Besluit van

tot wijziging van het
Uitvoeringsbesluit Wet op de
jeugdzorg in verband met de
invoering van de verwijsindex
risicojongeren

Op de voordracht van Onze Minister voor Jeugd en Gezin
van ………………….. 2009, kenmerk;
Gelet op de artikelen 2b, eerste lid, onder a, tweede lid,
onder a, en derde lid, 2e, vierde lid, en 2k, vijfde lid, van
de Wet op de jeugdzorg ;
De Raad van State gehoord (advies van datum, na advies
RvS, nummer nummer, na advies Rvs);
Gezien het nader rapport van Onze Ministe r voor Jeugd
en Gezin van datum, kenmerk;
Hebben goedgevonden en verstaan:
ARTIKEL I
Het Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg wordt
als volgt gewijzigd:
A
In artikel 1 wordt, onder vervanging van de punt aan
het slot van onderdeel p door een puntkomma, een
onderdeel toegevoegd, luidende:
q. verwijsindex: verwijsindex als bedoeld in artikel 2d
van de wet.
B
Na hoofdstuk 1 wordt een hoofdstuk ingevoegd,
luidende:
Hoofdstuk 1A. Landelijke verwijsindex
Paragraaf 1. Categorieën van instanties en
functionarissen

Artikel 1a
Als categorieën van instanties als bedoeld in artikel 2b,
eerste lid, onder a, van de wet in het domein jeugdzorg
worden aangewezen:
a. bureaus jeugdzorg als bedoeld in artikel 4 van de
wet;
b. instanties die voor de s tichting de voogdij of de
voorlopige voogdij op grond van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek of de voorlopige voogdij op grond van
andere wetten uitoefenen;
c. instanties die, daartoe aanvaard door de Minister van
Justitie als rechtspersoon, bedoeld in de artikelen 254,
tweede lid, en 302, tweede lid, van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, de voogdij of de voorlopige voogdij
uitoefenen met betrekking tot minderjarige
vreemdelingen.
Artikel 1b
Als categorieën van instanties als bedoeld in artikel 2b,
eerste lid, onder a, van de wet in het domein
jeugdgezondheidszorg worden aangewezen:
a. instanties die de in artikel 5, tweede lid, van de Wet
publieke gezondheid genoemde werkzaamheden in
opdracht van het college van burgemeester en
wethouders uitvoeren;
b. aanbieders van zorg als bedoeld in artikel 5, tweede
lid, onder b, van de wet.
Artikel 1c
1. Als categorieën van instanties als bedoeld in artikel
2b, eerste lid, onder a, van de wet in het domein
gezondheidszorg worden aangewezen:
a. instanties voor verslavingszorg voor wie het op grond
van artikel 35 van de Wet marktordening
gezondheidszorg niet verboden is een tarief in rekening
te brengen;
b. instanties voor gehandicaptenzorg , die zorg verlenen
waarop aanspraak bestaat op grond van de
Zorgverzekeringswet of de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten;
c. instanties die integrale eerstelijns geneeskundige
zorg aanbieden, zoals die door huisartsen pleegt te
geschieden;
d. ziekenhuizen die krachtens artikel 5 van de Wet
toelating zorginstellingen als zodanig zijn toegelaten,
voor zover het spoedeisende hulp betreft.
2. Als categorie van functionarissen als bedoeld in
artikel 2b, tweede lid, onder a, van de wet in het domein
gezondheidszorg worden artsen aangewezen die integrale
eerstelijns geneeskundige zorg aanbieden, zoals die door
huisartsen pleegt te geschieden, voor zover zij
ingeschreven zijn in het register als bedoeld in artikel 3
van de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg .

3. Een instantie die behoort tot een categorie als
bedoeld in het eerste lid, onder c, wijst uitsluitend
functionaris sen aan die zijn ingeschreven in het register
als bedoeld in artikel 3 van de Wet op de beroepen in de
individuele gezondheidszorg.
Artikel 1d
1. Als categorieën van instantie s als bedoeld in artikel
2b, eerste lid, onder a, van de wet in het domein
onderwijs worden aangewezen:
a. scholen als bedoeld in artikel 1 van de Wet op het
primair onderwijs;
b. scholen als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de
expertisecentra;
c. scholen als bedoeld in artikel 1 van de Wet op het
voortgezet onderwijs;
d. instellingen als bedoeld in artikel 1.1.1, onderdeel b,
van de Wet educatie en beroepsonderwijs;
e. instellingen voor hoger onderwijs als bedoeld in
artikel 1.2, onder a of b, van de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;
f. contactgemeenten als bedoeld in artikel 162b, derde
lid, van de Wet op de expertisecentra, artikel 118h, derde
lid, van de Wet op het voortgezet onderwijs en artikel
8.3.2, derde lid, van de Wet educatie en
beroepsonderwijs ten behoeve van de regionale meld- en
coördinatiefunctie.
2. Als categorie van functionarissen als bedoeld in
artikel 2b, tweede lid, onder a, van de wet in het domein
onderwijs worden ambtenaren als bedoeld in artikel 16
van de Leerplichtwet 1969 aangewezen.
Artikel 1e
1. Als categorieën van instanties als bedoeld in artikel
2b, eerste lid, onder a, van de wet in het domein
maatschappelijke ondersteuning worden aangewezen de
instanties voor maatschappelijke ondersteuning als
bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder g, onder 2°, 3°, 6°,
7° en 9°, van de Wet maatschappelijke ondersteuning.
2. Een functionaris die werkzaam is voor een instantie
als bedoeld in het eerste lid, kan door die instantie
slechts worden aangewezen als meldingsbevoegde indien
zijn beroep hoofdzakelijk bestaat uit het verlenen van
hulp, zorg of bijsturing aan jeugdigen.
3. Als categorie van instanties als bedoeld in artikel 2b,
eerste lid, onder a, van de wet in het domein
maatschappelijke ondersteuning worden tevens
gemeenten voor zover het betreft de coördinatie van
doelgroepenbeleid voor jeugdigen aangewezen.
Artikel 1f
Als categorieën van instanties als bedoeld in artikel 2b,
eerste lid, onder a, van de wet in het domein werk en
inkomen worden aangewezen de gemeentelijke

kredietbanken als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op
het financieel toezicht.
Artikel 1g
Als categorieën van instanties als bedoeld in artikel 2b,
eerste lid, onder a, van de wet in het domein politie en
justitie worden aangewezen:
a. de regionale politiekorpsen, als bedoeld in artikel 21,
derde lid, van de Politiewet;
b. Halt-bureaus, als bedoeld in artikel 48f, onder c, van
de Wet Justitie -subsidies;
c. de regionale locaties van de raad voor de
kinderbescherming, als bedoeld in artikel 2 van het
Organisatiebesluit raad voor de kinderbescherming 2006.
Artikel 1h
Een instantie die behoort tot een van de categorieën als
bedoeld in de artikelen 1a tot en met 1g wijst uitsluitend
functionaris sen aan die beschikken over een adequate
ople iding en voldoende ervaring.

Paragraaf 2. Inrichting en beheer van de
verwijsindex
Artikel 1i
1. Indien voor een melding aan de verwijsindex gebruik
wordt gemaakt van een gemeentelijk
signaleringssysteem, draagt het college van
burgemeester en wethouders zorg voor een zorgvuldige
en veilige aansluiting daarvan op de verwijsindex.
2. Indien voor een melding aan de verwijsindex gebruik
wordt gemaakt van een ander signaleringssysteem dan
een gemeentelijk signaleringssysteem, draagt de
daarvoor verantwoordelijke in de zin van de Wet
bescherming persoonsgegevens zorg voor een
zorgvuldige en veilige aansluiting daarvan op de
verwijsindex.
3. Een aansluiting als bedoeld in het eerste of tweede
lid wordt vermoed voldoende zorgvuldig en veilig te zijn
als het voldoet aan de eisen zoals deze zijn uitgegeven
door het Nederlands Normalisatie-instituut in de NTA
8023, Maatschappelijke zorg – Informatiearchitectuur in
de jeugdsector – Deel 1 : Landelijke verwijsindex
risicojongere n.
Artikel 1j
1. Een instantie die behoort tot een van de categorieën
als bedoeld in de artikelen 1a tot en met 1g of een
functionaris die behoort tot een van de categorieën als
bedoeld in artikel 1c, tweede lid, of 1d, tweede lid, draagt
zorg voor een veilig en zorgvuldig gebruik van de
verwijsindex.
2. Een instantie of een functionaris wordt vermoed te
voldoen aan het bepaalde in het eerste lid als

voldaan wordt aan de eisen zoals deze zijn uitgegeven
door het Nederlands Normalisatie-instituut in de NEN
7510, Medische informatica - Informatiebeveiliging in de
zorg – Algemeen.
Artikel 1k
Onze Minister voor Jeugd en Gezin doet van wijziging
van een norm als bedoeld in 1j, derde lid, of artikel 1k,
tweede lid, mededeling in de Staatscourant.
Paragraaf 3. Verwijsindexservicenummer
Artikel 1l
1. Indien een meldingsbevoegde een jeugdige die niet
beschikt over een burgerservicenummer meldt aan de
verwijsindex, biedt hij daartoe de volgende gegevens van
de jeugdige aan in de verwijsindex:
a. de familienaam;
b. de geboortedatum;
c. het geslacht.
2. De gegevens, bedoeld in het eerste lid, worden in de
verwijsindex omgezet in een verwijsindexservicenummer,
dat vervolgens gebruikt wordt voor de melding in de
verwijsindex.
ARTIKEL II
Indien het bij koninklijke boodschap van 6 februari
2009 ingediende voorstel van wet tot wijziging van de
Wet op de jeugdzorg in verband met de introductie van
een verwijsindex om vroegtijdige en onderling
afgestemde verlening van hulp, zorg of bijsturing ten
behoeve van jeugdigen die bepaalde risico’s lopen te
bevorderen (31 855) tot wet is verheven en die wet in
werking treedt, treedt dit besluit op hetzelfde tijdstip in
werking.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij
behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal
worden geplaatst.

De Minister voor Jeugd en Gezin,

Nota van toelichting
Algemeen
Dit besluit strekt tot uitvoering van enkele bepalingen die bij de wijziging van de
Wet op de jeugdzorg in verband met de introductie van een verwijsindex om
vroegtijdige en onderling afgestemde verlening van hulp, zorg of bijsturing ten
behoeve van jeugdigen die bepaalde risico’s lopen te bevorderen (verwijsindex
risicojongeren) (Kamerstukken II 2008/09, 31 855) zijn toegevoegd aan de Wet
op de jeugdzorg. Het betreft in de eerste plaats het aanwijzen van de categorieën
van instanties die meldingsbevoegde functionarissen mogen aanwijzen, op grond
van artikel 2b, eerste lid, onder a, van de wet. Daarnaast worden in dit besluit ook
enkele categorieën van functionarissen die niet werkzaam zijn voor een instantie,
aangewezen, op grond van artikel 2b, tweede lid, onder a, van de wet. Ook
worden op grond van artikel 2e, vierde lid, van de wet regels gesteld omtrent de
inrichting en het beheer van de verwijsindex met het oog op de beveiligde
toegang tot persoonsgegevens. Ten slotte worden op grond van artikel 2k, vijfde
lid, van de wet de identificerende gegevens en het persoonsidentificerend nummer
aangewezen die gebruikt worden om jeugdigen die niet beschikken over een
burgerservicenummer, te melden aan de verwijsindex en wordt bepaald hoe deze
gegevens worden aangeboden aan de verwijsindex.
Voor de duidelijkheid wordt opgemerkt dat op grond van artikel 2b, eerste lid,
onder b, en tweede lid, onder b, van de wet voor alle meldingsbevoegden reeds
de eis geldt dat afspraken als bedoeld in artikel 2g van de wet zijn gemaakt met
het college van burgemeester en wethouders over het gebruik van de verwijsindex
en de samenwerking met andere gebruikers. Het is dus niet zo dat iemand
meldingsbevoegd kan zijn, louter op basis van de aanwijzing bij dit besluit.
Daarnaast zij erop gewezen dat instanties en functionarissen die niet aangewezen
worden en daardoor geen gebruik kunnen maken van de verwijsindex, wel in het
netwerk van een jeugdige betrokken kunnen worden.
Advies van het College bescherming persoonsgegevens
Bij de voorbereiding van het onderhavige besluit is rekening gehouden met het
advies van het College bescherming persoonsgegevens (Cbp) over het
wetsvoorstel. Dit heeft bijgedragen aan een zorgvuldige afweging van de
aangewezen instanties en functionarissen en heeft geleid tot het aanwijzen van
een beperkt aantal categorieën. Uitsluitend instanties en functionarissen die een
concrete taak hebben bij het verlenen van hulp, zorg of bijsturing bij de in artikel
2j van de wet genoemde risico’s en die beschikken over de benodigde
professionaliteit om met de verwijsindex te kunnen werken, worden aangewezen.
Op grond van artikel II van de wet brengt de Minister voor Jeugd en Gezin binnen
twee jaar na de inwerkingtreding verslag uit over het gebruik van de verwijsindex
door meldingsbevoegden. De uitkomsten hiervan zullen aanleiding kunnen zijn
de categorieën van instanties en functionarissen uit te breiden, bijvoorbeeld met
het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en de gemeentelijke sociale
diensten.
Op verzoek heeft het Cbp ook advies uitgebracht over het onderhavige besluit. In
het advies maakt het Cbp enkele opmerkingen over het wetsvoorstel. Voor zover
die opmerkingen het onderhavige besluit rechtstreeks raken, zal daarop hierna
worden ingegaan.
Aantal aangewezen instanties en beroepsgeheim
Volgens het Cbp is bij geheimhouders uit het medisch domein sprake van het
ongericht verwerken van persoonsgegevens aangezien de melder op voorhand
niet weet wie andere melders zullen zijn. Deze constatering is niet terecht. Op
grond van artikel 2j is de melder bevoegd om het beroepsgeheim te doorbreken.

Dit is een wettelijke bevoegdheid, waardoor er geen beroep meer hoeft te worden
gedaan op het conflict van plichten. Voor de goede orde zij nog eens benadrukt
dat bij een melding geen andere gegevens worden verstrekt dan het
burgerservicenummer van de jeugdige. Ontstaat er na een melding een match,
dan dienen melders zelf te bezien o f het noodzakelijk is om gegevens over de
betrokken jeugdige uit te wisselen en of dat is toegestaan op grond van de reeds
bestaande wetgeving. Bij die afweging kan het mogelijk zijn dat de melder zich
moet beroepen op het conflict van plichten omdat hij geen andere titel heeft om
gegevens uit te mogen wisselen. Aangezien de melder na een match precies weet
met welke andere melder hij te maken heeft, is er dus geen sprake van het
ongericht verstrekken van gegevens aan een andere melder.
Meldingen door doelgroepencoördinatoren
Het Cbp stelt dat ook in het geval van een neutrale formulering van de
doelgroepencoördinator, er sprake kan zijn van ongeoorloofd onderscheid indien
een doelgroepencoördinator zich in de praktijk slechts met een of meer bepaalde
etnische groepen zou bezighouden. Dit is een terechte opmerking en daarom zij
benadrukt dat daarvoor gewaakt moet worden. Dit betekent dat de gemeenten
vanuit hun verantwoordelijkheid voor een goede uitvoering van de Wet
bescherming persoonsgegevens dus moeten voorkomen dat een
doelgroepencoördinator in de verwijsindex een specifieke benaming gebruikt
waaruit de etniciteit van de door hem gemelde jeugdigen afgeleid zou kunnen
worden. Voorts zijn op suggestie van het Cbp in de nota van toelichting
voorbeelden genoemd van andere doelgroepencoördinatoren, zoals de
doelgroepencoördinator voor tienermoeders, zwerfjongeren, hangjongeren en aan
drank- en drugsverslaafde jongeren, zodat daarmee duidelijk wordt dat het om
risicojongeren gaat en niet om etniciteit.
Melding door bureau jeugdzorg op initiatief van politie
In de toe lichting is verduidelijkt dat een melding door bureau jeugdzorg op basis
van een zorg formulier van de politie alleen voor de functionaris bij bureau
jeugdzorg die gemeld heeft herleidbaar zal zijn tot de politie. Afstemming na een
match zal dan ook plaats moeten hebben via de functionaris bij bureau jeugdzorg.
Omdat deze werkwijze niet in alle politieregio’s werkbaar is, worden ook de
regionale politiekorpsen als categorie van instanties aangewezen. Voor een
verdere uitleg zij verwezen naar de toelichting op artikel 1g.
Concrete taak aangewezen instanties/functionarissen en professionaliteit
De opmerkingen van het Cbp over de artikelen 1e en 1h hebben geleid tot een
verduidelijking van de toelichting. De formulering van artikel 1h is gehandhaafd
omdat deze past binnen het systeem van de wet waarbij instanties zelf
verantwoordelijk zijn voor het aanwijzen van geschikte meldingsbevoegde
functionarissen. Binnen de diverse beroepsgroepen wordt gehandeld op basis van
professionele standaarden en het is aan de instanties zelf om daar nadere
invulling aan te geven. Zij zijn zelf het beste in staat die mensen meldingsbevoegd
te maken die daar qua opleiding en ervaring het meest geschikt voor zijn.
Géén registratie van etniciteit door meldingsbevoegden
De opmerkingen van het Cbp over artikel 2j, aanhef onder l, van het wetsvoorstel
betreffen weliswaar niet rechtstreeks het onderhavige besluit, maar geven toch
aanleiding tot een nadere verduidelijking ten aanzien van een melding op grond
van het criterium dat in die bepaling wordt genoemd. Er dient geen misverstand te
bestaan over het feit dat ook bij een melding op grond van dat criterium, geen
sprake kan zijn van registratie van de etniciteit van de jeugdige. Overigens laat
het systeem van de verwijsindex het ook niet toe om dergelijke extra informatie in

te voeren. Meldingsbevoegde professionals die ten aanzien van hun cliënt een
dossier bijhouden, dienen dat te doen in overeenstemming met de geldende
regelgeving inzake (bijzondere) persoonsgegevens. Voor het overige zij wat artikel
2j, aanhef en onder l, betreft verwezen naar de betreffende paragraaf van de
memorie van antwoord bij het wetsvoorstel.
Verantwoordelijke voor veilige aansluiting signaleringssysteem op verwijsindex
Het Cbp wijst er terecht op dat in het artikel dat ziet op de aansluiting op de
verwijsindex van een ander signaleringssysteem dan een gemeentelijk
signaleringssysteem, niet is opgenomen wie daarvoor verantwoordelijk is en wie
op grond van dat artikel dus zorg dient te dragen voor een zorgvuldige en veilige
aansluiting. Het Cbp adviseert op te nemen wie de verantwoordelijke is voor dat
andere signaleringssysteem. Het betreffende artikel is zodanig aangepast dat nu
duidelijk is dat de vera ntwoordelijke in de zin van de Wet bescherming
persoonsgegevens voor dat andere signaleringssysteem, zorg dient te dragen voor
een zorgvuldige en veilige aansluiting op de verwijsindex. Momenteel maakt alleen
de raad voor de kinderbescherming gebruik van een eigen systeem, maar met de
gekozen formulering wordt de mogelijkheid dat andere meldingsbevoegden in de
toekomst aansluiten met andere dan gemeentelijke signaleringssystemen niet
uitgesloten.
Het melden door meldingsbevoegden die het burgerservicenummer niet mogen
gebruiken.
Het Cbp wijst erop dat wel is voorzien welke gegevens ingevoerd dienen te
worden als een jeugdige die niet beschikt over een burgerservicenummer gemeld
wordt, maar dat er niet wordt bepaald welke gegevens gebruikt moeten worden
bij een melding als een meldingsbevoegde niet over het burgerservicenummer
mag beschikken. Het Cbp adviseert hier een bepaling over op te nemen in de
algemene maatregel van bestuur.
In de wet wordt in artikel 2k, derde lid, geregeld hoe meldingsbevoegden die niet
op grond van een wettelijke bepaling bevoegd zijn het burgerservicenummer te
gebruiken, wel kunnen melden aan de verwijsindex. Daartoe voeren zij een set
persoonsgegevens in in het systeem en vervolgens wordt op basis daarvan het
burgerservicenummer gevormd dat het systeem gebruikt voor de melding. De
meldingsbevoegde krijgt dit burgerservicenummer niet te zien. In de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel wordt dit op pagina 32 en 70 nader toegelicht.
Administratieve lasten en regeldruk
De stru cturele en incidentele administratieve lasten en de interbestuurlijke lasten
die voortvloeien uit het wetsvoorstel zijn in de voorbereiding op het wetsvoorstel
in beeld gebracht. Dit is voorgelegd aan Actal en het heeft tot een positief advies
geleid. Voor een nadere uitwerking wordt verwezen naar paragraaf 12 van de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel. Ten aanzien van het onderhavige
besluit heeft Actal besloten geen advies uit te brengen.
Artikelsgewijs
In de voorgestelde artikelen 1a tot en met 1g worden categorieën van instanties
en functionarissen aangewezen. Elk afzonderlijk artikel sluit aan op één van de in
de wet genoemde domeinen.
Paragraaf 1. Categorieën van instanties en functionarissen
Artikel 1a
Bureau jeugdzorg
Het domein jeugdzorg is voor de verwijsindex vanzelfsprekend van groot belang.
Een sleutelrol is daarbinnen weggelegd voor bureau jeugdzorg, dat op grond van

de wet diverse taken en bevoegdheden heeft met betrekking tot jeugdigen.
Allereerst heeft bureau jeugdzorg op grond van artikel 5 van de wet als taak de
indicatiestelling voor de aanspraak op jeugdzorg. Daarnaast kent de wet in artikel
10 aan bureau jeugdzorg nog andere taken toe. Dit betreft achtereenvolgens de
uitoefening van de voogdij, de ondertoezichtstelling, de jeugdreclassering en het
fungeren als advies- en meldpunt kindermishandeling. Tevens zal bureau
jeugdzorg een beslissende rol spelen bij zorgmeldingen die zij ontvangen van de
politie, op basis waarvan bureau jeugdzorg een melding aan de verwijsindex zal
overwegen. In de toelichting op artikel 1g wordt daar nader op ingegaan.
De professionals bij bureau jeugdzorg zijn opgeleid om risico’s in de levens van
jeugdigen te taxeren en ook in te schatten wanneer een dergelijk risico een
daadwerkelijke bedreiging vormt. Bureaus jeugdzorg hebben niet alleen een
portaalfunctie met het uitoefenen van hun taken als indicerend orgaan en als
advies- en meldpunt kindermishandeling. Zij hebben ook een zorgverlenende
functie met betrekking tot de uitoefening van voogdij en voorlopige voogdij over
en de verlening van ambulante zorg aan jeugdigen. Bovendien hebben zij op
grond van bestaande werkafspraken tot taak de beoordeling van de van politie
afkomstige zorgformulieren. Hun werkgebied en directe omgang met de doelgroep
maken d e aanwijzing van de bureaus jeugdzorg in dit besluit noodzakelijk.
Rechtspersonen die voogdij uitoefenen
De rechter kan de voogdij toewijzen aan een rechtspersoon. Dit kan uitsluitend
aan bureau jeugdzorg, of in het geval van minderjarige vreemdelingen aan
Stichting Nidos, die door de Minister van Justitie daartoe is aanvaard.1 Deze
laatste valt onder de in onderdeel c aangewezen categorie.
Bij de uitoefening van de voogdij maakt bureau jeugdzorg gebruik van de diensten
van landelijk werkende voogdij-inste llingen. In onderdeel b worden die instanties
aangewezen. Dit betreft momenteel de Hoenderloo Groep, Stichting Leger des
Heils Welzijns- en Gezondheidszorg, Stichting Gereformeerd Jeugdwelzijn, William
Schrikker Stichting Pleegzorg en Stichting Joods Maatschappelijk Werk. Deze
aanwijzing is nodig omdat z odra de voogdij eenmaal is aangevangen, de
betrokkenheid van bureau jeugdzorg beperkt is en het juist de uitvoerende
voogdijinstantie is die nauw betrokken is bij de jeugdige. Dit kan eventueel vele
jaren voortduren, met name afhankelijk van de leeftijd van de jeugdige. Wanneer
dan geconstateerd wordt dat er aanleiding is de jeugdige aan de verwijsindex te
melden, is het noodzakelijk dat de meest betrokken organisatie een melding
overweegt en eventueel uitvoert. Dat is dan niet bureau jeugdzorg, maar de
uitvoerende voogdijinstantie.
Evenals de professionals bij bureau jeugdzorg hebben professionals die werkzaam
zijn bij instanties die de voogdij of voorlopige voogdij uitoefenen over jeugdigen –
minderjarige vreemdelingen daaronder begrepen – direct contact met de
doelgroep en zijn zij opgeleid in het taxeren van risico’s en de mogelijke
consequenties daarvan in de levens van de betrokken jeugdigen. Daarom worden
ook deze instanties aangewezen.
Artikel 1b
In het domein jeugdgezondheidszorg worden de instanties aangewezen die in
opdracht van de colleges van burgemeester en wethouders de
jeugdgezondheidszorg, bedoeld in artikel 5, tweede lid, van de Wet publieke
gezondheid, uitvoeren. Het staat de gemeente op grond van artikel 14, tweede lid,
van de Wet publieke gezondheid vrij om deze uitvoering over te laten aan de
gemeentelijke gezondheidsdienst of aan een andere partij. In de praktijk vindt
1

Besluit van de Minister van Justitie van 12 januari 2005, nr. 5328240/04/DJJ,
houdende aanvaarding van de rechtspersoon als bedoeld in de artikelen 254,
tweede lid, en 302, tweede lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.

deze uitvoering voor 0-4 jarigen meestal plaats door (thuis)zorgorganisaties via
de consultatiebureaus en voor 4-19 jarigen meestal via de gemeentelijke
gezondheidsdienst, waaronder ook de schoolartsen vallen. Het beoordelen en
beperken van gezondheidsrisico’s maken een voornaam onderdeel uit van de
werkzaamheden van de professionals die in deze categorie werkzaam zijn. In hun
directe contact met een groot deel van de doelgroep, te weten jeugdigen in de
leeftijd van 0 tot 19 jaar, stellen zij vast of jeugdigen bepaalde risico’s lopen, wat
daarvan de mogelijke gevolgen zijn en hoe manifestatie van deze risico’s kan
worden voorkomen of beperkt. Aanwijzing van deze categorie is daarom
noodzakelijk.
In onderdeel b worden de aanbieders van geestelijke gezondheidszorg voor
jeugdigen aangewezen. Bureau jeugdzorg kan namelijk behalve voor jeugdzorg,
ook indiceren voor jeugd geestelijke gezondheidszorg. Dit betreft dan geen
jeugdzorg waarop ingevolge de Wet op de jeugdzorg aanspraak bestaat, maar
zorg waarop ingevolg e de AWBZ of een zorgverzekering aanspraak bestaat.
Bureau jeugdzorg fungeert als centraal loket voor jeugdigen ook als toegang voor
deze zorg. Het omvat de jeugdafdelingen van de Riagg, de poliklinieken en de
jeugdafdelingen van algemene psychiatrische ziekenhuizen, de poliklinieken en
jeugdafdelingen psychiatrie van (academische) ziekenhuizen en de poliklinieken
en de klinieken van instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Anders dan bij
jeugdzorg, kunnen jeugdigen ook op een andere manier terechtkomen bij deze
zorginstellingen, bijvoorbeeld via het Centrum Indicatiestelling Zorg. Hoewel
bureau jeugdzorg er dus wel voor kan indiceren, is de betrokkenheid beperkter
dan bij jeugdzorg in de zin van de wet.
De professionals die werkzaam zijn bij een instantie uit deze categorie hebben een
intensieve behandelrelatie met de betrokken jeugdige. Regelmatig zijn geestelijke
gezondheidsproblemen oorzaak of gevolg van de in artikel 2j van de wet
genoemde risico’s. Betrokkenheid van professionals in de geestelijke
gezondheidszorg voor jeugdigen bij de verwijsindex is daarom van groot belang
en daartoe is aanwijzing van deze categorie noodzakelijk.
Artikel 1c
Ook diverse instanties in het domein gezondheidszorg kunnen te maken krijgen
met jeugdigen die in hun ontwikkeling naar vo lwassenheid daadwerkelijk worden
bedreigd en deze worden daarom aangewezen. Het betreft de instanties voor
verslavingszorg, gehandicaptenzorg, de huisartsenzorg en de afdelingen voor
spoedeisende hulp van ziekenhuizen.
De professionals in de verslavingszorg hebben nauw contact met hun cliënten en
houden daarb ij in de gaten hoe het met de verslaafde cliënt gaat. Zij dienen alert
te zijn op een eventuele terugval en de gevolgen daarvan voor de ontwikkeling
van de cliënt. In artikel 2j, onder b, van de wet wordt verslaving aan alcohol,
drugs en kansspelen met zoveel woorden genoemd als zijnde een risico waardoor
de gezonde en veilige ontwikkeling van de betrokken jeugdige daadwerkelijk kan
worden bedreigd. Aanwijzing van instanties voor verslavingszorg is dan ook
noodzakelijk.
Ook gehandicaptenzorg vergt een intensieve relatie tussen de behandelaar en de
cliënt. Professionals zijn ertoe opgeleid adequaat met deze personen te
communiceren en gericht risico’s die hun veiligheid en gezondheid bedreigen te
signaleren en te beperken of weg te nemen. Vanwege hun directe betrokkenheid
bij onder andere jeugdigen met een handicap en expertise met betrekking tot
inventarisatie en taxatie van risico’s, is het noodzakelijk dat deze categorie van
instanties wordt aangewezen.
In het eerste lid, onder d, worden ook de afdelingen voor spoedeisende hulp van
ziekenhuizen aangewezen. Dit zijn belangrijke vindplaatsen van veel kinderleed en

de professionals die er werken zijn erop getraind dit leed te kwalificeren. Hij kan
daarbij stuiten op risico’s waardoor de betreffende jeugdige in de noodzakelijke
condities voor een gezonde en veilige ontwikkeling naar volwassenheid
daadwerkelijk wordt bedreigd. Niet alleen met het oog op de directe behandeling,
maar ook met het oog op de verdere gevolgen die het leed kan hebben op het
leven van de betrokkene, is aanwijzing van deze categorie noodzakelijk.
Huisartsen staan dicht bij hun patiënten. Zij kennen hun patiënten goed en zijn
doorgaans bekend met de gezinssituatie van hun patiënten. Daarnaast zijn
huisartsen vaak het eerste contact dat een jeugdige die problemen ondervindt
heeft met professionele hulpverlening. De huisartsen vormen daarmee een
belangrijke bron voor de signalering van de risico’s zoals die staan opgesomd in
artikel 2j van de wet. Vanwege deze betrokkenheid, hun positie in de keten en
hun medische expertise is het noodzakelijk hen aan te wijzen.
Voor wat betreft huisartsen sluiten het eerste en tweede lid op elkaar aan. Een
huisarts die niet werkzaam is voor een instantie, valt onder de in het tweede lid
aangewezen categorie van functionarissen. Een huisarts die werkzaam is voor een
instantie, bijvoorbeeld een huisartsenpraktijk, wordt met dit besluit niet direct
aangewezen. Maar door de aanwijzing in het eerste lid kan die instantie wel
bevoegd zijn om een meldingsbevoegde functionaris aan te wijzen. Omdat de titel
huisarts geen beschermde titel is, bepaalt het derde lid dat een huisarts slechts
aangewezen is indien hij als arts is ingeschreven in het BIG-register.
Artikel 1d
Scholen
Scholen zijn een belangrijke vindplaats van risicosignalen. De leerplichtleeftijd
bestrijkt een groot deel van de jeugdigen in de zin van deze wet. De professionals
in het d omein onderwijs zijn intensief betrokken bij de jeugdigen in Nederland. Zij
hebben vaak meerdere jaren achtereen te maken met een jeugdige en zijn
daardoor in staat hun ontwikkeling goed te volgen. Jeugdigen waarvan zij het
vermoeden hebben dat zij daadwerkelijk worden bedreigd in hun ontwikkeling tot
volwassenheid, zullen zij vaak extra aandacht geven. Daarbij kan afstemming met
andere betrokken professionals noodzakelijk zijn. Om dat mogelijk te maken
worden de diverse scholen in dit besluit aangewezen.
In het eerste lid, onder a tot en met c, worden scholen aangewezen als categorie
van instanties die een meldingsbevoegde functionaris mogen aanwijzen Dit betreft
de basisscholen, scholen voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs en
scholen voor voortgezet onderwijs.
Onder d worden de regionale opleidingscentra, de vakinstellingen voor
beroepsopleidingen die zich op een specifieke bedrijfstak richten, de instanties
voor beroepsonderwijs en voor voorbereidend beroepsonderwijs op het gebied van
de landbouw en de natuurlijke omgeving aangewezen. In onderdeel e worden
vervolgens de hogescholen en de universiteiten aangewezen.
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Bij de wet van 6 december 2001 tot wijziging van de Wet op het voortgezet
onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet op de
expertisecentra in verband met de invoering van de verplichting voor het bevoegd
gezag tot het melden van voortijdige schoolverlaters die niet meer leerplichtig
zijn, alsmede van de verantwoordelijkheid van de gemeente voor het
bestrijden van voortijdig schoolverlaten (regels inzake regionale meld- en
coördinatiefunctie voortijdig schoolve rlaten) (Stb. 2001, 636) is de
verantwoordelijkheid van gemeenten voor een integrale aanpak van de
problematiek van het voortijdig schoolverlaten wettelijk geregeld. Gemeenten
hebben daartoe een zogenaamde regionale meld - en coördinatiefunctie (RMC). De
colleges van burgemeester en wethouders wijzen in een RMC-regio uit hun midden

een contactgemeente aan. Deze contactgemeente heeft een coördinerende functie
en is verantwoordelijk voor:
– het maken van afspraken over goede samenwerking en een sluitende aanpak
van voortijdig schoolverlaters met betrokken organisaties (bijvoorbeeld jeugdzorg,
arbeidsbureaus, politie, openbaar ministerie en bedrijfsleven),
– een regionaal netwerk van bovengenoemde actoren, en
– het opzetten en instandhouden van een registratiesysteem voor meldingen van
voortijdige schoolverlaters.
In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel betreffende de verwijsindex
risicojongeren is bij de toelichting op artikel 2j, onderdeel e, van de wet reeds
ingegaan op de risico’s die een jeugdige loopt wanneer sprake is van langdurig
schoolverzuim of voortijdig schoolverlaten. De specifieke functie van
contactgemeenten daarbij, maakt deelname aan de verwijsindex van groot belang
en daarom is de aanwijzing daarvan noodzakelijk. In dezelfde context fungeert
ook de leerplichtambtenaar. Met het oog op zijn specifieke takenpakket is ook de
aanwijzing van deze functionaris noodzakelijk.
Artikel 1e
In artikel 1, eerste lid, onder g, van de Wmo wordt het begrip maatschappelijke
ondersteuning nader gedefinieerd en onderverdeeld in negen prestatievelden. De
instanties voor maatschappelijke ondersteuning die actief zijn in het tweede,
derde, zesde, zevende en negende prestatieveld worden aangewezen.
Het tweede prestatieveld van de Wmo betreft de op preventie gerichte
ondersteuning van jeugdigen met problemen met opgroeien en van ouders met
problemen met opvoeden. De instanties in dit prestatieveld worden aangewezen
omdat het doel en de doelgroep naadloos aansluit bij de verwijsindex. Het betreft
onder andere jeugdwelzijnsinstellingen, instellingen voor algemeen
maatschappelijk werk, jeugdinformatie- en preventiepunten en
opvoedsteunpunten.
Het derde prestatieveld betreft het geven van informatie, advies en
cliëntondersteuning om burgers de weg te wijzen in de samenleving.
Cliëntondersteuning is de ondersteuning van de cliënt bij het maken van een
keuze of het oplossen van een probleem. Het kan gaan om algemene
voorzieningen, maar ook om individueel advies of hulp bij het verhelderen van een
ondersteuningsvraag. Het heeft als doel de zelfredzaamheid en de
maatschappelijke participatie van de cliënt te bevorderen. Gemeenten maken
hiertoe veelvuldig gebruik van MEE-organisaties als bedoeld in paragraaf 2.5 van
de Regeling subsidies AWBZ. Dergelijke instanties zijn goed op de hoogte van het
wel en wee van hun cliënten. Het is noodzakelijk dat zij vindbaar zijn voor andere
instanties die betrokken raken bij de betreffende jeugdige. Anderzijds is het ook
noodzakelijk dat de professionals die cliëntondersteuning bieden daadwerkelijk op
de hoogte zijn van de betrokkenheid van eventuele andere instanties. Omdat de
verwijsindex het instrument is om dit te bereiken, is aanwijzing van instanties in
dit prestatieveld noodzakelijk.
Het zesde prestatieveld betreft de ondersteuning van individuele mensen met een
beperking of een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal probleem.
Het gaat hier om individueel te verlenen voorzieningen, die aan de behoefte van
het individu zijn aangepast. Of men toegang heeft tot een dergelijke voorziening
hangt altijd af van de individuele kenmerken van de persoon met een beperking.
Juist deze individuele aandacht maakt het nodig dat de betrokken instantie
deelneemt aan de verwijsindex, zodat met andere betrokken professionals
afgestemd kan worden. De professionals in dit prestatieveld komen bovendien bij

de betrokken jeugdige thuis en hebben zodoende een beeld van wat er zich in het
gezin van die jeugdige afspeelt. Daarom is het noodzakelijk dat de instanties in dit
prestatieveld worden aangewezen. Instanties die in dit prestatieveld werkzaam
zijn, zijn bijvoorbeeld instanties voor maatschappelijk werk, thuiszorginstellingen
en bedrijven die huishoudelijke verzorging leveren, maar in sommige gemeenten
wordt deze functie ook wel door de gemeentelijke gezondheidsdienst uitgevoerd .
Naar aanleiding van een opmerking van het Cbp over bedrijven die in het kader
van de maatschappelijke ondersteuning huishoudelijke verzorging leveren, wordt
voor de duidelijkheid vermeld dat deze instanties in veel gevallen (bijna) dagelijks
en voor een langere periode bij mensen in huis komen. Zij maken zodoende
jeugdigen mee in hun thuissituatie en zullen in het kader van de verwijsindex met
name een signalerende rol vervullen.
Het zevende prestatieveld betreft het bieden van maatschappelijke opvang. Voor
de verwijsindex is met name de opvang van tienermoeders en de opvang van
zwerfjongeren van belang. Het tienermoederschap en het ontbreken van een
vaste woon- of verblijfplaats worden namelijk in artikel 2j, onder d en h, van de
wet expliciet als meldcriterium aangeduid. De professionals in de opvang voor
deze groepen staan in nauw contact met de jeugdige en hebben daardoor zicht op
de achterliggende problematiek. En met het oog op de te verlenen opvang kan
afstemming met andere professioneel betrokkenen noodzakelijk zijn.
In het negende prestatieveld zijn de verantwoordelijkheden van de gemeenten
voor het verslavingsbeleid omschreven. De gemeenten hebben de
verantwoordelijkheid om de maatschappelijke zorg op een geïntegreerde manier
te verlenen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de maatschappelijke
begeleiding en de zorgsector voor de behandeling. Gemeenten voorzien hiertoe in
ambulante verslavingszorg, bestaande uit ambulante hulpverlening gericht op
verslavingsproblemen, en preventie van verslavingsproblemen. Als aanvulling op
de aanwijzing van de instanties voor verslavingszorg in artikel 1c, onder a, van dit
besluit is het noodzakelijk om ook dit deel van de hulpverlening aan verslaafden
aan te wijzen.
Aangezie n gemeenten in het kader van de Wmo beleidsvrijheid genieten, worden
deze taken in de genoemde prestatievelden niet in iedere gemeente op dezelfde
wijze uitgevoerd. Maar de aanwijzingen in dit artikel betreffen in ieder geval de
hierboven genoemde instanties.
In het tweede lid wordt op basis van artikel 2b, derde lid, van de wet een
aanvullende eis gesteld aan de meldingsbevoegde functionarissen die werkzaam
zijn voor instanties die behoren tot één van de aangewezen prestatievelden van
de maatschappelijke ondersteuning. Aangezien in de maatschappelijke
ondersteuning ook veel vrijwilligers actief zijn, wordt bepaald dat een
meldingsbevoegde iemand is die in het kader van zijn beroep hoofdzakelijk hulp,
zorg of bijsturing verleent aan jeugdigen. Zoals bij artikel 1h van dit besluit nader
wordt toegelicht, moet van een meldingsbevoegde namelijk verwacht kunnen
worden dat hij op basis van de wettelijke criteria een melding afweegt en ook
voldoende zorgvuldigheid betracht bij het gebruik van de verwijsindex met het
oog op de privacygevoelige gegevens. Hoewel de inzet van de vele vrijwilligers in
het kader van de maatschappelijke ondersteuning van grote waarde is, mag van
hen niet verwacht worden dat ze als meldingsbevoegde met de verwijsindex gaan
werken, aangezie n zij in de regel geen professionals zijn.
Overigens zijn gemeenten op twee manieren betrokken bij het gebruik van de
verwijsindex door de instanties in de maatschappelijke ondersteuning. Allereerst
zijn gemeenten betrokken bij deze instanties vanuit haar verantwoordelijkheid op
grond van de Wmo. En vervolgens door middel van de afspraken die gemeenten

op grond van artikel 2g van de wet dienen te maken met alle gebruikers van de
verwijsindex in de betreffende gemeente.
In het derde lid worden gemeenten aangewezen voor zover het doelgroepenbeleid
voor jeugdigen betreft. Deze aanwijzing is opgenomen naar aanleiding van de
toezegging aan de Tweede Kamer in reactie op motie nr. 42.2 Op grond hiervan
kan een gemeente een gemeentelijk medewerker aanwijzen als
meldingsbevoegde, indien dit een coördinator betreft die als taak heeft het
doelgroepenbeleid voor jeugdigen.
Doelgroepencoördinatoren zijn niet in alle gemeenten aanwezig en hebben ook
niet in alle gemeenten precies dezelfde taken. Soms fungeren zij als hulpverleners
en hebben zij direct contact met jeugdigen. Soms hebben zij geen direct contact
met jeugdigen, maar zijn zij wel op andere wijze nauw betrokken bij een jeugdige,
waardoor zij zich een beeld kunnen vormen over de jeugdige. In andere gevallen
zorgt een doelgroepencoördinator er in een processuele rol voor dat de betrokken
hulpverleners hun werk goed kunnen doen. Wat echter voor alle
doelgroepcoördinatoren geldt, is dat zij zich bezighouden met jeugdigen die
specifieke aandacht nodig hebben en waarvoor gemeenten specifiek jeugdbeleid
nodig achten. Zij zijn de spin in het web van het gemeentelijke
samenwerkingsverband inzake de jeugd. Zij hebben contact met de vele
verschillende soorten hulpverleners en kunnen daardoor dwarsverbanden leggen
in aanpak en benadering van jeugdigen. Op deze wijze dragen zij bij aan het doel
van de verwijsindex om te komen tot een goed afgestemde hulpverlening en kan
de doelgroepencoördinator de kennis die hij uit hoofde van zijn functie over de
jeugdigen uit een doelgroep heeft opgebouwd, inzetten om optimale hulpverlening
aan de jeugdigen mogelijk te maken. Het zal afhankelijk zijn van de concrete taak
van een doelgroepencoördinator, en ook afhankelijk van de concrete situatie, of
hij een melding aan de verwijsindex kan doen. Ook hij zal immers de in artikel 2j
van de wet bedoelde afweging moeten kunnen maken, die eruit bestaat dat een
meldingsbevoegde een jeugdige slechts aan de verwijsindex meldt indien hij een
redelijk vermoeden heeft dat de jeugdige door een of meer va n de in dat artikel
genoemde risico’s in de noodzakelijke condities voor een gezonde en veilige
ontwikkeling naar volwassenheid daadwerkelijk wordt bedreigd. Heeft de
doelgroepencoördinator slechts een processuele rol, dan zal hij zelf die
belangenafweging niet kunnen maken.
De doelgroepen worden uitdrukkelijk niet bepaald in het onderhavige besluit,
zodat gemeenten de ruimte behouden om hun specifieke beleid voor doelgroepen
naar behoefte vorm te geven. Het doelgroepenbeleid is immers vaak
tijdgebonden; nu eens speelt dit probleem, dan weer een ander probleem. In de
huidige praktijk is bijvoorbeeld sprake van doelgroepcoördinatoren voor
tienermoeders, zwerfjongeren, hangjongeren en verslaafde jongeren.
Uiteraard zal bij een melding aan de verwijsindex bij de contactgegevens van de
betrokken coördinator niet opgenomen worden met welke doelgroep hij zich
bezighoudt. Ten overvloede zij benadrukt dat dit artikel niet beoogt gemeenten te
verplichten een doelgroepencoördinator aan te wijzen.
Artikel 1f
Schulden – van jeugdigen of van hun ouders – vormen vaak een bron voor één of
meer van de in artikel 2j genoemde risico’s. De professionals die schuldhulp
verlenen hebben zicht op de risico’s die het betrokken gezin en de individuele
leden daarvan lopen. Wanneer bij diezelfde jeugdigen andere professionals
betrokken zijn, is afstemming met hen noodzakelijk om tot een goede
hulpverlening te komen.

2

Kamerstukken II 2007/08, 31 855, nr. 42.

In artikel 1f worden daarom de gemeentelijke kredietbanken aangewezen. In de
zin van de Wet op het financieel toezicht zijn dit aanbieders van krediet, opgericht
door een of meer gemeenten. Wanneer het door meerdere gemeenten
gezamenlijk is opgericht, wordt een dergelijke kredietbank ook wel
gemeenschappelijke kredietbank genoemd.
Artikel 1g
Politie
De politie is een belangrijke signaleerder, die in de uitoefening van haar taken en
bevoegdheden soms meer kan waarnemen dan andere professionals . Daarom
kunnen op grond van artikel 1g, onder a, bij de regionale politiekorpsen
meldingsbevoegde functionarissen worden aangewezen. In dat geval kan de
politie direct aan de verwijsindex melden. De contactgegevens van de meldende
functionaris bij de politie worden in het signaal verwerkt, waardoor na een match
rechtstreeks contact kan worden opgenomen met de politie om de te verlenen
hulp, zorg of bijsturing af te stemmen.
Om recht te doen aan de verschillen die er bestaan tussen de diverse
politieregio’s, bestaat ook de mogelijkheid voor de politie om hun betrokkenheid
bij de verwijsindex anders te organiseren. Op grond van de inbreng van de politie
in de consultatiefase van het wetsvoorstel en naar aanleiding van de notitie
“Overlast door 12-minners: een volwassen aanpak” (bijlage bij Kamerstukken II,
2007/08, 28 684, nr. 167), heeft nader overleg plaatsgevonden met de politie en
de MO -groep over de rol van de politie bij de verwijsindex. Dit heeft geleid tot een
afspraak die aansluit op bestaande werkprocessen van de politie. De politie kan
voor het gebruik van de verwijsindex aansluiten op de bestaande werkprocessen
die tussen de politie en de MO-groep op 27 juni 2007 zijn vastgelegd in een
samenwerkingsovereenkomst. Deze samenwerkingsovereenkomst betreft de
landelijke samenwerking tussen de politieregio’s en de bureaus jeugdzorg op basis
van het werkproces “Vroegtijdig Signaleren en Doorverwijzen” van de politie.
De werkwijze op basis van deze overeenkomst is als volgt:
Wanneer de politie zich zorgen maakt over een bepaalde jeugdige wordt dit met
een zorgformulier kenbaar gemaakt aan bureau jeugdzorg. Deze informatie van
de politie weegt zwaar mee voor bureau jeugdzorg, maar bureau jeugdzorg weegt
binnen het wettelijke kader zelf af of die jeugdige aan de verwijsindex gemeld
wordt. Op deze manier is sprake van een getrapte melding door de politie, waarbij
bureau jeugdzorg verantwoordelijk is voor de melding. Een dergelijke melding van
bureau jeugdzorg zal voor de meldingsbevoegde functionaris bij bureau jeugdzorg
herleidbaar zijn tot de politie, zodat afstemming met de politie mogelijk blijft.
Wanneer een match ontstaat, dient de functionaris van bureau jeugdzorg de
benodigde afstemming met de politie te bewerkstelligen.
De grondslag voor het verstrekken van informatie door de politie aan bureau
jeugdzorg bestaat op grond van artikel 18 van de Wet politiegegevens. Op grond
van dat artikel kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur personen
en instanties worden aangewezen aan wie of waaraan, met het oog op een
zwaarwegend algemeen belang, politiegegevens worden of kunnen worden
verstrekt ter uitvoering van de bij of krachtens die maatregel aan te geven taak.
Artikel 4:2 van het Besluit politiegegevens somt op grond daarvan vervolgens tal
van instanties op waaraan gegevens moeten worden verstrekt. Genoemd zijn hier
bijvoorbeeld de bureaus jeugdzorg, de raad voor de kinderbescherming en de
bureaus HALT. De politie kan op grond van dit besluit via het zorgformulier
gegevens verstrekken aan bureau jeugdzorg, waardoor een melding aan de
verwijsindex kan worden gedaan.
Justitie

Halt-bureaus zijn betrokken bij de jeugdigen die relatief kleine, veelvoorkomende
delicten hebben gepleegd. Jeugdigen tot 18 jaar die dergelijke strafbare feiten
hebben gepleegd kunnen door de politie naar Halt worden doorverwezen voor een
Halt-afdoening of Stop-reactie. Jaarlijks gaat het om ruim 20.000 jongeren.
Uitgangspunt in het jeugdstrafrecht is dat ten aanzien van elke minderjarige te
allen tijde een voelbare reactie op het strafbare feit dient te volgen. Daarbij wordt
uitgegaan van de gedachte dat een aanpak met een pedagogische benadering
vooral tot zijn recht komt door de jeugdigen zelf de verantwoordelijkheid voor
gepleegde delicten te laten inzien en aanvaarden. Een Halt-traject kan bestaan uit
het verrichten van werkzaamheden die in relatie staan tot het begane strafbare
feit, of tot schadeherstel bij benadeelde(n) of het vergoeden van de door de
jeugdige aangerichte schade of andere activiteiten met een pedagogische
strekking. Halt kan daarnaast opvoeders aanspreken op hun verantwoordelijkheid
en ondersteunen in hun rol als opvoeder. Bij een vermoeden van achterliggende
problemen verwijst Halt door naar de jeugdhulpverlening. De betrokken
professionals staan gedurende het Halt-traject dicht bij de jeugdige en zijn
getraind op het signaleren van recidive en de gevolgen daarvan voor het verdere
leven van de betrokken jeugdige. Daarbij kan afstemming met andere betrokken
professionals noodzakelijk zijn en daarom worden de Halt-bureaus aangewezen in
dit artikel.
De raad voor de kinderbescherming heeft belangrijke wettelijke taken, zoals het
begeleiden en adviseren inzake omgang, verblijf en gezag, maar ook met
betrekking tot kinderen die strafrechtelijk worden vervolgd. Daarnaast heeft de
raad een taak bij het beschermen van kinderen die in de knel komen door
misbruik en verwaarlozing. Voor de onderzoeken die de raad voor de
kinderbescherming daarbij doet, alvorens tot verdere actie over te gaan, is het
nodig om op de hoogte te zijn van de betrokkenheid van andere professionals bij
diezelfde jeugdige. Omgekeerd kan het eveneens belangrijk zijn dat de bij de
jeugdige betrokken professionals bekend zijn met de betrokkenheid van de raad.
Om dat te kunnen bereiken is de aanwijzing van de regionale locaties van de raad
voor de kinderbescherming in dit besluit noodzakelijk.
Artikel 1h
Op grond van artikel 2b, derde lid, van de wet kunnen nadere regels worden
gesteld over de meldingsbevoegde functionaris. In dit artikel wordt
voorgeschreven dat hij over een adequate opleiding en voldoende ervaring dient
te beschikken, opdat van hem verwacht mag worden dat hij zorgvuldig en op
basis van de wettelijke criteria een melding afweegt en ook voldoende
zorgvuldigheid betracht bij het gebruik van de verwijsindex met het oog op de
privacygevoelige gegevens. Het is een bewuste keuze om niet specifiek voor de
diverse categorieën te bepalen wanneer sprake is van een adequate opleiding en
voldoende ervaring, omdat het uiteindelijk de instanties zelf zijn die
verantwoordelijk zijn voor het aanwijzen van geschikte functionarissen. En de
instanties kunnen zelf het beste beoordelen welke van de bij hen werkzame
functionarissen daartoe het meest geschikt zijn. Met deze bepaling wordt echter
wel voorgeschreven dat zij zich daarbij baseren op de opleiding en de ervaring van
de functionaris.
Paragraaf 2. Inrichting en beheer van de verwijsindex
Met het oog op de bescherming van de persoonsgegevens dient bij de verwerking
daarvan voorkomen te worden dat onveilig en onzorgvuldig gebruik wordt
gemaakt van de mogelijkheden die de verwijsindex biedt. In algemene zin schrijft
artikel 6 van de Wet bescherming persoonsgegevens voor dat persoonsgegevens
in overeenstemming met de wet en op behoorlijke en zorgvuldige wijze worden
verwerkt. Om dat te waarborgen worden in deze paragraaf nadere regels gesteld

over de signaleringssystemen die aangesloten worden bij de verwijsindex en de
instanties en functionarissen die gebruik maken van de verwijsindex. Hiermee
wordt ook uitvoering gegeven aan artikel 2e, vierde lid, van de wet. Zoals in
paragraaf 4.4.5 van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is
aangegeven, is de Minister voor Jeugd en Gezin op grond van artikel 2e, eerste
lid, van de wet verantwoordelijk voor de inrichting en het beheer van de
verwijsindex en alle verplichtingen die daarbij horen, waaronder de verplichtingen
die artikel 13 va n de Wet bescherming persoonsgegevens met zich meebrengt.
Daartoe is de verwijsindex ontworpen conform de NEN 7510 norm. Daarin staan
richtlijnen en uitgangspunten voor het bepalen, instellen en handhaven van
maatregelen die een organisatie dient te treffe n ter beveiliging van de
informatievoorziening. Dit betreft onder andere het beveiligingsbeleid, het beheer
van de middelen voor de informatievoorziening, beveiligingseisen ten aanzien van
personeel, fysieke beveiliging, toegangsbeveiliging en het onderhoud van de
informatiesystemen.
De organisaties waarop de norm zich richt variëren van individuele hulpverleners
tot grote instanties. De te treffen maatregelen verschillen per type organisatie. Bij
deze norm horen implementatiehandboeken voor verschillende organisatietypen.
Samen met de implementatiehandboeken geeft de norm een leidraad voor het
organisatorisch en technisch inrichten van informatiebeveiliging en biedt zo een
basis voor vertrouwen in de zorgvuldige informatievoorziening bij en tussen de
versch illende instanties.
Artikel 1i
Om een melding aan de landelijke verwijsindex te kunnen uitvoeren, zal in veel
gevallen gebruik worden gemaakt van een gemeentelijk signaleringssysteem,
onder de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders.
Ook is het mogelijk dat gebruik gemaakt wordt van een signaleringssysteem dat
niet onder de verantwoordelijkheid van het college valt. Overigens is het college
ook in die gevallen de verantwoordelijke voor het uitvoering geven aan de
informatieverstrekking aan de betrokkene en rechten van de betrokkene, zoals
bepaald in artikel 2e, derde lid, van de wet. Momenteel maakt de raad voor de
kinderbescherming bijvoorbeeld gebruik van een dergelijk systeem, dat is
aangesloten op de verwijsindex. In beide gevallen dient een zorgvuldige en veilige
aansluiting gewaarborgd te zijn en met dit artikel wordt dit dan ook
voorgeschreven. Onder zorgvuldigheid wordt ook begrepen dat het gebruikte
signaleringssysteem technisch in staat is zodanig te communiceren met de
landelijke verwijsindex, dat meldingen automatisch en foutloos worden
doorgegeven aan de verwijsindex en dat eventuele signalen ook weer automatisch
en foutloos bij de melder terechtkomen. Daarvan zal in ieder geval sprake zijn
wanneer een gemeente of een instantie hiertoe de Nederlands Technische
Afspraak 8023 (NTA 8023) hanteert.
In deze NTA is de communicatie beschreven tussen het koppelvlak van de
landelijke verwijsindex en aansluitende externe systemen van deelnemende
instanties en hulpverleners. In de NTA staat de beschrijving van de landelijke
verwijsindex in de 'webservice description language' (WSDL) centraal. Hiermee is
het formaat van de gegevensuitwisseling vastgelegd zodat communicatie met de
landelijke verwijsindex tot stand kan worden gebracht. In aanvulling op de WSDL
is voor goed gebruik van de landelijke verwijsindex een uitleg nodig van de
infrastructuur, de processen, de functies en de betekenis van gegevensvelden.
Deze uitleg is ook opgenomen in de NTA 8023.
Artikel 1j
Met het oog op de bescherming van persoonsgegevens, is de rol van de instantie
of functionaris die gebruik maakt van de verwijsindex van doorslaggevend belang.

Voor het juiste begrip zij vermeld dat daaronder ook wordt begrepen het gebruik
van de verwijsindex via een al dan niet gemeentelijk signaleringssysteem. In veel
gevallen zal gebruik worden gemaakt van de verwijsindex met behulp van een
computer die verbonden is met een netwerk of met internet. Dit artikel bepaalt
dat de betreffende instantie of functionaris op een veilige en zorgvuldige wijze
gebruik dient te maken van de verwijsindex. Daarvan zal in ieder geval sprake zijn
wanneer wordt voldaan aan de normen zoals deze zijn opgesteld door het NEN
Nederlands Normalisatie -instituut in de al eerder genoemde NEN 7510. Zo dient
bijvoorbeeld verlies of onrechtmatig gebruik van de gegevens die nodig zijn om in
te loggen in de verwijsindex te worden voorkomen, om te waarborgen dat degene
die feitelijk de melding uitvoert ook de meldingsbevoegde is die als
contactpersoon aan de melding is verbonden.
Artikel 1k
In de genoemde bepalingen wordt verwezen naar normen die niet door een
publiekrechtelijk orgaan zijn opgesteld. Bij dergelijke normen is een niveau van
bekendmaking dat vergelijkbaar is met de maatstaven van de Bekendmakingswet
niet gegarandeerd. Daarom bepaalt dit artikel dat van eventuele wijziging van die
normen mededeling in de Staatscourant gedaan wordt.
Paragraaf 3. Verwijsindexservicenummer
Artikel 1l
Om jeugdigen die niet beschikken over een burgerservicenummer toch te kunnen
melden aan de verwijsindex, wordt voorzien in een zogenaamd
verwijsindexservicenummer. Een meldingsbevoegde kan in dat geval de
familienaam, de geboortedatum en het geslacht van de jeugdige aanbieden aan
de verwijsindex. Deze gegevens gebruikt het systeem van de verwijsindex om aan
de hand van een logaritmische berekening een identificerend nummer samen te
stellen. Dit nummer, het verwijsindexservicenummer, wordt vervolgens gebruikt
om de melding van de jeugdige te registreren in de verwijsin dex.

De Minister voor Jeugd en Gezin,

mr. A. Rouvoet