Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 784

Regels met betrekking tot de financiële markten
in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba en het toezicht op die markten (Wet
financiële markten BES)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
§ 1. Inleiding
Dit wetsvoorstel regelt het toezicht op de financiële markten in de
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna: de openbare
lichamen) en strekt ter vervanging van de toezichtwetten die op
10 oktober 2010 voor de openbare lichamen zijn gaan gelden. Tezamen
met de reeds in 2010 tot stand gekomen Wet geldstelsel BES en het
wetsvoorstel voor de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme BES (Wwft BES), dat gelijktijdig aan de Tweede Kamer
wordt aangeboden, vormt het onderhavige wetsvoorstel het eerder
aangekondigde eindmodel voor de regulering van de financiële markten
in de openbare lichamen.
Een goede regulering van de financiële markten is voor elke economie
van cruciaal belang. Financiële ondernemingen moeten solide,
betrouwbaar en stabiel zijn, en bedrijven, consumenten en anderen
moeten daarop kunnen vertrouwen. Financiële ondernemingen dienen
hun klanten goed voor te lichten over hun producten en diensten en
tegenover hen ook verder de nodige zorgvuldigheid in acht te nemen.
Belangrijk is ook dat de financiële sector integer is en niet wordt gebruikt
voor het witwassen van geld, de financiering van terrorisme of andere
illegale activiteiten. Tot slot dient sprake te zijn van een goede marktwerking en markttoegang, met ruimte voor nieuwe initiatieven. Deze
doelstellingen gelden uiteraard onverkort voor de openbare lichamen. Om
deze doelstellingen te realiseren is het nodig de toezichtwetten zoals die
per 10 oktober 2010 van kracht zijn geworden, te harmoniseren en op een
aantal punten aan te vullen en aan te scherpen.

kst-32784-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

1

§ 2. Aanleiding en achtergronden
a. staatkundige hervorming en transitiemodel
Sinds de opneming van Bonaire, Sint Eustatius en Saba in het Nederlandse staatsbestel is de Nederlandse minister van Financiën verantwoordelijk voor goed functionerende en integere financiële markten op de
eilanden. Het thans voor die eilanden geldende recht wordt beheerst door
de Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(IBES) en bestaat voor een belangrijk deel uit overgenomen NederlandsAntilliaanse regelingen, die door middel van aanpassingswetgeving (o.a.
de Aanpassingswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba)
zijn omgezet in Nederlands recht. Dit geldt ook voor de huidige toezichtwetten. Slechts op enkele punten is sprake geweest van een beperkte
harmonisatie. De belangrijkste inhoudelijke aanpassingen in de toezichtwetten hadden betrekking op de regels ter bestrijding van witwassen en
dienden ertoe om te voldoen aan internationale afspraken, met name de
aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF).1
Tijdens de parlementaire behandeling van de Aanpassingswet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba werd reeds aangekondigd dat
de per 10 oktober 2010 in te voeren toezichtwetten slechts een tijdelijk
karakter zouden hebben en spoedig zouden worden vervangen door
nieuwe wetgeving, het zogenoemde eindmodel voor de regulering van de
financiële sector.2 In het eindmodel vindt verdere harmonisatie plaats en
is ook sprake van aanvullingen of aanscherpingen die tot doel hebben om
de wetgeving voor de financiële markten meer in overeenstemming te
brengen met actuele inzichten en ook beter te doen aansluiten bij de in
het Europese deel van Nederland bestaande functionele inrichting van het
toezicht (het zgn. twin peaks-model). Het was niet haalbaar, en zou
mogelijk ook de in beginsel beleidsneutrale omzetting van de NederlandsAntilliaanse wetgeving in BES-wetgeving teveel hebben belast, om deze
vernieuwingen al meteen met ingang van de transitiedatum te realiseren.
Het eindmodel heeft zijn neerslag gevonden in het onderhavige
wetsvoorstel en, voor wat betreft de regelgeving ter bestrijding van
witwassen en de financiering van terrorisme, het gelijktijdig bij uw Kamer
ingediende voorstel voor de Wwft BES.
b. bijzondere positie van de openbare lichamen

1
Kamerstukken II, 2009/10, 31 959, nr. 7,
blz. 83.
2
Kamerstukken II, 2009/10, 31 959, nr. 6,
blz. 24.

Artikel 1, tweede lid, van het Statuut bepaalt dat voor Bonaire, Sint
Eustatius en Saba «regels [kunnen] worden gesteld en andere specifieke
maatregelen worden getroffen met het oog op de economische en sociale
omstandigheden, de grote afstand tot het Europese deel van Nederland,
hun insulaire karakter, kleine oppervlakte en bevolkingsomvang, geografische omstandigheden, het klimaat en andere factoren waardoor deze
eilanden zich wezenlijk onderscheiden van het Europese deel van
Nederland.» Impliciet ligt hierin de opdracht besloten om bij het opstellen
van wetgeving rekening te houden met de specifieke plaatselijke
omstandigheden. Deze omstandigheden kunnen aanleiding zijn om voor
de eilanden bijzondere of afwijkende regels te stellen, die zijn afgestemd
op de lokale situatie en recht doen aan de bijzondere positie van de
eilanden. Factoren die bij de regulering van de financiële markten om zulk
maatwerk vragen zijn met name de geringe omvang van de markt, de
samenstelling van het productaanbod en de sterke verwevenheid met de
financiële sector in Curaçao en Sint Maarten. Waar de regelgeving in het
Europese deel van Nederland sterk is geënt op de Europese Unie, is in de
openbare lichamen sprake van een natuurlijke oriëntatie op de Caribische
regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

2

Financiële dienstverlening is naast toerisme een van de pijlers waarop de
economie van de voormalige Nederlandse Antillen rust. In Curaçao is een
groot aantal banken, verzekeraars en trustkantoren actief die diensten
verrichten ten behoeve van in het buitenland gevestigde klanten,
hoofdzakelijk bedrijven. Daarnaast is het aanbieden van administratieve
diensten aan buitenlandse beleggingsinstellingen (met name hedge
funds) in Curaçao een belangrijke niche.
Ook de financiële ondernemingen die zich richten op de vraag van
bedrijven en consumenten in de voormalige Nederlandse Antillen,
bevinden zich in hoofdzaak in Curaçao en, in mindere mate, in Sint
Maarten. In de openbare lichamen zijn zij voornamelijk actief via plaatselijke filialen: circa twaalf filialen van banken en een kleiner aantal filialen
van verzekeraars. Daarnaast is er op Bonaire een zelfstandige bank en een
(in consumptief krediet) gespecialiseerde kredietinstelling. De meeste
banken bemiddelen eveneens in verzekeringen. Voorts is op de eilanden
een aantal zelfstandige assurantiebemiddelaars werkzaam. Er zijn geen
beleggingsinstellingen in de openbare lichamen gevestigd; wel enkele
geldtransactiekantoren en een aantal trustkantoren. Afhankelijk van de
gekozen maatstaf is 5 tot 10 procent van de financiële sector in de
voormalige Nederlandse Antillen gelokaliseerd in de openbare lichamen.
Tabel 1: Overzicht financiële sector BES (cijfers 2010)

Banken
Verzekeraars
Assurantiebemiddelaars1
Beleggingsinstellingen
Geldtransactiekantoren2
Trustkantoren
1
2

Bonaire

St. Eustatius

Saba

2 zelfstandige
banken, 7 bijkantoren
7 bijkantoren
4
waarvan 1 bijkantoor
Geen

3 bijkantoren

3 bijkantoren

Geen
3

Geen
1

Geen

Geen

3

Geen

Geen

10

Geen

Geen

Niet meegerekend: assurantiebemiddeling door banken.
Waaronder twee bankkantoren.

De grens tussen Curaçao, respectievelijk Sint Maarten, en de openbare
lichamen heeft voor de financiële sector op de eilanden een nieuwe
situatie doen ontstaan. De genoemde filialen van banken en verzekeraars
in de openbare lichamen zijn sinds de staatkundige hervorming in formele
zin bijkantoren van buitenlandse (d.w.z. buiten de openbare lichamen
gevestigde) financiële ondernemingen. Zij vallen daarmee in beginsel
onder de in de openbare lichamen geldende wetgeving. De wetgever
dient er rekening mee te houden dat veel van deze filialen erg klein zijn en
in feite slechts functioneren als front office (verkoopkantoor) van het
hoofdkantoor, dat doorgaans in Curaçao of Sint Maarten gevestigd is. Zij
hebben slechts een zeer beperkte zelfstandigheid: administratie, acceptatie en beleid vinden grotendeels of geheel plaats op het hoofdkantoor.
Daarnaast zijn er enkele wat grotere bijkantoren die ook een verdergaande
zelfstandigheid hebben.
Het product- en dienstenaanbod van financiële ondernemingen op de
eilanden bestaat voor het grootste deel uit basisdiensten als betalen,
lenen, sparen en verzekeren. Het uitstaande bedrag aan consumptief
krediet is relatief hoog, zeker in verhouding tot hypothecair krediet.
Betalingen vinden nog vaak in contanten plaats. Beleggingsproducten
worden hoogstens in beperkte mate en aan een kleine groep klanten
aangeboden. Die situatie kan uiteraard veranderen, onder andere onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

3

invloed van de staatkundige hervorming. Denkbaar is dat financiële
ondernemingen nieuwe afwegingen maken over hun aanwezigheid en
activiteiten op de eilanden. Bij het vormgeven van de regulering van de
financiële markten is het dan ook zaak met toekomstige scenario’s
rekening te houden, opdat ook partijen die zich op de markt willen
begeven met (voor de eilanden) nieuwe financiële producten of diensten
worden gereguleerd.
c. verhouding met de landen Curaçao en Sint Maarten
Vrijwel alle financiële ondernemingen die in de openbare lichamen actief
zijn hebben hun zetel of moederbedrijf in Curaçao of Sint Maarten. Deze
ondernemingen hebben na de staatkundige hervorming te maken met
twee rechtstelsels.1 Dit is enerzijds het onontkoombare gevolg van de
staatkundige hervorming. Anderzijds is het voor de betrokken ondernemingen van groot belang dat de toezichtregimes zo goed mogelijk op
elkaar zijn afgestemd, om onnodige administratieve lasten en andere
nalevingskosten te voorkomen. Deze afstemming is dan ook een
belangrijk aandachtspunt bij de vormgeving en de uitvoering van het
toezicht op de financiële sectoren in de Nederlands-Caribische regio.
De Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (hierna: CBCS) is als
toezichthouder voor Curaçao en Sint Maarten verantwoordelijk voor het
toezicht op in deze landen gevestigde financiële ondernemingen,
waaronder de meeste van de banken en verzekeraars die in de openbare
lichamen actief zijn (via een bijkantoor of door middel van dienstverrichting). De CBCS blijft om die reden nauw betrokken bij het toezicht op
financiële ondernemingen in de openbare lichamen als «home country»
toezichthouder. Een goede samenwerking tussen de Nederlandse
toezichtautoriteiten en de CBCS is dan ook van groot belang en kan
bijdragen aan een effectieve en efficiënte inrichting van het toezicht.
Tussen de Nederlandsche Bank (DNB) en de CBCS, en tussen de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) en de CBCS, zijn met het oog daarop
«memoranda of understanding» (MoU’s) gesloten. Deze hebben in eerste
instantie betrekking op de samenwerking in de huidige overgangsfase.
Voor de periode na inwerkingtreding van het nu voorliggende
wetsvoorstel zullen aan de dan geldende situatie aangepaste MoU’s
worden afgesloten.
Een van de terreinen van samenwerking betreft de invoering van het in
2004 door het Bazels Comité van de Bank for International Settlements
gesloten kapitaalakkoord «Bazel II» en de in dat kader benodigde
aanpassing van de rapportagestaten voor banken. De voorganger van de
CBCS, de Bank van de Nederlandse Antillen (BNA), werkte al aan dit
dossier en de CBCS zet die werkzaamheden in overleg met DNB voort.
Inzet van beide instanties is dat marktpartijen dezelfde formats voor die
rapportages kunnen gebruiken. Zij kunnen dan tevens volstaan met één
intern boekhoudsysteem dat alle benodigde gegevens genereert, zonder
de noodzaak om ten behoeve van de andere toezichthoudende instantie
aanvullende of afwijkende cijfers te hoeven aanleveren. Een ander terrein
betreft de voorgenomen invoering van een gezamenlijk depositogarantiestelsel voor Curaçao, Sint Maarten en de openbare lichamen. In
paragraaf 6 wordt hier nader op ingegaan.

1
Het betreft in feite drie rechtstelsels, maar
de vooruitzichten zijn dat Curaçao en Sint
Maarten bij de regulering van de financiële
markten samen zullen blijven optrekken.

Ook voor de effectiviteit en acceptatie van de nieuwe gedragsnormen
waarin dit wetsvoorstel voorziet (zie hoofdstuk 5 van het wetsvoorstel), is
het van belang dat deze niet alleen in de openbare lichamen, maar ook in
Curaçao en Sint Maarten worden ingevoerd. Het is verheugend dat de
CBCS diezelfde mening is toegedaan en heeft aangekondigd soortgelijke
regels te willen introduceren in Curaçao en Sint Maarten. Voor een nadere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

4

toelichting op de nieuwe gedragsnormen en hun achtergronden wordt
verwezen naar paragraaf 5.
Vermeldenswaard is verder nog dat de regering van de voormalige
Nederlandse Antillen en de toenmalige BNA werkten aan een ontwerplandsverordening om de bestaande toezichtlandsverordeningen, die met
name om historische redenen op veel punten uiteenliepen, te actualiseren
en te harmoniseren.1 Dit initiatief had onder andere tot doel de instrumenten en bevoegdheden van de toezichthouder te verruimen en voor
alle toezichtsectoren op uniforme wijze vast te leggen. Ook op andere
terreinen, zoals de toezichtrapportages en de rol van de externe
deskundige daarbij, was voorzien in actualisering en harmonisatie. Bij het
opstellen van het onderhavige wetsvoorstel is rekening gehouden met het
ambtelijk concept voor de ontwerp-landsverordening, mede gelet op de
wenselijke afstemming tussen de toezichtregelgeving in de openbare
lichamen en die in de nieuwe landen Curaçao en Sint Maarten.
d. waarom nu al een eindmodel
In de Slotverklaring van oktober 2006 is met de openbare lichamen
afgesproken dat bij aanvang van de nieuwe staatsrechtelijke verhoudingen de Nederlands-Antilliaanse wetgeving niet onmiddellijk door de
bestaande Nederlandse wetgeving zal worden vervangen en dat de
(Europees-)Nederlandse wetgeving pas geleidelijk zal worden ingevoerd.
In lijn met deze afspraak geldt als uitgangspunt dat na transitie een
periode van «legislatieve terughoudendheid» van vijf jaar in acht wordt
genomen, waarin geen wetgevingsoperaties met ingrijpende effecten
voor het openbaar bestuur of voor burgers zullen plaatsvinden. Genoemd
uitgangspunt staat er niet aan in de weg om, rekening houdend met het
absorptievermogen van de eilanden, op bepaalde deelterreinen al aan een
eindperspectief te werken. Bij de parlementaire behandeling van de
Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba werd
door de toenmalige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in dat verband al op het aangekondigde eindmodel voor
regulering van de financiële markten gewezen.2

1
Zie de nota van toelichting bij het Landsbesluit financiële staten verzekeringsbedrijf van
11 maart 2010 (PB 2010, no. 9).
2
Kamerstukken II, 2009/10, 31 957, nr. 6,
pag. 7.

De redenen om nu al met een – overigens specifiek op de openbare
lichamen toegesneden – eindmodel voor de financiële markten te komen
zijn de volgende:
– De kredietcrisis heeft geleerd hoe kwetsbaar de financiële sector kan
zijn en hoe belangrijk het is dat de wet- en regelgeving voortdurend
up-to-date wordt gehouden. Mede om die reden is de BNA/CBCS al
langer bezig met de invoering van Bazel II en de bijbehorende
aanpassing van de rapportagestaten van kredietinstellingen. Nu Bazel
II alweer een vervolg krijgt in Bazel III is er des te meer reden haast te
maken met het actualiseren van de toezichtwetten, om zo goed
mogelijk voorbereid te zijn op mogelijke nieuwe turbulenties in de
financiële sector.
– De huidige toezichtwetten bevatten, net als de voorheen geldende
landsverordeningen, slechts weinig gedragsregels. In het Europese
deel van Nederland als vanzelfsprekend beschouwde voorschriften,
bijvoorbeeld ten aanzien van aan consumenten te verstrekken
informatie over de kenmerken en risico’s van financiële producten,
ontbreken nu nog in de openbare lichamen. Een dergelijk groot
verschil in het niveau van consumentenbescherming is moeilijk
verdedigbaar.
– Een ander kenmerk van de bestaande toezichtwetten – dat overigens
door de regering van de voormalige Nederlandse Antillen al werd
onderkend, getuige de eerder genoemde harmonisatie-landsverordening – is dat deze onderling op veel onderdelen verschillen. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

5

–

verschillen zijn historisch verklaarbaar, maar houden wel risico’s in,
bijvoorbeeld doordat bepaalde wezenlijke voorschriften niet voor alle
categorieën financiële ondernemingen gelden, dan wel doordat de
toezichtautoriteit niet over de juiste instrumenten beschikt. In beide
gevallen is het gevolg dat niet altijd adequaat kan worden opgetreden
bij mogelijke misstanden.
Het toezicht op de financiële markten in de openbare lichamen is nu
nog ingericht langs sectorale lijnen. Dat doet geen recht meer aan de
toegenomen vervlechting van de verschillende vormen van financiële
dienstverlening, en past ook niet bij het zogenoemde twin peaksmodel zoals dat in het Europese deel van Nederland wordt gehanteerd.
Aansluiting bij deze meer functionele inrichting van het toezicht
betekent dat beter gebruik zal kunnen worden gemaakt van de
specifieke expertise van de DNB op het gebied van het prudentieel
toezicht, en van de AFM op het gebied van het gedragstoezicht.

e. het eindmodel: een integrale Wet financiële markten BES
Het onderhavige wetsvoorstel bevat een – tot op zekere hoogte door de
Wet op het financieel toezicht (Wft) geïnspireerde – moderne en integrale
regeling voor de financiële markten in de openbare lichamen, die aansluit
bij de in onderdeel b beschreven marktstructuur en een herkenbaar kader
biedt voor afstemming en samenwerking tussen de voormalige
Nederlands-Antilliaanse eilanden. De voorgestelde bundeling van de
toezichtwetten draagt er tevens aan bij de regelgeving inzichtelijker en
toegankelijker te maken. Ook is de consistentie beter gewaarborgd als de
regels voor verschillende sectoren in één wet zijn opgenomen, en is het
eenvoudiger de regels up-to-date te houden.
Overwogen is of hetzelfde kan worden bereikt door de regelgeving voor
de openbare lichamen te integreren in de Wft, maar de conclusie luidt
ontkennend. De verschillen tussen de kleine, Caribisch-georiënteerde
markt in de openbare lichamen en de veel complexere EU-georiënteerde
Europees-Nederlandse markt zijn daarvoor te groot. Daar komt bij dat de
openbare lichamen (vooralsnog) een grotendeels op zichzelf staand
rechtsstelsel hebben met eigen, veelal van de voormalige Nederlandse
Antillen overgenomen wetgeving. Ook de inrichting van de rechterlijke
macht is in de openbare lichamen anders vormgegeven: de openbare
lichamen vallen onder de jurisdictie van het Gemeenschappelijke Hof van
Justitie. Het procesrecht van de eilanden is om die reden op het
Caribische deel van het Koninkrijk georiënteerd. Een en ander betekent
dat er ingrijpende aanpassingen van de Wft nodig zouden zijn om die wet
ook voor de openbare lichamen te kunnen laten gelden. Aanpassingen die
de toch al complexe Wft nog complexer en ook moeilijker leesbaar
zouden maken, iets waar noch de gebruiker in de openbare lichamen,
noch de gebruiker in het Europese deel van Nederland bij gebaat zou zijn.
Het bovenstaande laat uiteraard onverlet dat aan de Wft veel waardevolle
elementen zijn ontleend, bijvoorbeeld waar het gaat om de formulering
van bepalingen. Op diverse plaatsen is dan ook bij de Wft aangesloten,
waarbij echter steeds de specifieke omstandigheden en behoeften in de
openbare lichamen in het oog zijn gehouden.
Opgemerkt zij nog dat de regulering van de financiële sector in de
openbare lichamen niet tot doel en evenmin tot gevolg heeft dat aldaar
gevestigde financiële ondernemingen toegang krijgen tot de EuropeesNederlandse markt. Het onderhavige wetsvoorstel schept de kaders om in
de openbare lichamen actief te zijn. Financiële ondernemingen die hun
werkzaamheid in het Europese deel van Nederland willen uitoefenen
zullen daarvoor een vergunning op grond van de Wft nodig hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

6

Omgekeerd zullen Europees-Nederlandse financiële ondernemingen die
toegelaten willen worden tot de BES-markt, daarvoor een vergunning op
grond van de in de openbare lichamen geldende wetgeving nodig
hebben.
§ 3. Uitgangspunten en structuur van het wetsvoorstel
a. uitgangspunten van het wetsvoorstel
Bij het opstellen van het wetsvoorstel is ernaar gestreefd het wetsvoorstel
inzichtelijk, doelgericht en marktgericht te doen zijn, daarbij telkens de
omvang en de kenmerken van de lokale markt in aanmerking genomen.
Inzichtelijk houdt in dit geval in dat de wet eenvoudig toegankelijk is voor
in de openbare lichamen actieve marktpartijen en andere belanghebbenden. Voor betrokkenen moet duidelijk zijn welke verplichtingen,
bevoegdheden en rechten de wet meebrengt. Tevens dient de wet een
logische structuur te kennen, met een eenduidig en consistent begrippenkader en een heldere indeling in niveau van regels. Deze doelstellingen
worden bereikt door een aantal wetten samen te voegen, en door waar
mogelijk formuleringen te vereenvoudigen en in een aantal gevallen de
uitwerking te delegeren naar lagere regelgeving.
Doelgericht wil zeggen dat de aan het wetsvoorstel ten grondslag
liggende doelstellingen zo goed mogelijk en op een efficiënte manier
worden gerealiseerd. Daartoe is, in navolging van de Wft, het wetsvoorstel geënt op het functionele toezichtmodel. DNB zal verantwoordelijk zijn
voor het prudentieel toezicht, dat gericht is op de soliditeit van financiële
ondernemingen en de stabiliteit van de financiële sector als geheel. De
AFM zal verantwoordelijk zijn voor het gedragstoezicht, waarin met name
de verhouding tussen de financiële onderneming en haar klanten centraal
staat. Voorts dienen voorgenomen regels of maatregelen in de juiste
verhouding te staan tot het nagestreefde doel. Als teveel nieuwe regels
worden opgelegd zal de toegevoegde waarde ervan op zeker moment
afnemen en nog maar gering zijn.
Met marktgericht wordt bedoeld dat het wetsvoorstel rekening houdt met
de specifieke kenmerken van de markt in de openbare lichamen. Dat is
nodig om ervoor te zorgen dat regels gericht, uitvoerbaar en effectief zijn.
Marktgericht wil daarnaast zeggen dat het wetsvoorstel bijdraagt, of in elk
geval geen afbreuk doet aan de concurrentiekracht van de financiële
sector in de openbare lichamen. Mede gezien de kwetsbaarheid van die
sector dienen complexe regels en onnodige administratieve lasten en
andere nalevingskosten te worden vermeden. Ook is het wenselijk, zoals
hierboven werd geconstateerd, dat de regelgeving in de openbare
lichamen en in Curaçao en Sint Maarten zoveel mogelijk op elkaar wordt
afgestemd. Onderling afwijkende regels brengen extra lasten mee voor de
financiële ondernemingen die op meerdere markten actief zijn, zoals in
casu vaak het geval is. Regels die in het ene gebied wel gelden en in het
andere gebied niet, of die in het ene gebied strenger zijn dan in het andere
zullen bovendien ontweken kunnen worden en daardoor minder effectief
zijn.
b. niveau van regelgeving
Niveau van regelgeving heeft betrekking op de vraag of een bepaalde
regel naar zijn aard in de wet thuishoort, in een algemene maatregel van
bestuur of in een ministeriële regeling dan wel regeling van de toezichtautoriteit. In de wetten voor de overgangsfase is het niveau van regelgeving
in beperkte mate aangepast ten opzichte van de Nederlands-Antilliaanse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

7

landsverordeningen. Hier en daar is bijvoorbeeld een verwijzing naar een
landsbesluit vervangen door een verwijzing naar een ministeriële
regeling, of omgekeerd. Ook de toezichthouderregelingen zijn op een
aantal plaatsen vervangen door formele regelgeving op het niveau van
een ministeriële regeling of algemene maatregel van bestuur. Een en
ander neemt niet weg dat er tussen de bestaande toezichtwetten nog
steeds, soms opvallende, verschillen zijn in niveau van regelgeving.
In het wetsvoorstel is, in navolging van de Wft, als uitgangspunt genomen
dat kernbepalingen, belangrijke materiële bepalingen en algemene
beginselen steeds in de wet worden geregeld. De nadere uitwerking van
die normen vindt plaats bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.
Juist in een kleine markt als die in de BES is behoefte aan flexibiliteit en
maatwerk, om adequaat op nieuwe ontwikkelingen te kunnen inspelen en
om de verschillende regels steeds zo goed mogelijk te kunnen afstemmen
op de lokale marktkenmerken.
Gaat het om nog meer gedetailleerde regels, dan lenen die zich voor een
ministeriële regeling of regeling van de toezichtautoriteiten DNB en AFM.
Net als in de Wft is het uitgangspunt daarbij dat DNB of AFM alleen
regelgevende bevoegdheid toekomt als het gaat om onderwerpen van
technische of organisatorische aard, dan wel om onderwerpen die
samenhangen met de uitvoering van het toezicht.
c. reikwijdte van het wetsvoorstel
De wetgeving voor de financiële sector in de openbare lichamen is
schematisch weergegeven in onderstaande tabel.
Tabel 2: Wetgeving financiële sector BES
Deelgebied

Overgangsfase (sinds 10 oktober 2010)

Eindmodel

Toezichtwetten

Wet assurantiebemiddelingsbedrijf BES
Wet toezicht bank- en kredietwezen 1994 BES
Wet toezicht beleggingsinstellingen en
administrateurs BES
Wet toezicht effectenbeurzen BES
Wet toezicht trustwezen BES
Wet toezicht verzekeringsbedrijf BES
Wet zeggenschap in ter beurze genoteerde
vennootschappen BES

Wet financiële
markten BES

Anti-witwassen

Wet identificatie bij dienstverlening BES

Wet ter voorkoming
van witwassen en
financieren van
terrorisme BES

Wet melding ongebruikelijke transacties BES
Wet grensoverschrijdende geldtransporten
BES
Geldstelsel

Wet geldstelsel BES

Wet geldstelsel BES

De middelste kolom bevat de wetgeving die op 10 oktober 2010 van kracht
is geworden. De laatste kolom laat zien dat in de eindfase een bundeling
plaatsvindt, inhoudende dat alle toezichtwetten worden samengevoegd in
een nieuwe Wet financiële markten BES (Wfm BES). De wetten die
betrekking hebben op het tegengaan en bestrijden van witwassen en de
financiering van terrorisme worden eveneens samengevoegd, in een
nieuwe Wwft BES. Laatstgenoemd wetsvoorstel wordt tegelijk met het
onderhavige ingediend en blijft hier verder onbesproken.
Dat de Wet toezicht trustwezen BES (Wtt BES), anders dan in de EuropeesNederlandse situatie, volgens het voorstel niet als aparte wet blijft
bestaan, verdient een nadere toelichting. De Wtt BES is primair gericht op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

8

het bevorderen van de integriteit van het financiële stelsel en is in die zin
verwant aan de materie van de anti-witwaswetgeving. Niettemin vertoont
de structuur van de wet veel gelijkenis met de andere toezichtwetten: er is
sprake van een vergunningstelsel, er worden eisen gesteld aan (onder
andere) de deskundigheid en betrouwbaarheid van beleidsbepalers en de
bedrijfsvoering, en de naleving wordt op dezelfde manier gehandhaafd als
bij (andere) financiële ondernemingen. De Wfm BES vormt zodoende een
logisch kader voor de regulering van trustkantoren.
In het Europese deel van Nederland bestaat ook voor geldtransactiekantoren een aparte wet (Wet inzake geldtransactiekantoren). Het toezicht op
geldtransactiekantoren in de openbare lichamen is thans geregeld in de
Wet toezicht bank- en kredietwezen 1994 BES (Wtk BES), en zal tezamen
met het eveneens in die wet geregelde toezicht op kredietinstellingen
worden opgenomen in de Wfm BES.
De huidige toezichtwetten hebben betrekking op assurantiebemiddelaars,
beleggingsinstellingen en administrateurs, kredietinstellingen en
geldtransactiekantoren, houders van effectenbeurzen, trustkantoren en
verzekeraars. De reikwijdte van deze wetten is daarmee aanmerkelijk
kleiner dan die van de Wft. Dat is niet verwonderlijk, omdat het aanbod
van producten en diensten in de voormalige Nederlandse Antillen, en
zeker in de openbare lichamen, ook minder uitgebreid is. In die situatie
kan echter gemakkelijk, en snel, verandering komen. De wetgeving dient
met die mogelijkheid rekening te houden en daarop voorbereid te zijn.
Het is vanwege de hiervoor al geschetste verschillen tussen de EuropeesNederlandse markt en de markt in de openbare lichamen niet nodig en
ook niet zinvol om de reikwijdte van de Wfm BES volledig te spiegelen
aan die van de Wft. Er is wel aanleiding om de reikwijdte van de wet uit te
breiden met een aantal nu nog niet gereguleerde categorieën financiële
ondernemingen die producten aanbieden of diensten verlenen aan
consumenten: toezicht dient in dat geval immers een direct consumentenbelang. Dit is met name het geval bij bemiddelaars die in andere
producten dan verzekeringen bemiddelen (bijvoorbeeld krediet of
effecten), elektronischgeldinstellingen, financieel adviseurs, kredietaanbieders die niet tevens kredietinstelling zijn, en vermogensbeheerders.
In lijn met de eerder geschetste uitgangspunten is een andere afweging
gemaakt ten aanzien van financiële ondernemingen die actief zijn in een
interprofessionele markt. Dit is onder andere van toepassing op herverzekeraars en clearinginstellingen, alsmede andere partijen die werkzaam zijn
in specialistische functies op de effectenmarkten. Tot deze functies
behoren het overnemen of plaatsen van effecten bij aanbieding, het voor
eigen rekening handelen in effecten en het exploiteren van een multilaterale handelsfaciliteit. De regulering van het effectenverkeer heeft in het
onderhavige wetsvoorstel betrekking op de volgende categorieën
financiële ondernemingen: houders van een effectenbeurs, bemiddelaars
in effecten, adviseurs in effecten en vermogensbeheerders. Andere
soorten beleggingsondernemingen, zoals gedefinieerd in de Wft, vallen
om de eerder genoemde reden niet onder de reikwijdte van deze wet.
Het wetsvoorstel heeft evenmin betrekking op administrateurs, hoewel die
thans nog wel onder de Wet toezicht beleggingsinstellingen en administrateurs BES (Wtba BES) vallen. Administrateurs verrichten administratieve diensten voor beleggingsinstellingen. In Curaçao neemt deze vorm
van dienstverlening een prominente plaats in. In de openbare lichamen is
dat niet het geval. Tevens is overwogen dat de op beleggingsinstellingen
zelf toepasselijke toezichtregels in dit wetsvoorstel op enkele punten
worden aangescherpt, onder andere ten aanzien van de beheerder. Er is in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

9

de openbare lichamen dan ook geen direct te beschermen belang dat
toezicht op administrateurs, naast dat op beleggingsinstellingen,
wenselijk maakt. Vanuit de optiek van een level playing field met Curaçao,
en gelet op het internationale karakter van deze sector, is er wel
aanleiding alert te zijn op mogelijke vormen van toezichtarbitrage: als
mocht blijken dat administrateurs zich in de openbare lichamen willen
vestigen om zo toezicht elders te omzeilen, zal de beslissing om deze
categorie niet te reguleren, worden heroverwogen.
d. indeling van het wetsvoorstel
De samenvoeging van verschillende wetten maakt het wenselijk, maar
ook mogelijk, om te komen tot een structuur waarbij de regels voor elk
van de verschillende categorieën financiële ondernemingen zoveel
mogelijk onder gemeenschappelijke noemers worden gebracht. Daarbij
gaat het zowel om de eisen waaraan nieuwe toetreders moeten voldoen
om een vergunning te krijgen, als om de regels waaraan marktpartijen
moeten voldoen nadat ze een vergunning hebben gekregen. Voor een
belangrijk deel zijn dat uniforme regels die voor alle of de meeste
categorieën gelden en die daarom in één hoofdstuk (hoofdstuk 3) zijn
bijeengebracht. Het wetsvoorstel kent dan ook een niet-sectorale opzet, al
valt er op onderdelen niet aan te ontkomen onderscheid te maken tussen
de verschillende categorieën financiële ondernemingen. Hoofdstuk 4
bevat een aantal regels die specifiek zijn voor een bepaalde categorie.
De indeling van het wetsvoorstel is weergegeven in Tabel 3.
Tabel 3: Indeling Wet financiële markten BES
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
§ 1. Inleidende bepalingen
§ 2. De toezichtautoriteiten
§ 3. Samenwerking tussen toezichthoudende instanties
§ 4. Geheimhoudingsplicht en vertrouwelijke gegevens
§ 5. Vrijstelling en ontheffing
Hoofdstuk 2. Markttoegang
§ 1. Vergunningen
§ 2. Aanvraag van een vergunning
§ 3. Verlening, weigering en intrekking van vergunningen
§ 4. Register financiële markten
§ 5. Bijzondere bepalingen
Hoofdstuk 3. Algemene bepalingen betreffende financiële ondernemingen
§ 1. Zetel en rechtsvorm
§ 2. Bestuur, inrichting en bedrijfsvoering
§ 3. Financiële waarborgen
§ 4. Deelnemingen in financiële ondernemingen
§ 5. Boekhouding en rapportage
§ 6. Externe deskundige en actuaris
§ 7. Financiële groepen
Hoofdstuk 4. Bepalingen betreffende specifieke categorieën financiële ondernemingen
§ 1. Beleggingsinstellingen
§ 2. Effectenbeurzen
§ 3. Kredietinstellingen, elektronischgeldinstellingen en geldtransactiekantoren
§ 4. Verzekeraars
§ 5. Bemiddeling
Hoofdstuk 5. Marktgedrag en effectenverkeer
§ 1. Algemene bepalingen betreffende marktgedrag
§ 2. Kredietverlening
§ 3. Herroepingsrechten van krediet- of verzekeringnemer
§ 4. Aanbieden van effecten
§ 5. Marktmisbruik
Hoofdstuk 6. Zeggenschap in ter beurze genoteerde vennootschappen
§ 1. Algemene bepalingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

10

§ 2. Kennisgeving van zeggenschap
§ 3. Openbaar bod
§ 4. Diverse bepalingen
§ 5. Uitzonderingen
Hoofdstuk 7. Handhaving
§ 1. Inleidende bepalingen
§ 2. Toezicht op de naleving
§ 3. Aanwijzing, benoeming curator en activiteitenverbod
§ 4. Last onder dwangsom
§ 5. Bestuurlijke boete
§ 6. Betaling van dwangsommen en bestuurlijke boeten
§ 7. Verjaring van dwangsommen en bestuurlijke boeten
§ 8. Openbaarmaking van overtredingen
Hoofdstuk 8. Bijzondere prudentiële maatregelen, noodregeling en depositogarantiestelsel
§ 1. Bijzondere prudentiële maatregelen kredietinstellingen
§ 2. Bijzondere prudentiële maatregelen verzekeraars
§ 3. Noodregeling en faillissement
§ 4. Depositogarantiestelsel
Hoofdstuk 9. Strafbepalingen
Hoofdstuk 10. Overgangs- en slotbepalingen
§ 1. Overgangsrecht
§ 2. Wijziging van andere wetten
§ 3. Inwerkingtreding en citeertitel

§ 4. Het wetsvoorstel op hoofdlijnen
Hoofdstuk 1: algemene bepalingen
In het kader van het onderhavige wetsvoorstel zijn de definities van de
diverse categorieën financiële ondernemingen en hun activiteiten, zoals
opgenomen in de huidige toezichtwetten, kritisch tegen het licht
gehouden. In het wetsvoorstel is ervoor gekozen een aantal gedetailleerde
definities te vereenvoudigen. Bijzonderheden, bijvoorbeeld omtrent de
verschijningsvorm van een bepaalde dienst, kunnen dan bij algemene
maatregel van bestuur worden ingevuld. Waar nieuwe begrippen moesten
worden geïntroduceerd, omdat deze niet voorkomen in de bestaande
wetten, is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de Wft, al kon ook in dat
geval vaak met vereenvoudigde omschrijvingen worden volstaan.
Het toezicht op in de openbare lichamen werkzame financiële ondernemingen wordt sinds 10 oktober 2010 uitgevoerd door de Nederlandse
toezichtautoriteiten. Zoals in paragraaf 2 (onderdeel c) al werd gememoreerd, verloopt de taakverdeling tussen DNB en de AFM nu nog langs
sectorale lijnen. In het eindmodel zal sprake zijn van een aangepaste
taakverdeling, overeenkomstig het in de Nederlandse Wft verankerde twin
peaks-model. Dit blijkt ook uit de in paragraaf 1.2 van de wet opgenomen
taakomschrijving: DNB wordt verantwoordelijk voor het prudentieel
toezicht, ook als het gaat om ondernemingen waarvoor de AFM de
vergunningverlenende toezichtautoriteit is, en de AFM wordt verantwoordelijk voor het gedragstoezicht, ook als het gaat om bijvoorbeeld
kredietinstellingen en verzekeraars. Voor laatstgenoemde categorieën
blijft DNB de vergunningverlenende toezichtautoriteit.
Hoofdstuk 1 regelt tevens de verhouding van DNB en de AFM met de
minister van Financiën en de samenwerking met andere toezichthoudende instanties in het Koninkrijk of daarbuiten, evenals de geheimhoudingsplicht en de uitwisseling van informatie. Ook bevat dit hoofdstuk de
grondslagen voor het bij ministeriële regeling verlenen van vrijstellingen
van het bij of krachtens de wet bepaalde, respectievelijk voor het verlenen
van ontheffingen door de bevoegde toezichtautoriteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

11

Hoofdstuk 2: markttoegang
Hoofdstuk 2 bepaalt voor welke activiteiten een vergunning vereist is, te
verlenen door DNB dan wel de AFM, welke procedure moet worden
gevolgd om de vergunning te verkrijgen en aan welke eisen daartoe moet
worden voldaan. Ook wordt in dit hoofdstuk geregeld in welke gevallen de
bevoegde toezichtautoriteit de vergunning kan weigeren of intrekken.
Tevens voorziet hoofdstuk 2 in een register waarin houders van een
vergunning worden ingeschreven en bevat het een aantal bijzondere
bepalingen, waaronder het verbod voor niet-kredietinstellingen op het
gebruik van het woord «bank» en een verbod op het aantrekken van
opvorderbare gelden van het publiek.
In beginsel kan een financiële onderneming op drie manieren actief zijn in
de openbare lichamen: door haar zetel daar te vestigen en van daaruit
haar bedrijf uit te oefenen, door een bijkantoor op te richten, of door
middel van het verrichten van diensten, dat wil zeggen zonder te
beschikken over een lokale vestiging. In het algemeen is in elk van die
situaties een vergunning nodig om tot de financiële markten te worden
toegelaten.1 De toegangeisen verschillen per categorie financiële
ondernemingen en zijn mede afhankelijk van de vraag of de activiteiten
worden verricht vanuit de zetel, een bijkantoor of door middel van
dienstverrichting.
Er is aanleiding wat uitgebreider stil te staan bij de voorgestelde regeling
voor bijkantoren. Vanuit toezichtoogpunt is de vorm van een bijkantoor
niet de meest wenselijke situatie: door het ontbreken van rechtspersoonlijkheid heeft het bijkantoor per definitie slechts een beperkte zelfstandigheid, wat met name het prudentieel toezicht bemoeilijkt. Dit klemt te
meer omdat de openbare lichamen geen deel uitmaken van een interne
markt zoals die in de Europese Unie bestaat, met geharmoniseerde
toezichtregels, wederzijdse erkenning en toezicht door het land van
herkomst.
Een realiteit is niettemin dat de meeste banken en verzekeraars in de
openbare lichamen actief zijn door middel van een bijkantoor. De lokale
markt in de openbare lichamen is bovendien erg klein, waardoor er
mogelijk niet snel een business case is voor een lokaal geïncorporeerde
onderneming. Het is om die reden niet wenselijk het vestigen van
bijkantoren onmogelijk te maken. Wel is er aanleiding op dat gebied een
terughoudend beleid te voeren.

1
Een verzekeraar die vanuit een vestiging in
het buitenland verzekeringen wil aanbieden in
de openbare lichamen kan volstaan met de
notificatieprocedure van artikel 2:23.

Wanneer een financiële onderneming – denk aan een kredietinstelling of
verzekeraar – haar zetel in Curaçao of Sint Maarten heeft en een bijkantoor
in de openbare lichamen wil openen is er geen reden daarvoor onnodige
drempels op te werpen. In de situatie vóór de staatkundige hervorming
was de vergunning van de (toen nog) BNA al voldoende om in het gehele
gebied van de Nederlandse Antillen actief te kunnen zijn. Inmiddels zijn
tussen DNB, respectievelijk de AFM, en de CBCS afspraken gemaakt – die
in het eindmodel aan de nieuwe wetgevingstructuur zullen worden
aangepast – gericht op samenwerking en informatie-uitwisseling bij het
toezicht op de in de voormalige Nederlandse Antillen werkzame financiële
ondernemingen. Dit maakt het mogelijk in zulke situaties uit te blijven
gaan van het prudentieel toezicht dat door de CBCS wordt uitgeoefend op
het gehele bedrijf van de betrokken kredietinstelling of verzekeraar. Het
bijkantoor hoeft dan niet zelfstandig aan (aanvullende) prudentiële eisen
te voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

12

Een andere situatie doet zich voor als de financiële onderneming haar
zetel buiten de voormalige Nederlandse Antillen heeft. Oprichten van een
bijkantoor in de openbare lichamen zal dan slechts onder strikte
voorwaarden mogelijk zijn. Een belangrijke voorwaarde zal in elk geval
zijn dat de Nederlandse toezichtautoriteit voldoende vertrouwen moet
hebben in de toezichtwetgeving van het land van herkomst en in het
toezicht dat daar op die onderneming wordt uitgeoefend. Ook zal sprake
moeten zijn van een samenwerkingsovereenkomst met de betrokken
toezichthoudende instantie. Dit alles is van des te meer belang, gelet op
de hierboven gesignaleerde moeilijkheid om effectief prudentieel toezicht
uit te oefenen op (kleine) bijkantoren. Praktijk is immers dat een in de
openbare lichamen opererend bijkantoor in het algemeen te klein is om,
naast de eisen die in het land van herkomst aan de hoofdvestiging
worden gesteld, zelfstandig aan allerlei aanvullende regels te voldoen.
Een financiële onderneming met zetel in Aruba wordt ingevolge het
wetsvoorstel vooralsnog behandeld als elke andere financiële onderneming met zetel buiten de voormalige Nederlandse Antillen. Hoewel
Aruba onderdeel is van het Caribische deel van het Koninkrijk bestaan er
tussen de financiële markten in Aruba en die in de openbare lichamen
slechts zeer beperkte verbindingen. Ook speelt een rol dat, waar het voor
de openbare lichamen voorgestelde toezichtstelsel in belangrijke mate is
geënt op het Antilliaanse stelsel zoals dat blijft bestaan in Curaçao en Sint
Maarten, Aruba al langer een eigen toezichtstelsel heeft. Niettemin heeft
ook Aruba belangstelling om gezamenlijk te streven naar harmonisatie
van de toezichtwetgeving en gecoördineerde uitvoering van het toezicht
in de Caribische delen van het Koninkrijk. Naarmate die harmonisatie ook
feitelijk inhoud krijgt opent dat de weg om in de toekomst geen onderscheid meer te maken tussen financiële ondernemingen afkomstig uit
Curaçao of Sint Maarten enerzijds en Aruba anderzijds.
De voorgestelde bijzondere behandeling van bijkantoren, die in beginsel
niet aan zelfstandig prudentieel toezicht worden onderworpen1, zal alleen
van toepassing zijn op kleine bijkantoren van financiële ondernemingen
die hun zetel, behoudens de hiervoor genoemde uitzonderingen, in
Curaçao of Sint Maarten hebben. Als een bijkantoor de daartoe vastgestelde omvang overschrijdt en niet meer als klein kwalificeert, zal het
moeten worden omgezet in een lokaal geïncorporeerde onderneming. De
grens tussen kleine en grote bijkantoren zal, net als thans, worden
gekoppeld aan de omvang van de toevertrouwde middelen (voor banken),
respectievelijk de bruto premie-inkomsten (voor verzekeraars).
Een andere voorwaarde die aan bijkantoren wordt gesteld is dat zij geen
offshore-activiteiten mogen verrichten. Dat houdt in dat een financiële
onderneming die zich in substantiële mate richt tot personen of partijen
buiten de voormalige Nederlandse Antillen dat dus niet via een bijkantoor
kan doen maar daartoe een rechtspersoon zal moeten oprichten. Er is
geen reden om toe te staan dat buitenlandse ondernemingen zaken doen
met bedrijven of particulieren in een ander (buiten)land en daarvoor in de
openbare lichamen gevestigde, grotendeels van het lokale toezicht
vrijgestelde bijkantoren als vehikel gebruiken.
Hoofdstuk 3: algemene bepalingen betreffende financiële
ondernemingen

1
Buitenlandse financiële ondernemingen die
in hun staat van zetel onder prudentieel
toezicht staan, worden vermoed te voldoen
aan de prudentiële eisen (zie artikel 3:20).

Hoofdstuk 3 bevat een aantal algemene bepalingen waaraan alle of
althans de meeste categorieën financiële ondernemingen dienen te
voldoen, zowel in het kader van de vergunningverlening als in het kader
van het doorlopend toezicht. Daartoe behoren regels met betrekking tot
de governance en de bedrijfsvoering van financiële ondernemingen, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

13

vereiste solvabiliteit en andere financiële waarborgen. Ook ziet dit
hoofdstuk op deelnemingen in financiële ondernemingen, rapportages en
boekhouding en de rol van de accountant en de actuaris, en bevat het
enkele bijzondere voorschriften voor kredietinstellingen en verzekeraars
die deel uitmaken van een groep.
Op het gebied van het prudentieel toezicht is in de afgelopen jaren veel
gebeurd. Voor kredietinstellingen (en beleggingsondernemingen) is
wereldwijd Bazel II als de geldende standaard geaccepteerd, al heeft de
kredietcrisis wel aanleiding gegeven tot aanscherpingen die hun beslag
zullen krijgen in de zogeheten Bazel III-akkoorden. Voor verzekeraars
vormt het nieuwe toezichtkader zoals neergelegd in de Solvency II-richtlijn
een vergelijkbare moderniseringslag. De kredietcrisis en de lessen die
daaruit zijn en worden getrokken, hebben de gedachtevorming over de
toezichtregels nieuwe impulsen gegeven. Eerder in deze toelichting is al
opgemerkt dat de CBCS werkt aan de invoering van Bazel II. Ook DNB is
daarbij betrokken, opdat in Curaçao, Sint Maarten en de openbare
lichamen zoveel mogelijk dezelfde regels worden gehanteerd. Onderdeel
van deze exercitie is tevens een vernieuwing van de rapportagestaten
voor kredietinstellingen.
Invoering van Bazel II en vernieuwing van de rapportagestaten zijn ook in
het eindmodel centrale elementen bij het actualiseren van de prudentiële
regels voor kredietinstellingen. De invoering van Solvency II en Bazel III is
op dit moment nog niet aan de orde. Het voorliggende wetsvoorstel
voorziet tevens in enkele andere aanpassingen die er met name toe
strekken de toepasselijke normen in een duidelijk kader te plaatsen, opdat
de financiële ondernemingen waarop die normen betrekking hebben,
precies weten wat de norm inhoudt en waar en hoe deze eventueel verder
is uitgewerkt in lagere regelgeving of in regels van DNB.
Het bedoelde kader houdt allereerst in dat elektronischgeldinstellingen,
kredietinstellingen, vermogensbeheerders en verzekeraars, evenals
bepaalde beleggingsinstellingen en bemiddelaars in effecten, dienen te
beschikken over een minimum eigen vermogen en voldoende solvabiliteit. Voor kredietinstellingen en bepaalde beleggingsinstellingen gelden
daarnaast liquiditeitsvoorschriften. Verzekeraars dienen toereikende
technische voorzieningen aan te houden ter dekking van hun verzekeringsverplichtingen. Bij algemene maatregel van bestuur wordt nader
bepaald welke vermogensbestanddelen onder welke voorwaarden mogen
meetellen bij het bepalen van de aanwezige solvabiliteit. Ook de regels
voor de berekening van de vereiste solvabiliteit, de liquiditeit en de
hoogte van de technische voorzieningen worden bij algemene maatregel
van bestuur vastgesteld. Belangrijk is tevens dat in de bedrijfsvoering
systematisch aandacht wordt besteed aan alle risico’s, zowel in het
financiële als operationele vlak, die de soliditeit van financiële ondernemingen kunnen beïnvloeden of bedreigen. Voor banken en verzekeraars
die deel uitmaken van een groep zullen aanvullende regels van toepassing
zijn om ervoor te waken dat hun financiële positie niet in gevaar wordt
gebracht door intragroeptransacties en de financiële relaties binnen de
groep.
Hoofdstuk 4: bepalingen betreffende specifieke categorieën
financiële ondernemingen
Waar hoofdstuk 3 de onderwerpen regelt die voor alle of de meeste
categorieën financiële ondernemingen relevant zijn, bevat hoofdstuk 4
aanvullende regels die specifiek betrekking hebben op een bepaalde
categorie. Deze regels weerspiegelen het feit dat, niettegenstaande de
nodige overeenkomsten, elke categorie financiële ondernemingen eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

14

kenmerken heeft die vragen om een daarop afgestemde regulering. Het
gaat dan om regels voor beleggingsinstellingen, effectenbeurzen,
kredietinstellingen, elektronischgeldinstellingen en geldtransactiekantoren, verzekeraars, (assurantie)bemiddelaars en (onder)gevolmachtigde
agenten. Enkele voorbeelden uit de opeenvolgende paragrafen van dit
hoofdstuk zijn: voorschriften voor de beheerder en de bewaarder van een
beleggingsinstelling; voorschriften waaraan beursregels moeten voldoen;
de verplichting voor kredietinstellingen om te zijn aangesloten bij een
voor de BES-eilanden in te stellen depositogarantiestelsel; het verbod
voor verzekeraars om de uitoefening van het schade- of levensverzekeringsbedrijf te combineren met andere activiteiten; het portefeuillerecht
van assurantiebemiddelaars. In het artikelsgewijze deel van deze
toelichting worden de achtergronden van de voorschriften uit hoofdstuk 4
nader uiteengezet.
Hoofdstuk 5: marktgedrag en effectenverkeer
Hoofdstuk 5 bestaat uit twee delen: de paragrafen 5.1 tot en met 5.3
bevatten gedragsregels voor financiële ondernemingen die een financieel
product aanbieden of een financiële dienst verlenen aan een consument
of cliënt – de zogenoemde financiëledienstverleners (zie artikel 5:1) –
terwijl in de paragrafen 5.4 en 5.5 het aanbieden van en de handel in
effecten wordt gereguleerd.1
Met gedragsregels wordt in de eerste drie paragrafen gedoeld op voor het
merendeel publiekrechtelijke regels voor financiëledienstverleners, gericht
op het belang van de consument of cliënt. Voor het Europese deel van
Nederland is dit geregeld in deel IV van de Wft. De regels beogen goed
gedrag en de in acht te nemen zorgvuldigheid van financiële marktpartijen
ten opzichte van de consument of cliënt te bevorderen. Gedragsregels zijn
grotendeels nieuw in de openbare lichamen. De thans geldende, op
Nederlands-Antilliaanse landsverordeningen gebaseerde, BES-wetgeving
kent slechts een beperkt aantal gedragsregels, waaronder een prospectusplicht voor beleggingsinstellingen, een verplichting voor kredietinstellingen om de effectieve rente te publiceren en een vakbekwaamheidsvereiste voor assurantiebemiddelaars. Het wetsvoorstel voegt daar een
aantal nieuwe en uitgebreidere bepalingen aan toe. Opgemerkt zij
overigens dat ook in de voormalige Nederlandse Antillen al voornemens
bestonden om de consumentenbescherming op het terrein van de
financiële diensten uit te breiden.
De kenmerken van effecten en de handel in effecten verschillen in
meerdere opzichten van financiële producten met als gevolg dat de
bescherming van beleggers ten dele een andere invulling behoeft.
Daarom zijn in de paragrafen 5.4 en 5.5 separate en specifieke gedragsregels voor spelers op de effectenmarkten opgenomen. De dienstverlening van een effectenbemiddelaar of vermogensbeheerder valt
daarentegen wel weer onder de reikwijdte van de eerste drie paragrafen
van hoofdstuk 5. Dit vanwege het feit dat bedoelde financiële ondernemingen in direct contact staan met cliënten en hen in dat kader een
zorgplicht jegens die cliënten toekomt.

1

Effecten worden vanwege de bijzondere
regels die op het aanbieden daarvan van
toepassing zijn, in het wetsvoorstel niet
aangemerkt als financieel product; een
samenstel van effecten en een of meer
financiële producten geldt wel als financieel
product (zie definitie van financieel product in
artikel 1:1).

De bepalingen in de paragrafen 5.4 en 5.5 hebben tot doel het vertrouwen
in en het functioneren van zowel de primaire als de secundaire effectenmarkt te bevorderen. Paragraaf 5.4 bevat daartoe transparantieregels.
Deze regels bestonden in de voormalige Nederlandse Antillen nog niet en
ontbreken dus ook in de wetgeving voor de overgangsfase. Er is wel
aanleiding thans in dergelijke regels te voorzien, aangezien het voorkomt
dat effecten worden aangeboden aan het publiek. Dit aanbod zou in de
toekomst kunnen toenemen nu in Curaçao de Dutch Caribbean Securities

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

15

Exchange van start is gegaan, wat de belangstelling voor effecten kan
vergroten.
De bepalingen in paragraaf 5.5 komen overeen met het hoofdstuk inzake
gebruik van voorwetenschap in de Wet toezicht effectenbeurzen BES (Wte
BES), aangevuld met een verbod op koersmanipulatie. Deze aanvulling
brengt de regels meer in overeenstemming met de regels inzake
marktmisbruik in de Wft, al zijn de Wft-regels, die voor een groot deel
mede dienen ter uitvoering van Europese richtlijnen, aanmerkelijk
gedetailleerder.
Hoofdstuk 6: zeggenschap in beursgenoteerde vennootschappen
Hoofdstuk 6 bevat regels inzake de verkrijging van een kapitaalbelang of
zeggenschap in beursgenoteerde vennootschappen die gevestigd zijn in
de openbare lichamen. Daartoe is met een paar kleine aanpassingen de
tekst van de Wet zeggenschap in ter beurze genoteerde vennootschappen
BES (Wmz BES), die correspondeert met de oude Nederlands-Antilliaanse
Landsverordening zeggenschap in ter beurze genoteerde vennootschappen, overgenomen.
Genoemde landsverordening, die dateert uit 1991, had blijkens de
bijbehorende toelichting vooral tot doel vijandelijke overnames tegen te
gaan, nadat deze in de jaren tachtig van de vorige eeuw tot een ernstig
probleem waren geworden. De inhoud van de landsverordening was
gebaseerd op richtlijn 88/627/EEG1, die een gecoördineerde regeling
bevatte om de transparantie van de effectenmarkten te vergroten, en op
het toenmalige voorstel voor een dertiende richtlijn vennootschapsrecht
inzake overnamebiedingen. De voorschriften dienden er zowel toe om
heimelijke opbouw van grote kapitaalbelangen te voorkomen, als om
beleggers beter inzicht te verschaffen in de verhoudingen in aandelenbezit. In Nederland is richtlijn 88/627/EEG geïmplementeerd door middel
van de Wet melding zeggenschap in ter beurze genoteerde vennootschappen (Wmz 1991).
De materie van hoofdstuk 6 is voor het Europese deel van Nederland
geregeld in hoofdstuk 5.3 van de Wft, voor wat betreft het melden van
kapitaalbelangen en stemrechten in beursgenoteerde vennootschappen,
en in hoofdstuk 5.5 van die wet, voor wat betreft het openbare bod op
effecten. Waar de landsverordening in de loop der jaren inhoudelijk
vrijwel ongewijzigd is gebleven, verschillen de regelingen in de Wft op
veel punten van die in de Wmz 1991. Laatstgenoemde wet is in 1996
vervangen door de Wet melding zeggenschap in ter beurze genoteerde
vennootschappen 1996, waarvan hoofdstuk 5.3 van de Wft een andermaal
ingrijpend herziene versie vormt. In hoofdstuk 5.5 van de Wft is bovendien
de dertiende richtlijn vennootschapsrecht geïmplementeerd, die te langen
leste in 2004 tot stand is gekomen.

1
Richtlijn nr. 88/627/EEG van de Raad van
12 december 1988 betreffende de gegevens
die moeten worden gepubliceerd bij verwerving en bij overdracht van een belangrijke
deelneming in een ter beurze genoteerde
vennootschap (PbEG L 348).

In het licht van het voorgaande dient de vraag zich aan of nu kan worden
volstaan met een regeling die nog grotendeels berust op het gedachtegoed van 1991. Niettemin zijn er goede redenen om af te zien van een
ingrijpende aanpassing van de voorliggende regeling. De regeling is in lijn
met die in Curaçao en Sint Maarten, wat bijdraagt aan een gelijk speelveld
in de regio, en is bovendien in de context van de openbare lichamen
hooguit van zijdelings belang. Aan een meer geavanceerde regeling, uit te
voeren onder toezicht van de AFM, bestaat dan ook geen behoefte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

16

Hoofdstuk 7: handhaving
Voor de goede werking van het toezicht is het van belang dat de toezichtautoriteiten (DNB en de AFM) over adequate bevoegdheden en een
adequaat toezichtinstrumentarium beschikken. De voorheen geldende
landsverordeningen liepen op dat punt nog uiteen: al naar gelang de
landsverordening van recentere datum was, voorzag deze in uitgebreidere
bevoegdheden en een moderner instrumentarium. De regering van de
voormalige Nederlandse Antillen had dit onderkend en een ontwerplandsverordening voorbereid om de bevoegdheden en instrumenten van
de toezichthouder (BNA) aan te vullen en gelijk te trekken. In de toezichtwetten voor de overgangsfase is al een beperkte harmonisatie doorgevoerd die ten dele ook op dit onderwerp betrekking had.
Op grond van hoofdstuk7 van de onderhavige wet kunnen de met het
toezicht op de naleving van de wet belaste personen en de toezichtautoriteiten over dezelfde bevoegdheden en instrumenten beschikken als
waarover zij op grond van de Wft kunnen beschikken bij de uitvoering van
de in die wet aan hen opgelegde taken. Daarbij gaat het om:
– de bevoegdheden die in het Europese deel van Nederland toekomen
aan toezichthouders in de zin van artikel 5:11 van de Algemene wet
bestuursrecht (Awb), waaronder het vorderen van inlichtingen en het
vorderen van inzage van zakelijke gegevens en bescheiden (§ 7.2);
– het geven van een aanwijzing, het aanstellen van een curator en het
opleggen van een activiteitenverbod (§ 7.3);
– het opleggen van een last onder dwangsom (§ 7.4) of een bestuurlijke
boete (§ 7.5);
– het doen uitgaan van een openbare waarschuwing en het openbaar
maken van beslissingen tot het opleggen van een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete (§ 7.8).
Het feit dat de Awb niet van toepassing is in de openbare lichamen, is
aanleiding geweest om in hoofdstuk 7 een aantal bepalingen uit (met
name) hoofdstuk 5 van de Awb over te nemen. Overwogen is om
bepaalde artikelen uit de Awb van overeenkomstige toepassing te
verklaren. Met het oog op de kenbaarheid is er echter voor gekozen om de
desbetreffende bepalingen in dit wetsvoorstel uit te schrijven. Dit geldt
met name voor de hierboven aangehaalde bevoegdheden van de
toezichthouder, die zijn ontleend aan titel 5.2 van de Awb, en voor de
procedureregels en waarborgen die bij het opleggen van een last onder
dwangsom (afdeling 5.3.2 Awb) of een bestuurlijke boete (titel 5.4 Awb) in
acht moeten worden genomen. Ook de in paragrafen 7.6 en 7.7
opgenomen regelingen voor de betaling en verjaring van dwangsommen
en bestuurlijke boeten zijn aan de Awb ontleend.
Hoofdstuk 8: bijzondere prudentiële maatregelen, noodregeling
en depositogarantiestelsel
Paragraaf 8.1bevat een aantal bijzondere bepalingen met betrekking tot
het prudentieel toezicht op kredietinstellingen. Hiertoe behoort de door
DNB uit te voeren zogeheten supervisory review, die onderdeel vormt van
Bazel II (artikel 8:1). Op basis van deze periodieke evaluatie van de
maatregelen, strategieën en procedures voor een beheerste bedrijfsvoering en de door de kredietinstelling aan te houden solvabiliteit kan
DNB beoordelen of de kredietinstelling haar risico’s goed monitort en
beheerst, en of zij over een bij haar risicoprofiel passende solvabiliteit
beschikt. Als een kredietinstelling niet meer aan alle prudentiële eisen
voldoet, of als de genoemde evaluatie daartoe aanleiding geeft, kan DNB
bijzondere maatregelen nemen (artikel 8:2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

17

Paragraaf 8.2 bevat soortgelijke bepalingen voor verzekeraars. Op grond
daarvan kan DNB maatregelen nemen, indien een verzekeraar niet meer
over toereikende technische voorzieningen of de vereiste solvabiliteitsmarge beschikt. Ook kan zij in individuele gevallen preventief ingrijpen
door een herstelplan voor te schrijven.
In het geval een bank of verzekeraar in financiële moeilijkheden komt,
bestaat tevens de mogelijkheid dat DNB het Gerecht verzoekt de noodregeling uit te spreken (zie paragraaf 8.3). Het aanvragen van de noodregeling is het meest vergaande toezichtinstrument en wordt in het
algemeen pas gebruikt nadat meerdere andere maatregelen, waaronder
de hierboven genoemde, zijn geprobeerd, maar niet tot het gewenste
resultaat hebben geleid. De noodregeling is te vergelijken met surséance
van betaling, met dit verschil dat in de noodregeling DNB over een
bijzondere machtiging beschikt om tot overdracht van verbintenissen dan
wel liquidatie over te gaan. In het eerste geval zal DNB onderzoeken in
hoeverre door overdracht van verbintenissen of gelden sanering mogelijk
is en een daadwerkelijk faillissement nog voorkomen kan worden. In het
geval van een liquidatieprocedure zal DNB gemachtigd worden om
verbintenissen en gelden van de instelling te liquideren. In een dergelijk
geval zal ook de vergunning van de instelling door DNB worden
ingetrokken.
De noodregeling voor kredietinstellingen is nu nog geregeld in de Wtk
BES, die voor verzekeraars in de Wet toezicht verzekeringsbedrijf BES
(Wtv BES). In dit wetsvoorstel zijn beide regelingen geïntegreerd in een
nieuwe, zoveel mogelijk uniforme regeling, waarbij uiteraard rekening is
gehouden met relevante verschillen tussen kredietinstellingen en
verzekeraars. Formuleringen zijn in een aantal gevallen ontleend aan
afdeling 3.5.5 van de Wft, die een soortgelijke opzet kent.
Om depositohouders te beschermen en de stabiliteit van het financiële
stelsel te vergroten is het wenselijk dat ook in de openbare lichamen een
depositogarantiestelsel (DGS) wordt ingevoerd. Hierin wordt door
paragraaf 8.4 van het wetsvoorstel voorzien. In paragraaf 6 van deze
toelichting zal nader op het DGS worden ingegaan.
Hoofdstuk 9: strafbepalingen
Hoewel in dit wetsvoorstel het accent ligt op bestuurlijke handhaving van
de bij of krachtens de wet gestelde regels, is het wenselijk om in bepaalde
gevallen tevens in de mogelijkheid van strafrechtelijke vervolging te
voorzien. Met het oog hierop wordt in de artikelen 9:1 en 9:2 overtreding
van een aantal centraal staande normen en verbodsbepalingen strafbaar
gesteld. Het gaat onder meer om overtreding van een vergunningplicht of
de niet-naleving van een opgelegd activiteitenverbod.
Hoofdstuk 10: overgangs- en slotbepalingen
Aangezien de onderhavige wet diverse bestaande wetten vervangt en
daarnaast op verschillende terreinen nieuwe voorschriften introduceert,
bestaat de noodzaak tot het treffen van een aantal overgangsmaatregelen.
Overgangsrecht is bijvoorbeeld nodig om te regelen dat op basis van de
huidige toezichtwetten verleende vergunningen, ontheffingen en
verklaringen van geen bezwaar na inwerkingtreding van deze wet geldig
blijven, zodat daarvoor geen nieuwe aanvragen behoeven te worden
ingediend. Het voorgestelde overgangsrecht zorgt ervoor dat ook andere
besluiten van de beide toezichtautoriteiten hun geldigheid behouden.
Hierbij valt met name te denken aan besluiten waarbij de betrouw-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

18

baarheid of de deskundigheid van een beleidsbepaler is vastgesteld,
gegeven aanwijzingen en opgelegde bestuurlijke boeten.
Met het oog op de nieuwe verplichtingen die het wetsvoorstel introduceert, voorziet hoofdstuk 10 in de mogelijkheid om de wet gefaseerd in
werking te laten treden ten einde marktpartijen een overgangstermijn te
bieden om zich op die nieuwe verplichtingen voor te bereiden, alvorens
deze van kracht worden. In dat verband dient onder meer gedacht te
worden aan de nieuwe gedragsregels uit hoofdstuk 5. Een overgangstermijn is ook op zijn plaats, waar het gaat om activiteiten waarvoor
voorheen geen vergunning benodigd was, maar die op grond van de wet
vergunningplichtig worden. Het gaat dan om adviseurs, bemiddelaars in
andere producten dan verzekeringen, elektronischgeldinstellingen,
kredietaanbieders en vermogensbeheerders (voor zover zij niet reeds over
een vergunning als kredietinstelling of verzekeraar beschikken). Het is de
bedoeling om voor dergelijke nieuwe verplichtingen een overgangstermijn van ten minste zes maanden te bieden, gerekend vanaf het
moment waarop de wet in het Staatsblad wordt gepubliceerd.
Hoofdstuk 10 regelt verder de intrekking van de bestaande toezichtwetten
en voorziet in de benodigde aanpassingen van een aantal andere wetten
waarin naar de bestaande toezichtwetten wordt verwezen.
§ 5. Gedragsnormen voor financiëledienstverleners
In paragraaf 4 is reeds kort ingegaan op de introductie van gedragsnormen voor financiëledienstverleners. Deze paragraaf licht de achtergrond en hoofdlijnen van deze normen nader toe. In de artikelsgewijze
toelichting worden de afzonderlijke normen besproken.
a. het belang van gedragsnormen
Achtergrond van de gedragsnormen is het belang van de consument (of,
afhankelijk van het financiële product, de cliënt1; in deze paragraaf wordt
kortheidshalve steeds van «consument» gesproken). De noodzaak tot
regelgeving ter bescherming van de consument is ingegeven door de
belangrijke rol van financiële producten in het leven van de consument. Te
denken valt aan de mogelijkheid om zonder over voldoende middelen te
beschikken noodzakelijke en/of dure producten aan te schaffen door een
krediet af te sluiten, het verzekeren van (potentiële) gebeurtenissen die
grote negatieve financiële gevolgen met zich kunnen brengen, voorzieningen ten behoeve van behoud van een bepaald niveau aan inkomsten in
de toekomst, alsook de mogelijkheid om kapitaal dat de consument niet
direct nodig heeft te beleggen, bijvoorbeeld door deel te nemen in een
beleggingsinstelling. De meeste consumenten hebben dan ook meerdere
financiële producten. In de openbare lichamen betreft het vooralsnog
voornamelijk betaalrekeningen, kredieten en verzekeringen.
Gedragsnormen beogen daarnaast het vertrouwen van de consument in
de financiële markten te waarborgen, zodat zij bereid blijven hun geld aan
financiële ondernemingen toe te vertrouwen. Dit komt het aanbod van
risicodragend kapitaal ten goede, zijnde een belangrijke voorwaarde voor
een goed functionerende economie. Incidenten kunnen dit vertrouwen
ondermijnen en kunnen bovendien een schadelijke uitstraling hebben
naar concurrerende financiële ondernemingen. Gelet op de omvang van
de eilanden, is de kans op reputatieschade eerder aanwezig.

1

Zie de begrippen «consument» en «cliënt»
in artikel 1:1.

Gelet op het hiervoor geïllustreerde belang van menig financieel product
voor de consument, is het wenselijk dat de aanschaf zorgvuldig geschiedt
en dat het product aansluit bij de behoefte en situatie van de consument.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

19

Daarnaast dient de consument zich bewust te zijn van de kosten en de
mogelijke risico’s van het financiële product. Geld lenen is in de regel niet
gratis en beleggen in effecten bergt meer risico in zich om het ingelegde
kapitaal (deels) te verliezen dan sparen. De consument heeft evenwel niet
altijd voldoende kennis en ervaring om het financiële product of de dienst
adequaat te kunnen beoordelen, zeker niet als het producten betreft die
complex zijn of die niet frequent of zelfs eenmalig worden aangeschaft,
waardoor er geen leereffect optreedt. De interesse om zich uitgebreid te
verdiepen in een product of in de verschillen tussen producten, al dan niet
van verschillende aanbieders, kan eveneens ontbreken. Financiële
producten worden bovendien soms impulsief of ondoordacht aangeschaft, bijvoorbeeld omdat de consument eenzijdig gefocust is op hetgeen
hij ermee kan kopen (bij een krediet) of op het mogelijk haalbare, doch
onzekere, rendement (bij een beleggingsproduct). Dit wetsvoorstel komt
hieraan tegemoet door gedragseisen te stellen aan de aanbieder van een
financieel product en de verlener van een financiële dienst, waarbij goede
voorlichting en een zorgvuldige behandeling van de consument vooropstaan.
b. reikwijdte van de gedragsnormen
Een deel van de normen in paragraaf 5.1 van het wetsvoorstel is van
toepassing op alle financiëledienstverleners, dus ongeacht het financiële
product dat ze aanbieden of de financiële dienst die ze verlenen. Bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kan dit evenwel gedifferentieerd worden uitgewerkt, oftewel verschillend per product of dienst.
Andere normen zijn specifiek gericht tot een bepaalde categorie financiëledienstverleners. Zoals reeds in paragraaf 4 opgemerkt, vallen
aanbieders van effecten buiten de reikwijdte van de eerste drie paragrafen
van hoofdstuk 5 van het wetsvoorstel; voor het aanbieden van effecten
gelden bijzondere voorschriften, die zijn opgenomen in paragraaf 5.4.
Bemiddelaars in effecten vallen daarentegen wel gewoon onder de
reikwijdte van de paragrafen 5.1 tot en met 5.3.
De normen zijn zogenoemd distributie- en cross-sectorconsistent. Dat wil
zeggen dat het product dat een financiëledienstverlener aanbiedt of de
dienst die hij verleent, bepalend is voor de vraag of een verplichting op
hem van toepassing is. Dit is nieuw in de openbare lichamen: de thans
geldende, voormalig Nederlands-Antilliaanse wet- en regelgeving is
sectoraal ingericht. Het uitgangspunt bij de gedragsnormen is evenwel
dat het voor de consument niet moet uitmaken bij welk type instelling en
via welk distributiekanaal hij zijn product aanschaft. Hiermee wordt niet
alleen de consument op gelijke wijze beschermd, maar het bewerkstelligt
evenzeer een gelijk speelveld voor de aanbieders van het desbetreffende
product of de desbetreffende dienst. In de openbare lichamen zal dit
bijvoorbeeld relevant zijn voor verzekeringen. De informatie die een
consument ontvangt over een verzekering moet hetzelfde zijn ongeacht of
hij de verzekering rechtstreeks bij de verzekeraar afsluit dan wel via een
bemiddelaar of gevolmachtigd agent. Daarnaast moet het evenmin
uitmaken of die assurantiebemiddelaar de hoedanigheid van een
zelfstandige bemiddelaar heeft of kredietinstelling is. Een ander voorbeeld
is het verlenen van een krediet. De relevante normen zijn van toepassing
op kredietinstellingen en andere kredietaanbieders, waaronder verzekeraars voor zover zij krediet verlenen.
c. inhoud van de gedragsnormen
Zoals ook voor andere deelgebieden geldt, is de Europees-Nederlandse
wet- en regelgeving niet onverkort overgenomen, maar slechts voor zover
dit relevant is voor de openbare lichamen en aansluit bij de marktomstan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

20

digheden, cultuur en specifieke behoeften aldaar. Daarnaast is gekeken
naar de kosten van naleving van een verplichting in relatie tot de
verwachte baten en mogelijke alternatieven. Enkele illustraties. Een
kredietregistratiesysteem zou, net als in Europees Nederland (BKR), een
bijdrage kunnen leveren aan het toetsen van de kredietwaardigheid van
potentiële kredietnemers en daarmee aan een verantwoorde kredietverlening. De kosten die gemoeid zijn met het opzetten en het effectief en
efficiënt laten functioneren van een dergelijk systeem maken het
realiseren ervan vooralsnog moeilijk haalbaar. Een door de consument
gepercipieerde onheuse bejegening door de financiëledienstverlener kan
voorts in korte tijd bekend worden op het gehele eiland en zo relatief
makkelijk tot reputatieschade leiden. De betrokken onderneming zal
klachten ook om die reden serieus nemen, met als gevolg dat er onvoldoende aanleiding is om de hoge kosten van een klachteninstituut voor de
openbare lichamen te rechtvaardigen. De internetpenetratie ligt daarnaast
veel lager dan in het Europese deel van Nederland, waardoor er minder
overeenkomsten via internet worden afgesloten en de informatievoorziening via websites een beperkter bereik heeft. Een overeenkomst tussen
een financiëledienstverlener en de consument zal ook niet snel op afstand
worden gesloten. De leesvaardigheid varieert in de openbare lichamen,
ook al omdat men veelal meerdere talen leert. Een financiëledienstverlener dient zich hiervan bewust te zijn. Als de informatie niet in de eerste
taal van de consument geschreven is of als de consument moeite heeft
met lezen, dan verdient het aanbeveling om de voornaamste kenmerken
van de financiële dienst of het product mondeling met de consument te
bespreken. In de artikelsgewijze toelichting wordt hier nader op ingegaan.
Uitgangspunt van de gedragsnormen is de zorgvuldige behandeling van
de consument. Transparantie is hier een belangrijk onderdeel van. De
consument dient bijvoorbeeld duidelijk geïnformeerd te worden over
onder meer de kenmerken, kosten en risico’s van het financiële product en
zich bewust te zijn van de positie van zijn adviseur of bemiddelaar ten
opzichte van de aanbieder(s) voor wie hij adviseert of bemiddelt. Voor
bepaalde situaties vult het wetsvoorstel de zorgplicht nader in, bijvoorbeeld bij advisering in financiële producten of kredietverlening. De
onderzoeksplicht van de financiëledienstverlener naar de (financiële)
positie van de consument wordt dan verzwaard. Het wetsvoorstel
introduceert voorts herroepingsrechten voor de consument. Nieuw is
eveneens de verplichting om klachten van consumenten op zorgvuldige
en adequate wijze te behandelen. Daarnaast beogen de voorwaarden die
gesteld worden aan het verkrijgen van een vergunning en waaraan
doorlopend voldaan moet worden, zoals de betrouwbaarheids- en
deskundigheidseisen en voor sommige financiële ondernemingen
vermogensscheiding en een minimum aan eigen vermogen, de
consument te beschermen tegen onder meer ondeskundige advisering of
misbruik (zie voor een uitgebreidere toelichting de artikelsgewijze
toelichting bij de relevante bepalingen uit de hoofdstukken 2, 3 en 4).
De gedragsnormen laten onverlet dat de consument ook een eigen
verantwoordelijkheid heeft voor de aanschaf van financiële producten en
diensten. Met dit wetsvoorstel wordt niet beoogd om de financiëledienstverlener plaats te laten nemen op de stoel van de consument. Het is
evenwel niet generiek vast te stellen waar de grens ligt. Dit hangt onder
andere af van de dienst, de financiële risico’s verbonden aan het product,
de kennis en kunde van de consument, en de omstandigheden van het
specifieke geval.
Financiële ondernemingen zijn overigens vanuit het privaatrecht reeds
bekend met vergelijkbare normen. Te denken valt dan in eerste instantie
aan de bepalingen uit Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek BES (BW BES)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

21

inzake verbintenissenrecht en onrechtmatige daad, waaronder met name
de bepalingen inzake misleidende reclame, alsook de bepalingen uit Boek
7 van het BW BES inzake de overeenkomst van opdracht. Het publiek
toezicht dat voortvloeit uit dit wetsvoorstel vormt hierop een zinvolle
aanvulling, zeker voor financiële ondernemingen die stelselmatig de wet
niet naleven of fraudeleuze bedoelingen hebben. Een civiele procedure
neemt veel tijd in beslag, is kostbaar, en zal alleen succesvol zijn als er een
causaal verband is tussen de schade van de consument en de bekritiseerde gedraging. De financiële onderneming kan voorts lopende het
proces ook nog veel schade berokkenen. Het publiek toezicht beoogt
preventief, in het kader van de vergunningverlening, en ook daarna, in het
kader van het doorlopend toezicht, malafide of ondeskundige marktpartijen uit de markt te houden en weren. Daarnaast wordt toezicht gehouden
op aspecten die individueel lastig aan te vechten zijn vanwege de hiervoor
genoemde redenen. Zo kan het bijvoorbeeld wenselijk zijn dat de
aanbieder bepaalde kenmerken van een product noemt in de reclame
en/of de precontractuele informatie, maar zal het lastig zijn voor de
consument om aan te tonen dat het niet vermelden ervan tot verkeerde
beslissingen en schade heeft geleid. Publiekrechtelijk kan er dan wel tegen
opgetreden worden.
§ 6. Depositogarantiestelsel
Voor de BES-eilanden geldt, evenals voor Curaçao en Sint Maarten, thans
geen depositogarantiestelsel (DGS). Ook in de Nederlandse Antillen
bestond geen DGS. Wel had de BNA op grond van de Landsverordening
toezicht bank- en kredietwezen 1994 een wettelijk mandaat om in overleg
met de financiële sector een DGS in de Nederlandse Antillen tot stand te
brengen, doch hiervan was ten tijde van de opheffing van het land de
Nederlandse Antillen nog geen gebruik gemaakt.
Om depositohouders te beschermen en de stabiliteit van het financiële
stelsel te vergroten acht de regering het van belang dat er ook voor de
BES-eilanden een depositogarantiestelsel zal gaan gelden. Met het oog
hierop voorziet paragraaf 8.4 van het wetsvoorstel in de instelling van een
DGS. De bedoeling is om dit DGS gelijktijdig met de inwerkingtreding van
de wet van kracht te laten worden.
De op de BES-eilanden aangehouden deposito’s kunnen op een drietal
wijzen onder de bescherming van een DGS worden gebracht. Een eerste
mogelijkheid is het oprichten van een separaat DGS voor de BES-eilanden. Gezien de beperkte omvang van de markt (de BES-eilanden hebben
slechts 18 000 inwoners) en de aanwezigheid van slechts één zelfstandige
bank, is deze weg in de praktijk moeilijk begaanbaar. De uitvoeringskosten
die aan deze optie kleven, zijn buitenproportioneel en ook moet de
overheid in dit scenario de facto als verzekeraar van de deposito’s van de
ene zelfstandige bank optreden. Dit laatste leidt tot ongezonde prikkels en
marktverstoring.
Een tweede mogelijkheid is deelname van de kredietinstellingen met zetel
in de openbare lichamen aan het Europees-Nederlandse DGS. Vanwege
het feit dat de regels voor prudentieel toezicht op de BES-eilanden anders
zijn dan in Europees Nederland, ligt deze optie minder voor de hand. Ook
de aanzuigende werking van het in verhouding tot landen in de regio
hoge Nederlandse garantiebedrag en het risico van marktverstoring
maken dit scenario minder aantrekkelijk.
Vanwege de grote verwevenheid van de financiële markten op de
BES-eilanden met die van Curaçao en Sint Maarten is deelname van de in
de openbare lichamen gevestigde banken aan een regionaal DGS de beste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

22

oplossing. Omdat de op de BES gevestigde bijkantoren alle moederbedrijven op Curaçao en Sint Maarten hebben, zal van marktverstoring geen
sprake zijn. Momenteel werken DNB en het Ministerie van Financiën in
overleg met de CBCS en de bankiersverenigingen van Curaçao, Sint
Maarten en Bonaire aan de totstandkoming van een gemeenschappelijk
DGS, dat zowel voor de openbare lichamen als voor Curaçao en Sint
Maarten moet gaan gelden. In beginsel staat dit DGS ook open voor
toekomstige deelname door Aruba, indien daar vanuit Aruba belangstelling voor bestaat.
De in het wetsvoorstel opgenomen regeling van het DGS valt in twee
delen uiteen. De bepalingen die de instelling van het DGS regelen, zijn
opgenomen in paragraaf 8.4 van het wetsvoorstel. De verplichting voor
banken om, indien zij actief zijn op de BES-eilanden, deel te nemen aan
het DGS is opgenomen in paragraaf 4.3, waarin ook de overige meer
sectorspecifieke verplichtingen voor banken zijn opgenomen.
§ 7. Gevolgen voor het bedrijfsleven
a. doorberekening van toezichtkosten
Marktpartijen kunnen met twee soorten kostendoorberekening te maken
krijgen. Voor het aanvragen van een beschikking, zoals een vergunning, is
steeds een vergoeding verschuldigd waarvan de hoogte bij ministeriële
regeling wordt vastgesteld. Daarnaast kunnen bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur tevens regels worden gesteld met betrekking tot de
(gehele of gedeeltelijke) doorberekening van de overige toezichtkosten.
De gedachten gaan in dat verband uit naar een jaarlijks terugkerende
bijdrage in de kosten van het doorlopend toezicht, waarbij zoveel mogelijk
wordt aangesloten bij de systematiek en tarieven die gehanteerd worden
door de CBCS. Het is immers van belang, zoals in paragraaf 2 is toegelicht, dat de toezichtregimes van Curaçao en Sint Maarten enerzijds en de
openbare lichamen anderzijds zoveel mogelijk op elkaar zijn afgestemd
vanwege de verwevenheid van de financiële markten en het behoud van
een gelijk speelveld. Het voorgaande leidt ertoe dat de kosten van het
door DNB en de AFM uit te oefenen toezicht slechts ten dele zullen
kunnen worden doorberekend aan onder toezicht staande instellingen.
Het niet door te berekenen deel van de toezichtkosten komt voor rekening
van de Staat.
b. administratieve lasten
Administratieve lasten zijn de kosten die bedrijven en burgers moeten
maken om te voldoen aan informatieverplichtingen die voortvloeien uit
wet- en regelgeving van de overheid. Daaronder vallen in het onderhavige
kader:
– de vergunningplicht voor financiële ondernemingen die in de
openbare lichamen werkzaam zijn of willen worden, ook als zij eerder
een vergunning hadden die voor het hele gebied van de voormalige
Antillen geldig was (artikelen 2:1 en 2:3);
– de verplichting voor beleggingsinstellingen en hun beheerders en
bewaarders, bemiddelaars in effecten, elektronischgeldinstellingen,
kredietinstellingen, vermogensbeheerders en verzekeraars om de
jaarrekening en het jaarverslag over het afgelopen boekjaar in te
dienen bij de bevoegde toezichtautoriteit (artikel 3:35);
– de verplichting voor elektronischgeldinstellingen, kredietinstellingen
en verzekeraars om periodieke rapportagestaten in te dienen bij DNB
(artikel 3:36).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

23

De kosten die financiëledienstverleners moeten maken om te voldoen aan
hun informatieverplichtingen tegenover hun klanten vallen niet onder de
definitie van administratieve lasten. Zij worden aangemerkt als overige
nalevingskosten en komen in onderdeel c aan de orde. Deze wet brengt
geen administratieve lasten voor burgers met zich.
Veranderingen in de administratieve lasten zijn moeilijk te kwantificeren,
ook al omdat voor de openbare lichamen een nulmeting ontbreekt. Wel is
het mogelijk, met enig voorbehoud, een vergelijking te maken tussen de
situatie na invoering van de onderhavige wet en de huidige situatie. Ook
nu al is immers toezichtwetgeving van kracht, grotendeels ontleend aan
de Nederlands-Antilliaanse wetgeving van voor de staatkundige
hervorming. Bij het nu voorliggende wetsvoorstel is ernaar gestreefd de
administratieve lasten zo beperkt mogelijk te houden en waar mogelijk
zelfs terug te dringen.
De staatkundige hervorming heeft tot gevolg gehad dat de voormalige
Nederlandse Antillen zijn ontmanteld en drie nieuwe jurisdicties zijn
ontstaan. Een in de openbare lichamen gevestigd bank- of verzekeringskantoor, dat voorheen een filiaal was van een in de Nederlandse Antillen
werkzame kredietinstelling of verzekeraar, moet nu formeel worden
aangemerkt als bijkantoor van een buitenlandse financiële onderneming.
Het bijkantoor valt onder de wetgeving van de openbare lichamen, de
hoofdvestiging onder de wetgeving van (doorgaans) Curaçao of Sint
Maarten. Waar voorheen één vergunning volstond, is nu tevens een
vergunning voor het bijkantoor nodig. Dit is evenwel een consequentie
van de nieuwe grenzen tussen de voormalige gebiedsdelen van de
Nederlandse Antillen.
De volgende maatregelen beogen ervoor te zorgen dat de geschetste
situatie niet tot onnodige administratieve lasten leidt.
– Op de transitiedatum (10 oktober 2010) hebben financiële ondernemingen die voordien vanuit een lokale vestiging in de openbare lichamen
actief waren op basis van een door de BNA verleende vergunning, van
rechtswege een vergunning gekregen om hun activiteiten te kunnen
voortzetten. Deze overgangsregeling gold zowel voor marktpartijen die
hun zetel in de openbare lichamen hadden, als voor degenen die op de
eilanden actief waren door middel van een bijkantoor. Zij behoefden
daarvoor dus geen aanvraag in te dienen. Bij de overgang naar het
eindmodel zal in beginsel eenzelfde regeling van toepassing zijn.
– Een financiële onderneming die meerdere vergunningplichtige
activiteiten verricht (denk aan een kredietinstelling die tevens
bemiddelt in verzekeringen of hypotheken) heeft doorgaans slechts
één vergunning nodig. Zij dient wel aan de voor elke activiteit
geldende voorschriften te voldoen, maar behoeft slechts eenmaal een
vergunningprocedure te doorlopen.
Ook ten aanzien van de rapportageverplichtingen is de inzet erop gericht
geen of zo weinig mogelijk nieuwe administratieve lasten op te leggen. Dit
wordt als volgt gerealiseerd.
– Er zullen geen aparte rapportageverplichtingen voor bijkantoren
gelden: bijkantoren van kredietinstellingen en verzekeraars zullen, net
als in de huidige overgangsfase, worden vrijgesteld van (onder
andere) de hierboven genoemde rapportageverplichtingen. De cijfers
van de bijkantoren worden verwerkt in de rapportages van de
hoofdvestiging, die als voorheen kunnen worden ingediend bij de
toezichthoudende instantie in het land van zetel (veelal de CBCS).
– Kredietinstellingen en verzekeraars met zetel in de openbare lichamen
zullen, net als nu, jaarstukken en periodieke rapportages moeten
indienen, zij het niet meer bij de BNA, maar bij DNB. Dit leidt niet tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

24

–
–

–

een verandering in de administratieve lasten. Zoals eerder opgemerkt
wordt door de CBCS en DNB gezamenlijk gewerkt aan een vernieuwing van de rapportagestaten, die tevens moet uitmonden in het
gebruik van dezelfde formats voor financiële ondernemingen in
Curaçao, Sint Maarten en de openbare lichamen. Dit voorkomt dat
marktpartijen die op meerdere markten actief zijn, met verschillende
eisen worden geconfronteerd, wat tot een lastenverzwaring zou
hebben geleid.
Beleggingsinstellingen kunnen volstaan met de indiening van
jaarstukken en behoeven geen periodieke staten meer in te dienen.
Assurantiebemiddelaars behoeven ook geen periodieke staten meer in
te dienen, en evenmin een jaarrekening. Dergelijke verplichtingen
gelden op grond van het wetsvoorstel alleen als dat aangewezen is ter
wille van het prudentieel toezicht. Het wetsvoorstel wijkt in dat opzicht
af van de in paragraaf 2, onderdeel c, genoemde ontwerp-landsverordening, op grond waarvan alle financiële ondernemingen in de
Nederlandse Antillen een jaarrekening en periodieke rapportages
zouden moeten indienen.
Zoals vermeld in paragraaf 3, onderdeel c, vallen administrateurs niet
onder de reikwijdte van deze wet. Zij behoeven derhalve geen
jaarstukken in te dienen en evenmin een jaarlijks compliance rapport
zoals nu nog voorgeschreven in de Wtba BES (artikel 17).

Uit het voorgaande moge blijken dat dit wetsvoorstel in het algemeen niet
tot een noemenswaardige lastenverzwaring leidt, en voor sommige
categorieën tot een lastenverlichting.
Over de aan het wetsvoorstel verbonden administratieve lasten heeft
overleg plaatsgevonden met het Adviescollege toetsing administratieve
lasten (Actal). Actal heeft besloten het voorstel voor de Wet financiële
markten BES niet te selecteren voor een toets, gelet op het feit dat het
voorstel slechts beperkte gevolgen heeft voor de administratieve lasten
voor het bedrijfsleven en omdat (zo) goed (mogelijk) is getracht om de
minst belastende opties voor wat betreft de administratieve lasten te
kiezen.
c. overige nalevingskosten
De overige nalevingskosten zijn de kosten die financiële ondernemingen
moeten maken om aan de inhoudelijke eisen van de wet te voldoen. Ook
hier doet zich de moeilijkheid voor dat er geen nulmeting bestaat, en dat
het alsnog verrichten van een nulmeting voor marktpartijen een belasting
bij uitstek zou zijn. Aan afzonderlijke gegevens over de activiteiten op de
BES-eilanden bestond voorheen bij hen immers nauwelijks behoefte,
zodat zulke gegevens veelal niet voorhanden zijn. De bedoelde overige
nalevingskosten zijn daardoor niet goed te kwantificeren. Wel is het
mogelijk in kaart te brengen op welke punten sprake is van nieuwe of
zwaardere regels, en welke kosten dat eventueel voor de betrokken
marktpartijen meebrengt.
– Zoals hiervoor al aan de orde kwam, hebben in de openbare lichamen
gevestigde filialen van banken en verzekeraars sinds de staatkundige
hervorming de status van bijkantoor en vallen zij als zodanig onder de
in de openbare lichamen van kracht zijnde toezichtwetgeving.
– De reikwijdte van het onderhavige wetsvoorstel is ruimer dan die van
de bestaande toezichtwetten, waardoor adviseurs, bemiddelaars in
andere producten dan verzekeringen, elektronischgeldinstellingen,
kredietaanbieders en vermogensbeheerders vergunningplichtig
worden en met nieuwe voorschriften te maken krijgen.
– De invoering van nieuwe gedragregels leidt tot nalevingskosten voor
financiëledienstverleners, bijvoorbeeld als gevolg van de informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

25

–

die zij hun klanten moeten verstrekken over hun producten en
diensten, en de informatie die zij bij hun klanten moeten inwinnen
wanneer zij kredieten verlenen, financiële adviezen geven of vermogens beheren. (Overigens hebben veel marktpartijen op deze onderdelen al een bepaalde praktijk ontwikkeld, al zal deze waarschijnlijk
aanscherping of aanpassing behoeven.)
Kredietinstellingen en verzekeraars moeten rekening houden met
aanpassingen op het gebied van het prudentieel toezicht, waarbij voor
kredietinstellingen in het bijzonder de introductie van Bazel II en III van
belang is en voor verzekeraars (op iets langere termijn) de introductie
van Solvency II.

Over de genoemde onderdelen kan het volgende worden opgemerkt. De
meeste, of zelfs alle bijkantoren van banken en verzekeraars in de
openbare lichamen zijn te klein om in redelijkheid aan alle toezichteisen te
kunnen voldoen. Als de rechtspersoon of de hoofdvestiging in het land
van de zetel voldoet aan de daar geldende toezichtregels, hoeven die
regels in het algemeen niet nog eens aan het bijkantoor te worden
opgelegd. Voor wat betreft de eisen inzake financiële waarborgen bepaalt
artikel 3:20 dan ook dat het bijkantoor wordt vermoed aan die eisen te
voldoen als de desbetreffende kredietinstelling of verzekeraar in het land
of de staat van de zetel aan de overeenkomstige eisen voldoet.
De activiteiten die nu nog niet vergunningplichtig zijn, maar dat ingevolge
de onderhavige wet wel worden, worden in de praktijk vaak verricht door
kredietinstellingen, assurantiebemiddelaars en verzekeraars, die uit
hoofde daarvan reeds over een vergunning dienen te beschikken. Voor
zover dat niet het geval is zal de desbetreffende onderneming een
vergunning dienen aan te vragen en bij haar bedrijfsuitoefening aan de
toepasselijke toezichteisen dienen te voldoen. De uitbreiding van de wet is
mede bedoeld om voorbereid te zijn op mogelijke nieuwkomers in de
markt, die anders gebruik zouden kunnen maken van een lacune in de
wetgeving. Vooralsnog is de omvang van de hier bedoelde groep te
schatten op niet meer dan een enkele financiële onderneming.
Zowel de voorgestelde uitbreiding van de reikwijdte, als de introductie
van nieuwe gedragsregels heeft te maken met het niveau van consumentenbescherming, dat door deze wet meer in overeenstemming wordt
gebracht met dat in het Europese deel van Nederland. Een andere lijn zou
niet te verdedigen zijn nu de openbare lichamen inmiddels onderdeel
vormen van Nederland. De inwoners van de openbare lichamen hebben
er evenals de inwoners van het Europese deel van Nederland recht op
goed geïnformeerd te worden, als zij financiële producten aanschaffen of
financiële diensten afnemen. Ook zij moeten erop kunnen vertrouwen dat
de financiëledienstverleners met wie zij zaken doen financieel solide zijn,
vakbekwame medewerkers hebben en oog hebben voor de belangen van
de consument. De hiermee samenhangende nalevingskosten mogen geen
reden zijn consumenten in de openbare lichamen een als redelijk te
beschouwen bescherming te onthouden. Dit doet er niet aan af dat de
regels, overeenkomstig de in paragraaf 3, onderdeel a, geschetste
uitgangspunten, proportioneel moeten zijn en niet leiden tot een
onnodige cumulatie van voorschriften en verplichtingen voor financiële
ondernemingen.
De introductie van Bazel II, en op termijn van Solvency II en Bazel III, is te
beschouwen als een noodzakelijke aanscherping van het prudentieel
toezicht, waarmee de regels in lijn worden gebracht met internationaal
aanvaarde standaarden. Dit biedt verbeterde waarborgen tegen de
financiële risico’s waarmee kredietinstellingen en verzekeraars worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

26

geconfronteerd en tegen mogelijke nieuwe marktturbulenties. De
bijbehorende nalevingskosten zijn hiervan het logische gevolg.
Kwantificering van de hierboven genoemde nalevingskosten is op dit
moment niet goed mogelijk. Dit hangt ten dele samen met het al
gememoreerde ontbreken van een nulmeting, en tevens met het feit dat
een groot deel van de regelgeving die tot nalevingskosten leidt of kan
leiden, pas bij of krachtens algemene maatregel van bestuur wordt
uitgewerkt.
§ 8. Consultatiereacties
Sinds de staatkundige hervorming maken Bonaire, Sint Eustatius en Saba
als openbare lichamen deel uit van het Nederlandse staatsbestel. Voor de
regulering van de financiële markten in de openbare lichamen is
bijzondere wetgeving van kracht, gebaseerd op de voorheen bestaande
toezichtlandsverordeningen. Al in een vroegtijdig stadium is onderkend
dat het wenselijk zou zijn deze wetgeving binnen een redelijke termijn te
vervangen door meer permanente regelingen. In de zomer van 2009 is
een consultatiedocument opgesteld waarin de voornemens daartoe zijn
neergelegd. Het document bevat een schets op hoofdlijnen van het
beoogde eindmodel en de wijzigingen ten opzichte van de huidige
wetgeving die noodzakelijk of wenselijk zouden zijn.
Het consultatiedocument is uitgezet bij de representatieve organisaties
van marktpartijen in de (toenmalige) Nederlandse Antillen en bij de (toen
nog geheten) BNA. De uitkomsten van deze consultatieronde zijn
meegenomen bij de voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel. Ook
tijdens een in het voorjaar van 2010 in Curaçao gehouden seminar is met
genoemde marktpartijen en andere betrokkenen van gedachten gewisseld
over het toezicht in de openbare lichamen en de toekomstige inrichting
daarvan. In dit wetsvoorstel is zo goed mogelijk rekening gehouden met
de uitgewisselde opvattingen en de tot nu toe opgedane kennis over de
financiële sector in de openbare lichamen en de positie daarvan binnen de
regio en met name in relatie tot Curaçao en Sint Maarten.
Het wetsvoorstel is tot stand gekomen in nauw overleg met DNB en de
AFM. Daarnaast is het wetsvoorstel, met de bijbehorende toelichting, ter
consultatie voorgelegd aan de CBCS en de hiervoor genoemde representatieve organisaties van marktpartijen. Ook de bestuurscolleges zijn, in
overeenstemming met artikel 209, derde lid, van de Wet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, uitgenodigd commentaar te
geven op het wetsvoorstel. De ontvangen consultatiereacties hebben op
een aantal plaatsen aanleiding gegeven tot aanpassing of verduidelijking
van deze toelichting.
ARTIKELSGEWIJS
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
§ 1.1 Inleidende bepalingen
Artikel 1:1 (begripsbepalingen)
De in deze wet gehanteerde definities zijn opgenomen inartikel 1:1 voor
zover ze van belang zijn voor een goed begrip van de wet als geheel. In
enkele gevallen zijn, om artikel 1:1 niet onnodig lang te maken, definities
die uitsluitend relevant zijn binnen een bepaald hoofdstuk aan het begin
van het desbetreffende hoofdstuk opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

27

Aanbieden is een begrip dat op veel plaatsen in de wet wordt gebruikt om
de activiteiten van de verschillende categorieën financiële ondernemingen
aan te duiden. Veel van de bepalingen in de onderhavige wet hebben
betrekking op het aanbieden van financiële producten (zie aldaar). Het
tweede deel van de definitie ziet specifiek op het aanbieden van effecten.
De regels dienaangaande zijn te vinden in paragraaf 5.4.
Adviseren en adviseur zijn begrippen die niet voorkomen in de huidige
toezichtwetten. De definities zijn ontleend aan de Wft, evenwel zonder de
onderverdeling in de Wft-definitie van adviseren, die in de context van
deze wet geen functie heeft. Aangezien effecten niet als financiële
producten in de zin van dit wetsvoorstel worden aangemerkt, worden zij
in de definitie van adviseren apart genoemd. Adviseren kan dus zowel
betrekking hebben op financiële producten als op effecten.
De definities van beheerder, beleggingsfonds, beleggingsinstelling en
beleggingsmaatschappij zijn inhoudelijk gelijk aan de overeenkomstige
definities in de Wtba BES en in de Wft. De afwijkingen zijn van redactionele aard.
Veel van de regels voor bemiddelaars hebben betrekking op bemiddeling
in alle producten, zowel financiële producten als effecten. Dit wordt
weerspiegeld in de definities van bemiddelaar en bemiddelen. Effectenbemiddelaars vallen in dit wetsvoorstel dan ook onder de regulering voor
bemiddelaars. Het gaat dan om het in de uitoefening van een beroep of
bedrijf voor rekening van een cliënt ontvangen en doorgeven van orders
met betrekking tot effecten. Voor vermogensbeheer of advisering in
effecten is een separate vergunning vereist.
Voor de goede orde zij opgemerkt dat iemand die bemiddelt voor een
andere bemiddelaar, en in die hoedanigheid werkzaamheden verricht
gericht op de totstandkoming van overeenkomsten inzake financiële
producten, de totstandkoming van effectentransacties dan wel het beheer
of de uitvoering van zulke overeenkomsten of transacties, ook zelf
kwalificeert als bemiddelaar. Alle bepalingen ten aanzien van bemiddelen
en de bemiddelaar, waaronder de vergunningplicht en de relevante
gedragsnormen, zijn dan ook evenzeer van toepassing op de onderbemiddelaar. De verhouding tussen de bemiddelaar en de onderbemiddelaar is
geregeld in artikel 4:41.
Het begrip bijkantoor wordt ook in de bestaande toezichtwetten gebruikt,
evenwel zonder begripsomschrijving. De voorgestelde definitie is afgeleid
van die volgens de Wft, met achterwege laten van het daarin gemaakte
onderscheid tussen verschillende categorieën financiële ondernemingen,
dat in de onderhavige context niet relevant is.
Onder buitenland dient in deze wet mede te worden verstaan een ander
land in het Koninkrijk, dan wel het Europese deel van Nederland. Dit
laatste heeft te maken met het feit dat de openbare lichamen en de rest
van Nederland, hoewel onderdelen van hetzelfde staatsbestel, gescheiden
jurisdicties zijn. Een op grond van de onderhavige wet verleende
vergunning geeft geen toegang tot de financiële markten in het Europese
deel van Nederland, net zo min als een Wft-vergunning toegang geeft tot
de financiële markten in de openbare lichamen. Vergunningaanvragen
worden over en weer behandeld als afkomstig van een buitenlandse
aanvrager.
In deze wet wordt, net als in de Wft, onderscheid gemaakt tussen de
consument en cliënt. Veel van de voorgestelde nieuwe gedragsregels zijn
(alleen) van toepassing als de financiële onderneming of financiëledienst-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

28

verlener een financieel product aanbiedt of een financiële dienst verleent
aan een consument: een natuurlijke persoon die niet in de uitoefening van
een beroep of bedrijf handelt. Sommige gedragsregels hebben echter een
ruimer toepassingsbereik. Bepalingen die betrekking hebben op verzekeringen of rechten van deelneming in beleggingsinstellingen, respectievelijk op het bemiddelen in en het adviseren over effecten, beogen niet
alleen de consument een bepaalde bescherming te bieden, maar ook
natuurlijke personen die in de uitoefening van beroep of bedrijf handelen
en rechtspersonen die niet zijn aan te merken als professionele marktpartij. In die gevallen wordt in deze wet, in navolging van de Wft, het
begrip cliënt gehanteerd.
De definities van effecten en effectenbeurs zijn gelijk aan die volgens de
Wte BES. Door aan te sluiten bij de bestaande definities is sprake van
nauwe afstemming met de regulering in Curaçao en Sint Maarten. Dit is te
meer van belang aangezien de effectenhandel in de voormalige Nederlandse Antillen zich, mede door de oprichting van de Dutch Caribbean
Securities Exchange, in Curaçao concentreert. Het begrip effecten in de zin
van deze wet omvat mede opties, futures en soortgelijke instrumenten en
sluit daarmee qua reikwijdte aan bij het brede, aan het Europese recht
ontleende begrip financieel instrument zoals dat in de Wft wordt
gehanteerd.
Elektronisch geld en elektronischgeldinstelling zijn begrippen die niet in
de bestaande toezichtwetten voorkomen. De definities zijn overgenomen
uit de Wft. Om te kwalificeren als elektronischgeldinstelling moet
elektronisch geld onmiddellijk na ontvangst van de gelden worden
uitgegeven. Hiermee wordt benadrukt dat bij de uitgifte van elektronisch
geld geen sprake is van het ter beschikking krijgen van al dan niet op
termijn opvorderbare gelden, maar van het wisselen van het ene
betaalmiddel in het andere.
Externe deskundige is de Antilliaanse benaming voor een accountant die
voldoet aan de in artikel 121 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek BES
(BW BES) genoemde kwaliteitswaarborgen.
Financieel product en financiële dienst zijn centrale begrippen in deze wet,
die tezamen bepalend zijn voor de reikwijdte van het gedragstoezicht. De
definitie van financieel product werkt door in de definities van aanbieden,
adviseren en bemiddelen, en langs die weg ook in het begrip financiële
dienst. De definitie van financieel product is, hoewel de formulering op
enkele punten afwijkt, grotendeels gelijk aan de definitie in de Wft, met
dien verstande dat het onderdeel beleggingsobject ontbreekt (in deze wet
is vooralsnog afgezien van het reguleren van beleggingsobjecten). Voorts
is ervoor gekozen effecten niet aan te merken als financieel product. Dit
heeft ermee te maken dat voor het aanbieden van effecten andere regels
zullen gelden (zie paragraaf 5.4) dan voor het aanbieden van financiële
producten (zie met name paragraaf 5.1). Voor de duidelijkheid zij
opgemerkt dat een recht van deelneming in een beleggingsinstelling wel
een financieel product in de zin van dit wetsvoorstel is. De toepasselijke
regels zijn in dit geval dan ook te vinden in paragraaf 5.1 en, waar het gaat
om beleggingsinstellingen in meer specifieke zin, in paragraaf 4.1. Een
samenstel van twee of meer andere financiële producten kwalificeert ook
als financieel product. Datzelfde geldt voor een samenstel van een
financieel product en effecten.
Onder het verlenen van een financiële dienst wordt verstaan: adviseren en
bemiddelen, en daarnaast het optreden als vermogensbeheerder. Gevolg
is dat de regels in hoofdstuk 5, voor zover gericht tot financiëledienstverleners, behalve op aanbieders van financiële producten van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

29

zijn op alle genoemde activiteiten. Adviseurs, bemiddelaars, gevolmachtigde en ondergevolmachtigde agenten en vermogensbeheerders dienen
zich bijvoorbeeld te houden aan de regels in paragraaf 5.1 inzake een
zorgvuldige behandeling van de consument of cliënt, informatieverstrekking en klachtbehandeling.
Financiële onderneming is de verzamelterm voor alle entiteiten die de in
artikel 2:1 en 2:3 genoemde activiteiten verrichten en die, voor zover de
plaats waar of van waaruit zij dat doen binnen de reikwijdte van die
artikelen valt, dienen te beschikken over een vergunning van DNB dan wel
de AFM om in de openbare lichamen actief te mogen zijn. Aan een
dergelijke verzamelterm bestaat behoefte omdat veel bepalingen in deze
wet een brede reikwijdte hebben. Om diezelfde reden worden ook
trustkantoren als financiële onderneming in de zin van deze wet aangemerkt. Regels inzake (bijvoorbeeld) de betrouwbaarheid en deskundigheid
van beleidsbepalers en medebeleidsbepalers en de bedrijfsvoering gelden
ook voor trustkantoren. Aangezien trustkantoren geen financiële
producten aanbieden of financiële diensten verlenen zijn de desbetreffende bepalingen uiteraard op deze categorie niet van toepassing.
De Wtk BES is (via de Aanpassingswet Bonaire, Sint Eustatius en Saba) zo
aangepast dat ook geldtransactiekantoren onder de reikwijdte van die wet
vallen. De definities van geldtransactie en geldtransactiekantoor zijn,
behoudens redactionele aanpassingen, overgenomen uit die wet. Een
geldtransactiekantoor houdt zich bezig met het beroeps- of bedrijfsmatig
uitvoeren van geldtransacties of het verrichten van werkzaamheden,
gericht op de totstandkoming van zulke transacties. Het tweede deel van
deze omschrijving verwijst naar de volgende activiteiten: het op eigen
naam maar voor rekening en risico van derden verrichten van geldtransacties; het op naam en voor rekening en risico van derden verrichten van
geldtransacties; het als gevolmachtigde voor derden aanbrengen van
geldtransacties bij geldtransactiekantoren; en het aanbrengen van derden
bij geldtransactiekantoren. Dit houdt in dat tussenpersonen, intermediairs
en agenten die voor een geldtransactiekantoor ten behoeve van of op
verzoek van derden geldtransacties uitvoeren of overeenkomsten
afsluiten, ook als dat niet hun hoofdactiviteit is, zelf eveneens als
geldtransactiekantoor kwalificeren.
Een gevolmachtigd agent is een gevolmachtigde vertegenwoordiger van
een verzekeraar die, op grond van zijn volmacht, voor rekening van die
verzekeraar het verzekeringsbedrijf uitoefent. De gevolmachtigde agent
kan niet gelijkgesteld worden met een bemiddelaar. Een gevolmachtigde
agent is immers anders dan een bemiddelaar bevoegd om namens de
verzekeraar verzekeringen te sluiten. Denkbaar is dat een verzekeraar die
niet in de openbare lichamen gevestigd is, zijn verzekeringen via een
lokale gevolmachtigde agent aanbiedt. Regels inzake de volmacht zijn
opgenomen in artikel 4:47. De gevolmachtigde agent kan op zijn beurt een
ondervolmacht afgeven: zie de definitie van ondergevolmachtigde agent.
Artikel 4:46 ziet op de verhouding tussen de verzekeraar en de gevolmachtigde agent, respectievelijk op die tussen de gevolmachtigde agent en
diens ondergevolmachtigde agent.
De definitie van groep komt grotendeels overeen met die volgens
artikel 24b van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, met dien verstande dat
rekening is gehouden met de mogelijkheid dat natuurlijke personen deel
uitmaken van de groep. Dit houdt verband met het feit dat het groepsbegrip in deze wet mede wordt gebruikt in relatie tot een groep trustkantoren (zie artikel 2:2). Trustdiensten kunnen, behalve bedrijfsmatig, ook
beroepsmatig door natuurlijke personen worden verleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

30

Bij gebreke van een definitie van krediet in de Wtk BES is de voorgestelde
definitie gebaseerd op die in de Wft. De definitie omvat zowel geldkrediet
als goederenkrediet. Bij een geldkrediet ontvangt de consument (kredietnemer) een geldsom die hij gehouden is in een of meer termijnen terug te
betalen. Bij een goederenkrediet ontvangt de consument het genot van
een roerende zaak – bijvoorbeeld een auto of een televisie – dan wel een
geldsom waarmee hij die roerende zaak kan aanschaffen. Ook dan is hij
gehouden het geleende al dan niet in termijnen terug te betalen.
In deze wet worden regels gesteld met betrekking tot het aanbieden van
krediet. In verband daarmee wordt het begrip kredietaanbieder gehanteerd. De definitie spreekt voor zichzelf.
De definitie van kredietinstelling komt overeen met die van bank volgens
de Wft. De voorgestelde definitie wijkt af van die in de Wtk BES doordat
deze zich aan de passiefkant beperkt tot het ter beschikking verkrijgen,
buiten besloten kring, van opvorderbare gelden van het publiek. De
definitie volgens de Wtk BES is op drie punten ruimer: 1) doordat daarin
sprake is van «in belangrijke mate haar bedrijf maakt van»; 2) doordat de
beperking tot «anderen dan professionele marktpartijen» ontbreekt; en 3)
doordat gelden ook kunnen worden aangetrokken «tegen uitgifte van een
of meer soorten schuldbewijzen». Als gevolg van deze ruime definitie zou
een kredietaanbieder al snel tevens als kredietinstelling kwalificeren, ook
als er geen noodzaak is van crediteurenbescherming.
Er is van afgezien een definitie op te nemen van het begrip «besloten
kring». Dit begrip is een element van de definitie van kredietinstelling, en
komt tevens voor in artikel 2:22 (verbod op het aantrekken van opvorderbare gelden door anderen dan kredietinstellingen) en in artikel 5:19
(verbod op het aanbieden van effecten tenzij een prospectus algemeen
verkrijgbaar is gesteld). Besloten kring dient in het kader van de onderhavige wet te worden uitgelegd in de context van de openbare lichamen,
rekening houdend met de bevolkingsomvang en de sociale en maatschappelijke structuren op de eilanden. Het begrip heeft in die context een eigen
betekenis, die mogelijk niet geheel overeenkomt met de definitie in de
Wft. Opgemerkt zij overigens nog dat de definitie in de Wft alleen
betrekking heeft op het aantrekken van opvorderbare gelden, en niet op
het aanbieden van effecten.
Het voorgaande neemt niet weg dat de betrokken toezichtautoriteit,
wanneer zij in een concreet geval dient te besluiten of al dan niet sprake is
van een besloten kring, mede te rade zal gaan bij de Wft-definitie en de
daarin onderscheiden (cumulatieve) criteria, te weten:
– de kring, bestaande uit natuurlijke personen of rechtspersonen, is
nauwkeurig omschreven;
– de toetredingscriteria zijn vooraf bepaald en toetsbaar, en personen
die niet tot de kring behoren kunnen niet eenvoudig toetreden;
– de tot de kring behorende personen staan in een zodanige rechtsbetrekking tot degene die opvorderbare gelden vraagt of verkrijgt
(respectievelijk tot de aanbieder van de effecten), dat zij redelijkerwijs
op de hoogte kunnen zijn van diens financiële toestand (respectievelijk
in staat zijn het aanbod te beoordelen).
Daarnaast, en zo nodig in afwijking van de genoemde criteria, zal de
toezichtautoriteit rekening houden met de omstandigheden van het
concrete geval, binnen de context van de openbare lichamen.
De definities van levensverzekeraar en levensverzekering sluiten aan bij
de terminologie van de Wtv BES, zij het dat daarin niet het begrip
levensverzekering wordt gebruikt maar overeenkomst van levensverze-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

31

kering, en niet levensverzekeraar maar verzekeraar en levensverzekeringsbedrijf. Inhoudelijk maakt dat geen verschil.
De definitie van natura-uitvaartverzekering is ontleend aan de Wtv BES
(artikel 8). De definitie van natura-uitvaartverzekeraar sluit daarbij aan.
Een ondergevolmachtigde agent sluit voor rekening van een verzekeraar
verzekeringen met cliënten op grond van een door een gevolmachtigde
agent afgegeven ondervolmacht. Voor het niveau van consumentenbescherming maakt het niet uit of de verzekering wordt afgesloten bij een
gevolmachtigde dan wel een ondergevolmachtigde agent.
Het begrip opvorderbare gelden wordt in de Wtk BES niet gedefinieerd.
De voorgestelde definitie komt overeen met die volgens de Wft.
De definitie van premie komt overeen met die volgens de Wtv BES. Het
wetsvoorstel bevat een aantal bepalingen die betrekking hebben op
verzekeringspremies, waaronder artikel 3:19, tweede lid, op grond
waarvan een levensverzekeraar zijn premies op adequate wijze dient vast
te stellen, en de artikelen 4:44 en 4:45, die een regeling bevatten inzake de
incasso van verzekeringspremies.
Het begrip professionele marktpartij speelt een rol in de definities van
cliënt en kredietinstelling, en in het verbod op het aantrekken van
opvorderbare gelden (artikel 2:22). De achterliggende gedachte is daarbij
steeds dezelfde: wanneer een financieel product wordt aangeboden of een
financiële dienst wordt verleend aan een professionele marktpartij, of
wanneer opvorderbare gelden worden aangetrokken van een professionele marktpartij, is er geen noodzaak voor (consumenten)beschermende
regulering. Kenmerkend voor een professionele marktpartij is dat deze in
staat is zelfstandig financiële producten en diensten te beoordelen en
daarover besluiten te nemen. Dit geldt voor de in de definitie genoemde
categorieën financiële ondernemingen, en daarnaast voor pensioenfondsen en eventueel bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
aan te wijzen andere partijen, zoals grote ondernemingen.
Voor schadeverzekeraar en schadeverzekering geldt mutatis mutandis
hetzelfde als hiervoor is opgemerkt ten aanzien van levensverzekeraar en
levensverzekering. Een schadeverzekering is een verzekeringsovereenkomst die niet een levensverzekering of een natura-uitvaartverzekering is,
met inbegrip van ongevallenverzekering.
Dat voor staat van zetel een definitie is opgenomen heeft te maken met
het feit dat het begrip staat in de gewoonlijke betekenis niet toereikend is
om recht te doen aan de gewijzigde staatkundige verhouding binnen het
koninkrijk. De definitie verduidelijkt dat in deze wet onder staat (van zetel)
mede de landen van het Koninkrijk of, in het geval van Nederland, de
openbare lichamen (die tezamen het Caribisch deel van Nederland
vormen) dan wel het Europese deel van Nederland dienen te worden
verstaan.
DNB en de AFM zijn de toezichtautoriteiten die belast zijn met de
uitvoering of handhaving van het in deze wet bepaalde. Voor buitenlandse
instanties met een soortgelijke taak wordt de term toezichthoudende
instantie gebruikt. DNB en de AFM zijn geen toezichthoudende instantie,
ook niet wanneer zij taken uitoefenen uit hoofde van de Wft of een andere
Europees-Nederlandse toezichtwet. Daarmee wordt bereikt dat geen
onnodige belemmeringen worden opgeworpen, in de vorm van Chinese
walls of anderszins, ten aanzien van de informatie-uitwisseling binnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

32

beide toezichtautoriteiten. Een dergelijke scheiding is ook tussen andere
toezichtwetten niet gebruikelijk.
De definitie van trustdienst is ten opzichte van de Wtt BES meer in lijn
gebracht met de (Europees-Nederlandse) Wet toezicht trustkantoren (Wtt).
Daarbij is inhoudelijk aangesloten bij de herziene formulering in de bij de
Tweede Kamer aanhangige Wijzigingswet financiële markten 2010.1
Conform Nederlands-Antilliaans recht is de Wtt BES nog beperkt tot
dienstverlening aan zogenoemde buitengaatse ondernemingen, verricht
door een ingezetene van een openbaar lichaam. In lijn met de Wtt voorziet
dit voorstel in een ruimere definitie, zonder die beperkingen. Deze
aanpassing strookt met de reikwijdte van de FATF-aanbevelingen. Daarbij
is ten opzichte van de Wtt een beknoptere formulering gehanteerd. Zo is
onder 2° het begrip «administratieve of adviserende werkzaamheden»
gehanteerd in plaats van de opsomming ter zake in de Wtt. De definitie
van trustkantoor behoeft geen nadere toelichting.
De definitie van uitgevende instelling komt overeen met die volgens de
Wft. Dit begrip is met name van belang voor paragraaf 5.4 inzake het
aanbieden van effecten en is tevens onderdeel van de definitie van
voorwetenschap in artikel 5:24.
Onder vermogensbeheerder in de zin van deze wet wordt verstaan
degene die individuele vermogens in effecten beheert. De definitie is
inhoudelijk gelijk aan die volgens de Wft. Aangezien het optreden als
vermogensbeheerder is begrepen in de definitie van financiële dienst, zijn
de tot financiëledienstverleners gerichte bepalingen tevens van
toepassing op vermogensbeheerders.
De definities van vestiging en zetel luiden conform de Wft en behoeven
geen verdere toelichting.
Artikel 1:2 (toepassingsbereik)
Het onderhavige artikel regelt dat de wet van toepassing is in de openbare
lichamen. De noodzaak voor deze bepaling vloeit voort uit artikel 2 van de
IBES, waarin is geregeld dat een wettelijke regeling, om te gelden in de
openbare lichamen, uitdrukkelijk moet bepalen dat zij van toepassing of
mede van toepassing is in de openbare lichamen.
Artikel 1:3 (uitzonderingen)
Deze wet is niet van toepassing op de in het eerste lid, genoemde
instellingen (vergelijk de artikelen 5a en 6 van de Wtv BES). Het tweede
lidbepaalt voor alle duidelijkheid dat DNB geen financiële onderneming is
in de zin van deze wet (vergelijk artikel 1, tweede lid, van de Wtk BES).
Pensioenfondsen oefenen het verzekeringsbedrijf uit, maar zij doen dat
binnen het raamwerk van de Pensioenwet BES en behoren in die zin niet
tot de financiële marktsector. Zij worden daarom voor de toepassing van
de onderhavige wet niet als verzekeraar aangemerkt (derde lid). Ingevolge
het vierde lid kunnen nog andere categorieën ondernemingen geheel of
gedeeltelijk van de toepassing van de wet worden uitgezonderd.
Artikel 1:4 (rechtsgeldigheid privaatrechtelijke rechtshandelingen)

1

Kamerstukken II 2008/09, 32 036, nr. 2.

Dit artikel is gelijk aan artikel 1:23 van de Wft, dat antwoord geeft op de
vraag of de financiële toezichtwet de strekking heeft om ermee strijdige
rechtshandelingen aan te tasten. Bij de totstandkoming van de Wft is
besloten tot de hoofdregel dat rechtshandelingen die worden verricht in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

33

strijd met de van toepassing zijnde toezichtregels uit dien hoofde niet
aantastbaar zijn. Alleen in bepaalde, bij wet te regelen gevallen is er
aanleiding op deze hoofdregel een uitzondering te maken. Nu ten aanzien
van dit onderwerp in de Wft een duidelijke keuze is gemaakt, ligt het voor
de hand in de onderhavige wet dezelfde lijn te volgen.
§ 1.2 De toezichtautoriteiten
Artikelen 1:5 en 1:6 (taakstelling DNB en AFM)
De artikelen 1:5 en 1:6 geven aan waar het prudentieel toezicht en het
gedragstoezicht op zijn gericht, waarbij in de eerste leden van de artikelen
de doelstellingen van het prudentieel toezicht en het gedragstoezicht
worden vermeld. De prudentiële toezichtregels bestaan vooral uit
bedrijfseconomische normen. Hiertoe behoren onder andere de
solvabiliteit- en liquiditeitsvereisten, de eisen voor de technische
voorzieningen van verzekeraars en de aanvullende prudentiële eisen voor
kredietinstellingen en verzekeraars die deel uitmaken van een groep. De
gedragsregels scheppen in de eerste plaats voorwaarden voor marktplaatsen waar vraag en aanbod bijeen kunnen komen (ordelijkheid). Voor
een efficiënte financiële markt is het vervolgens van belang dat iedere
deelnemer toegang heeft tot de relevante informatie om beslissingen te
nemen (transparantie) en dat er regels zijn op basis waarvan deelnemers
overeenkomsten met elkaar kunnen aangaan en regels die bijdragen aan
het bereiken van marktevenwicht (zuivere verhoudingen).
DNB beslist over de markttoegang van financiële ondernemingen waarop
toezicht wordt uitgeoefend dat voornamelijk prudentieel van aard is
(artikel 1:5, derde lid) en de AFM over de markttoegang van financiële
ondernemingen waarop voornamelijk gedragstoezicht wordt uitgeoefend
(artikel 1:6, derde lid). Voorts beslist DNB in navolging van de praktijk in
het Europese deel van Nederland over de markttoegang van financiële
ondernemingen waarop voornamelijk integriteitstoezicht wordt uitgeoefend (geldtransactiekantoren en trustkantoren). DNB beslist dus over de
markttoegang van bijvoorbeeld kredietinstellingen, verzekeraars en
trustkantoren en de AFM over de markttoegang van bijvoorbeeld
adviseurs, bemiddelaars en vermogensbeheerders. DNB is tevens
verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de artikelen 2:21
(verbod op het gebruik van het woord bank), 2:22 (verbod op het
aantrekken van opvorderbare gelden) en 2:23 (notificatieplicht voor
dienstverrichtende verzekeraars).
Bij de beslissing over markttoegang moet in bepaalde gevallen de
bevoegde toezichtautoriteit advies vragen aan de andere toezichtautoriteit
(artikel 1:14). Zo moet DNB advies vragen aan de AFM als zij in het kader
van de markttoegang moet beoordelen of een financiële onderneming zal
voldoen aan een typische gedragseis (artikel 1:14, eerste lid). Andersom
moet de AFM advies aan DNB vragen als zij in het kader van de markttoegang moet beoordelen of een financiële onderneming zal voldoen aan
een eis van prudentiële aard (artikel 1:14, tweede lid).
De toezichtautoriteit die beslist over de markttoegang van een financiële
onderneming, oefent in beginsel ook het toezicht uit op de naleving van
het bij of krachtens dit wetsvoorstel bepaalde voor die onderneming.
(Denk bijvoorbeeld aan de voorschriften inzake bestuur, inrichting en
bedrijfsvoering in paragraaf 3.2.) Dit lijdt alleen uitzondering als het
desbetreffende toezicht op het terrein ligt van de andere toezichtautoriteit
(artikel 1:5, derde lid jo. artikel 1:6, tweede lid, en artikel 1:6, derde lid jo.
artikel 1:5, tweede lid). Dit is een uitvloeisel van het feit dat het toezicht in
dit wetsvoorstel, net als in de Wft, functioneel in plaats van sectoraal is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

34

ingericht. Het functionele toezichtmodel houdt in dat DNB in den brede
verantwoordelijk is voor het prudentieel toezicht en de AFM voor het
gedragstoezicht. Dit is neergelegd in het tweede lid van de artikelen 1:5 en
1:6. Het voorgaande houdt dus bijvoorbeeld in dat DNB het in artikel 1:5,
tweede lid, neergelegde prudentieel toezicht uitoefent op zowel kredietinstellingen als vermogensbeheerders en dat de AFM het in artikel 1:6,
tweede lid, neergelegde gedragstoezicht uitoefent op beide soorten
ondernemingen.
Artikel 1:7 (bevoegdheid inlichtingen te vorderen)
Op grond van artikel 1:7, eerste lid, kan de toezichtautoriteit van een ieder
inlichtingen vorderen voor zover dat nodig is voor de vervulling van een
haar in deze wet opgedragen taak of voor de uitvoering van verdragen,
bindende besluiten van volkenrechtelijke organisaties of met buitenlandse
toezichthoudende instanties gesloten overeenkomsten tot uitwisseling
van gegevens of inlichtingen. Deze bevoegdheid moet onderscheiden
worden van de in artikel 7:8 van dit wetsvoorstel opgenomen
bevoegdheid van toezichthouders om inlichtingen te vorderen. Toezichthouders zijn de ingevolge artikel 7:4 bij besluit van de toezichtautoriteit
aangewezen personen die belast zijn met het toezicht op de naleving van
het bij of krachtens deze wet bepaalde, oftewel: de bij besluit aangewezen
medewerkers van de toezichtautoriteit. Het eerste lid van artikel 1:7 heeft
betrekking op de toezichtautoriteit zelf.
De bevoegdheid van de toezichtautoriteit tot het vorderen van inlichtingen
is niet onbeperkt. De toezichtautoriteit dient daarbij het evenredigheidsbeginsel in acht te nemen. In de aanhef van het eerste lid wordt dit tot
uitdrukking gebracht door de zinsnede «voor zover dat redelijkerwijs
nodig is voor». Uit het evenredigheidsbeginsel vloeit voort dat de
toezichtautoriteit haar bevoegdheid op de voor een persoon minst
belastende wijze moet uitoefenen.
De verplichting tot medewerking is geregeld in het tweede lid. De
zinsnede «binnen de door haar gestelde redelijke termijn» is opgenomen
om te bewerkstelligen dat de toezichtautoriteit steeds een duidelijke
termijn stelt binnen welke de betrokken persoon aan de toezichtvordering
moet voldoen. Het tweede lid beoogt alle denkbare vormen van
medewerking te omvatten, echter wel met de beperking dat de medewerkingsplicht alleen geldt als deze verband houdt met de uitoefening van de
in het eerste lid bedoelde, wettelijk toegekende, inlichtingenbevoegdheid.
Het derde lid ontheft in het bijzonder artsen, advocaten, notarissen en
geestelijken van de medewerkingsplicht, bedoeld in het tweede lid.
Artikel 1:8 (begroting, verantwoording en jaarverslag)
DNB dient jaarlijks een begroting, een verantwoording en een jaarverslag
op te stellen op grond van het eerste lid en de AFM een begroting, een
jaarrekening en een jaarverslag op grond van het tweede lid. De verdere
uitwerkingen van deze verplichtingen zijn te vinden in de artikelen uit de
Wft die in het eerste en het tweede lid van overeenkomstige toepassing
worden verklaard. Voor de begroting van DNB en de AFM betreft dat de
artikelen 1:30 tot en met 1:32, voor de jaarrekening van de AFM
artikel 1:33, voor de verantwoording van DNB artikel 1:34 en voor het
jaarverslag van DNB en de AFM artikel 1:36. Voor de toelichting bij deze
artikelen wordt verwezen naar de toelichting bij de Wft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

35

In het derde lid wordt beroep tegen besluiten van de minister inzake
instemming met de begroting, de jaarrekening of de verantwoording
uitgesloten. Een beroepsgang past niet in de begroting- en verantwoordingcyclus. Zo moet een begroting worden ingediend voor 1 december
van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar. In de loop van de maand
december beslist de minister vervolgens of hij in zal stemmen. Zou er
tegen de negatieve beslissing van de minister beroep openstaan, dan zou
het tot ver in begrotingsjaar kunnen duren alvorens er duidelijkheid
bestaat, onder meer bij de sector, over de rechtmatigheid van het besluit
inzake instemming. Daarnaast past het niet bij de interbestuurlijke
verhouding tussen de minister en de toezichtautoriteiten om een conflict
over de instemming met de begroting, de jaarrekening of de verantwoording voor te leggen aan een rechter. Volgens vaste praktijk vindt er
nauwgezet informeel overleg plaats over een ontwerp van de begroting,
de jaarrekening of de verantwoording, alvorens het document wordt
vastgesteld en ter goedkeuring wordt voorgelegd aan de minister.
Eventuele verschillen van inzicht over de begroting, de jaarrekening of de
verantwoording kunnen in die voorbereidingsfase al aan de orde komen
en tot een voor beide bestuursorganen bevredigende oplossing worden
gebracht. Mocht dit laatste niet lukken, dan is het de minister die bij zijn
besluitvorming inzake instemming de knoop doorhakt.
Overigens toetst de minister de vastgestelde begroting, jaarrekening of
verantwoording uitsluitend met het oogmerk om na te gaan of er sprake is
van strijd met het recht of het algemeen belang. De instemming van de
minister met de begroting, de jaarrekening of de verantwoording is van
groot belang voor de doorberekening van de toezichtkosten (artikel 1:10).
Het is van belang om de behandeling van bedenkingen tegen de hoogte
van de door te berekenen kosten zoveel mogelijk te concentreren in één
beroepsgang: die van de beschikking. Een afzonderlijke beroepsgang
tegen de instemmingbeslissing zou ertoe leiden dat bedenkingen van
onder toezicht staande ondernemingen in twee in plaats van in één
beroepsgang aan de orde kunnen worden gesteld. Vanuit het oogpunt van
efficiënte bestuursrechtelijke procedures is dat niet wenselijk.
De inrichting van het bestuur en de Raad van Commissarissen wordt voor
de AFM geregeld in de Wft en voor DNB in de Bankwet 1998 en in de
statuten van DNB, en hoeft dus niet nogmaals in dit wetsvoorstel
opgenomen te worden. Hetzelfde geldt voor de eis dat de toezichtautoriteit een voorgenomen statutenwijziging ter instemming moet
voorleggen aan de minister. Dit is reeds opgenomen in artikel 1:37 van de
Wft en behoeft geen herhaling in dit wetsvoorstel.
Artikel 1:9 (zorgvuldige taakuitvoering)
De toezichtautoriteiten zijn gehouden de aan hen opgedragen taken op
zorgvuldige wijze uit te voeren. Artikel 1:9 draagt aldus bij aan de kwaliteit
van het handelen van de toezichtautoriteit en aan de kwaliteit van de
relatie van de toezichtautoriteit met de onder toezicht staande ondernemingen en met het publiek. Een ieder die in aanraking komt met een van
beide toezichtautoriteiten dient in de gelegenheid te zijn daarover
opmerkingen te maken en voorstellen ter verbetering van werkwijzen of
procedures te doen, bijvoorbeeld via een daarvoor bij de toezichtautoriteit
beschikbaar emailadres (tweede lid). De toezichtautoriteit dient in het
jaarverslag melding te maken van hetgeen door haar ter uitvoering van
haar taken uit hoofde van deze wet is verricht (derde lid). Vertrouwelijke
gegevens zullen, vanwege de geheimhoudingplicht, niet in het jaarverslag
worden opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

36

Artikel 1:10 (doorberekening toezichtkosten)
Marktpartijen kunnen met twee soorten heffingen te maken krijgen. Voor
het aanvragen van een beschikking, zoals een vergunning, is een
vergoeding verschuldigd waarvan de hoogte bij ministeriële regeling
wordt vastgesteld. Daarnaast kan bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur worden bepaald dat marktpartijen voor het doorlopend
toezicht een jaarlijks terugkerende vergoeding zijn verschuldigd. De
intentie is daarbij zoveel mogelijk aan te sluiten bij de systematiek en
tarieven die gehanteerd worden door de CBCS. Het is immers van belang,
zoals eerder is toegelicht, dat de toezichtregimes van Curaçao en Sint
Maarten enerzijds en de openbare lichamen anderzijds zoveel mogelijk op
elkaar zijn afgestemd vanwege de verwevenheid van de financiële
markten en het behoud van een gelijk speelveld. Het voorgaande leidt
ertoe dat de kosten van het door DNB en de AFM uit te oefenen toezicht
slechts ten dele worden doorberekend aan onder toezicht staande
instellingen. Het niet door te berekenen deel van de toezichtkosten komt
voor rekening van de Staat. De toepasselijke tarieven zullen bij ministeriële regeling worden vastgesteld. Daarbij kan tevens worden bepaald dat
de vergoeding voor het aanvragen van (bijvoorbeeld) een vergunning bij
vooruitbetaling verschuldigd is.
Artikel 1:11 (inlichtingenrecht minister i.v.m. beleidsvoornemens)
Artikel 1:11 betreft een zogenoemde uitvoerbaarheidtoets. De uitvoerbaarheid is een aspect dat nadrukkelijk bij de voorbereiding van regelgeving dient te worden betrokken. Waar het gaat om voorgenomen
wettelijke voorschriften waarin de taak van de toezichtautoriteit wordt
gewijzigd of uitgebreid, is de betrokkenheid van de toezichtautoriteit
onontbeerlijk bij een goede beoordeling van de uitvoerbaarheid. Dit
artikel regelt dat de toezichtautoriteit gehouden is desgevraagd een
oordeel te geven over de uitvoerbaarheid van dergelijke voorgenomen
wettelijke voorschriften en beleidsvoornemens. De verplichting laat
uiteraard de in paragraaf 1.4 van dit wetsvoorstel opgenomen geheimhoudingsbepalingen onverlet.
Artikel 1:12 (onderzoek naar toereikendheid of uitvoering van de
wet)
Het onderhavige artikel regelt de verplichting van de toezichtautoriteit om
de minister desgevraagd de gegevens en inlichtingen te verschaffen die
nodig zijn voor een onderzoek naar de toereikendheid van deze wet of de
wijze waarop de toezichtautoriteit deze wet uitvoert. De verplichting tot
het verstrekken van gegevens en inlichtingen aan de minister is niet
algemeen van aard. De geheimhoudingsplicht van artikel 1:20, eerste lid,
staat daaraan in de weg. Het eerste lid bevat daarom een restrictieve
verplichting voor de toezichtautoriteit tot het verstrekken van gegevens en
inlichtingen. Gegevens die niet vallen onder de geheimhoudingsplicht,
bedoeld in artikel 1:20, eerste lid, moeten zonder meer door de toezichtautoriteit aan de minister worden verstrekt. Als de minister vraagt naar
gegevens of inlichtingen die wel onder de geheimhoudingsbepaling
vallen, dan mogen de gegevens of inlichtingen niet worden verstrekt als
deze voldoen aan de criteria zoals opgenomen in de onderdelen a en b
van het eerste lid. De uitzondering van het eerste lid, onderdeel a, geldt
weer niet als het gegevens betreft die betrekking hebben op of herleidbaar
zijn tot een financiële onderneming waarvan de vergunning is
ingetrokken, ten aanzien waarvan de noodregeling is uitgesproken, die
failliet is verklaard of is ontbonden (tweede lid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

37

Omdat de gegevens die de minister of een in zijn opdracht werkende
derde uit hoofde van dit artikel onder zich heeft, niet bekend mogen
worden aan derden, wordt in het vierde lid – in aansluiting bij de Wft –
bepaald dat de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), de Wet
openbaarheid van bestuur BES, de Wet Nationale ombudsman (WNo) en
titel 9.2 van de Awb niet van toepassing zijn op bedoelde gegevens. Dat in
deze opsomming ook de Nederlandse Wob wordt genoemd, hangt samen
met het feit dat DNB en de AFM hun zetel in het Europese deel van
Nederland hebben. Opgemerkt zij nog dat ook het Besluit bestuursorganen WNo en Wob zal worden aangepast, opdat DNB en de AFM ook
voor wat betreft hun taken op grond van de onderhavige wet van de
werking van de WNo en de Wob worden uitgezonderd.
Artikel 1:13 (taakverwaarlozing door toezichtautoriteit)
Artikel 1:13 geeft de minister de bevoegdheid om in te grijpen als de
toezichtautoriteit haar taak ernstig verwaarloost. Behoudens spoedeisende gevallen zal de minister aan de toezichtautoriteit een termijn geven
waarbinnen deze alsnog de gelegenheid krijgt haar taak naar behoren uit
te voeren. Indien vervolgens blijkt dat de toezichtautoriteit haar taak nog
niet naar behoren uitvoert, kan de minister de noodzakelijke voorzieningen treffen. Daarbij kan worden gedacht aan het (tijdelijk) doen
uitvoeren van een of meer (onderdelen van) taken van die toezichtautoriteit door de minister zelf of door de andere toezichtautoriteit. De Tweede
Kamer der Staten-Generaal moet hierover onverwijld door de minister
worden geïnformeerd. De getroffen voorzieningen dienen van tijdelijke
aard te zijn. Indien de voorzieningen een permanent karakter krijgen dan
ligt het voor de hand om de taken van de betreffende toezichtautoriteit te
heroverwegen of om de getroffen voorzieningen wettelijk te regelen.
Gelet op de bestaande verhouding tussen de minister en de toezichtautoriteiten zal van de bevoegdheid in dit artikel slechts in uitzonderlijke, thans
niet voorzienbare, omstandigheden gebruik worden gemaakt. Vanwege de
veelheid van situaties waarin het toegepast moet kunnen worden is het
artikel noodgedwongen ruim geformuleerd.
§ 1.3 Samenwerking tussen toezichthoudende instanties
Artikel 1:14 (advies bij vergunningverlening)
De taken van DNB en de AFM zoals neergelegd in de artikelen 1:5 en 1:6
noodzaken ertoe dat beide toezichtautoriteiten nauw met elkaar samenwerken. In het kader van de vergunningverlening zal vaak een beoordeling
aan de orde zijn die raakt aan de verantwoordelijkheid van de andere
toezichtautoriteit. Dit is het geval als de aanvraag voor een vergunning
wordt behandeld door DNB en DNB dient te beoordelen of de aanvrager
zal voldoen aan bepaalde gedragsvoorschriften, respectievelijk als de
aanvraag wordt behandeld door de AFM en de AFM dient te beoordelen
of de aanvrager zal voldoen aan bepaalde prudentiële voorschriften.
Artikel 1:14, dat correspondeert met artikel 1:48 van de Wft, voorziet voor
die situaties in de noodzakelijke afstemming. Deze houdt in dat de
toezichtautoriteit die de vergunningaanvraag behandelt de andere
toezichtautoriteit raadpleegt over aspecten die tot diens competentie
behoren, zodat zij het advies van de andere toezichtautoriteit kan
betrekken in haar beoordeling. Als zij overweegt van het ontvangen
advies af te wijken is dat aanleiding tot nader overleg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

38

Artikel 1:15 (advies over verklaring van geen bezwaar)
Artikel 1:15 regelt de samenwerking tussen DNB en de AFM wanneer DNB
op grond van artikel 3:28 een beslissing moet nemen over een aanvraag
voor een verklaring van geen bezwaar ter zake van een gekwalificeerde
deelneming in een beleggingsinstelling of een vermogensbeheerder.
Aangezien de AFM de vergunningverlenende toezichtautoriteit is voor
deze ondernemingen is het aangewezen dat DNB de AFM over de
aanvraag om advies vraagt. Uit artikel 1:14, derde lid, dat in dit geval van
overeenkomstige toepassing is, vloeit voort dat de AFM gehouden is dit
advies schriftelijk binnen vier weken uit te brengen. Als DNB overweegt
van het advies af te wijken treedt zij daarover met de AFM in overleg
(vergelijk artikel 1:14, vierde lid). Artikel 1:15 correspondeert met
artikel 47b van de Wft, dat wordt ingevoerd door middel van het voorstel
van Wet implementatie richtlijn deelnemingen in de financiële sector.1
Artikel 1:16 (advies over bestuurlijke maatregelen)
Dit artikel regelt de samenwerking tussen de toezichtautoriteitenwanneer
een van hen voornemens is een maatregel als bedoeld in het eerste lid te
treffen. Het gaat dan om het intrekken van een vergunning, het geven van
een aanwijzing tot het heenzenden van een bestuurder of commissaris,
het benoemen van een curator of het opleggen van een activiteitenverbod. In een dergelijke situatie wordt de andere toezichtautoriteit in de
gelegenheid gesteld haar zienswijze te geven. Dezelfde procedure geldt
als een toezichtautoriteit het faillissement van een financiële onderneming
of een noodregeling op grond van artikel 8:9 wil aanvragen. Artikel 1:16 is
ontleend aan artikel 1:47 van de Wft.
Artikel 1:17 (kennisgeving van negatieve bestuurderstoets)
Artikel 1:17 ziet op de samenwerking wanneer een toezichtautoriteit
constateert dat een beleidsbepaler of medebeleidsbepaler van een
financiële onderneming waaraan de andere toezichthouder vergunning
heeft verleend, niet meer over de vereiste deskundigheid beschikt, dan
wel dat zijn betrouwbaarheid niet langer buiten twijfel staat. In dat geval
stelt zij de andere toezichtautoriteit daarvan in kennis en doet zij een
aanbeveling voor een te nemen maatregel. Het is vervolgens aan de
toezichtautoriteit die de vergunning heeft verleend om te besluiten of zij
naar aanleiding van de kennisgeving en de aanbeveling een maatregel zal
treffen en om haar collega-toezichtautoriteit daarover te informeren.
Aangezien de zienswijze van deze laatste bekend is, is de procedure van
artikel 1:16 dan niet meer van toepassing. Artikel 1:17 is ontleend aan
artikel 1:49 van de Wft.
Artikel 1:18 (samenwerking met andere toezichthoudende
instanties)

1

Kamerstukken II, 2009/10, 32 292.

Artikel 1:18 regelt de samenwerking met buitenlandse toezichthoudende
instanties. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de toezichthoudende instanties van de landen binnen het koninkrijk en van staten buiten
het koninkrijk. De in het algemene deel van de toelichting al gememoreerde verwevenheid tussen de financiële markten in de openbare
lichamen en die in Curaçao en Sint Maarten vraagt in het bijzonder om
nauwe samenwerking tussen DNB en de AFM enerzijds, en de CBCS
anderzijds. Het belang daarvan wordt door elk van hen onderkend, en
heeft er al toe geleid dat tussen DNB en de BNA (CBCS) evenals tussen de
AFM en de BNA (CBCS) samenwerkingsovereenkomsten, in de vorm van
memoranda of understanding, zijn gesloten. Ook met de Centrale Bank
van Aruba (CBA) vindt op regelmatige basis overleg plaats in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

39

zogeheten college van koninkrijkstoezichthouders, om kennis en ervaring
uit te wisselen en te onderzoeken op welke wijze en op welke terreinen
samenwerking wenselijk en nuttig zou zijn. Tussen de CBCS en de CBA is
al sprake van intensievere samenwerking, vanwege het feit dat veel
financiële ondernemingen zowel in Curaçao als in Aruba actief zijn. Van
directe banden tussen Aruba en de openbare lichamen is in dat opzicht
nog geen sprake.
Het eerste en tweede lid bevat een dwingend kader voor de samenwerking binnen het Caribische deel van het Koninkrijk. Het derde lid maakt
het mogelijk dat de toezichtautoriteiten informatie kunnen verstrekken aan
toezichthoudende instanties buiten het koninkrijk. Aangezien daartoe,
anders dan binnen het koninkrijk, nog geen samenwerkingsovereenkomsten bestaan of anderszins afspraken zijn gemaakt, is het derde lid
geformuleerd als een kan-bepaling.
Informatieverstrekking door de toezichtautoriteiten aan andere toezichthoudende instanties zal in alle gevallen slechts mogelijk zijn met
inachtneming van het bepaalde in artikel 1:20.
Artikel 1:19 (nadere regels betreffende samenwerking)
Dit artikelvoorziet in de mogelijkheid bij algemene maatregel van bestuur
nadere regels te stellen omtrent de samenwerking tussen de toezichtautoriteiten onderling, en hun samenwerking met buitenlandse toezichthoudende instanties.
§ 1.4 Geheimhoudingsplicht en vertrouwelijke gegevens
Artikel 1:20 (geheimhoudingsplicht)
Dit artikel regelt de – in toezichtwetten gebruikelijke – geheimhoudingsplicht voor ieder die een taak heeft of heeft gehad bij de uitvoering van
deze wet en uit dien hoofde over vertrouwelijke informatie beschikt. De
formulering van dit artikel komt, behoudens redactionele verschillen,
overeen met de overeenkomstige bepalingen in de huidige toezichtwetten.
Artikel 1:21 (gegevensuitwisseling met andere instanties)
Artikel 1:21 bevat de, al even gebruikelijke, uitzondering op de geheimhoudingsplicht voor zover het gaat om het verstrekken van vertrouwelijke
informatie aan de andere toezichtautoriteit of buitenlandse toezichthoudende instanties. Dergelijke informatie kan worden verstrekt, tenzij een
van de in het eerste lid genoemde clausules van toepassing is, en in
voorkomend geval mits de andere toezichtautoriteit of de toezichthoudende instantie van wie de gegevens zijn verkregen, met de verstrekking
instemt (tweede lid).
Het derde lid bevat een regeling voor het geval een buitenlandse
toezichthoudende instantie verzoekt de gegevens die zij van DNB of de
AFM heeft ontvangen te mogen gebruiken voor een ander doel dan
waarvoor deze zijn verstrekt. De betrokken toezichtautoriteit mag dat
verzoek alleen inwilligen als aan de in dit lid genoemde, cumulatieve
voorwaarden is voldaan.
Het regime van artikel 1:21 is ingevolge het vierde lid van overeenkomstige toepassing op de informatie-uitwisseling tussen organisatieonderdelen van de toezichtautoriteit die met verschillende taken zijn belast. Ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

40

in die situatie is uitwisseling van vertrouwelijke informatie mogelijk, met
inachtneming van de in dit artikel neergelegde waarborgen.
In de huidige toezichtwetten zijn met het onderhavige artikel vergelijkbare,
maar onderling niet gelijkluidende bepalingen opgenomen. Dit artikel,
waarvan de formulering is gebaseerd op artikel 1:90 van de Wft, zorgt op
dit terrein voor een uniforme regeling.
Artikel 1:22 (gegevensuitwisseling met opsporingsinstanties)
Artikel 1:22 ziet op de gegevensuitwisseling met opsporingsinstanties. Het
strekt ertoe dat de toezichtautoriteit in situaties die onder het strafrecht
vallen bevoegd is vertrouwelijke gegevens te verstrekken aan de daartoe
geëigende instanties (vergelijk artikel 1:92, eerste lid, van de Wft). In de
Wwft BES wordt geregeld dat de toezichtautoriteit tevens informatie kan
verstrekken aan het Meldpunt ongebruikelijke transacties indien zij feiten
ontdekt die kunnen wijzen op witwassen van geld of de financiering van
terrorisme.
Artikel 1:23 (bewindvoerder, curator en rechter-commissaris)
Een uitzondering op het geheimhoudingsregime geldt op grond van dit
artikel eveneens voor het verstrekken van vertrouwelijke informatie aan
de rechter-commissaris, bewindvoerder of curator die optreedt in het
kader van een faillissement of een noodregeling. Daarbij dient wel het
bepaalde in het tweede lid in acht te worden genomen. Analoog aan
artikel 1:91, derde en vierde lid, van de Wft is de curator bevoegd op
grond van het eerste lid verkregen vertrouwelijke informatie door te
geven aan het Gerecht in eerste aanleg van Bonaire, Sint Eustatius en
Saba. Aangezien de betrokken financiële onderneming in de praktijk haar
zetel veelal buiten de openbare lichamen zal hebben, is het van belang dat
de bevoegde toezichtautoriteit ook informatie kan uitwisselen met een
rechter-commissaris, bewindvoerder of curator die is benoemd of
aangesteld naar het recht van een ander deel van het Koninkrijk. Dit is
geregeld in het vierde lid.
Artikel 1:24 (monetaire autoriteiten, externe deskundigen e.a.)
Artikel 1:25 bepaalt onder welke voorwaarden de toezichtautoriteit
vertrouwelijke gegevens mag verstrekken aan andere personen of
instanties dan al voorzien in de voorafgaande artikelen. De in onderdeel a
bedoelde monetaire autoriteiten kunnen behoefte hebben aan financiële
informatie over een afzonderlijke onderneming of over een categorie
financiële ondernemingen ten behoeve van hun monetaire taak.
Ook mag de toezichtautoriteit aan een accountant of een actuaris die
belast is met de wettelijke controle van een jaarrekening van een
financiële onderneming, vertrouwelijke informatie verstrekken. Daartoe
strekt onderdeel b. De te verstrekken informatie dient beperkt te blijven tot
de afzonderlijke onderneming waarvan de accountant of de actuaris de
jaarrekening controleert of heeft gecontroleerd.
Onderdeel c voorziet in de bevoegdheid van de toezichtautoriteit om
informatie te verstrekken aan de houder van een effectenbeurs. Deze
informatieverstrekking kan van belang zijn voor de eigen controletaken
van de houder van de effectenbeurs op tot die markt toegelaten instellingen die over een vergunning beschikken ingevolge deze wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

41

Artikel 1:25 (verklaringen in burgerlijke zaken)
Artikel 1:25 is ontleend aan artikel 1:91, vijfde lid, van de Wft, en zorgt
ervoor dat werknemers van de toezichtautoriteit of andere betrokkenen bij
de uitvoering van toezichttaken, in de in dit artikel genoemde gevallen een
verklaring mogen afleggen omtrent vertrouwelijke gegevens die zij bij de
uitvoering van hun taak hebben verkregen, zonder in strijd te komen met
artikel 1:20.
§ 1.5 Vrijstelling en ontheffing
Artikel 1:26 (vrijstelling)
Artikel1:26bevat een grondslag op grond waarvan bij ministeriële regeling
vrijstelling kan worden verleend van de in dit artikel genoemde artikelen
en hoofdstukken van deze wet. Het gaat daarbij om de bepalingen die
gericht zijn tot financiële ondernemingen en andere marktpartijen. De
vrijstellingsmogelijkheid kan worden benut om te voorkomen dat
bepaalde categorieën van zulke ondernemingen en marktpartijen moeten
voldoen aan voorschriften die niet voor hen bedoeld zijn of die in hun
specifieke situatie een onnodige belasting zouden vormen. Voorwaarde is
uiteraard steeds dat een te verlenen vrijstelling geen afbreuk mag doen
aan de belangen die de wet beoogt te beschermen.
Artikel 1:27 (ontheffing)
Het eerste lid geeft de toezichtautoriteit de bevoegdheid op aanvraag
geheel of gedeeltelijk ontheffing te verlenen van de in dit lid genoemde
bepalingen. Onderdeel a heeft betrekking op artikelen en delen van
artikelen uit de wet zelf. Onderdeel b strekt ertoe dat de bevoegde
toezichtautoriteit eveneens ontheffing kan verlenen van bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur gestelde regels. Die ontheffingsmogelijkheid zal dan in diezelfde maatregel worden opgenomen. Het kan
voorkomen dat geen ontheffing mogelijk is van een bepaald wetsartikel,
als dat bijvoorbeeld een algemene norm bevat waaraan in alle gevallen
dient te worden voldaan, terwijl wel ontheffing kan worden verleend van
bepaalde regels ter uitwerking van die norm.
De aanvrager moet telkens aantonen dat door de ontheffing de belangen
die de wet beoogt te beschermen niet worden geschaad dan wel dat de
doeleinden ervan op een andere manier worden bereikt.
Ingevolge het derde lid kunnen bij algemene maatregel van bestuur
nadere regels worden gesteld met betrekking tot de gevallen waarin en de
voorwaarden waaronder ontheffingen kunnen worden verleend.
Het vierde lid bepaalt dat voor ontheffingen en het aanvragen ervan
dezelfde formele en procedurele regels gelden als voor vergunningen en
vergunningaanvragen. Dit betekent dat een ontheffing persoonlijk is en
niet overdraagbaar (vergelijk artikel 2:5), dat bepaalde beslistermijnen
gelden (vergelijk de artikelen 2:8 en 2:9), dat aan een ontheffing
voorschriften kunnen worden verbonden en beperkingen kunnen worden
gesteld (vergelijk artikel 2:12), dat een ontheffing in bepaalde gevallen kan
worden gewijzigd of ingetrokken (vergelijk artikel 2:14), en dat een
beslissing op een aanvraag om een ontheffing met redenen omkleed
moet zijn en schriftelijk aan de aanvrager bekend moet worden gemaakt
(vergelijk artikel 2:16).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

42

Hoofdstuk 2. Markttoegang
§ 2.1 Vergunningen
Artikel 2:1 (vergunning van de Nederlandsche Bank)
De in het eerste lid van dit artikel genoemde activiteiten mogen slechts
worden verricht nadat daartoe door DNB vergunning is verleend. De
vergunningplicht heeft betrekking op de uitoefening van het bedrijf van
kredietinstelling, elektronischgeldinstelling, geldtransactiekantoor,
levensverzekeraar, natura-uitvaartverzekeraar en schadeverzekeraar, en
daarnaast op het werkzaam zijn als trustkantoor. Nieuw in deze
opsomming, in vergelijking met de Wtk BES, zijn de elektronischgeldinstellingen. Er is aanleiding deze categorie onder het bereik van het
toezicht te brengen, nu elektronisch geld niet meer is weg te denken uit
het moderne betalingsverkeer.
De in het eerste lid, onderdeel a, genoemde activiteiten zijn vergunningplichtig als zij worden verricht in of vanuit de openbare lichamen. Een
kredietinstelling, elektronischgeldinstelling of geldtransactiekantoor heeft
dus in elk van de volgende gevallen een vergunning nodig: indien de
desbetreffende financiële onderneming haar zetel in de openbare
lichamen heeft, wanneer zij in de openbare lichamen actief is via een
bijkantoor, of wanneer zij daar actief is door middel van dienstverrichting,
dat wil zeggen vanuit een vestiging buiten de openbare lichamen. De
verbodsbepaling is dus ruim geformuleerd, opdat op een effectieve
manier toezicht kan worden gehouden, ongeacht de wijze waarop de
onderneming haar activiteiten heeft georganiseerd. Tevens wordt hiermee
voorkomen dat in de praktijk onduidelijkheid zou kunnen ontstaan over de
reikwijdte van de verbodsbepaling.
Ook de verbodsbepaling ten aanzien van het werkzaam zijn als trustkantoor omvat mede de werkzaamheden die worden verricht vanuit een
vestiging buiten de openbare lichamen. Op dit punt is aangesloten bij de
uitkomsten van de evaluatie van de Wtt in 2009 door het Ministerie van
Financiën.1 In die evaluatie is geconstateerd dat in het Europese deel van
Nederland ook trustdiensten worden verricht door buiten Nederland
gevestigde kantoren. Die praktijk kent naar haar aard bijzondere risico’s op
het terrein van witwassen en financieren van terrorisme.

1
Het verslag van de evaluatie is begin 2010
aan de Tweede Kamer gezonden, zie:
Kamerstukken II 2009/10, 32 384, nr. 1.

Verzekeraars (eerste lid, onderdeel b) hebben, anders dan de hiervoor
genoemde categorieën financiële ondernemingen, alleen een vergunning
nodig voor de uitoefening van het verzekeringsbedrijf vanuit een vestiging
(zetel of bijkantoor) in de openbare lichamen. Dit is in overeenstemming
met de regeling in de Wtv BES en in de Wft. Het toezicht op de bedrijfsvoering van een verzekeraar die door middel van dienstverrichting
verzekeringen aanbiedt in (in dit geval) de openbare lichamen, komt toe
aan de staat waar deze is gevestigd. Wel is in dat geval de verzekeraar
verplicht om DNB in kennis te stellen van het feit dat hij door middel van
dienstverrichting actief is in de openbare lichamen (zie artikel 2:23). Het
feit dat voor dienstverrichting vanuit het buitenland geen vergunning
nodig is, laat bovendien onverlet dat de verzekeraar dient te voldoen aan
alle gedragsregels die in de openbare lichamen op verzekeraars van
toepassing zijn. Zo dient hij de verzekeringnemer (of de kredietnemer,
voor zover hij ook kredieten aanbiedt) voor het sluiten van de verzekeringsovereenkomst (of kredietovereenkomst) en ook tijdens de looptijd
van de overeenkomst steeds goed te informeren en klachten op een
zorgvuldige manier te behandelen. Ook de herroepingsrechten van de
artikelen 5:17 en 5:18 zijn gewoon van toepassing als het krediet of de
verzekering wordt aangeboden door een dienstverrichtende verzekeraar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

43

Een kredietinstelling zal in de praktijk vaak mede elektronisch geld
uitgeven of geldtransacties verrichten. Voor zover dat het geval is zal zij
moeten voldoen aan de eisen die in deze wet aan de bedoelde activiteiten
worden gesteld. Het is evenwel niet nodig dat een kredietinstelling
daarvoor over afzonderlijke vergunningen beschikt. In het tweede lid
wordt daarom bepaald dat het een kredietinstelling die in het bezit is van
een vergunning op grond van het eerste lid, onderdeel a, onder 1°, tevens
is toegestaan het bedrijf van elektronischgeldinstelling of geldtransactiekantoor uit te oefenen, tenzij dat in de vergunning uitdrukkelijk is
uitgesloten.
Artikel 2:2 (groepsvergunning trustkantoren)
Artikel 2:2 geeft de toezichtautoriteit de mogelijkheid een groepsvergunning te verlenen in geval zich binnen een groep verscheidene
trustkantoren bevinden. Zoals toegelicht bij de definitie van groep
kunnen trustdiensten ook worden verleend door natuurlijke personen. Om
die reden is met het oog op dit artikel voorzien dat ook natuurlijke
personen deel kunnen uitmaken van een groep. Een aanwijzing dat een
natuurlijke persoon tot een bepaalde groep behoort, is dat hij zijn
werkzaamheden (nagenoeg) uitsluitend voor die groep verricht of een
gekwalificeerde deelneming houdt in een rechtspersoon of vennootschap
die tot die groep behoort. Het artikel is ontleend aan artikel 2, vijfde lid,
van de Nederlandse Wtt.
Artikel 2:3 (vergunning van de Autoriteit Financiële Markten)
Degene die in de openbare lichamen een in het eerste lid van dit
artikel genoemde activiteit wil verrichten dient te beschikken over een
vergunning van de AFM. In vergelijking tot de bestaande situatie is dit
nieuw voor adviseurs, bemiddelaars in andere producten dan verzekeringen, (onder)gevolmachtigde agenten en voor kredietaanbieders.
Assurantiebemiddelaars dienen op grond van de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf BES (Wabb BES) te zijn ingeschreven in het register van de
AFM. In het onderhavige wetsvoorstel is er, in navolging van de Wft, voor
gekozen ook voor deze categorie voortaan een vergunning verplicht te
stellen in plaats van een registerinschrijving. Voor andere vormen van
bemiddeling is tot nu toe geen vergunning vereist. Dat is historisch
verklaarbaar, maar doet geen recht meer aan de feitelijke situatie. In
toenemende mate is sprake van integratie van verschillende diensten bij
één bemiddelaar of aanbieder. Een assurantiebemiddelaar zal zich in de
praktijk mogelijk niet beperken tot de verkoop van schade- en levensverzekeringen maar kan ook bemiddelen in bijvoorbeeld (hypothecair) krediet.
Daarnaast bemiddelen sommige aanbieders eveneens in producten van
andere aanbieders. Te denken valt aan de kredietinstelling die ten
behoeve van een hypothecair krediet bemiddelt bij het afsluiten van een
levensverzekering. Overigens kan bij bemiddelaar eveneens gedacht
worden aan een bedrijf dat een hoofdfunctie buiten de financiële sector
heeft, zoals een reisbureau.
Het eerste lid, onderdeel a, heeft dan ook betrekking op alle soorten
bemiddelaars, en daarnaast op adviseurs en gevolmachtigde of ondergevolmachtigde agenten. Gelet op het vertrouwen dat consumenten veelal
stellen in hun adviseur, is het van belang dat de adviseur betrouwbaar en
deskundig is. Gevolmachtigde agenten kunnen worden gezien als
verlengstuk van de verzekeraar. Omdat de consument de verzekeringsovereenkomst afsluit met de gevolmachtigde agent namens de verzekeraar is het hierbij evenzeer van belang dat hij vertrouwen in deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

44

persoon kan stellen, reden om deze categorie in de onderhavige wet
zelfstandig vergunningplichtig te maken, zoals zij dat ook in de Wft is.
Vermogensbeheer wordt in het eerste lid, onderdeel b, als aparte activiteit
vergunningplichtig gesteld. Op deze wijze wordt bereikt dat het beheren
van individuele vermogens aan toezicht is onderworpen, ook als dit niet
door een kredietinstelling wordt gedaan maar door een aparte vermogensbeheerder. In de regel worden de vermogensbeheerder verhoudingsgewijs grote sommen toevertrouwd, waarbij de beheerder binnen de
grenzen van zijn machtiging zelfstandig kan beschikken over het geld en
de effecten van zijn cliënten. Hierbij loopt de cliënt het risico om de
waarde hiervan geheel of ten dele te verliezen. Het is dan ook van belang
dat de dienstverlening van een vermogensbeheerder met adequate
waarborgen omgeven is. De vermogensbeheerder moet om een
vergunning te verkrijgen niet alleen voldoen aan de betrouwbaarheids- en
deskundigheidsvoorschriften, maar ook aan het vereiste van financiële
waarborgen. In combinatie met de toepasselijke voorschriften uit
hoofdstuk 5 draagt dit eraan bij dat het beheer op zorgvuldige wijze
geschiedt en in overeenstemming met de belangen van de bezitter van
het vermogen.
Voor onderdeel c geldt een vergelijkbare argumentatie. Zoals elders in
deze memorie wordt toegelicht is het van belang het aanbieden van
krediet zo te reguleren dat overkreditering wordt tegengegaan. Deze
regulering dient betrekking te hebben op alle aanbieders van krediet, dus
niet alleen op kredietinstellingen, maar ook op gespecialiseerde kredietaanbieders en verzekeraars, voor zover zij krediet aanbieden.
Ook de houder van een effectenbeurs dient over een vergunning van de
AFM te beschikken (eerste lid, onderdeel d). De vergunningplicht is niet
nieuw. Wel nieuw is dat de vergunning niet door de minister wordt
verleend maar door de AFM. Overwogen is dat een eventueel in de
openbare lichamen op te richten effectenbeurs niet een zodanige omvang
of een zodanige betekenis zal hebben dat er reden is de beslissing
omtrent het verlenen van een vergunning aan de minister voor te
behouden. De positie van een eventuele effectenbeurs in de openbare
lichamen zal in dat opzicht in elk geval niet te vergelijken zijn met die van
Euronext binnen de Europees-Nederlandse financiële sector.
Het tweede lid heeft betrekking op beleggingsinstellingen. In de
voormalige Nederlandse Antillen is de vergunningplicht voor deze
categorie in 2003 geïntroduceerd vanwege enerzijds de bescherming van
beleggers en anderzijds het ongemak dat beleggingsinstellingen uit de
Nederlandse Antillen ondervonden vanwege het gebrek aan een wettelijk
kader. Beleggingsinstellingen spelen nog altijd een belangrijke rol als
intermediair tussen vragers en aanbieders van kapitaal. Het is zodoende
zowel op macro- als microniveau van belang dat misstanden zoveel
mogelijk voorkomen worden. Hoewel er op dit moment geen beleggingsinstellingen actief zijn in de openbare lichamen, is het zeer wel mogelijk
dat dit in de toekomst wijzigt. Daarnaast is het niet wenselijk dat
beleggingsinstellingen zich in de openbare lichamen zouden vestigen
vanwege gebrek aan een wettelijk kader. De formulering van de verbodsbepaling wijkt af van die van het eerste lid en is daarom ondergebracht in
een apart tweede lid.
Een bemiddelaar zal zijn klanten in de regel tevens adviseren. Het derde
lid bepaalt daarom dat degene die over een vergunning als bemiddelaar
beschikt tevens mag adviseren, zonder daarvoor een aparte vergunning
nodig te hebben. Hij dient wel te voldoen aan de regels die voor adviseurs
gelden, zoals de norm inzake passend advies (artikel 5:7).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

45

Ingevolge het vierde lid wordt de vergunning van een beleggingsinstelling, ingeval dat een beleggingsfonds is, toegekend aan de beheerder,
omdat het beleggingsfonds geen juridische entiteit is. Zie in dat verband
eveneens artikel 4:1, derde lid van deze wet, waarin is bepaald dat de
beheerder zorg draagt voor de verplichtingen die op het beleggingsfonds
rusten.
Artikel 2:4 (voorkomen dubbele vergunningplicht DNB en AFM)
Dit artikel zorgt ervoor dat:
– kredietinstellingen en verzekeraars geen afzonderlijke vergunning
nodig hebben als zij adviseren over, bemiddelen in, of optreden als
(onder)gevolmachtigde agent met betrekking tot financiële producten
die door henzelf of door met hen verbonden groepsmaatschappijen
worden aangeboden;
– kredietinstellingen geen afzonderlijke vergunning nodig hebben om
individuele vermogens te kunnen beheren (zie ook de toelichting bij
artikel 2:3); en dat
– kredietinstellingen en verzekeraars geen afzonderlijke vergunning
nodig hebben om krediet te mogen aanbieden.
In de genoemde gevallen heeft de betrokken DNB-vergunninghouder niet
tevens een AFM-vergunning nodig. Er is een parallel met artikel 2:1,
tweede lid, en artikel 2:3, derde lid, met dien verstande dat deze laatste
bepalingen voorkomen dat de desbetreffende financiële onderneming
over twee vergunningen van DNB, dan wel twee vergunningen van de
AFM zou moeten beschikken.
De genoemde uitzonderingen op de vergunningplicht laten onverlet dat
de betrokken financiële ondernemingen voor elk van hun activiteiten aan
de (overige) daarvoor geldende gedragsregels en andere voorschriften
moeten voldoen.
Artikel 2:5 (overdraagbaarheid)
Dit artikel bepaalt voor alle duidelijkheid dat op grond van de wet
verleende vergunningen persoonlijk en niet overdraagbaar zijn. De Wft
kent eenzelfde bepaling (artikel 2:1) die eveneens tot doel heeft mogelijke
misverstanden daarover te voorkomen.
Artikel 2:5 ziet op overdracht als bedoeld in artikel 3:84 van het BW BES,
een van de wijzen van verkrijging van goederen krachtens bijzondere titel
als bedoeld in artikel 3:80, derde lid, van het BW BES. Een verkrijging
onder algemene titel in de zin van het eerste lid van artikel 3:80 van het
BW BES – zoals een fusie als bedoeld in artikel 2:308 van het BW – brengt
wel met zich dat ook de vergunning van rechtswege overgaat met de
overige goederen die krachtens die algemene titel overgaan naar de
nieuwe rechtspersoon. Indien overgang onder algemene titel met zich
brengt dat tevens wijzigingen plaatsvinden in de activiteiten die door de
rechtsopvolger worden verricht op de financiële markten – zodat de
oorspronkelijke vergunning «de lading niet meer dekt» – dan is dit
aanleiding om de vergunning opnieuw te beoordelen en daaraan
bijvoorbeeld nieuwe voorschriften te verbinden, dan wel een geheel
nieuwe vergunning te verlenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

46

§ 2.2 Aanvraag van een vergunning
Artikel 2:6 (indiening aanvraag)
Paragraaf 2.2 bevat in hoofdzaak een aantal formele bepalingen omtrent
de aanvraag van een vergunning. De formulering is ontleend aan de
afdelingen 4.1.1 tot en met 4.1.3 van de Awb die de aanvraag tot het
geven van een beschikking en de daarbij in acht te nemen procedures en
beslistermijnen regelen. Hier wordt daarom met een beknopte toelichting
volstaan.
Artikel 2:6 bepaalt dat de aanvraag wordt ingediend bij de toezichtautoriteit die op grond van de artikelen 2:1 en 2:3 bevoegd is daarop te
beslissen. Welke gegevens en bescheiden de aanvrager dient te
overleggen wordt bepaald bij algemene maatregel van bestuur. De
toezichtautoriteit kan bepalen in welke vorm deze informatie moet worden
aangeleverd, bijvoorbeeld door het invullen van een aanvraagformulier
dan wel langs elektronische weg. De over te leggen stukken moeten de
toezichtautoriteit in staat stellen te beoordelen of aan alle vereisten voor
het verkrijgen van een vergunning is voldaan.
Artikel 2:7 (niet in behandeling nemen aanvraag)
De toezichtautoriteit kan besluiten een aanvraag niet in behandeling te
nemen als de aanvraag niet aan de gestelde regels voldoet of niet
voldoende informatie bevat, dan wel indien de aanvrager de verschuldigde vergoeding (voor zover bij vooruitbetaling verschuldigd) niet heeft
voldaan. Hij dient daarbij de in het tweede en derde lid neergelegde
waarborgen in acht te nemen. Vergelijk artikel 4:5 van de Awb.
Artikelen 2:8 en 2:9 (beslistermijn en opschorting daarvan)
Deze artikelen regelen de beslistermijn waarbinnen de toezichtautoriteit
een beslissing dient te nemen over een ingediende vergunningaanvraag.
De in artikel 2:8, eerste lid, genoemde termijn van dertien weken komt
overeen met de termijn volgens de Wtk BES en de Wtv BES en is gelijk
aan de termijn die in de Wft wordt gehanteerd. Hiermee is voor alle
categorieën financiële ondernemingen sprake van een vaste termijn en
komen de op dit moment nog bestaande verschillen te vervallen (de Wtba
BES en de Wtt BES kennen een termijn van 60 dagen).
De beslistermijn wordt opgeschort in de in artikel 2:9genoemde gevallen.
De formulering van dit artikel is ontleend aan artikel 4:15 van de Awb.
Artikel 2:10 (aanhouden beslissing in verband met vvgb)
Denkbaar is dat tegelijk met de vergunningaanvraag van een financiële
onderneming een aanvraag van een verklaring van geen bezwaar (vvgb)
is ingediend ten behoeve van de houder van een gekwalificeerde
deelneming in die financiële onderneming (zie artikel 3:28). In dat geval
houdt de toezichtautoriteit, in afwijking van artikel 2:8, de beslissing op de
vergunningaanvraag maximaal zes weken aan, te rekenen vanaf het
tijdstip waarop de beslissing op de aanvraag van de vvgb is bekendgemaakt. Deze termijn heeft mede ten doel de aanvrager van de vvgb in de
gelegenheid te stellen het Gerecht om een voorlopige voorziening te
verzoeken als de aanvraag wordt afgewezen. Ingevolge het tweede lid
houdt de toezichtautoriteit de beslissing op de vergunningaanvraag dan
aan tot uiterlijk twee weken nadat het Gerecht op dat verzoek heeft beslist.
Daarmee wordt bereikt dat de financiële onderneming, als deze zich niet
kan verenigen met de afwijzing van de vvgb-aanvraag, een tweede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

47

procedure zou moeten starten om bezwaar te maken tegen het afwijzen
van de vergunningaanvraag. Dat laatste zou immers het normale gevolg
zijn van het ontbreken van de vereiste vvgb.
§ 2.3 Verlening, weigering en intrekking van de vergunning
Artikel 2:11 (verlening van de vergunning)
Artikel 2:11 bevat de voorwaarden waaraan een financiële onderneming,
afhankelijk van de categorie waartoe zij behoort, dient te voldoen om een
vergunning te verkrijgen. De vergunningvoorwaarden worden in dit
artikel niet per categorie financiële ondernemingen opgesomd, maar
weergegeven in de vorm van een verwijzing naar de relevante artikelen in
de hoofdstukken 3 en 4. In overeenstemming daarmee bestaan de
vergunningvoorwaarden uit twee delen: in de aanhef van artikel 2:11
worden de algemene bepalingen genoemd, corresponderend met
hoofdstuk 3, die in beginsel op alle categorieën financiële ondernemingen
van toepassing zijn, terwijl in de onderdelen a tot en met d de ingevolge
hoofdstuk 4 per categorie van toepassing zijnde specifieke bepalingen
staan vermeld.
Elke financiële onderneming die een vergunning aanvraagt zal derhalve
moeten voldoen aan de voorschriften van paragraaf 3.1 van de wet inzake
zetel en rechtsvorm, paragraaf 3.2 inzake bestuur, inrichting en bedrijfsvoering (met uitzondering van artikel 3:7, dat naar zijn aard van
toepassing is op financiële ondernemingen die reeds in het bezit zijn van
een vergunning), paragraaf 3.3 inzake financiële waarborgen (met
uitzondering van de artikelen 3:26 en 3:27, die in het kader van de
vergunningverlening niet aan de orde zijn), de artikelen 3:33 en 3:34
inzake de boekhouding en de artikelen 3:44 tot en met 3:46 inzake
financiële groepen (voor zover van toepassing).
Behalve aan de aangehaalde algemene bepalingen dient een beleggingsinstelling te voldoen aan de in onderdeel a genoemde bepalingen van
paragraaf 4.1, een houder van een effectenbeurs aan de bepalingen van
paragraaf 4.2, een kredietinstelling, elektronischgeldinstelling of
geldtransactiekantoor aan artikel 4:18 en 4:21, en een verzekeraar aan
paragraaf 4.4 (met uitzondering van de bepalingen over portefeuilleoverdracht, die naar hun aard pas aan de orde zijn bij vergunninghoudende
verzekeraars).
Zoals uit het voorgaande blijkt corresponderen de «sectorspecifieke»
bepalingen met de opeenvolgende paragrafen van hoofdstuk 4. Dat in
onderdeel c slechts twee artikelen van paragraaf 4.3 (specifieke
bepalingen voor kredietinstellingen, elektronischgeldinstellingen en
geldtransactiekantoren) worden genoemd is te verklaren doordat de
overige artikelen pas aan de orde zijn nadat de betrokken financiële
onderneming haar activiteiten heeft aangevangen. Ten aanzien van
artikel 4:16 zij opgemerkt dat een kredietinstelling niet behoeft aan te
tonen dat zij deelneemt aan het tot stand te brengen depositogarantiestelsel. De verplichting tot deelneming ontstaat zodra aan de kredietinstelling vergunning is verleend.
Artikel 2:12 (voorschriften en beperkingen)
Op grond van artikel 2:12 kunnen aan de vergunning voorschriften
worden verbonden en beperkingen worden gesteld. Dit is een al
bestaande en ook gebruikelijke bepaling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

48

Artikel 2:13 (weigering van de vergunning)
Artikel 2:13 bevat een aantal gronden voor het weigeren van een
vergunning.
Deze weigeringgronden komen in belangrijke mate overeen met het
bepaalde in artikel 4, leden 3 tot en met 5, van de Wtk BES. Overwogen is
dat ook voor andere categorieën financiële ondernemingen behoefte
bestaat aan een dergelijke regeling. De onderhavige bepaling stelt de
toezichtautoriteit in staat een financiële onderneming van de markt te
weren als een van de in dit artikel genoemde situaties aan de orde is.
Reden om een vergunning te weigeren kan bijvoorbeeld zijn dat de
financiële onderneming zich probeert te onttrekken aan het toezicht van
een buitenlandse toezichthoudende instantie ten einde activiteiten te
kunnen verrichten die zij anders niet of niet onder dezelfde voorwaarden
zou kunnen verrichten (onderdeel a). Als het gaat om een buitenlandse
financiële onderneming die in de openbare lichamen een bijkantoor wil
vestigen kan de toezichtautoriteit (DNB of de AFM) weigeren vergunning
te verlenen als zij er niet van overtuigd is dat in het land van herkomst
adequaat en effectief toezicht op de betrokken onderneming wordt
uitgeoefend (onderdeel b). Een algemene weigeringgrond is neergelegd
in onderdeel c: de vergunning kan worden geweigerd als het verlenen
ervan in strijd zou komen met de belangen die de wet beoogt te
beschermen. De bestuurlijke zorgvuldigheid vereist dat de toezichtautoriteit alleen een beroep op deze bepaling kan doen als zij dat kan
motiveren met zwaarwegende argumenten.
Artikel 2:14 (wijziging of intrekking van de vergunning)
Artikel 2:14 ziet op de wijziging of intrekking van de vergunning, op
verzoek van de vergunninghouder dan wel om andere reden. De in dit
artikel opgesomde wijzigings- en intrekkingsgronden komen in belangrijke
mate overeen met de desbetreffende bepalingen in de Wtk BES, de Wtv
BES en de Wtba BES. De formulering is mede ontleend aan de Wft
(artikel 1:104, eerste lid). Onder oneigenlijk gebruik of misbruik van een
vergunning (onderdeel j) kan bijvoorbeeld de situatie vallen waarin een
vergunninghouder geen fysieke aanwezigheid heeft in de openbare
lichamen. Met betrekking tot kredietinstellingen sluit deze intrekkingsgrond aan bij FATF-aanbeveling 18; die aanbeveling is gericht tegen
zogenoemde shell banken.
Artikel 2:15 (verplichte intrekkingsgronden)
Terwijl op grond van artikel 2:14 de toezichtautoriteit dient af te wegen of
er voldoende gronden aanwezig zijn voor het intrekken van de
vergunning, bevat artikel 2:15 een aantal situaties waarin de toezichtautoriteit in elk geval tot intrekking van de vergunning overgaat (vgl.
artikel 1:104, tweede lid, Wft). Het eerste lid is van toepassing op alle
vergunninghouders, inclusief natuurlijke personen, en behoeft geen
nadere toelichting.
Het tweede lid ziet op de situatie waarin het Gerecht de noodregeling
heeft uitgesproken en daarbij machtiging heeft verleend voor een
liquidatieprocedure (onderdeel a) dan wel voor een sanerings- of
liquidatieprocedure (onderdeel b). In het laatste geval trekt DNB de
vergunning pas in nadat het pad van sanering is verlaten en een begin is
gemaakt met de liquidatie van de betrokken onderneming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

49

Het derde lid regelt de situatie waarin een financiële onderneming met
zetel buiten de openbare lichamen in haar staat of land van herkomst haar
vergunning kwijtraakt. In dat geval wordt tevens de op grond van de
onderhavige wet aan die onderneming verleende vergunning om in de
openbare lichamen actief te zijn, ingetrokken.
Artikel 2:16 (motivering en bekendmaking)
Artikel 2:16 regelt de verplichting voor de betrokken toezichtautoriteit om
het door haar genomen besluit aan de belanghebbende bekend te maken,
en om dit van een deugdelijke motivering te voorzien (vgl. de
artikelen 3:41 en 3:46 van de Awb). De aanvrager kan tegen het besluit
bezwaar maken en beroep instellen.
Artikel 2:17 (afwikkeling bedrijf na intrekking vergunning)
Op grond van het eerste lid kan de toezichtautoriteit, indien nodig,
voorschrijven dat na intrekking van de vergunning de bedrijfsvoering
dient te worden afgewikkeld. In die gevallen waarin de vergunning wordt
ingetrokken omdat een (gewijzigde) activiteit niet langer vergunningplichtig is, hoeft bijvoorbeeld geen afwikkeling plaats te vinden en kunnen
de activiteiten zonder vergunning worden voortgezet. Om te voorkomen
dat de financiële onderneming bij het afwikkelen van haar bedrijf in strijd
handelt met deze wet, wordt zij ingevolge het tweede lidgedurende de
afwikkeling aangemerkt als vergunninghoudende onderneming. De
vergunning strekt dan uiteraard alleen nog tot afwikkeling van het bedrijf.
Artikel 2:18 (wijzigingen na vergunningverlening)
Het eerste lid schrijft voor dat een financiële onderneming waaraan
vergunning is verleend de bevoegde toezichtautoriteit op de hoogte stelt
van wijzigingen in eerder in het kader van de vergunningaanvraag
verstrekte gegevens. Melding hoeft alleen plaats te vinden voor zover de
wijzigingen relevant zijn voor de uitoefening van het toezicht. Te denken
valt bijvoorbeeld aan wijzigingen in de aard van de activiteiten, in de
bedrijfsvoering of in de antecedenten van beleidsbepalers. Bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden
gesteld met betrekking tot de meldingsplicht (tweede lid). Ook kan bij
algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat de in het derde
lidgenoemde wijzigingen slechts mogen worden doorgevoerd nadat
melding aan de toezichtautoriteit heeft plaatsgevonden, dan wel nadat
deze vooraf met de wijziging heeft ingestemd.
§ 2.4 Register financiële markten
Artikelen 2:19 en 2:20 (register)
Financiële ondernemingen waaraan op grond van de onderhavige wet
vergunning is verleend worden ingeschreven in een door DNB en de AFM
gezamenlijk te houden register, overeenkomstig het bepaalde in deze
artikelen. Ook buitenlandse verzekeraars die door middel van dienstverrichting in de openbare lichamen actief zijn, nadat zij overeenkomstig
artikel 2:23 DNB daarvan kennis hebben gegeven, worden in het register
ingeschreven. Het register is openbaar en kan door belanghebbenden en
belangstellenden kosteloos worden geraadpleegd. Dit is zowel van belang
voor een consument die wil weten of een bepaalde onderneming onder
toezicht staat, als voor een professionele marktpartij (bijvoorbeeld een
verzekeraar) die met behulp van het register kan nagaan of een onderneming met wie hij zaken wil doen (bijvoorbeeld een tussenpersoon) over
de vereiste vergunning beschikt (zie ook de artikelen 4:40, 4:41 en 4:46).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

50

Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels
worden gesteld met betrekking tot de indeling en inrichting van het
register, de daarin op te nemen gegevens en de wijziging van die
gegevens. Wat dat laatste betreft valt bijvoorbeeld te denken aan de
reikwijdte van een verleende vergunning (voor welke branches heeft een
schadeverzekeraar vergunning), aan de zakelijke relaties die een bemiddelaar eventueel onderhoudt met een aanbieder, aan de (onder)volmachten waarover een (onder)gevolmachtigde agent beschikt, en aan
mogelijke bijzondere omstandigheden, zoals het feit dat een financiële
onderneming nog slechts bevoegd is tot afwikkeling van haar bedrijf
(vergelijk artikel 2:17).
§ 2.5 Bijzondere bepalingen
Artikel 2:21 (verbod op gebruik woord bank)
Dit artikel verbiedt, in navolging van de Wtk BES (artikel 44), het gebruik
van de woorden «bank», «krediet» en «spaar» door anderen dan
kredietinstellingen, tenzij uit de context duidelijk blijkt dat de betrokken
onderneming of instelling niet werkzaam is op de financiële markten. Het
tweede lid voorziet in een uitzondering voor het gebruik van het woord
«krediet» door kredietaanbieders, aangezien dat niet altijd kredietinstellingen zijn.
Artikel 2:22 (verbod aantrekken opvorderbare gelden)
Dit artikelbevat een verbod op het aantrekken van opvorderbare gelden
van het publiek. Dit is nu geregeld in artikel 45 van de Wtk BES. Voor de
formulering van dit artikel is aangesloten bij artikel 3:5 van de Wft. Het
verbod beoogt te voorkomen dat instellingen of personen die geen
kredietinstelling zijn gelden van het publiek aantrekken of ter beschikking
hebben of verkrijgen, zonder dat bij deze instellingen of personen
voldoende financiële waarborgen aanwezig zijn om te zorgen dat op een
verantwoorde manier met deze gelden wordt omgegaan en het geld op
elk moment weer kan worden terugbetaald. Het verbod richt zich tot een
ieder die de bedoelde activiteiten in de openbare lichamen verricht, met
andere woorden, iedere persoon of instelling die zich tot het publiek
aldaar richt, ongeacht waar deze persoon of instelling is gevestigd.
Niet alleen het aantrekken, ter beschikking verkrijgen of ter beschikking
hebben van opvorderbare gelden is verboden, ook voor het daarbij
bemiddelen geldt een verbod. De verboden van het eerste lid gelden niet
als de gelden worden aangetrokken of verkregen door kredietinstellingen
of door de Staat, of als de gelden worden aangetrokken of verkregen door
het aanbieden van effecten, zolang dat laatste geschiedt in overeenstemming met de voorschriften van paragraaf 5.4 van de wet. In de
genoemde situaties is ook het bemiddelingsverbod niet van toepassing.
Artikel 2:23 (inkomende dienstverrichting verzekeraars)
Artikel 2:23 heeft betrekking op verzekeraars die vanuit een vestiging
buiten de openbare lichamen verzekeringen aanbieden in de openbare
lichamen. Zij hebben daarvoor geen vergunning nodig: artikel 2:1 heeft,
net als de overeenkomstige bepalingen in de Wtv BES en analoog aan de
Wft, alleen betrekking op de uitoefening van het verzekeringsbedrijf vanuit
een vestiging in de openbare lichamen. Het is wel gewenst dat een
verzekeraar die diensten wil verrichten naar de openbare lichamen,
daarvan DNB vooraf op de hoogte stelt. Aan deze notificatie worden de in
het eerste lid, onderdelen a tot en met d, genoemde voorwaarden
verbonden. De verzekeraar dient zijn zetel te hebben in Curaçao of Sint

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

51

Maarten, dan wel in een op grond van artikel 3:1, tweede lid, aangewezen
staat. Deze voorwaarde zorgt ervoor dat vertrouwd kan worden op het
toezicht in het land van herkomst, en dat de samenwerking tussen de
toezichtautoriteiten in de BES en de buitenlandse toezichthoudende
instantie goed is geregeld (zie ook de toelichting bij artikel 3:1). De overige
voorwaarden spreken voor zich (vergelijk artikel 2:45 van de Wft). De
verzekeraar dient naar het recht van het land van herkomst rechtspersoon
te zijn en aldaar bevoegd te zijn het verzekeringsbedrijf uit te oefenen, en
tevens te voldoen aan de solvabiliteitseisen ingevolge artikel 3:17. Bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden
gesteld omtrent vorm en inhoud van de notificatie. De verzekeraar kan zijn
activiteiten in de openbare lichamen aanvangen zodra DNB de ontvangst
van de notificatie heeft bevestigd.
De gekozen systematiek brengt mee dat slechts een beperkt aantal
bepalingen van deze wet van toepassing is op verzekeraars die door
middel van dienstverrichting in de openbare lichamen actief zijn.
Daaronder vallen alle gedragsregels, waaronder de artikelen 4:31 tot en
met 4:34 en de paragrafen 5.1 tot en met 5.3. Ook is een tweetal artikelen
uit hoofdstuk 3 van toepassing op deze categorie verzekeraars. Op grond
van artikel 3:15 bestaat de mogelijkheid voor te schrijven dat de verzekeraar in de openbare lichamen een vertegenwoordiger dient aan te
wijzen (zie de toelichting bij dat artikel), en in het kader van de notificatieprocedure wordt getoetst of de verzekeraar voldoet aan de solvabiliteitseis van artikel 3:17. Voor de goede orde zij opgemerkt dat laatstgenoemde toets eenmalig is: er is geen sprake van doorlopend prudentieel
toezicht op verzekeraars die uitsluitend door middel van dienstverrichting
in de openbare lichamen actief zijn.
Op grond van het vijfde lid kunnen zo nodig nadere regels worden gesteld
met betrekking tot het aanbieden van verzekeringen vanuit een vestiging
in het buitenland, indien mocht blijken dat in die situatie aanvullende
waarborgen wenselijk zijn.
Hoofdstuk 3. Algemene bepalingen betreffende financiële
ondernemingen
§ 3.1 Zetel en rechtsvorm
Artikel 3:1 (plaats van zetel)
Een financiële onderneming die in de openbare lichamen actief wil zijn,
dient in beginsel haar zetel in de openbare lichamen, dan wel in Curaçao
of Sint Maarten te hebben. Deze bepaling (vergunningvoorwaarde) brengt
tot uitdrukking dat het voor een financiële onderneming met zetel in de
voormalige Nederlandse Antillen die in het bezit is van de vereiste
vergunning, mogelijk is op grotendeels dezelfde manier als voor de
staatkundige hervorming haar activiteiten in de openbare lichamen voort
te zetten of aan te vangen. Als de zetel zich in de openbare lichamen
bevindt zijn alle bepalingen van deze wet van toepassing, bevindt de zetel
zich in Curaçao of Sint Maarten, dan berust het home country toezicht bij
de CBCS. Gelet op de afstemming tussen de toezichtregels en de tussen
DNB en de CBCS gemaakte afspraken over de uitvoering van het toezicht,
is het dan niet meer nodig de betrokken financiële ondernemingen ook
vanuit de openbare lichamen aan prudentieel toezicht te onderwerpen.
(De gedragsregels zijn uiteraard wel van toepassing.) Op deze wijze wordt
bereikt dat de nieuwe grenzen tussen de openbare lichamen en de landen
Curaçao en Sint Maarten niet leiden tot onnodige toetredingsdrempels en
versnippering van de markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

52

In bijzondere gevallen kan worden afgeweken van de eis dat de financiële
onderneming haar zetel in de voormalige Nederlandse Antillen dient te
hebben. Dit kan slechts indien voldoende vertrouwen bestaat in de voor
die onderneming geldende toezichtregels en de op de onderneming van
toepassing zijnde toezichtarrangementen. Tevens is van belang dat tussen
de toezichthoudende instantie in het land van herkomst en DNB respectievelijk de AFM een overeenkomst is afgesloten inzake samenwerking en
informatie-uitwisseling. Onze Minister kan ter zake regels stellen
(artikel 3:1, tweede lid). Opgemerkt zij dat het niet de bedoeling is
onderzoek te (laten) doen naar de kwaliteit, in den brede, van de toezichtwetgeving en de uitvoering van het toezicht in de staat van herkomst, om
daarna alle uit die staat afkomstige financiële ondernemingen op dezelfde
wijze te behandelen. Voorop staan de omstandigheden van het concrete
geval.
Het derde lid van artikel 3:1 biedt de mogelijkheid bepaalde activiteiten
van buitenlandse financiële ondernemingen in de openbare lichamen
slechts toe te staan als deze worden verricht vanuit een aldaar gevestigd
bijkantoor. Aanleiding voor het stellen van een dergelijke eis kan zijn dat
effectief toezicht op die activiteiten alleen mogelijk is als zij worden
verricht vanuit een vestiging in de openbare lichamen. Aangezien het
opleggen van een vestigingsvereiste een zwaar middel is, en binnen de
voormalige Nederlandse Antillen op gespannen voet zou staan met het
hierboven geschetste uitgangspunt om de marktverhoudingen van voor
de staatkundige hervorming zoveel mogelijk te eerbiedigen, zal van de
genoemde mogelijkheid alleen na gebleken noodzaak gebruik worden
gemaakt.
Artikel 3:2 (buitenlandse ondernemingen)
Artikel 3:2 heeft betrekking op financiële ondernemingen met zetel in het
buitenland, dat wil zeggen buiten de openbare lichamen. Uit artikel 3:1
vloeit voort dat in dat geval de zetel zich in beginsel in Curaçao of Sint
Maarten bevindt, al laat het tweede lid van artikel 3:1 onder zekere
voorwaarden uitzonderingen toe. Om in de openbare lichamen activiteiten
te mogen verrichten zal de betrokken financiële onderneming in elk geval
in haar land van herkomst bevoegd moeten zijn tot de uitoefening van die
activiteiten. Op grond van het tweede lid kunnen daarnaast beperkingen
worden gesteld aan de aard en omvang van de activiteiten in de openbare
lichamen en kunnen daaraan nog andere voorwaarden worden
verbonden. Zoals uiteengezet in het algemene deel van deze toelichting
(paragraaf 4, onderdeel b) is het de bedoeling dat bijkantoren, mede gelet
op de ter zake te verlenen vrijstellingen, slechts onder strikte voorwaarden
in de openbare lichamen worden toegelaten. Dit zal worden uitgewerkt op
basis van de grondslag in het tweede lid en het volgende inhouden:
(i) alleen kleine bijkantoren (omvanggrens) vallen onder het beoogde
bijkantorenregime, en
(ii) de bijkantoren mogen zich niet bezighouden met offshore-activiteiten.
De eerste voorwaarde hangt samen met het feit dat grote bijkantoren,
anders dan kleine, in redelijkheid in staat geacht kunnen worden
zelfstandig aan de eisen van deze wet te voldoen. Er is dan minder
noodzaak voor het voorgestelde bijkantorenregime met de bijbehorende
vrijstellingen, dat vooral tot doel heeft de kleine bijkantoren te ontzien. De
tweede voorwaarde leidt ertoe dat een financiële onderneming die zich in
substantiële mate richt tot personen of partijen buiten de voormalige
Nederlandse Antillen dat niet via een bijkantoor kan doen maar daartoe
een rechtspersoon zal moeten oprichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

53

Artikel 3:3 (rechtsvorm)
Ingevolge artikel 16 van de Wtv BES dient een verzekeraar met zetel in de
openbare lichamen de rechtsvorm van een naamloze vennootschap,
besloten vennootschap of onderlinge waarborgmaatschappij te bezitten.
Deze bepaling is overgenomen in het eerste lid van artikel 3:3, met dien
verstande dat de rechtsvorm van besloten vennootschap niet (meer) in
overeenstemming wordt geacht met de belangen van verzekeringnemers
en (potentiële) begunstigden. Ook de Wft staat slechts toe dat een
verzekeraar een naamloze vennootschap dan wel onderlinge waarborgmaatschappij is. Verzekeraars met zetel in het buitenland (dat wil zeggen:
buiten de openbare lichamen) dienen net als thans (artikel 21, onderdeel
a, van de Wtv BES) naar het recht van hun land of staat van herkomst
rechtspersoonlijkheid te hebben.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen tevens regels worden gesteld
omtrent de toegelaten rechtsvorm voor andere categorieën financiële
ondernemingen, alsmede regels met betrekking tot de structurering en
inrichting van de onderneming. Een voorschrift ten aanzien van de
structurering en inrichting zou bijvoorbeeld kunnen inhouden dat er
binnen de onderneming een toezichthoudend orgaan dient te zijn.
§ 3.2 Bestuur, inrichting en bedrijfsvoering
Artikel 3:4 (betrouwbaarheid beleidsbepalers)
Ingevolge artikel 3:4 moet de betrouwbaarheid van beleidsbepalers en
medebeleidsbepalers van financiële ondernemingen buiten twijfel staan.
Het artikel is ook van toepassing op personen die een substantiële invloed
uitoefenen op het beleid of op de besluitvorming gericht op de langetermijnstrategie van de financiële onderneming. Dit zou kunnen blijken uit de
statuten, reglementen of interne afspraken. Als een (mede)beleidsbepaler
een rechtspersoon is, zoals de beheerder van een beleggingsinstelling
(vergelijk artikel 4:2), dan dienen de (mede)beleidsbepalers van die
rechtspersoon aan de norm van het eerste lid te voldoen.
Dezelfde betrouwbaarheidseis geldt voor commissarissen en leden van
een ander binnen de onderneming aanwezig toezichthoudend orgaan.
Een persoon wordt geacht betrouwbaar te zijn indien hij zich onthoudt
van gedragingen die in de weg staan aan het vervullen van zijn (toekomstige) functie. De persoon in kwestie zal onder andere worden beoordeeld
aan de hand van strafrechtelijke, financiële en toezichtantecedenten.
Veroordelingen wegens misdrijven en economische delicten kunnen in
beginsel een beletsel voor benoeming vormen.
Het tweede lid schrijft voor dat in beginsel een bepaalde persoon slechts
eenmaal wordt getoetst, tenzij zich wijzigingen voordoen in de antecedenten of andere omstandigheden aanleiding geven tot hernieuwde
beoordeling. De regels ten aanzien van de beoordeling van de betrouwbaarheid en de feiten en omstandigheden die daarbij in aanmerking
worden genomen, worden ingevolge het derde lid bij algemene maatregel
van bestuur uitgewerkt. In die maatregel kan ook worden bepaald dat
periodiek een nieuwe toetsing van de beoordeling plaatsvindt. De
periodieke toetsing van de betrouwbaarheid kwam reeds voor in de
Antilliaanse praktijk. Daar werd een beleids- of medebeleidsbepaler om de
drie jaar getoetst conform artikel 3 van de Beleidsregel betrouwbaarheidstoetsing BNA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

54

Artikel 3:5 (deskundigheid beleidsbepalers)
Beleidsbepalers en medebeleidsbepalers, alsmede de commissarissen en
andere met intern toezicht belaste personen, dienen deskundig te zijn in
verband met het door de onderneming uitgeoefende bedrijf. De bedoelde
personen zijn de natuurlijke personen die het dagelijks beleid daadwerkelijk bepalen. In situaties waarbij bijvoorbeeld bepaalde, met het
dagelijks beleid verband houdende bevoegdheden zijn gedelegeerd aan
een daartoe aangewezen persoon zal laatstgenoemde ook als dagelijks
beleidsbepaler worden aangemerkt. Voor het bepalen van de groep te
toetsen personen zal dus niet slechts naar de juridische structuren moeten
worden gekeken, maar ook naar degenen die feitelijk invloed hebben op
de beleidsvorming. De deskundigheid wordt afgemeten aan de opleiding
en ervaring van de betrokkene in verband met de uitoefening van het door
de onderneming uitgeoefende bedrijf.
Opgemerkt zij nog dat artikel 3:5, in tegenstelling tot artikel 3:4, geen
bepaling bevat op grond waarvan een beleidsbepaler, wiens deskundigheid eenmaal is vastgesteld, wordt vermoed deskundig te zijn zolang
er geen aanleiding bestaat voor een nieuwe beoordeling. De reden
hiervoor is dat de deskundigheidseis in artikel 3:5 steeds moet worden
gezien in het licht van het door de onderneming uitgeoefende bedrijf: de
beleidsbepaler moet deskundig zijn in verband met de uitoefening van dat
specifieke bedrijf. Dit betekent dat veranderingen in het door de onderneming uitgeoefende bedrijf – bijvoorbeeld omdat de activiteiten van de
onderneming complexer worden of omdat de onderneming haar
activiteiten uitbreidt – ook consequenties kunnen hebben voor de
deskundigheid die van haar beleidsbepalers wordt verlangd. De deskundigheidseis is wat dat betreft een dynamische eis, die meegroeit of mee
verandert met het bedrijf van de onderneming. Hierin onderscheidt de
deskundigheidseis zich van de betrouwbaarheidseis van artikel 3:4, die
niet is gerelateerd aan het bedrijf van de onderneming, maar aan de
persoon van de beleidsbepaler.
Artikelen 3:6 en 3.7 (aantal en benoeming beleidsbepalers)
Artikel 3:6 verschaft een grondslag om het aantal natuurlijke personen dat
het dagelijks beleid van een financiële onderneming bepaalt aan te wijzen.
Bij beleggingsinstellingen, kredietinstellingen, vermogensbeheerders en
verzekeraars zal het aantal uit minimaal twee natuurlijke personen moeten
bestaan. Hiermee wordt invulling gegeven aan het zogenaamde vierogenprincipe of beginsel van tweehoofdige dagelijkse leiding. De regel dat
twee of meer natuurlijke personen het dagelijks beleid moeten bepalen,
dient als waarborg voor de continuïteit en kwaliteit van de bedrijfsuitoefening en de dienstverlening.
Voorts kan bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat één
of meer van de beleidsbepalers of medebeleidsbepalers in een openbaar
lichaam woonachtig moet zijn. Een vergelijkbare eis wordt thans al door
de CBCS gesteld aan de bestuurders van kredietinstellingen.
Artikel 3:7 schrijft voor dat beleidsbepalers slechts kunnen worden
benoemd na voorafgaande toestemming van de bevoegde toezichtautoriteit. Deze kan aldus de betrouwbaarheid en deskundigheid van de
kandidaat-beleidsbepalers toetsen alvorens de vereiste goedkeuring te
verlenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

55

Artikelen 3:8 en 3:9 (integere en beheerste bedrijfsuitoefening)
Een financiële onderneming dient zorg te dragen voor een beheerste en
integere bedrijfsuitoefening (de terminologie hiervoor in de Nederlandse
Antillen was de administratieve organisatie en interne controleprocedures). De financiële onderneming dient een adequaat, op dat doel gericht
beleid te voeren en de inrichting van haar bedrijfsvoering daarop af te
stemmen. Zij beslist in beginsel zelf hoe zij invulling geeft aan dit beleid.
De bedrijfsvoering van een financiële onderneming bestaat uit de
volgende aspecten: algemene aspecten (die noch specifiek prudentieel
noch specifiek gedragstypisch van aard zijn), integriteitaspecten,
prudentiële aspecten (gericht op het bevorderen van de soliditeit van de
financiële onderneming) en gedragsaspecten (gericht op ordelijke en
transparante financiële marktprocessen, zuivere verhouding tussen
marktpartijen en een zorgvuldige behandeling van cliënten).
De integere bedrijfsvoering heeft betrekking op het voorkomen van de in
artikel 3:8, tweede lid, opgesomde handelingen en relaties die het
vertrouwen in de onderneming of de markt als geheel kunnen schaden.
Artikel 3:8, tweede lid, bepaalt dat bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur regels worden gesteld met betrekking tot een aantal
integriteitonderwerpen. Deze regels zullen onder andere betrekking
hebben op het tegengaan van verstrengeling van tegenstrijdige belangen
van een financiële onderneming en haar bestuurders en commissarissen,
de beoordeling van de betrouwbaarheid van werknemers en de behandeling en administratieve vastlegging van incidenten.
Ingevolge artikel 3:9, tweede lid, zullen nadere regels worden gesteld met
betrekking tot de beheerste bedrijfsvoering. Van belang is met name dat
financiële ondernemingen een goed risicobeheer voeren, gericht op het
waarborgen van hun financiële soliditeit. Er moeten procedures zijn voor
de instandhouding van de financiële waarborgen (onder meer liquiditeitseisen en solvabiliteitseisen) en voor de beheersing van overige financiële
en operationele risico’s. De risicobeheersing dient zodanig te geschieden
dat het totale risicoprofiel van de financiële onderneming steeds in een
gezonde verhouding staat tot haar financiële middelen met als doel het
waarborgen van de doorlopende adequate kapitalisatie van de financiële
onderneming.
Voor verleners van financiële diensten houdt artikel 3:9 vooral in dat zij
een beleid hebben, en hun bedrijfsvoering zo inrichten, dat een
zorgvuldige behandeling van hun klanten gewaarborgd is. Voor elke
financiële onderneming geldt dat zij zich bewust dient te zijn van
potentiële risico’s voor haar bedrijfsvoering en financiële positie, en van
haar verantwoordelijkheid ten opzichte van klanten en andere derden. Dit
dient te blijken uit een daarop gericht beleid en uit de implementatie van
dat beleid.
Voor een goede bedrijfsvoering is tevens vereist dat de administratieve
organisatie en de interne controleprocedures nauwkeurig zijn beschreven
en vastgelegd, en dat de beschreven regels en procedures steeds worden
nageleefd. De beschrijving dient uiteraard te worden bijgehouden en te
allen tijde up-to-date te zijn.
Artikel 3:10 (doorzichtige zeggenschapstructuur)
Net als de meeste artikelen in deze paragraaf is artikel 3:10 niet nieuw. Het
stelt nog eens duidelijk vast dat een financiële onderneming geen deel
mag uitmaken van een groep met een ondoorzichtige zeggenschap-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

56

structuur (eerste lid). Ook mag het niet zo zijn dat de toepasselijkheid van
buitenlands recht een adequate uitoefening van toezicht belemmert
(tweede lid). Via het opstellen van een organogram kan de financiële
onderneming inzicht geven in de structuur waarvan zij deel uitmaakt.
Indien er toch sprake mocht zijn van een ondoorzichtige zeggenschapsstructuur zal aan de betrokken onderneming geen vergunning worden
verleend. Ook zal geen verklaring van geen bezwaar worden verleend ter
zake van een voorgenomen deelneming in een financiële onderneming,
als die deelneming tot een dergelijke situatie zou leiden.
Artikel 3:11 (vakbekwaamheid werknemers)
Artikel 3:11 is verwant aan artikel 3:5. Op grond van laatstgenoemd
artikel dient een beleidsbepaler voldoende deskundig te zijn om leiding te
geven aan de onderneming. Artikel 3:11 houdt in dat degenen,
werknemers en anderen, die zich in direct contact met klanten en onder
verantwoordelijkheid van de financiële onderneming bezighouden met
het aanbieden van financiële producten of het verlenen van financiële
diensten, daartoe over de benodigde vakbekwaamheid dienen te
beschikken. Een financiële onderneming dient niet alleen te zorgen voor
de inhoudelijke vakbekwaamheid van werknemers, maar bijvoorbeeld ook
voor die van uitzendkrachten, gedetacheerden die werkzaam zijn bij de
financiële onderneming en loondienstagenten. Een dergelijk vereiste
bestaat in het Europese deel van Nederland sinds de invoering van de Wet
financiële dienstverlening, maar is nieuw voor de openbare lichamen. De
eis van vakbekwaamheid werd in de voormalige Nederlandse Antillen, en
wordt thans in de openbare lichamen gesteld aan assurantiebemiddelaars, maar niet aan bemiddelaars in andere producten of aan andere
verleners van financiële diensten. Niettemin is het in alle situaties die door
dit artikel worden bestreken een welhaast vanzelfsprekende norm.
Conform het tweede lid zal de vereiste vakbekwaamheid moeten blijken
uit het bezit van relevante diploma’s. Dit lid voorziet tevens in de
mogelijkheid dat bij algemene maatregel van bestuur regels worden
gesteld omtrent de erkenning van exameninstituten die bevoegd zijn zulke
diploma’s af te geven.
Artikel 3:12 (klachtbehandeling)
Artikel 3:12 moet in samenhang worden gelezen met artikel 5:9 van deze
wet. De klachtenprocedure als bedoeld in het eerste lid ziet op de
behandeling van klachten binnen de financiële onderneming zelf. De
financiële onderneming dient in haar organisatie zodanige maatregelen te
treffen dat klachten spoedig, zorgvuldig en consistent afgehandeld
kunnen worden. Een zorgvuldige behandeling vereist onder meer het
voeren van een behoorlijke klantenadministratie, zodat de klanthistorie
nagegaan kan worden. Ook het administreren van de klacht zelf plus de
behandeling hiervan is van belang om te bewerkstelligen dat een klacht
inhoudelijk consistent behandeld wordt. Daarnaast is een objectieve
houding van de financiële onderneming ten aanzien van de klacht vereist.
Het is niet nodig dat een financiële onderneming voor al haar financiële
diensten en producten aparte klachtenprocedures inricht; volstaan kan
worden met één interne klachtenprocedure.
In het tweede lid wordt geanticipeerd op de mogelijke instelling van een
geschilleninstantie als schakel tussen de klacht van de consument bij de
financiëledienstverlener zelf en een gerechtelijke procedure. Met een
geschil wordt dan gedoeld op een klacht ten aanzien waarvan de
consument en de financiële dienstverlener geen overeenstemming over
een oplossing hebben bereikt. In vele landen is een vorm van buitenge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

57

rechtelijke geschillenbeslechting reeds gebruik, al dan niet van
overheidswege of door de financiële sector georganiseerd. In het
Europese deel van Nederland is het Klachteninstituut financiële dienstverlening (Kifid) actief, bestaande uit een ombudsman, een geschillencommissie en een beroepscommissie. Het Kifid wordt door de financiële
sector zelf bekostigd. Op dit moment bestaat er geen geschilleninstantie
op de voormalige Antilliaanse eilanden.
Hoewel een initiatief tot een vorm van klachtenbeslechting zou zijn aan te
moedigen, wordt het niet verplicht gesteld; de markt is zodanig klein en
afhankelijk van hoofdkantoren uit Curaçao en Sint Maarten dat een
dergelijke verplichting uit een oogpunt van kosten en een gelijk speelveld
ten opzichte van genoemde landen niet te verantwoorden is. Er dient
daarnaast voldoende draagvlak voor een dergelijke instantie te zijn omdat
consumenten op vrijwillige basis kunnen besluiten hun klacht al dan niet
aan de geschilleninstantie voor te leggen. Mocht evenwel overgegaan
worden tot de instelling van een geschilleninstantie, dan kan die instantie
worden erkend door de minister. De erkenningsvereisten, waaronder de
werkwijze en procedures van de geschilleninstantie, kunnen worden
uitgewerkt en toegelicht bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
(ingevolge het derde lid).
Artikel 3:13 (uitbesteding aan derden)
Onder uitbesteding wordt verstaan het op structurele basis laten
uitvoeren van werkzaamheden, daaronder begrepen processen of delen
van processen, door onafhankelijke derden. In de huidige wetgeving komt
deze bepaling niet voor. Ingevolge artikel 3:13 dient een financiële
onderneming die werkzaamheden uitbesteedt erop toe te zien dat de op
de desbetreffende activiteiten van toepassing zijnde wettelijke regels ook
in dat geval worden nageleefd, maar nu door de betrokken derden (eerste
lid). Aan het uitbesteden van werkzaamheden kunnen voor de financiële
onderneming risico’s zijn verbonden die ingevolge wettelijke bepalingen
adequaat moeten worden beheerst. Voorkomen moet worden dat de
betrokken werkzaamheden worden onttrokken aan het zicht van de
toezichtautoriteit en zo het toezicht zouden bemoeilijken.
De financiële onderneming blijft te allen tijde verantwoordelijk voor de
beheersing van de risico’s die verbonden zijn aan de uitbestede
werkzaamheden. Bij de selectie van degene aan wie bepaalde werkzaamheden worden uitbesteed, dient dan ook de nodige zorgvuldigheid in acht
te worden genomen. Het tweede lid bepaalt dat geen activiteiten mogen
worden uitbesteed aan een derde, aan wie het niet is toegestaan,
bijvoorbeeld wegens het ontbreken van de vereiste vergunning, deze
activiteiten te verrichten. Op grond van het derde lid kunnen bij algemene
maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld omtrent de
uitbesteding van werkzaamheden. Deze regels kunnen bijvoorbeeld
inhouden dat de uitbesteding wordt vastgelegd in een schriftelijke
overeenkomst. Tevens kan worden bepaald dat bepaalde soorten
werkzaamheden niet mogen worden uitbesteed.
Artikel 3:14 (buitenlandse ondernemingen)
Artikel 3:14 heeft betrekking op financiële ondernemingen met zetel in het
buitenland, dat wil zeggen financiële ondernemingen die in de openbare
lichamen actief zijn vanuit een lokaal bijkantoor of door middel van
dienstverrichting. De systematiek van het wetsvoorstel houdt in dat in de
meeste bepalingen geen onderscheid wordt gemaakt tussen financiële
ondernemingen met zetel in de openbare lichamen en daarbuiten. Dit zou
ertoe kunnen leiden dat onduidelijkheid kan ontstaan over de vraag hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

58

een bepaling moet worden uitgelegd als de financiële onderneming alleen
een bijkantoor in de openbare lichamen heeft of niet beschikt over een
lokale vestiging. Artikel 3:14 bevat voor die situaties een algemene
regeling.
Ingevolge dit artikel hebben de verplichtingen die uit paragraaf 3.2
voortvloeien, in het geval van financiële ondernemingen met zetel in het
buitenland betrekking op de activiteiten die in of vanuit de openbare
lichamen – doorgaans vanuit een bijkantoor – worden verricht. De regels
zien in dat geval dus op het bestuur, de inrichting en bedrijfsvoering van
het bijkantoor. Deze verduidelijking is nodig, omdat de bepalingen zijn
gericht tot de financiële onderneming. Het is niet de bedoeling eisen te
stellen met betrekking tot het gehele bedrijf van een financiële onderneming met zetel in het buitenland: wat telt zijn de activiteiten van het in
de openbare lichamen actieve bijkantoor. De voorschriften ten aanzien
van beleidsbepalers houden in het geval van bijkantoren derhalve in dat
degenen die het beleid van het bijkantoor bepalen of mede bepalen
betrouwbaar en deskundig moeten zijn. Een ander voorbeeld: ingevolge
de artikelen 3:8 en 3:9 moet de bedrijfsuitoefening van het bijkantoor
integer en beheerst zijn. Artikel 3:14 berust mede op de gedachte dat de
toezichthoudende autoriteit in het land van herkomst toeziet op de
naleving van soortgelijke regels door de financiële onderneming als
geheel.
Artikel 3:15 (verplichte vertegenwoordiger)
Artikel 3:15 heeft eveneens betrekking op financiële ondernemingen met
zetel in het buitenland die in de openbare lichamen actief zijn. Bij
algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat deze in de
openbare lichamen een vertegenwoordiger dienen aan te stellen. Een
dergelijke regeling bestaat reeds voor verzekeraars op grond van de Wtv
BES (de Wft kent een vergelijkbare regeling). Denkbaar is dat ook ten
aanzien van andere categorieën financiële ondernemingen behoefte
bestaat aan de figuur van een vertegenwoordiger. Doordat deze over
volledige vertegenwoordigingsbevoegdheid dient te beschikken, en
gehouden is namens de financiële onderneming aan de in de openbare
lichamen geldende voorschriften te voldoen, heeft de toezichtautoriteit
een direct, tot handelen bevoegd aanspreekpunt om de naleving van die
regels door de betrokken buitenlandse financiële onderneming af te
kunnen dwingen. Aan een dergelijk aanspreekpunt zal met name behoefte
bestaan wanneer de financiële onderneming haar zetel heeft buiten het
gebied van de voormalige Nederlandse Antillen en niet over een lokale
vestiging beschikt, maar mogelijk ook als deze in de openbare lichamen
actief is door middel van een bijkantoor. Dat laatste biedt niet altijd de
zekerheid dat de toezichtautoriteit een voldoende bevoegd aanspreekpunt
heeft.
§ 3.3 Financiële waarborgen
Artikel 3:16 en 3:17 (minimumvermogen en solvabiliteit)
Paragraaf 3.3 bevat een aantal prudentiële kernbepalingen, die beogen
zeker te stellen dat financiële ondernemingen solvabel en liquide zijn, dan
wel beschikken over andere, bij de aard van het uitgeoefende bedrijf
passende, financiële waarborgen. Deze financiële waarborgen dienen
ervoor te zorgen dat bijvoorbeeld rekeninghouders en spaarders die hun
gelden aan kredietinstellingen toevertrouwen de zekerheid hebben dat
hun geld in goede handen is en op de overeengekomen tijdstippen
terugbetaald wordt. Ook verzekeringnemers moeten erop kunnen
vertrouwen dat verzekeraars aan hun verzekeringsverplichtingen kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

59

voldoen. Evenzo is bij andere categorieën financiële ondernemingen de
financiële soliditeit (en het vertrouwen daarin door de cliënt) een
belangrijk vereiste.
De artikelen 3:16 en 3:17 zien op het minimum eigen vermogen en de
solvabiliteit van financiële ondernemingen. In de huidige Antilliaanse
wetgeving zijn deze eisen reeds van toepassing op kredietinstellingen en
(in de vorm van de vereiste solvabiliteitsmarge en het minimumbedrag
daarvan) op verzekeraars. De categorieën financiële ondernemingen die in
de nieuwe situatie dienen te beschikken over minimum eigen vermogen
en solvabiliteit is in deze wet uitgebreid met de bemiddelaars in effecten,
elektronischgeldinstellingen en vermogensbeheerders. Beleggingsmaatschappijen dienen op grond van artikel 3:16 te beschikken over een
minimumbedrag aan eigen vermogen, maar hoeven niet te voldoen aan
de solvabiliteitbepalingen. (In het geval van beleggingsfondsen rust de eis
van een minimumbedrag aan eigen vermogen op de beheerder; zie
daarvoor artikel 4:5. Laatstgenoemd artikel bevat tevens een soortgelijke
eis voor de aan een beleggingsinstelling verbonden bewaarder.)
Het vereiste minimumbedrag aan eigen vermogen en de solvabiliteiteis
zijn eisen waaraan doorlopend moet worden voldaan. Met name de
eerstgenoemde eis is tevens van belang bij de aanvang van de activiteiten
en in het kader van de aanvraag van een vergunning.
Bij algemene maatregel van bestuur zal worden bepaald uit welke
vermogensbestanddelen het eigen vermogen kan bestaan. Dit is mede
afhankelijk van de rechtsvorm van de financiële onderneming.
Het tweede lid van artikel 3:16 bepaalt dat een verzekeraar dient te
beschikken over financiële middelen tot dekking van de kosten voor de
inrichting van de administratie en van het productienet, naast het
minimumbedrag aan eigen vermogen. Aan deze eis, die bij de aanvraag
van de vergunning wordt gesteld, moet tevens tijdens het reguliere
toezicht worden voldaan. Indien de kosten van de inrichting van de
administratie en het productienet bij de vergunningaanvraag nog niet
bekend zijn, zal het gaan om de te verwachten kosten.
Artikel 3:17 regelt de verplichting voor bemiddelaars in effecten, elektronischgeldinstellingen, kredietinstellingen, vermogensbeheerders en
verzekeraars om voldoende solvabel te zijn. Het solvabiliteitsvereiste is
erop gericht dat financiële ondernemingen voldoende eigen vermogen
aanhouden ten opzichte van de omvang van hun verplichtingen en de
aard en de grootte van hun bedrijfsrisico’s. Zij dienen in staat te zijn
ongunstige ontwikkelingen in het bedrijfsklimaat op te vangen. Bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur wordt de minimumomvang,
de samenstelling en de berekening van de vereiste solvabiliteit voor de
verschillende categorieën financiële ondernemingen uitgewerkt. Een
vergunninghoudende financiële onderneming die haar activiteiten
geleidelijk uitbreidt zal op grond van artikel 3:17 over een steeds hogere
solvabiliteit moeten beschikken, afhankelijk van de aard en risico’s van die
activiteiten en de omvang ervan.
Zoals in het algemene deel van deze toelichting bleek, is het de bedoeling
dat de solvabiliteiteisen voor kredietinstellingen in overeenstemming
worden gebracht met Bazel II. Ook dat zal zijn beslag krijgen via de al
genoemde algemene maatregel van bestuur, en ten dele, voor zover het
gaat om technische aspecten, in toezichthouderregels van DNB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

60

De markt voor de effectenhandel op de BES-eilanden is (zeer) klein en
basaal. Daarom worden in beginsel geen (zware) kapitaaleisen gesteld
aan de bemiddelaar in effecten en vermogensbeheerders. Bemiddelaars
in effecten die zich alleen bezighouden met relatief eenvoudige activiteiten zoals het ontvangen en doorgeven van orders of het verlenen van
advies aan cliënten, zullen niet behoeven te beschikken over een
minimumbedrag aan eigen vermogen of te voldoen aan solvabiliteiteisen,
maar kunnen volstaan met het afsluiten van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering die dekking biedt tot een bepaald bedrag per claim. Dit
wordt pas anders als de bemiddelaar in effecten ook andere activiteiten
verricht, zoals het daadwerkelijk uitvoeren van orders of het op eigen
naam verrichten van effectentransacties. In dat geval zal hij, gezien de te
lopen financiële risico’s, moeten voldoen aan kapitaaleisen. Deze eisen
zullen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden uitgewerkt.
Artikel 3:18 (liquiditeit)
Kredietinstellingen en bepaalde soorten beleggingsinstellingen dienen
over voldoende liquiditeit beschikken. Dit houdt in dat de betrokken
financiële onderneming steeds in staat moet zijn aan haar korte termijn
betalingsverplichtingen te voldoen. Een belangrijk deel van de passiva
van deze financiële ondernemingen bestaat immers uit direct of op korte
termijn opvorderbare gelden. De soorten beleggingsinstellingen die
dienen te beschikken over liquiditeit zijn de beleggingsinstellingen
waarvan de rechten van deelneming op verzoek van de deelnemers ten
laste van de activa direct of indirect worden ingekocht of terugbetaald.
Voor vermogensbeheerders, bemiddelaars in effecten en verzekeraars
gelden geen liquiditeitvoorschriften. Zo heeft een verzekeraar een
zogenaamde omgekeerde productiecyclus. De verzekeraar ontvangt eerst
de premies en later blijkt pas of al dan niet moet worden uitgekeerd. Ook
een vermogensbeheerder of bemiddelaar in effecten heeft geen direct
opeisbare verplichtingen ten opzichte van zijn cliënten. Een en ander
neemt niet weg dat detoezichtautoriteit (in casu DNB) in het kader van de
bedrijfsvoering (artikel 3:9) mede let op de procedures voor het
waarborgen van de liquiditeitspositie van een bemiddelaar in effecten,
vermogensbeheerder en een verzekeraar.
Artikel 3:19 (technische voorzieningen verzekeraar)
Verzekeraars dienen toereikende technische voorzieningen aan te houden
en ervoor te zorgen dat deze volledig door waarden zijn gedekt. Deze
verplichting is bedoeld om te waarborgen dat verzekeraars te allen tijde
over voldoende middelen beschikken om aan hun verplichtingen te
kunnen voldoen. De technische voorzieningen weerspiegelen de
verplichtingen die voor de verzekeraar voortvloeien uit de door hem
afgesloten verzekeringen. Zij dienen op actuarieel verantwoorde en
voldoende adequate wijze te worden berekend, opdat de verzekeraar ook
op langere termijn in staat is aan de genoemde verplichtingen te voldoen.
De technische voorzieningen moeten volledig worden gedekt door
vorderingen of beleggingen. Hiervoor worden ook regels gesteld,
bijvoorbeeld dat de beleggingen voldoende zijn gespreid en gediversifieerd.
Het tweede lid bepaalt dat de premies voor levensverzekeringen op
adequate wijze worden vastgesteld. Dit houdt in dat uit de premies zowel
de uitkeringen en de kosten als de benodigde toevoeging aan de
technische voorzieningen kunnen worden gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

61

Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld
omtrent de berekening van de technische voorzieningen en de daarbij te
hanteren grondslagen, en omtrent de waarden ter dekking van de
technische voorzieningen. Bij die maatregel kan worden bepaald waar
deze waarden moeten worden aangehouden (lokalisatie) en in welke
muntsoort zij dienen te luiden (congruentie).
Artikelen 3:20 en 3:21 (solvabiliteit buitenlandse ondernemingen)
Deze artikelen hebben betrekking op financiële ondernemingen met zetel
in het buitenland die in de openbare lichamen actief zijn door middel van
een (klein) bijkantoor. Het voorgestelde beleid ten aanzien van bijkantoren
is eerder besproken in het algemene deel van deze toelichting
(paragraaf 4, onderdeel b) en houdt onder andere in dat geen prudentiële
eisen worden gesteld aan bijkantoren. In lijn daarmee bepaalt artikel 3:20
dat een financiële onderneming met zetel in het buitenland wordt
vermoed aan de in het eerste lid genoemde prudentiële eisen te voldoen
zolang zij in het land van herkomst over de vereiste vergunning beschikt
en dus aan de daar geldende toezichtregels voldoet. Belangrijk daarbij is
dat het om een bewijsvermoeden gaat, en niet om een onweerlegbare
aanname. Dit betekent dat DNB, indien zij bijvoorbeeld signalen ontvangt
die haar aanleiding geven om te twijfelen aan de financiële soliditeit van
de onderneming, bevoegd blijft om zich op de hoogte te stellen van de
financiële situatie bij de financiële onderneming en van de mogelijke
gevolgen daarvan voor het in de openbare lichamen werkzame bijkantoor.
Afhankelijk van haar bevindingen kan zij ook maatregelen nemen ter
bescherming van de belangen van de klanten van het bijkantoor.
Artikel 3:21 voorziet wel in de mogelijkheid om in het geval van bijkantoren andere aanvullende financiële waarborgen te verlangen. Op grond
van het eerste lid kunnen verzekeraars bijvoorbeeld worden verplicht in
de openbare lichamen een solvabiliteitsfonds aan te houden dat wordt
berekend volgens bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen
regels. Genoemde verplichting bestond voorheen al in de NederlandsAntilliaanse wetgeving. Het tweede lid maakt het mogelijk bij of krachtens
algemene maatregel ook aanvullende financiële waarborgen te verlangen
van andere categorieën financiële ondernemingen.
Artikel 3:22 (waarborgen houders van een effectenbeurs)
Dit artikel regelt de vereiste financiële waarborgen voor het houden van
een effectenbeurs. De houder dient over voldoende financiële middelen te
beschikken om ervoor te zorgen dat de effectenbeurs aan alle in
paragraaf 4.2 genoemde eisen kan voldoen en ook overigens in alle
opzichten kan functioneren zoals van een markt in effecten mag worden
verwacht.
Artikel 3:23 (vermogensscheiding)
Een vermogensbeheerder of bemiddelaar in effecten dient ten eerste
adequate maatregelen te treffen ter waarborging van de rechten van zijn
cliënten op hun effecten en gelden die hij onder zich houdt. De maatregelen dienen onder andere te voorzien in de bescherming van de rechten
van de cliënten in geval van faillissement of surséance van betaling van
de vermogensbeheerder of bemiddelaar in effecten. Ten tweede dient een
vermogensbeheerder of bemiddelaar in effecten adequate maatregelen te
treffen om te voorkomen dat hij de effecten en gelden van cliënten voor
eigen rekening kan gebruiken. Ten aanzien van effecten geldt hierop de
uitzondering dat gebruik voor eigen rekening wél is toegestaan indien de
cliënt daarmee uitdrukkelijk heeft ingestemd (vierde lid). De vermogens-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

62

beheerder of bemiddelaar in effecten moet in voorkomend geval de
instemming van de cliënt kunnen aantonen en zal die instemming dan ook
schriftelijk of anderszins duurzaam moeten vastleggen.
Ook voor trustkantoren staat centraal dat er sprake moet zijn van een
adequate vermogensscheiding tussen de gelden en geldswaarden die het
trustkantoor ten behoeve van derden onder zich houdt, en de eigen
gelden en geldswaarden van het trustkantoor zelf (tweede lid). Een
elektronischgeldinstelling dient ervoor te zorgen dat de door haar tegen
uitgifte van elektronisch geld ontvangen middelen worden veiliggesteld,
zodat zij steeds in staat is aan haar opeisbare verplichtingen te voldoen
(derde lid).
Op grond van het vijfde lid kunnen bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur nadere regels worden gesteld met betrekking tot de maatregelen die een vermogensbeheerder of bemiddelaar in effecten dient te
treffen ter waarborging van de rechten van elk van zijn cliënten en de
wijze waarop instemming van de cliënt voor het gebruik van diens
effecten voor eigen rekening door de vermogensbeheerder of bemiddelaar in effecten kan worden verkregen.
Artikel 3:24 (beroepsaansprakelijkheidsverzekering tussenpersonen)
Een andere vorm van financiële waarborg geldt voor adviseurs, bemiddelaars en gevolmachtigde en ondergevolmachtigde agenten. Zij dienen te
beschikken over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering ter dekking
van schadeclaims voortvloeiend uit bijvoorbeeld een onrechtmatige daad
van de betrokken adviseur, bemiddelaar of (onder)gevolmachtigde agent.
De reikwijdte en de hoogte van de dekking en de andere verzekeringsvoorwaarden dienen te voldoen aan bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur gestelde voorschriften.
Artikel 3:25 (meldingsplicht bij niet-voldoen)
Als een financiële onderneming die op grond van paragraaf 3.3 over
financiële waarborgen dient te beschikken, voorziet of redelijkerwijs kan
voorzien dat zij niet meer aan de gestelde eis voldoet, dient zij dat
onverwijld aan DNB te melden. DNB zal naar aanleiding van een dergelijke melding, al dan niet na bij de desbetreffende onderneming nadere
informatie te hebben ingewonnen, passende toezichtmaatregelen kunnen
treffen.
Artikel 3:26 (ontbinding of liquidatie)
Artikel 3:26 is van toepassing op een kredietinstelling, verzekeraar of
elektronischgeldinstelling die wil overgaan tot ontbinding dan wel gehele
of gedeeltelijke liquidatie van het bedrijf. Ten minste dertien weken
voordat de onderneming een dergelijk besluit kan uitvoeren dient zij DNB
te raadplegen over de wijze van uitvoering. DNB kan die termijn
verkorten.
§ 3.4 Deelnemingen in financiële ondernemingen
Artikelen 3:27 tot en met 3:30 (vvgb-eis gekwalificeerde deelnemingen)
Paragraaf 3.4 regelt het aanhouden, verwerven en vergroten van
deelnemingen in financiële ondernemingen en het uitoefenen van
zeggenschap in die ondernemingen, teneinde te voorkomen dat daarvan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

63

een negatieve invloed kan uitgaan op de financiële soliditeit of de
integriteit van de betrokken financiële onderneming, dan wel op de
financiële sector als geheel. Deze paragraaf dient mede ter voldoening
aan aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF).
Artikel 3:27 definieert het begrip gekwalificeerde deelneming. Een
gekwalificeerde deelneming betreft een belang van 10 procent of meer in
een financiële onderneming of een daarmee overeenkomende zeggenschap. De grens van 10 procent is hoger dan de voorheen in de
Nederlands-Antilliaanse wetgeving gehanteerde 5 procent, maar is
overeenkomstig de Wft. Overigens bestond in de Nederlandse Antillen het
voornemen de grens eveneens te verhogen naar 10 procent.
Voor de in artikel 3:28, eerste lid, genoemde deelnemingen is een
voorafgaande verklaring van geen bezwaar (vvgb) van DNB vereist. Deze
dient te worden aangevraagd bij DNB, onder opgave van door DNB te
bepalen gegevens. DNB kan besluiten een aanvraag niet in behandeling te
nemen als de van de aanvrager ontvangen gegevens onvoldoende zijn
om de aanvraag te kunnen beoordelen (vergelijk artikel 2:7). DNB beslist
binnen dertien weken op de aanvraag (vergelijk artikel 2:8), met dien
verstande dat de beslistermijn overeenkomstig artikel 2:9 wordt
opgeschort als (bijvoorbeeld) DNB de aanvrager in de gelegenheid stelt
een onvolledige aanvraag aan te vullen.
Het derde lid van artikel 3:28 ziet op de mogelijkheid dat een persoon in
het bezit is van een vvgb voor het houden, verwerven of vergroten van
een gekwalificeerde deelneming in een kredietinstelling, of daartoe een
vvgb heeft aangevraagd, terwijl die kredietinstelling tevens vermogensbeheerder is. Het is dan niet nodig ook voor de gekwalificeerde deelneming
in de vermogensbeheerder een vvgb aan te vragen.
De toetsingscriteria zijn opgenomen in artikel 3:30, in de vorm van
weigeringgronden. DNB kan weigeren de vvgb te verlenen als de
deelneming tot gevolg heeft dat het beleid van de financiële onderneming
wordt bepaald of mede bepaald door personen waarvan de betrouwbaarheid niet buiten twijfel staat, of dat het dagelijks beleid van de
onderneming wordt bepaald door personen die ter zake niet deskundig
zijn. Een andere grond om geen vvgb te verlenen is dat de financiële
soliditeit van de aanvrager tekortschiet, of dat de naleving van de
prudentiële eisen door de financiële onderneming in gevaar komt. Ook
een redelijk vermoeden dat er sprake kan zijn van het witwassen van geld
of de financiering van terrorisme is reden om de vvgb niet te verlenen.
Het tweede lid van artikel 3:30 verklaart een aantal artikelen uit
paragraaf 2.3 van overeenkomstige toepassing. Dat maakt het mogelijk
dat DNB voorschriften verbindt of beperkingen stelt aan de vvgb (vergelijk
artikel 2:12), dat zij de vvgb kan wijzigen dan wel geheel of gedeeltelijk
kan intrekken op de in artikel 2:14, onderdelen a tot en met e genoemde
gronden, en dat zij haar beslissing inzake de aanvraag, wijziging of
intrekking van een vvgb met redenen dient te omkleden en schriftelijk aan
de betrokken partij bekend dient te maken.
Opgemerkt zij nog dat de betrouwbaarheid van personen die op grond
van een gekwalificeerde deelneming het beleid van de betrokken
financiële onderneming kunnen bepalen of mede bepalen, niet alleen ten
tijde van de verlening van de vvgb buiten twijfel moet staan (zie
artikel 3:30, eerste lid, onderdeel a). Ook nadat de vvgb is verleend dient
hun betrouwbaarheid buiten twijfel te blijven. Met het oog hierop is in
artikel 3:29 de betrouwbaarheid van bedoelde personen als doorlopende
eis geformuleerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

64

Artikel 3:31 (indiening aanvraag van vvgb bij AFM)
Als het gaat om een gekwalificeerde deelneming in een beleggingsinstelling of vermogensbeheerder die nog niet in het bezit is van een
vergunning, doet zich de situatie voor dat de AFM dient te beslissen op de
vergunningaanvraag en DNB op de vvgb-aanvraag. Om praktische reden
voorziet artikel 3:31 in de mogelijkheid dat de vvgb-aanvraag in dat geval
ook bij de AFM kan worden ingediend. De AFM zendt de vvgb-aanvraag
door aan DNB, die op haar beurt de beslissing op de aanvraag aan de
AFM zendt. In de hier bedoelde situatie – samenloop van een vergunningaanvraag en een vvgb-aanvraag – houdt de AFM ingevolge artikel 2:10 de
beslissing omtrent de vergunning aan zolang DNB nog niet op de
vvgb-aanvraag heeft beslist.
Artikel 3:32 (vernietigbaarheid besluiten zonder vvgb)
Artikel 3:32 regelt de gevolgen van de uitoefening van zeggenschap
waarvoor geen verklaring van geen bezwaar is verleend respectievelijk
indien de aan de verklaring van geen bezwaar gestelde beperkingen niet
zijn nageleefd. In dat geval is een mede als gevolg van die zeggenschap
tot stand gekomen besluit vernietigbaar. Het besluit kan op vordering van
DNB worden vernietigd indien het besluit zonder de onrechtmatig
uitgeoefende zeggenschap niet zou zijn genomen of anders zou hebben
geluid. Een uitzondering is van toepassing als de benodigde verklaring
van geen bezwaar alsnog wordt verleend of als de niet in acht genomen
beperkingen worden ingetrokken. Vergelijk ook artikel 3:104, tweede lid,
van de Wft.
Het onderhavige artikel laat onverlet dat DNB ook door middel van het
geven van een aanwijzing kan optreden als artikel 3:28 wordt overtreden.
De aanwijzing kan bijvoorbeeld inhouden dat een in strijd met artikel 3:28
verrichte handeling binnen een bepaalde termijn moet worden teruggedraaid.
§ 3.5 Boekhouding en rapportage
Artikelen 3:33 en 3:34 (boekhouding)
Een financiële onderneming met zetel in de openbare lichamen dient haar
boekhouding in de openbare lichamen aan te houden (artikel 3:33). Het
ligt niet zonder meer voor de hand eenzelfde eis te stellen aan financiële
ondernemingen met zetel in het buitenland die actief zijn in de openbare
lichamen door middel van een bijkantoor. Om praktische redenen zal de
boekhouding doorgaans in het hoofdkantoor, dat wil zeggen in het land
van herkomst, worden gehouden. Wel kan er aanleiding zijn voor te
schrijven dat de buitenlandse onderneming een afzonderlijke
boekhouding voert van de via het bijkantoor verrichte activiteiten. Daarin
voorziet artikel 3:34.
Artikel 3:35 (jaarrekening en jaarverslag)
Een beleggingsinstelling, bemiddelaar in effecten, elektronischgeldinstelling, kredietinstelling, vermogensbemiddelaar of verzekeraar moet
jaarlijks een jaarrekening en een jaarverslag indienen bij de bevoegde, dat
wil zeggen de vergunningverlenende toezichtautoriteit. Een beleggingsinstelling, effectenbemiddelaar of vermogensbeheerder dient dus de
jaarrekening in bij de AFM en een elektronischgeldinstelling, kredietinstelling of verzekeraar dient de jaarrekening in bij DNB. De vergunningverlenende toezichtautoriteit is op grond van artikel 1:21 bevoegd de
jaarrekening ook aan de andere toezichtautoriteit te verstrekken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

65

aangezien de jaarrekening of het jaarverslag veelal ook voor die laatste
relevante informatie bevat. Doordat beide toezichtautoriteiten aldus
inzicht verkrijgen in de jaarstukken is effectief toezicht mogelijk zonder
aanvullende administratieve lasten op te leggen aan de financiële
ondernemingen. De samenwerking tussen de toezichtautoriteiten met
betrekking tot dit onderwerp kan zo nodig in een samenwerkingconvenant
worden geregeld.
Voor de meeste categorieën financiële ondernemingen is het indienen van
de jaarrekening een al bestaande verplichting. De eerder in deze
toelichting genoemde Antilliaanse harmonisatielandsverordening voorzag
in uitbreiding van de reikwijdte tot alle financiële ondernemingen die
onder toezicht staan. In deze wet is echter de keuze gemaakt de
verplichting voor een aantal financiële ondernemingen niet op te nemen.
Zo hoeven assurantiebemiddelaars geen jaarrekening in te dienen. Zoals
al eerder vermeld zullen bijkantoren van kredietinstellingen en verzekeraars worden vrijgesteld van de rapportageverplichtingen ingevolge
paragraaf 3.5. Wel ligt in de rede dat DNB een afschrift krijgt van de
jaarstukken van de betrokken rechtspersoon.
De bij of krachtens de in het derde lid bedoelde algemene maatregel van
bestuur te stellen nadere regels kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben
op de wijze waarop in de jaarrekening van een financiële onderneming
met zetel in het buitenland aandacht wordt besteed aan de activiteiten in
de openbare lichamen.
Artikel 3:36 (staten)
Voor kredietinstellingen en verzekeraars gelden periodieke rapportageverplichtingen. Naast de jaarstukken van artikel 3:35 dienen kredietinstellingen en verzekeraars periodiek staten in bij DNB. De staten bevatten
prudentiële gegevens omtrent de financiële ondernemingen die niet reeds
uit de jaarstukken kunnen worden afgeleid, maar die DNB wel nodig heeft
om het prudentieel toezicht adequaat te kunnen uitoefenen. Naast een
rapportage op solobasis kan van een kredietinstelling met het oog op het
toezicht op geconsolideerde basis tevens een geconsolideerde rapportage
worden verlangd.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld
ten aanzien van de inhoud en de modellen van de staten, en ten aanzien
van de wijze, de frequentie en de termijnen van indiening. Tevens zal
daarin worden bepaald welke staten moeten worden verstrekt en welke
staten op welke wijze openbaar moeten worden gemaakt. Dit zal
geschieden op een wijze die geen extra administratieve lasten met zich
brengt. Bij het vaststellen van de inhoud en de modellen van de staten zal
rekening worden gehouden met de informatie die DNB reeds uit de
jaarstukken kan afleiden, om onnodige overlap te voorkomen. De
frequentie van indiening van de staten zal op een voor een adequaat
prudentieel toezicht noodzakelijk minimum worden bepaald.
Gelet op het belang van de betrouwbaarheid van de staten dienen zij
ingevolge het tweede en derde lid met een aantal waarborgen te zijn
omkleed: een door een externe deskundige af te geven verklaring omtrent
de getrouwheid, een (in het geval van levensverzekeraars) door een
actuaris af te geven verklaring omtrent de berekening van de technische
voorzieningen en de gebruikte actuariële grondslagen, en het waarmerken
van de staten door de externe deskundige respectievelijk actuaris.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

66

Artikel 3:37 (indieningstermijnen)
DNB kan in bijzondere (crisis)situaties in individuele gevallen bepalen dat
bepaalde staten tijdelijk met een hogere frequentie of op een kortere
termijn dan krachtens artikel 3:36 is bepaald aan haar verstrekt moeten
worden. Dergelijke staten zijn vertrouwelijk en worden niet openbaar
gemaakt. Gezien het doel van de bijzondere opgaven dienen de daaraan
te stellen eisen snel aan veranderende marktomstandigheden te kunnen
worden aangepast. Mede daarom bepaalt DNB de frequentie en de
termijnen van de opgaven. Ter waarborging van de betrouwbaarheid van
de gegevens kan worden verlangd dat de bijzondere opgaven vergezeld
gaan van een verklaring van de actuaris of accountant.
Artikel 3:38 (overige rapportage- en meldingsverplichtingen)
Het onderhavige artikel biedt een grondslag voor nadere regels betreffende periodieke verslagen of rapportages. Hiervan kan gebruik gemaakt
om ook van andere ondernemingen dan die, genoemd in de artikelen 3:35
en 3:36, bepaalde verslagen of rapportages te verlangen of, in bijzondere
gevallen, aanvullende verslagen of rapportages te verlangen van een
reeds in de artikelen 3:35 en 3:36 genoemde categorie ondernemingen.
Verder biedt dit artikel een grondslag voor incidentele meldingsplichten,
bijvoorbeeld op het terrein van integriteit.
§ 3.6 Externe deskundige en actuaris
Artikelen 3:39 tot en met 3:42
Paragraaf 3.6 bevat een aantal meldingsplichten voor de externe
deskundige die een onderzoek uitvoert naar de getrouwheid van de
jaarrekening of de staten van een financiële onderneming en de actuaris
die onderzoek doet naar de toereikendheid van de technische voorzieningen en de getrouwheid van het actuarieel verslag van een verzekeraar.
Artikel 3:39 verplicht de externe deskundige om omstandigheden waarvan
hij kennis krijgt bij het onderzoek naar de jaarrekening of bij het verrichten
van een andere wettelijke taak, en die voor DNB van belang kunnen zijn
voor het toezicht op de naleving van deze wet, uit eigen beweging aan
DNB te melden. Het gaat onder andere om elk feit dat kan wijzen op een
overtreding van deze wet of bij deze wet opgelegde verplichtingen of op
een bedreiging voor het voortbestaan van de financiële onderneming. Het
systeem strekt ertoe dat de accountant DNB in kennis stelt van omstandigheden van prudentiële aard en de AFM van omstandigheden van
gedragstypische aard. Van omstandigheden die niet overwegend
prudentieel of gedragstypisch van aard zijn, wordt de vergunningverlenende toezichtautoriteit in kennis gesteld. Ook geldt een meldingsplicht
als de externe deskundige reden ziet om geen verklaring omtrent de
getrouwheid af te geven, dan wel om daarbij een voorbehoud te maken.
Ingevolge artikel 3:40 geldt ook voor de actuaris een meldingsplicht met
betrekking tot omstandigheden die de toereikendheid van de technische
voorzieningen of de financiële positie van de verzekeraar in gevaar
kunnen brengen. Dit geldt niet slechts indien DNB om inlichtingen vraagt.
De actuaris is verplicht om uit eigen beweging inlichtingen te verstrekken.
De melding door zowel de externe deskundige als de actuaris kan ook
schriftelijk plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

67

Artikel 3:41 geeft de toezichtautoriteit de mogelijkheid de externe
deskundige of de actuaris op te roepen een mondelinge toelichting te
geven. De financiële onderneming dient in de gelegenheid te worden
gesteld daarbij aanwezig te zijn.
Artikel 3:42 vrijwaart de externe deskundige of de actuaris die een
melding doet op basis van artikel 3:39 of 3:40 van aansprakelijkheid voor
eventuele schade die uit de melding zou kunnen voortkomen. Wordt de
externe deskundige aangesproken (bijvoorbeeld uit onrechtmatige daad
of op grond van een vermeende toerekenbare tekortkoming in de
nakoming van een verbintenis) dan kan hij zich op dit lid beroepen om
aansprakelijkheid af te wijzen. Dat is slechts anders indien de gedupeerde
aannemelijk kan maken dat de externe deskundige in redelijkheid de
omstandigheid niet had mogen melden of de inlichtingen niet had mogen
verstrekken.
Artikel 3:43 (bezwaar tegen externe deskundige of actuaris)
Als de toezichtautoriteit gegronde redenen heeft voor twijfel of de externe
deskundige of actuaris zijn taak met betrekking tot een financiële
onderneming naar behoren zal kunnen vervullen, heeft zij de mogelijkheid
tegen die externe deskundige of actuaris bezwaar te maken. Deze is dan
niet langer bevoegd de in artikel 3:35 of 3:36 bedoelde verklaringen af te
geven.
§ 3.7 Financiële groepen
Artikelen 3:44 tot en met 3:48
Paragraaf 3.7 ziet in hoofdlijnen op enerzijds het geconsolideerd toezicht
op kredietinstellingen en anderzijds op het aanvullend toezicht op
verzekeraars. Het geconsolideerd en aanvullend toezicht hebben
betrekking op kredietinstellingen onderscheidenlijk verzekeraars met zetel
in de openbare lichamen die als dochtermaatschappij, zustermaatschappij
of moedermaatschappij deel uitmaken van een financiële groep. Het
toezicht beoogt om de financiële positie van een onder toezicht staande
instelling niet alleen individueel, maar ook in samenhang met andere
entiteiten binnen de groep te beoordelen.
Voor een zuivere beoordeling moet DNB een juist beeld kunnen vormen
van de solvabiliteit van de onder toezicht staande kredietinstelling of
verzekeraar binnen de groep. Het zou immers kunnen voorkomen dat de
solvabiliteit van de kredietinstelling of verzekeraar binnen de groep te
gunstig wordt voorgesteld. Voorkomen moet worden dat een vermogenscomponent binnen een groep meerdere malen in aanmerking wordt
genomen bij het berekenen van de solvabiliteit van de gehele groep of
van een individueel groepslid. Om daar goed zicht op te hebben dient
DNB inzicht te hebben in de geconsolideerde jaarrekening en intragroepsovereenkomsten en -posities tussen relevante ondernemingen binnen de
financiële groep.
Artikel 3:44 is van toepassing op een onderneming die aan het hoofd staat
van een bancaire groep, een verzekeringsgroep of een gecombineerde
groep bestaande uit verschillende typen ondernemingen en die haar zetel
heeft in een openbaar lichaam. Deze moedermaatschappij dient een
solide risicobeheer te voeren ten aanzien van de activiteiten in de gehele
groep. Van belang is dat er een goed inzicht is in de structuur van de
groep en in de wijze waarop belangrijke activiteiten zijn georganiseerd en
worden aangestuurd. Eventuele kwetsbare plekken kunnen daardoor
worden geïdentificeerd. Hiertoe dienen binnen de groep adequate

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

68

strategieën, maatregelen en procedures aanwezig te zijn. In dat kader past
tevens dat de groep informatie moet kunnen verschaffen over groepsondernemingen die wezenlijke activiteiten verrichten voor gereglementeerde
entiteiten en daarom bijzondere aandacht van de toezichtautoriteit
verdienen. Het accent van dit artikel ligt dus voornamelijk op het
risicomanagement binnen de groep. Overeenkomstig het tweede lid
kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur daaromtrent
nadere regels worden gesteld.
Artikel 3:45 heeft betrekking op kredietinstellingen die opereren binnen
een groep. Het eerste lidvoorziet in de bevoegdheid voor DNB om
geconsolideerd toezicht op kredietinstellingen, met zetel in een openbaar
lichaam, uit te oefenen. De reikwijdte van het geconsolideerde toezicht
wordt conform het vijfde lid bij algemene maatregel van bestuur nader
uitgewerkt. Uitgangspunt is dat de consolidatie betrekking dient te hebben
op de gehele groep. Nochtans kan het voorkomen dat ingeval de groep
bestaat uit verschillende soorten ondernemingen (bijvoorbeeld verzekeraars en banken), niet alle ondernemingen binnen de groep worden
geconsolideerd. In dat geval betrekt DNB ingevolge het tweede lid in het
geconsolideerd toezicht significante intragroepsovereenkomsten en
-posities tussen de kredietinstelling en de niet geconsolideerde ondernemingen. De intragroepsovereenkomsten en posities dienen van significante betekenis te zijn. De precieze invulling van wat als significant wordt
aangemerkt zal bij algemene maatregel van bestuur worden uitgewerkt.
Het derde lid regelt de berekening van de solvabiliteit op grond van de
geconsolideerde financiële positie van de kredietinstelling. Deze bepaling
ontslaat een kredietinstelling niet van haar verplichting te voldoen aan de
solvabiliteiteis van artikel 3:17. Bij algemene maatregel van bestuur
worden regels gesteld aangaande de berekening van de geconsolideerde
financiële positie.
Het vierde lid voorziet in een rapportageplicht ten aanzien van onder
andere de berekende solvabiliteit en intragroepsovereenkomsten. De
termijnen voor het indienen van de rapportages worden bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur vastgesteld.
Artikel 3:46 regelt het aanvullend toezicht op verzekeraars met zetel in een
openbaar lichaam die deel uitmaken van een groep. In het tweede lid
wordt bepaald dat in het aanvullend toezicht intragroepsovereenkomsten
en -posities tussen de verzekeraar en de ondernemingen genoemd in het
tweede lid worden betrokken. Ook voor verzekeraars in een groep moet
het meervoudig gebruik van vermogenscomponenten worden
voorkomen. Daartoe berekent een verzekeraar in de daarvoor in
aanmerking komende, bij algemene maatregel van bestuur te bepalen
gevallen een aangepaste solvabiliteitsmarge, waarbij hij in aanmerking
neemt de intragroepsovereenkomsten en -posities binnen de groep. Op
grond van het vierde lid dient de verzekeraar periodiek te rapporteren
over onder andere de aangepaste solvabiliteitsmarge en intragroepsovereenkomsten en -posities. Het vijfde lid biedt een grondslag voor de
verdere uitwerking van de overige leden bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur. Deze uitwerking heeft voornamelijk betrekking op
de berekeningen aangaande de aangepaste solvabiliteit, de vorm en
inhoud van de rapportages en de criteria op basis waarvan intragroepstransacties en -posities als significant worden aangemerkt.
Artikel 3:47 beoogt DNB in staat te stellen maatregelen te nemen tegen
een onder toezicht staande kredietinstelling of verzekeraar, indien uit de
bedrijfsvoering, bedoeld in artikel 3:44 en het toezicht, bedoeld in
artikel 3:45, eerste lid, en 3:46, eerste lid, blijkt dat de financiële positie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

69

de desbetreffende onderneming in gevaar kan komen. Dit ziet ook op
situaties waarin blijkt dat de buitenlandse moedermaatschappij in
financieel gevaar verkeert. Een mogelijke maatregel is een hogere
solvabiliteiteis te stellen aan de kredietinstelling of verzekeraar met zetel
in de openbare lichamen.
Op grond van artikel 3:48 kan DNB besluiten om een onderneming niet in
het groepstoezicht te betrekken indien niet aan bepaalde eisen wordt
voldaan zoals adequate informatieverstrekking in het land van de zetel
van een onderneming. Het buiten beschouwing laten van een onderneming is ook relevant indien de onderneming van te verwaarlozen
betekenis is, of het in aanmerking nemen van een dergelijke onderneming
misplaatst is.
Hoofdstuk 4. Bepalingen betreffende specifieke categorieën
financiële ondernemingen
§ 4.1 Beleggingsinstellingen
Artikel 4:1 (beheer van beleggingsfondsen)
Artikel 4:1, eerste lid, schrijft voor dat een beleggingsfonds door een
beheerder wordt beheerd. Het beleggingsfonds bezit geen rechtspersoonlijkheid: het is een vermogen dat ten behoeve van de deelnemers wordt
beheerd en bewaard door derden. Het is zodoende noodzakelijk dat een
persoon het vermogen beheert. Ingevolge het tweede lid dient de
beheerder rechtspersoon te zijn. Dit zorgt voor een duidelijke scheiding
tussen het vermogen van de beheerder en het fonds zelf. Daarnaast bezit
een rechtspersoon in de regel een toezichthoudend orgaan en is de
continuïteit beter gegarandeerd dan bij een natuurlijk persoon. Het
rechtspersonenrecht biedt voorts waarborgen ten aanzien van onder meer
aansprakelijkheid.
Het derde lid bewerkstelligt dat de vereisten uit deze wet die van
toepassing zijn op een beleggingsfonds gericht zijn aan de beheerder van
het betreffende beleggingsfonds (vergelijk artikel 2 van de Wtba BES) nu
zoals hiervoor beschreven het beleggingsfonds niet zelf kan handelen. Dit
geldt ook indien in een bepaling de term «financiële onderneming» of
«financiëledienstverlener» wordt gebruikt. De beheerder van het fonds
dient ervoor te zorgen dat het beleggingsfonds aan de betreffende
verplichtingen voldoet. Dit zal er veelal toe leiden dat de verplichtingen uit
hoofdstuk 3, zoals die inzake de integere en beheerste bedrijfsvoering, van
toepassing zijn op de organisatie van de beheerder zelf. Daarnaast is de
beheerder verantwoordelijk voor de naleving van de vereisten voortvloeiende uit onderhavige paragraaf en de regels inzake de behandeling
van deelnemers ingevolge hoofdstuk 5. Zo dienen eventuele wijzigingen
in de voorwaarden die tussen het beleggingsfonds en de deelnemers
gelden door de beheerder kenbaar te worden gemaakt aan de deelnemers
(artikel 5:6). Een beleggingsmaatschappij is hier zelf verantwoordelijk
voor. Indien de beleggingsmaatschappij een aparte beheerder heeft is
deze mede verantwoordelijk uit hoofde van zijn bestuursfunctie; zie
artikel 4:2.
Artikel 4:2 (beheer van een beleggingsmaatschappij)
Artikel 4:2 regelt het beheer van een beleggingsmaatschappij. Omdat een
beleggingsmaatschappij een rechtspersoon is die zelfstandig rechten en
plichten kan dragen en bovendien een bestuur heeft, is het niet nodig om
een aparte beheerder te vereisen. Mocht een beleggingsmaatschappij hier
niettemin voor kiezen dan dient die beheerder statutair bestuurder te zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

70

van de beleggingsmaatschappij. Hiermee wordt bereikt dat de bestuurdersverantwoordelijkheid die uit het rechtspersonenrecht voortvloeit ook
op de beheerder rust. Net als de beheerder van een beleggingsfonds dient
de beheerder van een beleggingsmaatschappij een rechtspersoon met
volledige rechtsbevoegdheid te zijn.
Artikel 4:3 (vermogensscheiding activa beleggingsfonds)
Artikel 4:3, eerste lid, onderdeel a, bepaalt dat de activa van een beleggingsfonds ten behoeve van de deelnemers worden verkregen door een
van de beheerder onafhankelijke bewaarder. Dit verschilt in zoverre van
de Wtba BES dat de activa niet alleen in bewaring worden gegeven bij de
bewaarder maar dat de bewaarder tevens rechthebbende op het
vermogen is; hij heeft de juridische eigendom van het fonds ten titel van
beheer. De deelnemers in het beleggingsfonds worden economisch
belanghebbende bij het vermogen en het resultaat van het beleggingsfonds. Dit artikel, in samenhang met de artikelen 4:4 en 4:6 van deze wet,
is nodig om te voorkomen dat andere crediteuren van de beheerder die
niets met het beleggingsfonds van doen hebben, dan wel crediteuren van
de afzonderlijke deelnemers zich op het fondsvermogen kunnen verhalen.
De bewaarder moet onafhankelijk zijn van de beheerder, dat wil zeggen
dat er geen personele of financiële banden tussen hen mogen bestaan
waardoor een juiste uitoefening van de bewaarfunctie in gevaar kan
worden gebracht. Nota bene: beleggingsmaatschappijen hebben dikwijls
geen onafhankelijke bewaarder, maar bewaren in dat geval hun activa
zelf. Ingevolge het rechtspersonenrecht wordt reeds scheiding van het
vermogen bewerkstelligd en is voorzien in inspraak door de aandeelhouders (deelnemers).
De beheerder bepaalt binnen de grenzen van het fonds het beleggingsbeleid en beslist over de aan- en verkoop van beleggingen. De bewaarder
heeft als taak de activa te bewaren ten behoeve van de deelnemers en
erop toe te zien dat de beheerder zijn handelingen in overeenstemming
met de reglementen of de statuten van het beleggingsfonds verricht. Het
eerste lid, onderdeel b, van dit artikel schrijft in dat verband voor dat de
beschikkingsbevoegdheid over het vermogen van het fonds aan de
beheerder en de bewaarder gezamenlijk moet toekomen. Op die manier is
gewaarborgd dat de bewaarder of de beheerder niet afzonderlijk ten
nadele van de deelnemers kan handelen, zoals in geval van de verkoop
van activa. Op grond van de thans geldende voorschriften dient de tussen
de beleggingsinstelling en de bewaarder gesloten overeenkomst een
bepaling van dezelfde strekking te bevatten (zie ook artikel 4:4 hierna).
Artikel 4:4 (bewaring van activa)
De beleggingsinstelling dient met de bewaarder een schriftelijke overeenkomst inzake beheer en bewaar aan te gaan, voor zover er een aparte
bewaarder is. Indien het een beleggingsfonds betreft, dan zal de
beheerder deze overeenkomst namens het fonds aangaan. De inhoud van
deze overeenkomst wordt nader ingevuld bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur, en heeft hoofdzakelijk betrekking op (de uitoefening van) de taken en verantwoordelijkheden van de bewaarder, al dan
niet in relatie tot de beheerder. De voorschriften ter uitvoering van
artikel 4 van de Wtba BES, die overeenkomen met de voorschriften van de
CBCS, bevatten een soortgelijke regeling.
Ter bescherming van het vermogen van het fonds dient de bewaarder op
grond van het tweede lid een rechtspersoon te zijn met als enig statutair
doel het bewaren van activa en het administreren van de goederen waar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

71

een beleggingsinstelling in belegt. Het risico dat het fondsvermogen
wordt aangewend voor andersoortige activiteiten wordt op deze manier
geminimaliseerd. Dit is stringenter dan nu vereist wordt op basis van
artikel 6 Wtba BES.
Door middel van het tweede lid wordt voorts een aantal bepalingen inzake
bestuur, inrichting en bedrijfsvoering uit paragraaf 3.2 van toepassing
verklaard op de bewaarder. Dit is voor de openbare lichamen grotendeels
nieuw. Gelet op de rol van de bewaarder, die bij een beleggingsfonds het
juridisch eigendom verkrijgt van het vermogen ten behoeve van de
deelnemers (artikel 4:3), is dit evenwel vanuit de optiek van beleggersbescherming gerechtvaardigd. De AFM zal toetsen of aan deze bepalingen is
voldaan alvorens de beleggingsinstelling waaraan de betreffende
bewaarder is verbonden een vergunning te verlenen. De AFM neemt dit
eveneens in het doorlopend toezicht mee. Ten behoeve van de beoordeling dient de bewaarder zijn jaarrekening en jaarverslag jaarlijks in te
dienen bij de AFM (zie artikel 4:5, vierde lid).
Indien vanwege het beleggingsbeleid het risico bestaat dat het vermogen
van een beleggingsfonds en het eigen vermogen van de bewaarder
ontoereikend zullen zijn ter voldoening van de vorderingen bedoeld in
artikel 4:6, eerste lid, dan mag de desbetreffende bewaarder ingevolge het
derde lid uitsluitend voor dat beleggingsfonds als bewaarder optreden.
Doordat aldus vermenging van twee of meer fondsvermogens voorkomen
wordt, blijven de eventueel financieel nadelige gevolgen beperkt tot de
deelnemers in het desbetreffende beleggingsfonds. Een risico bestaat
bijvoorbeeld als belegd wordt met geleend geld. Het is in eerste instantie
aan de beheerder zelf om het risico te waarderen. De AFM zal dit echter
eveneens toetsen bij de beoordeling van de vergunningaanvraag.
Artikel 4:5 (minimumvermogen)
In artikel 4:5 wordt verplicht gesteld dat de beheerder en de bewaarder
van een beleggingsfonds en de bewaarder van een beleggingsmaatschappij doorlopend over een minimumbedrag aan eigen vermogen
dienen te beschikken. Dit is ingevolge artikel 2:11 een vergunningeis voor
de beleggingsinstelling: deze dient erop toe te zien dat de beheerder of
bewaarder met wie zij een relatie aangaat, aan de op beheerders en
bewaarders van toepassing zijnde eisen voldoet. De beheerder en
bewaarder worden in het wetsvoorstel niet als financiële onderneming
aangemerkt en zijn zelf niet vergunningplichtig. Om die reden is de
onderhavige bepaling ook in paragraaf 4.1 opgenomen en niet in
artikel 3:16, dat een minimumvermogenseis bevat voor bepaalde
financiële ondernemingen, waaronder de beleggingsmaatschappij. Een
beleggingsmaatschappij dient zodoende al zelf over een minimumbedrag
aan eigen vermogen te beschikken. Het is niet nodig om, voor het geval
de beleggingsmaatschappij een aparte beheerder heeft, in aanvulling
daarop ook van die beheerder financiële waarborgen te eisen.
Het vereiste van een minimum eigen vermogen voor zowel de beheerder
van een beleggingsfonds als de bewaarder (en voor de beleggingsmaatschappij op grond van artikel 3:16) dient als financiële waarborg voor de
deelnemers. Een soortgelijke verplichting geldt reeds op grond van de
uitvoeringsvoorschriften behorende bij artikel 2 Wtba BES, waarin
invulling wordt gegeven aan de vergunningeis inzake financiële
waarborgen. Het minimum eigen vermogen dient als dekking voor
financiële risico’s, die bijvoorbeeld het gevolg kunnen zijn van onzorgvuldig beheer door de beheerder of van aansprakelijkheid van de
bewaarder voor schade ten gevolge van brand, fraude, en dergelijke.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

72

Het artikel betreft een doorlopende verplichting. Mocht de beheerder of
bewaarder hier niet meer aan voldoen dan wel dit voorzien, dan geeft hij
hiervan onverwijld kennis aan de Nederlandsche Bank.
Ingevolge het vierde lid zijn de beheerder van een beleggingsfonds en de
aan een beleggingsinstelling verbonden bewaarder gehouden jaarlijks bij
de toezichtautoriteit (in casu de AFM) een jaarrekening en een jaarverslag
over het afgelopen boekjaar in te dienen. Dit stelt de AFM in staat toe te
zien op de gang van zaken bij de bedoelde ondernemingen en op de
naleving van de toepasselijke voorschriften.
Artikelen 4:6 en 4:7 (vorderingen op vermogen beleggingsfonds)
De Wtba BES schrijft voor dat de activa van een beleggingsfonds moeten
worden afgescheiden van het vermogen van de beheerder, van het
vermogen van de bewaarder alsmede van het vermogen van elke
natuurlijke of rechtspersoon. Deze vermogensscheiding is van belang
voor de bescherming van de beleggers ingeval van faillissement van een
van de hiervoor genoemde personen. In het Europese deel van Nederland
bleek er echter veel onduidelijkheid te bestaan over de wijze waarop aan
deze eis tot vermogensscheiding kon worden voldaan. De vereisten zijn
zodoende aangepast. Dit wetsvoorstel neemt de bestaande Nederlandse
regeling inzake vermogensscheiding over.
Artikel 4:6 bevat een rangregeling ten aanzien van het vermogen van
beleggingsfondsen. Deze rangregeling houdt in dat het vermogen van een
beleggingsfonds uitsluitend dient tot voldoening van vorderingen die
voortvloeien uit schulden die rechtstreeks verband houden met de
werkzaamheden uitgeoefend ten behoeve van dat fonds en met vorderingen die voortvloeien uit de rechten van deelneming. In afwijking van
het eerste lid zijn op grond van het tweede lid alleen andere vorderingen
op het fondsvermogen verhaalbaar indien vaststaat dat eerdergenoemde
vorderingen kunnen worden voldaan en dat in de toekomst dergelijke
vorderingen niet meer zullen ontstaan. Voorts bepaalt het vierde lid dat
indien het fondsvermogen niet toereikend is voor deze vorderingen, het
vermogen van de bewaarder kan worden aangesproken. Het eigen
vermogen zal doorgaans toereikend zijn voor de voldoening van de
vorderingen die voortvloeien uit het beheer en de bewaring van een fonds
en uit de rechten van deelneming. Dit kan slechts anders zijn indien een
restschuld kan ontstaan doordat het beleggingsfonds belegt met geleend
geld of belegt in derivaten anders dan ter afdekking van beleggingsrisico’s. In die gevallen kan het zijn dat de bewaarder in problemen raakt of
zelfs in surseance geraakt of failleert. Zie in dat verband eveneens
artikel 4:4, derde lid.
Sommige beleggingsinstellingen fungeren als zogenoemde paraplufondsen, dat wil zeggen dat zij verscheidene subfondsen omvatten en
zodoende meerdere soorten rechten van deelneming aanbieden. Om te
voorkomen dat in deze situatie onduidelijkheid ontstaat over de
toepassing van artikel 4:6, bepaalt artikel 4:7 dat subfondsen in dat kader
worden gelijkgesteld met zelfstandige beleggingsfondsen. Hiermee wordt
bewerkstelligd dat de subfondsen volledig onder het toezicht van de AFM
vallen en voorts dat de vermogens van de verschillende subfondsen niet
gemengd worden.
Artikelen 4:8 en 4:9 (belangen deelnemers)
Het (ook aan de Wtba BES ten grondslag liggende) uitgangspunt dat een
beleggingsinstelling, beheerder of bewaarder in het belang van de
deelnemers in de beleggingsinstelling handelt is in artikel 4:8, eerste lid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

73

geëxpliciteerd. De beleggingsinstelling, beheerder en bewaarder staan ten
dienste van het collectieve belang van de deelnemers en dienen zodoende
louter dat belang te behartigen. Dit impliceert onder meer dat zij geen
handelingen verrichten die het belang van de deelnemers schaden (of
nalaten die dat belang zouden dienen) dan wel niet van zodanig nut zijn
voor de deelnemers dat zij de bijbehorende kosten waard zijn. De
voorwaarden voor de vergoeding van de beheerder of de bestuurder van
de beleggingsmaatschappij, waaronder een eventuele prestatieafhankelijke vergoeding, dienen hier op ingericht te zijn, opdat ze onder meer
geen strijd met het beleggingsbeleid of overmatige transacties in de hand
werken.
Dit laatste, het zogenoemde verbod op «churning», is vastgelegd in
artikel 4:9. «Best execution» dient voorts leidend zijn bij de keuze tussen
verschillende (effecten)makelaars of commissionairs en de beslissing wie
welke transactie uitvoert. De beheerder dient daarnaast geen onevenredig
hoge kosten voor posten die in het prospectus als variabele of niet
gekwantificeerde kostensoorten zijn vermeld, voor rekening van de
deelnemers te laten komen. Hieronder worden mede verstaan kosten van
prestaties waarvan redelijkerwijs niet kan worden aangenomen dat deze
tegen concurrerende voorwaarden zijn geleverd.
Artikel 4:8 bepaalt tevens dat deelnemers in een beleggingsinstelling
onder vergelijkbare omstandigheden op vergelijkbare wijze moeten
worden behandeld door de beleggingsinstelling, beheerder of bewaarder.
Voor deelnemers in een beleggingsvennootschap geldt dit reeds op grond
van het vennootschapsrecht. Deze bepaling breidt dit uit tot iedere
beleggingsinstelling.
Artikel 4:10 (prospectus)
Op grond van artikel 4 Wtba BES en de daarop gebaseerde uitvoeringsvoorschriften dient een beleggingsinstelling een prospectus over het
aanbod van de beleggingsinstelling beschikbaar te hebben. Deze
verplichting is, met een technische aanpassing, overgenomen in het
onderhavige artikel. De verwijzing naar artikel 5:4 van deze wet – kort
gezegd de verplichting om precontractuele informatie te verstrekken –
impliceert dat het prospectus dusdanige informatie moet bevatten dat de
beleggers zich een adequaat oordeel kunnen vormen over de aangeboden
rechten van deelneming. De beleggingsinstelling dient overigens
eveneens aan de bepalingen uit paragraaf 5.1 te voldoen voor zover op
haar van toepassing. Het prospectusvereiste is echter in tegenstelling tot
de informatieverplichting uit artikel 5:4 een voorwaarde om een
vergunning te kunnen krijgen.
Bij of krachtens algemene regels van bestuur kan nader worden bepaald
welke gegevens het prospectus ten minste moet bevatten. Zodra daar
aanleiding toe bestaat dient de beleggingsinstelling de gegevens te
actualiseren. De actualisering kan bijvoorbeeld plaatsvinden door middel
van een inlegvel bij het bestaande prospectus. Het ligt in de rede om het
prospectus minimaal eens per jaar te beoordelen op accuraatheid.
Het prospectus dient de belegger van informatie te voorzien over de
beleggingsinstelling en de door haar aangeboden rechten van
deelneming. De belegger kan op basis van die informatie beoordelen in
hoeverre dit product bij zijn profiel past en of hij de deelnemingsrechten
al dan niet wil kopen. Het is zodoende van belang dat het prospectus tijdig
en kosteloos beschikbaar is voor het publiek. Het is in beginsel aan de
beleggingsinstelling zelf om te beoordelen op welke wijze het prospectus
verkrijgbaar wordt gesteld. Ingeval de beleggingsinstelling of haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

74

beheerder een website heeft, dan dient het in ieder geval op de website
geplaatst te worden. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
kunnen nadere regels worden gesteld over de wijze van verkrijgbaarstelling van het prospectus.
Artikel 4:11 (intrinsieke waarde rechten van deelneming)
Telkens wanneer een beleggingsinstelling deelnemingsrechten aanbiedt,
in- of verkoopt of de waarde terugbetaalt, dient de beleggingsinstelling de
intrinsieke waarde te bepalen. Deze verplichting rust ingeval het een
beleggingsfonds betreft op de beheerder. Met deze verplichting wordt
voorkomen dat beleggers op basis van verouderde financiële informatie
deelnemingsrechten (ver)kopen. De bepaling impliceert overigens niet dat
alle activa bij iedere aanbieding, in- of verkoop of terugbetaling moeten
worden gewaardeerd. Dit is slechts het geval indien belegd wordt in
effecten die op een effectenbeurs worden verhandeld. De zogenoemde
incourante beleggingen dienen op grond van het tweede lid ten minste
eenmaal per boekjaar door een onafhankelijke deskundige te worden
gewaardeerd. Hierbij kan worden volstaan met een erkende of bewezen
methode op grond waarvan bijvoorbeeld in het geval van vastgoedfondsen een gedeelte van de portefeuille gewaardeerd wordt, welk
gedeelte vervolgens wordt geëxtrapoleerd.
De huidige BES-regeling vereist dat een open-end beleggingsinstelling,
zijnde een beleggingsinstelling die op verzoek van de deelnemers
deelnemingsrechten uitgeeft, inkoopt of daarop terugbetaalt, de intrinsieke waarde ten minste zo vaak berekent als de in- en verkoop van de
deelnemingsrechten is toegelaten, doch in ieder geval maandelijks. Het
onderhavige voorstel wijkt daarvan af en sluit aan bij de EuropeesNederlandse regeling, omdat een maandelijkse waardering niet nodig is
en wel tot administratieve lasten leidt in het geval dat inkoop, verkoop of
terugbetaling niet ten minste maandelijks mogelijk is.
Zonder een goede beschikbaarstelling van de informatie, bedoeld in het
eerste lid, schiet deze bepaling haar doel voorbij. Beleggers dienen
hiertoe op de hoogte te zijn op welke wijze ze deze informatie kunnen
verkrijgen. De informatie wordt in ieder geval op de website van de
beleggingsinstelling geplaatst indien zij hierover beschikt, onder
vermelding van het tijdstip waarop de waardering plaatsvond. Ingeval de
beleggingsinstelling niet over een website beschikt, draagt zij er zorg voor
dat de informatie op een andere daartoe geschikte wijze beschikbaar
wordt gesteld. Hetzelfde geldt als de website geen geijkt middel blijkt om
deelnemers te informeren.
Artikel 4:12 (opschorting inkoop rechten van deelneming)
Artikel 4:12 bepaalt dat een beleggingsinstelling de AFM onverwijld op de
hoogte stelt indien zij de inkoop van rechten van deelneming of de
terugbetaling op zodanige rechten opschort. Het gaat dan om open-end
beleggingsinstellingen. Omdat de deelnemers moeten kunnen in- en
uitstappen, moet sprake zijn van bijzondere omstandigheden die in
beginsel buiten de invloed van de beleggingsinstelling of de beheerder
liggen.
Het prospectus dient informatie te bevatten over de gevallen waarin
opschorting is toegestaan. Dit is thans geregeld in de uitvoeringsvoorschriften op basis van de Wtba BES. Het voornemen is om deze
verplichting in lagere regelgeving over te nemen ingevolge artikel 4:10,
derde lid. Deze gevallen van toegestane opschorting mogen evenwel het
karakter van een open-end instelling niet wegnemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

75

Artikel 4:13 (voorkomen van naamsverwarring)
Op grond van artikel 4:13 kan de AFM optreden tegen een beleggingsinstelling die een naam draagt die tot verwarring kan leiden of misleidend
is. Dit ter bescherming van het publiek tegen misleiding omtrent de aard
van het product, het type instelling waarmee men te maken heeft dan wel
eventuele verbondenheid met andere instellingen. De suggestie dat het
een bancair dan wel verzekeringsproduct betreft, dient bijvoorbeeld
vermeden te worden.
Artikel 4:14 (ontbinding en vereffening)
Artikel 4:14 is ten dele overgenomen uit artikel 12 van de Wtba BES en ziet
op de ontbinding van een beleggingsmaatschappij en een beleggingsfonds. Ingeval de vergunning van een beleggingsmaatschappij is
ingetrokken dient de AFM het Gerecht te verzoeken om deze beleggingsmaatschappij te ontbinden (eerste lid). De ontbinding van een beleggingsmaatschappij valt onder de bepalingen van het BW BES met betrekking
tot de ontbinding van een rechtspersoon. Het tweede lid bevat een
analoge regeling voor beleggingsfondsen, die geen rechtspersoon zijn en
bijgevolg niet onder boek 2 van het BW BES vallen. De AFM heeft
krachtens artikel 1:27 van dit wetsvoorstel net als in de huidige regeling
(artikel 12, derde lid, van de Wtba BES) de mogelijkheid om ontheffing te
verlenen van het bepaalde in het tweede lid.
§ 4.2 Effectenbeurzen
Artikelen 4:15 en 4:16
Ingevolge artikel 2:3, eerste lid, onderdeel d, is het verboden een
effectenbeurs te houden zonder daartoe van de AFM vergunning te
hebben verkregen. De houder van een effectenbeurs dient daartoe aan
een aantal eisen te voldoen, waaronder: de betrouwbaarheid van de
beleidsbepalers en medebeleidsbepalers van de houder dient buiten
twijfel te staan (artikel 3:4), zij dienen deskundig te zijn in verband met het
houden van een effectenbeurs (artikel 3:5), de houder dient een adequaat
beleid te voeren gericht op een integere en beheerste bedrijfsuitoefening
(artikelen 3:8 en 3:9) en de houder dient over voldoende financiële
middelen te beschikken (artikel 3:22). Daarnaast is van belang dat de
houder van een effectenbeurs, zowel op het moment van de vergunningaanvraag als nadat de vergunning is verkregen, zorg draagt voor het
goede functioneren van de beurs zodat beleggers en uitgevende
instellingen daar vertrouwen in kunnen hebben. Daartoe bevat
paragraaf 4.2 enkele specifieke bepalingen, waarin een goede regulering
door de beurzen zelf voorop staat. Het is immers ook in hun belang dat de
handel ordelijk verloopt en dat hun reputatie bij beleggers ongeschonden
blijft. Bovendien wordt de toegevoegde waarde van een beurs als centrale
marktplaats voor een belangrijk deel ontleend aan de standaardisatie van
handelsusances, waarop de reglementen onder meer betrekking hebben.
Artikel 4:15 komt overeen metartikel 2, derde lid, van de Wte BES. Het
formuleert een algemene verantwoordelijkheid voor de houder van een
effectenbeurs om ervoor te zorgen dat de effectenbeurs adequaat
functioneert en de positie van de beleggers goed is geregeld. Artikel 4:16
geeft daaraan een nadere invulling. Voor het goede functioneren van een
effectenbeurs zijn duidelijke en effectieve regels nodig om alle aspecten
van het beursbedrijf in goede banen te leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

76

De regels dienen in elk geval betrekking te hebben op de organisatie van
de handel, waarbij onder andere te denken valt aan handelstijden, de
wijze waarop orders worden ingelegd en uitgevoerd en de wijze waarop
koersen tot stand komen en bekend worden gemaakt (artikel 4:16, eerste
lid, onderdeel a). Ook de toelating van effecten tot de handel en de
toegang van effectenhandelaren tot de handel dienen goed geregeld te
zijn, zodat duidelijk is aan welke voorschriften uitgevende instellingen en
effectenhandelaren zich moeten houden (onderdelen b en c).
Aparte vermelding verdienen de informatieverplichtingen van uitgevende
instellingen (onderdeel d). Deze omvatten zowel de informatieverstrekking
bij uitgifte van de effecten als de periodieke informatie die nadien
verstrekt dient te worden, bijvoorbeeld in de vorm van jaarrekeningen en
eventuele halfjaarberichten. Ook dienen uitgevende instellingen koersgevoelige informatie onverwijld openbaar te maken. De beursregels dienen
er derhalve in te voorzien dat effecten alleen tot de handel worden
toegelaten als een prospectus algemeen verkrijgbaar is, en dat uitgevende
instellingen tevens voldoen aan de overige genoemde informatieverplichtingen. Het prospectus dient ingevolge artikel 5:19 door de AFM te zijn
goedgekeurd en dus te voldoen aan de bij of krachtens artikel 5:21
gestelde eisen. De beursregels behoeven derhalve geen inhoudelijke
eisen ten aanzien van het prospectus te bevatten, anders dan eventueel
wenselijk geachte aanvullende voorschriften.
Niet minder belangrijk is een goede controle op de naleving van de
beursregels en de handhaving ervan (onderdeel e). Ten slotte schrijft dit
artikel voor dat een doelmatige en tijdige afwikkeling van via de beurs
uitgevoerde transacties gewaarborgd moet zijn (onderdeel f). De aan de
beursregels te stellen eisen kunnen nader worden ingevuld bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur (derde lid).
De door de effectenbeurs gehanteerde regels en procedures worden door
de AFM getoetst in het kader van de vergunningaanvraag. Het tweede lid
van artikel 4:16 bepaalt dat voorgenomen wijzigingen in de regels en
procedures van de effectenbeurs aan de AFM moeten worden gemeld. De
AFM heeft vervolgens een termijn van vier weken om eventueel tegen een
wijziging bezwaar te maken. Als de AFM geen gebruik maakt van die
mogelijkheid of geen bezwaar heeft kan de wijziging na het verstrijken van
de genoemde termijn ten uitvoer worden gebracht.
§ 4.3 Kredietinstellingen, elektronischgeldinstellingen en geldtransactiekantoren
Artikel 4:17 (deelname aan depositogarantiestelsel)
Het eerste lidverplicht kredietinstellingen met een door DNB verleende
vergunning om deel te nemen aan het depositogarantiestelsel, bedoeld in
artikel 8:26. Door de deelname aan het depositogarantiestelsel is het
vermogen van crediteuren tot een vastgesteld maximum beschermd,
indien de kredietinstelling failliet zou gaan.
Ingevolge artikel 8:26, eerste lid, dienen de kosten van het DGS te worden
gedragen door de deelnemende kredietinstellingen. Naar verwachting zal
het DGS worden gefinancierd uit ex ante door de deelnemende kredietinstellingen te betalen bijdragen, af te dragen aan een daartoe op te richten
stichting tot beheer van het DGS-fonds, maar in beginsel zijn ook andere
financieringsvormen denkbaar.De hoogte van het door de deelnemende
kredietinstellingen verschuldigde bijdragen, alsmede de termijn
waarbinnen de bijdragen moeten worden voldaan, worden door DNB
bepaald (zie het tweede lid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

77

Voor depositohouders en potentiële depositohouders is het van belang
dat zij kunnen nagaan of een vordering onder de dekking van het DGS
valt. Het derde lid voorziet daarom in een actieve en passieve informatieplicht van de deelnemende kredietinstellingen jegens hun depositohouders. Zij mogen de informatie over het depositogarantiestelsel
evenwel niet voor reclamedoeleinden gebruiken, anders dan door te
vermelden dat het stelsel op hen van toepassing is (vierde en vijfde lid).
Laatstgenoemde bepalingen beogen te voorkomen dat een kredietinstelling zich op dit vlak probeert te onderscheiden van andere kredietinstellingen, hetgeen gemakkelijk tot verwarring, in plaats van meer
duidelijkheid, kan leiden over de toepasselijkheid van het stelsel.
Artikel 4:18 (geschiktheid voor betalingsverkeer in openbare
lichamen)
Dit artikel is ontleend aan artikel 26a van de Wtk BES. Dat artikel beoogde
zeker te stellen dat kredietinstellingen bij de invoering van de US dollar
als de officiële munteenheid van de openbare lichamen – naast de in de
Wet geldstelsel BES neergelegde verplichting om alle bij hen aangehouden (girale) tegoeden in Nederlands-Antilliaanse guldens om te zetten
in dollartegoeden – ook hun financiële producten aan de nieuwe valuta
zouden aanpassen. Betaal- en spaarrekeningen, met inbegrip van
daarmee samenhangende faciliteiten zoals pinpassen of internetfaciliteiten, moeten geschikt zijn voor deelname aan het binnenlandse
betalingsverkeer in de openbare lichamen, dat thans in dollars plaatsvindt. Ook nu de dollar eenmaal is ingevoerd dienen kredietinstellingen
hiervoor zorg te (blijven) dragen (eerste lid).
De verplichting van het eerste lid geldt uiteraard niet voor rekeningen die
bestemd zijn voor deelname aan het betalingsverkeer met het buitenland
(tweede lid). Bij twijfel of een rekening wel of niet voor deelname aan het
betalingsverkeer met het buitenland bestemd is, is de bedoeling van de
rekeninghouder doorslaggevend.
Artikel 4:19 (informatie over betaler bij geldovermakingen)
Artikel 4:19 komt overeen met artikel 42b van de Wtk BES en strekt tot
implementatie van Speciale Aanbeveling VII van de FATF betreffende de
bij geldovermakingen te voegen informatie over de betaler. Deze
aanbeveling heeft tot doel te voorkomen dat terroristen en andere
criminelen onbelemmerd gelden kunnen overmaken, en om de bevoegde
autoriteiten en opsporingsinstanties in staat te stellen geldovermakingen
te screenen. Ook maakt de bij te voegen informatie het voor financiële
ondernemingen die betalingen ontvangen gemakkelijker te beoordelen of
sprake is van een ongebruikelijke transactie die gemeld moet worden.
De aard en de gevoeligheid van de materie vraagt om nadere regels over
de inhoud van de bij te voegen informatie over de betaler en de in dit
kader te volgen procedures. Deze worden bij ministeriële regeling
vastgesteld. Thans zijn deze regels gegeven in de Regeling integriteit
financiële markten BES. In het Europese deel van Nederland is dit
geregeld via een Europese Verordening.1
Artikel 4:20 (uitgifte en omwisseling elektronisch geld)
1

Verordening (EG) Nr. 1781/2006 van het
Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 15 november 2006
betreffende bij geldovermakingen te voegen
informatie over de betaler (PbEU L 345).

Op grond van het eerste lid is de uitgifte van elektronisch geld door
kredietinstellingen en elektronischgeldinstellingen slechts toegestaan tot
ten hoogste een waarde die gelijk is aan de waarde van de voor de uitgifte
ontvangen gelden. De gedachte hierachter is om geldschepping door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

78

uitgifte van elektronisch geld tegen te gaan. Tevens wordt hiermee
voorkomen dat elektronischgeldinstellingen krediet aanbieden.
De omwisselplicht van het tweede lid houdt in dat de uitgever van het
elektronische geld een elektronisch aangehouden tegoed op verzoek van
de houder dient om te wisselen in een ander betaalmiddel. Deze terugbetalingsverplichting geeft houders van elektronisch geld de zekerheid dat
zij op elk moment recht hebben op terugbetaling. Dit bevordert het
vertrouwen in elektronisch geld als betaalmiddel. Om diezelfde reden is
het belangrijk dat bij omwisseling alleen de daarvoor noodzakelijke kosten
in rekening worden gebracht. Op grond van het derde lid kunnen daarover
nadere regels worden gesteld, evenals over de geldigheidstermijn van
elektronisch geld, de termijn waarbinnen omwisseling dient plaats te
vinden en de voorlichting over deze zaken.
Artikel 4:21 (geconsolideerd toezicht op kredietinstellingen)
Als een kredietinstelling een dochtermaatschappij is van een andere
kredietinstelling is het van belang dat naast het prudentieel toezicht op de
dochtermaatschappij sprake is van adequaat geconsolideerd toezicht op
de moedermaatschappij. Op die manier wordt voorkomen dat de
financiële positie van de kredietinstelling in de openbare lichamen ín
gevaar komt doordat vermogensbestanddelen meer dan één keer in
aanmerking worden genomen bij het bepalen van de solvabiliteit van
groepsmaatschappijen of van de groep als geheel (zogeheten multiple
gearing). Ook kan door middel van geconsolideerd toezicht rekening
worden gehouden met de mogelijke risico’s van intragroepstransacties en
-relaties.
Artikel 4:21 heeft betrekking op de situatie waarin de moeder-kredietinstelling haar zetel in het buitenland heeft. Omdat deze niet zelf onder
toezicht van DNB staat, richt de norm van dit artikel zich tot de dochterkredietinstelling met zetel in de openbare lichamen. Als deze niet (meer)
aan die norm voldoet kan DNB weigeren een vergunning te verlenen of
een verleende vergunning intrekken.
Artikel 4:22 (verbod op correspondentbankrelatie met shellbank)
Artikel 4:22 komt overeen met artikel 42a van de Wtk BES en geeft
uitvoering aan Aanbeveling 18 van de FATF. Op grond van dit artikel is het
kredietinstellingen verboden een correspondentbankrelatie aan te gaan
met een zogenoemde shellbank. Evenmin mogen zij correspondentbankrelaties aangaan met een kredietinstelling waarvan bekend is dat deze een
shellbank toestaat van haar rekeningen gebruik te maken. Het kenmerk
van shellbanken is dat zij geen fysieke aanwezigheid hebben in het land
waarin zij zijn opgericht. Daardoor vormen zij uit een oogpunt van het
tegengaan van witwassen en de financiering van terrorisme een verhoogd
risico. Aanbeveling 18 van de FATF beoogt aan deze praktijken een einde
te maken.
Artikelen 4:23 en 4:24 (vvgb-plichtige handelingen kredietinstellingen)
Artikel 4:23, eerste lid, schrijft voor dat een kredietinstelling voorafgaande
toestemming van DNB, in de vorm van een verklaring van geen bezwaar
(hierna: vvgb), dient te hebben voor de in dat lid opgesomde handelingen.
Dit artikel komt overeen met artikel 23, eerste lid, van de Wtk BES. In alle
gevallen gaat het om handelingen waarvan in de toezichtpraktijk is
gebleken dat er significante bedrijfseconomische risico’s voor de
betrokken kredietinstelling aan verbonden kunnen zijn. De voorafgaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

79

toets door DNB heeft dan ook tot doel te beoordelen of de risico’s
aanvaardbaar en voldoende beheersbaar zijn.
Het tweede lid regelt de indiening van een aanvraag voor een verklaring
van geen bezwaar en de daarbij te overleggen gegevens. De artikelen 2:7
tot en met 2:9 zijn van overeenkomstige toepassing, als gevolg waarvan
DNB in bepaalde gevallen kan beslissen een aanvraag niet in behandeling
te nemen, DNB binnen dertien weken op de aanvraag dient te beslissen
en de beslistermijn in bepaalde situaties wordt opgeschort. Op grond van
het derde lid kunnen bij algemene maatregel van bestuur nadere regels
worden gesteld stellen aangaande de handelingen in het eerste lid van dit
artikel. In het bijzonder kan gedacht worden aan het vaststellen van een
kwantitatieve ondergrens, gekoppeld aan de omvang van het eigen
vermogen, opdat een vvgb alleen vereist is als het financiële belang van
de handeling dat rechtvaardigt. Aldus kan bijvoorbeeld nader worden
gedefinieerd wanneer sprake is van een significante deelneming in een
andere onderneming als bedoeld in onderdeel b.
Artikel 4:24 vermeldt de weigeringgronden voor het niet verlenen van een
vvgb op grond van artikel 4:23. Een vvgb wordt niet verleend indien de
handeling gevaar oplevert of kan opleveren voor de solvabiliteit van de
kredietinstelling of voor een gezonde en prudente bedrijfsuitoefening. Een
andere weigeringgrond kan zijn dat de handeling zou leiden tot een
ongewenste ontwikkeling van de financiële sector in de openbare
lichamen. Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn als de handeling leidt tot
het ontstaan van een financiële groep die qua structuur en activiteiten een
te groot potentieel risico vormt voor de stabiliteit van de financiële sector.
Bij de beoordeling kunnen de volgende factoren een rol spelen: de
absolute omvang van de betrokken financiële ondernemingen, de aard
van de activiteiten, het belang daarvan voor het functioneren van de
financiële markten, de aanwezigheid van noodscenario’s en de omvang
van exposures op de interbancaire markt en in het betalingsverkeer.
§ 4.4 Verzekeraars
Artikel 4:25 (combinatie van leven en schade)
Ingevolge het eerste lid is het verboden het levensverzekeringsbedrijf en
het schadeverzekeringsbedrijf in één rechtspersoon gecombineerd uit te
oefenen. Deze regel bestond ook in de voormalige Nederlandse Antillen
en geldt al van oudsher in het Europese deel van Nederland en de rest
van de Europese Unie. Een verzekeraar die in het buitenland wel
gerechtigd is beide activiteiten te combineren mag op grond van het
tweede lid in de openbare lichamen alleen als schadeverzekeraar
werkzaam zijn.
Achtergrond van dit zogenoemde compositieverbod is dat de vermenging
van ongelijksoortige risico’s in verband met de gecombineerde uitoefening van het bedrijf van levensverzekeraar en het bedrijf van schadeverzekeraar de bescherming van de onderscheiden polishouders in gevaar
zou kunnen brengen. Als een levensverzekeraar tevens het schadeverzekeringsbedrijf zou uitoefenen, kunnen de daaraan verbonden risico’s, die
niet gerelateerd zijn aan het levensverzekeringsbedrijf, de financiële
positie van de levensverzekeraar, en daarmee tevens de aanspraken van
verzekeringnemers en begunstigden van de afgesloten overeenkomsten
van levensverzekering in gevaar brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

80

Artikelen 4:26 tot en met 4:28 (verzekeringsbranches)
Binnen het schadeverzekeringsbedrijf worden de in artikel 4:26, eerste lid,
genoemde branches onderscheiden, overeenkomstig artikel 3, eerste lid,
van de Wtv BES. De vergunning van een schadeverzekeraar vermeldt voor
welke branches de vergunning geldig is (tweede lid). Hij mag geen risico’s
verzekeren die behoren tot een branche waarvoor geen vergunning is
verleend, tenzij het gaat om zogenaamde bijkomende risico’s (artikel 4:28).
Dit zijn risico’s die betrekking hebben op hetzelfde verzekerde object of
belang en die samenhangen met het verzekerde hoofdrisico. In welke
gevallen sprake is van bijkomende risico’s die wel of juist niet met andere
branches mogen worden gecombineerd, wordt bepaald bij algemene
maatregel van bestuur (artikel 4:26, derde lid).
Het onderscheid in branches heeft te maken met het feit dat werkzaamheden in de ene branche voor de verzekeraar risicovoller zijn dan de
werkzaamheden in een andere branche. De financiële waarborgen
waarover de verzekeraar dient te beschikken moeten afgestemd zijn op de
aard en de risico’s van zijn werkzaamheden. De desbetreffende eisen
verschillen dan ook al naar gelang de branches waarvoor de verzekeraar
een vergunning heeft. Met de branche-indeling wordt tevens voorkomen
dat verzekeringnemers benadeeld zouden kunnen worden doordat de
verzekeraar minder en meer risicovolle activiteiten combineert. De
overwegingen zijn in die zin vergelijkbaar met die welke ten grondslag
liggen aan artikel 4:25.
De in artikel 4:26, eerste lid, genoemde branches komen overeen met die
ingevolge de Wtv BES. Genoemde wet onderscheidt geen branches
binnen het levensverzekeringsbedrijf. Vooralsnog wordt deze lijn in het
onderhavige wetsvoorstel gehandhaafd, mede gelet op het feit dat het in
de openbare lichamen uitgeoefende levensverzekeringsbedrijf relatief
homogeen van aard is, waardoor de hiervoor genoemde argumenten
voor een indeling in branches minder van toepassing zijn. Op grond van
artikel 4:27kan evenwel bij algemene maatregel van bestuur worden
bepaald dat ook het levensverzekeringsbedrijf wordt ingedeeld in
branches, of dat de indeling in branches binnen het schadeverzekeringsbedrijf wordt verfijnd.
Artikel 4:29 (verbod op nevenbedrijf)
Artikel 4:29 regelt het zogeheten verbod op nevenbedrijf. Een verzekeraar
dient zich te beperken tot de uitoefening van het verzekeringsbedrijf in de
branches waarvoor vergunning is verleend en mag geen ander bedrijf
uitoefenen. Een uitzondering is van toepassing op levensverzekeraars, die
tevens het natura-uitvaartverzekeringsbedrijf mogen uitoefenen zonder
dat daarvoor een aparte vergunning vereist is.
Het verbod op nevenbedrijf beoogt te voorkomen dat polishouders
financieel nadeel zouden ondervinden van het feit dat de verzekeraar
andere activiteiten verricht die vreemd zijn aan het verzekeringsbedrijf en
tengevolge daarvan financiële risico’s loopt. Uiteraard geldt het verbod
niet voor activiteiten die onderdeel zijn van de uitoefening van het
verzekeringsbedrijf, zoals het aanbieden van hypotheken. De verzekeraar
zal ontvangen premies immers moeten kunnen beleggen om op een later
moment aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Ook is het de
verzekeraar toegestaan handelsactiviteiten te verrichten die voortvloeien
uit het verzekeringsbedrijf zolang de belangen van de verzekerden niet
geschaad worden en er geen noemenswaardige prudentiële risico’s zijn
die de soliditeit van de verzekeraar kunnen schaden. Daartoe behoort
bijvoorbeeld het bemiddelen in verzekeringen of bancaire producten,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

81

zodat de verzekeraar een totaalpakket aan financiële producten kan
leveren.
Artikel 4:30 (verbod op verzekeren van molest)
Artikel 4:30, dat identiek is aan artikel 3:38 van de Wft, bepaalt dat
verzekeraars geen verzekeringen mogen afsluiten die dekking bieden
tegen schade samenhangend met gewapend conflict of de andere in dit
artikel genoemde vormen van molest. Met deze bepaling wordt
voorkomen dat de verzekeraar te grote risico’s zou lopen die een gevaar
zouden vormen voor zijn solvabiliteit. Tevens moet worden voorkomen
dat, als het risico zich verwezenlijkt, de schadeverzekeraar niet in staat is
tot volledige uitkering, hoewel de polis hem daartoe wel verplicht.
Verzekeren is deels gebaseerd op de gedachte dat velen premie betalen
opdat er voldoende middelen zijn om aan de enkeling die wordt getroffen
door schade, een uitkering te doen. Indien zich een geval voordoet waarin
velen worden getroffen door schade, en zouden deze velen dat risico
hebben verzekerd, dan werkt het systeem niet meer.
Artikel 4:31 (krediet, borgtocht en rechtsbijstand)
Artikel 4:31 komt overeen met artikel 10, derde lid, van de Wtv BES en
bepaalt dat op polissen van kredietverzekeringen, borgtochtverzekeringen
en rechtsbijstandverzekeringen geen andere risico’s mogen worden
verzekerd dan die van schaden als gevolg van, onderscheidenlijk, krediet,
borgtocht en rechtsbijstand. Vermenging van verschillende soorten
risico’s op één polis zou er gemakkelijk toe kunnen leiden dat het voor de
verzekeringnemer niet meer duidelijk is welke dekking de polis precies
biedt. Ook zou, om dezelfde reden, in geval van schade dispuut kunnen
ontstaan over de vraag in hoeverre deze onder de polis gedekt is. Het
vereiste om de in dit artikel genoemde risico’s te verzekeren op aparte
polissen draagt zodoende bij aan de transparantie en duidelijkheid.
Artikel 4:32 (aansprakelijkheid motorrijtuigen)
Artikel 4:32 komt overeen met artikel 13 van de Wtv BES. Doel ervan is
zeker te stellen dat een verzekeraar die actief is in de branche motorrijtuigverzekering voldoet aan de eisen die in de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen BES (Wam BES) worden gesteld aan de verzekeringsvoorwaarden voor dit type verzekeringen. Dit houdt bijvoorbeeld in
dat de verzekering de wettelijke aansprakelijkheid moet dekken van de
bezitter, houder en bestuurder van het verzekerde voertuig en in elk geval
de schade moet omvatten die wordt toegebracht door in de openbare
lichamen voorgevallen feiten. Door deze verplichting, die reeds voortvloeit uit de Wam BES, in de onderhavige wet op te nemen, kan DNB de
naleving ervan handhaven met gebruikmaking van de haar ingevolge
deze wet ter beschikking staande middelen. Zij kan onder andere een
boete opleggen als een verzekeraar die werkzaam is in de branche
motorrijtuigverzekering de voorschriften van de Wam BES niet naleeft en
in het uiterste geval de vergunning intrekken.
Artikel 4:33 (nadere regels voor specifieke branches of verzekeringen)
Artikel 4:33 biedt een grondslag voor het bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur stellen van nadere regels voor specifieke verzekeringsbranches. Zo kent de Wft, ter uitvoering van Europese richtlijnen,
verschillende regels voor onder andere rechtsbijstandverzekeringen. Op
dit moment valt nog niet te overzien of en in hoeverre er ook in het kader
van deze wet behoefte bestaat aan nadere regels voor die (sub)branche of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

82

voor andere branches. Vandaar dat in het wetsvoorstel is volstaan met
een delegatiebepaling die het mogelijk maakt wenselijk geachte regels bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur in te voeren.
Artikel 4:34 (munteenheid in verzekeringsovereenkomsten)
Artikel 4:34 bepaalt dat in de openbare lichamen aangeboden verzekeringen in beginsel in dollars dienen te luiden, tenzij het verzekerde risico
buiten de openbare lichamen is gelegen. Partijen kunnen anders
besluiten, maar dat dient uitdrukkelijk tussen de verzekeraar en de
verzekeringnemer te worden overeengekomen. Het is daarvoor niet
voldoende dat de verzekeraar de keuze voor een andere valuta in zijn
algemene voorwaarden vastlegt.
Achtergrond van deze bepaling is dat verzekeringen in de openbare
lichamen in de praktijk altijd of vrijwel altijd worden aangeboden door
verzekeraars die in het buitenland – doorgaans in Curaçao of Sint
Maarten – zijn gevestigd. Voor hen kan het aantrekkelijk zijn als de
verzekeringen in de eigen valuta (lees: Nederlands-Caribische gulden)
luiden, omdat deze dan administratief en boekhoudkundig eenvoudiger te
verwerken zijn. Het uitsluitend of met voorrang aanbieden van verzekeringen in een voor de openbare lichamen vreemde valuta zou evenwel
niet in het belang zijn van de inwoners van de eilanden, die in staat
behoren te zijn verzekeringen af te sluiten in dollars zodat zij premies
betalen en uitkeringen ontvangen in hun eigen valuta. De in dit
artikel neergelegde verplichting beoogt dit te bewerkstelligen.
Artikelen 4:35 tot en met 4:39 (portefeuilleoverdracht)
De artikelen 4:35 tot en met 4:39 hebben betrekking op portefeuilleoverdracht, dat wil zeggen het overdragen van verzekeringsovereenkomsten
door de ene verzekeraar aan de andere. Deze artikelen zijn ontleend aan
de hoofdstukken IV en V van de Wtv BES.
Artikel 4:35, eerste lid, bevat het beginsel dat portefeuilleoverdracht,
behoudens de uitzondering van het vierde lid, in het geval van levensverzekeringen of natura-uitvaartverzekeringen alleen is toegestaan nadat
DNB daarvoor toestemming heeft verleend. Bij het beoordelen van een
daartoe ingediend verzoek betrekt DNB zowel de belangen van de
polishouders van de overdragende verzekeraar, als de belangen van de
polishouders van de verkrijgende verzekeraar. Het voldoen aan de
solvabiliteiteisen op moment van overdracht, de toekomstverwachtingen,
en mogelijke wijzigingen van het risicoprofiel als gevolg van de combinatie van beide portefeuilles komen eveneens aan de orde. Dit zou
bijvoorbeeld kunnen resulteren in de eis het herverzekeringsprogramma
van de verkrijgende verzekeraar te wijzigen.
Artikel 4:35, eerste lid, heeft alleen betrekking op overeenkomsten van
levensverzekering of natura-uitvaartverzekering; voor de overdracht van
overeenkomsten van schadeverzekering is in beginsel geen toestemming
van DNB vereist. De reden voor dit onderscheid is dat bij levensverzekeringen en natura-uitvaartverzekeringen de polishouder in het algemeen
een langdurige relatie aangaat met de verzekeraar. De portefeuilleoverdracht is om die reden met meer waarborgen omgeven. Overeenkomsten
van schadeverzekering kunnen zelfs zonder medewerking of instemming
van de polishouders of gerechtigden tot uitkering worden overgedragen,
zij het dat daarvoor dan wel de toestemming van DNB benodigd is (zie
artikel 4:35, tweede lid). De belangen van betrokkenen worden op andere
wijze beschermd (zie artikel 4:37, derde lid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

83

Ingevolge artikel 4:36 dient een voorgenomen overdracht van overeenkomsten van levensverzekering of natura-uitvaartverzekering aan de
polishouders te worden bekendgemaakt, zodat zij zich daartegen kunnen
verzetten als zij menen dat de overdracht hun belangen schaadt
(artikel 4:36, eerste lid). Als een vierde of meer van hen bezwaar heeft
tegen de overdracht verleent DNB geen toestemming om het voornemen
uit te voeren (artikel 4:36, tweede lid). Doet die situatie zich niet voor, en
heeft DNB geen bedenkingen, dan kan de overdracht in zijn geheel ten
uitvoer worden gebracht, ook ten aanzien van polishouders die eventueel
wel bezwaar hebben gemaakt (artikel 4:36, derde en vierde lid). Ingevolge
artikel 4:37 dient de verzekeraar van de overdracht mededeling te doen op
door DNB te bepalen wijze, nadat DNB vooraf met de inhoud van de
mededeling heeft ingestemd. De overdracht wordt vervolgens van kracht
met ingang van de tweede dag na de dag waarop de mededeling is
gedaan.
Artikel 4:37, derde lid,bepaalt dat de houders van een polis van schadeverzekering tot drie maanden na de overdracht hun verzekering kunnen
opzeggen met ingang van de dag na het verstrijken van die termijn. Voor
zover van toepassing hebben zij recht op restitutie van een evenredig deel
van de vooruitbetaalde premie.
Artikel 4:38 biedt de mogelijkheid bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur nadere regels te stellen met betrekking tot portefeuilleoverdrachten. Deze regels kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de te
volgen procedures, de rechten van polishouders of de gevolgen van een
fusie waarbij de rechten en verplichtingen uit verzekeringsovereenkomsten overgaan op een andere rechtspersoon.
Artikel 4:39verbiedt de overboeking van verzekeringsovereenkomsten van
een vestiging van de verzekeraar in de openbare lichamen naar een
andere, buitenlandse vestiging van diezelfde verzekeraar. Dit voorkomt
dat verzekeringnemers die een overeenkomst hebben gesloten bij een
lokale verzekeraar, ineens te maken zouden krijgen met een buitenlandse
wederpartij. In bijzondere gevallen kan de AFM op grond van artikel 1:27
ontheffing verlenen van dit verbod. Daartoe kan bijvoorbeeld aanleiding
zijn als de portefeuille wordt overgedragen aan een vestiging van de
verzekeraar in Curaçao of Sint Maarten.
§ 4.5 Bemiddeling
Artikelen 4:40 en 4:41 (zorgplicht)
Dit artikel geeft in navolging van de Wft de partijen in de distributieketen
een rol bij het weren van malafide partijen van de markt. Ingevolge het
eerste lid dienen aanbieders, alvorens voor de eerste maal producten via
een bepaalde bemiddelaar aan te bieden, te verifiëren of die bemiddelaar
op grond van deze wet bevoegd is om te bemiddelen in het desbetreffende financiële product. Het register van de AFM biedt inzicht in de
bemiddelaars die in de openbare lichamen actief mogen zijn, zodat het
voor de aanbieder afdoende is om het register te raadplegen. Dit is reeds
voorgeschreven op basis van artikel 14 van de Wabb BES, maar dan
alleen voor verzekeraars. Er is geen reden om deze verplichting niet uit te
breiden tot andere aanbieders van financiële producten.
Ook naderhand dient de aanbieder alert te blijven op de bevoegdheid van
de bemiddelaar om te bemiddelen in het door hem aangeboden product.
Gelet op de omvang van de markt is de verwachting dat een aanbieder
relatief snel zal vernemen als een bemiddelaar niet langer zijn beroep of
bedrijf mag uitoefenen in de openbare lichamen. De aanbieder kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

84

eveneens gaan twijfelen door bijvoorbeeld een artikel in een krant of
vakblad dan wel geruchten in de branche. Het register kan voorts
periodiek worden geraadpleegd. Ingeval de bemiddelaar zijn beroep of
bedrijf niet langer mag uitoefenen in de openbare lichamen, mag de
aanbieder zijn producten ook niet meer door tussenkomst van die
bemiddelaar aanbieden (tweede lid). Andersom dient de bemiddelaar niet
langer te bemiddelen voor een aanbieder aan wie het niet meer is
toegestaan om financiële producten aan te bieden in de openbare
lichamen (derde lid). Bemiddelaars kunnen hiervoor eveneens het register
raadplegen.
Artikel 4:41 regelt op soortgelijke wijze als artikel 4:40 de verhouding
tussen een bemiddelaar en een eventueel voor hem werkende onderbemiddelaar. De bemiddelaar dient zich ervan te vergewissen dat de
onderbemiddelaar bevoegd is als zodanig op te treden (eerste lid).
Aangezien een onderbemiddelaar, zoals toegelicht bij artikel 1:1, ook zelf
kwalificeert als bemiddelaar en dus over een vergunning dient te
beschikken, dient zijn bevoegdheid te blijken uit een inschrijving in het
register. Ingevolge het tweede lid mag een bemiddelaar niet langer
gebruik maken van de diensten van een onderbemiddelaar als hij weet of
behoort te weten dat deze niet meer bevoegd is te bemiddelen,
Artikelen 4:42 en 4:43 (assurantieportefeuille)
Het in de artikelen 4:42 en 4:43 bepaalde geldt thans reeds op basis van
artikel 16 van de Wabb BES. Deze artikelen regelen de rechtspositie van de
assurantiebemiddelaar ten opzichte van de verzekeraar. Deze regels
komen eveneens de consument ten goede, omdat zij de bemiddelaar in
staat stellen een ongebonden opstelling jegens de verzekeraar in te
nemen.
In beginsel behoort een verzekering die door tussenkomst van een
bemiddelaar tot stand is gekomen tot de portefeuille van die assurantiebemiddelaar. Onder portefeuille wordt verstaan het geheel van relaties en,
meer concreet, de bestaande verzekeringen van de assurantiebemiddelaar. Alleen indien de bemiddelaar er zelf mee instemt en in bij
algemene maatregel van bestuur te bepalen gevallen mag de verzekeraar
de verzekering overboeken naar de portefeuille van een andere assurantiebemiddelaar of in eigen beheer nemen. Daarnaast is de verzekeraar
gehouden om de verzekering over te boeken naar een andere bemiddelaar indien de bemiddelaar of de verzekeringnemer hier om verzoekt,
tenzij hij gegronde bezwaren heeft tegen die andere bemiddelaar. Het
moet dan gaan om bezwaren die gericht zijn tegen de persoon en niet
tegen de overdracht als zodanig. Daarvan zou bijvoorbeeld sprake kunnen
zijn als in het verleden reeds is gebleken dat deze bemiddelaar het beheer
van de verzekering of de premie-incasso ernstig heeft verwaarloosd. In
hoeverre de bezwaren van een verzekeraar terecht zijn zal afhangen van
de individuele omstandigheden van het geval.
De Wabb BES bepaalt dat een assurantiebemiddelaar aanspraak heeft op
provisie jegens de verzekeraar over de tot zijn portefeuille behorende
verzekeringen. In het tweede lid van artikel 4:42 is de mogelijkheid
opgenomen om bij algemene maatregel van bestuur hetzelfde te bepalen.
Gelet op de voortschrijdende inzichten in het Europese deel van
Nederland inzake de beloning van bemiddelaars is het onzeker of het
bestaande stelsel van provisiebeloning van assurantiebemiddelaars
gehandhaafd blijft. Het heeft zodoende de voorkeur om concrete
beloningsnormen op lager niveau te regelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

85

Artikelen 4:44 en 4:45 (premie-incasso)
De artikelen 4:44 en 4:45 zijn ontleend aan artikel 17 van de Wabb BES. De
premie-incasso is een middel voor de assurantiebemiddelaar om het
contact met zijn cliënten te onderhouden. Daarom is de assurantiebemiddelaar ingevolge artikel 4:44, eerste lid, bevoegd om de premies voor de
verzekeraar te incasseren. Mede gelet op de bijbehorende administratie
kan een assurantiebemiddelaar met de verzekeraar eveneens overeenkomen dat deze zelf voor incasso zorg draagt.
Artikel 4:44, tweede lid, bewerkstelligt dat de verzekeringnemer tegenover
de verzekeraar aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan als hij de
premie aan de assurantiebemiddelaar heeft betaald. Indien de assurantiebemiddelaar in gebreke is de door hem ontvangen premie aan de
verzekeraar af te dragen, heeft dit derhalve geen gevolgen voor de
verzekeringnemer. De verzekering kan niet op die grond worden geschorst
of opgezegd door de verzekeraar.
De verzekeraar heeft er groot belang bij dat de hem verschuldigde
premies op de juiste wijze worden geïnd en afgedragen. In artikel 4:45 zijn
daarom situaties genoemd waarin de verzekeraar het incasso der premies
door een bemiddelaar kan of moet beëindigen. De verzekeraar neemt in
dat geval het incasso der premies zelf over en kan voorts premieincassokosten in rekening brengen. De mogelijkheid om de aanspraak van
de assurantiebemiddelaar op provisie af te kopen is niet overgenomen uit
de Wabb BES omdat de beloningstructuur van de bemiddelaar bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur geregeld kan worden.
Artikel 4:46 (gevolmachtigde en ondergevolmachtigde agent)
Het eerste lid bewerkstelligt dat ook de aanbieder en gevolmachtigde
agent elkanders bevoegdheid om respectievelijk financiële producten aan
te bieden en op te treden als gevolmachtigde agent dienen te verifiëren en
geen relatie aangaan dan wel de relatie beëindigen als die bevoegdheid
niet (meer) blijkt te bestaan. Hetzelfde geldt voor de relatie tussen een
gevolmachtigde agent en diens ondergevolmachtigde agent. Zie hiervoor
verder de toelichting op artikel 4:40 en 4:41.
Ingevolge het tweede lid zijn de artikelen 4:40 tot en met 4:45 eveneens
van toepassing op de gevolmachtigde agent ingeval een bemiddelaar
voor hem bemiddelt. De gevolmachtigde agent wordt dan gelijkgesteld
met een verzekeraar.
Artikel 4:47 (volmacht)
Boek 3, Titel 3, van het BW BES bevat algemene bepalingen inzake de
volmacht. Artikel 4:47 vormt daarop een aanvulling voor de volmacht van
een (onder)gevolmachtigde agent in verzekeringen.
Het eerste lid bepaalt dat de volmacht of ondervolmacht schriftelijk
verleend moet zijn. Dit schept duidelijkheid voor alle betrokken partijen en
is ook wenselijk uit toezichtoogpunt. De bevoegde toezichtautoriteit (AFM)
verleent geen vergunning aan een gevolmachtigde agent op basis van
een mondeling verleende volmacht.
Een volmacht kan door de volmachtverlenende verzekeraar worden
beperkt (tweede lid). Een ondervolmacht kan eveneens worden beperkt,
zowel door de betrokken verzekeraar als door de gevolmachtigde agent
(derde lid). Ingevolge het vierde lid kunnen genoemde beperkingen niet
aan de verzekeringnemer of een andere derde worden tegengeworpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

86

Deze mag erop vertrouwen dat de (onder)gevolmachtigde agent een
toereikende volmacht heeft en zich aan eventuele aan die volmacht
gestelde beperkingen houdt. Doet deze dat niet, dan zijn de gevolgen voor
de (onder)gevolmachtigde agent zelf. Een ondergevolmachtigde agent
kan zich jegens de verzekeraar echter niet op het vierde lid beroepen. Hij
dient zich er zelf van te vergewissen dat de aan hem verleende ondervolmacht niet in strijd is met de door de verzekeraar aan de volmacht
gestelde beperkingen.
Artikel 4:48 (nadere regels)
Artikel 4:48 biedt de mogelijkheid om bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur nadere regels te stellen ten aanzien van de rechten en
plichten van bemiddelaars of gevolmachtigde agenten. Deze bepaling
hoeft niet uitsluitend assurantiebemiddelaars te betreffen, maar kan ook
betrekking hebben op bijvoorbeeld bemiddelaars in krediet.
Hoofdstuk 5. Marktgedrag en effectenverkeer
§ 5.1 Algemene bepalingen betreffende marktgedrag
Artikel 5:1 (begrip financiëledienstverlener)
Paragraaf 5.1 is relevant voor financiële ondernemingen die hun financiële
product of dienst aanbieden aan de consument of cliënt. Hieronder vallen
niet: een elektronischgeldinstelling, geldtransactiekantoor, houder van een
effectenbeurs of een trustkantoor. Daarnaast valt het aanbieden van
effecten niet onder deze paragraaf. Zoals toegelicht in paragraaf 4 van het
algemene deel van deze memorie, wordt dit in paragraaf 5.4 gereguleerd.
Vermogensbeheer, bemiddelen in en adviseren over effecten zijn
daarentegen financiële diensten die – net als bemiddelen in en adviseren
over financiële producten – weer wel onder de reikwijdte van
paragraaf 5.1 vallen. Voor de financiële ondernemingen die onder de
reikwijdte van paragraaf 5.1 vallen, wordt in die paragraaf het verzamelbegrip «financiëledienstverlener» gebruikt.
Artikel 5:2 (zorgvuldige behandeling consumenten en cliënten)
In artikel 5:2 wordt het uitgangspunt van de zorgvuldige behandeling van
de consument of cliënt door de financiëledienstverlener geformuleerd. De
zorgplicht vloeit reeds voort uit het burgerlijk recht, maar hier wordt
benadrukt dat eenzelfde verplichting geldt ingevolge het publiekrecht. Het
gaat dan zowel om handelen als nalaten door of namens de financiëledienstverlener. De zorgplicht wordt in de navolgende artikelen verder
ingevuld en betreft meer concrete uitwerkingen van de op een financiëledienstverlener rustende zorgplicht jegens zijn (potentiële) klanten. Van
onzorgvuldig handelen is niet alleen sprake als de financiëledienstverlener
een van de artikelen van paragraaf 5.1 overtreedt. Er zijn ook andere
situaties denkbaar die als zodanig moeten worden aangemerkt. Of er
sprake is van onzorgvuldig handelen, zal per geval beoordeeld moeten
worden.
Een algemeen geformuleerde zorgvuldigheidsnorm is zeker in de
openbare lichamen wenselijk. De normen zoals geformuleerd in de
paragrafen 5.1 tot en met 5.3 zijn afgeleiden van het (Europees-)Nederlandse en Europese systeem en zodoende mogelijk niet altijd toereikend
voor de openbare lichamen. Hoewel deze wet zoveel mogelijk tegemoet
komt aan de situatie in de openbare lichamen is het mogelijk dat mede
door het toezicht onzorgvuldige en/of onwenselijke gedragingen aan het
licht komen die niet zijn voorzien in de navolgende artikelen. Zo is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

87

verondersteld dat er nauwelijks of geen beleggingsdiensten worden
verleend. Deze paragrafen bevatten in tegenstelling tot de Wft dan ook
slechts in beperkte mate normen hiervoor. Niettemin wordt ook van
degene die een dergelijke dienst verleent een zorgvuldige behandeling
van de cliënt verwacht. Het frequent aan- en verkopen van effecten met
het oogmerk om additionele vergoedingen van de desbetreffende cliënt te
ontvangen, zal hier bijvoorbeeld al snel mee in strijd komen.
Hoewel de toezichtautoriteit met een beroep op dit artikel aanwijzingen
kan geven aan onder toezicht staande instellingen, kan het in verband met
rechtszekerheid wenselijk zijn dat gewenst gedrag van financiëledienstverleners zoveel mogelijk uitgeschreven wordt. Daarom is in artikel 5:12 een
delegatiebepaling opgenomen om de norm uit dit artikel alsook de andere
artikelen verder te kunnen invullen of aanvullen.
Artikel 5:3 (informatieverstrekking door financiëledienstverlener)
Dit artikel bevat regels ten aanzien van iedere uiting door of namens de
financiëledienstverlener inzake een financieel product, een financiële
dienst of effecten ten behoeve van een consument of cliënt. Niet relevant
hierbij is of de desbetreffende uiting door de wetgever wordt vereist (de
zogenoemde verplichte informatie). Ook de wijze waarop de informatie
wordt verstrekt door of namens de financiëledienstverlener doet niet ter
zake; het artikel is van toepassing op ieder soort medium, zoals het
internet, de radio, de televisie, brochures, billboards, dagbladen, en
mondeling te verstrekken informatie. Interne stukken die niet bedoeld zijn
voor de consument of cliënt vallen daarentegen niet onder dit artikel.
Informatie dient feitelijk juist, duidelijk en niet misleidend te zijn. Feitelijk
juist spreekt voor zich. Hierbij geldt dat informatie evenmin met elkaar in
tegenspraak mag zijn; de opgave van de kosten van een krediet in een
kredietreclame mag bijvoorbeeld niet strijdig zijn met de gegevens die
voorafgaand aan het sluiten van een dergelijke kredietovereenkomst
worden verstrekt. De informatie dient voorts duidelijk en begrijpelijk
geformuleerd en gestructureerd te zijn, waarbij in alle gevallen geldt dat
de consument of cliënt niet opzettelijk op het verkeerde been mag worden
gezet. Het noemen van relevante informatie, zoals risico’s of kosten, op
een amper zichtbare wijze voor de consument doet bijvoorbeeld afbreuk
aan de duidelijkheid. Hier zal al snel sprake van zijn ingeval dergelijke
informatie in een zeer klein lettertype of in een voetnoot wordt vermeld.
Ook een grote hoeveelheid aan informatie kan ten koste gaan van de
duidelijkheid als daarmee voor de consument of cliënt het zicht op de
essentie verloren gaat.
Daarnaast kan het taalgebruik te ingewikkeld zijn. De vraag hierbij is
wellicht wat voor consument of cliënt de financiëledienstverlener als
ijkpunt mag nemen. Indien de informatie gericht is tot een specifieke
doelgroep, dan kan de structuur en formulering van de informatie
afgestemd worden op die doelgroep. Jargon waarvan verondersteld mag
worden dat de doelgroep ermee bekend is, kan dan gebruikt worden. In
andere gevallen moet het inzicht en het taalniveau van de gemiddelde
consument of cliënt als uitgangspunt genomen worden. Specifiek ten
aanzien van de taal dient de financiëledienstverlener rekening te houden
met de meertaligheid in de openbare lichamen. Dit heeft bijvoorbeeld tot
gevolg dat de schriftelijke kennis van een taal veelal op een ander niveau
ligt dan de orale beheersing. Op de kenmerken van een gemiddelde
consument en cliënt wordt in de toelichting op artikel 5:4 nader ingegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

88

Per geval zal moeten worden beoordeeld of de beschikbaar gestelde
informatie al dan niet misleidend is. Misleiding kan bijvoorbeeld ontstaan
door het verstrekken van selectieve of onvolledige informatie met als
gevolg dat de consument of cliënt een verkeerd beeld krijgt van bijvoorbeeld de aard of risico’s van het product. Het gaat dan om de gegevens
die van invloed zijn op de keuze van een consument of cliënt voor een
product, dienst of financiëledienstverlener. Misleiding kan derhalve
samenhangen met de navolgende artikelen over verplichte informatie en
de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur uitgewerkte
bepalingen inzake transparantie. Daarnaast dient het commerciële
oogmerk van het product of de dienst duidelijk te zijn. Doen voorkomen
alsof de informatie afkomstig is van een onafhankelijk instituut of
overheidsinstantie in plaats van de financiëledienstverlener is hiermee in
strijd.
Ingevolge artikel 5:12 kan dit artikel bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur nader uitgewerkt worden, generiek of voor bepaalde
producten of diensten.
Artikelen 5:4 en 5:5 (precontractuele informatie)
Gelet op de mogelijke (financiële) impact en het belang van financiële
producten voor de consument is het wenselijk dat de consument of cliënt
een gedegen keuze maakt voor een financieel product. (Hetgeen met
betrekking tot artikel 5:4 wordt gezegd over financiële producten geldt
evenzeer voor effecten.) Hiervoor is bepaalde informatie vereist die enkel
de aanbieder bezit. Artikel 5:4 verplicht de financiëledienstverlener om de
consument of cliënt tijdig voordat een eventuele overeenkomst tot stand
komt te voorzien van die informatie die nodig is om het desbetreffende
product adequaat te kunnen beoordelen (eerste en tweede lid). Indien de
consument een bemiddelaar inschakelt, dan verstrekt laatstgenoemde
deze informatie (vierde lid). Het is vervolgens aan de consument om te
bepalen of het product geschikt is voor hem gelet op zijn wensen en
financiële omstandigheden. Deze eigen verantwoordelijkheid is uiteraard
beperkter als de consument een financiële dienstverlener verzoekt om
hem te adviseren over een geschikt financieel product. Zie hiervoor
uitgebreider artikel 5:7. Daarnaast dient de financiëledienstverlener voor
zover van toepassing informatie te verstrekken over de financiële dienst
(eerste lid), en ingeval het een adviseur of bemiddelaar betreft eveneens
over diens eventuele zakelijke relatie met de aanbieder(s) (artikel 5:5).
Om te kunnen komen tot een adequate beoordeling van het financieel
product zijn gegevens over de kenmerken van het desbetreffende
financiële product van belang en voor zover relevant eveneens over de
aanbieder van het product. Voor een aantal producten wordt in een
algemene maatregel van bestuur nader bepaald welke gegevens dit
betreft, waaronder kredieten en verzekeringen nu deze producten het
meest afgenomen worden in de openbare lichamen. Voor andere
producten, zoals de betaal- of spaarrekening, is dit ter beoordeling van de
financiële dienstverlener zelf. Het tweede lid van artikel 5:4 noemt
evenwel twee belangrijke kenmerken, te weten de kosten en eventuele
risico’s van het product. Het noemen van de totale kosten is niet
voldoende; de verschillende componenten (afsluitkosten, periodieke
kosten, transactiekosten etc.) dienen afzonderlijk vermeld te worden.
Ingeval het financieel product een vermogensopbouwcomponent heeft,
dan dient vooraf helder te zijn wat de invloed van de (periodieke) kosten is
op de inleg of premie en het uiteindelijk opgebouwde vermogen of de
uitkering indien het een verzekering betreft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

89

Het tweede lid van artikel 5:4 bevat geen limitatieve opsomming. Zo moet
uiteraard de aard van het product omschreven worden voor zover dit niet
volgt uit de risico-omschrijving, evenals de wijze van opzegging en de te
verwachten rendementen. De informatie moet toereikend zijn om een
gedegen afweging te kunnen maken. De informatie die nodig is zal voorts
mede afhangen van de complexiteit van het product. Naarmate het
product complexer en/of risicovoller wordt, kan van de consument of
cliënt minder kennis en inzicht worden verwacht. Een gemiddelde
consument of cliënt zal in de regel bijvoorbeeld minder informatie nodig
hebben over een betalingsrekening dan over een beleggingsverzekering.
De kosten en mogelijke rendementen van een product met vermogensopbouw of een beleggingscomponent zijn verder ook vaak ingewikkeld en
zullen daarom meer toelichting behoeven.
De financiëledienstverlener mag de kennis en het inzicht van een
gemiddelde consument of cliënt als uitgangspunt nemen, tenzij het
betreffende product voor een andere doelgroep is bestemd. Zeker bij
complexere producten mag worden verlangd dat de financiëledienstverlener aangeeft voor welk type consument of cliënt het product geschikt is.
Het is voorts aan de consument of cliënt zelf om te bepalen of hij onder de
genoemde categorie valt. Van de gemiddelde consument of cliënt mag
verder verwacht worden dat hij zich verdiept in de aangereikte informatie,
de eventuele waarschuwingen ter harte neemt, en vervolgens bepaalt of
het betreffende product geschikt is voor hem. Er bestaat geen automatische adviesplicht voor de financiëledienstverlener. De financiëledienstverlener moet de consument of cliënt wel attenderen op het feit dat geen
sprake is van advisering (zie uitgebreider de toelichting bij artikel 5:7). De
financiëledienstverlener is in beginsel niet verantwoordelijk voor
consumenten of cliënten die een product aanschaffen waarvan zij,
ondanks adequate informatievoorziening, de implicaties niet doorzien.
Overigens is juist voor dergelijke consumenten het inschakelen van een
adviseur of bemiddelaar mogelijk een goede manier om geschikte
financiële producten aan te schaffen. In dat geval is de verantwoordelijkheid van de consument of cliënt beperkter.
Het eerste lid van artikel 5:4 heeft geen betrekking op het aanbieden van
effecten. Wel dient in dat geval op grond van artikel 5:19 een prospectus
beschikbaar te zijn. Beleggingsinstellingen dienen voorts zowel op basis
van dit artikel als artikel 4:8 (potentiële) cliënten te voorzien van informatie
tijdig voordat deze al dan niet overgaan tot de aankoop van rechten van
deelneming. Zie meer hierover in de toelichting bij artikel 4:8. Bemiddelaars in effecten en adviseurs ter zake van effecten vallen daarentegen wel
onder artikel 5:4, eerste lid.
De informatie moet tijdig voorafgaand aan de totstandkoming van de
overeenkomst dan wel aanvang van de werkzaamheden ten hoeve van de
consument of cliënt aan deze verstrekt zijn, zodat de desbetreffende
consument of cliënt tijd heeft om te bepalen in hoeverre het product of de
dienst aan zijn wensen en (financiële) mogelijkheden voldoet. De
informatie gelijktijdig aanbieden met de totstandkoming van de overeenkomst voldoet hier niet aan. In het derde lid van artikel 5:4 wordt de
mogelijkheid geopend om hier bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur van af te wijken. In de toekomst zou hiervan wellicht gebruik
gemaakt kunnen worden voor de overeenkomst op afstand. Vooralsnog is
de internetpenetratie evenwel laag en ook telefonische verkoop is niet
gangbaar. Ook in die situaties zal de overeenkomst pas tot stand behoren
te komen nadat de consument de vereiste precontractuele informatie
heeft ontvangen. De indruk is dat er ook nu al enige tijd overheen gaat
alvorens overeenkomsten in financiële producten worden afgesloten. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

90

beoordeling van een kredietaanvraag neemt bijvoorbeeld doorgaans een
aantal dagen in beslag.
De informatie over een financieel product wordt in beginsel door de
aanbieder van dat product verstrekt. Omdat een bemiddelaar echter het
contact met de consument of cliënt onderhoudt en voorafgaand aan de
bemiddeling toch al de nodige informatie over het product zal
verstrekken, wordt middels het vierde lid van artikel 5:4 de zorgplicht voor
het verstrekken van precontractuele informatie ingeval van bemiddeling
bij de bemiddelaar neergelegd. In de praktijk zal de aanbieder de
bemiddelaar dan wel dienen te voorzien van de informatie, maar dit is
reeds noodzakelijk opdat de bemiddelaar zijn opdracht goed kan
uitvoeren. Overigens kan de bemiddelaar uiteraard desgewenst met de
aanbieder afspreken dat de aanbieder bepaalde informatie verstrekt.
Hoewel een soortgelijke redenering opgaat voor de adviseur (een advies
behoeft de nodige onderbouwing, zie artikel 5:7, tweede lid), geldt deze
zorgplicht niet voor de adviseur, omdat hij geen rol heeft in de uiteindelijke totstandkoming van de overeenkomst. De aanbieder heeft bovendien
in dit geval wel een contactmoment met de consument of cliënt.
Daarnaast is niet gezegd dat een advies een financieel product bij slechts
één aanbieder bevat. Meerdere aanbieders kunnen geschikt worden
geacht, waarna de consument zelf moet beoordelen bij welke aanbieder
hij het product vervolgens gaat aanschaffen.
De informatie die de consument of cliënt nodig heeft om tot een adequate
beoordeling te komen van de financiële dienst voor zover het adviseren of
bemiddelen betreft, heeft betrekking op de kenmerken van de financiële
dienst zelf (artikel 5:4, eerste lid) en eveneens, ingevolge artikel 5:5, op de
zakelijke relatie die de adviseur of bemiddelaar mogelijk met de
aanbieders van het betreffende financiële product heeft. Voor de
consument of cliënt is het van belang te weten hoe een adviseur of
bemiddelaar (beiden ook wel te noemen: tussenpersoon) is gepositioneerd ten opzichte van de aanbieder(s) voor wie hij adviseert of bemiddelt
en in hoeverre hij objectief adviseert of bemiddelt. Zo is het relevant om
te weten voor hoeveel en welke aanbieders de tussenpersoon werkt, in
hoeverre hij contractueel gebonden is aan deze aanbieder(s), en op welke
wijze de tussenpersoon beloond wordt door de aanbieder(s). De
vergoeding, in welke vorm dan ook, die de tussenpersoon krijgt van een
bepaalde aanbieder kan reden zijn voor die tussenpersoon om deze
aanbieder eerder aan te bevelen dan een andere aanbieder, ook als het
product van deze laatste aanbieder beter blijkt te voldoen aan de wensen
van de consument of cliënt. Transparantie van de wijze van beloning van
de tussenpersoon moet dit tegengaan. De toegevoegde waarde van
advisering en bemiddeling – bemiddeling zal niet snel plaatsvinden
zonder advisering – is juist dat een deskundige een financieel product met
bijbehorende aanbieder adviseert die past bij de wensen en omstandigheden van de desbetreffende consument of cliënt. Het financiële belang
van de adviseur of bemiddelaar mag hier geen rol in spelen.
Artikel 5:5, derde lid, voegt hieraan toe dat bij algemene maatregel van
bestuur kan worden bepaald dat de consument of cliënt voorafgaand aan
de aanschaf van bepaalde soorten producten – financiële producten of
effecten – via de bemiddelaar op de hoogte wordt gesteld van de hoogte
van de provisie, waaronder de afsluitprovisie alsook de doorlopende
provisie per betalingstermijn, die de bemiddelaar in verband hiermee
ontvangt. Bij algemene maatregel van bestuur zal worden bepaald om
welke financiële producten of effecten het gaat. Daarbij valt met name te
denken aan meer ingewikkelde producten waarbij de provisie behoorlijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

91

hoogtes kan aannemen. In andere gevallen zal de hoogte van de provisie
doorgaans minder relevant zijn voor de afweging van de consument of
cliënt.
Een bemiddelaar in effecten dient informatie te verstrekken over de
vooruitzichten en risico’s ten aanzien van de effecten waarin hij bemiddelt,
waartoe hij (mede) gebruik kan maken van het ingevolge artikel 5:19
voorgeschreven prospectus. Eveneens relevant zijn de kosten die hij in
rekening brengt per transactie dan wel voor zijn doorlopende dienstverlening, de tijdspanne waarin hij de transactie uitvoert, en de handelsplatformen waarvan hij gebruik kan maken. Een vermogensbeheerder moet
op grond van de artikelen 5:4, eerste lid, en 5:8 informatie verstrekken
over zijn dienstverlening, de soort effecten waarin hij het vermogen van
de cliënt zal beleggen, en de risico’s die de cliënt hierbij loopt. Een
adviseur in effecten zal op basis van artikel 5:7 naast informatie over zijn
dienstverlening eveneens informatie over de aard en risico’s van de
effecten moeten verstrekken, rekening houdend met het profiel van zijn
cliënt. Het is aan de adviseur om te bepalen of het overhandigen van een
prospectus van de aanbevolen effecten hierbij nuttig is.
In de regel zal de financiëledienstverlener kunnen volstaan met standaardinformatie. De informatie hoeft niet in één document of op één moment te
worden te worden aangeboden zolang het geen afbreuk doet aan de
duidelijkheid en begrijpelijkheid van de informatie. Het is aan te bevelen
dat de informatie schriftelijk wordt verstrekt en waar nodig mondeling,
bijvoorbeeld als de klant aangeeft de informatie niet te kunnen lezen of
begrijpen. De meeste overeenkomsten in de openbare lichamen worden
in het kantoor van de financiëledienstverlener afgesloten, zodat de
medewerker kan verifiëren of de wijze van informatieverstrekking voldoet.
De informatieverplichting van een financiëledienstverlener die adviseert is
evenwel in zoverre anders dat hij niet een gemiddelde consument als
uitgangspunt kan nemen, maar gehouden is om zijn informatievoorziening precies af te stemmen op de individuele kenmerken van de
consument of cliënt die zijn advies inwint. Standaardinformatie zal in dat
geval veelal niet toereikend zijn.
Artikel 5:6 (informatie gedurende de overeenkomst)
De consument dient gedurende de looptijd van een overeenkomst inzake
een financieel product of financiële dienst door de financiëledienstverlener ten minste op de hoogte te worden gesteld van wezenlijke wijzigingen ten opzichte van de informatie die verstrekt is voorafgaand aan het
sluiten van de overeenkomst (artikel 5:4), voor zover de informatie voor de
consument van belang is gegeven dat de overeenkomst al gesloten is. Dit
kan ook betrekking hebben op relevante wijzigingen in de voorwaarden of
polis van de financiëledienstverlener (voor zover deze tussentijds
aangepast mogen worden). Daarnaast dient de financiëledienstverlener
actuele informatie over het product of de dienst te geven voor zover
relevant. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere
regels worden gesteld over de situatie waarin een financiëledienstverlener
informatie moet verstrekken, waarbij bepaald kan worden dat de
informatie slechts verstrekt hoeft te worden als de consument daarom
verzoekt. Gedacht kan worden aan het periodiek informeren van de
consument of cliënt over de actuele waarde van een product, de wijziging
van een variabel rentepercentage, of de verantwoording van een gevoerd
beleid. Zeker als het meerdere consumenten aangaat, is het aan de
financiëledienstverlener om te bepalen hoe hij deze informatie verstrekt,
zij het dat hierover bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
nadere regels kunnen worden gesteld. Gelet op de lage internetpenetratie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

92

in de openbare lichamen, zal informatie alleen op de website niet snel
afdoende zijn.
De informatie moet wederom tijdig verstrekt worden opdat de consumenten een reële mogelijkheid wordt geboden om naar aanleiding van de
te ontvangen informatie een eventuele actie ondernemen. De informatie is
bijvoorbeeld niet tijdig verstrekt indien de consument een bepaald nadeel
heeft ondervonden, dat voorkomen had kunnen worden indien hij
bedoelde informatie op een eerder tijdstip had ontvangen (en de
informatie ook op dat eerdere tijdstip beschikbaar was).
Artikelen 5:7 en 5:8 (passend advies en vermogensbeheer)
Een financiëledienstverlener die een of meer specifieke financiële
producten of effecten aanbeveelt aan een bepaalde consument of cliënt,
dient aan de in artikel 5:7 gestelde eisen te voldoen. Een financiëledienstverlener kan een product evenwel ook aanbieden zonder daarbij te
adviseren, hetgeen ook wel wordt aangeduid als «execution only»
(artikel 5:7, derde lid). Dit kan ook opgaan voor het verlenen van financiële
diensten, zoals het bemiddelen bij de totstandkoming van transacties in
effecten. Een adviseur valt daarentegen per definitie onder de reikwijdte
van dit artikel en een bemiddelaar die (tevens) adviseert eveneens. Dit zal
evenwel anders zijn voor de gevolmachtigde agent omdat hij in de regel
slechts voor één aanbieder werkt. Denkbaar is dat gevolmachtigde
agenten vooral actief zijn in de openbare lichamen voor aanbieders die
daar geen kantoor hebben. Artikel 5:7 ziet zodoende niet alleen op
adviseurs zoals in dit wetsvoorstel gedefinieerd, maar ook op ander type
financiëledienstverleners zoals aanbieders, bemiddelaars en gevolmachtigde agenten voor zover zij een product aanbevelen aan een bepaalde
consument. Voor vermogensbeheerders geldt een vergelijkbare
verplichting ingevolge artikel 5:8.
Artikel 5:7 is zo opgesteld dat er niet een automatische adviesplicht geldt.
De financiëledienstverlener moet de consument of cliënt dan wel voor
aanvang van zijn werkzaamheden melden dat hij niet adviseert (artikel 5:7,
derde lid). Dit opdat de consument of cliënt een goed beeld heeft van de
aard van de dienstverlening van de financiëledienstverlener en hij in
voorkomend geval weet dat hij niet een op zijn situatie toegespitst advies
krijgt maar bijvoorbeeld te maken heeft met de promotie van een bepaald
product. Zeker bemiddelaars die niet adviseren dienen dit nadrukkelijk te
vermelden, omdat de verwachting van menig consument of cliënt een
andere is. Overigens gelden de hiervoor genoemde transparantieverplichtingen onverkort voor financiëledienstverleners, ongeacht of ze de
consumenten tevens adviseren. Hetzelfde geldt voor de bredere zorgplicht
conform artikel 5:2, zeker als het om complexe producten gaat. Een
financiëledienstverlener kan bijvoorbeeld niet zondermeer het verzoek van
een cliënt inwilligen om transacties in effecten te verrichten waarbij het
risico bestaat dat hij in een (ver) negatief saldo belandt.
De zogenoemde «ken uw klant»-bepaling van artikel 5:7 verplicht de
financiëledienstverlener die adviseert conform het eerste lid om zich te
verdiepen in de financiële positie, kennis, ervaring, doelstellingen en
risicobereidheid van de consument of cliënt voor zover relevant voor de
betreffende dienstverlening. Dit betekent dat de informatie die moet
worden ingewonnen mede afhankelijk is van de complexiteit van het
product. Zo zal de verplichting van de dienstverlener om te informeren
naar de financiële positie van de consument of cliënt van groot belang zijn
als het gaat om een beleggingsproduct of een krediet (zie ook artikel 5:14).
De verplichting is veel minder uitgebreid indien de consument bijvoorbeeld een spaar- of betaalrekening wenst te openen of een specifieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

93

risicoverzekering wenst af te sluiten. Overigens zal menig consument voor
dergelijke eenvoudige financiële producten gericht op een aanbieder
afstappen om een specifiek product aan te schaffen zonder voorafgaande
advisering.
De informatie kan zowel passief – bijvoorbeeld door de consument een
formulier te laten invullen – als actief worden ingewonnen. De financiëledienstverlener mag hierbij in beginsel afgaan op de informatie zoals door
de consument verstrekt. Ingeval de financiëledienstverlener uit hoofde
van eerdere dienstverlening reeds over informatie over de consument
beschikt, dan kan hij deze gebruiken, mits hij zich ervan heeft vergewist
dat de betreffende informatie op het moment van de nieuwe advisering
nog immer actueel is.
De financiëledienstverlener stemt vervolgens zijn advies af op de
ingewonnen informatie en het daaruit voortvloeiende profiel van de
consument of cliënt en licht dit toe (artikel 5:7, tweede lid). Dit impliceert
dat het advies niet ingegeven mag zijn door het eigen belang van de
financiëledienstverlener, bijvoorbeeld doordat hij van aanbieder A een
hogere beloning krijgt dan van aanbieder B. Leidend is de positie en de
behoefte van de consument. Een vermogensbeheerder kan uit de
ingewonnen informatie onder meer destilleren hoe risicovol hij mag
beleggen voor de desbetreffende cliënt. Bij het uiteindelijke advies of het
voorstel voor het beheer van het vermogen zal het doorgaans voor zich
spreken dat de toelichting, in welke vorm dan ook, een koppeling bevat
tussen het advies of voorstel en het profiel van de cliënt. De financiëledienstverlener zal in verband met het toezicht aan de AFM aannemelijk
moeten kunnen maken dat er een logisch verband bestaat tussen het
profiel van de consument of cliënt en het aanbevolen product dan wel
gevoerde beheer van het vermogen van de desbetreffende cliënt.
Artikel 5:9 (behandeling van klachten)
Als een consument of cliënt niet tevreden is over een financieel product,
bijvoorbeeld omdat de verzekering niet dekkend blijkt te zijn nadat zich
een schade heeft voorgedaan of omdat de financiëledienstverlener voor
de consument of cliënt onvoorziene kosten in rekening brengt, is het van
belang dat hij ergens terecht kan met zijn klacht. Hoewel hij kan besluiten
om een gerechtelijke procedure te starten, is het wenselijk dat de
financiëledienstverlener en de consument of cliënt eerst trachten er
gezamenlijk uit te komen. Dit is zeker van belang gelet op de duur van een
gerechtelijke procedure en de kosten die ermee gemoeid zijn. Daarom
dient de financiëledienstverlener ervoor zorg te dragen dat de aan zijn
adres gerichte klachten van consumenten of cliënten over door hem
aangeboden financiële producten of door hem verleende financiële
diensten adequaat worden behandeld, hetgeen wil zeggen: zorgvuldig,
consistent en binnen redelijke termijn. Zie in dat verband eveneens de
toelichting op artikel 3:12 waarin onder meer is bepaald dat de financiëledienstverlener over een interne klachtenprocedure dient te beschikken en
wellicht in de toekomst aangesloten moet zijn bij een erkende geschilleninstantie.
Artikel 5:10 (beloning van tussenpersonen)
Artikel 5:10 expliciteert dat de beloning die een adviseur of bemiddelaar
voor zijn diensten ten behoeve van de consument of cliënt ontvangt, geen
afbreuk mag doen aan het belang van die consument of cliënt. De
consument of cliënt doet nu juist een beroep op de diensten van de
adviseur of bemiddelaar, omdat hij meent dat zijn eigen kennis op dit
terrein niet afdoende is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

94

«Beloning» moet ruim gelezen worden. Hieronder valt naast geldelijke
voordelen bijvoorbeeld ook de verstrekking van goederen of cursussen.
Strekking van het artikel is dat de dienst niet gekleurd wordt door enige
andere prikkel dan het belang van de klant. Op grond van het tweede lid
kunnen daartoe bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere
regels worden gesteld over de beloning van financiëledienstverleners.
Overwogen kan worden om bijvoorbeeld het huidige stelsel van
verplichte provisiebetaling van verzekeraars aan assurantiebemiddelaars
over te nemen.
In het derde lid is specifiek ten aanzien van assurantiebemiddelaars de
mogelijkheid opgenomen om bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur de afmakingscourtage (sub a) en begunstiging (sub b) te
verbieden. Onder afmakingscourtage wordt verstaan: de beloning die de
verzekeringnemer of verzekerde verschuldigd zijn aan de assurantiebemiddelaar voor de werkzaamheden die deze in verband met het afwikkelen van schaden heeft verricht. Onder begunstiging wordt verstaan: het
rechtstreeks of middellijk toekennen, afstaan of beloven van provisie,
retourprovisie of enig ander op geld waardeerbaar voordeel aan anderen
dan de bemiddelaar tot wiens portefeuille een verzekering behoort.
Het verbod op afmakingscourtage en het begunstigingsverbod gelden op
dit moment ingevolge artikel 12 en 13 van de Wabb BES. Zoals eerder
toegelicht is dit een materiële kopie van de Antilliaanse Landsverordening
assurantiebemiddelingsbedrijf. Deze landsverordening is op haar beurt
een afgeleide van eertijds bestaande Nederlandse wetgeving. Zowel de
bepalingen ten aanzien van het afmakingscourtage- en begunstigingsverbod als de verplichte provisie zijn evenwel in Nederland geschrapt uit
oogpunt van deregulering en marktwerking, de mogelijkheid tot prijsdifferentiatie en innovatie, en de mondigheid van de consument. De regels
werden te paternalistisch gevonden. Beloning in de vorm van rechtstreekse betaling door de consument aan de bemiddelaar van de
verleende diensten werd en wordt aangemoedigd. Afgelopen jaren is
bovendien voor bepaalde complexe producten de eventuele provisiebetaling verder ingekaderd, waarbij de bemiddelaar de mogelijkheid
behoudt om op andere wijze dan door middel van provisie beloond te
worden, en is er zelfs een provisieverbod voor dergelijke producten
aangekondigd.
Eerder is reeds aangegeven dat de markt in de openbare lichamen anders
is dan de Europees-Nederlandse markt. Dit geldt evenzeer voor de
verzekeringsmarkt. Zelfstandige bemiddelaars ondervinden in toenemende mate concurrentie van verzekeraars zelf of van hun gevolmachtigd
agenten en van kredietinstellingen. De markt is bovendien erg klein.
Anderzijds worden bepaalde verzekeringsproducten nog nauwelijks
afgenomen, en ligt hier een potentiële groei. Op dit moment lijken de
huidige beloningsregels geen belemmering op te leveren voor assurantiebemiddelaars en consumenten vooralsnog niet te benadelen. Niettemin is
het zaak om dit snel te kunnen veranderen als dit bijvoorbeeld naar
aanleiding van bevindingen van de AFM anders blijkt te zijn. Vanwege de
benodigde flexibiliteit wordt in het tweede en derde lid van artikel 5:10
voorgesteld om de beloning van bemiddelaars en adviseurs op lager
niveau in te vullen.
Artikel 5:11 (gevolmachtigde of ondergevolmachtigde agent)
De gevolmachtigde of ondergevolmachtigde agent verleent een financiële
dienst. Hij valt zodoende onder de definitie van financiëledienstverlener
en dient reeds uit dien hoofde aan de bepalingen uit deze paragraaf te
voldoen. Sommige verplichtingen hebben evenwel alleen betrekking op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

95

de aanbieder van een financieel product of op de verhouding tussen de
aanbieder en een verlener van een financiële dienst. Dit artikel bewerkstelligt dat de (onder)gevolmachtigde agent, ingeval een verzekering door
zijn tussenkomst wordt afgesloten, beschouwd moet worden als
aanbieder van het product. De (onder)gevolmachtigde agent treedt dus
voor de consument op als ware hij de verzekeraar zelf. Hij is daarom ook
verantwoordelijk voor de informatievoorziening over de af te sluiten of
afgesloten verzekering op grond van de artikelen 5:4 en 5:6. Daarnaast
dient artikel 5:5 op grond van dit artikel zo gelezen te worden dat indien
de adviseur of bemiddelaar een zakelijke relatie heeft met een (onder)gevolmachtigde agent, de adviseur of bemiddelaar de consument daarover
informeert overeenkomstig artikel 5:5.
Artikel 5:12 (nadere regels)
Dit artikel bevat een mogelijkheid om nadere regels te stellen omtrent de
in acht te nemen zorgvuldigheid door financiëledienstverleners jegens
consumenten of cliënten. Zo bevat deze wet weinig gerichte bepalingen
voor het verlenen van beleggingsdiensten, omdat dit nu nog niet tot
nauwelijks voorkomt in de openbare lichamen. Indien dit anders blijkt te
zijn dan valt te overwegen om deze dienstverlening nader te gaan
reguleren, zoals in het Europese deel van Nederland reeds is geschied.
Ook houdt het ruimte open voor andersoortige ontwikkelingen in de
financiële dienstverlening in de openbare lichamen en voortschrijdende
inzichten.
Daarnaast kunnen de verplichtingen uit de voorgaande artikelen nader
ingevuld worden bij of krachtens algemene maatregel van bestuur. Te
denken valt aan de transparantieverplichtingen van de artikelen 5:3 tot en
met 5:6 voor bepaalde financiële producten alsook de verplichting tot en
wijze van dossiervorming door een financiëledienstverlening ten aanzien
van de totstandkoming en verdere behandeling van een overeenkomst
met een bepaalde consument of cliënt.
§ 5.2 Kredietverlening
Artikel 5:13 (begripsbepalingen)
a. kredietvergoeding
Deze definitie bepaalt wat moet worden verstaan onder kredietvergoeding. De kredietvergoeding omvat alle kosten die een kredietaanbieder
in rekening brengt. Het kan dan gaan om vergoedingen voor alle kosten
die met de totstandkoming van de zuivere dienst kredietverlening te
maken hebben, kosten die de kredietaanbieder in zijn bedrijfsvoering
moet maken, kosten van tussenpersonen, en kosten uit hoofde van
kredietrisico. Het laatste wil zeggen: risico van wanbetaling door de
kredietnemer.
b. vertragingsvergoeding
De vertragingsvergoeding betreft de vergoeding die een kredietaanbieder
in rekening brengt over de termijnen die de kredietnemer achterstallig is
te betalen. Buitengerechtelijke incassokosten zijn hier niet in begrepen.
Deze kosten kunnen op grond van artikel 5:15, tweede lid, afzonderlijk aan
een maximum worden gebonden.
Artikel 5:14 (kredietwaardigheidstoets)
1
Overkreditering aan banden: Onderzoek
naar de effectiviteit van beleid om overkreditering tegen te gaan (EIM, Zoetermeer,
september 2007).

Uit onderzoek dat in het Europese deel van Nederland is verricht naar de
maatregelen die daar genomen zijn om overkreditering te voorkomen1,
blijkt dat de kredietwaardigheidstoets daarvoor het belangrijkste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

96

instrument is. De andere normen zijn gericht op onder meer informatieverschaffing aan de consument, en laten de uiteindelijke keuze om al dan
niet een krediet aan te gaan bij de consument. De kredietwaardigheidstoets legt deze verantwoordelijkheid eveneens bij de kredietaanbieder.
Ook in de openbare lichamen is het verstandig om aandacht te schenken
aan de preventie van overkreditering. Niet alleen hebben onder andere
bestuurders van de openbare lichamen dit aangekaart, ook cijfers over de
omvang van het consumptief krediet in de openbare lichamen doen
vermoeden dat het bedrag aan consumptief krediet voor sommige
personen relatief hoog is. Gesprekken met verschillende partijen
scheppen het beeld dat het vrij gebruikelijk is om voor de financiering van
allerhande uitgaven te lenen, mede omdat sparen geen gemeengoed is.
Dit kan een substantieel deel van het inkomen betreffen.
Kredietinstellingen in de openbare lichamen hebben onderhands
afspraken gemaakt om een grens te hanteren waarboven de consument
niet mag lenen: maximaal een derde van het maandelijkse bruto- of
nettoloon mag aangewend worden voor de rente en aflossing van
kredieten. Hypothecaire kredieten worden voorts verstrekt tot ten hoogste
een bepaald percentage, minder dan 100 procent, van de executiewaarde.
De omvang het hypothecair krediet lijkt – zeker in vergelijking tot het
Europese deel van Nederland – overigens relatief laag. Indien de
maximale kredietruimte van een derde van het maandelijks bruto- of
nettoloon evenwel volledig wordt aangewend voor consumptief krediet,
dan impliceert deze formule dat slechts tweederde overblijft voor huur of
maandelijkse hypotheeklasten, boodschappen, energie, water, telefoon,
verzekeringen en andere voorzieningen. Dat is vrij weinig gelet op het feit
dat de huur of maandelijkse hypotheeklasten vaak al een aanzienlijk deel
van het salaris opslokken. Ook energie en water zijn duur in de openbare
lichamen. Daarnaast blijkt dat kredietaanbieders de zelf vastgestelde norm
niet altijd hanteren of verschillend toepassen (gebruik van het bruto- of
nettoloon als uitgangspunt maakt voor deze rekensom nogal uit). Voorts
zijn kredietaanbieders, niet zijnde kredietinstellingen, in het geheel niet
betrokken bij deze zelfregulering. Voorgaande maakt het wenselijk om de
kredietwaardigheidstoets wettelijk te verankeren.
Het eerste lid van dit artikel bepaalt dat de kredietaanbieder geen
overeenkomst inzake krediet dient aan te gaan als dit uit hoofde van
overkreditering onverantwoord is. Hiertoe heeft hij de verplichting tot het
inwinnen van informatie op basis waarvan hij kan beoordelen of de
kredietverlening verantwoord is. Om tot een goede beoordeling te komen
van de financiële positie van een consument dient de kredietaanbieder
inzicht te hebben in zowel de inkomsten van de consument of relevante
derden zoals partner, als bepaalde vaste uitgaven van de consument,
bijvoorbeeld de huur dan wel de hypotheek, energie en water, rente en
aflossing van andere leningen, verzekeringen en alimentatie voor zover
van toepassing. Er moet voorts voldoende inkomen overblijven voor de
consument om na aftrek van de kosten van de lening in het levensonderhoud van hem en zijn eventuele partner en kinderen te kunnen
voorzien. De kredietwaardigheidstoets kan bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur uitgewerkt worden.
De informatie kan de kredietaanbieder in beginsel bij de consument zelf
opvragen. In het Europese deel van Nederland en andere landen dient de
kredietaanbieder aangesloten te zijn bij een stelsel van kredietregistratie,
zodat de kredietaanbieder inzicht heeft in de omvang van de lopende
kredieten van de consument alsook eventuele betalingsachterstanden. In
de openbare lichamen is een dergelijk systeem beperkt aanwezig;
kredietaanbieders op Bonaire kunnen bij een private partij opvragen of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

97

consument betalingsachterstanden heeft, een zogenoemd negatief
systeem. Evenwel niet alle kredietaanbieders zijn hierbij aangesloten en
het systeem draagt beperkt bij aan de preventie van overkreditering. Een
kredietaanbieder kan immers niet op basis van deze gegevens bepalen
hoeveel kredietruimte er nog is. Een andere manier om deze informatie te
achterhalen is het zogenoemde belrondje. Kredietinstellingen bellen
andere kredietinstellingen op om te vragen of een consument al een
krediet heeft lopen bij die ander. Dit systeem is evenwel niet waterdicht
omdat in de praktijk niet alle kredietaanbieders gebeld worden en het
bovendien veronderstelt dat ze elkaar volledig informeren. Een positief
kredietregistratiesysteem zal zodoende kunnen bijdragen aan een goede
beoordeling van de kredietwaardigheid van de consument. Net als in het
Europese deel van Nederland wordt het initiatief hiertoe en de financiering ervan overgelaten aan de sector.
De verplichting tot het raadplegen van een kredietregistratiesysteem zal,
conform de systematiek van het klachteninstituut, alleen dan worden
geïntroduceerd als er een systeem voorhanden is dat erkend is door de
Minister. Op deze manier wordt bewerkstelligd dat kredietaanbieders zich
bij hetzelfde kredietregistratiestelsel aansluiten, en voorts kunnen aan het
stelsel bij of krachtens algemene maatregel van bestuur voorwaarden
worden gesteld. Te denken valt mede aan waarborging van de privacy van
de geregistreerde.
Overigens wordt de kredietaanbieder niet ontslagen van de verplichtingen
voortvloeiende uit dit artikel als de overeenkomst tot stand komt door
tussenkomst van een bemiddelaar. Het is dan wel mogelijk dat (een deel
van) de informatie wordt aangereikt door de bemiddelaar in plaats van de
kredietaanbieder.
Artikel 5:15 (maximale kredietvergoeding)
Dit artikel bepaalt dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur de
maximaal toegestane kredietvergoeding en vertragingsvergoeding
worden vastgesteld. Het beoogt excessieve kosten voor de consument
tegen te gaan en kredietaanbieders te bewegen tot een restrictief
acceptatiebeleid.
In de openbare lichamen is van diverse kanten kritiek geleverd op de hoge
kredietvergoedingspercentages, welke meer dan 30 procent kunnen
bedragen. Zeker voor kredieten geldt dat deze soms worden aangegaan
vanuit door de desbetreffende consument gepercipieerde noodzaak,
waarbij de kredietvergoeding voor lief wordt genomen. Consumenten
blijken voorts vooral op de maandlast te letten en niet of nauwelijks op
het kredietvergoedingspercentage. De interestelasticiteit bij consumptieve
leningen – de mate waarin consumenten gevoelig zijn voor de hoogte van
de rente – blijkt dan ook tegen erg laag te zijn. Een zekere bescherming
tegen woekerrentes en tegen onevenredig hoge vertragingsvergoedingen
lijkt dan ook gewenst. De bedragen die in rekening worden gebracht in
geval van wanbetaling kunnen in de openbare lichamen soms hoog
oplopen. Dit lijkt met name bij de niet-kredietinstellingen voor te komen.
Na inwerkingtreding van deze wet zullen ook niet-kredietinstellingen die
krediet verlenen aan de voorschriften uit deze paragraaf dienen te
voldoen. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur zal zodoende
een maximaal toegestane kredietvergoeding en vertragingsvergoeding
worden vastgesteld.
De hoogst toegestane vergoeding die in rekening mag worden gebracht
ingeval van vervroegde aflossing van het krediet door de consument kan
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

98

Zolang er geen signalen zijn dat de kosten die in rekening worden
gebracht bij vervroegde aflossing onevenredig hoog zijn, zal dit over
worden gelaten aan de markt. Ook kan bij algemene maatregel van
bestuur een maximum worden gesteld aan de hoogte van de buitengerechtelijke incassokosten die aan een consument in rekening gebracht
kunnen worden.
Indien een kredietovereenkomst wordt afgesloten waarbij hogere
vergoedingen worden gevraagd van de consument dan is toegestaan
ingevolge dit artikel, dan is die consument bevoegd om de overeenkomst
te laten vernietigen (derde lid). De kredietaanbieder komt dit recht niet
toe, omdat de bescherming van dit artikel zich richt op de consument. De
vernietigingsgrond is opgenomen om de effectiviteit van deze bepaling te
optimaliseren. Hoewel de AFM toezicht op deze bepaling zal houden door
onder meer dossierinzage, bewerkstelligt deze bepaling dat de consument
door middel van een buitengerechtelijke verklaring de overeenkomst kan
laten vernietigen. De consument zal het ontvangen krediet dan wel
moeten terugbetalen.
Artikel 5:16 (verbod op koppelverkoop)
Soms wordt door de kredietaanbieder als voorwaarde gesteld voor het
aangaan van een kredietovereenkomst dat de consument eveneens een
ander financieel product, zoals een verzekering, afsluit. Dit artikel bepaalt
dat de consument hiertoe niet kan worden verplicht, tenzij hij zelf kan
bepalen bij of via welke financiëledienstverlener hij het nevenproduct
aanschaft. Dit laatste kan goedkoper zijn voor de consument dan wel tot
een geschikter product leiden. Daarnaast is beoogd te voorkomen dat de
kredietaanbieder ingeval van koppelverkoop de kosten verdekt kan
presenteren, door bijvoorbeeld het krediet (oneigenlijk) goedkoop te
maken, terwijl de kosten voor het nevenproduct of de nevendienst relatief
hoog zijn. De consument zal vaak hoofdzakelijk gericht zijn op het krediet
dat hij wil ontvangen, en in mindere mate aandacht schenken aan de
kenmerken, waaronder de kosten, van het nevenproduct. Ook kan sprake
zijn van impliciete koppelverkoop als een kredietaanbieder het krediet een
stuk duurder maakt ingeval de consument enkel de kredietovereenkomst
aangaat en niet bereid is om het nevenproduct via of bij dezelfde
financiëledienstverlener aan te schaffen, dan ingeval de consument ook
het nevenproduct of de nevendienst afneemt.
Het voorgaande staat er niet aan in de weg dat de kredietaanbieder
redelijke inhoudelijke eisen kan stellen met betrekking tot de af te sluiten
overeenkomst. De inhoudelijke eisen mogen dan uiteraard niet zo ver
gaan dat daardoor in feite potentiële contractspartners die tegen
gangbare voorwaarden op de markt opereren worden uitgesloten. Het
artikel bevat een uitzondering voor de verplichting tot het aanhouden van
een betaalrekening bij de kredietaanbieder, ingeval de betalingen door de
consument van de kosten van het krediet vanaf die rekening betaald
dienen te worden, en zolang er geen onredelijke kosten aan zijn
verbonden. Dit is overigens niet hetzelfde als een salarisrekening, oftewel
een betaalrekening met regelmatige voeding in de vorm van periodieke
overschrijving van het salaris of de uitkering.
In het derde lid is een vernietigingsgrond voor de kredietnemer
opgenomen indien de overeenkomst in strijd met het koppelverbod is
aangegaan. Vergelijk het derde lid van artikel 5:15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

99

§ 5.3 Herroepingsrechten van krediet- of verzekeringnemer
Artikel 5:17 (herroepingsrecht kredietovereenkomst)
Bij veel kredietaanbieders in de openbare lichamen duurt het een aantal
werkdagen alvorens het verzoek tot een krediet van een consument al dan
niet ingewilligd wordt. Een enkeling verstrekt echter kredieten binnen een
paar uur, althans voor zover die consument een goede betaalhistorie
heeft, en adverteert hier ook mee. Zeker consumenten die op korte termijn
geld nodig menen te hebben, zullen geneigd zijn een krediet bij een
dergelijke aanbieder aan te gaan zonder op de kosten van het krediet te
letten. Uit onderzoek blijkt dat circa een derde van de EuropeesNederlandse consumenten achteraf liever afgezien had van de lening. Er
is geen reden om te veronderstellen dat dit voor de consument in de
openbare lichamen anders ligt. Het onderhavige artikel (eerste lid) biedt
de consument bescherming tegen een (overhaast) aangegaan krediet
door een bedenktermijn van vijf werkdagen te introduceren gedurende
welke hij de overeenkomst zonder opgave van redenen kan ontbinden.
De consument kan de kredietovereenkomst alleen dan ontbinden als hij
het kredietbedrag kan terugbetalen aan de kredietaanbieder inclusief de
over dat bedrag verschuldigde rente. Eventuele afsluitkosten zijn voor
rekening van de kredietaanbieder, omdat anders de prikkel voor de
consument om de kredietovereenkomst te ontbinden grotendeels zou
worden weggenomen.
Het derde lid regelt de situatie waarin de consument nog een andere
overeenkomst heeft gesloten die verbonden is aan de kredietovereenkomst (de nevenovereenkomst) alsook het geval waarin door tussenkomst
van de kredietaanbieder een nevenovereenkomst is gesloten met een
derde. Ontbinding van de kredietovereenkomst brengt van rechtswege
met zich dat de consument ook niet meer aan die andere overeenkomst
gebonden is. De consument zou niet geholpen zijn met het ontbinden van
de kredietovereenkomst als hij nog altijd gebonden is aan de gelieerde
overeenkomst die naar alle waarschijnlijkheid niet meer relevant is en/of
niet te financieren voor hem. Het is niet ondenkbaar dat ingeval van een
gelieerde koopovereenkomst de consument meer oog heeft voor het goed
dan voor de bijbehorende kredietovereenkomst met als gevolg dat het
krediet impulsief of ondoordacht is aangegaan.
Het vierde lid bepaalt, conform de Europees-Nederlandse wetgeving, dat
de ontbindingsmogelijkheid niet geldt voor hypothecair krediet. Een
herroepingsrecht voor hypothecair krediet zou tot praktische problemen
kunnen leiden in die zin, dat consumenten gebruik zouden kunnen maken
van hun ontbindingsrecht nadat de hypotheekakte al is verleden en de
notaris de gelden reeds heeft vrijgegeven. In de Europees-Nederlandse
praktijk wordt consumenten bij het aangaan van een hypothecaire
geldlening een recht van opzegging toegekend. Dit recht kan dan worden
uitgeoefend op een tijdstip gelegen tussen het moment van de acceptatie
van de hypotheekofferte en het moment waarop het hypotheekrecht
wordt gevestigd (de hypotheekakte wordt verleden door de notaris en
wordt ingeschreven in de openbare registers) zodat de notaris de aan hem
door de hypotheekhouder overgemaakte gelden kan vrijgeven. Er zijn
vooralsnog geen redenen om hier voor de openbare lichamen van af te
wijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

100

Artikel 5:18 (herroepingsrecht levens- en naturauitvaartverzekeringen)
Dit artikel regelt dat de consument gedurende dertig dagen na het sluiten
van de overeenkomst inzake een levensverzekering of natura-uitvaartverzekering bevoegd is om de overeenkomst te ontbinden zonder opgave
van redenen. Levensverzekeringen en natura-uitvaartverzekeringen zijn
financiële producten, vaak met een lange looptijd, die veelal eenmalig
worden afgesloten, waardoor er geen tot nauwelijks leereffecten
optreden. Met name bij levensverzekeringen kunnen de financiële
consequenties fors zijn als de verzekering niet beantwoordt aan hetgeen
de consument voor ogen heeft. Omdat het voorts ingewikkelde producten
betreft, is het herroepingsrecht geïntroduceerd.
§ 5.4 Aanbieden van effecten
Artikelen 5:19 en 5:20 (prospectusplicht)
Artikel 5:19 schrijft voor dat effectenalleen mogen worden aangeboden
aan het publiek of worden toegelaten tot de handel op een in de openbare
lichamen gehouden effectenbeurs als er een door de AFM goedgekeurd
prospectus beschikbaar is. De prospectuseis geldt zowel bij eerste uitgifte
van de effecten als wanneer deze voor de eerste maal in de openbare
lichamen verkrijgbaar worden.
Ingevolge het tweede lid kunnen bij algemene maatregel van bestuur
bepaalde categorieën effecten worden uitgezonderd van het eerste lid.
Daartoe kan bijvoorbeeld aanleiding zijn als het gaat om aandelen of
certificaten van aandelen die kosteloos of in de vorm van dividend
worden aangeboden aan aandeelhouders, en aan effecten die door een
aan de beurs genoteerde werkgever aan bestuurders, commissarissen of
werknemers worden aangeboden.
Daarnaast kan op grond van artikel 1:26 bij ministeriële regeling
vrijstelling worden verleend van het prospectusvereiste. Te denken valt
– in navolging van de regeling in de Wft – aan aanbiedingen die
uitsluitend aan professionele marktpartijen of aan een beperkte kring van
beleggers worden gedaan, aanbiedingen van een beperkte omvang, of
aanbiedingen waarbij de effecten een hoge nominale waarde hebben (in
de Wft wordt thans een grens van 50 000 EUR gehanteerd). Ook is er
aanleiding voor het verlenen van een vrijstelling als er om evidente reden
geen behoefte bestaat aan de in een prospectus op te nemen informatie,
bijvoorbeeld omdat die informatie al blijkt uit een eerder opgesteld
prospectus of daarmee vergelijkbaar document. In bijzondere gevallen is
het eveneens mogelijk dat de AFM ontheffing verleent van het prospectusvereiste (zie artikel 1:27).
Artikel 5:20 regelt de procedure voor het verkrijgen van de benodigde
goedkeuring van het prospectus door de AFM. De AFM beoordeelt of het
prospectus voldoet aan de eisen van artikel 5:21 (eerste lid) en beslist in
beginsel binnen twintig werkdagen nadat zij de aanvraag tot goedkeuring
heeft ontvangen (tweede lid). Ingevolge het derde lid zijn bepaalde
artikelen uit de paragrafen 2.2 en 2.3 van overeenkomstige toepassing,
wat inhoudt dat de aanvrager alle gegevens en bescheiden dient te
verschaffen die de AFM nodig heeft voor haar beoordeling (vergelijk
artikel 2:6), dat de AFM in bepaalde gevallen kan besluiten de aanvraag
niet in behandeling te nemen (vergelijk artikel 2:7), dat (onder andere) in
dat geval de beslistermijn wordt opgeschort (vergelijk artikel 2:9) en dat
de beslissing van de AFM met betrekking tot de aanvraag met redenen
omkleed dient te zijn en schriftelijk aan de aanvrager bekend dient te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

101

worden gemaakt (vergelijk artikel 2:16). In voorkomend geval begint de
beslistermijn van twintig werkdagen opnieuw te lopen als de aanvraag in
eerste instantie onvoldoende was en naderhand is aangevuld.
Artikel 5:21 (eisen aan prospectus)
Artikel 5:21 bepaalt aan welke eisen het prospectus dient te voldoen,
opdat het door de AFM kan worden goedgekeurd. De essentie is dat het
prospectus alle relevante informatie dient te bevatten die een verantwoord oordeel over de aanbieding en de aangeboden effecten mogelijk
maakt. Tevens (tweede lid) dient de informatie toegankelijk en begrijpelijk
te zijn, uitgaande van een redelijk geïnformeerd en zorgvuldig handelend
persoon. Op grond van het derde lid kunnen bij algemene maatregel van
bestuur nadere regels worden gesteld met betrekking tot het prospectus.
Artikel 5:22 (doorlopende informatieverplichtingen)
Uitgevende instellingen dienen beleggers en andere geïnteresseerde
partijen niet alleen bij de aanbieding van effecten, maar ook nadien goed
te informeren. Een en ander houdt in dat zij ten minste jaarlijks hun
jaarrekening en jaarverslag algemeen verkrijgbaar stellen. Bij algemene
maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld met
betrekking tot de periodiek te verstrekken informatie.
Artikel 5:22 is niet van toepassing op uitgevende instellingen waarvan de
effecten zijn toegelaten tot de handel op een op grond van artikel 2:3 tot
de openbare lichamen toegelaten effectenbeurs. In dat geval zijn het de
beursregels die voorschrijven welke informatie een uitgevende instelling
aan het publiek dient te verstrekken.
Artikel 5:23 (reclameregel)
Dit artikel stelt regels aan reclame-uitingen waarin effecten worden
aangeboden. Deze reclame-uitingen moeten als zodanig herkenbaar zijn
en mogen geen onjuiste of misleidende informatie bevatten. Ook moet
een verwijzing worden opgenomen naar het prospectus en moet de
informatie in de reclame-uiting daarmee in overeenstemming zijn.
§ 5.5 Marktmisbruik
Artikelen 5:24 tot en met 5:27
Paragraaf 5.5 komt overeen met hoofdstuk IV van de Wte BES inzake
gebruik van voorwetenschap (artikelen 5:25 en 5:26), aangevuld met een
verbod op koersmanipulatie (artikel 5:27). Onderkend wordt dat de regels
inzake voorwetenschap tamelijk summier zijn, zeker in vergelijking tot het
uitgebreide hoofdstuk (5.4) over marktmisbruik in de Wft. De voorgestelde
artikelen maken het niettemin mogelijk op een effectieve manier op te
treden tegen het, met gebruikmaking van voorwetenschap, in of vanuit de
openbare lichamen verrichten van transacties in beursgenoteerde effecten
of daarvan afgeleide effecten. Daarbij is overwogen dat in de openbare
lichamen geen effectenbeurs bestaat. In Curaçao is de Dutch Caribbean
Securities Exchange (DCSX) van start gegaan, die overigens vooralsnog in
een opbouwfase verkeert. Als een inwoner van de BES-eilanden, gebruik
makend van voorwetenschap, een effectentransactie verricht of bewerkstelligt op de beurs van Curaçao, is hij zowel strafbaar omdat hij handelt
vanuitde openbare lichamen als omdat hij handelt in Curaçao. Wie vanuit
de openbare lichamen met voorkennis handelt op een EuropeesNederlandse effectenbeurs zal bestraft kunnen worden op basis van het
onderhavige hoofdstuk, en tevens volgens de regels in de Wft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

102

De in artikel 5:24 opgenomen definitie van het begrip voorwetenschapkomt overeen met de definitie ingevolge artikel 5:53, eerste lid, van
de Wft. Deze wijkt op enkele punten af van de definitie in artikel 1,
onderdeel d, van de Wte BES, die gelijk was aan de definitie in de
oorspronkelijke tekst van de Nederlandse Wet toezicht effectenverkeer
1995. Er is geen goede reden waarom het begrip voorwetenschap in de
openbare lichamen een andere betekenis zou hebben dan in het Europese
deel van Nederland.
Artikel 5:25 bevat het verbod op gebruik van voorwetenschap zoals nu
nog geregeld in artikel 8 van de Wte BES. Artikel 5:26 vervangt artikel 9
van de Wte BES inzake het zogeheten tipverbod, met dien verstande dat
de tekst door enkele toevoegingen meer in overeenstemming met de Wft
is gebracht. In het eerste lid, onderdeel a, is toegevoegd: «anders dan in
de normale uitoefening van zijn werk, beroep of functie», en in het eerste
lid, onderdeel b: «of ertoe aan te zetten». Ingevolge het derde lid kan bij
algemene maatregel van bestuur nader worden ingevuld wanneer sprake
is van de normale uitoefening van werk, beroep of functie.
Artikel 5:27 breidt de regels ter voorkoming van marktmisbruikuit met een
verbod op marktmanipulatie. Onder marktmanipulatie is te verstaan het
verrichten of bewerkstelligen van bepaalde transacties zoals omschreven
in het eerste lid, en het verspreiden van onjuiste of misleidende informatie
als bedoeld in het tweede lid. Het behoeft geen betoog dat marktmanipulatie een eerlijke handel en objectieve koersvorming verhindert en
degenen die zich ervan bedienen op onrechtmatige wijze kan bevoordelen. Marktmanipulatie is in Europees Nederland al langer verboden en
strafbaar, en zal dat ook in de openbare lichamen zijn.
De in het derde en vierde lid van artikel 5:27 voorziene uitzonderingen
corresponderen met soortgelijke uitzonderingen in artikel 5:58 van de Wft.
Strekking van het derde lid is dat er transacties kunnen zijn die onder het
verbod van het eerste lid vallen, terwijl het in feite gaat om normale
transacties waaraan het element van marktmanipulatie ontbreekt. Dit is
het geval als degene die de transactie heeft verricht kan aantonen dat hij
daarvoor een gerechtvaardigde beweegreden heeft en dat de transactie in
overeenstemming is met op de desbetreffende effectenbeurs bestaande
marktgebruiken. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nog andere
categorieën transacties worden uitgezonderd van de verboden in de
onderdelen a en b van het eerste lid. Het gaat dan bijvoorbeeld om
transacties in het kader van het monetaire beleid of het beheer van de
overheidsschuld.
Het vierde lid van artikel 5:27 bepaalt dat het verspreiden van informatie
door journalisten niet onder het verbod van het tweede lid valt zolang zij
zich houden aan de normale regels van hun beroepsgroep en geen
voordeel behalen uit de verspreiding van de informatie.
Hoofdstuk 6. Zeggenschap in beursgenoteerde vennootschappen
§ 6.1 Algemene bepalingen
Artikelen 6:1 tot en met 6:3 (begripsbepalingen)
Zoals reeds in de algemene toelichting bij hoofdstuk 6 (paragraaf 4) wordt
vermeld is met een paar beperkte aanpassingen de tekst van de Wmz
BES, die correspondeert met de oude Nederlands-Antilliaanse Landsverordening zeggenschap in ter beurze genoteerde vennootschappen,
overgenomen. Navolgende toelichting is mede gebaseerd op de
toelichting bij de oorspronkelijke landsverordening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

103

In artikel 6:1, eerste lid, worden enige definities vastgesteld die voor de
toepassing van dit hoofdstuk nodig zijn. Voorts wordt in de artikelen 6:1,
tweede lid, 6:2 en 6:3 rekening gehouden met middellijk bezit en potentieel bezit. Het zou anders te eenvoudig zijn om de verplichtingen en de
verboden van dit hoofdstuk te ontduiken door aandelen op naam van
iemand anders te stellen (middellijk bezit), of om grote pakketten
aandelen te kopen en met de overdracht te wachten tot het moment dat
het de overnemer goed uitkomt. Het recht om aandelen te verkrijgen
(potentieel bezit) is even belangrijk als daadwerkelijk bezit.
In artikel 6:1, eerste lid, is de definitie van aandeel in de plaats gekomen
van de definitie van effect. Inhoudelijk is geen wijziging beoogd, maar
omdat het in dit hoofdstuk gaat om aandelen waaraan stemrecht en
zeggenschap verbonden is, ligt gebruik van de term aandeel meer voor de
hand dan gebruik van de term effect. Voorts wordt de term effect al
gedefinieerd in hoofdstuk 1 van dit wetsvoorstel. Het zou verwarrend zijn
twee verschillende definities van dit begrip in dit wetsvoorstel op te
nemen. De definitie van aandeel sluit aan bij de definitie van dit begrip in
artikel 5:33, eerste lid, onderdeel b, van de Wft. Het enige verschil is dat in
artikel 6:1, eerste lid, onderdeel 1°, logischerwijs wordt verwezen naar het
BW BES in plaats van naar het Nederlandse Burgerlijk Wetboek. Vanzelfsprekend is ook elders in dit hoofdstuk de term effect steeds vervangen
door de term aandeel; zie in dat verband de artikelen 6:9 en 6:11.
In artikel 6:1, eerste lid, is de definitie van dochtermaatschappij wat
anders geformuleerd. Ook hier is geen inhoudelijke wijziging beoogd. De
onderdelen 1° tot en met 3° in artikel 1, onderdeel f, van de Wmz BES
waren inhoudelijk al gelijk aan artikel 24a, eerste en tweede lid, van Boek
2 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek. Nu is ook de formulering van
die onderdelen gelijkgetrokken met die in het Nederlandse Burgerlijk
Wetboek, waarbij zij opgemerkt dat de onderdelen 1° tot en met 3° zo
worden uitgebreid dat ook natuurlijke personen dochtermaatschappijen
kunnen hebben. Opgemerkt wordt dat onder de definitie ook kleindochters en verdere vennootschappelijke nazaten vallen. Indien bijvoorbeeld een vennootschap twee dochters heeft die ieder 30 procent van het
stemrecht hebben in een vierde vennootschap, dan is die vierde vennootschap dochter van de eerste vennootschap omdat de twee dochters
samen meer dan de helft van de stemrechten hebben in de vierde
vennootschap.
Artikel 24a van Boek 2 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek bevat
geen equivalent van onderdeel 4° (deelnemingen) en dus is dit onderdeel
ongewijzigd gehandhaafd in artikel 6:1, eerste lid, als onderdeel 4° van de
definitie van dochtermaatschappij. Voor kleindochters is in het geval van
deelnemingen de behandeling anders. In een keten van rechtspersonen
reikt de meerderheid van het stemrecht van het begin van de keten tot het
einde, evenals bij partnerships de volledige aansprakelijkheid van begin
tot einde doorloopt. Deelneming van minder dan 100 procent wordt
echter in de loop van de keten steeds verder verdund. De formulering is
daarom zodanig dat de deelneming in een rechtspersoon of maatschap
die op haar beurt een deelneming heeft in een andere rechtspersoon of
maatschap, niet vanzelf een deelneming in de laatste rechtspersoon
inhoudt.
Voor de rechtszekerheid dient duidelijk te zijn welke effectenbeurzen
worden aangemerkt als erkende effectenbeurs in de zin van deze wet. Om
rekening te kunnen houden met marktontwikkelingen, en zo nodig ook
met de eigen regels die effectenbeurzen hebben ter bescherming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

104

aandeelhouders, worden erkende effectenbeurzen ingevolge artikel 6:1,
eerste lid, net als onder de Wmz BES, bij ministeriële regeling aangewezen.
De ongewijzigde term persoon wordt gedefinieerd om buiten twijfel te
stellen dat zowel natuurlijke personen als rechtspersonen onder de
werking van dit hoofdstuk vallen, ongeacht of het ingezetenen van de
openbare lichamen zijn.
De definitie van stemgerechtigde aandelen is eveneens ongewijzigd
overgenomen. Stemgerechtigde aandelen vertegenwoordigen de
zeggenschap waarvan melding moet worden gemaakt en waarvan het
bezit aanleiding kan geven tot de verplichting om een openbaar bod te uit
te brengen. Onder stemgerechtigde aandelen vallen aandelen met
volledig stemrecht en aandelen met beperkt stemrecht, laatstgenoemde
voor zover daarmee invloed kan worden uitgeoefend op de samenstelling
of het handelen van het bestuur.
De reikwijdte van de definitie van vennootschap wordt beperkt tot
naamloze vennootschappen omdat een besloten vennootschap geen
stemgerechtigde aandelen op een of meer erkende effectenbeurzen kan
hebben genoteerd.
Verplichtingen in dit hoofdstuk worden volgens de artikelen 6:5 en 6:9 van
kracht wanneer een persoon aandelen verkrijgt waarmee hij met zijn
stemrecht boven bepaalde drempelwaarden uitkomt. Het zou onvoldoende zijn om in dit verband uitsluitend de eigendom van stemgerechtigde aandelen te laten meetellen voor de drempelwaarden. Artikel 6:2,
dat overeenkomt met artikel 2, eerste lid, van de Wmz BES, breidt daarom
de definitie uit met de in de onderdelen a tot en met d genoemde rechten.
Artikel 6:2 behandelt gevallen waarin het stemrecht mede wordt toegerekend aan een ander dan de eigenaar van het aandeel, zulks niet door de
relatie die tussen de personen bestaat, maar door de aard van het recht
dat die ander heeft.
Op grond van artikel 6:2, onderdeel d, worden rechten tot het verkrijgen
van aandelen gelijkgesteld met de aandelen zelf. De rechten hoeven niet
belichaamd te zijn in een verhandelbaar stuk en kunnen zowel uitgegeven
als nog uit te geven aandelen betreffen. Voorts kunnen de rechten zowel
voorwaardelijk als onvoorwaardelijk zijn. Dit is zeer ruim. Het kan
bijvoorbeeld gaan om een onderhandse overeenkomst van verkoop en
koop, zodat de koper terstond, en dus niet pas bij de levering, meldingsplichtig wordt. Andere voorbeelden zijn: opties, claims, warrants en
converteerbare obligaties. Ingeval het rechten zijn op nog niet uitgegeven
aandelen, worden alleen de aandelen waarop de persoon recht heeft als
geplaatst aangemerkt, niet de aandelen waarop anderen recht zouden
kunnen hebben.
In artikel 6:3, eerste lid, wordt op grond van een al dan niet contractuele
verhouding tussen personen, het aandelenbezit van een van hen mede
aan een ander toegerekend. Het verschil tussen de onderdelen a tot en
met d en onderdeel e, is dat in onderdeel e het gezamenlijke aandelenbezit van partijen aan ieder van hen wordt toegerekend. In de onderdelen
a tot en met d is er eenrichtingsverkeer; de aandelen van een persoon
worden mede aan een andere persoon toegerekend, maar de aandelen
die de andere persoon zelf mocht hebben, worden niet toegerekend aan
de eerste persoon.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

105

Artikel 6:4 (uitzondering voor effectenverkeer)
Clearinginstellingen, effectenbewaarders, bemiddelaars in effecten en
andere partijen die werkzaam zijn in het effectenverkeer, kunnen in de
normale uitoefening van hun bedrijf in de positie verkeren dat zij
stemgerechtigde aandelen verwerven of houden zonder dat zij hun
stemrechten gebruiken om zeggenschap in de desbetreffende vennootschap te verkrijgen of trachten te verkrijgen. Ingevolge artikel 6:4 worden
deze aandelen, mits en zolang aan de in dit artikel genoemde
voorwaarden is voldaan, buiten beschouwing gelaten bij het berekenen
van de aan hen toekomende stemrechten.
In dit artikel is de zinsnede «clearinginstellingen, effectenbewaarders,
makelaars en commissionairs in effecten, en soortgelijke instellingen en
personen» vervangen door «personen», omdat uit de context al blijkt dat
het gaat om personen die, onder welke benaming ook, onder de beursregels vergunning hebben om hun werkzaamheden uit te oefenen. Een
nadere invulling van de term personen is derhalve overbodig en wordt
achterwege gelaten.
§ 6.2 Kennisgeving van zeggenschap
Artikelen 6:5 tot en met 6:8
In deze paragraaf wordt geregeld dat telkens wanneer iemands bezit aan
aandelen bepaalde drempelwaarden overschrijdt, diegene daarvan
melding moet doen aan de vennootschap. De laagste drempelwaarde is 5
procent. Vervolgens dient het bestuur van de vennootschap de inhoud
van de melding openbaar te maken.
Artikel 6:6, eerste lid, regelt naar welke plaats de melding gestuurd moet
worden. De relaties met de aandeelhouders worden door beursgenoteerde internationale vennootschappen doorgaans onderhouden vanuit
landen in andere tijdzones en met andere feestdagen dan die in de
openbare lichamen. Daarom wordt zo’n vennootschap in het eerste lid de
mogelijkheid geboden om te bewerkstelligen dat de melding tevens aan
de door haar gekozen domicilies moet worden gedaan.
Artikel 6:6, tweede lid, bepaalt de inhoud van de melding. In aanvulling
daarop moeten op grond van het derde lid voornemens worden gemeld
indien het door de meldingsplichtige gehouden percentage van stemrecht
10 procent of meer bedraagt. Indien de meldingsplichtige in de melding
stelt dat hij niet een in het derde lid genoemd voornemen heeft, mag hij
binnen een jaar niet meer aandelen verwerven zonder dit eerst aan het
bestuur te melden (vierde lid).
Soms zijn er meerdere personen meldingsplichting. Het is dan voldoende
dat een van hen meldt (artikel 6:7). Het is belangrijk dat aandeelhouders
van een vennootschap op de hoogte worden gesteld van het feit dat
iemand zijn kapitaal of zeggenschap in die vennootschap vergroot. Voorts
is het van belang dat andere geïnteresseerden hiervan kennis kunnen
nemen. Omdat op grond van artikel 6:5 moet worden gemeld aan de
vennootschap (en niet zoals op grond van de Wft aan de toezichtautoriteit)
dient de vennootschap op grond van artikel 6:8 de aandeelhouders op de
hoogte te stellen en de melding openbaar te maken door publicatie in een
nieuwsblad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

106

§ 6.3 Openbaar bod
Artikel 6:9 (openbaar bod)
Wanneer een persoon met een voorgenomen verwerving 20 procent of
meer van het stemrecht zou gaan houden, is hij verplicht tot het
uitbrengen van een openbaar bod. Een dergelijk percentage is in de
meeste genoteerde vennootschappen voldoende voor de feitelijke
controle. De wijze waarop de betrokken persoon voornemens is te
verwerven, is niet van belang. Zowel aankoop op de beurs, als onderhandse verwerving en verwerving door een openbaar bod, zijn verwervingen in de zin van dit artikel.
Degene die zoveel aandelen wenst te verwerven dat zijn stemrecht boven
de drempelwaarde van 20 procent komt, dient eerst het bestuur uit te
nodigen tot overleg. Het overleg kan ertoe leiden dat het bestuur tot de
conclusie komt dat het niet in het belang van de vennootschap of van de
aandeelhouders is om de verplichting tot het openbaar bod te handhaven,
of dat het bod anders uitgebracht moet worden dan in dit hoofdstuk wordt
geëist. Een dergelijk belangrijk besluit zal door de Raad van Commissarissen (hierna: RvC) goedgekeurd moeten worden. Deze mogelijkheid tot
ontheffing is noodzakelijk omdat veel situaties denkbaar zijn waarin een
openbaar bod volgens de regels van dit hoofdstuk averechts zou werken.
De beslissing ter zake berust bij het bestuur en de RvC.
In het geval van ontheffing in de zin dat de persoon aandelen boven de 20
procent-drempel mag verwerven, zal hij bij verdere verkrijgingen
meldingsplichtig blijven ingevolge artikel 6:5. Er wordt van afgezien om in
dit hoofdstuk een regeling te treffen om bij verdere verkrijgingen de
verplichting tot overleg en het uitbrengen van een openbaar bod te doen
herleven. Met 20 procent is de zeggenschap toch al zo groot, en zullen de
omstandigheden die leiden tot de ontheffing zo uitzonderlijk zijn, dat het
de voorkeur verdient een en ander afhankelijk te laten zijn van door het
bestuur en de RvC te stellen voorwaarden.
Het bestuur is niet verplicht de uitnodiging tot overleg aan te nemen. In
dat geval, of wanneer het overleg niet tot resultaat heeft geleid, is de
persoon gerechtigd, maar niet verplicht, om een openbaar bod te doen op
alle uitstaande aandelen volgens de voorschriften van dit hoofdstuk.
Hiermee wordt de vijandelijke overname niet verboden. Het is slechts de
bedoeling dat de aandeelhouders een eerlijke prijs voor hun aandelen
krijgen.
Artikel 6:10 (verplichting aandelenbezit beneden drempel te
brengen)
Ook al mogen volgens artikel 6:9 aandelen niet boven de 20 procentdrempel worden verworven zonder de toestemming van het bestuur en
RvC, het blijft mogelijk dat dit toch gebeurt, hetzij bewust of onbewust,
hetzij door toedoen van een ander. In alle gevallen is het gevolg dat de
persoon zijn bezit zal moeten verminderen tot beneden de grens. In het
geval van onopzettelijke overschrijding van de drempel wordt echter de
mogelijkheid geboden om alsnog toestemming te verkrijgen, of om over
te gaan tot het uitbrengen van een openbaar bod.
Artikel 6:11 (openbaar bod zonder toestemming bestuur en RvC)
Artikel 6:11 regelt de minimum inhoud van het openbare bod. Het
onderhavige hoofdstuk beoogt niet in detail de inhoud ervan te regelen,
noch de wijze waarop het bod moet worden uitgebracht. Effectenbeurzen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

107

hebben uitgebreide en van beurs tot beurs verschillende regels voor het
uitbrengen van een openbaar bod en een gedetailleerde regeling in dit
hoofdstuk zou snel leiden tot conflicten met die regels. Daarom wordt
bijvoorbeeld niet vermeld of de aandeelhouder die aandelen aanmeldt,
zich nog terug kan trekken en zo ja, onder welke omstandigheden.
Wat wel geregeld wordt, zijn de kernelementen. Wezenlijk is dat het bod
moet worden uitgebracht op alle aandelen. Dit wordt vastgelegd in
onderdeel a. Onderdeel b stelt een minimumprijs vast. De strekking is dat
wanneer de overnemer bereid was een premie op aandelen te betalen om
een bepaalde zeggenschap te verwerven, deze premie ook toekomt aan de
overige aandeelhouders. De eis dat de prijs betaalbaar moet zijn in
contanten laat onverlet dat de overnemer ook een andere wijze van
betalen kan voorstellen, bijvoorbeeld ruil van aandelen. De keuze is echter
aan de aandeelhouder.
De regeling van de aanmeldingstermijn in onderdeel c geeft aandeelhouders de gelegenheid om bij wijze van spreken «nee» te stemmen
tegen het bod door in de eerste aanmeldingstermijn hun aandelen niet
aan te melden, en indien het bod toch slaagt, om alsnog hun aandelen in
de tweede termijn aan te melden, zodat zij niet met waardeloze aandelen
blijven zitten.
§ 6.4 Diverse bepalingen
Artikel 6:12 (afkoelingsperiode)
Artikel 6:12 belet de overnemer die na een openbaar bod niet alle
aandelen verkrijgt, maar genoeg om de feitelijke zeggenschap in de
vennootschap uit te oefenen, om de vennootschap ten eigen bate en ten
nadele van de overige aandeelhouders te gebruiken. Er wordt een
afkoelingsperiode opgelegd van een jaar waarin hij noch aan bepaalde
eigenbelang dienende transacties, noch aan bepaalde vennootschapsbesluiten kan meewerken. Hij behoudt wel de bevoegdheid bestuurders te
benoemen en te ontslaan. Voorts wordt niet geëist dat de overnemer alle
aandelen verwerft. De grens wordt gelegd bij 85 procent, omdat een
aandeelhouder met 85 procent van de stemmen doorgaans de beursnotering van de vennootschap kan doen beëindigen, waarmee ook een einde
komt aan de werking van dit hoofdstuk.
Artikel 6:13 (niet-erkenning of nietigverklaring aandelenoverdracht)
Bij ter beurze genoteerde vennootschappen komt de formele overdracht
van aandelen op naam zeer weinig voor. De aandelen blijven bijna altijd
bij de effectenbewaarder. Niettemin wordt voor deze zeldzame gevallen
het niet-erkennen van de overdracht als sanctie gebruikt in het geval dat
daarbij de regels van dit hoofdstuk niet zijn nageleefd.
Artikel 6:14 (voorwaarden uitbrengen stemmen)
Bij het onthouden van stemrecht aan niet-gemelde aandelen zou
onzekerheid kunnen ontstaan of stemmen geldig zijn uitgebracht, hetgeen
gevolgen zou hebben voor de geldigheid van besluiten en dus voor het
functioneren van de vennootschap. In dit artikel wordt hierin voorzien
door de houder te verbieden het stemrecht uit te oefenen en uitdrukkelijk
te bepalen dat desondanks uitgebrachte stemmen toch geldig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

108

In het eerste lid heeft het stemverbod overigens niet het karakter van een
sanctie, maar van een pressiemiddel om aan een wettelijke verplichting te
voldoen. In het tweede lid wordt niet alleen het stemrecht ontnomen,
maar ook het recht om vergaderingen van aandeelhouders bijeen te
roepen en bij te wonen. De gedachte is dat iemand die zijn voornemen tot
een openbaar bod of de details van het bod nog niet openbaar heeft
gemaakt, de overige aandeelhouders niet op andere wijze dient te
beïnvloeden dan door het uitbrengen van dat bod.
Hoe lang het verbod duurt heeft de betrokken persoon zelf in de hand.
Zodra hij zijn bod heeft uitgebracht, mag hij zijn aandeelhoudersrechten
weer uitoefenen. De persoon heeft voorts de mogelijkheid om van zijn
bod af te zien. In dat geval duurt het verbod nog een jaar langer.
Artikel 6:15 (schorsing door vennootschap)
In dit artikel wordt geregeld dat iemand die in strijd met artikel 6:14
handelt of tracht te handelen, geschorst kan worden in de uitoefening van
zijn recht. Stemmen die daarna door hem worden uitgebracht zijn
ongeldig.
Het zal voor het bestuur niet in alle gevallen mogelijk zijn te bewijzen dat
het verbod van artikel 6:14 wordt overtreden. Een vermoeden is daarom
voldoende om schorsing uit te spreken. Overwogen is dat het te ver gaat
uitgebrachte stemmen zonder meer ongeldig te verklaren. Anderzijds
moet worden voorkomen dat een vijandige overnemer zich niets van het
stemverbod zou behoeven aan te trekken.
Artikel 6:16 (besluiten aandeelhouders buiten vergadering)
In genoteerde vennootschappen is het ondenkbaar dat een gewone
aandeelhouder een besluit buiten vergadering tracht te doen nemen.
Bonafide groeperingen die het niet eens zijn met het beleid van de
vennootschap kunnen altijd voorstellen doen aan de algemene vergadering van aandeelhouders of tijdens een buitengewone vergadering.
Wanneer een aandeelhouder het ongewone verzoek doet om buiten
vergadering besluiten te nemen, kan dat erop wijzen dat een vijandige
overname ophanden is. Dit is de reden dat aandeelhouders slechts
geldige besluiten buiten vergadering kunnen nemen indien het bestuur
daar om heeft verzocht.
§ 6.5 Uitzonderingen
Artikel 6:17 (uitzonderingen en nadere regels)
Voor sommige vennootschappen zou toepassing van dit hoofdstuk
ongewenste en overbodige administratieve lasten met zich kunnen
brengen. Daarom wordt de mogelijkheid opengelaten om bij algemene
maatregel van bestuur categorieën vennootschappen aan te wijzen
waarop dit hoofdstuk niet, of slechts gedeeltelijk van toepassing is.
Ingevolge het tweede lid kunnen bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur nadere regels worden gesteld met betrekking tot de in dit
hoofdstuk geregelde onderwerpen. Dit maakt het mogelijk om in een later
stadium effectief in te spelen op veranderingen in de markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

109

Hoofdstuk 7. Handhaving
§ 7.1 Inleidende bepalingen
Artikel 7:1 (begripsbepalingen)
De begripsbepalingen in dit artikel zijn, met uitzondering van het begrip
«aanwijzing», ontleend aan de Awb (zie de artikelen 5:1, 5:2, 5:11, 5:31d en
5:40 van die wet). Omwille van de consistentie is in artikel 7:1 ook het
begrip «aanwijzing» gedefinieerd. Voor de omschrijving van dat begrip is
aangesloten bij artikel 1:75, eerste lid, van de Wft.
Artikel 7:2 (overtredingen door rechtspersonen)
Het onderhavige, aan artikel 5:1, derde lid, van de Awb ontleende,
artikel regelt wie voor de toepassing van hoofdstuk 5 als overtreder kan
worden aangemerkt. Hiervoor is, gelet op het begrip «overtreder», van
belang door wie een overtreding gepleegd (of medegepleegd) kan
worden. De eerste volzin van artikel 7:2 stelt buiten twijfel dat zowel
natuurlijke personen als rechtspersonen als overtreder kunnen worden
aangemerkt. Ook zelfstandig aan het maatschappelijk verkeer deelnemende entiteiten zonder rechtspersoonlijkheid kunnen als overtreder
worden aangemerkt. Dit volgt uit de overeenkomstige toepassing van
artikel 53, derde lid, van het Wetboek van Strafrecht BES, waarin onder
meer vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid en maatschappen
worden gelijkgesteld met rechtspersonen.
Verder volgt uit de overeenkomstige toepassing van het tweede lid van
artikel 53 dat, in geval van overtreding door een rechtspersoon, ook aan
degenen die tot de overtreding opdracht hebben gegeven of daaraan
feitelijk leiding hebben gegeven, een bestuurlijke sanctie kan worden
opgelegd, al dan niet in combinatie met een aan de rechtspersoon zelf op
te leggen sanctie. Hetzelfde geldt voor overtredingen die zijn begaan door
met rechtspersonen gelijkgestelde entiteiten.
Artikel 7:3 (rechtvaardigingsgrond; meerdaadse samenloop)
Evenals het strafrecht kent het bestuursrecht het beginsel dat geen
(bestuurlijke) sanctie wordt opgelegd, voor zover er voor de overtreding
een rechtvaardigingsgrond bestond (vgl. artikel 5:5 Awb). Dit beginsel
geldt zowel voor herstelsancties als voor bestraffende sancties. Daarnaast
kent het strafrecht het beginsel dat geen straf wordt opgelegd, indien het
strafbare feit niet aan de dader kan worden verweten. Dit beginsel is in het
bestuursrecht alleen voor bestraffende sancties (in casu de bestuurlijke
boete) van belang. Voor het opleggen van een herstelsanctie is immers
niet vereist dat de overtreder een verwijt kan worden gemaakt. Om die
reden heeft het voor alle bestuurlijke sancties geldende artikel 7:3 alleen
betrekking op de eventuele aanwezigheid van een rechtvaardigingsgrond.
Voor de mogelijkheid dat voor een overtreding ook een schulduitsluitingsgrond bestaat, is in paragraaf 7.5 (bestuurlijke boete) een specifieke
voorziening opgenomen: zie artikel 7:32, onderdeel a.
Het tweede lid van het onderhavige artikel ziet op de uit het strafrecht
bekende meerdaadse samenloop. Daarvan is sprake indien een gedraging
twee of meer overtredingen oplevert, die ook afzonderlijk hadden kunnen
worden gepleegd en die verschillende belangen schenden. Het tweede lid
bepaalt dat dan voor iedere overtreding afzonderlijk de daartoe bedreigde
bestuurlijke sanctie kan worden opgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

110

§ 7.2 Toezicht op de naleving
Artikelen 7:4 tot en met 7:11
De artikelen 7:4 tot en met 7:11 regelen de aanwijzing en de bevoegdheden van de personen die zijn belast met het toezicht op de naleving van
het bij of krachtens de wet bepaalde. De aanwijzing van deze personen
geschiedt door de bevoegde toezichtautoriteit, die immers verantwoordelijk is voor de handhaving van de wet. Deze aanwijzing, die op grond
van artikel 7:4, derde lid, in de Staatscourant bekend wordt gemaakt, kan
zowel categoraal als individueel geschieden. Een categorale aanwijzing
noemt doorgaans de dienst of het onderdeel van de toezichtautoriteit
waartoe de met toezicht belaste personen behoren. Een individuele
aanwijzing noemt de met toezicht belaste personen bij naam of door
middel van een functieaanduiding.
Om invulling te kunnen geven aan hun toezichthoudende taak beschikken
toezichthouders over de in de artikelen 7:7 tot en met 7:10 genoemde
bevoegdheden. Deze bevoegdheden, die in hoofdzaak zijn ontleend aan
titel 5.2 van de Awb, komen – behoudens de bevoegdheden, bedoeld in de
artikelen 7:7, vierde lid, en 7:10, vierde lid – overeen met de bevoegdheden waarover (in het Europese deel van Nederland) ook de toezichthouders op grond van de Wft beschikken. Het gaat daarbij om de
bevoegdheid tot het betreden van plaatsen, tot het vorderen van
inlichtingen of de inzage van zakelijke gegevens en bescheiden en tot het
vorderen van inzage van identiteitsdocumenten. Evenals onder de Wft
beschikt de toezichthouder niet over de bevoegdheid om zaken te
onderzoeken, aan opneming te onderwerpen of daarvan monsters te
nemen, noch over de bevoegdheid om vervoermiddelen te onderzoeken
(vgl. artikel 1:73, eerste lid, Wft). Aan die bevoegdheden bestaat in het
kader van dit wetsvoorstel geen behoefte. Wel bestaat behoefte aan de
bevoegdheid voor de toezichthouder om woningen zonder de
toestemming van de bewoner binnen te treden. Dit omdat de kleinschaligheid van de financiële markt in de openbare lichamen maakt dat
personen hun bedrijf regelmatig vanuit huis uitoefenen. Deze verregaande
bevoegdheid van de toezichthouder wordt met de waarborgen uit Titel X
van het Derde Boek van het Wetboek van strafvordering BES omkleed
(artikel 7:7, vierde lid). Zo is bijvoorbeeld een schriftelijke machtiging van
de procureur-generaal vereist.
De toezichthouder kan zijn bevoegdheden effectueren door middel van
artikel 7:11. Op grond van dat artikel is een ieder verplicht de toezichthouder alle medewerking te verlenen, die deze redelijkerwijs kan vorderen
bij de uitoefening van zijn bevoegdheden. Niet-naleving van deze
medewerkingsplicht kan bestuurlijk worden gesanctioneerd met een last
onder dwangsom of een bestuurlijke boete (zie de artikelen 7:21 en 7:30),
maar ook strafrechtelijk (zie de artikelen 9:1, tweede lid, en 9:2, tweede
lid). Ook is de toezichthouder bevoegd om zich desnoods met behulp van
de sterke arm toegang te verschaffen (zie artikel 7:7, tweede lid). Wel geldt
voor de toezichthouder steeds de regel dat hij van zijn bevoegdheden
slechts gebruik mag maken voor zover dat redelijkerwijs nodig is voor de
vervulling van zijn taak. Dit zogeheten evenredigheidsbeginsel is
neergelegd in artikel 7:6 (vgl. artikel 5:13 van de Awb).
Het kan voorkomen dat een financiële onderneming die (bijvoorbeeld
door middel van een bijkantoor) in de openbare lichamen actief is, de op
haar activiteiten in de openbare lichamen betrekking hebbende
boekhouding of administratie in het buitenland aanhoudt. Dit zou vanuit
toezichtoogpunt bezwaarlijk kunnen zijn, omdat de toezichthouder zijn
bevoegdheden uit de artikelen 7:7 en 7:10, eerste lid, om plaatsen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

111

betreden en inzage te vorderen van zakelijke gegevens en bescheiden
slechts binnen het rechtsgebied van de openbare lichamen kan effectueren. Daarbuiten gelden zijn wettelijke bevoegdheden immers niet. Om
hieraan tegemoet te komen is de betrokken financiële onderneming
ingevolge artikel 7:10, vierde lid, verplicht om de toezichthouder inzage te
verlenen in de boekhouding of administratie op de plaats waar deze zich
bevindt. De toezichthouder heeft weliswaar niet de mogelijkheid om die
verplichting met behulp van de sterke arm kracht bij te zetten, maar de
weigering van de onderneming om aan de in artikel 7:10, vierde lid,
opgenomen verplichting te voldoen kan wel langs bestuurlijke weg
worden gesanctioneerd en kan, in het uiterste geval, zelfs tot intrekking
van de vergunning leiden.
Bij de uitoefening van zijn taak is de toezichthouder verplicht een
standaardlegitimatiebewijs bij zich te dragen (artikel 7:5; vgl. artikel 5:12
van de Awb). Gelet op de aard van de toezichthoudende werkzaamheden
is geen strakke legitimatieplicht voorgeschreven, maar bepaalt het tweede
lid dat het bewijs alleen op verzoek behoeft te worden getoond. Het derde
lid bepaalt met een verwijzing naar artikel 5:12, derde lid, van de Awb,
welke elementen het legitimatiebewijs moet bevatten. In concreto wordt
daarmee verwezen naar de op grond van dat artikel vastgestelde Regeling
model legitimatiebewijs toezichthouders Awb, waarin is geregeld waaraan
een legitimatiebewijs moet voldoen. Als minimumeisen gelden de
aanwezigheid van een foto en de vermelding van naam en hoedanigheid
van de toezichthouder.
§ 7.3 Aanwijzing, benoeming curator en activiteitenverbod
Artikel 7:12 (algemene aanwijzingsbevoegdheid)
In aanvulling op de meer reguliere handhavinginstrumenten als last van
onder dwangsom en bestuurlijke boete (zie de artikelen 7:21 en 7:30)
bevat het wetsvoorstel tevens een aantal bijzondere instrumenten, zoals
de bevoegdheid om een aanwijzing te geven (artikelen 7:12 en 7:13), de
benoeming van een curator (artikel 7:14) en de bevoegdheid om financiële
onderneming een transactie- of activiteitenverbod op te leggen
(artikel 7:20). DNB en de AFM krijgen daarmee in dit wetsvoorstel de
beschikking over dezelfde handhavinginstrumenten waarover zij ook op
grond van de Wft beschikken. Een aantal van deze instrumenten bestaat
overigens ook nu al, zij het dat het vaak per toezichtwet verschilt over
welke bevoegdheden een toezichtautoriteit in concreto kan beschikken,
terwijl ook de wijze waarop de bevoegdheden zijn geregeld, soms per wet
verschilt. Het wetsvoorstel brengt hier verandering in en voorziet in een
uniform handhavinginstrumentarium, dat in beginsel over de volle
breedte van de wet kan worden ingezet.
Het onderhavige artikel heeft, evenals artikel 7:13, betrekking op de
bevoegdheid van de toezichtautoriteit om, door het geven van een
aanwijzing, een financiële onderneming of een andere in artikel 7:12
bedoelde persoon te verplichten tot het volgen van een bepaalde
gedragslijn. Aanleiding kan zijn dat de betrokken onderneming of persoon
niet voldoet aan een bepaalde wettelijke verplichting (artikel 7:12, eerste
lid), of dat er ten aanzien van een financiële onderneming tekenen zijn van
een ontwikkeling die de integere of beheerste bedrijfsuitoefening dan wel
de solvabiliteit of liquiditeit van die onderneming in gevaar kunnen
brengen (artikel 7:12, tweede lid). Het doel van een aanwijzing is te
bewerkstelligen dat degene tot wie de aanwijzing is gericht, zich (weer)
aan de gestelde regels houdt, dan wel – in een geval als bedoeld in het
tweede lid – maatregelen treft ter afwending van het gevaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

112

Degene aan wie een aanwijzing is gegeven, is gehouden binnen een bij
die aanwijzing gestelde termijn gevolg te geven aan de aanwijzing en de
daarin aangegeven gedragslijn te volgen. Die gedragslijn kan bijvoorbeeld
inhouden dat een financiële onderneming bestuurders moet ontslaan of
bepaalde activiteiten moet staken. Wordt aan de aanwijzing geen gevolg
gegeven, dan kan de toezichtautoriteit een vervolgactie instellen. Dit kan
een meer specifieke aanwijzing zijn, maar bijvoorbeeld ook het opleggen
van een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete of, als ultimum
remedium, het intrekken van de vergunning. In dit verband is overigens
van belang dat de toezichtautoriteit niet verplicht is om altijd eerst een
aanwijzing te geven, voordat zij bijvoorbeeld een last onder dwangsom of
een bestuurlijke boete kan opleggen. Gelet op het discretionaire karakter
van de aanwijzingsbevoegdheid, staat het de toezichtautoriteit vrij om een
andere maatregel te nemen, indien zij dat in het concrete geval passender
acht dan een aanwijzing.
Opgemerkt zij nog dat een aanwijzing niet kan worden aangewend om
overeenkomsten tussen de persoon aan wie de aanwijzing wordt gegeven
en derden aan te tasten (zie het vierde lid). De aanwijzing is een reparatoire sanctie, gericht op het beëindigen of ongedaan maken van een
overtreding van een publiekrechtelijk voorschrift dan wel het voorkomen
van herhaling ervan. De aanwijzing kan derhalve geen gebod bevatten
voor een financiële onderneming om overeenkomsten te (doen) wijzigen
die zij met individuele cliënten heeft gesloten onder overtreding van een
bepaling van dit wetsvoorstel. Ook indien een uitgevende instelling
bijvoorbeeld effecten heeft uitgeven terwijl daarvoor in strijd met
hoofdstuk 5 geen goedgekeurd prospectus algemeen verkrijgbaar is
gesteld, kan de uitgevende instelling door een aanwijzing niet verplicht
worden om kopers van die effecten de mogelijkheid te bieden hun koop te
heroverwegen. Het voorgaande laat de mogelijkheden van het civiele
recht voor de consument vanzelfsprekend onverlet.
Artikel 7:13 (aanwijzing aan houder van effectenbeurs)
Het onderhavige artikel ziet op een tweetal bijzondere aanwijzingsbevoegdheden. Het eerste lid geeft de AFM de mogelijkheid de houder van
een effectenbeurs een aanwijzing te geven als deze nalaat (voldoende) op
te treden tegen overtreding van de beursregels door een persoon op wie
deze regels van toepassing zijn. Dat kan bijvoorbeeld een effectenhandelaar zijn die handelsregels overtreedt, of een uitgevende instelling die
een informatieverplichting niet nakomt. Aangezien het gaat om beursregels, en niet om wettelijke regels, is het de verantwoordelijkheid van de
houder van de effectenbeurs om die regels te handhaven en gebruik te
maken van de middelen die hem daartoe ter beschikking staan. Om die
reden kan de AFM niet met gebruikmaking van de algemene aanwijzingsbevoegdheid uit artikel 7:12 een aanwijzing tot de betrokken derde richten,
maar wel de houder van de effectenbeurs verplichten om meer of andere
maatregelen te treffen dan hij tot dusver heeft gedaan.
Het tweede lid heeft betrekking op een andere vorm van ingrijpen door de
AFM. In bijzondere omstandigheden kan er aanleiding zijn de handel in
een bepaald effect op te schorten, te onderbreken of door te halen. De
beslissing daartoe berust bij de houder van de effectenbeurs. Denkbaar is
evenwel dat de houder van de effectenbeurs het niet nodig of niet
opportuun vindt een zodanige maatregel te treffen, terwijl de AFM dat in
het belang van de beleggers of van een ordelijk verloop van de handel wel
aangewezen vindt. In dat geval kan de AFM de houder van de effectenbeurs een aanwijzing geven om de handel in het desbetreffende effect op
te schorten, te onderbreken of door te halen. In voorkomend geval kan de
AFM nog een stap verder gaan door het Gerecht in eerste aanleg van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

113

Bonaire, Sint Eustatius en Saba te verzoeken het effect van de handel op
de effectenbeurs uit te sluiten. Het spreekt voor zich dat dit uitzonderlijke
maatregelen zijn die alleen aan de orde zijn als de belangen van beleggers
ernstig in het gedrang zijn gekomen of dreigen te komen, en andere
maatregelen niet het beoogde effect hebben.
Artikelen 7:14 tot en met 7:18 (curator)
Naast de aanwijzingsbevoegdheid kan het onder omstandigheden
noodzakelijk zijn om bij financiële ondernemingen of bij illegaal op de
financiële markten operende (rechts)personen verdergaande greep te
krijgen op de bedrijfsuitoefening, indien gestelde regels (dreigen te)
worden overtreden. Indien het nog niet opportuun is om de activiteiten te
beëindigen, de vergunning in te trekken of de noodregeling aan te vragen,
kan gebruik worden gemaakt van de curatele. Wat betreft de inzet van dit
instrument wordt aangesloten bij de systematiek van artikel 7:12. In
beginsel geeft de toezichtautoriteit eerst een aanwijzing om een bepaalde
gedragslijn te volgen. Indien dat instrument niet tot het gewenste
resultaat leidt kan benoeming van een curator volgen. Aansluiting bij
artikel 7:12 betekent ook dat het enkel in de bijzondere gevallen, genoemd
in het tweede lid van dat artikel, mogelijk is een curator te benoemen
zonder dat er reeds een overtreding is geconstateerd.
Curatele is naar haar aard een zwaarder middel dan een aanwijzing. De
eigen verantwoordelijkheid van de financiële onderneming wordt door de
curatele dusdanig beperkt dat alleen ernstige normovertredingen tot
toepassing van dit instrument aanleiding kunnen geven. Om dezelfde
reden moet de financiële onderneming ook in de gelegenheid worden
gesteld haar zienswijze over de voorgenomen benoeming van een curator
naar voren te brengen (zie artikel 7:14, derde lid, en 7:15, tweede lid,
onderdeel b). De onderneming behoeft daar echter niet toe in de
gelegenheid te worden gesteld, indien de curatele haar aanleiding vindt in
het feit dat de onderneming geen of onvoldoende gevolg heeft gegeven
aan een aanwijzing.
In het besluit waarbij een curator wordt benoemd, dient de toezichtautoriteit aan te geven welke organen of vertegenwoordigers van de financiële
onderneming in hun autonomie worden beperkt (artikel 7:14, eerste lid, en
7:15, eerste lid). De curator is een door de toezichtautoriteit aangewezen
persoon met een eigen rol. De curator wordt weliswaar aangewezen bij
besluit van de toezichtautoriteit, maar oefent zelf geen overheidstaak uit
en heeft daarom zelf ook geen publiekrechtelijke bevoegdheden. De
curator wordt geplaatst in de strikt privaatrechtelijke omgeving van de
financiële onderneming. Indien de curator wordt benoemd ten aanzien
van het bestuur, zal hij een van de personen zijn die het beleid van de
onderneming bepalen. In het besluit waarbij de curator wordt benoemd,
zal uit de motivering en de benoemingsopdracht te herleiden moeten zijn
door welke belangen de curator zich dient te laten leiden (artikel 7:16,
eerste lid). De kosten en de beloning van de curator zijn voor rekening van
de betrokken financiële onderneming (artikel 7:17, derde lid). De curator
wordt voor ten hoogste twee jaren benoemd, met de mogelijkheid van
verlenging (artikel 7:16, tweede lid). Verder kan de toezichtautoriteit de
curator te allen tijde vervangen (artikel 7:18, tweede lid).
De curatele is in beginsel een intern werkende maatregel. De betrokken
organen en vertegenwoordigers van de financiële onderneming kunnen
hun bevoegdheden slechts uitoefenen na goedkeuring door de curator en
met inachtneming van de opdrachten van de curator (artikel 7:17, eerste
lid). Van het voorgaande zijn uitgezonderd de rechtshandelingen ten
aanzien waarvan de toezichtautoriteit heeft bepaald dat zij zonder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

114

goedkeuring van de curator mogen worden verricht (artikel 7:18, eerste
lid). Door de curatele wordt getracht de reputatie van de financiële
onderneming zoveel mogelijk onbeschadigd te laten, hetgeen de kans
vergroot dat de curatele te zijner tijd kan worden ingetrokken en niet
behoeft te worden omgezet in een verdergaande maatregel. De organen
en vertegenwoordigers van de financiële onderneming zijn verplicht de
curator alle medewerking te verlenen (artikel 7:17, tweede lid, onderdeel
a). Indien het orgaan ten aanzien waarvan de curator is benoemd zonder
goedkeuring van de curator of zonder de opdrachten van de curator in
acht te nemen handelingen verricht, is elke persoon die deel uitmaakt van
dat orgaan tegenover de financiële onderneming hoofdelijk aansprakelijk
voor de door die handelingen ontstane schade (artikel 7:17, tweede lid,
onderdeel b).
Onder omstandigheden kan het nodig zijn om de benoeming van de
curator bekend te maken, bijvoorbeeld om het geschade vertrouwen in de
financiële onderneming te herstellen. Ook kan het gebeuren dat het
bekend wordt dat een curator is benoemd, door bijvoorbeeld een
contractuele meldplicht in een financieringsovereenkomst. In dit soort
gevallen krijgt de benoeming ook externe werking, in die zin dat de
rechtshandeling – op vordering van de curator – vernietigbaar is, indien
een wederpartij wist of behoorde te weten dat de vereiste goedkeuring
door de curator ontbrak (artikel 7:17, tweede lid, onderdeel c).
Zodra de omstandigheid die tot de benoeming van de curator heeft geleid
niet langer aanwezig is, trekt de toezichthouder het besluit tot benoeming
van de curator in, met als gevolg dat de organen of vertegenwoordigers
die het betrof, hun bevoegdheden weer zonder beperking kunnen
uitoefenen (artikel 7:18, derde lid).
Artikel 7:19 (aantrekken opvorderbare gelden)
Dit artikel maakt het mogelijk ook een curator te benoemen bij (rechts)personen, niet zijnde kredietinstellingen, die zich bezighouden met het
aantrekken, ter beschikking verkrijgen of ter beschikking hebben van
opvorderbare gelden van anderen dan professionele marktpartijen. Een
dergelijke (rechts)persoon kwalificeert niet als financiële onderneming, of
het moet zijn – gezien het verbod van artikel 2:22 – als illegale financiële
onderneming. Het benoemen van een curator zal er in dit geval op gericht
zijn de belangen van degenen die opvorderbare gelden aan de onderneming hebben toevertrouwd zo goed mogelijk veilig te stellen.
Artikel 7:20 (transactie- of activiteitenverbod)
Van een financiële onderneming met zetel in een openbaar lichaam kan,
indien die onderneming niet voldoet aan het bij of krachtens deze wet
bepaalde, als ultimum remedium de vergunning worden ingetrokken (zie
artikel 2:14). Hetzelfde geldt voor buitenlandse ondernemingen die vanuit
een bijkantoor vergunningplichtige activiteiten verrichten in de openbare
lichamen. Wanneer echter een buitenlandse onderneming vanuit een
vestiging in het buitenland door middel van dienstverrichting actief is (en
voor die dienstverrichting ingevolge de artikelen 2:1 en 2:3 geen
vergunning behoeft) of wanneer een vrijstelling van de vergunningplicht
van toepassing is, dan ontbreekt voor de toezichtautoriteit de
mogelijkheid om van die onderneming een vergunning in te trekken. Voor
die situatie is, als equivalent van het intrekken van een vergunning, het
transactieverbod van het eerste lid in het leven geroepen: het verbod om
in de openbare lichamen nog nieuwe overeenkomsten af te sluiten. Onder
overeenkomst is daarbij niet alleen te verstaan een overeenkomst inzake
een financieel product of effect, maar bijvoorbeeld ook een (schriftelijke of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

115

mondelinge) overeenkomst om voor een consument of cliënt te bemiddelen of hem te adviseren.
Het tweede lid ziet op een vergelijkbare situatie, zij het dat het daarbij gaat
om financiële ondernemingen waarvoor geen vergunning van de AFM
benodigd is. Op grond van het tweede lid kan de AFM dergelijke ondernemingen een activiteitenverbod opleggen wanneer zij zich niet aan de
gedragsregels uit hoofdstuk 5 houden. Langs deze weg kan de AFM een
onderneming verbieden om nog langer activiteiten in strijd met de
gedragsregels te verrichten, zonder dat de overige activiteiten van die
onderneming geraakt worden en zonder dat dit consequenties hoeft te
hebben voor een eventueel door DNB verleende vergunning. Wel dient de
AFM, voordat zij een verbod oplegt, hierover de zienswijze van DNB te
vragen (artikel 1:16, eerste lid, onderdeel d). Het is van belang dat de AFM
het oordeel van DNB meeweegt in haar beslissing om al dan niet een
verbod op te leggen, omdat DNB kan inschatten wat de gevolgen van het
verbod zijn voor bijvoorbeeld de soliditeit van de onderneming of voor
het betalingsverkeer.
Opgemerkt zij nog dat het transactieverbod en het activiteitenverbod er
niet toe strekken om bestaande overeenkomsten met derden aan te
tasten. Het eerste lid bepaalt uitdrukkelijk dat een transactieverbod slechts
voor nieuwe overeenkomsten geldt, terwijl in het derde lid is bepaald dat
een opgelegd activiteitenverbod geen betrekking heeft op de afwikkeling
van reeds bestaande overeenkomsten.
§ 7.4 Last onder dwangsom
Artikelen 7:21 tot en met 7:29
De bevoegdheid tot het opleggen van een last onder dwangsom is een
belangrijk handhavinginstrument van de toezichtautoriteit. De onderhavige artikelen, die zijn ontleend aan de artikelen van afdeling 5.3.2 van
de Awb, regelen de modaliteiten waaronder de last onder dwangsom kan
worden opgelegd, het verbeuren van een dwangsom, de wijze waarop
een verbeurde dwangsom kan worden geïnd en het bezwaar en beroep
tegen een dwangsom.
De last onder dwangsom kan worden opgelegd indien een persoon de
voorschriften gesteld bij of krachtens de in de bijlage bij deze wet
genoemde artikelen overtreedt en voorts indien een persoon geen gevolg
dan wel niet tijdig of onvolledig gevolg geeft aan een aanwijzing van de
toezichtautoriteit (artikel 7:21, eerste lid). Dezelfde bevoegdheid heeft de
toezichtautoriteit in het Europese deel van Nederland als bepalingen van
de Wft worden overtreden (vgl. artikel 1:79 Wft). Een last onder
dwangsom wordt met name opgelegd om te bewerkstelligen dat een
overtreding wordt beëindigd of niet herhaald wordt, maar kan ook worden
opgelegd om een overtreding te voorkomen (artikel 7:21, tweede lid; vgl.
artikel 5:7 Awb).
Een last onder dwangsom is een zwaar middel, reden waarom er eisen
worden gesteld aan het opleggen ervan. Zo moet de toezichtautoriteit
voordat zij een last onder dwangsom oplegt, degene horen aan wie zij de
last wil opleggen. Die hoorplicht geldt alleen niet in spoedeisende
gevallen en in gevallen dat de betrokkene reeds eerder gehoord is en zich
sindsdien geen nieuwe feiten of omstandigheden hebben voorgedaan
(artikel 7:22; vgl. de artikelen 4:8 en 4:11 Awb). Voorts gelden er eisen voor
de inhoud van de last (artikel 7:23) en voor de hoogte van de dwangsom
(artikel 7:24), waaronder de proportionaliteitseis van artikel 7:24, derde lid,
en kan geen tweede dwangsom worden opgelegd voor dezelfde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

116

overtreding als de eerste nog van kracht is (artikel 7:21, derde lid). De
beslissing tot oplegging van een last onder dwangsom is vatbaar voor
bezwaar en beroep (artikel 7:29) (vgl. de artikelen 5:32a, 5:32b, 5:6 en 5:39
Awb).
Nadat een last onder dwangsom is opgelegd kan de toezichtautoriteit op
grond van artikel 7:26, op verzoek van de overtreder, de last opheffen of
wijzigingen aanbrengen in de opgelegde last of de hoogte van de
dwangsom. Als de last voor bepaalde tijd wordt opgeschort omdat de
overtreder tijdelijk niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, verbeurt de
overtreder gedurende die tijd geen dwangsommen (vgl. artikel 5:34 Awb).
Indien uit de opheffing of wijziging van de last onder dwangsom
voortvloeit dat een reeds gegeven invorderingsbeschikking als bedoeld in
artikel 7:27 niet in stand kan blijven, dan vervalt die beschikking
(artikel 7:28). Het is in het belang van de rechtszekerheid dat de invorderingsbeschikking dan vervalt en dat eventueel een nieuwe beschikking
wordt gegeven die is aangepast aan de nieuwe situatie (artikel 7:28,
tweede lid). Het voorgaande geldt ook als de last onder dwangsom door
vernietiging haar rechtskracht verliest (vgl. artikel 5:38 Awb).
Als de overtreder de verbeurde dwangsommen niet vrijwillig betaalt, zal
de toezichtautoriteit hem aanmanen tot betaling. Alvorens aan te manen
tot betaling van de dwangsom dient de toezichtautoriteit een invorderingsbeschikking als bedoeld in artikel 7:27 te geven indien zij van oordeel
is dat dwangsommen zijn verbeurd en zij tot invordering wil overgaan
(vgl. artikel 5:37 Awb). De invorderingsbeschikking heeft een declaratoir
karakter, daar de dwangsommen van rechtswege worden verbeurd door
overtreding van de last en niet pas door de invorderingsbeschikking. De
overtreder dient een dwangsom te betalen binnen zes weken nadat deze
van rechtswege is verbeurd (artikel 7:25; vgl. artikel 4:86 Awb). Meestal zal
deze betaaltermijn zijn verstreken voordat de invorderingsbeschikking
wordt gegeven, maar dit hoeft niet. Artikel 7:27 bepaalt immers niet dat
met de invorderingsbeschikking moet worden gewacht totdat de
betaaltermijn is verstreken. De toezichtautoriteit dient ook een beschikking
over de invordering te geven als een overtreder daar om vraagt
(artikel 7:27, tweede lid). Het ligt niet voor de hand dat de overtreder zelf
om een invorderingsbeschikking vraagt, maar het is denkbaar, bijvoorbeeld als de toezichtautoriteit en de overtreder van mening verschillen
over de vraag of de last correct is uitgevoerd. Door een invorderingsbeschikking te vragen, kan de overtreder het geschil dan snel aan de rechter
voorleggen. Zijn verzoek voorkomt echter niet dat dwangsommen zijn
verbeurd als hij uiteindelijk ongelijk krijgt.
De invorderingsbeschikking is, evenals de beslissing tot oplegging van
een last onder dwangsom, vatbaar voor bezwaar en beroep (artikel 7:29;
vgl. artikel 5:39 Awb). Om de procedurelasten voor de toezichtautoriteit,
burger en rechter te beperken, zorgt artikel 7:29, eerste lid, ervoor dat een
procedure over de invorderingsbeschikking waar mogelijk worden
gecombineerd met een nog aanhangige procedure tegen de last onder
dwangsom, zodat de rechter het gehele geschil in één keer kan
beslechten. Het tweede lid van artikel 7:29 stelt buiten twijfel dat dit ook
geldt als tegen de last onder dwangsom een voorlopige voorziening is
gevraagd en de invorderingsbeschikking wordt gegeven voordat op dit
verzoek is beslist. In dat geval heeft het verzoek om voorlopige
voorziening tegen de last onder dwangsom van rechtswege ook
betrekking op de invorderingsbeschikking.
Na een invorderingsbeschikking te hebben gegeven, mag de toezichtautoriteit de overtreder aanmanen tot betaling (artikel 7:27). Als de overtreder
de dwangsom dan nog niet betaalt, rest de toezichtautoriteit slechts de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

117

gang naar de civiele rechter om betaling af te dwingen, daar in dit
wetsvoorstel geen gebruik is gemaakt van de mogelijkheid in de Awb om
de toezichtautoriteit de bevoegdheid te geven zichzelf een executoriale
titel te verschaffen door middel van het uitvaardigen van een dwangbevel
(vgl. de artikelen 4:114 tot en met 4:116 Awb). Voornoemde bevoegdheid
heeft de toezichtautoriteit evenmin bij niet-betaling van een bestuurlijke
boete, dus ook dan zal uiteindelijk via de civielrechtelijke weg betaling
moeten worden afgedwongen.
§ 7.5 Bestuurlijke boete
Artikelen 7:30 tot en met 7:38
Naast het opleggen van een last onder dwangsom heeft de toezichtautoriteit de mogelijkheid om een bestuurlijke boete op te leggen indien een
persoon de voorschriften gesteld bij of krachtens de in de bijlage bij deze
wet genoemde artikelen overtreedt of indien een persoon geen gevolg
dan wel niet tijdig of onvolledig gevolg geeft aan een aanwijzing van de
toezichtautoriteit (artikel 7:30, eerste lid; zie artikel 7:21, eerste lid, voor de
last onder dwangsom). Dezelfde bevoegdheden heeft de toezichtautoriteit
in het Europese deel van Nederland als bepalingen van de Wft worden
overtreden (vgl. de artikelen 1:79 Wft en 1:80 Wft).
De bestuurlijke boete is punitief van aard. Dit heeft onder meer tot gevolg
dat de bestuurlijke boete – anders dan de herstelsanctie last onder
dwangsom – slechts kan worden opgelegd nadat de overtreding is
begaan, ter bestraffing daarvan. De punitieve aard van de bestuurlijke
boete heeft ook gevolgen voor de waarborgen die gesteld worden aan het
opleggen van een bestuurlijke boete kan worden opgelegd. De onderhavige artikelen, die zijn ontleend aan titel 5.4 van de Awb, regelen
bedoelde waarborgen.
Evenals bij het opleggen van een last onder dwangsom moet de toezichtautoriteit voordat zij een bestuurlijke boete oplegt, degene horen aan wie
zij de boete wil opleggen. Een verschil met de hoorplicht bij de last onder
dwangsom is dat deze bij de bestuurlijke boete geen uitzonderingen kent
(artikel 7:36, eerste lid, eerste volzin; zie artikel 7:22, tweede lid, voor de
last onder dwangsom). Deze verplichting om altijd te horen alvorens een
bestuurlijke boete op te leggen, is ontleend aan artikel 5:53, derde lid, van
de Awb waarin is bepaald dat wanneer een boete kan worden opgelegd
van meer dan 340 euro, de overtreder steeds in de gelegenheid moet
worden gesteld om zijn zienswijze naar voren te brengen. Omdat bij
overtreding van bepalingen van dit wetsvoorstel altijd een boete kan
worden opgelegd van meer dan het dollarequivalent van 340 euro, is er
voor gekozen om in lijn met de Awb geen uitzonderingen op de hoorplicht
op te nemen bij het opleggen van een bestuurlijke boete. Om dezelfde
reden dient de toezichtautoriteit of de bevoegde toezichthouder altijd een
boeterapport op te maken van de overtreding (artikel 7:34; vgl. artikel 5:53,
tweede lid, Awb), welk rapport bij de uitnodiging om zijn zienswijze naar
voren te brengen naar de overtreder moet worden gezonden (artikel 7:36,
eerste lid, tweede volzin; vgl. artikel 5:50, eerste lid, onderdeel a, Awb). De
betrokkene weet dan waartegen hij zich moet verweren. Indien er een
proces-verbaal van de overtreding is opgemaakt, wordt dit in de plaats
van het rapport naar de overtreder gezonden (artikel 7:34, derde lid; vgl.
artikel 5:48, derde lid, Awb). Voorts geldt bij het verhoor van de
vermeende overtreder het uit het strafrecht bekende «nemo tenetur»
beginsel (artikel 7:33; vgl. artikel 5:10a Awb). Dit houdt in dat niemand
gehouden is tegen zichzelf te getuigen of een bekentenis af te leggen.
Belangrijke waarborgen ter verzekering hiervan zijn het zwijgrecht
(artikel 7:33, eerste lid) en de cautie (artikel 7:33, tweede lid). Verder moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

118

de overtreder desgevraagd inzage worden verleend in de gegevens die
aan het besluit tot het opleggen van de boete ten grondslag zijn gelegd
(artikel 7:35; vgl. artikel 5:49 Awb).
Naar aanleiding van het onderzoek kan de toezichtautoriteit beslissen dat
voor de overtreding geen boete wordt opgelegd of dat de strafrechtelijke
weg moet worden gevolgd. In het laatste geval wordt de overtreding
alsnog aan de officier van justitie voorgelegd (artikel 7:36, derde lid; vgl.
artikel 5:50, tweede lid, Awb), waarna de beslistermijn voor het opleggen
van de bestuurlijke boete wordt opgeschort tot de dag waarop de
toezichtautoriteit weer bevoegd wordt een bestuurlijke boete op te leggen
(artikel 7:37, derde lid). Die bevoegdheid herleeft als de officier van justitie
aan de toezichtautoriteit mededeelt van strafvervolging af te zien. Als de
officier van justitie mededeelt dat de overtreding strafrechtelijk zal worden
afgedaan, kan geen boete worden opgelegd. Tevens wordt geen boete
opgelegd als één van de uitzonderingsgronden van artikel 7:32 zich
voordoet (vgl. de artikelen 5:41 tot en met 5:44 Awb). De eerste uitzondering codificeert voor bestuurlijke boeten het beginsel uit het strafrecht
dat geen straf wordt opgelegd indien het strafbare feit niet aan de dader
kan worden toegerekend (artikel 7:32, onderdeel a; vgl. artikel 5:41 Awb).
Een bestuurlijke boete kan dus alleen worden opgelegd wanneer de
overtreding aan de overtreder kan worden verweten. Verwijtbaarheid is
geen eis bij het opleggen van een herstelsanctie zoals bijvoorbeeld de last
onder dwangsom (zie de toelichting bij artikel 7:3). Wel geldt de algemene
uitzondering van artikel 7:3, eerste lid, ook voor de bestuurlijke boete,
zodat geen bestuurlijke boete wordt opgelegd als er voor de overtreding
een rechtvaardigingsgrond bestond. In navolging van het strafrecht
bepaalt artikel 7:32, onderdeel b, dat geen boete meer kan worden
opgelegd als de overtreder is overleden (vgl. artikel 5:42, eerste lid, Awb).
Wanneer de boete slechts de nalatenschap zou treffen, heeft zij immers
niet meer het beoogde bestraffende effect. In lijn hiermee wordt in
artikel 7:38, eerste lid, bepaald dat een boete vervalt als zij op het tijdstip
van overlijden nog niet onherroepelijk is, alsmede dat een onherroepelijke
boete vervalt voor zover zij op het tijdstip van overlijden nog niet is
betaald (vgl. artikel 5:42, tweede lid, Awb). Deze uitzondering van het
overlijden van de overtreder geldt niet voor de last onder dwangsom,
daar deze ook effect kan sorteren na de dood van de overtreder, bijvoorbeeld doordat de rechtsopvolger van de overleden overtreder door de
reeds opgelegde last onder dwangsom gedwongen wordt om een
overtreding van (de onderneming van) de overledene te beëindigen.
Artikel 7:32, onderdeel c, codificeert het zogeheten «ne bis in idem»beginsel voor bestuurlijke boeten. Dit beginsel, inhoudende dat niemand
voor de tweede keer kan worden vervolgd als de rechter reeds onherroepelijk heeft beslist over hetzelfde feit, is een belangrijk beginsel in het
strafrecht dat ook bij het opleggen van een bestuurlijke boete op grond
van dit wetsvoorstel dient te gelden (vgl. artikel 5:43 Awb). Voor de
verhouding tussen bestuurlijke boeten en strafrechtelijke sancties is
hetzelfde beginsel neergelegd in onderdeel d. Als voor een overtreding
reeds strafvervolging is ingesteld of een strafrechtelijke sanctie is
opgelegd, kan voor dezelfde overtreding niet ook nog een bestuurlijke
boete worden opgelegd (het zogenaamde una via-beginsel) (vgl.
artikel 5:44, eerste lid, Awb). In dit kader kan worden opgemerkt dat het
opmaken van een proces-verbaal nog geen keuze impliceert voor de
strafrechtelijke weg. Als proces-verbaal is opgemaakt, kan later alsnog de
bestuursrechtelijke weg worden bewandeld als de officier van justitie de
toezichtautoriteit mededeelt van strafvervolging af te zien. Dit is bijvoorbeeld ook de reden dat wanneer na het opmaken van een proces-verbaal
alsnog voor de bestuursrechtelijke weg wordt gekozen, het proces-verbaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

119

in de plaats treedt van het boeterapport (artikel 7:34, derde lid; vgl.
artikel 5:48, derde lid, Awb).
Indien een overtreding waarvoor een bestuurlijke boete kan worden
opgelegd tevens een strafbaar feit is, kan het voorkomen dat, nadat een
bestuurlijke boete is opgelegd, een derde zich op de voet van artikel 25
van het Wetboek van Strafvordering BES tot het Gemeenschappelijk Hof
van Justitie wendt met een klacht wegens niet-vervolging van de
overtreder voor datzelfde feit. Het Hof kan bevelen om de overtreder
alsnog strafrechtelijk te vervolgen. Dit laat onverlet dat dubbele
bestraffing uiteraard ook in deze situatie moet worden voorkomen.
Daarom bepaalt artikel 7:38, tweede lid, dat het bevel tot vervolging van
rechtswege tot gevolg heeft dat een reeds opgelegde boete vervalt. Dit
geldt ook als de bestuurlijke boete reeds onherroepelijk was geworden.
Het vervallen van de boete van rechtswege brengt mee dat, voor zover de
boete reeds is betaald, deze betaling onverschuldigd is gedaan. De
toezichtautoriteit dient de betaalde bedragen aan de overtreder terug te
betalen.
Indien de toezichtautoriteit alles afwegende van oordeel is dat een boete
moet worden opgelegd, dan beslist zij daartoe binnen dertien weken na
de dagtekening van het boeterapport in een boetebeschikking (artikel 7:37,
eerste lid). Net als de beschikking van de last onder dwangsom moet de
boetebeschikking de overtreding en overtreden bepaling vermelden en, zo
nodig, een aanduiding van de plaats en het tijdstip waarop de overtreding
plaatsvond (artikel 7:37, tweede lid, onderdelen b en c; vgl. artikel 5:9,
onderdelen a en b, Awb; zie artikel 7:23, derde lid, voor de last onder
dwangsom). De boetebeschikking dient voorts het volgende te vermelden:
de naam van de overtreder, het bedrag van de boete en de termijn
waarbinnen de boete moet worden betaald. De beschikking moet
uitdrukkelijk de naam van de overtreder vermelden, daar de rechtszekerheid eist dat ondubbelzinnig vaststaat wie de boete moet betalen
(artikel 7:37, tweede lid, onderdeel a; vgl. artikel 5:52, onderdeel a, Awb).
Omdat de oplegging van de boete een bestuursrechtelijke geldschuld
creëert, moet de beschikking tevens het te betalen bedrag en de betalingstermijn vermelden (artikel 7:37, tweede lid, onderdelen d en e; vgl. de
artikelen 5:52, onderdeel b, en 4:86, tweede lid, onderdeel b, Awb). Het
bedrag van de bestuurlijke boete wordt bepaald bij algemene maatregel
van bestuur (artikel 7:31; vgl. artikel 1:81 Wft). De toezichtautoriteit kan
daar alleen van afwijken in het geval omschreven in artikel 7:31, derde lid.
Alsdan kan zij de hoogte van de boete bepalen aan de hand van het
voordeel dat de overtreder door de overtreding heeft verkregen, waarbij
het bedrag van de boete het maximumbedrag dat voor die overtreding
kan worden opgelegd op grond van de algemene maatregel van bestuur,
kan overschrijden (artikel 7:31, derde lid). De van overeenkomstige
toepassing verklaring van artikel 1, tweede lid, van het Wetboek van
Strafrecht BES, in artikel 7:31, vierde lid, bewerkstelligt dat bij «verandering van wetgeving» de voor de verdachte meest gunstige bepalingen
worden toegepast (vgl. artikel 5:46, vierde lid, Awb). Daarbij gaat het niet
alleen om wijzigingen in de aard en hoogte van de bestuurlijke boete,
maar ook om wijzigingen in het overtreden voorschrift.
De bevoegdheid van de toezichtautoriteit om een bestuurlijke boete op te
leggen is in tijd begrensd en vervalt vijf jaren na de dag waarop de
overtreding heeft plaatsgevonden (artikel 7:38, derde lid; vgl. artikel 5:45,
eerste lid). Deze vervaltermijn wordt opgeschort gedurende de tijd dat
bezwaar wordt gemaakt of beroep wordt ingesteld tegen de bestuurlijke
boete (artikel 7:38, vierde lid; vgl. artikel 5:45, derde lid, Awb).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

120

§ 7.6 Betaling van dwangsommen en bestuurlijke boeten
Artikelen 7:39 tot en met 7:41
Indien de bestuurlijke sanctie verplicht tot betaling van een geldsom, komt
deze geldsom toe aan de toezichtautoriteit die de sanctie heeft opgelegd
(artikel 7:39; vgl. artikel 5:10 Awb). Indien te laat wordt betaald en de
overtreder derhalve in verzuim is, wordt de verschuldigde geldsom
vermeerderd met de wettelijke rente (artikel 7:41; vgl. de artikelen 4:97 tot
en met 4:99 Awb). De wijze waarop betaald kan worden, de valuta waarin
betaald moet worden en het tijdstip waarop is betaald, worden geregeld
in artikel 7:40 (vgl. artikel 4:89 Awb). De schuldenaar draagt de kosten van
de betaling (artikel 7:40, vierde lid; vgl. artikel 4:91, eerste lid, Awb).
§ 7.7 Verjaring van dwangsommen en bestuurlijke boeten
Artikelen 7:42 tot en met 7:45
Evenals voor civiele rechtsvorderingen geldt, verjaart het recht tot
invordering van verbeurde dwangsommen en bestuurlijke boeten. De
bevoegdheid tot het invorderen van dwangsommen verjaart na één jaar
en van bestuurlijke boeten na vijf jaren (artikel 7:42; vgl. de artikelen 5:35
en 4:104 Awb). De verjaring wordt gestuit door een daad van rechtsvervolging en door een schriftelijke aanmaning van de overtreder door de
toezichtautoriteit (artikel 7:43; vgl. de artikelen 4:105 en 4:106 Awb).
Evenals in het privaatrecht geldt dat een daad van rechtsvervolging die
wordt ingetrokken, geen stuiting van de verjaring tot gevolg heeft.
Daartoe is artikel 316, tweede lid, van Boek 3 van het BW BES in het eerste
lid van artikel 7:43 van overeenkomstige toepassing verklaard. Daarnaast
volgt uit artikel 316, tweede lid, van Boek 3 van het BW BES dat, indien de
bij de rechter ingestelde vordering niet tot toewijzing leidt, de stuiting niet
geacht wordt te hebben plaatsgevonden, tenzij tijdig een nieuwe eis is
ingesteld en deze wel tot toewijzing heeft geleid. Door stuiting van de
verjaring begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen die gelijk is aan de
oorspronkelijke. Dit is alleen niet het geval als de verjaring is gestuit door
het instellen van een eis die door toewijzing wordt gevolgd. In dat geval is
artikel 324 van Boek 3 van het BW BES van toepassing, welk artikel de
verjaring van de bevoegdheid tot tenuitvoerlegging van rechterlijke
uitspraken regelt (artikel 7:44; vgl. artikel 4:110 Awb).
Soms wordt een verjaringstermijn niet gestuit, waarbij een nieuwe
verjaringstermijn begint te lopen, maar verlengd. In artikel 7:45 worden
drie gronden voor verlenging van de verjaringstermijn genoemd (vgl.
artikel 4:111 Awb). De grond in het eerste lid tracht te bewerkstelligen dat
de toezichtautoriteit verzoeken van de schuldenaar om uitstel van betaling
mild beoordeelt. De duur van de verlenging is gekoppeld aan de tijd
gedurende welke de schuldenaar uitstel van betaling heeft. Als de
schuldenaar in surseance van betaling of in staat van faillissement
verkeert wordt de verjaring ook verlengd (tweede lid, onderdelen a en b).
De duur van de verlenging is dan de periode waarin de schuldenaar in een
van de in de vorige zin genoemde situaties verkeert.
§ 7.8 Openbaarmaking van overtredingen
Artikelen 7:46 tot en met 7:53
In navolging van de Wft introduceert dit wetsvoorstel twee publicatiemogelijkheden voor de toezichtautoriteit: de bevoegdheid om een openbare
waarschuwing uit te vaardigen (artikelen 7:46 tot en met 7:49) en de
openbaarmaking van een opgelegde last onder dwangsom of een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

121

opgelegde bestuurlijke boete (artikelen 7:50 tot en met 7:53). In het kader
van het financieel toezicht is publicatie in de eerste plaats van belang om
partijen op de financiële markten te kunnen waarschuwen bij bepaalde
zware overtredingen, zoals het aanbieden van financiële producten zonder
vergunning, of bij overtredingen waarvoor de toezichtautoriteit heeft
besloten een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete op te leggen.
Publicatie draagt aldus bij aan een betere voorlichting en bescherming
van de consument. Als neveneffect brengt publicatie met zich dat het voor
partijen op de financiële markten duidelijk wordt dat de toezichtautoriteiten optreden als er bepaalde regels worden overtreden. Dit bevordert
het adequaat functioneren van de financiële markten.
De eerste publicatiemogelijkheid, in artikel 7:46, is met name bedoeld om
het publiek te waarschuwen. Door de betrokkene kan een openbare
waarschuwing echter als ingrijpend worden ervaren. Daarbij komt dat de
waarschuwing reeds kan worden uitgevaardigd op een moment dat nog
niet is besloten tot concrete handhavingsmaatregelen. Om die reden is
het uitvaardigen van de waarschuwing met de nodige waarborgen
omkleed. Zo kan de waarschuwing alleen worden uitgevaardigd bij
overtreding van een verbodsbepaling uit de wet, het opleggen van een
transactie- of activiteitenverbod of bij overtreding van zulk een verbod. De
toezichtautoriteit zal, gegeven het feit dat het een discretionaire
bevoegdheid betreft, bovendien een afweging moeten maken tussen het
belang van het waarschuwen van het publiek enerzijds en de mogelijke
nadelige gevolgen voor betrokkene anderzijds.
Verder dient de toezichtautoriteit betrokkene in de gelegenheid te stellen
om zijn zienswijze over de voorgenomen waarschuwing naar voren te
brengen (artikel 7:47) en moet vijf werkdagen worden gewacht met het
daadwerkelijk uitvaardigen van de waarschuwing (artikel 7:49). Binnen
deze termijn is er ruimte voor nader overleg tussen de toezichtautoriteit
en betrokkene of kan betrokkene desgewenst bij het Gerecht een verzoek
om voorlopige voorziening indienen. In het laatste geval wordt het
uitvaardigen van de waarschuwing bovendien opgeschort totdat door het
Gerecht op het verzoek is beslist (artikel 7:49, tweede lid). Slechts in twee
situaties kan de toezichtautoriteit besluiten om betrokkene niet in de
gelegenheid te stellen zijn zienswijze naar voren te brengen, dan wel
onmiddellijk tot uitvaardiging van de waarschuwing over te gaan. De
eerste situatie is indien van de betrokkene geen adres bekend is en zijn
adres ook niet met een redelijke inspanning kan worden verkregen
(artikelen 7:47, tweede lid, en 7:49, derde lid). De tweede situatie is
wanneer de vereiste spoed, onderscheidenlijk de belangen die de wet
beoogt te beschermen, geen uitstel toelaten (artikelen 7:47, tweede lid, en
7:49, vierde lid). In dat geval is ook artikel 7:49, tweede lid, niet van
toepassing en behoeft met het uitvaardigen van de waarschuwing niet te
worden gewacht totdat op een eventueel verzoek om voorlopige
voorziening zal zijn beslist. Het moge echter duidelijk zijn dat daarvoor
sprake zal moeten zijn van uitzonderlijke omstandigheden, bijvoorbeeld
dat er een acuut gevaar dreigt voor de belangen van een groot aantal
partijen op de financiële markten. Hierbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan ondernemingen die binnen korte tijd veel geld aantrekken
met het risico dat de betrokkenen dit geld nooit meer terug zien, of aan
ondernemingen die geld aantrekken door niet bestaande diensten of
producten aan te bieden en het aangetrokken geld onmiddellijk
doorsluizen naar buitenlandse rekeningen of bedrijven.
Opgemerkt zij nog dat het bij het uitvaardigen van een openbare
waarschuwing niet is toegestaan om vertrouwelijke gegevens te publiceren. Ook bij het uitvaardigen van een openbare waarschuwing is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

122

toezichtautoriteit gebonden aan de geheimhoudingsbepaling van
artikel 1:20.
De tweede publicatiemogelijkheid, opgenomen in de artikelen 7:50 tot en
met 7:53, betreft de openbaarmaking van een opgelegde bestuurlijke
boete of last onder dwangsom. Deze publicatie onderscheidt zich van de
openbare waarschuwing doordat het hier, anders dan bij de openbare
waarschuwing, niet gaat om een discretionaire bevoegdheid van de
toezichtautoriteit. Behoudens de uitzonderingsmogelijkheid in het derde
lid van artikel 7:50 is de toezichtautoriteit verplicht een opgelegde last
onder dwangsom of een opgelegde bestuurlijke boete openbaar te
maken. Een last onder dwangsom moet openbaar worden gemaakt zodra
de dwangsom is verbeurd (artikel 7:52). Voor de openbaarmaking van
bestuurlijke boeten geldt een tweeledig regime: voor alle bestuurlijke
boeten geldt dat zij openbaar worden gemaakt zodra de boete onherroepelijk is geworden (artikel 7:51). Voor bepaalde bestuurlijke boeten geldt
echter dat zij ook al in een eerder stadium openbaar worden gemaakt,
namelijk zodra zij zijn opgelegd (artikel 7:50). Wel dient daarbij, evenals bij
de openbare waarschuwing, een termijn van vijf werkdagen in acht te
worden genomen voordat de boete daadwerkelijk openbaar wordt
gemaakt.
Het regime van (vrijwel) onmiddellijke openbaarmaking geldt alleen voor
boeten die zijn opgelegd ter zake van zware overtredingen. Dit is in de
eerste plaats het geval bij overtreding van een verbodsbepaling uit de
wet, bij overtreding van een transactie- of activiteitenverbod en bij
overtreding van een voorschrift dat beboetbaar is gesteld met een boete
van de hoogste boetecategorie (artikel 7:50, eerste lid, onderdelen a en c).
In de tweede plaats is dit het geval bij overtreding van de voorschriften,
bedoeld in artikel 7:50, eerste lid, onderdeel b. Deze voorschriften hebben
tot doel de consument te beschermen, dus overtreding daarvan raakt
consumenten rechtstreeks. Voor het vertrouwen van de consument in de
financiële markt is het dan ook belangrijk dat deze overtredingen worden
bestraft en dat dit snel publiek wordt gemaakt.
Waar het gaat om de openbaarmaking van een onherroepelijke bestuurlijke boete, onderscheidt de openbaarmaking zich op nog een ander punt
van de openbare waarschuwing: voor de openbaarmaking van een
onherroepelijke bestuurlijke boete gelden, omdat de openbaarmaking
plaatsvindt nadat de boete onherroepelijk is geworden, niet de
waarborgen van de artikelen 7:47 en 7:49 (zie artikel 7:51). Voor de
bestuurlijke boeten die al na vijf dagen openbaar moeten worden
gemaakt, en voor de last onder dwangsom gelden die waarborgen
overigens wel (artikel 7:50, tweede lid, en artikel 7:52).
Artikel 7:53, eerste lid, bepaalt dat verzoeken om voorlopige voorziening
tegen een voorgenomen waarschuwing of openbaarmaking achter
gesloten deuren worden behandeld. Het tweede lid van artikel 7:53
bewerkstelligt dat indien de voorzieningenrechter een verbod tot
uitvaardiging van een openbare waarschuwing of tot openbaarmaking
van een beslissing tot het opleggen van een bestuurlijke boete of een last
onder dwangsom heeft opgelegd, het horen van de bezwaarde en andere
partijen in een bezwaarprocedure en het onderzoek ter zitting in een
beroepsprocedure, niet in het openbaar plaatsvinden. Bovenstaande vindt
vanzelfsprekend niet in het openbaar plaats, omdat het aanwenden van de
rechtsmiddelen anders zonder nut zou zijn. Een persoon weert zich
immers tegen publicatie van bijvoorbeeld een bestuurlijke boete, juist om
te voorkomen dat bekend wordt dat hij een bestuurlijke boete heeft
gekregen en dat laatste is niet mogelijk als het onderzoek ter zitting in het
openbaar plaatsvindt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

123

Hoofdstuk 8. Bijzondere prudentiële maatregelen en
depositogarantiestelsel
§ 8.1 Bijzondere prudentiële maatregelen kredietinstellingen
Artikel 8:1 (periodieke evaluatie risico’s)
In het algemeen gedeelte van deze toelichting is reeds stilgestaan bij de
invoering van Bazel II in het onderhavige wetsvoorstel. Deze standaard
voor het solvabiliteittoezicht op kredietinstellingen bestaat uit drie pijlers.
Pijler I heeft betrekking op het toetsingsvermogen dat een kredietinstelling
dient aan te houden in verhouding tot de verschillende soorten risico’s
waarmee zij te maken heeft. Pijler I zal voor het grootste deel worden
uitgewerkt in de nadere regels ter uitvoering van artikel 3:17. Artikel 8:1
implementeert pijler II van Bazel II, de zogeheten «supervisory review».
Deze heeft tot doel periodiek te toetsen of de kredietinstelling haar risico’s
en risicoprofiel op een juiste manier meet en beoordeelt, en of zij een
adequaat beleid voert om die risico’s te beheersen en te kunnen
opvangen. Deze periodieke evaluatie heeft betrekking op twee met elkaar
samenhangende factoren: enerzijds de maatregelen, strategieën en
procedures voor een beheerste bedrijfsuitoefening op grond van
artikel 3:9, en anderzijds het aan te houden toetsingsvermogen van de
kredietinstelling.
Het is op grond van artikel 3:9 de verantwoordelijkheid van de kredietinstelling zelf om haar risico’s in te schatten en om maatregelen te nemen
ter beheersing daarvan. Een kredietinstelling is beter dan de toezichtautoriteit geëquipeerd om de risico’s die zij loopt te overzien. Zo heeft een
kredietinstelling beter inzage in haar tegenpartijrisico’s en kan zij daardoor
beter bepalen welke maatregelen daartegen moeten worden genomen.
Op basis van de geschatte risico’s geldt dan een bepaald kapitaalvereiste
voor de kredietinstelling.
De in artikel 8:1 voorgeschreven evaluatie door DNB omvat zowel de
beoordeling van kwalitatieve en organisatorische aspecten met betrekking
tot het risicobeheer als de kwantificering van het totale risico en de
toereikendheid van het interne kapitaal in relatie tot het specifieke
risicoprofiel van de desbetreffende kredietinstelling. Zo kijkt DNB naar het
kredietrisico, marktrisico en het operationeel risico, de drie categorieën
risico’s die in pijler I van Bazel II worden onderscheiden. Ook overige
risico’s zoals concentratierisico’s komen aan bod. Conform artikel 8:1,
tweede lid, bepaalt DNB, of de bedrijfsuitoefening en het toetsingsvermogen van een kredietinstelling een solide dekking van huidige en
mogelijke toekomstige risico’s van een kredietinstelling waarborgt.
Artikel 8:1, derde lid, bepaalt dat de frequentie en omvang van de
evaluatie zullen afhangen van de aard, omvang en complexiteit van de
kredietinstelling. Hoe groter, complexer en geavanceerder een kredietinstelling is, des te hogere eisen zal DNB stellen betreffende de kwantificering, consistentie, systematische aard en documentatie van het proces.
Artikel 8:2 (bijzondere maatregelen)
Dit artikel bevat twee gronden voor het nemen van maatregelen tegen een
kredietinstelling. Het eerste lid heeft betrekking op de maatregelen die
DNB kan nemen indien de kredietinstelling niet voldoet aan de bij of
krachten de wet gestelde regels met betrekking tot het toetsingsvermogen
en de integere- en beheerste bedrijfsuitoefening. De maatregelen kunnen
bestaan uit het voorschrijven van een groter toetsingsvermogen dan
wettelijk is bepaald, een specifieke voorzieningenbeleid volgen ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

124

aanzien van de activa of het beperken van het risico dat de kredietinstelling loopt. Het eerste lid is vergelijkbaar met artikel 22 van de Wtk BES.
Artikel 8:2, tweede lid, is net als artikel 8:1 een nieuw element dat
correspondeert met artikel 8:1. Dit lid is van toepassing indien de
toezichtautoriteit op basis van haar evaluatie oordeelt dat het gevoerde
risicobeheer en het aanwezige toetsingsvermogen niet toereikend zijn ter
dekking van de door de kredietinstelling gelopen risico’s. DNB kan in dat
geval de kredietinstelling verplichten om een groter toetsingsvermogen
aan te houden dan bij of krachtens algemene maatregel van bestuur is
voorgeschreven. DNB schrijft in ieder geval een hoger toetsingsvermogen
voor indien het aangehouden kapitaal niet meer in verhouding staat met
het risicoprofiel van de desbetreffende kredietinstelling en dit niet binnen
een redelijke termijn kan worden opgeheven door het treffen van andere
passende maatregelen. DNB kan overigens in een dergelijke situatie
ook,op grond van artikel 7:12, een aanwijzing geven aan de kredietinstelling om (bijvoorbeeld) haar bedrijfsuitoefening aan te passen of langs
andere weg haar risico’s te verminderen.
Artikel 8:2, derde lid, schrijft voor dat de maatregelen worden opgeheven
indien de bedrijfsuitoefening en het toetsingsvermogen een beheerste en
duurzame dekking van de risico’s van de kredietinstelling waarborgen.
§ 8.2 Bijzondere prudentiële maatregelen verzekeraars
Artikel 8:3 (herstelplan)
Artikel 8:3 bevat een bepaling die niet voorkwam in de wetgeving van de
voormalige Nederlandse Antillen en dus nieuw is voor verzekeraars in de
openbare lichamen. Met dit artikel wordt beoogd DNB een instrument te
verschaffen waardoor DNB preventief kan optreden indien zich een snelle
verslechtering van de financiële situatie van de verzekeraar voordoet,
terwijl deze op dat moment nog aan de solvabiliteitsvereisten voldoet.
DNB kan in dat geval van de verzekeraar verlangen dat deze een
herstelplan opstelt om een einde aan deze ontwikkeling te maken. Bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden
gesteld met betrekking tot het herstelplan.
Een herstelplan verschilt van een saneringsplan (zie artikel 8:5) doordat
een saneringsplan wordt geëist als de verzekeraar niet meer beschikt over
de vereiste solvabiliteitsmarge, en een herstelplan als hij daar nog wel
over beschikt. Om een herstelplan te kunnen verlangen dient sprake te zijn
van een situatie waarin de rechten van verzekeringnemers, verzekerden
en gerechtigden op een verzekeringsuitkering in het gedrang komen. Is
eenmaal artikel 8:5 van toepassing, op grond waarvan de verzekeraar een
saneringsplan of een financieringsplan moet indienen, dan kan niet (meer)
een herstelplan worden verlangd.
Ingeval DNB een herstelplan heeft verlangd, maar de financiële situatie
toch (verder) verslechtert, kan DNB op grond van het derde lid tevens
eisen dat de betrokken verzekeraar een hoger minimumbedrag aan
solvabiliteitsmarge aanhoudt. Doel hiervan is te waarborgen dat de
verzekeraar in staat is in de nabije toekomst aan de solvabiliteitsvereisten
te blijven voldoen. Indien het herstelplan niet tot resultaat heeft dat de
verzekeraar over het door DNB verhoogde minimumbedrag aan solvabiliteitsmarge beschikt, kan DNB met de haar ter beschikking staande
instrumenten afdwingen dat de verzekeraar alsnog aan die eis voldoet. Op
grond van artikel 8:3, vierde lid, is het herstelplan het uitgangspunt om
het hogere minimumbedrag aan solvabiliteitsmarge vast te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

125

Artikel 8:4 (ontoereikende technische voorzieningen)
Artikel 8:4 ziet op een verzekeraar met zetel in de openbare lichamen die
niet voldoet aan de wettelijke eisen aangaande de technische voorzieningen. Ingevolge het eerste lid is in dat geval de toezichtautoriteit (DNB)
bevoegd om de vrije beschikking door de verzekeraar over zijn waarden,
waar die zich ook bevinden, te beperken of te verbieden. Het eerste lid
impliceert aldus dat de beperking of het verbod zich uitstrekt tot alle
onderdelen van de verzekeraar, waaronder ook bijkantoren die in het
buitenland actief zijn. De bevoegdheid van DNB kan derhalve worden
toegepast met betrekking tot het gehele bedrijf van een verzekeraar.
Indien handelingen worden verricht in strijd met het verbod of de
beperking, kan de verzekeraar conform het tweede lid de ongeldigheid
daarvan inroepen tegen een wederpartij die van de maatregel op de
hoogte was. De beperking of het verbod wordt opgeheven zodra de
verzekeraar weer voldoet aan de wettelijke voorschriften aangaande de
technische voorzieningen.
Artikel 8:5 (ontoereikende solvabiliteitsmarge)
Dit artikel komt overeen met artikel 52 van de Wtv BES. Het eerste lid
verplicht een verzekeraar die niet voldoet aan de wettelijke voorschriften
omtrent de vereiste solvabiliteitsmarge om een saneringsplan in te dienen
bij DNB. Als de situatie nog verder verslechtert, waardoor de solvabiliteitsmarge ook onder het garantiefonds zakt (zie artikel 3:17, derde lid),
rust op de verzekeraar de verplichting een financieringsplan in te dienen.
Het financieringsplan onderscheidt zich dus van het saneringsplan
doordat de op te lossen problemen groter en nijpender zijn.
Voor het indienen van een saneringsplan of financieringsplan geldt een
termijn van acht weken, of zoveel korter als DNB bepaalt. Bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld met betrekking
tot de inhoud van het saneringsplan en het financieringsplan. De essentie
daarvan zal zijn dat het plan duidelijk moet maken op welke wijze en
binnen welke termijn de solvabiliteitsmarge weer op de vereiste omvang
zal worden gebracht.
Op grond van het derde lid kan DNB toestaan dat een bestaand en
goedgekeurd plan wordt gewijzigd, respectievelijk zelf wijzigingen in het
plan eisen of de eerder verleende instemming intrekken.
Artikel 8:6 (opgave waarden ter dekking van technische voorzieningen)
Als een verzekeraar niet meer over de vereiste solvabiliteitsmarge
beschikt, is dat aanleiding voor verscherpt toezicht. Met name is van
belang dat de verzekeraar in staat blijft aan zijn verzekeringsverplichtingen
te voldoen. Aan de hand van de in artikel 8:6 bedoelde opgave kan DNB
vaststellen of nog steeds voldoende waarden aanwezig zijn ter dekking
van de technische voorzieningen (vergelijk artikel 54 van de Wtv BES). Als
dat niet zo is, of op zeker moment niet meer zo is, kan DNB op grond van
artikel 8:4 de vrije beschikking over de waarden van de verzekeraar
beperken of verbieden.
Artikel 8:7 (beperking te beschikken over waarden)
De financiële positie van een verzekeraar kan ondanks het indienen van
een saneringsplan of financieringsplan verder verslechteren. In dat geval
heeft DNB, net als in de situatie bedoeld in artikel 8:4, de bevoegdheid de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

126

vrije beschikking door de verzekeraar over zijn waarden te beperken of
verbieden. Het gaat daarbij om alle waarden, dus niet alleen de waarden
ter dekking van de technische voorzieningen, maar ook de waarden die
tegenover de solvabiliteitsmarge staan. In die zin is sprake van een
vergaande ingreep die alleen gerechtvaardigd is in de uitzonderlijke
omstandigheden die in de gegeven situatie aan de orde zijn.
Indien handelingen worden verricht in strijd met het verbod of beperking,
kan de verzekeraar conform artikel 8:4, tweede lid, de ongeldigheid
daarvan inroepen tegen een wederpartij die van de beperking of het
verbod op de hoogte was. De maatregel tegen de verzekeraar wordt
opgeheven zodra de verzekeraar weer voldoet aan de wettelijke
voorschriften aangaande de solvabiliteitsmarge.
§ 8.3 Noodregeling en faillissement
Artikel 8:8 (geen faillietverklaring dan na intrekking vergunning)
Het onderhavige artikel bepaalt dat het niet mogelijk is over te gaan tot
faillissement van een kredietinstelling of verzekeraar, zolang deze nog in
het bezit is van een vergunning. Zo wordt voorkomen dat faillissement
aan de orde is in een situatie waarin de toezichtautoriteit nog geen
aanleiding ziet de vergunning in te trekken. Tevens dient te worden
voorkomen dat de betrokken onderneming zich nog tot het publiek kan
wenden terwijl een faillissementsprocedure aanhangig is. Dit zowel ter
bescherming van het publiek als om te voorkomen dat de onderneming
nog nieuwe verplichtingen zou kunnen aangaan, die de boedel mogelijkerwijs verder belasten.
Alvorens het Gerecht een beslissing neemt op een verzoek of vordering
tot faillietverklaring van een kredietinstelling of verzekeraar stelt het DNB
in de gelegenheid haar zienswijze daarover te geven. Dit is met name
relevant als het verzoek tot faillietverklaring niet van DNB afkomstig is, en
volgt logischerwijs uit de positie en kennis die DNB heeft over ondernemingen die actief zijn op de financiële markten en onder haar toezicht
staan. Dit geldt met name ingeval DNB in het kader van een noodregeling
reeds betrokken is bij sanering of liquidatie van de betrokken kredietinstelling of verzekeraar.
Voor kredietinstellingen en verzekeraars treden de regels van
paragraaf 8.3 in de plaats van de wettelijke bepalingen inzake surseance
van betaling.
Artikel 8:9 (uitspreken noodregeling)
In het geval een kredietinstelling of verzekeraar in financiële moeilijkheden komt, bestaat de mogelijkheid dat het Gerecht in eerste aanleg van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba de noodregeling uitspreekt op aanvraag
van DNB. Het aanvragen van de noodregeling is het meest vergaande
toezichtinstrument en wordt in beginsel pas gebruikt nadat andere,
minder ingrijpende, maatregelen niet tot het gewenste resultaat hebben
geleid. De noodregeling kan zowel een sanerings- als een liquidatieprocedure zijn. De noodregeling kan worden aangevraagd voor vergunninghoudende en voor niet-vergunninghoudende (illegale) kredietinstellingen
en verzekeraars. Voor zover het gaat om kredietinstellingen en verzekeraars met zetel in het buitenland kan de noodregeling worden aangevraagd voor een bijkantoor in de openbare lichamen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

127

Het Gerecht kan de noodregeling uitspreken wanneer aan de in artikel 8:9
opgenomen criteria is voldaan. Deze criteria zijn voor kredietinstellingen
ruimer dan thans op grond van de Wtk BES het geval is. Verder zijn de
gronden waarop de noodregeling kan worden uitgesproken, in vergelijking tot de Wtk BES en de Wtv BES uitgebreid om specifieker onderscheid te kunnen maken tussen kredietinstellingen en verzekeraars en
tussen ondernemingen met een vergunning en «illegalen» (zie het derde
lid van het onderhavige artikel).
In de Wtk BES wordt enkel gesproken van het belang der gezamenlijke
schuldeisers als grond voor het Gerecht om ten aanzien van een kredietinstelling de noodregeling uit te spreken. In dit wetsvoorstel is ervoor
gekozen om de gronden op grond waarvan ten aanzien van een kredietinstelling de noodregeling kan worden uitgesproken, uit te breiden en het
Gerecht ook de mogelijkheid te geven de noodregeling uit te spreken
wanneer de solvabiliteit of liquiditeit van de onderneming tekenen van
een gevaarlijke ontwikkeling vertoont en redelijkerwijs in die ontwikkelingen geen of onvoldoende verbetering is te voorzien (eerste lid). Deze
uitbreiding, die niet geldt voor verzekeraars, is conform de Wft en houdt
verband met risico’s die specifiek voor kredietinstellingen gelden. Het gaat
met name om het risico van een «bankrun» ingeval de situatie bij een
kredietinstelling leidt tot onrust onder het publiek. Een deconfiture van
een kredietinstelling zal ook eerder de financiële stabiliteit bedreigen en
verdergaande gevolgen hebben dan een deconfiture van een verzekeraar.
Ingelegde premies bij verzekeraars zijn niet zondermeer opeisbaar, en
zolang bijvoorbeeld bij een schadeverzekering zich geen schade heeft
voorgedaan, is er ook geen vordering op de verzekeraar.
De criteria om ten aanzien van een verzekeraar de noodregeling uit te
spreken zijn opgenomen in het tweede lid. Deze criteria zijn ten opzichte
van de Wtv BES inhoudelijk niet gewijzigd. Op grond van het tweede lid
kan de noodregeling ten aanzien van een verzekeraar worden uitgesproken als het belang der gezamenlijke schuldeisers – in het bijzonder
verzekeringnemers, verzekerden en gerechtigden tot een uitkering –
vraagt om een bijzondere voorziening bij de afwikkeling van het bedrijf
van de verzekeraar. Een gevaarlijke ontwikkeling van de solvabiliteit of
liquiditeit van de verzekeraar vormt geen zelfstandige grond voor het
uitspreken van de noodregeling.
In het derde lid is een grond voor het uitroepen van de noodregeling
opgenomen voor het geval een kredietinstelling of verzekeraar niet in het
bezit is van een op grond van deze wet verleende vergunning. Aangezien
de noodregeling naar haar aard alleen betrekking kan hebben op een
kredietinstelling of verzekeraar met een vestiging (zetel of bijkantoor) in
de openbare lichamen, is het niet hebben van een vergunning in dit
verband synoniem aan illegaal.1 DNB kan bij deze illegale ondernemingen
geen of slechts beperkt inzicht krijgen in de financiële situatie maar moet
wel zo nodig de noodregeling aan kunnen vragen.
Artikel 8:10 (machtiging DNB bij uitspreken noodregeling)

1
Een verzekeraar die in de openbare
lichamen actief is door middel van dienstverrichting heeft geen vergunning nodig – hij kan
volstaan met de in artikel 2:23 voorgeschreven
notificatieprocedure – en is uiteraard niet aan
te merken als illegaal.

Bij het uitspreken van de noodregeling kan het Gerecht drie typen
machtigingen verlenen: een machtiging tot overdracht van verbintenissen, een machtiging tot liquidatie of een machtiging tot overdracht en
liquidatie. Bij een machtiging tot overdracht van verbintenissen is sprake
van de zogeheten saneringsprocedure. In de saneringsprocedure zal DNB
onderzoeken in hoeverre door een overdracht van verbintenissen de
liquidatie van de onderneming nog voorkomen kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

128

Het vorenstaande betekent dat het uitspreken van de noodregeling niet in
alle gevallen tot gevolg heeft dat de activa van de onderneming geliquideerd moeten worden. Om die reden leidt het uitspreken van de noodregeling ook niet noodzakelijk tot het intrekken van de vergunning. Zolang
sprake is van een saneringsprocedure is intrekking van de vergunning niet
aan de orde. Indien daarentegen een machtiging tot liquidatie wordt
verleend of, ingeval van een machtiging als bedoeld in het eerste lid,
onderdeel c, zodra daadwerkelijk tot liquidatie wordt overgegaan, dient de
vergunning wel te worden ingetrokken (zie artikel 2:15, tweede lid).
Het is uiteindelijk aan het Gerecht te bepalen welke machtiging aan DNB
wordt verleend, met dien verstande dat DNB in haar verzoekschrift kan
vermelden welke machtiging zij het meest passend acht (zie het derde lid).
Met name is van belang of DNB mogelijkheden ziet voor een saneringsprocedure. Als op het moment van de aanvraag nog niet duidelijk is welke
optie de voorkeur heeft, behoeft DNB dienaangaande geen oordeel te
geven.
Artikel 8:11 (behandeling verzoek tot uitspreken noodregeling)
Artikel 8:11 is slechts beperkt aangepast ten opzichte van de corresponderende leden van artikel 28 van de Wtk BES. De belangrijkste aanpassing is
de invoeging van het zesde lid. Wanneer het Gerecht in eerste instantie
machtiging heeft verleend voor een saneringsprocedure, en later alsnog
aanleiding blijkt te bestaan voor liquidatie, dan kan de machtiging op
grond van het zesde lid in die zin worden uitgebreid. Deze aanpassing
volgt uit de keuze om duidelijker onderscheid tussen de verschillende
machtigingen te maken.
Dit artikel heeft ten doel om het proces tot het uitspreken van de noodregeling in goede banen te leiden. Dit houdt onder andere in dat het Gerecht
het verzoek van DNB met spoed behandelt en dat de terechtzitting niet
openbaar is (eerste lid). Wanneer de moeilijke financiële situatie van een
onderneming in de openbaarheid zou komen kan dit tot gevolg hebben
dat de situatie van de onderneming nog verder verslechtert. Vanzelfsprekend wordt de beschikking openbaar gemaakt nadat de noodregeling
door het Gerecht is uitgesproken (vijfde lid). Een afgewezen verzoek wordt
niet openbaar gemaakt. Openbaarmaking van een afwijzende beschikking
zou de positie van de betrokken onderneming verder kunnen verzwakken.
Alvorens op het verzoek tot uitspreken van de noodregeling te beslissen,
stelt het Gerecht de betrokken kredietinstelling of verzekeraar evenals
DNB in de gelegenheid te worden gehoord (derde lid). De onderneming
kan aldus haar visie geven, en DNB kan haar verzoekschrift nader
toelichten. Het Gerecht is voorts bevoegd onderzoek te doen of te laten
doen in de boeken en zakelijke bescheiden van de onderneming (tweede
lid). Het beschikt daarbij over de bevoegdheden van artikel 7:10, tweede
en derde lid, terwijl de onderneming en haar werknemers verplicht zijn
het Gerecht alle medewerking te verlenen (vergelijk artikel 7:11).
Tegen de beschikking van het Gerecht inzake de aanvraag van de
noodregeling staan geen bezwaar- of beroepsmogelijkheden open,
behalve het middel van cassatie in het belang der wet (zevende lid). Als de
vergunning van de betrokken kredietinstelling of verzekeraar is
ingetrokken op grond van artikel 2:15, tweede lid, onderdeel a, kan de
onderneming daartegen wel beroep instellen. Dat heeft evenwel geen
schorsende werking voor de behandeling van het verzoek tot het
uitspreken van de noodregeling (vierde lid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

129

Artikel 8:12 (gevolgen uitspreken noodregeling)
Het is denkbaar dat tegelijk met het verzoek tot het uitspreken van de
noodregeling een verzoek of vordering tot faillietverklaring aanhangig is
gemaakt. In dat geval wordt dat laatste verzoek niet behandeld totdat op
het verzoek tot uitspreken van de noodregeling is beslist (eerste lid). Als
de noodregeling wordt uitgesproken vervalt het verzoek of de vordering
tot faillietverklaring van rechtswege. Een dergelijk verzoek kan dan alleen
nog door DNB worden gedaan, overeenkomstig artikel 8:22 (tweede lid).
DNB kan het Gerecht ook verzoeken de noodregeling in te trekken (derde
lid).
De gevolgen van het uitspreken van de noodregeling hangen af van het
soort machtiging dat is afgegeven door het Gerecht op basis van
artikel 8:10 van deze wet. Ingeval de machtiging (mede) strekt tot
liquidatie, zoals bepaald in artikel 8:10, eerste lid, onderdelen b en c, zal
DNB de vergunning van de onderneming moeten intrekken (zie
artikel 2:15, tweede lid, onderdeel a). Op deze wijze kan de onderneming
niet meer actief zijn op de financiële markten en nieuwe verplichtingen
aangaan die de boedel belasten. Als de noodregeling wordt uitgesproken
ten aanzien van een verzekeraar mogen ingevolge het vierde lid vanaf dat
moment alleen nog de premies, of de daarmee verkregen waarden,
worden toegevoegd aan de waarden ter dekking van de technische
voorzieningen. Deze bepaling beoogt te voorkomen dat niet uit premies
afkomstige gelden aan het eigen vermogen van de verzekeraar worden
onttrokken. Als het faillissement van een verzekeraar wordt uitgesproken
zonder voorafgaande noodregeling, of later dan een maand na beëindiging van de noodregeling, geldt een soortgelijk verbod vanaf de dag
van faillietverklaring (vijfde lid).
Artikelen 8:13 tot en met 8:15 (bevoegdheden DNB onder de
noodregeling)
In de originele artikelen uit de Wtk BES en de Wtv BES was het bepaalde
in de artikelen 8:13, 8:14 en 8:15 opgenomen in één gezamenlijk artikel.
Een opsplitsing is gezien de aard van de bepalingen logischer en maakt de
wet overzichtelijker.
In artikel 8:13 zijn geen wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de Wtk
BES. Het belangrijkste verschil met de Wft is dat conform de voorheen
bestaande Antilliaanse wetgeving DNB in eerste instantie zelf gemachtigd
wordt om de betrokken onderneming te saneren dan wel te liquideren.
DNB heeft de mogelijkheid andere bewindvoerders te machtigen om de
noodregeling uit te voeren (vijfde lid).
Het uitspreken van de noodregeling heeft aldus tot gevolg dat DNB bij
uitsluiting alle bevoegdheden van de bestuurders en commissarissen van
de betrokken kredietinstelling of verzekeraar uitoefent en zich daarbij laat
leiden door de belangen van de gezamenlijke schuldeisers (eerste lid). De
bestuurders en commissarissen dienen daarbij DNB alle medewerking te
verlenen (tweede lid). DNB kan de bestuurders eventueel machtigen
bepaalde handelingen te verrichten (derde lid) en is tevens bevoegd
bestuurders en commissarissen te ontslaan, met inachtneming van het
vierde lid ten aanzien van de toepasselijke opzegtermijn.
Het ligt in de rede dat DNB in de praktijk gebruik zal maken van de optie
van het vijfde lid. In dat geval komen de hiervoor genoemde bevoegdheden toe aan de door DNB aangewezen bewindvoerders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

130

Artikel 8:14 is gericht op de besluitvorming van de aandeelhouders of
leden van een onderneming ten aanzien waarvan de noodregeling van
kracht is. Besluiten van deze partijen behoeven de goedkeuring van DNB
om van kracht te zijn. Als ingevolge de statuten voor een bepaalde
handeling een besluit van de aandeelhouders of de leden vereist is en dit
besluit uitblijft, kan DNB het besluit nemen.
Artikel 8:15 regelt de bevoegdheden van DNB met betrekking tot (onder
andere) het uitschrijven of innen van niet gedane stortingen op de
aandelen in het geplaatste kapitaal. De verschillende onderdelen zien op
de bevoegdheden van DNB voor een kredietinstelling, een verzekeraar,
respectievelijk een verzekeraar die de rechtsvorm van een onderlinge
waarborgmaatschappij heeft.
Artikel 8:16 (gevolgen voor schuldeisers)
In artikel 8:16 wordt geregeld wat de gevolgen zijn van het uitspreken van
de noodregeling voor de schuldeisers. Het eerste lid regelt dat de
kredietinstelling of verzekeraar niet kan worden genoodzaakt verplichtingen die zijn ontstaan voor de uitspraak van de noodregeling na te
komen. DNB kan bepaalde uitkeringen doen als zij daar aanleiding toe
ziet, mits dat in de gegeven situatie verantwoord is (tweede lid). Het
eerste lid verhindert niet dat crediteuren hun zekerheidsrechten kunnen
uitoefenen, tot ten hoogste het bedrag dat door zekerheid (pand of
hypotheek) wordt gedekt. Een eventueel surplus valt wel onder de
werking van het eerste lid. De overeenkomstige toepassing van
artikel 231a van de Faillissementswet BES zorgt ervoor dat de rechter in
eerste aanleg, op verzoek van DNB, de uitoefening van zekerheidsrechten
gedurende een periode van ten hoogste twee maanden afhankelijk kan
maken van een rechterlijke machtiging, de zogeheten afkoelingsperiode
(zesde lid).
Artikel 8:17 (schuldvergelijking en schuldoverneming)
Met betrekking tot schuldvergelijking en schuldoverneming worden de
artikelen 224 en 225 uit de Faillissementswet BES van toepassing
verklaard. In deze artikelen is geregeld dat indien een persoon tegelijk
schuldeiser en schuldenaar is en hij te goeder trouw de verplichtingen is
aangegaan voor het uitspreken van de noodregeling, schuldvergelijking
kan plaatsvinden. Op de schuldoverneming van een derde kan alleen
beroep worden gedaan indien de schuldoverneming te goeder trouw
heeft plaatsgevonden. Na de uitspraak van het Gerecht overgenomen
vorderingen of schulden kunnen nimmer in vergelijking worden gebracht.
In het tweede lid worden verscheidene artikelen van de Faillissementswet
BES van overeenkomstige toepassing verklaard met betrekking tot
wederkerige overeenkomsten in het algemeen, en overeenkomsten van
huurkoop, het opzeggen van huurovereenkomsten en het opzeggen van
dienstbetrekkingen in het bijzonder indien daarbij een kredietinstelling of
verzekeraar partij is ten aanzien waarvan de noodregeling is uitgesproken.
Hier wordt onder andere afwikkeling geregeld van wederkerige overeenkomsten die niet of slechts gedeeltelijk zijn nagekomen. In het derde lid
wordt verwezen naar artikel 230 van de Faillissementswet BES, dat de
rechtsgevolgen bepaalt van voldoening van schulden nadat de noodregeling in werking is getreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

131

Artikel 8:18 (bijzondere machtiging aan DNB)
Het Gerecht kan op grond van dit artikel DNB, tegelijk met de machtiging
op grond van artikel 8:10, een bijzondere machtiging verlenen waarmee
DNB de overdracht van verbintenissen in het kader van een saneringsprocedure kan bevorderen. De bijzondere machtiging geeft DNB de
mogelijkheid bepaalde overeenkomsten van verzekering en overeenkomsten tot het ter beschikking verkrijgen van gelden te wijzigen dan wel
de duur van die overeenkomsten te verkorten. Bepaalde, in het eerste lid,
onderdeel a, genoemde bedingen in zulke overeenkomsten zijn hiervan
uitgesloten en kunnen derhalve niet worden gewijzigd. Daarnaast kunnen
ingevolge het tweede lid overeenkomsten van levensverzekering niet zo
worden gewijzigd dat daar voor verzekeringnemers meer verplichtingen
uit voortvloeien.
Een verzoek van DNB tot het verlenen van een bijzondere machtiging
wordt behandeld overeenkomstig de procedureregels van artikel 8:11.
Overdracht van verbintenissen krachtens artikel 8:10, eerste lid, onderdeel
a, wordt bekend gemaakt op de in het vierde lid beschreven wijze. Voor
zover van toepassing wordt daarbij tevens vermeld welke wijzigingen
door DNB in de desbetreffende overeenkomsten zijn aangebracht. Het
vijfde lid ten slotte regelt het tijdstip waarop de overdracht en de
eventuele wijzigingen van kracht worden.
Artikel 8:19 (geen nadeel overdracht van rechten)
Dit artikel is gelijkluidend aan de overeenkomstige bepalingen van de Wtk
BES en de Wtv BES. Aangezien de noodregeling wordt uitgesproken in
het belang van de schuldeisers, mag een overdracht van rechten en
verplichtingen niet leiden tot bevoordeling van de bij de overdracht
betrokken crediteuren ten koste van de overblijvende schuldeisers.
Artikel 8:20 (kosten noodregeling)
Artikel 8:20 regelt dat de kosten van de noodregeling door het Gerecht
worden vastgesteld en voor rekening komen van de onder de noodregeling vallende onderneming. De kosten omvatten de door of namens
DNB gedane uitgaven en de vergoeding voor verrichte werkzaamheden,
met inbegrip van de uitgaven en vergoedingen voor gemachtigden die
namens DNB optreden.
Artikel 8:21 (gelijkstelling noodregeling met faillissement)
Door middel van artikel 8:21 wordt ten aanzien van bepaalde strafbare
gedragingen de rechtstoestand van de noodregeling gelijkgesteld met
faillissement. Het gaat in dit geval om gedragingen als het weigeren van
het verstrekken van inlichtingen door de gefailleerde of bestuurders van
de gefailleerde. Ook heeft dit artikel betrekking op strafbaarstellingen in
het Wetboek van Strafrecht zoals gedragingen die in strijd met de akte van
oprichting zijn en geleid hebben tot het faillissement van de onderneming,
het (medewerken aan het) wegsluizen van gelden uit de boedel voor het
faillissement en het frauderen met de administratie van de onderneming.
Artikel 8:22 (faillietverklaring op verzoek van DNB)
Artikel 8:22 regelt de overgang tussen noodregeling en faillissement.
Indien DNB ziet dat de kredietinstelling of verzekeraar een negatief eigen
vermogen heeft en het met de noodregeling te bereiken doel niet kan
worden verwezenlijkt zal zij het faillissement van de betreffende onderneming aanvragen. Hetzelfde geldt als nog geen noodregeling van kracht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

132

is, maar er geen redelijk vooruitzicht is dat met de noodregeling een
faillissement kan worden voorkomen (eerste lid).
Het tweede lid ziet op een verzekeraar met zetel in het buitenland.
Overeenkomstig artikel 71, tweede lid, van de Wtv BES dient in dat geval
het eigen vermogen als bedoeld in het eerste lid door DNB te worden
beoordeeld aan de hand van de activa en passiva die behoren tot het
vanuit de vestigingen in de openbare lichamen uitgeoefende verzekeringsbedrijf.
Als de betrokken kredietinstelling of verzekeraar eenmaal failliet is
verklaard, zijn de «gewone» regels van titel I van de Faillissementswet
BES van toepassing, met dien verstande dat de faillietverklaring ook kan
worden uitgesproken zonder dat de onderneming in de toestand verkeert
dat zij heeft opgehouden te betalen (derde lid).
Artikel 8:23 (beëindiging noodregeling bij faillietverklaring)
Indien de kredietinstelling of verzekeraar failliet wordt verklaard, houdt de
noodregeling van rechtswege op te bestaan. In die situatie bestaat
behoefte aan een aantal aanvullende bepalingen opdat bij de afwikkeling
van het faillissement mede rekening wordt gehouden met de voorafgaande noodregeling. Hetzelfde geldt wanneer de faillietverklaring wordt
uitgesproken binnen een maand na het intrekken van de noodregeling. De
onderdelen a tot en met d zijn gelijkluidend aan de overeenkomstige
bepalingen in de Wtk BES (artikel 37, vierde lid) respectievelijk de Wtv
BES (artikel 71, vierde lid). Onderdeel e, dat specifiek betrekking heeft op
levensverzekeringsovereenkomsten, is overgenomen uit de Wtv BES.
Artikel 8:24 (verslag aan minister)
Het is om systeemrelevante redenen van belang om de minister op de
hoogte te houden van de situatie op de financiële markten, met name in
crisissituaties en -tijden. Dit artikel regelt dat DNB verslag uitbrengt aan de
minister in ieder geval na de beëindiging van de noodregeling en, indien
de minister daarom verzoekt, tijdens de noodregeling. Indien DNB met
gebruikmaking van artikel 8:13, vijfde lid, bewindvoerders heeft aangewezen, zal het verslag mede bestaan uit de bevindingen van deze
bewindvoerders.
Artikel 8:25 (bevoorrechte vorderingen)
Het eerste lid van artikel 8:25 bevat een regeling voor de voldoening van
de boedelschulden van een verzekeraar, daaronder begrepen de tijdens de
noodregeling ontstane boedelschulden. De overige leden van dit
artikel hebben in hoofdzaak betrekking op de vorderingen die verhaald
kunnen worden op de waarden ter dekking van de technische voorzieningen van de verzekeraar. Genoemde waarden dienen uitsluitend tot
voldoening van vorderingen uit hoofde van de verzekeringsovereenkomsten die zijn gesloten vanuit vestigingen in de openbare lichamen.
Andere vorderingen, voor zover ze niet zijn gedekt door pand of
hypotheek op deze waarden, kunnen pas op de waarden ter dekking van
de technische voorzieningen worden verhaald als vaststaat dat de
vorderingen uit hoofde van verzekeringsovereenkomsten ten volle zijn
voldaan. Verzekeringscrediteuren nemen zo een bevoorrechte positie in
ten opzichte van de overige schuldeisers. Voor zover de waarden ter
dekking van de technische voorzieningen niet toereikend zijn om aan alle
verzekeringsverplichtingen te voldoen, nemen de verzekeringscrediteuren
ten aanzien van het restant rang na de overige schuldeisers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

133

§ 8.4 Depositogarantiestelsel
Artikelen 8:26 tot en met 8:28 (instelling en uitvoering DGS)
De onderhavige artikelen regelen de instelling en uitvoering van het DGS.
Evenals in de Wft wordt de exacte reikwijdte van het DGS – de ondernemingen en personen die onder het stelsel vallen, alsmede de vorderingen
die daaronder vallen – bij algemene maatregel van bestuur geregeld (zie
artikel 8:26, derde lid). Ook de toepassing en bekostiging van het DGS
zullen bij die maatregel worden uitgewerkt. De uitvoering van het DGS
– daaronder ook begrepen het verrichten van betalingen aan depositohouders van een betalingsonmachtige kredietinstelling, mocht het ooit tot
toepassing van het DGS komen – wordt in artikel 8:28, eerste en tweede
lid, aan DNB opgedragen.
In paragraaf 6 van het algemeen deel van de toelichting is reeds aangegeven dat het voornemen bestaat om het DGS voor de openbare
lichamen deel te laten uitmaken van een groter DGS, waaraan ook
Curaçao en Sint Maarten (en wellicht op termijn ook Aruba) deelnemen.
Met het oog hierop is in het tweede lid van artikel 8:26 uitdrukkelijk
bepaald dat het DGS voor de openbare lichamen deel kan uitmaken van
een DGS waaraan ook andere landen uit het Caribische deel van het
Koninkrijk deelnemen. Ook de artikelen 8:27 en 8:28, derde lid, houden
met dat voornemen verband. Artikel 8:27 maakt het mogelijk dat de
middelen van een gezamenlijk Caribisch DGS worden ondergebracht in
een door DNB en de CBCS tezamen op te richten stichting, terwijl
artikel 8:28, derde lid, uitdrukkelijk toestaat om de uitvoering van het DGS
geheel of gedeeltelijk uit te besteden. Daarbij dient met name gedacht te
worden aan uitbesteding van bepaalde taken aan de CBCS, die vanwege
haar aanwezigheid in de regio die taken vermoedelijk makkelijker zal
kunnen uitvoeren dan DNB, die immers in Amsterdam zetelt. Denkbaar is
echter ook dat bepaalde taken aan de gezamenlijke stichting worden
uitbesteed, bijvoorbeeld waar het gaat om het verrichten van betalingen
aan depositohouders, indien toepassing moet worden gegeven aan het
DGS.
Artikel 8:29 (subrogatie)
Ingevolge het eerste lid van dit artikel wordt DNB van rechtswege
gesubrogeerd in de rechten van depositohouders, nadat zij aan hen heeft
uitgekeerd. Als een vordering groter is dan het bedrag van de onder het
DGS uitgekeerde vergoeding, vindt de subrogatie uiteraard slechts plaats
tot het bedrag van die vergoeding. De bepaling is nodig om DNB in staat
stellen verhaal te nemen op de betrokken kredietinstelling. Daarnaast
dient te worden voorkomen dat een depositohouder, na een vergoeding te
hebben ontvangen uit hoofde van het DGS, zijn recht op vergoeding van
diezelfde vordering op de betalingsonmachtige kredietinstelling behoudt.
Voor zover zijn vordering de onder het DGS uitgekeerde vergoeding te
boven ging, behoudt hij vanzelfsprekend wel zijn recht jegens de
kredietinstelling.
Het tweede lid ziet op de situatie dat de middelen van het DGS in een
stichting zijn ondergebracht. Alsdan ligt het niet voor de hand dat DNB in
de rechten van de depositohouders treedt, maar dient subrogatie plaats te
vinden op de stichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

134

Artikel 8:30 (geen hoofdelijke aansprakelijkheid DNB)
In navolging van artikel 3:261a van de Wft bepaalt het onderhavige
artikel dat de indiening van een verzoek om in aanmerking te komen voor
een vergoeding op grond van het DGS er niet toe leidt dat DNB en de
boedel of de betalingsonmachtige kredietinstelling daardoor hoofdelijk
verbonden raken.
Hoofdstuk 9. Strafbepalingen
Artikelen 9:1 en 9:2 (misdrijven en overtredingen)
Overtreding van de bepalingen van deze wet kan in ernstige gevallen
behalve bestuursrechtelijk ook strafrechtelijk worden gesanctioneerd. De
artikelen 9:1 en 9:2 bevatten een opsomming van deze gevallen.
Artikel 9:1 heeft betrekking op overtredingen die opzettelijk zijn begaan en
om die reden als misdrijf worden aangemerkt. Als geen sprake is van
opzet is artikel 9:2 van toepassing. In dat geval worden de strafbaar
gestelde feiten aangemerkt als overtredingen.
De hoogste strafmaat is van toepassing als artikel 2:1, eerste lid, of 2:3,
eerste of tweede lid, wordt overtreden. Deze artikelen bevatten het verbod
om zonder vergunning als financiële onderneming in de openbare
lichamen actief te zijn en vormen de basis voor het toezicht op deze
ondernemingen. Het behoeft geen betoog dat overtreding van deze
bepalingen op een ernstige manier afbreuk doet aan de doelstellingen van
de wet. Wanneer sprake is van opzettelijke overtreding moet zelfs worden
aangenomen dat de betrokken onderneming er bewust op uit is voordelen
te behalen, mogelijk ten koste van haar klanten, die zij niet zou kunnen
behalen als zij aan de vergunningeis en de overige voorschriften van de
wet zou voldoen. Dezelfde strafmaat is van toepassing op overtreding van
artikel 7:20. Op grond van dat artikel is het de betrokken financiële
onderneming verboden in de openbare lichamen nieuwe overeenkomsten
af te sluiten. Een dergelijk verbod kan worden opgelegd als de onderneming geen gevolg heeft gegeven aan een door de toezichtautoriteit
gegeven aanwijzing. Er is dus sprake van een voorgeschiedenis, die is
uitgemond in een verbod om nieuwe overeenkomsten af te sluiten. Als
vervolgens dat verbod (ook) niet wordt nageleefd is dat een ernstige
schending van het recht.
Het tweede lid van artikel 9:1 en het tweede lid van artikel 9:2 geven een
opsomming van de overige artikelen waarvan overtreding strafrechtelijk
kan worden gesanctioneerd, als misdrijf (artikel 9:1) of als overtreding
(artikel 9:2). In de opgesomde gevallen bestaat aanleiding voor strafrechtelijke sancties, omdat de doelstellingen van de wet en de belangen die
deze beoogt te beschermen in het geding zijn, dan wel omdat de
effectiviteit van het toezicht wordt ondermijnd.
Overtreding van artikel 2:23 (notificatieplicht voor verzekeraars met zetel
in het buitenland), 3:39 (meldingsplicht accountant) of 3:40 (meldingsplicht actuaris) bemoeilijkt het toezicht, doordat de toezichtautoriteit
belangrijke of potentieel belangrijke informatie wordt onthouden. Voor
een effectief toezicht is evenzeer van belang dat de toezichtautoriteit en
haar personeel zich houden aan de geheimhoudingsplicht van artikel 1:20.
Ook overtreding van artikel 3:28 bemoeilijkt het toezicht, doordat de
toezichtautoriteit niet weet welke partijen voor welk percentage belangen
hebben in een financiële onderneming en daarin zeggenschap kunnen
uitoefenen. Dit kan nog verder strekkende gevolgen hebben als de houder
van een gekwalificeerde deelneming op eigen gewin uit is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

135

Bij overtreding van de artikelen 4:9 (verbod op onnodige transacties, het
zogenaamde churning) en 5:15 (maximale kredietvergoeding) wordt de
consument rechtstreeks benadeeld, doordat hij onnodige kosten of een te
hoge kredietvergoeding moet betalen. Zijn belang wordt ook geschaad als
een onderneming zich tegenover hem ten onrechte presenteert als bank
(artikel 2:21), of als hij geld toevertrouwt aan een partij die niet bevoegd is
tot het aantrekken van opvorderbare gelden van het publiek (artikel 2:22).
De consument of belegger wordt eveneens benadeeld als hij onjuiste of
misleidende informatie krijgt (artikel 5:3) of als hem effecten worden
aangeboden zonder dat een prospectus beschikbaar is waaruit kan
worden opgemaakt of het een goede belegging zou zijn (artikel 5:19).
In het geval van marktmisbruik (artikelen 5:25 tot en met 5:27) verrijkt de
dader zich ten koste van anderen, of probeert zich te verrijken.
Overtreding van de bepalingen inzake melding van zeggenschap
respectievelijk het uitbrengen van een openbaar bod (hoofdstuk 6)
verstoort de transparantie van de effectenmarkt en kan nadelige gevolgen
hebben voor de betrokken vennootschap.
Artikel 7:11, eerste lid, verplicht een ieder alle medewerking te verlenen
die in redelijkheid van hem kan worden gevorderd in het kader van de
uitoefening van het toezicht ingevolge deze wet. Het spreekt voor zich dat
deze medewerking cruciaal is voor de effectiviteit van het toezicht, en dat
bij overtreding van deze bepaling strafrechtelijke sancties mogelijk
moeten zijn. Hetzelfde geldt voor de overeenkomstige toepassing van de
medewerkingsplicht uit artikel 7:11, eerste lid, in artikel 8:11, tweede lid.
Artikel 9:3 (opsporing van strafbare feiten)
Op grond van dit artikel kan op maat in de aanwijzing van opsporingsambtenaren worden voorzien. Naast de op grond van het Wetboek van
Strafvordering BES bevoegde algemene opsporingsambtenaren kunnen
ook bijzondere opsporingsambtenaren worden aangewezen. Dit is niet
alleen van belang met het oog op de specifieke kennis waarover een
opsporingsambtenaar mogelijk zal moeten beschikken, ook kan hiermee
indien nodig worden voorkomen dat bij de opsporing van strafbare feiten
een te groot beroep op het politieapparaat moet worden gedaan.
Hoofdstuk 10. Overgangs- en slotbepalingen
§ 10.1 Overgangsrecht
Artikelen 10:1 en 10:2 (vergunningen)
Financiële ondernemingen die in het bezit zijn van een vergunning op
grond van de bestaande toezichtwetten behouden hun vergunning bij
inwerkingtreding van de onderhavige wet. Ingevolge artikel 10:1 wordt die
vergunning van rechtswege omgezet in een vergunning op grond van
deze wet. Dit geldt ook als zij hun huidige vergunning hebben gekregen
op grond van toepasselijk overgangsrecht bij de inwerkingtreding van die
toezichtwetten; die vergunning geldt op grond van dat overgangsrecht
immers als een op grond van de thans geldende toezichtwetten verleende
vergunning. Met de van rechtswege omzetting waarin het onderhavige
artikel voorziet, wordt voorkomen dat financiële ondernemingen die al in
de openbare lichamen actief zijn op het moment van inwerkingtreding van
deze wet, opnieuw een vergunning moeten aanvragen en de daarvoor
geldende procedure moeten doorlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

136

Een bijzondere situatie doet zich voor ten aanzien van kredietaanbieders
die thans in het bezit zijn van een vergunning als kredietinstelling, maar
ingevolge de onderhavige wet niet meer kwalificeren als kredietinstelling
aangezien zij geen opvorderbare gelden van anderen dan professionele
marktpartijen aantrekken. Voor deze categorie is in artikel 10:1, eerste lid,
bepaald dat hun huidige vergunning als kredietinstelling wordt omgezet
in een vergunning als kredietaanbieder.
Ook ten aanzien van trustkantoren doet zich een bijzondere situatie voor.
Onder de Wtt BES mogen trustdiensten, in navolging van de voorheen
geldende Nederlands-Antilliaanse landsverordening, ook worden verleend
door personen, vermeld op de bijlagen bij een vergunning. Op grond van
dit wetsvoorstel is dat echter niet meer mogelijk. Het verrichten van
trustdiensten is voorbehouden aan de vergunninghouder zelf. Om die
reden bepaalt artikel 10:1, derde lid, dat uitsluitend de vergunning wordt
omgezet, en niet de eventuele bijlagen bij die vergunning. Voor de op de
bijlagen vermelde personen bevat artikel 10:2, eerste en tweede lid, een
bijzondere voorziening. Aan hen wordt van rechtswege een tijdelijke
vergunning verleend voor de duur van zes maanden, op grond waarvan
zij hun bestaande activiteiten kunnen voortzetten. Tijdens die zes
maanden kunnen zij ofwel een nieuwe vergunning aanvragen, ofwel hun
activiteiten afbouwen.
Voor assurantiebemiddelaars is eveneens een bijzondere voorziening
nodig (artikel 10:2, tweede lid), omdat de Wabb BES geen vergunning
vereist om actief te mogen zijn als assurantiebemiddelaar, maar een
inschrijving in het register voor assurantiebemiddelaars. Zoals toegelicht
bij artikel 2:3, wordt in dit wetsvoorstel de registratieplicht vervangen
door een vergunningplicht. Artikel 10:2, tweede lid, zorgt er vervolgens
voor dat bestaande registerinschrijvingen van rechtswege worden
omgezet in vergunningen op grond van artikel 2:3, eerste lid, onderdeel a.
Het voorgaande doet er niet aan af dat in de openbare lichamen actieve
financiële ondernemingen te allen tijde dienen te voldoen aan alle
(overige) bepalingen van de wet. Voor zover deze bepalingen ook nu al
gelden, wat veelal het geval is, levert dat geen problemen op. Voor zover
evenwel sprake is van nieuwe of zwaardere eisen, zullen financiële
ondernemingen een redelijke termijn krijgen om aan die nieuwe of
zwaardere eisen te voldoen. Verwezen zij in dit verband naar de
toelichting bij artikel 10:21, op grond waarvan voor bepaalde categorieën
ondernemingen in een gefaseerde inwerkingtreding van de nieuwe of
zwaardere eisen zal worden voorzien.
Artikel 10:3 (buitenlandse zetelhouders)
Artikel 3:1 schrijft voor dat een financiële onderneming haar zetel in de
openbare lichamen, Curaçao of Sint Maarten moet hebben, behoudens in
bij ministeriële regeling te bepalen gevallen. Zonder speciale voorziening
zou dit ertoe leiden dat een thans in de openbare lichamen gevestigd
bijkantoor van een financiële onderneming met zetel buiten het grondgebied van de voormalige Nederlandse Antillen van dit artikel in
overtreding zou zijn. Om dit te voorkomen bevat artikel 10:3 een
grandfather-bepaling, waardoor bestaande bijkantoren van de werking
van artikel 3:1 worden uitgezonderd. Bewust is geen gebruik gemaakt van
de mogelijkheid om op grond van artikel 3:1, tweede lid, bij ministeriële
regeling staten buiten het grondgebied van de voormalige Nederlandse
Antillen aan te wijzen, waar een financiële onderneming eveneens haar
zetel zou mogen hebben. Het gaat hier immers niet om een generieke
voorziening waarop ook in toekomstige gevallen een beroep kan worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

137

gedaan, maar om een overgangsvoorziening voor reeds bestaande
individuele gevallen.
Artikel 10:4 (ontheffingen)
Ingevolge artikel 10:4 blijven ontheffingen die zijn verleend op basis van
een bestaande toezichtwet na inwerkingtreding van de onderhavige wet
van kracht. Dit geldt uiteraard alleen voor zover de verplichting waarop de
ontheffing betrekking heeft ook dan nog bestaat en voor zover ook in de
nieuwe situatie in de mogelijkheid van een ontheffing is voorzien. Het
voorgaande geldt ingevolge het tweede lid tevens voor ontheffingen die
zijn verleend op grond van de Wmz BES. Deze ontheffingen onderscheiden zich van ontheffingen als bedoeld in het eerste lid, in die zin dat
zij niet door DNB of de AFM zijn verleend, maar door het bestuur van een
ter beurze genoteerde vennootschap.
Artikel 10:5 (betrouwbaarheid en deskundigheid beleidsbepalers)
Het eerste lid bewerkstelligt dat een persoon van wie DNB of de AFM op
grond van een van de bestaande toezichtwetten de betrouwbaarheid heeft
vastgesteld, in het kader van de onderhavige wet niet opnieuw behoeft te
worden getoetst. Het eerste lid laat onverlet dat wijzigingen in de
relevante feiten of omstandigheden aanleiding kunnen geven tot een
hernieuwde toetsing (vgl. artikel 3:4, tweede lid). Hernieuwde toetsing
vindt eveneens plaats als beleidsbepalers op grond van het vierde lid van
artikel 3:4 periodiek worden (her)beoordeeld.
Het tweede lid bevat een soortgelijke bepaling ten aanzien van de
deskundigheid waarover dagelijksbeleidbepalers en leden van een
toezichthoudend orgaan ingevolge artikel 3:5 dienen te beschikken. Een
persoon waarvan de deskundigheid is vastgesteld op basis van een
bestaande toezichtwet, wordt – behoudens gewijzigde feiten of omstandigheden – ook voor de toepassing van de onderhavige wet voldoende
deskundig geacht. Indien de eisen op dit gebied worden aangepast en
anders komen te luiden dan nu, zal in de desbetreffende regeling een
overgangsvoorziening worden getroffen om betrokkenen op een redelijke
manier de gelegenheid te geven aan die gewijzigde eisen te voldoen.
Artikel 10:6 (verklaringen van geen bezwaar)
Ingevolge artikel 3:28 is een verklaring van geen bezwaar vereist voor
(onder andere) het houden van een deelneming in een financiële
onderneming respectievelijk voor het uitoefenen van de aan die
deelneming verbonden zeggenschap. Een dergelijke verplichting bestaat
reeds op grond van de Wtk BES en de Wtv BES. Artikel 10:6 zorgt ervoor
dat een verklaring van geen bezwaar, verkregen op grond van de Wtk BES
of de Wtv BES, wordt aangemerkt als verklaring van geen bezwaar ex
artikel 3:28 voor het houden van een deelneming in een kredietinstelling
of een verzekeraar.
Artikel 10:7 (aanwijzingen en aanzeggingen)
Op grond van de bestaande toezichtwetten kan de toezichtautoriteit
– evenals in het voorliggende wetsvoorstel – financiële ondernemingen
een aanwijzing geven tot het volgen van een bepaalde gedragslijn. Voor
de continuïteit van het toezicht is het wenselijk dat deze aanwijzingen ook
na inwerkingtreding van deze wet hun geldigheid behouden. Met het oog
hierop bepaalt het eerste lid dat een op grond van een van de bestaande
toezichtwetten gegeven aanwijzing wordt gelijkgesteld met een op grond
van artikel 7:12 van dit wetsvoorstel gegeven aanwijzing. Dit betekent

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

138

tevens dat de bevoegde toezichtautoriteit (DNB of de AFM) de in de wet
voorziene maatregelen kan opleggen wanneer aan de aanwijzing niet of
niet volledig gevolg wordt gegeven. Deze maatregelen kunnen inhouden:
het benoemen van een curator (artikelen 7:14 en 7:15), een verbod op het
afsluiten van nieuwe overeenkomsten (artikel 7:20), het opleggen van een
last onder dwangsom of een bestuurlijke boete (artikelen 7:21 en 7:30) en
het wijzigen of intrekken van de vergunning (artikel 2:14).
Behalve het instrument van de aanwijzing kent de Wtk BES ook het
verzoek aan een kredietinstelling waarvan de liquiditeit of solvabiliteit in
gevaar is of in gevaar dreigt te komen, om bepaalde maatregelen te
nemen of een bepaalde gedragslijn te volgen (zie artikel 22, eerste lid, Wtk
BES). In de systematiek van het wetsvoorstel dient een dergelijk verzoek
te worden aangemerkt als een aanwijzing op grond van artikel 7:12,
tweede lid. Met het oog hierop is in het tweede lid van het onderhavige
artikel bepaald dat een verzoek ex artikel 22, eerste lid, van de Wtk BES
voor de toepassing van het eerste lid wordt aangemerkt als aanwijzing.
Naast de aanwijzing en het hierboven genoemde verzoek kennen de Wtk
BES, de Wtba BES en de Wtv BES nog een derde instrument: de
aanzegging. Nadat een beleggingsinstelling, een kredietinstelling of een
verzekeraar op grond van de toepasselijke toezichtwet een aanzegging
heeft gekregen als bedoeld in het derde lid, mogen alle of sommige
organen van de onderneming hun bevoegdheden alleen nog uitoefenen
na goedkeuring door een of meer, door de bevoegde toezichtautoriteit
aangewezen personen. Een dergelijke aanzegging heeft hetzelfde gevolg
als de benoeming van een curator op grond van artikel 7:14. Het derde lid
van het onderhavige artikel bewerkstelligt dat de genoemde situatie wordt
gecontinueerd, als ware er een curator benoemd. Dit betekent tevens dat
artikel 7:17, dat de gevolgen van de benoeming van een curator regelt,
van toepassing is.
Artikel 10:8 (bestuurlijke boeten)
Dit artikel bevat het overgangsrecht ten aanzien van bestuurlijke boeten.
Het eerste lid regelt dat een op grond van bestaande toezichtwetten
opgelegde boete wordt gelijkgesteld met een op grond van artikel 7:30
opgelegde boete. Dit betekent dat een reeds opgelegde, maar op het
moment van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel nog niet betaalde
boete gewoon opeisbaar blijft en alsnog zal moeten worden voldaan. Uit
de gelijkstelling volgt tevens dat de betaling, alsmede de verjaring en het
verval van deze openstaande boeten vanaf het moment van inwerkingtreding van de wet door de artikelen 7:39 e.v. worden beheerst.
Het tweede lid bevat een voorziening voor het geval een overtreding van
een van de bestaande toezichtwetten pas na (of eventueel vlak voor) de
inwerkingtreding van de onderhavige wet aan het licht komt. Voor een
effectieve handhaving van de bestaande toezichtwetten is het wenselijk
om in dergelijke gevallen alsnog een bestuurlijke boete te kunnen
opleggen, ook al is het overtreden voorschrift op dat moment niet meer
van kracht. Uiteraard komen daarbij alleen die overtredingen voor
bestraffing met een bestuurlijke boete in aanmerking, die ook reeds op
grond van de oude toezichtwet met een bestuurlijke boete werden
bedreigd. Voorts blijft op het opleggen van de boete het recht van
toepassing, zoals dat voorafgaande aan de inwerkingtreding van het
onderhavige wetsvoorstel gold. Dat geldt zowel de procedure als de
hoogte van de boete. Op de betaling van een eenmaal opgelegde boete,
alsmede de verjaring of het eventuele verval van die boete, zijn de
bepalingen van dit wetsvoorstel wel gewoon van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

139

De bestaande toezichtwetten bevatten geen regeling voor de openbaarmaking van opgelegde bestuurlijke boeten. Om die reden wordt in het
derde lid bepaald dat de in de artikelen 7:50 en 7:51 geregelde openbaarmaking van bestuurlijke boeten niet geldt voor boeten die zijn opgelegd
ter zake van een voor de inwerkingtreding van deze wet gepleegde
overtreding.
Artikel 10:9 (noodregeling en faillissement)
Het onderhavige artikel bevat een voorziening voor het bijzondere geval
dat op het moment van inwerkingtreding van deze wet de noodregeling
van toepassing zou zijn ten aanzien van een kredietinstelling of verzekeraar, dan wel dat ten aanzien van een kredietinstelling of verzekeraar het
faillissement is uitgesproken. Op de afhandeling van de noodregeling of
het faillissement blijft in dat geval het recht van toepassing dat gold op
het tijdstip van het uitspreken van de noodregeling of het faillissement.
Rechtszekerheid is in deze gevallen van groot belang, temeer omdat de
aanspraken van crediteuren en andere belanghebbenden rechtstreeks
afhankelijk zijn van het toepasselijke recht. Bepalend voor de toepassing
van artikel 10:9 is het moment waarop de noodregeling of het faillissement wordt uitgesproken. Verzoeken tot het uitspreken van de
noodregeling en aanvragen van een faillissement waarop op het tijdstip
van inwerkingtreding van de wet nog niet is beslist, worden afgehandeld
met inachtneming van de in hoofdstuk 8 opgenomen bepalingen.
Artikel 10:10 (geheimhoudingsplicht en vertrouwelijke gegevens)
In de bestaande toezichtwetten zijn diverse bepalingen opgenomen die de
toezichtautoriteiten ertoe verplichten om vertrouwelijke gegevens die zij
bij de uitvoering van die wetten hebben verkregen, geheim te houden. Die
bepalingen verliezen echter hun rechtskracht op het moment waarop de
bestaande toezichtwetten ingevolge artikel 10:11 worden ingetrokken. Om
ook na de intrekking van die wetten de vertrouwelijkheid van op grond
van die wetten verstrekte of verkregen gegevens te waarborgen worden in
het onderhavige artikel de geheimhoudings- en informatieuitwisselingsbepalingen uit hoofdstuk 1 van overeenkomstige toepassing verklaard.
Aldus is gewaarborgd dat voor vertrouwelijke gegevens, verkregen of
verstrekt op grond van bestaande toezichtwetten, hetzelfde beschermingsniveau geldt als voor gegevens die op grond van deze wet zullen worden
verstrekt of verkregen.
§ 10.2 Wijziging van andere wetten
Artikel 10:11 (intrekking bestaande toezichtwetten)
De materie van de indit artikelgenoemde wetten wordt thans geregeld in
de onderhavige wet, zodat die wetten kunnen worden ingetrokken.
Artikelen 10:12 tot en met 10:20 (wijziging andere wetten)
De totstandkoming van onderhavige wet en de intrekking van de in
artikel 10:11 genoemde wetten noodzaken tevens tot aanpassing van een
aantal andere wetten. In de benodigde wijzigingen van die wetten wordt
door de artikelen 10:12 tot en met 10:20 voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

140

§ 10.3 Inwerkingtreding en citeertitel
Artikel 10:21 (inwerkingtreding)
De onderhavige wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip. Dat tijdstip kan verschillend zijn voor de verschillende
artikelen en voor verschillende categorieën financiële ondernemingen. Het
voornemen bestaat om op basis van dit artikel voor de inwerkingtreding
van de navolgende bepalingen een overgangstermijn van, naar huidig
inzicht, zes maanden vast te stellen.
Financiële ondernemingen die op het tijdstip van inwerkingtreding van
deze wet al in de openbare lichamen actief waren, krijgen op grond van de
artikelen 10:1 en 10:2 een vergunning van rechtswege waarmee ze hun
activiteiten kunnen voortzetten zonder een nieuwe vergunning te hoeven
aanvragen. Niettemin brengen de in dit wetsvoorstel geïntroduceerde
gedragsregels nieuwe verplichtingen voor hen mee. Een overgangstermijn van redelijke duur stelt deze marktpartijen in de gelegenheid zich
daarop voor te bereiden.
Adviseurs, bemiddelaars niet-zijnde assurantiebemiddelaars, elektronischgeldinstellingen, kredietaanbieders (met uitzondering van kredietinstellingen en verzekeraars) en vermogensbeheerders vallen thans niet onder
enige toezichtwet. Na inwerkingtreding van deze wet zullen echter ook zij
financiële ondernemingen in de zin van deze wet zijn. Doordat zij thans
niet onder toezicht staan, worden zij straks voor het eerst vergunningplichtig en zullen zij aan alle op hen van toepassing zijnde regels moeten
voldoen. Aangezien het hier om nieuwe verplichtingen gaat, dienen zij
een redelijke termijn te krijgen om een vergunning aan te vragen en om
eerst aan de vergunningeisen en vervolgens aan alle overige (doorlopende) eisen te voldoen. Een termijn van zes maanden lijkt daarvoor
zowel redelijk als voldoende.
Voor de goede orde zij nog opgemerkt dat de wet ten aanzien van diverse
onderwerpen voorziet in nadere uitwerking door middel van bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels. Ook die
regels kunnen voor marktpartijen nieuwe verplichtingen meebrengen die
om overgangsmaatregelen vragen. Dergelijke overgangsmaatregelen
zullen alsdan in de desbetreffende algemene maatregel van bestuur of, in
het geval van door Onze Minister of de toezichtautoriteit te stellen regels,
in de desbetreffende regeling worden opgenomen.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 784, nr. 3

141