Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 496

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 maart 2012
Hierbij ontvangt u de zesde voortgangsbrief Aanvalsplan OV-chipkaart.
Deze brief geeft een actuele stand van zaken van de voortgang in het
OV-chipkaart project in het afgelopen half jaar (sinds de vorige voortgangsbrief uit oktober 2011, Kamerstuk II, 23 456, nr. 482). Met deze brief
kom ik ook enkele toezeggingen aan uw Kamer na.
Bij brief van 26 januari 2011 is toegezegd om in elke halfjaarlijkse
rapportage een overzicht te geven van de percentages incomplete
transacties per vervoerder en per decentrale overheid (Kamerstuk II, 23
645, nr. 399). Dit overzicht, voorzien van een toelichting, treft u in bijlage 1
aan1. Mijn ambtsvoorganger heeft toegezegd dat uw Kamer zal worden
geïnformeerd zodra meer informatie beschikbaar is over de bijdrage van
de OV-chipkaart aan de bestrijding van zwartrijden. In deze brief wordt
daaraan voldaan. Tijdens het mondeling vragenuur van 28 februari 2012
(Handelingen II 2011/12, nr. 56, item 5, blz. 8–9) heb ik uw Kamer
toegezegd in maart 2012 de zesde voortgangsbrief OV-chipkaart te doen
toekomen. De toezeggingen is ook neergelegd in de brief van de vaste
commissie IenM van 29 februari (Kamerstuk II, 23 645, nr. 494). Hierbij
voldoe ik graag aan dit verzoek.
In deze voortgangsbrief ga ik tevens in op de motie Aptroot-Verhoeven
(Kamerstuk, 23 645, nr. 490) over bewaartermijnen van reisgegevens.
Daarnaast ga ik ook in op de huidige stand van zaken van het kwartiermaken door de heer Meijdam. Vanwege de diverse ontwikkelingen rond
TLS heb ik de heer Meijdam gevraagd het vraagstuk rond TLS nadrukkelijk
mee te nemen. De kwartiermaker is hierover in gesprek met partijen.
Vanwege de complexiteit van het vraagstuk loopt het proces hierdoor
helaas enige vertraging op. De gesprekken zijn erop gericht om uw kamer
eind april te informeren over de inhoudelijke richting met betrekking tot
de permanente structuur. Dan treed ik graag met uw Kamer hierover in
overleg

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

In mijn vorige voortgangsbrief heb ik u geïnformeerd over de stand van
zaken van de moties, toezeggingen en wensen van uw Kamer tijdens mijn

kst-23645-496
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

1

ministersperiode. Voor een aantal acties zijn de stadsregio’s, provincies,
stads- en streekvervoerders verantwoordelijk. Daarom heb ik uw Kamer,
als bijlage bij de vijfde voortgangsbrief, de reactie gestuurd van het
zogenoemde Regionaal Openbaar Vervoer Beraad (ROVB) ten aanzien van
de verschillende actiepunten. Het ROVB is een samenwerkingsverband
van de stadsregio’s, provincies, stads- en streekvervoerders. Het
ROV-Beraad heeft mij laten weten eind deze maand een actualisatie van
hun eerdere brief aan mij te zullen sturen. Na ontvangst hiervan zal ik uw
Kamer zo spoedig mogelijk, maar nog voor het geplande Algemeen
Overleg van 3 april 2012, een afschrift van deze brief doen toekomen.
Algemeen
Met het uitzetten van het NVB in de resterende regio’s is een belangrijke
mijlpaal bereikt in het OV-chipkaart project. Op 3 november 2011 is ook in
de provincies Noord-Brabant, Utrecht, Groningen en Drenthe, Bestuur
Regio Utrecht en Samenwerkingsverband Regio Eindhoven het Nationaal
VervoerBewijs (NVB) uitgezet. De volledige invoering van de OV-chipkaart
in het stads- en streekvervoer per bus, tram en metro is hiermee een feit.
TLS heeft al meer dan 13 miljoen OV-chipkaarten geproduceerd. Per week
worden 35 miljoen handelingen met de OV-chipkaart uitgevoerd, zoals inen uitchecken en saldo opladen. In 2011 hebben er in totaal 1,3 miljard
transacties plaatsgevonden.
Met het definitieve afscheid van de strippenkaart is de ontwikkeling van
de OV-chipkaart echter nog niet geheel afgerond. Naast het proces van
afschaffing van het papieren treinkaartje zijn er nog verbeteringen in
functionaliteit en gemak nodig en is een aantal daarvan al gepland. De
doorontwikkeling van de OV-chipkaart blijft namelijk een continu proces.
Reizigers lopen nu bijvoorbeeld aan tegen het feit dat ze bij sommige
vervoerders wel en bij andere vervoerders geen verchipt abonnement
kunnen gebruiken. Deze reizigers kunnen beter bediend worden met
duidelijke en adequate informatie, zowel bij de aanschaf van een
abonnement als bij het gebruik daarvan.
Ook wordt de periode van maximaal 3 weken voor vervanging van een
OV-chipkaart bij verlies, diefstal of defect terecht als te lang ervaren. Het is
daarom goed dat TLS heeft aangegeven dat het versnellen van dit proces
een speerpunt voor de komende periode is. In de afgelopen maanden is
ook een aantal concrete verbeteringen al gerealiseerd. De teksten op de
TLS website (www.ov-chipkaart.nl) zijn herzien en de look-and-feel van de
website is veranderd, waardoor de site overzichtelijker en toegankelijker is
gemaakt. Ook zijn er extra producten aan de webshop toegevoegd. Verder
heeft de website heeft het oranje logo «Drempelvrij – Goed op weg»
behaald. De website is hiermee toegankelijker geworden voor iedereen en
met name voor bezoekers met een functionele beperking. Het verbeteren
van de website is een blijvend proces gericht op het uitbreiden en
optimaliseren van de service aan de reiziger. Zo werkt TLS bijvoorbeeld
aan de mogelijkheid van een online transactieoverzicht voor anonieme
kaarten.
Daarnaast heeft TLS aangegeven dat voor kaarten die geproduceerd zijn
vanaf 1 augustus 2011 (anonieme kaarten) en 1 oktober 2011 (persoonlijke
kaarten) in geval van een onzichtbaar defect kosteloos worden vervangen.
Vooruitgang is er ook geboekt voor reizigers die vanuit België, Luxemburg
en Duitsland in Nederland van het OV gebruik willen maken. Voor deze
reizigers kent www.ov-chipkaart.nl inmiddels de mogelijkheid om een
persoonlijke kaart aan te vragen en te betalen met creditcard of Paypal. De
kaarthouder kan dan ook, net als kaarthouders in Nederland, een online
transactieoverzicht raadplegen. Ook is het mogelijk om de Klantenservice
OV-chipkaart te bereiken via een nationaal nummer in deze landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

2

Hierna ga ik in op de voortgang op een aantal specifieke terreinen van de
OV-chipkaart.
1 Uitrol OV-chipkaart
Uitzetten NVB
Zoals hierboven gemeld is op 3 november 2011 in de laatste regio’s het
NVB uitgezet en is de strippenkaart definitief uit al het OV in Nederland
verdwenen. De overgang van «strip naar chip» is zonder noemenswaardige problemen verlopen.
Reizen met de OV-chipkaart in de trein
De introductie van de OV-chipkaart verloopt bij NS stapsgewijs. NS streeft
ernaar om in de consumentenmarkt aan het einde van dit jaar 90% van de
reizen te laten verlopen via de chipkaart. Naast het reizen op saldo dat
sinds oktober 2009 mogelijk is, heeft NS in augustus vorig jaar nieuwe
producten geïntroduceerd op de OV-chipkaart. Inmiddels worden sinds
23 februari jl. alle nieuwe abonnementen die NS hanteert ook geaccepteerd bij de overige treinvervoerders. Dit vergroot het gemak en de
aantrekkelijkheid van deze producten voor de reiziger.
Op dit moment wordt de helft van de reizen bij NS met de chipkaart
gedaan. Voor het eind van het jaar zal een aantal producten, zoals de
Railrunner nog worden «verchipt». Daarnaast overweegt NS de enkele
reis op de chipkaart te introduceren met als doel tegemoet te komen aan
de behoefte van incidentele reizigers en een aantal specifieke doelgroepen. NS zou daarmee voorkomen dat deze doelgroep een basistarief van
€ 20 op hun chipkaart moeten hebben. NS zal dit in overleg met consumentenorganisaties en andere treinvervoerders verder onderzoeken en
uitwerken.
Het afschaffen van papieren kaartjes zal pas plaatsvinden nadat het
dubbel opstaptarief in de treinrailketen is opgelost en zal gefaseerd
plaatsvinden. Voor de zomer zal ik uw Kamer nadere informatie
verschaffen over het uitfaseren van het papieren treinkaartje. De planning
zal intensief besproken worden met de consumentenorganisaties.
2 Privacy
De motie Aptroot/Verhoeven (Kamerstuk II 23 645, nr. 490) constateert dat
de vervoerders individuele reisgegevens 18 maanden bewaren en
gebruiken voor commerciële doeleinden en «verzoekt de regering de
Kamer een voorstel voor te leggen waarbij de bewaartermijn wordt
beperkt tot drie maanden, tenzij de ov-chipkaarthouder zelf kiest voor een
langere bewaartermijn».
De inzet van de motie is helder en met uw Kamer ben ik van mening dat
de privacy van reizigers goed gewaarborgd moet zijn, waarbij eveneens
de keuzevrijheid van de reiziger van belang is.
Samen met de vervoerders heb ik de voor- en nadelen van de motie in
beeld gebracht. Op basis daarvan ga ik nu het gesprek aan met het
College Bescherming Persoonsgegevens (Cbp). Het Cpb ziet er, vanuit
haar rol als toezichthouder, namelijk op toe dat vervoerbedrijven zich
houden aan de privacy wetgeving; ik heb hierbij geen formele bevoegdheden. In het gesprek met het Cbp zal ik onderzoeken hoe aan de wens
van uw Kamer invulling kan worden gegeven. Voor de zomer 2012 zal ik
uw Kamer over de uitkomsten hiervan nader informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

3

3 Toegankelijkheid
Eindbeeld OV-chipkaart: aanpassingen voor mensen met een functiebeperking
In mijn vorige voortgangsbrief heb ik u uitvoerig verslag gedaan van de
inventarisatie die ik heb laten uitvoeren naar de realisatie van het
eindbeeld OV-chipkaart als geheel. Ik heb u gemeld dat bij de aanbevelingen uit de eindbeeldstudie «Toekomstig landschap voor reizigers met
een functiebeperking « nog een nadere uitwerking nodig is. Deze
uitwerking is inmiddels een stap verder. De eindbeeldstudie van
vervoerders en consumentenorganisaties stelt een pakket van maatregelen voor, waarvan de kosten volgens een grove schatting kunnen
oplopen tot een kwart miljard euro. Voor alle partijen geldt dat deze
middelen niet zonder meer voorhanden zijn, en er keuzes gemaakt
moeten worden welke maatregelen er op korte en middellange termijn
uitgevoerd kunnen worden. Het rijk doet ter ondersteuning hiervoor
bovendien een nadere probleemanalyse, waarin vooral gekeken wordt
wat de exacte aard en omvang van de problemen is voor de meest
kwetsbare groepen. Er is met alle Regiegroeppartijen een pad uitgestippeld om tot de keuze en implementatie van concrete oplossingen te
komen. Alle partijen zijn zich ervan bewust dat hier nog een opgave ligt.
Vervoerders, TLS, decentrale overheden en het rijk werken hierbij samen,
waarbij het rijk de regie over het geheel heeft.
In dit kader is naar verwachting begin april een plan gereed voor de
maatregelen op het vlak van communicatie en training die de eindbeeldstudie aanbeveelt. Daarnaast hebben vervoerders en TLS een begin
gemaakt met de aanpak van de uniformering van instellingen van
kaartlezers en beeldschermen. Niet alle vervoerders gebruiken hetzelfde
type en merk apparatuur. Vervoerders zoeken uit welke instellingen in de
bestaande apparatuur kunnen worden aangepast en tegen welke kosten.
Ook dit maakt deel uit van de aanbevelingen van de eindbeeldstudie.
Ik heb de heer Meijdam gevraagd de regie over het geheel van mogelijke
maatregelen op zich te nemen. Deze regie wordt overgedragen aan de
permanente structuur zodra dit mogelijk is. Het plan van aanpak, dat in
overleg met alle betrokkenen wordt opgesteld, richt zich op een integrale
aanpak, waarin ook de toekomst van het zogenaamde Vizirisproduct een
plaats heeft gekregen. Het plan moet ervoor zorgen dat er realistische
besluiten worden genomen over maatregelen om het OV-chipkaartsysteem voor mensen met een functiebeperking, en daarmee mogelijk
ook voor andere reizigers, gebruiksvriendelijker te maken. Het streven is
erop gericht dat aan het einde van dit jaar de hiervoor genoemde concrete
verbeteringen in gang zijn gezet, zoals rond kaartlezers, beeldschermen,
communicatie en training, en dat er dan ook meer duidelijkheid is over de
maatregelen die op middellange en lange termijn nodig zijn. Voor de
(middel-) lange termijnmaatregelen die de vervanging van (onderdelen
van) poortjes en paaltjes vergen, ligt het voor de hand ze te regelen bij de
start van een nieuwe vervoersconcessie. Ten aanzien van de toekomst van
het Vizirisprodukt en de uitbreiding naar overige houders van een
OV-begeleiderskaart heb ik uw Kamer eerder laten weten daar positief
tegenover te staan, en heb ik dit ter besluitvorming neergelegd bij
decentrale overheden en hun vervoerders. Partijen hebben mij aangegeven dat de besluitvorming hierover op 28 maart 2012 plaatsvindt. De
schriftelijke bevestiging door het ROVB hierover zal ik u zo spoedig
mogelijk en voorafgaand aan het Algemeen Overleg Openbaar Vervoer
van 3 april a.s. toezenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

4

4 Stand van zaken kwartiermaker Meijdam
De kwartiermaker heeft opdracht gekregen om te komen tot een concrete
oplossing voor het probleem van het dubbel opstaptarief in de treinralketen. Daarnaast zal de kwartiermaker nader onderzoek uitvoeren naar
enkelvoudig in- en uitchecken in de treinrailketen. Ook komt de kwartiermaker met voorstellen voor een structuur, die zorg draagt voor een
krachtige coördinatie en effectieve en efficiënte besluitvorming betreffende de OV-chipkaart op terreinen die concessie overstijgend zijn en die
landelijk impact hebben. Daarbij is specifiek aandacht gevraagd voor de
rol en positie van TLS.
Dubbel opstaptarief
De oplossing voor het dubbele opstaptarief is in zicht. De vervoerbedrijven hebben voor het opheffen van het dubbel opstaptarief in de
treinrailketen op 13 februari 2012 een concept plan van aanpak gepresenteerd. Het plan van aanpak voorziet in een oplossing voor het reizen op
saldo (voltarief) en voor het reizen op de landelijke geldende treinproducten. Met andere woorden: wanneer de reiziger voor de volledige reis
op een landelijk geldend treinprodukt reist, betaalt de reiziger slechts één
maal het opstaptarief. Net als bij het papieren treinkaartje, toen de reiziger
voor zijn hele reis hetzelfde kaartje gebruikte.
Wanneer in mei overeenstemming is over de oplossing voor het dubbel
opstaptarief en de bijbehorende concessieafspraken, dan is realisatie van
de oplossing mogelijk per september 2012. Zowel concessieverleners als
concessiehouders hebben hun commitment voor deze planning uitgesproken.
De eenmalige kosten voor de technische implementatie van de oplossing
worden gedragen door de concessiehouders, mits deze kosten in alle
redelijkheid binnen de operationele kosten vallen.
Het oplossen van het dubbel opstaptarief leidt echter ook tot lagere
opbrengsten voor de vervoerbedrijven. Dit kan eventueel van invloed zijn
op de contractuele afspraken tussen concessieverlener en concessiehouder. Concessies zijn afgesloten met bepaalde verwachtingen betreffende de opbrengsten. Concessieverleners en concessiehouders zijn
hierover constructief met elkaar in gesprek. In mei moeten partijen over
de betreffende concessieafspraken een besluit nemen. De kwartiermaker
volgt dit proces. Daar waar afspraken overstijgend aan de concessie
moeten worden gemaakt, coördineert de kwartiermaker deze afspraken.
Er is afgesproken om in een tweede fase ook te onderzoeken of het dubbel
opstaptarief kan worden opgelost voor reizigers die op regionale lijnen
reizen met een regionaal kortingsproduct en daarna doorreizen op het
hoofdrailnet (of vice versa). Deze groep reizigers kocht in het verleden
twee verschillende kaartjes en betaalde daarmee ook voor de invoering
van de OV-chipkaart een dubbel opstaptarief. De nu gekozen technische
oplossing houdt de mogelijkheid om het dubbel opstaptarief ook voor
deze groep reizigers op te lossen open.
Het oplossen van het dubbel opstaptarief voor «Reizen op Rekening», het
nieuwe produkt voor de zakelijke markt, vindt plaats in fase 2 (2013), nadat
het probleem voor de consumentenmarkt is opgelost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

5

Enkelvoudig in- en uitchecken
Zoals besproken met uw Kamer is de kwartiermaker gestart met een
onderzoek naar de maakbaarheid, de financiering, de samenhang met
issues die voortkomen uit decentralisatieregelgeving (zoals tariefvrijheid
en «samenloop op het spoor») en de doorlooptijd van het proces tot
invoering van enkelvoudig in- en uitchecken in de treinrailketen.
Uitgangspunt blijft om te komen tot single check in check out indien
economisch, technisch en maatschappelijk de haalbaarheid blijkt uit dit
onderzoek.
Het onderzoek richt zicht in eerste instantie op het in beeld brengen van
de kwalitatieve effecten, waaraan vervolgens kosten baten analyses
worden gekoppeld. Zoals eerder gemeld zullen eind 2012 de onderzoeksresultaten worden gepresenteerd ter voorbereiding van de besluitvorming.
Structuur
De kwartiermaker heeft, zoals besproken met uw Kamer, modellen
uitgewerkt voor de structuur. Eind maart vindt bestuurlijk overleg plaats
met decentrale overheden, vervoerders en consumenten over deze
modellen. De gesprekken zijn erop gericht om uw kamer eind april te
informeren over de inhoudelijke richting met betrekking tot de permanente structuur.
Daarnaast is bij de uitwerking van de modellen voor de permanente
structuur en haar varianten specifieke aandacht voor de rol en positie van
TLS.
TLS heeft voor de OV-chipkaart verschillende taken. Zo stelt TLS de
technische specificaties op waaraan het systeem moet voldoen (de
standaard), op welke wijze partijen hier mee om moeten gaan of wie
toegang heeft tot het systeem (de spelregels). Daarnaast is TLS onder
andere ook de transactieverwerker en de kaartuitgever en daarmee een
deelnemer in het systeem.
Ten behoeve van marktwerking, innovatie en transparantie wordt het
bepalen van de technische specificaties en de spelregels in de nieuwe
structuur gescheiden van de transactieverwerker en kaartuitgever
activiteiten.
De aandeelhouders van TLS hebben op 20 februari 2012 per brief hun
zienswijze en visie gegeven op de toekomst van TLS in relatie tot de
denkrichtingen voor de permanente structuur. De kwartiermaker is in
gesprek met de aandeelhouders over de inhoud van deze brief. Zij hebben
het gesprek over de exacte omvang en formulering van taken die
overgedragen dienen te worden nog niet kunnen afronden. Gelijktijdig
met de permanente structuur zal de kamer geïnformeerd worden over de
zienswijze van de kwartiermaker met betrekking tot de toekomst van TLS.
5 Tarieven
Bij de beantwoording van de vragen van het lid Monasch over de
verhoging van prijzen in het stad/streekvervoer, heb ik u geïnformeerd
over voornemen van decentrale overheden om de prijzen van een aantal
abonnementen, waaronder het stad/streeksupplement, te verhogen
(ah-tk-20112012, 1368).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

6

De stad/streeksupplementen vormen een beperkt deel van de totale
overgang van «strip naar chip». De decentrale overheden hebben mij
laten weten dat het de bedoeling was om op 1 januari 2012 een
vervangend product («altijd korting/altijd voordeel») in te voeren. Toen
eind oktober 2011 bleek dat dit niet mogelijk was, hebben de overheden
besloten om de oude kaartsoorten tijdelijk te handhaven. Wel zijn daarbij
de tarieven van de supplementen meer in lijn gebracht met de tarieven
van de aanverwante (ster)abonnementen, zodat het volgens de overheden
meer in reële verhouding staat tot de geboden vervoerwaarde. De
opbrengsten van de stad/streeksupplementen komen overigens voor
meer dan 40% terecht in de stadsregio’s Rotterdam en Amsterdam, die
niet meer gehouden zijn aan de tariefrust.
Zoals ik uw Kamer eerder al heb aangegeven, acht ik tariefsverhoging in
het stad- en streekvervoer in beginsel gerechtvaardigd in het licht van de
op lange termijn gewenste verhoging van de kostendekkingsgraad. De
invulling hiervan moet uiteraard wel passen binnen de gezamenlijk
gemaakte afspraken, zoals een jaar tariefrust (afgesproken in het
Aanvalsplan OV-chipkaart) en tijdige advisering door consumentenorganisaties. Dit is nu niet gebeurd voor de stad/streek-supplementen. In
verschillende gesprekken en brieven met partijen heb ik de overheden
aangesproken op het hanteren van de afspraak over tariefrust en op de
wettelijke adviesplicht van consumentenorganisaties ten aanzien van de
tarieven in het openbaar vervoer. Ik ga ervan uit dat partijen voorgaande
situatie in de toekomst zullen voorkomen.
6 Beveiliging
TLS heeft aangegeven dat het aantal gemanipuleerde OV-chipkaarten
waarmee wordt gereisd verder is afgenomen. Dagelijks zijn dit tussen 10
en 15 kaarten. Het betreft vrijwel allemaal anonieme OV-chipkaarten.
Verder geeft TLS aan dat er zich geen nieuwe fraudescenario’s hebben
voorgedaan. Fraude met persoonsgebonden kaarten, fraude met
producten en fraude door de «nep checkin» zijn alle zeer beperkt.
Wanneer het reizen met een gemanipuleerde OV-chipkaart wordt
gedetecteerd, wordt deze kaart op de blokkeringlijst geplaatst en bij
eerstvolgend gebruik geblokkeerd. Bij veel vervoerders wordt in geval van
fraude inmiddels een wijze van blokkeren gebruikt die niet ongedaan kan
worden gemaakt. De verwachting is dat deze wijze van blokkeren per eind
2012 bij alle vervoerders is ingevoerd. Van alle fraude met persoonsgebonden OV-chipkaarten is aangifte gedaan.
Alle nieuwe en vervangende OV-chipkaarten, zowel persoonlijke als
anonieme kaarten, zijn voorzien van de nieuwe chip (Infineon SLE66)
waarmee voornoemde fraude niet mogelijk is. Parallel hieraan werkt TLS
aan de volgende stap in het migratieplan. TLS verwacht dat deze stap eind
2012 kan worden gezet door de introductie van een chip (eveneens van
Infineon) die de mogelijkheid heeft om in veilige modus te werken.
Hierdoor werken alle huidige bekende fraudescenario’s niet meer. Ook
deze chip zal gefaseerd door natuurlijke vervanging worden ingevoerd.
7 Zwartrijden
Door mijn voorganger is aan uw Kamer toegezegd dat uw Kamer zal
worden geïnformeerd zodra meer informatie beschikbaar is over de
bijdrage van de OV-chipkaart aan de bestrijding van zwartrijden. Met de
OV-chipkaart wordt immers onder meer beoogd het zwartrijden te
verminderen en daarmee de sociale veiligheid te vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

7

Sinds 2004 wordt de monitor «zwartrijden in het stads- en streekvervoer»
uitgevoerd. Deze landelijke monitor laat sinds de nulmeting in 2004 een
wisselend beeld zien per modaliteit. Bij gesloten systemen, zoals de
metro, is het percentage zwartrijders de afgelopen jaren gedaald. De
OV-chipkaart heeft een positieve bijdrage geleverd aan het terugdringen
van het zwartrijden. De omvang van deze bijdrage is niet specifiek aan te
geven. Dit omdat er ook andere maatregelen genomen zijn die een
positieve uitwerking hebben gehad, zoals de handhaving (inzet van
mensen en cameratoezicht). Deze positieve ontwikkeling is niet direct van
toepassing in (meer) open systemen, zoals bus en tram. Zo blijkt het
percentage zwartrijden volgens decentrale overheden niet overal te dalen,
maar in sommige situaties ook te stijgen.
Zowel RET als GVB doen onderzoek naar een andere meetmethodiek voor
zwartrijden. Het streven is om een landelijk gelijke meetmethodiek te
ontwikkelen. Uit de eigen metingen van RET blijkt dat vóór de invoering
van de OV-chipkaart en de poortjes op de metrostations in Rotterdam het
percentage zwartrijden in de metro boven de 10% lag. Nu, enkele jaren na
de invoering van de OV-chipkaart en de poortjes, is het percentage
zwartrijden in de metro circa 1,5%. Hoe groot het specifieke aandeel van
de chipkaart in de forse daling is kan niet uit de bestaande onderzoeken
worden afgeleid.
Ook in de Rotterdams tram en bus is er een daling van zwartrijders. In
2008 was het percentage zwartrijders in de tram 4,13% en bus 1,36%. In
2011 zijn dat respectievelijk 3,14% zwartrijders in de tram en 0,36% in de
bus.
Met het voorgaande beschouw ik de toezegging van mijn voorganger
over de bijdrage van de OV-chipkaart aan het terugdringen van zwartrijden als afgedaan.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 645, nr. 496

8