Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1160

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 april 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vier fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
– Fiche: Mededeling energie efficiëntieplan 2011 (kamerstuk 22 112,
nr. 1158);
– Fiche: Zevende kaderprogramma Euratom over de jaren 2012 en 2013
(kamerstuk 22 112, nr. 1159);
– Fiche: Maatregelen op het gebied van de gemeenschappelijke
handelspolitiek (zie bijgaand);
– Fiche: Richtlijn gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) (kamerstuk 32 728/
22 112, nr. 2).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1160
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1160

1

Maatregelen op het gebied van de gemeenschappelijke
handelspolitiek
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement
en de Raad tot wijziging van bepaalde verordeningen op het gebied van
de gemeenschappelijke handelspolitiek, wat de procedures voor de
vaststelling van bepaalde maatregelen betreft.
Datum Commissiedocument: 7 maart 2011
Nr. Commissiedocument: COM (2011) 82 definitief
Prelex: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=COM:2011:0082:FIN:NL:PDF
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
Niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Handelsvraagstukken en
Raadswerkgroep Algemeen Preferentieel Stelsel, Raad voor Buitenlandse
Zaken
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie
Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement en comitologie:
a) Rechtsbasis: Artikel 207, tweede lid, VWEU
b) Stemwijze Raad en rol Europees Parlement: gewone wetgevingsprocedure (gekwalificeerde meerderheid Raad, medebeslissing Europees
Parlement)
c) Comitologie: zie hierna.
2. Samenvatting BNC-fiche
• Korte inhoud voorstel
Het voorstel beoogt 24 handelspolitieke verordeningen in lijn te brengen
met het nieuwe regime van gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen zoals geregeld in de Comitologieverordening. Dit leidt tot
complexe en ingrijpende wijzigingen omdat onder het oude regime de
comités in het kader van de gemeenschappelijke handelspolitiek in
beginsel niet onder de regels van het Comitologiebesluit vielen. Tevens
wijzigt het voorstel op diverse onderdelen de administratieve voorfases
die kunnen leiden tot het vaststellen van handelspolitieke maatregelen.
• Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De Commissie baseert de bevoegdheid van de EU op art. 207 lid 2 VWEU.
Er is sprake van een exclusieve bevoegdheid (artikel 3, lid 1 onder e
VWEU). Nederland kan zich vinden in deze rechtsbasis. Daarmee is aan
het subsidiariteitsvereiste voldaan.
Het proportionaliteitsoordeel over dit voorstel is positief, zij het met
kanttekeningen: de geïdentificeerde handelspolitieke verordeningen
dienen inderdaad te worden aangepast. De voorstellen van de Europese
Commissie wijzigen echter ook op diverse plaatsen de procedures en
termijnen van de administratieve voorfase die kunnen leiden tot het
vaststellen van handelspolitieke maatregelen: voor deze onderdelen is het
proportionaliteitsoordeel negatief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1160

2

• Risico’s/implicaties/kansen
Risico is dat de Europese Commissie met dit voorstel meer wijzigingen in
de handelspolitieke verordeningen doorvoert dan strikt genomen
noodzakelijk is om de handelspolitieke regimes in lijn te brengen met
artikelen 290 en 291 VWEU en de Comitologieverordening. Dit risico doet
zich al voor bij de aanpassingen die worden aangebracht in de administratieve voorfases die kunnen leiden tot het vaststellen van handelspolitieke
maatregelen en bij de mogelijkheden om bij basishandeling afwijkende
termijnen te hanteren voor de geldigheid van tijdelijke handelspolitieke
uitvoeringsmaatregelen.
• Nederlandse positie en eventuele acties
De noodzaak om de handelspolitieke sui generis besluitvormingsprocedures aan te passen aan de nieuwe horizontale regels voor
gedelegeerde-en uitvoeringshandelingen wordt door Nederland niet ter
discussie gesteld. Wel wordt kritisch gekeken naar de wijze waarop de
Commissie deze aanpassingen invult en uitwerkt. Daarin zijn de modellen
uit de «Common Understanding» leidend evenals een juiste en volledige
toepassing van de Comitologieverordening. Voor zover mogelijk zal
Nederland inzetten op een zo groot mogelijk behoud van invloed op die
punten waar dit overeenkomt met de Nederlandse handelsbelangen en de
belangen van het Nederlandse bedrijfsleven. Nederland staat negatief ten
aanzien van de wijzigingsvoorstellen die verder gaan dan strikt genomen
noodzakelijk is om te voldoen aan de nieuwe horizontale regels voor
gedelegeerde-en uitvoeringshandelingen. Nederland zal zich ervoor
inzetten om deze onderdelen van de wijzigingsvoorstellen geschrapt te
krijgen.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
Het voorstel beoogt 24 handelspolitieke verordeningen in lijn te brengen
met het nieuwe regime onder het Verdrag van Lissabon van gedelegeerde
handelingen en uitvoeringshandelingen zoals geregeld in de artikelen 290
en 291 VWEU en Verordening (EU) Nr. 182/2011 (hierna: Comitologieverordening). Dit leidt tot complexe en ingrijpende wijzigingen omdat onder
het oude regime de comités in het kader van de gemeenschappelijke
handelspolitiek in beginsel niet onder de regels van het Comitologiebesluit vielen. Dat oude regime bracht met zich mee dat de rol van experts,
de rol van de Raad en het type besluitvormingsprocedure ad hoc in
basishandelingen was geregeld, op een wijze die sterk afweek van het
reguliere comitologiesysteem en meer invloed werd voorbehouden aan
de lidstaten en de Raad.
• Impact assessment Commissie
Niet opgesteld.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid:
De Commissie baseert de bevoegdheid van de EU op art. 207, lid 2
VWEU. Er is sprake van de uitoefening van een exclusieve bevoegdheid van de EU, omdat het voorstel betrekking heeft op procedures en
verordeningen vastgesteld in het kader van de gemeenschappelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1160

3

handelspolitiek (zie in dit verband artikel 3, lid 1 onder e VWEU). Een
subsidiariteitstoets is derhalve niet aan de orde.
b) Functionele toets:
– Subsidiariteit: Niet van toepassing
– Proportionaliteit: Positief met kanttekeningen
– Onderbouwing:
Het betreft hier een exclusieve bevoegdheid van de EU, namelijk
gemeenschappelijke handelspolitiek. Daarom is aan het subsidiariteitsvereiste voldaan. De proportionaliteit wordt positief beoordeeld. Een
verordening is noodzakelijk, de te bereiken doelstelling van aanpassing
van de verordeningen inzake gemeenschappelijke handelspolitiek kan
niet op andere wijze worden gerealiseerd. De geïdentificeerde
handelspolitieke verordeningen dienen inderdaad te worden aangepast en de wijzigingsvoorstellen van de Europese Commissie zijn daar
grotendeels ook op gericht.
Het proportionaliteitsoordeel van dit voorstel is positief, zij het met
kanttekeningen: de geïdentificeerde handelspolitieke verordeningen
dienen inderdaad te worden aangepast en de wijzigingsvoorstellen
van de Europese Commissie zijn daar ook op gericht. In de voorstellen
van de Europese Commissie worden echter ook op diverse plaatsen de
procedures en termijnen van de administratieve voorfases die kunnen
leiden tot het vaststellen van handelspolitieke maatregelen gewijzigd:
voor deze onderdelen is het proportionaliteitsoordeel negatief.
Onderdelen van deze wijzigingen hangen samen met de aanpassingen
aan de nieuwe Comitologieverordening, maar een belangrijk deel van
deze wijzigingen beoogt de werkzaamheden en termijnen voor de
Europese Commissie te vergemakkelijken door de betrokkenheid van
de lidstaten te verminderen of zelfs af te schaffen. Deze onderdelen
van de wijzigingsvoorstellen horen niet in dit voorstel te worden
opgenomen, omdat dit verder gaat dan noodzakelijk voor de aanpassing van het handelspolitieke instrumentarium aan het nieuwe regime
van gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen zoals
geregeld in de artikelen 290 en 291 VWEU en de Comitologieverordening. Eventuele wijzigingen van deze aspecten van het handelspolitiek
instrumentarium horen meegenomen te worden in een bredere
herijking van het handelspolitieke instrumentarium.
c) Nederlands oordeel:
De inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon heeft geleid tot
belangrijke wijzigingen van het kader voor de vaststelling van
gedelegeerde (artikel 290 VWEU) en uitvoeringshandelingen (artikel
291 VWEU). Gedelegeerde handelingen worden vastgesteld door de
Europese Commissie, hebben een algemene strekking en wijzigen
niet-essentiële onderdelen van een wetgevingshandeling. In de
zogeheten «Common Understanding» tussen de instellingen is
voorzien in aantal modelbepalingen hiervoor. Uitvoeringshandelingen
geven een nadere invulling van de toepassing van de basishandeling,
terwijl gedelegeerde handelingen de basishandeling zelf wijzigen of
aanvullen. De begin maart in werking getreden Comitologieverordening (1) vervangt het oude Comitologiebesluit en voorziet in het
nieuwe regime voor uitvoeringshandelingen.1
Het voorstel is noodzakelijk om de verordeningen betreffende de
gemeenschappelijke handelspolitiek in lijn te brengen met het nieuwe
regime van gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen
zoals geregeld in de artikelen 290 en 291 VWEU en de Comitologieverordening. Nederland staat hier in beginsel positief tegenover, maar is
wel kritisch ten aanzien van de wijze waarop de Commissie deze
aanpassing uitwerkt en staat negatief tegenover de onderdelen van de
wijzigingsvoorstellen die geen rechtstreeks verband houden met de
1
Meer informatie hierover is te vinden onder:
aanpassing aan de nieuwe horizontale regels voor gedelegeerde-en
http://www.eipa.eu/files/repository/product/20110326141559_FINAL_Comitology_
uitvoeringshandelingen.
BrochureEN_web.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1160

4

5. Implicaties financieel
a) Consequenties EU-begroting: geen
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden: geen
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en
burger: geen
d) Administratieve lasten voor rijksoverheid, decentrale overheden: geen
e) Administratieve lasten voor bedrijfsleven en burger: geen
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid: Geen. Gelet op de directe werking van de
verordeningen en de aard van de voorgestelde wijzigingen, is er geen
wijziging van de Nederlandse wet- of regelgeving noodzakelijk.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid: De datum van
inwerkingtreding van de Verordening is nog niet bekend (deze is
afhankelijk van het moment van officiële publicatie).
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling: Nee
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid: N.v.t
b) Handhaafbaarheid: N.v.t.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Op basis van dit Commissievoorstel worden geen implicaties voor
ontwikkelingslanden verwacht.
9. Nederlandse positie (belangen en eerste algemene standpunt)
De noodzaak om de handelspolitieke sui generis besluitvormingsprocedures aan te passen aan het nieuwe horizontale regels voor gedelegeerdeen uitvoeringshandelingen wordt door Nederland niet betwist noch ter
discussie gesteld. Wel zal het voorstel van de Europese Commissie
kritisch gekeken worden naar de wijze waarop de Commissie deze
aanpassingen invult en uitwerkt. Het gaat er om:
– te voorkomen dat afbreuk wordt gedaan aan de uitonderhandelde
speciale regels voor multilaterale vrijwaringen en voor antidumpingen compenserende maatregelen.
– zeker te stellen dat handelspolitieke uitvoeringshandelingen worden
vastgesteld d.m.v. de onderzoeksprocedure, dat de raadplegingsprocedure en de procedure voor onmiddellijk toepasselijke uitvoeringshandelingen alleen worden gevolgd in naar behoren gemotiveerde
omstandigheden/redenen van urgentie. Een eerste ruwe beoordeling
laat zien dat de Europese Commissie inderdaad uitgaat van de
toepasselijkheid van de onderzoeksprocedure. Onduidelijk is nog in
hoeverre de keuze voor de procedure voor onmiddellijk toepasselijke
uitvoerings-handelingen op alle vlakken (en in het bijzonder voor
multilaterale vrijwaringen) juist is;
– het van geval tot geval te kunnen beoordelen of er gegronde redenen
zijn om de implementatiebevoegdheid voor te behouden aan de Raad
i.p.v. deze neer te leggen bij de Commissie. Het huidige voorstel van
de Europese Commissie wijst deze mogelijkheid af en staat niet open
voor een dergelijke afweging;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1160

5

–

–

te garanderen dat de juiste keuze tussen uitvoeringshandelingen en
gedelegeerde handelingen wordt gemaakt. De eerste inschatting is dat
de Europese Commissie vooralsnog op juiste wijze met deze keuze is
omgegaan;
te voorkomen dat de Commissie deze exercitie aangrijpt om andere
beleidswijzigingen door te voeren, zeker als deze ten koste gaan van
meer transparantie en voorspelbaarheid voor het bedrijfsleven, de
effectieve inzetbaarheid van de handelspolitieke instrumenten en de
invloed van lidstaten. Op verschillende onderdelen (o.a. bij
antidumping- en compenserende maatregelen) blijkt de Europese
Commissie daarop in te zetten. Dit is met name aan de orde bij de
aanpassingen die worden aangebracht in de administratieve voorfases
die kunnen leiden tot het vaststellen van handelspolitieke maatregelen
en bij de mogelijkheden om bij basishandeling afwijkende termijnen te
hanteren voor de geldigheid van tijdelijke handelspolitieke uitvoeringsmaatregelen. Nederland wijst deze inzet van de Europese Commissie
af en zet in op het schrappen van deze onderdelen die geen rechtstreeks verband houden met de aanpassing aan de nieuwe horizontale
regels voor gedelegeerde en uitvoeringshandelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1160

6