Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2017

Nr. 19

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 december 2016
In de bij gelegenheid van het debat over de begroting 2017 van Koninkrijksrelaties (Handelingen II 2016/17, nr. 12, item 16) ingediende motie van
het lid Van Laar c.s. die op 25 oktober 2016 is aanvaard (Handelingen II
2016/17, nr. 13, item 13), wordt de regering verzocht om te onderzoeken
op welke termijn een kindgebonden budget ingevoerd kan worden in
Caribisch Nederland, welke knelpunten te voorzien zijn en wat de
uitvoeringskosten van een dergelijke regeling zouden zijn1. Uw Kamer
vroeg hierover voor de behandeling van de begroting 2017 van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid geïnformeerd te
worden. In deze brief reageer ik mede namens de Staatssecretaris van
Financiën op deze motie. Verder informeer ik u naar aanleiding van de
motie Van Raak en Van Laar2 over het vaststellen van een sociaal
minimum op basis van de kosten van levensonderhoud.
In Caribisch Nederland is bewust gekozen voor een eenvoudig fiscaal
stelsel, inclusief een relatief hoge belastingvrije som. Door toepassing van
een relatief hoge belastingvrije som betaalt een grote groep inwoners van
Caribisch Nederland geen loon- of inkomstenbelasting en premies
volksverzekeringen. Zij hoeven ook geen aangifte te doen. Van deze groep
zijn enerzijds wel fiscale gegevens beschikbaar omtrent het loon uit
dienstbetrekking, maar anderzijds geen gegevens over het totale inkomen
omdat geen gegevens over overig inkomen bij de Belastingdienst
Caribisch Nederland worden vastgelegd. Inwoners van Caribisch
Nederland hoeven namelijk geen aangifte inkomstenbelasting te doen
over hun (overige) inkomsten zolang zij geen inkomstenbelasting hoeven
(bij) te betalen. Gegevens over het vermogen van inwoners van Caribisch
Nederland zijn evenmin beschikbaar.

1
2

kst-34550-IV-19
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 34 550 IV, nr. 11
Kamerstuk 34 550 IV, nr. 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 IV, nr. 19

1

Gegevens over het feitelijke inkomen en vermogen zijn echter wel nodig
om een inkomensafhankelijk kindgebonden budget, inclusief geleidelijke
afbouw bij hogere inkomens, op een goede manier vorm te kunnen geven
en te kunnen implementeren. De wens is immers dat zo’n budget
uitsluitend terecht komt bij mensen van wie kan worden vastgesteld dat er
sprake is van een laag of middeninkomen.
Minstens zo belangrijk is het ontbreken van betrouwbare informatie of
iemand alleenstaande ouder is of een partner heeft met inkomen (hierna:
toeslagpartner). Die informatie is cruciaal omdat het in de rede ligt om
daar bij het bepalen/toekennen van een inkomensafhankelijk kindgebonden budget rekening mee te houden. Daar komt nog bij dat ook de
hoogte van het inkomen van een eventuele toeslagpartner vaak niet
bekend is.
Een evenwichtig op het inkomen afgestemd kindgebonden budget vergt
dat de uitvoerende instantie kan beschikken over een systeem voor de
aanlevering, het gebruik, de controle en de handhaving van de inkomensgegevens van de burger (inclusief diens eventuele partner), die nu niet
verplicht is belasting of premies volksverzekeringen te betalen. Ook zou
een vaststellings-, betaal- en terugvorderingssysteem per maand
beschikbaar moeten zijn terwijl er op dit moment geen vergelijkbare
activiteit of systeem operationeel is op Caribisch Nederland. Verder
zouden de gegevens van de kinderbijslagontvangers gekoppeld moeten
kunnen worden aan betrouwbare gegevens uit de bevolkingsadministratie
over het partnerschap. Voor dit geheel moet wetgeving ontwikkeld
worden waarmee de burger verplicht wordt gegevens over het inkomen
en dat van zijn of haar eventuele toeslagpartner aan te leveren.
Omdat de gegevens die voor een adequate uitvoering, controle en
handhaving van een dergelijke regeling noodzakelijk zijn, niet beschikbaar
zijn, is invoering van een inkomensafhankelijk kindgebonden budget of
een daarmee vergelijkbare regeling op dit moment niet verantwoord
mogelijk.
Bovendien zullen de kosten van de uitvoering van een inkomensafhankelijk kindgebonden budget, er van uitgaande dat de benodigde informatie omtrent het totale inkomen en het al dan niet hebben van een
toeslagpartner in de toekomst toch beschikbaar zou komen, door de zeer
beperkte schaalgrootte per toe te kennen budget zeer hoog worden.
Invoering van een kindgebonden budget moet ook worden afgewogen
tegen de inspanningen die we al plegen op het gebied van armoedebestrijding en sociale zekerheidsbeleid. Die hebben ook invloed op het
welzijn van kinderen. Allereerst is met ingang van het jaar 2016 kinderbijslag van 40 USD op Bonaire resp. 42 USD op Sint Eustatius en Saba per
kind per maand ingevoerd. Dit heeft voor de lage inkomens die tot dan
geen gebruik konden maken van de fiscale kinderkorting omdat zij een
inkomen onder de belastingvrije som hadden, al tot een substantieel
positief inkomenseffect geleid. Daarnaast is per 1 januari a.s. structureel
€ 1 miljoen beschikbaar om voor 2017 en volgende jaren de armoede
onder kinderen tegen te gaan, zodat arme kinderen meer kansen krijgen.
Om er zeker van te zijn dat de middelen direct ten goede komen aan de
kinderen, wordt de ondersteuning in natura aangeboden. Ook kan er ten
behoeve van kinderen in armoede een beroep worden gedaan op de
bijzondere onderstand. Deze regeling, die door de onder mijn departement ressorterende RCN-unit SZW wordt uitgevoerd, is vorig jaar
verruimd met onder meer toevoeging van de mogelijkheid van een
kostenvergoeding voor een baby-uitzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 IV, nr. 19

2

Alles overwegende vind ik het gelet op de huidige aanpak van de
kinderarmoede, de geschetste knelpunten, en de eenmalige en structurele
kosten voor het mogelijk maken van invoering van een kindgebonden
budget op dit moment niet opportuun om een kindgebonden budget in te
voeren in Caribisch Nederland.
U heeft bij de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel kinderbijslagvoorziening gevraagd om inzicht in het effect van de invoering van de
kinderbijslag op de armoede. Zoals toegezegd3 heeft hierover overleg
plaatsgevonden met het CBS. Volgens het CBS is het zuivere effect op de
armoede niet te meten maar kan wel het inkomenseffect worden
betrokken bij de publicatie van de koopkrachtcijfers. Het gaat hierbij om
de dynamische koopkrachtcijfers waarin ook effecten als baanverlies,
promotie, gezinsuitbreiding of scheiding meegenomen worden. De
koopkrachtcijfers kunnen twee jaar na het peiljaar gepubliceerd worden.
De cijfers over 2016, het eerste jaar waarin kinderbijslag is uitgekeerd,
zullen dus naar verwachting in 2018 gepubliceerd worden. In deze cijfers
zal een onderscheid worden gemaakt tussen huishoudens met en zonder
kinderen. Desgewenst kan die publicatie te zijner tijd aanleiding vormen
om opnieuw over de tegemoetkomingen van de overheid voor kinderen
op Caribisch Nederland te spreken.
Met betrekking tot de eveneens aanvaarde motie van de leden van Van
Raak en Van Laar (Handelingen II 2016/17, nr. 13, item 13), waarin de
regering verzocht wordt om het sociaal minimum vast te stellen op basis
van de kosten van levensonderhoud (Kamerstuk 34 275, nr. 9), verwijs ik
naar mijn op verzoek van uw Kamer voorafgaand aan de stemming over
die motie schriftelijk gegeven appreciatie4 van 25 oktober 2016. Ik heb
daarin toegezegd dat uw Kamer na ommekomst van de daarin aangekondigde ambtelijke nog te houden werkconferenties, die het leggen van een
bredere basis en het creëren van draagvlak voor de besluitvorming over
het ijkpunt bestaanszekerheid en aanverwante onderwerpen tot doel
hebben, nader wordt geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

3
4

Kamerstuk 34 275, nr. 6, pag. 5
Kamerstuk 34 550 IV, nr. 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 IV, nr. 19

3