Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1751
Vragen van het lid Bashir (SP) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu over het bericht dat er drie keer zoveel klachten zijn bij NS over volle
treinen (ingezonden 9 maart 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu)
(ontvangen 30 maart 2015).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat het op bepaalde trajecten zoals Uitgeest
– Amsterdam (Sprinter) dusdanig druk is dat zelfs met het inzetten van het
maximale aantal treinbakken de treinen overvol blijven in de spits?1
Antwoord 1
De problematiek van te drukke treinen herken ik. In de concessie zijn op het
gebied van vervoercapaciteit prestatieindicatoren afgesproken met bijbehorende streefwaarden. Het afgelopen jaar lagen de prestaties onder de
afgesproken streefwaarden waarvoor NS beboet is. In de nieuwe concessie is
daarom een verbeterprogramma verplicht gesteld en zijn 10 aandachtstrajecten opgenomen. Het traject Zaandam-Amsterdam (onderdeel van het traject
Uitgeest-Amsterdam) is één van deze tien aandachtstrajecten. Het onderwerp
vervoercapaciteit heeft extra aandacht vanuit de concessie en de beleidsprioriteitenbrief voor 2015.
Het verbeterprogramma – nader toegelicht in het vervoerplan 2015 (TK,
vergaderjaar 2014–2015, 29 984, nr. 574, p 21–25) – richt zich op structurele
verbeteringen om ervoor te zorgen dat treinen beter conform de planning
rijden, reizigers zich beter spreiden in en over treinen en reizigersverwachtingen beter aansluiten op het beoogde aanbod van NS.
NS onderzoekt – als onderdeel van dit programma – op basis van klachten
welke mogelijkheden er zijn om verbeteringen te realiseren. Zo zijn op een
aantal trajecten treinen verlengd (o.a. op de drukke trajecten in Noord
Holland zoals de Zaanlijn) en wordt ingezet op reizigersspreiding in treinen
als blijkt dat er wel ruimte is maar deze ruimte onvoldoende benut wordt
(door bijvoorbeeld conducteurs via de omroepinstallatie te laten omroepen
dat het op sommige plaatsen in de trein rustiger is). De Sprinter trajecten in
Noord-Holland vallen hierdoor de eerste maanden van dit jaar niet meer in de

1

ah-tk-20142015-1751
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

«We staan hier als ingeblikte sardientjes», AD, 5 maart 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

top 10 van drukste trajecten op basis van de binnengekomen meldingen van
reizigers.
Dit betekent overigens niet dat incidenten met te drukke treinen zoals op
maandag 9 februari op het traject Amsterdam-Uitgeest nooit meer zullen
voorkomen. Er kan altijd sprake zijn van een defect aan materieel of
beperkingen in de infrastructuur waardoor de uitvoering van de dienstregeling in het geding komt. Ten aanzien van de treindienst Uitgeest (7:40) –
Haarlem – Amsterdam Centraal (8:24) zijn er bovendien niet altijd mogelijkheden om de gewenste vervoercapaciteit aan te bieden. Dit heeft te maken met
beperkingen in perronlengtes en de lijnvoering rond Haarlem. In het ontwerp
van de nieuwe dienstregeling bekijkt NS mogelijke alternatieve lijnvoeringen
waardoor de situatie rond Haarlem verbeterd kan worden.
Vraag 2
In hoeverre past het reizen als ingeblikt sardientje bij uw ambitie om de
reiziger op één, twee en drie te zetten?
Antwoord 2
Het huidige prestatieniveau past niet bij de gestelde ambitie. In de concessie
is de ambitie op het gebied van vervoercapaciteit neergelegd in verschillende
prestatieindicatoren met bijbehorende streefwaarden. Tevens is een programma verplicht gesteld om de prestaties te verbeteren. Daarop zal conform
de concessie op worden gehandhaafd.
Vraag 3
Deelt u de mening van ROVER (Reizigers Openbaar VERvoer) dat NS op dit
moment te weinig doet aan het oplossen van het probleem van de overvolle
treinen? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 3
De prestaties die NS haalt op het gebied van vervoercapaciteit zijn nog niet
voldoende zoals is aangegeven in antwoord op vraag 2. Op de prestatie
indicatoren op het gebied van vervoercapaciteit presteerde NS vorig jaar
onder de afgesproken streefwaarden. NS is vorig jaar een verbeterprogramma gestart om tot structurele verbeteringen te komen op dit gebied. Het
verbeterprogramma wordt nauw gemonitord en er wordt zo nodig op
gehandhaafd.
NS betrekt ROVER en andere consumentenorganisaties nauw bij de problematiek van te drukke treinen en het verbeterprogramma. Daarbij worden zij
nadrukkelijk uitgenodigd hun suggesties naar voren te brengen.
Vraag 4
Kunt u aangeven wat de komende vijf jaar de verwachte reizigersgroei zal zijn
op de top vijf van drukke trajecten in de spits?
Antwoord 4
Hieronder is de top vijf weergegeven van te drukke trajecten in de spits op
basis van de binnengekomen meldingen in het vierde kwartaal van 2014.
Nr

Trein

Type

Traject-informatie

1

1763

Intercity

2

3020

Intercity

3

861

Intercity

4

869

Intercity

5

3056

Intercity

Den Haag Centraal (16:54) – Utrecht Centraal – Apeldoorn – Enschede
(19:15)
Nijmegen (7:12) – Utrecht Centraal – Amsterdam Centraal – Den
Helder (9:56)
Amsterdam Centraal (16:37) – Utrecht Centraal – Eindhoven –
Maastricht (19:06)
Schagen (17:35) – Amsterdam Centraal – Utrecht Centraal – Eindhoven – Maastricht (21:06)
Nijmegen (16:12) – Utrecht Centraal – Amsterdam Centraal – Den
Helder (18:56)

De reizigersgroei op de drukste baanvakken binnen deze top vijf van drukste
trajecten in de spits varieert van circa 5–30% voor de komende vijf jaar.
Daarbij geldt dat de verwachte groei sterk afhankelijk is van de economische
groeiontwikkelingen en geplande dienstregelingsveranderingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 5
Zijn de perrons langs de drukke trajecten wel voldoende in omvang om de
drukte in de spits te kunnen opvangen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
De maximale lengte van een trein wordt bepaald door het kortste perron op
het traject. Bij de bouw van de stations wordt rekening gehouden met de
capaciteit, alsmede met de verwachte reizigersgroei. Daarnaast monitort
ProRail de transferdrukte. Vanuit die analyses worden maatregelen of
infrastructurele aanpassingen voorgesteld die de (perron)capaciteit vergroten.
Op dit moment worden er meerdere grotere stations verbouwd, zoals de
stations Breda, Arnhem, Den Haag Centraal, Zwolle, Tilburg, Eindhoven.
Refererend aan de top 5 drukke trajecten in de spits is er momenteel sprake
van een transfervraagstuk op Amsterdam Centraal. Vanuit het «programma
Hoogfrequent Spoorvervoer» (PHS) wordt dit aangepakt, zoals aangegeven in
mijn besluit van 17 juni 2014 over de integrale aanpak van Amsterdam
Centraal. Daarvoor is reeds geld beschikbaar gesteld. In de tussentijd wordt
Amsterdam Centraal scherp gemonitord en indien nodig worden maatregelen
genomen.
Als onderdeel van PHS wordt – passend bij de LTSA-2 prognoses – bekeken
welke maatregelen nodig zijn gezien de groei van het aantal reizigers en de
hogere frequenties. In het kader van het jaarlijkse beheerplan pakt ProRail
ook andere stations aan, daar waar dat op basis van de monitoring nodig is.
Vraag 6
Zijn er extra maatregelen te nemen om op korte termijn de capaciteit op de
drukke trajecten te verbeteren? Zo ja, welke zijn dat en bent u bereid om
samen met NS deze maatregelen uit te voeren?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 7
Welke extra maatregelen bent u bereid te nemen voor de lange termijn?
Antwoord 7
Om tot prestatieverbetering te komen is in de concessie verplicht gesteld dat
NS een programma vervoercapaciteit start. In het vervoerplan 2015 is dit
programma uitgewerkt. Om de prestaties te monitoren zijn in de vervoerconcessie verschillende prestatie indicatoren met bodem en streefwaarden
opgenomen. De vervoercapaciteit wordt dus langjarig gemonitord. Bovendien
stroomt de komende jaren op verschillende momenten nieuw materieel in.
De instroomplanning in relatie tot de ontwikkeling van de reizigersaantallen
wordt nauwgezet gevolgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3