erfgoed dat kan worden blootgesteld aan
diverse risico’s die schade kunnen veroorzaken. Denk aan een natuurramp
zoals een overstroming of een bosbrand, maar ook menselijk handelen levert
risico op: opzettelijk, zoals vernieling in oorlogstijd, bij vandalisme, door
cybercriminaliteit of door terroristische aanslagen of onbedoeld zoals
massatoerisme of een grote brand door werkzaamheden. Ik ga het advies van
de Nederlandse Unesco Commissie, de conclusies en aanbevelingen nader
bestuderen en zal daar in het voorjaar van 2021 op reageren.

1

ah-tk-20192020-3468
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Unesco Adviesrapport «Een wapen in vredestijd», 22 juni 2020. https://www.unesco.nl/nl/event/
unesco-commissie-presenteert-advies-over-uitvoering-haags-verdrag-en-gebruik-van-hetblauw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Onderkent u dat het ontbreekt aan praktische kennis om het verdrag – en in
het bijzonder afspraken over beschermingsmaatregelen – adequaat naar de
praktijk te vertalen, waardoor belangwekkend erfgoed onnodig kwetsbaar is
bij daadwerkelijke dreiging?
Antwoord 3
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) beschikt over het specialisme
veiligheidszorg voor erfgoed. De nadruk ligt op de inzet van preventiemaatregelen. Kennis en informatie hierover is beschikbaar bij de RCE voor beheerders, eigenaren en andere betrokkenen bij het erfgoed. De dienst verzorgt o.a.
publicaties en symposia over het onderwerp. De RCE heeft daarnaast ook een
incidententeam dat eigenaren van rijksmonumenten van advies voorziet
wanneer schade is opgetreden na een incident. Bij de Nederlandse Unesco
Werelderfgoederen is in de nieuwe managementplannen van de sites
aandacht voor de voorbereiding op risico’s die het erfgoed kan treffen.
Vraag 4, 5 en 6
Hoe is het toezicht geregeld op het gebruik van het blauw-witte schildje, het
internationale kenteken voor belangwekkend erfgoed dat in oorlogstijd
ontzien moet worden?
Klopt het dat cruciale gebouwen en collecties niet zijn opgenomen in het
register met cultuurgoederen die onder het verdrag vallen? Zo ja, hoe is dat
te verklaren?
Welke stappen zet u om het register met cultuurgoederen die onder het
verdrag vallen te actualiseren?
Antwoord 4, 5 en 6
De RCE houdt de administratie van het Internationaal Kenteken (blauw-witte
schildje) bij in het Rijksmonumentenregister. Hierin is aangetekend wanneer
een monument beschermd is onder de werking van het Haags Verdrag en
een blauw wit schildje mag dragen. De laatste actualisatie van het register is
van omstreeks 2000.
Op het gebruik van het blauw-witte schildje en het toezicht daarop wil ik in
mijn eerder genoemde reactie terugkomen.
Vraag 7
Onderkent u dat van cybercriminaliteit (zoals ransomware-aanvallen en
hacks), terroristische aanslagen en natuurrampen (zoals overstromingen)
reële dreigingen uitgaan voor culturele goederen? Zo ja, op welke wijze geeft
u daaraan vorm in het beleid voor de bescherming van cultureel erfgoed?
Antwoord 7
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 8
Bent u bereid in overleg te treden met gemeenten, provincies, erfgoedbeheerders en veiligheidsregio’s om ook op lokaal niveau adequate beschermingsmaatregelen te treffen?
Antwoord 8
Gemeenten, provincies, erfgoedbeheerders en veiligheidsregio’s zijn
belangrijke partijen bij de bescherming van het erfgoed. Het Ministerie van
OCW agendeerde dit onderwerp al in overleggen met medeoverheden. Met
name de samenwerking met de veiligheidsregio’s is cruciaal. De RCE heeft
met een aantal veiligheidsregio’s overleg over de bescherming van het
cultureel erfgoed. De RCE werkt ook met erfgoedbeheerders samen om hen
bewust te maken van de mogelijke risico’s die er voor het erfgoed zijn.
Vraag 9
Welke maatregelen neemt u om betere samenwerking tussen de culturele
sector en de veiligheidssector te bevorderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 9
De RCE is voorzitter van de landelijke netwerkgroep «Brandweer – cultureel
erfgoed». Daaraan nemen deel een aantal veiligheidsregio’s, het Instituut
Fysieke Veiligheid en een aantal erfgoedorganisaties, waaronder de Inspectie
Overheidsinformatie en Erfgoed en de Koninklijke Bibliotheek. Met deze
netwerkgroep organiseert de RCE het jaarlijkse symposium over brand en
erfgoed.
Vraag 10
Bent u bereid stappen te zetten om de bescherming van cultureel erfgoed
beter en coherent te verankeren in de regionale risicoprofielen en beleid over
omgevingsveiligheid?
Antwoord 10
De verankering van het cultureel erfgoed in regionale risicoprofielen streef ik
na. Om hier invulling aan te geven zou de RCE dit jaar met de Nederlandse
Unesco Commissie een verkennende expertmeeting met en voor de
veiligheidsregio’s organiseren over de bescherming van erfgoed. Bij een
symposium over «crisis en erfgoed» zouden de erfgoedsector en veiligheidsregio’s zijn uitgenodigd en/of een rol op zich nemen. Beide activiteiten zijn
verschoven naar een later moment vanwege de coronacrisis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3