Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 317

JBZ-Raad

Nr. 351

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 oktober 2015
Mede ter uitvoering van mijn toezegging van 7 oktober 2015 tijdens het
algemeen overleg met de Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie
over de JBZ Raad van 8 en 9 oktober 2015 naar aanleiding van vragen van
het lid Van Nispen inzake een uitspraak van het Hof van Justitie te
Luxemburg met betrekking tot het Europees aanhoudingsbevel, bericht ik
u het volgende.
Het Hof van Justitie heeft bij beschikking van 25 september 2015 in de
zaak C-463/15 PPU antwoord gegeven op een vraag van de internationale
rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam. De rechtbank heeft begin
september 2015 aan het Hof de vraag voorgelegd of artikel 2, vierde lid,
en artikel 4, punt 1, van het Kaderbesluit 2002/584/JBZ toelaat dat de
uitvoerende lidstaat deze bepaling zo omzet in zijn nationale recht, dat hij
de eis stelt dat het feit strafbaar is naar zijn recht en dat op dat feit naar
zijn recht een vrijheidsstraf van tenminste twaalf maanden is gesteld. Het
Hof heeft deze vraag – kort samengevat – negatief beantwoord.
Genoemde bepalingen, aldus het Hof, verzetten zich ertegen dat in de
uitvoerende lidstaat niet alleen de voorwaarde wordt gesteld dat het feit
waarvoor het aanhoudingsbevel is uitgevaardigd strafbaar is gesteld,
maar ook dat dit feit naar het recht van de uitvaardigende staat is
bedreigd met een maximumstraf van ten minste twaalf maanden.
De uitspraak van het Hof heeft tot gevolg dat in Nederland voortaan bij de
toetsing aan de dubbele strafbaarheid alleen mag worden bezien of op het
feit naar het recht van de uitvaardigende lidstaat een maximumstraf van
twaalf maanden is gesteld en of het feit naar Nederlands recht een
strafbaar feit is.
Door het lid Van Nispen is tijdens het algemeen overleg opgemerkt, dat
dit betekent dat Nederland voortaan ook voor bagateldelicten zal moeten
uitleveren en dit een negatieve ontwikkeling is. Ik kan mij die reactie op
het eerste gezicht voorstellen, maar bij nadere beschouwing blijkt dat de
effecten van deze uitspraak aanzienlijk geringer zijn dan de heer Van
Nispen inschat.

kst-32317-351
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 351

1

Het is waar dat bij de totstandkoming van de Overleveringswet het
voorkomen van overlevering voor bagatelfeiten door de regering van
belang werd geacht. Dit heeft ook geleid tot het bestaande artikel 7,
aanhef en lid 1, onder a, sub 2, dat luidt: «Overlevering kan alleen worden
toegestaan ten behoeve van een ander feit dat zowel naar het recht van de
uitvaardigende lidstaat als naar het recht van de Nederland strafbaar is en
waarop een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste twaalf
maanden is gesteld». Tijdens de behandeling bleek dat ook van de zijde
van de Kamer zorgen daaromtrent leefden en is naar aanleiding van
vragen daaromtrent aangegeven dat het inderdaad de bedoeling was de
in het uitleveringsrecht bestaande eis te handhaven dat op het feit naar
het recht van beide staten een maximumstraf van tenminste twaalf
maanden is gesteld. Toen na de totstandkoming van de Overleveringswet
door een evaluatiecommissie kritiek op deze bepaling werd geuit, is door
mijn ambtsvoorganger daarop gereageerd langs de lijnen dat tijdens de
onderhandelingen over het kaderbesluit EAB niet is gesproken over het
vervallen van de drempel en dat handhaving ervan strekte tot voorkoming
van overlevering voor begatelfeiten. Ook in een later stadium is door hem
aangegeven, onder verwijzing naar de eerdere reactie, dat hij de drempel
niet in strijd achtte met het kaderbesluit. Een en ander is indertijd ook aan
de Tweede Kamer bericht.
Inmiddels werkt de Overleveringswet 10 jaren en bestaat een ruime
ervaring met de toepassing ervan. Daaruit blijkt dat de vrees voor EABs
ter zake van bagatelfeiten ongegrond is. Er werden in de periode van 2004
– 2013 door het parket en de rechtbank Amsterdam ruim 4.500 EABs
behandeld. In minder dan 1% daarvan is de overlevering geweigerd
omdat de overlevering werd gevraagd voor een of meer feiten die niet
voldeden aan de eis dat er naar Nederlands recht een maximumstraf van
ten minste twaalf maanden op was gesteld. In 4% van de gevallen werd
de overlevering gedeeltelijk geweigerd, omdat niet alle feiten voldeden
aan de eis van twaalf maanden naar Nederlands recht. Verder kan worden
opgemerkt dat EABs uitsluitend voor bagatelfeiten in de beginjaren meer
voorkwamen dan tegenwoordig Bovendien streeft het openbaar ministerie in Amsterdam er naar dat, voor zover nog zulk een EAB wordt
ontvangen, hetzij door eigen optreden of door de raadsman van de
gezochte persoon het EAB niet behoeft te worden behandeld doordat de
zaak anders dan door overlevering wordt afgedaan. Uit deze cijfers en
ervaringen mag naar mijn oordeel tevens worden afgeleid, dat het zeer
onwaarschijnlijk is dat de uitspraak van het Hof van Justitie zal leiden tot
een toename van overleveringen voor bagatelfeiten.
De uitspraak zal er ook toe leiden dat EABs waarin meer strafbare feiten
zijn opgenomen, waarvan er vervolgens een of twee niet voldoen aan de
door Nederland gestelde eis van 12 maanden, niet langer tot een
gedeeltelijke weigering van de overlevering leiden. Ten gevolge van de
uitspraak van het Hof van Justitie is dat niet meer nodig en kan voortaan
voor alle feiten worden overgeleverd. Dit vind ik een positief effect, omdat
daardoor na overlevering alle feiten die tegen de gezochte persoon open
staan kunnen worden afgedaan. Die situatie bestond ook al onder het
uitleveringsrecht.
Ten slotte merk ik op dat ik voornemens ben de tekst van artikel 7, aanhef
en lid 1, onder a, sub 2, van de Overleveringswet in een reparatiewet aan
te passen, zodat daaruit duidelijk blijkt dat de eis van twaalf maanden
alleen geldt voor de uitvaardigende lidstaat.
Met het oog op de periode totdat dit is gerealiseerd, wijs ik er op dat de
tekst van de bestaande wetsbepaling ook een uitleg toelaat dat de eis van
twaalf maanden alleen voor de uitvaardigende lidstaat geldt. Deze ruimte
in de tekst van het wetsartikel biedt de rechter de mogelijkheid om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 351

2

vooruitlopend op de wetswijziging met een beroep op de uitspraak van
het Hof bij de toetsing aan de dubbele strafbaarheid de eis van een
strafmaximum van ten minste twaalf maanden naar Nederlands recht niet
meer te hanteren.
Ik hoop uw Kamer hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 351

3