1

Directoraat-Generaal
Jeugd en
Sanctietoepassing
Directie Sanctie- en
Preventiebeleid
DSP

Uitgevoerde maatregelen Actie Koperslag

Contactpersoon
Datum
30 januari 2014

Bijlage nummer
Horend bij

1
Brief Tweede Kamer: eindresultaten van Actie Koperslag

Ons kenmerk
479759

In deze bijlage informeer ik u per convenantmaatregel over de uitgevoerde
maatregelen in het kader van Actie Koperslag (2011-2013).
Actie 1: Vergroten van de alertheid van burgers en bedrijven
Het vergroten van de alertheid van burgers en bedrijven bij een vermoeden van
koperdiefstal kan zowel preventief als repressief effect sorteren. Preventief kan
het leiden tot meer informeel toezicht, zodat potentiële koperdieven weerhouden
worden van diefstal. Repressief kan deze maatregel leiden tot het vergroten van
de heterdaadkracht van de politie en verhoogt daarmee de pakkans van
koperdieven. De volgende maatregelen zijn getroffen:
• ProRail en TenneT hebben een communicatieplan uitgevoerd om de
waakzaamheid van het eigen personeel en dat van de aannemers op het gebied
van veiligheid te vergroten. Doel is dat van alle koperdiefstallen standaard
aangifte wordt gedaan.
• Om de alertheid van burgers te vergroten heeft ProRail samen met de politie in
2011 en 2012 in totaal bijna honderdduizend brieven verstuurd naar
omwonenden nabij risicolocaties op het spoor met het verzoek de politie te
alarmeren bij verdachte situaties. Dit heeft geleid tot een aantal concrete
meldingen aan de politie.
• Voorafgaand aan de invoering van de legitimatieplicht (actie 7) is tijdens de
voorlichtingscampagne Pasopkoper! voor de metaalverwerkingsbedrijven tevens
het algemeen publiek geïnformeerd. Bij beide doelgroepen is daardoor de
alertheid op koperdiefstal vergroot. De website www.pasopkoper.nl blijft tot
eind 2014 in de lucht.
• Bij metaalverwerkingsbedrijven die aangesloten zijn bij de branchevereniging
MRF, wordt een appèl gedaan op de alertheid via het digitale meldpunt diefstal.
Nieuwe gevallen van koperdiefstal worden niet alleen op de website van het
meldpunt geplaatst, maar ook via e-mail aan de leden doorgegeven. In
aanvulling hierop heeft ProRail een catalogus ontwikkeld voor leden van de MRF
en de politie, zodat zij metalen die eigendom zijn van ProRail beter kunnen
herkennen.
Actie 2: Standaard aangifte voor optimaal zicht op risicolocaties en -tijden
Afgesproken is dat er standaard aangifte wordt gedaan, zodat een optimaal zicht
wordt verkregen op risicolocaties en -tijdstippen. Op basis hiervan kan de politie
haar inzet meer gericht inzetten en de heterdaadkracht vergroten. Het gaat om
de volgende maatregelen:

Pagina 1 van 4

• De politie heeft met ProRail en TenneT afspraken gemaakt over het uniform
aangifte doen via het internet en het hanteren van een uniek trefwoord bij de
aangifte, zodat koperdiefstallen in de politieregistratie eenvoudig uit het totale
aantal aangiften van alle diefstallen gedestilleerd kunnen worden.
• De politie heeft in december 2011 het rapport ‘Inzicht in koperdiefstal’
opgeleverd met een analyse van onder meer (veel)plegers van koperdiefstal,
modi operandi en risicolocaties.
Actie 3: Vergroten van de pakkans op risicolocaties en -tijdstippen
Op basis van een betere informatiepositie, die gerealiseerd is door de uitvoering
van de eerste twee acties uit het convenant, kan de pakkans van koperdieven
aanmerkelijk vergroot worden. Op de volgende manieren is hieraan uitvoering
gegeven:
• Er wordt van meet af aan intensief toezicht gehouden door de buitengewoon
opsporingsambtenaren van ProRail. Ook wordt rond het spoor particuliere
hondenbewaking ingezet en is camerabewaking geïnstalleerd. Ook TenneT zet
mobiele surveillance, beveiligers en camera’s in.
• Daarnaast zet de politie opsporingsteams in op risicolocaties en -tijdstippen.
Helikopters van de politie verlenen sinds de herfst van 2011 daadwerkelijk
ondersteuning bij de arrestatie van koperdieven. Ook worden de helikopters
gebruikt om beelden te maken ter voorbereiding op interventies door de politie.
• Ter ondersteuning van een effectief optreden van de politie is in september
2012 een thematische website gewijd aan koperdiefstal toegevoegd aan
Politiekennisnet, de interne website van de politie. Op deze website staat onder
meer informatie over modi operandi van koperdieven, risicolocaties, foto’s van
het kopermateriaal dat door ProRail en TenneT gebruikt wordt en specifieke tips
voor de opsporing van koperdieven.

Directoraat-Generaal
Jeugd en
Sanctietoepassing
Directie Sanctie- en
Preventiebeleid
DSP

Datum
30 januari 2014
Ons kenmerk
479759

Actie 4: Uitvoeren van pilots met synthetisch DNA (SDNA)
Door het aanbrengen van SDNA wordt koper voorzien van een unieke code die
uitsluitend te relateren is aan de eigenaar van het goed. Van het aanbrengen van
SDNA en het plaatsen van borden met de mededeling dat het koper aldus
beveiligd is, gaat een sterk preventief effect uit. Daarnaast kan de aanwezigheid
van SDNA behulpzaam zijn bij de opsporing van koperdiefstal en als ondersteunend
bewijs dienen in een rechtszaak.
• ProRail en TenneT hebben met financiële steun van het ministerie van Veiligheid
en Justitie risicolocaties voor koperdiefstal voorzien van SDNA.
• Een deel van de metaalbedrijven die aangesloten zijn bij de MRF, controleren
koper dat mogelijk afkomstig is van het spoor of het elektriciteitsnet met behulp
van SDNA-leesapparatuur op diefstal.
Actie 5: Uitvoeren van experimenten met track-en-trace
Ook door het aanbrengen van track-en-trace kan de pakkans van koperdieven
vergroot worden.
• ProRail en TenneT hebben de mogelijkheden onderzocht om track-en-trace aan
te brengen bij koperen kabels waarvan diefstal tot gevaarzetting kan leiden.
Track-en-trace blijkt wel toepasbaar op haspels, maar kan niet onzichtbaar op
de kabels worden aangebracht.
• In de Rotterdamse haven heeft de zeehavenpolitie met succes lokhaspels met
track-en-trace ingezet.

Pagina 2 van 4

• Vertegenwoordigers van de kunstsector zijn geïnformeerd over de
mogelijkheden die track-en-trace biedt tegen koperdiefstal.
• Op het spoor heeft ProRail algemene preventieve maatregelen getroffen om
koperdiefstal tegen te gaan, zoals het afschermen van de baan, het waar
mogelijk vervangen van koperkabels door aluminium of andere goedkope
metalen of door de inzet van nieuwe technische mogelijkheden, het aanbrengen
van kabelklemmen en hekken en intensiveren van de inspectie op kritische
plaatsen en het bij wijze van proef aanbrengen van speciale ‘struikelmatten’ die
betreding van het terrein bemoeilijken.
• In de elektriciteitssector heeft TenneT zijn hoog risicolocaties en tijdelijke
bouwlocaties voorzien van extra beveiligingsmiddelen zoals hekwerken en
tijdelijke camera’s.
• Op 20 september 2012 heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie een
expertmeeting georganiseerd om aanvullende creatieve mogelijkheden voor de
preventie van koperdiefstal op hun merites te beoordelen. Daarbij zijn tevens
buitenlandse inzichten en best practices voor beveiliging in andere sectoren
betrokken.

Directoraat-Generaal
Jeugd en
Sanctietoepassing
Directie Sanctie- en
Preventiebeleid
DSP

Datum
30 januari 2014
Ons kenmerk
479759

Actie 6: Controleren van voertuigen op de aanwezigheid van gestolen koper
Deze maatregel is in het convenant opgenomen, zodat de politie de bevoegdheid
zou krijgen om koper in voertuigen te controleren op de aanwezigheid van SDNA.
In de huidige wetgeving is het de politie niet toegestaan voertuigen te doorzoeken
zonder vermoeden van een strafbaar feit.
• Geconcludeerd is dat uitvoering van deze maatregel waarschijnlijk politiek niet
haalbaar zou zijn. Daarom heeft de Stuurgroep van Actie Koperslag besloten
deze actie om te vormen tot maatregelen die leiden tot een betere benutting
van de huidige bevoegdheden voor het doorzoeken van voertuigen. Dit heeft
concreet vorm gekregen door informatie hierover op te nemen op de nieuwe
website voor de politie over koperdiefstal die aan het Politiekennisnet is
toegevoegd (zie actie 3). Behalve een praktische checklist is op de website
voorzien in de mogelijkheid om ervaringen te delen en elkaar feedback te
geven.
Actie 7: Invoeren van de legitimatieplicht bij contante inkoop
De invoering van de legitimatieplicht bij contante inkoop van koper(legeringen)
voorkomt dat aanbieders een valse identiteit opgeven. Zo wordt het voor
koperdieven moeilijker om hun gestolen waar aan te bieden en zijn zij
gemakkelijker op te sporen door de politie. Naar verwachting gaat hiervan ook
een preventief effect uit.
• De legitimatieplicht is op 1 januari 2013 in werking getreden door aanpassing
van het Uitvoeringsbesluit bij artikel 437 van het wetboek van Strafrecht.
• Voorafgaand aan de inwerkingtreding van de legitimatieplicht is de campagne
Pasopkoper gehouden. In dat kader zijn ruim 2.000 metaalverwerkingsbedrijven
aangeschreven en een kleine 1.000 pakketten met campagnemateriaal
verstuurd. Daarnaast bestond de campagne uit radiospotjes, de website
pasopkoper.nl, bannering en een artikel voor huis-aan-huis-bladen.
• Tevens is begin 2013 de handhaving van de registratie- en legitimatieplicht van
start gegaan. Aanvankelijk werden deze controles uitgevoerd door de politie in
een aantal gemeenten met een vergroot risico op koperdiefstal. Sinds ze
wettelijke bevoegdheid hebben gekregen om de terreinen en panden van
metaalopkopers te betreden op basis van het gewijzigde artikel 552 wetboek
Pagina 3 van 4

van Strafvordering wordt hiervoor een landelijk team van buitengewoon
opsporingsambtenaren ingezet.
• Ten behoeve van de handhaving van de registratie- en legitimatieplicht heeft
het Openbaar Ministerie het strafvorderingsbeleid opgesteld.
• Alle metaalverwerkingsbedrijven zullen in de periode 2013-2014 ten minste één
maal gecontroleerd worden. Ook in de jaren daarna wordt de handhaving
gecontinueerd.
Actie 8: Richtlijn voor gevaarzetting als strafverzwarend element
Koperdiefstal is ten dele eenvoudige diefstal waar een standaard strafrechtelijke
reactie op volgt. Daar waar echter sprake is van gevaarzetting of grote (in)directe
schade moet deze meegewogen worden bij het formuleren van de strafeis. Voor
deze actie uit het convenant zijn de volgende maatregelen in uitvoering:
• Het Openbaar Ministerie heeft in mei 2012 een factsheet uitgebracht waarin
informatie is opgenomen over de bijzondere kenmerken van koperdiefstal en de
risico’s voor de samenleving. Deze factsheet wordt door de politie standaard
toegevoegd aan het proces-verbaal, waardoor het onderdeel uitmaakt van het
strafdossier en de officier van justitie en de rechter hiervan kennis kunnen
nemen.
• Het OM neemt nu al de gevaarzetting mee als strafverzwarende factor in de
strafeis.
• Nadat in de praktijk ervaring is opgedaan met de werkwijze die vastgelegd is in
de factsheet, wordt als sluitstuk de richtlijn opgesteld.

Directoraat-Generaal
Jeugd en
Sanctietoepassing
Directie Sanctie- en
Preventiebeleid
DSP

Datum
30 januari 2014
Ons kenmerk
479759

Actie 9: Communicatie over de hoogte van de straf
Om duidelijk te maken dat koperdiefstal die gepaard gaat met gevaarzetting
zwaar wordt bestraft, communiceert het Openbaar Ministerie in voorkomende
gevallen actief over de hoogte van de geëiste en opgelegde straf. Op de volgende
manieren is hieraan uitvoering gegeven:
• Het Landelijk Parket van het Openbaar Ministerie heeft een format ontwikkeld
voor een eenduidige berichtgeving in koperdiefstalzaken door alle parketten.
Actie 10: Aandacht voor koperdieven bij de aanpak van mobiele bendes
Mogelijk maken ook buitenlandse mobiele bendes zich schuldig aan koperdiefstal.
Daarom wordt ook in internationaal verband aandacht besteed aan het tegengaan
van koperdiefstal.
• Er is een integrale aanpak van mobiele bendes opgesteld en in uitvoering. De
aanpak concentreert zich op preventie, publiek-private informatie-uitwisseling,
de ontwikkeling en uitvoering van een barrièremodel en repressieve
maatregelen op het gebied van opsporing, vervolging en ongewenst verklaren
van leden van mobiele bendes.
• Om de informatie-uitwisseling op internationaal niveau te verbeteren heeft de
politie zich aangesloten bij de Analytic Work File van Europol rond het thema
mobiele bendes en het Europese EMPACT-programma Organised Property
Crime.
• In het kader van het Actieplan Senningen 2013-2016 is de Benelux een
gezamenlijke aanpak van koperdiefstal overeengekomen. Deze aanpak is
vertaald in concrete operationele afspraken tussen de politiediensten in de
Benelux.

Pagina 4 van 4