Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 066

Belastingdienst

Nr. 271

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 26 mei 2016
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 13 april 2016
inzake de 17e halfjaarsrapportage Belastingdienst (Kamerstuk 31 066,
nr. 269).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 23 mei
2016. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De adjunct-griffier van de commissie,
Van den Eeden

kst-31066-271
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

1

Vraag 1
«Daarom heb ik gekozen voor een meer reguliere ophanging van de
Belastingdienst in de departementale structuur».
Kunt u het bovenstaande nader toelichten, met name het «meer reguliere
ophanging».
Vraag 2
«Deze ophanging is niet nieuw binnen uitvoeringsorganisaties van het
Rijk, maar wel een grote stap voor de Belastingdienst».
Kunt u die uitvoeringsorganisaties geven en de wijze van ophanging?
Antwoord vraag 1 en 2
De Belastingdienst geniet tot op heden een grotere autonomie binnen zijn
departement dan de meeste uitvoeringsorganisaties op Rijksniveau. Dat
betekent dat de Belastingdienst in hoge mate eigenstandig beslist over
grote investeringen en cruciale uitgaven. De «eigenaar» op het moederdepartement, Financiën, heeft daarin van oudsher hooguit een bescheiden
rol. Dat geeft de Belastingdienst een grote handelingsvrijheid, maar gaat
ten koste van de checks en balances. Met de passage waaraan wordt
gerefereerd in de vraagstelling is bedoeld uit te drukken dat de checks en
balances op de Belastingdienst worden versterkt. De inbedding op het
kerndepartement wordt verstevigd, wat tot uitdrukking komt in een
grotere rol en meer betrokkenheid van stafdirecties zoals de directie
Financieel-Economische Zaken, de directie Bedrijfsvoering en het Bureau
Bestuursondersteuning. De rol van de secretaris-generaal wordt sterker,
onder meer door de eigenaarsrol van de secretaris-generaal met
betrekking tot de Belastingdienst te versterken. De ophanging wordt
hiermee meer in lijn gebracht met die van bijvoorbeeld agentschappen.
Bij de inbedding op het kerndepartement hoort ook dat de mandaten
worden verduidelijkt en dat daarin de verhoudingen tussen politieke
leiding, de secretaris-generaal, het directoraat-generaal Belastingdienst en
de Belastingdienst ondubbelzinnig worden geformuleerd; de uitwerking
daarvan is een groeiproces. Verder is in dit kader nog relevant dat de
aansturing van de Belastingdienst is gewijzigd van een managementteam
naar een (kleinere) Raad van Bestuur. Vanzelfsprekend behoudt de
Belastingdienst een zekere autonomie en is en blijft de Belastingdienst
verantwoordelijk voor de dagelijkse bedrijfsvoering; de betrokkenheid van
(andere directies binnen) het kerndepartement is bezien op het totaal aan
activiteiten van de Belastingdienst relatief beperkt.
Vraag 3
«Zo is er ondertussen één project geschrapt en zijn er drie uitgesteld.»
Kunt u het bovenstaande nader toelichten: welk project is gestopt en
welke projecten zijn uitgesteld?
Antwoord vraag 3
Het project dat is geschrapt betreft het beschikbaar stellen van risicoindicatoren aan medewerkers van de Belastingdienst/Centrale administratie die ingediende aanvullingen op aangiften verwerken. Gebleken is
dat de beschikbare risicomodellen zich niet lenen voor toepassing bij deze
werksoort.
De uitgestelde drie projecten betreffen het beschikbaar stellen van
inningsgegevens aan burgers (via het portaal), aan medewerkers in de
heffing en aan medewerkers aan de Belastingtelefoon. Er zijn verschillende manieren om binnen de Belastingdienst inningsgegevens te
ontsluiten en vervolgens te verzamelen. De drie projecten beoogden dat
op een «klassieke» manier te doen. Omdat op een gegeven moment
duidelijk werd dat het datafundament inning vanuit data & analytics
breder beschikbaar zou komen, is besloten daarvan gebruik te maken. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

2

heeft als voordeel dat op alle plaatsen binnen de Belastingdienst één en
hetzelfde gegeven wordt gehanteerd (de betalingspositie volgens het
datafundament inning). Zodra de planning van het datafundament het
toelaat, wordt alsnog met deze drie projecten gestart, maar dan dus op
een «up to date» manier.
Vraag 4
«Er ontstaan nieuwe verhaalsmogelijkheden die geëffectueerd kunnen
worden.»
Kunt u eens aangeven hoe er nu juist door het dynamisch monitoren
nieuwe verhaalsmogelijkheden zijn ontstaan?
Vraag 22
Kunt u eens aangeven hoe middels dynamisch monitoren dergelijke
bestaande schulden minder snel worden afgeschreven?
Vraag 41
In hoeveel van de 5.000 adviezen voor loonvordering en 1.500 adviezen
voor beslag op banktegoeden hebben ook daadwerkelijk geleid tot een
dergelijke loonvordering dan wel een dergelijk beslag?
Vraag 42
«De eerste resultaten van dynamisch monitoren hebben de verwachtingen overtroffen. Dynamisch monitoren heeft al geresulteerd in
ongeveer 5.000 adviezen voor loonvordering en ruim 1.500 adviezen voor
beslag op banktegoeden».
Was de informatie naar aanleiding waarvan de loonvorderingen zijn
gedaan en de bankbeslagen zijn gelegd vóór Dynamisch monitoren niet
beschikbaar voor de invordering van belastingschulden?
Waren die vorderingen anders niet gedaan of die beslagen niet gelegd?
Wilt u toelichten waarom u vindt dat de eerste resultaten de verwachtingen hebben overtroffen?
Zijn die adviezen opgevolgd?
Antwoord vraag 4, 22, 41 en 42
Met nieuwe verhaalsmogelijkheden wordt bedoeld dat (nieuwe) verhaalsmogelijkheden automatisch, direct en continu gevolgd worden. Dit
betekent dat zodra er een nieuwe verhaalsmogelijkheid in beeld is, hier
ook direct op ingevorderd kan worden door middel van bijvoorbeeld
loonbeslag of overheidsvordering. Dit gebeurt nu dus automatisch zonder
extra capaciteitsbeslag op alle vorderingen in plaats van incidenteel naar
aanleiding van risicoselectie.
Voor invoering van dynamisch monitoren moest handmatig per post
worden gecontroleerd of er een nieuwe verhaalsmogelijkheid ontstaan
was. Aangezien er theoretisch gezien voor iedere vordering dagelijks een
nieuwe verhaalsmogelijkheid zou kunnen ontstaan, was dit een zeer
arbeidsintensief proces. Dit zorgt ervoor dat er alleen in incidentele
gevallen middels risicoselectie of bijvoorbeeld op basis van onderzoeken
door de ontvanger naar grote vorderingen beslag gelegd werd via loon of
vermogensbestanddelen bij deze buitenlands belastingplichtigen. Nu
krijgen medewerkers een melding vanuit de systemen wanneer een
nieuwe verhaalsmogelijkheid ontstaat en kunnen zij aan de slag met een
automatisch gegenereerd advies. Juister was daarom geweest om te
spreken van nieuwe mogelijkheden om verhaalsmogelijkheden te
effectueren.
Voor de invoering van dynamisch monitoren werden posten beoordeeld
en oninbaar geleden wanneer er geen verhaalsmogelijkheden verwacht
werden. Nu met dynamisch monitoren worden posten minimaal vijf jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

3

continu gevolgd of er verhaalsmogelijkheden ontstaan. Vorderingen
worden hierdoor dus niet meer oninbaar geleden.
Op basis van de incidentele loonbeslagen voor dynamisch monitoren was
niet de verwachting dat er in dusdanig grote mate verhaalsmogelijkheden
zouden zijn. De 5.000 adviezen voor loonvordering en 1.500 adviezen voor
beslag op banktegoeden laten zien dat buitenlands belastingplichtigen
vaker vermogen of loon in Nederland hebben dan de verwachting was.
Alle adviezen zijn en worden opgeleverd aan medewerkers ten behoeve
van de invordering. Medewerkers zijn op dit moment gestart met het
beoordelen van deze adviezen en het in gang zetten van de daadwerkelijke beslagleggingen. Met name loonbeslagen zijn vaak langdurige
beslagprocedures waarbij doorgaans kleinere bedragen worden
ingehouden.
In het voorjaar van 2017 zullen de eerste resultaten van de beslagleggingen pas bekend zijn.
Het is op dit moment nog niet te zeggen hoeveel loonvorderingen tot een
daadwerkelijk beslag geleid hebben. Dit komt omdat dynamisch
monitoren op buitenlandse vorderingen pas begin 2016 operationeel is
geworden, waarna adviezen zijn gegenereerd. Hierbij is wel van belang
om te weten dat het met name bij loonbeslag gaat om langlopende reeks
van kleine maandelijkse bedragen. Zoals in de zeventiende halfjaarsrapportage is aangegeven, wordt er de komende jaren gewerkt aan inzicht in
en analyse van de invorderingsdata. De concrete resultaten van
dynamisch monitoren zullen hier ook bij worden meegenomen.
Vraag 5
«Nu we de volgende fase ingaan, is het contract met deze externen
opgezegd en besloten het vervolg van de veranderopgave vooral met
eigen mensen voort te zetten.»
Is het niet een risico om die externe ondersteuning, dit toch succesvol
was, zo onverkort overboord te zetten?
Antwoord vraag 5
De externe ondersteuning in de ontwerpfase betrof voor een belangrijk
deel het inbrengen van de methodologie die nodig is om een programma
met de omvang van de Investeringsagenda te managen en betrof
eveneens het systematisch in kaart brengen en vervolgens organiseren
van de zaken die nog moesten worden ingeregeld voor een succesvol
verloop van het programma. Daarbij ging het onder andere – naast het
binnenbrengen van frisse nieuwe ideeën en een disciplinerende blik van
buiten – om het ontwikkelen van een aantal concrete producten, zoals een
toekomstbestendig ordeningsmodel (TOM), een definition of success
(DoS), nieuwe sturingsmodellen, verantwoordingsprotocollen en
effectmetingsmechanismen, een data management framework, het
opzetten en inrichten van een aantal projecten en het doorontwikkelen
van zaken als data-analyse, data-architectuur (datalaag) en datagestuurde
algoritmen. Met behulp van die externe ondersteuning is het gelukt snel
de noodzakelijke randvoorwaarden te realiseren, die nodig zijn om de
ontwerpfase te kunnen verlaten. De volgende fase zal veel meer dan de
ontwerpfase «op eigen kracht» moeten, om te voorkomen dat een te grote
afhankelijkheid ontstaat van externe partijen, hetgeen de Belastingdienst
kwetsbaar maakt.
Tegelijkertijd realiseer ik mij dat aan het beëindigen van de externe
ondersteuning, die inderdaad succesvol was, uiteraard risico’s zijn
verbonden. Daarom vind ik het van het grootste belang die risico’s zoveel
mogelijk te mitigeren. De oprichting van een projectbureau dat de
uitvoering, voortgang en verantwoording rond de Investeringsagenda

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

4

beter moet bewaken past in dat kader. Ook is een directeur programmamanagement benoemd, een nieuwe functie in de Belastingdienst. Dit alles
als uitvloeisel van het voornemen om de veranderopgave in de volgende
fase vooral met eigen mensen voort te zetten, waarbij ik overigens niet
uitsluit dat het verstandig kan zijn voor specifieke onderdelen externe
ondersteuning in te schakelen gericht op de implementatiefase.
Vraag 6
«Naar verwachting komt 98% van alle aangiften dit jaar digitaal binnen.»
Nu komt 2% van de aangiften niet digitaal binnen. Hoeveel extra kosten
zijn met die 2% gemoeid?
Antwoord vraag 6
De directe meerkosten van de verwerking en behandeling van de
niet-digitale aangiften waaronder het F-biljet bedragen ruim € 800.000.
Deze kosten hangen uitsluitend samen met het verwerken van de
papieren aangiften (digitalisering en de uitval daarbij) en daarmee
samenhangende personeelskosten. Dit betreft uitsluitend de directe
kosten die aan de verwerking van papieren aangiften Inkomensheffing zijn
toe te rekenen. Daarnaast zijn er indirecte kosten als huisvesting,
afschrijving op apparatuur en overige overheadkosten die niet specifiek
aan de niet-digitale aangiften zijn toe te rekenen, plus eventuele overige
kosten van niet digitale vervolgcommunicatie.
Vraag 7
«Er is binnen de organisatie, op grond van ervaringen uit het verleden,
her en der ook twijfel of de noodzakelijke veranderingen daadwerkelijk
kunnen worden gerealiseerd.»
Waar is deze twijfel op gebaseerd?
Antwoord vraag 7
De organisatie heeft permanent de wens het toezicht en de dienstverlening te verbeteren, maar wordt ook dagelijks geconfronteerd met
beperkingen om die te realiseren. Bij sommige medewerkers overheersen
optimisme en dadendrang, bij andere voeden deze beperkingen twijfel en
teleurstelling. Het is daardoor goed voorstelbaar dat medewerkers eerst
concrete resultaten van de Investeringsagenda willen zien om overtuigd te
raken dat met de Investeringsagenda de prestaties van de dienst echt over
de hele linie op een hoger plan gebracht kunnen worden.
Vraag 8
«Invordering in het buitenland kent echter ook beperkingen. Met name de
noodzakelijke medewerking van buitenlandse counterparts is een
belangrijke beperkende factor.»
Kunt u eens aangeven waar en hoe die noodzakelijke medewerking van
buitenlandse counterparts is een belangrijke beperkende factor is?
Vraag 25
Opgemerkt wordt dat er maar beperkte invorderingsmogelijkheden zijn
voor deze vorderingen, kunt u dit eens nader onderbouwen of toelichten?
Vraag 28
Wat zijn de belangrijkste knelpunten en belemmeringen bij het innen van
buitenlandse belastingschulden? En hoe kunnen deze opgelost worden?
Antwoord vraag 8, 25 en 28
De Nederlandse Belastingdienst heeft geen invorderingsbevoegdheid in
het buitenland. Bij de invordering van belastingschulden in het buitenland
wordt daarom op basis van multilaterale of bilaterale verdragen een
beroep gedaan op de capaciteit van de buitenlandse CLO en buitenlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

5

belastingdienst. Deze capaciteit is beperkt en kan verder onder druk
komen als er meerdere landen een beroep op een bepaald land doen.
Daarnaast geldt binnen internationale verhoudingen een wederkerigheids
beginsel waarbij de Nederlandse Belastingdienst door verzoeken te doen,
moet kunnen waarmaken hetzelfde ook voor deze landen te doen. Alle
Belastingdiensten, inclusief de Nederlandse Belastingdienst, houden
hierbij de balans tussen buitenlandse en binnenlandse invordering en de
opbrengsten hiervan in het oog.
De invordering in het buitenland wordt verder beperkt doordat er in de
verdragen ondergrenzen zijn opgenomen vanaf waar de invordering
wordt gestart. Wanneer er geen verdrag is met een land, wordt de
mogelijkheid tot invordering beperkt omdat er geen afdwingbare
publiekrechtelijke mogelijkheden zijn en kan de Belastingdienst alleen de
privaatrechtelijke weg bewandelen, bijvoorbeeld door buitenlandse
incassobureaus in te schakelen (met bijkomende extra uitvoeringskosten).
De bovenstaande belemmeringen zullen nooit geheel opgelost kunnen
worden, maar de Belastingdienst zet in op maximale reductie van de
openstaande bedragen. Het is bijvoorbeeld ook vanuit bedrijfsmatig
oogpunt niet gewenst dat de ondergrenzen in verdragen opgeheven
worden. In de toekomst zou betere internationale gegevensuitwisseling
(op basis van nieuwe verdragen) wellicht invordering in het buitenland
kunnen vergemakkelijken.
Vraag 9
Vanaf wanneer moeten buitenlands belastingplichtigen een door de
buitenlandse belastingdienst getekende inkomensverklaring aanleveren?
Antwoord vraag 9
Die verplichting geldt voor buitenlandse belastingplichtigen die als
kwalificerende buitenlandse belastingplichtigen aangemerkt willen
worden. Deze verplichting geldt voor het eerst voor de aangifte
inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen 2015. Een buitenlandse
belastingplichtige moet over het jaar 2015 aangifte doen vóór 1 juli 2016.
De inkomensverklaring moet bij voorkeur tegelijk worden opgestuurd met
de aangifte. Als dat niet lukt, kan de belastingplichtige de aangifte alvast
indienen en de inkomensverklaring daarna opsturen. Inmiddels zijn er al
duizenden inkomensverklaringen ontvangen die door de buitenlandse
belastingdiensten zijn ondertekend.
Vraag 10
Biedt de Invorderingsrichtlijn voldoende handvatten binnen de EU?
Vraag 37
Biedt de Invorderingsrichtlijn voldoende handvatten om te komen tot een
effectieve invordering in het buitenland? Of ziet u nog aanleiding tot
verbeteringen?
Antwoord vraag 10 en 37
De bestaande EU Invorderingsrichtlijn biedt voldoende juridische
handvatten voor een effectieve invordering binnen de EU.
Vraag 11
Werken de CLO’s binnen de EU goed, graag toelichting?
Vraag 34
Kunt u een beeld geven van de mate van effectiviteit van de informatieuitwisseling tussen de CLO’s van de verschillende landen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

6

Vraag 36
Kunt u een beeld geven van de mate van effectiviteit van de bijstand bij de
invordering in de verschillende EU-landen?
Antwoord vraag 11, 34 en 36
De samenwerking met de CLO’s verloopt goed. Zij beantwoorden de
verzoeken om inlichtingen en de verzoeken om bijstand volgens de
bilateraal gemaakte afspraken over het uitwisselen van informatie en het
verlenen van bijstand bij de invordering. Concreet houdt dat in dat landen
bij verhaalsmogelijkheden invorderingsmaatregelen nemen alsof het
binnenlandse invordering betreft. In de directe buurlanden is sprake van
een hoger aantal vorderingen en dus ook van een intensievere samenwerking. Van de in 2013 en 2014 gedane verzoeken om bijstand aan het
buitenland is 80% afgedaan en 20% van deze verzoeken loopt nog.
Bij de dwanginvordering gaat het om een groep belastingplichtigen die
vaak beperkte verhaalsmogelijkheden hebben. Van het totaal uitgezette
bedrag op basis van deze verzoeken is de geïnde opbrengst onder andere
daarom ongeveer 15%. Dit percentage is daarnaast relatief laag omdat
een verzoek om bijstand altijd gedaan wordt voor het gehele bedrag van
de schuld, terwijl de belastingplichtige vaak maar voor een deel van het
bedrag verhaalsmogelijkheden blijken te zijn. Dat een relatief klein deel
van de bedragen die in het buitenland in de dwanginvordering terecht
komen geïnd wordt, wordt dus niet veroorzaakt door een gebrek aan
inspanning van de buitenlandse counterparts.
Vraag 12
«Hoewel het niet reëel is te verwachten dat alle openstaande belastingschulden worden geïnd, is de inzet gericht op verlaging van het
openstaande bedrag.»
Vindt u de inzet «gericht op verlaging van het openstaande bedrag» niet
van (te) weinig ambitie getuigen?
Antwoord vraag 12
De Belastingdienst heeft ten doel om de openstaande belastingschulden
zoveel mogelijk te reduceren, maar belastingvorderingen in het
buitenland zullen er altijd zijn. De Belastingdienst heeft de beperkingen bij
de invordering geschetst in de halfjaarsrapportage en elders in deze
beantwoording.1 Met dynamisch monitoren zal de totale openstaande
schuld eerst stijgen. De Belastingdienst schrijft immers geen vorderingen
meer af, omdat zij geen verhaalsmogelijkheden ziet. Maar omdat
vorderingen met de nieuwe aanpak niet meer oninbaar worden geleden,
komt er van deze vorderingen gemiddeld uiteindelijk meer binnen.
Hoeveel meer zal de toekomst moeten leren; de Belastingdienst is nog
maar sinds begin 2016 begonnen met de toepassing van dynamisch
monitoren in het buitenland. Nieuwe mogelijkheden om verhaalsmogelijkheden te effectueren die blijken te werken zullen worden uitgebreid.
Daarnaast blijft de Belastingdienst op zoek naar nieuwe inventieve
invorderingsmaatregelen. Een voorbeeld daarvan is de genoemde direct
approach waarbij bijvoorbeeld naar Canada geëmigreerde belastingplichtigen daar zijn benaderd door de Nederlandse Belastingdienst om hun
nog in Nederland openstaande schulden te voldoen. Er is toen telefonisch
contact gezocht met deze belastingplichtigen om ze uit te nodigen tot een
gesprek. In dit gesprek is onderzocht of er een voor beide partijen
acceptabele betalingsregeling in te stellen was en is deze betalingsregeling tot stand gekomen. Een dergelijke integrale aanpak moet tot een
verlaging leiden, maar de beperkingen die geschetst zijn kunnen de
Belastingdienst en ik niet wegnemen. De verleiding om veel te beloven is
groot, maar gezien het voorgaande is meer dan een verlaging niet reëel.
1

Zie het antwoord op vraag 8, 25 en 28.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

7

Vraag 13
Klopt het dat meerdere lidstaten de inkomensverklaring van de Nederlandse Belastingdienst niet willen tekenen en alleen hun eigen formulieren gebruiken?
Antwoord vraag 13
De lidstaten zijn vooraf geïnformeerd over de inkomensverklaring die de
Belastingdienst van buitenlandse belastingplichtigen nodig heeft om te
kunnen toetsen of zij voldoen aan de voorwaarden om als kwalificerende
buitenlandse belastingplichtigen te worden aangemerkt. Van deze
lidstaten zelf zijn geen reacties gekomen dat zij de inkomensverklaring
niet willen ondertekenen. Wel heeft de Belastingdienst signalen
ontvangen dat er behoefte bestaat om de inkomensverklaring in meer
talen te hebben dan de Nederlandse, Engelse, Duitse en Poolse taal. De
Belastingdienst zal daarom de inkomensverklaring ook in andere
Europese talen ter beschikking gaan stellen.
Vraag 14
Klopt het dat kwalificerende buitenlandse belastingplichtigen geen
aangifte inkomstenbelasting kunnen doen als de belastingdienst in hun
woonland de inkomensverklaring van de Nederlandse Belastingdienst niet
wil ondertekenen?
Antwoord vraag 14
Zonder inkomensverklaring voldoet de buitenlandse belastingplichtige
niet aan de voorwaarden om als kwalificerende buitenlandse belastingplichtige te worden aangemerkt. Zij zullen bij het ontbreken van een
inkomensverklaring uiteindelijk als normale buitenlandse belastingplichtige worden aangemerkt. Er is vooralsnog geen aanleiding om te
veronderstellen dat het woonland de inkomensverklaring niet wil
ondertekenen.2 De ervaringen van Duitsland met dergelijke verklaringen
(«Bescheinigung EU/EWR») wijzen bovendien op het tegendeel. Met de
landen van waaruit de Belastingdienst de meeste inkomensverklaringen
verwacht, bestaat een uitstekende werkrelatie.
Vraag 15
Op pagina 31 van de 12e halfjaarsrapportage Belastingdienst wordt er
door de Staatssecretaris aangegeven dat er in 2013 en 2014 circa 200 tot
250 nieuwe deurwaarders worden geworven. Is dit reeds gebeurd?
Antwoord vraag 15
Er is uiteindelijk voor gekozen deze medewerkers niet te werven maar in
te zetten op de ontwikkeling van dynamisch monitoren om de betalingspositie van een debiteur in de tijd te blijven volgen. De verwachting is dat
op die wijze een beter incassoresultaat kan worden behaald.
Vraag 16
Wat is het resultaat van de pilot Uitbesteding incasso kleine vorderingen
die in april 2013 zou worden geëvalueerd?
Antwoord vraag 16
In de vijftiende halfjaarsrapportage zijn de resultaten van deze evaluatie
vermeld.3 In totaal zijn met betrekking tot 20.000 debiteuren bijna 44.000
vorderingen met een waarde van ruim € 31 miljoen uitgezet. De
opbrengst van deze vorderingen bedroeg ruim € 13 miljoen met een
gemiddelde opbrengst van € 300 per vordering.

2
3

Zie ook het antwoord op vraag 13.
Kamerstuk 31 066, nr. 233, p. 22, 23.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

8

Vragen over de 17e halfjaarsrapportage Belastingdienst
Vraag 17
Wat is het effect zover bij het amendement Neppérus Kamerstuk 33 754,
nr. 13 voor de bestrijding van fraude bij toeslagen? Hoeveel extra boetes
zijn er tot zover uitgedeeld?
Antwoord vraag 17
Er zijn tot op heden op basis van dit amendement geen boetes opgelegd.
Bij het aanpakken van de faciltators waar het amendement op ziet, wordt
door Belastingdienst/Toeslagen waar mogelijk gekozen voor het strafrecht
in plaats van het opleggen van een bestuurlijke boete. Daar waar het gaat
om facilitators is tot nu toe steeds gebleken dat dit omvangrijke fraudegevallen zijn, zowel in aantal betrokkenen als qua financiële omvang. In die
gevallen waarbij Belastingdienst/Toeslagen heeft geconstateerd dat er
sprake is van een facilitator is ook daadwerkelijk het strafrecht ingezet.
Vraag 18
Klopt het dat in deze halfjaarsrapportage niets staat over het feit dat de
Belastingdienst mensen brieven stuurt waarin staat dat ze geen aangifte
hoeven te doen terwijl er een te laag bedrag aan arbeidskorting toegepast
is, waardoor ze alsnog recht hebben op teruggaaf?
Antwoord vraag 18
Hierover staat inderdaad niets in de halfjaarsrapportage. De Belastingdienst stuurt mensen jaarlijks in januari een brief dat geen aangifte hoeft
te worden gedaan over het afgelopen kalenderjaar als op basis van de
gegevens over het jaar t-1 hier geen aanleiding toe zou bestaan voor het
jaar waarop de brief betrekking heeft. Een groep belastingplichtigen met
een combinatie van een loon tot € 20.000 en een bijzondere beloning
miste de arbeidskorting over deze bijzondere beloning. Dit is veroorzaakt
doordat de opbouw van de arbeidskorting niet in de loonbelastingtabel
voor bijzondere beloningen was verwerkt. Het kan inderdaad voorkomen
dat deze groep op basis van hun gegevens over het aan het kalenderjaar
waarop de brief betrekking heeft voorgaande jaar geen aangifte hoeven te
doen en daarom een dergelijke brief van de Belastingdienst hebben
ontvangen. Om te voorkomen dat mensen een mogelijke belastingteruggaaf mislopen stuurt de Belastingdienst jaarlijks een geldteruggaafbrief, waarbij mensen geattendeerd worden op het feit dat ze wellicht
recht hebben op een teruggaaf als ze alsnog aangifte doen. De bovengenoemde groep krijgt deze brief ook. Met ingang van 2016 is de opbouw
van de arbeidskorting alsnog opgenomen in de tabel bijzondere
beloningen en worden dergelijke problemen voorkomen.
Vraag 19
In hoeverre is het met een halfjaarsrapportage van 68 pagina’s gelukt om
te streven naar een halfjaarsrapportage op hoofdlijnen?
Antwoord vraag 19
Het streven blijft om tot een halfjaarsrapportage op hoofdlijnen te komen.
Ik kom echter ook graag tegemoet aan de wensen van de Kamer om over
bepaalde zaken geïnformeerd te worden. Gezien de vragen tijdens het
vorige AO Belastingdienst, de daarin gedane verzoeken om over een
groot aantal onderwerpen op het terrein van de Belastingdienst nader te
worden geïnformeerd en mijn toezeggingen op die punten, is de 17e
halfjaarsrapportage wederom een bonte verzameling aan onderwerpen
geworden. Afgezien van het thema en de update over de internationale
invordering van toeslagen, zijn alle onderwerpen in de 17e halfjaarsrapportage voortgekomen uit toezeggingen aan en verzoeken van de Kamer.
Gezien de omvang en diversiteit die de halfjaarsrapportage al kreeg op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

9

basis van deze onderwerpen, heb ik ervan afgezien om zoals in de
16e halfjaarsrapportage een hoofdstuk «Ontwikkelingen binnen de
Belastingdienst» op te laten nemen.
Om in de toekomst toch tot een halfjaarsrapportage op hoofdlijnen te
komen, vraag ik de Kamer graag om hulp. Ik kan mij voorstellen dat de
Kamer een aantal onderwerpen benoemt waarover zij nader geïnformeerd
wil worden. Te denken valt aan drie tot vijf onderwerpen welke direct na
afloop van het laatste half jaar door de Kamer worden benoemd. De
Kamer zou daarbij eventueel ook een thema kunnen benoemen. De
Belastingdienst zal hierover dan rapporteren en proberen deze onderwerpen ook in het kader van (de ontwikkelingen binnen) de Investeringsagenda te plaatsen. De voortgang van de Investeringsagenda is wat mij
betreft de hoofdlijn van de Belastingdienst, dus daarover zal ik de Kamer
hoe dan ook blijven informeren door middel van de halfjaarsrapportages.
Vraag 20
Hoeveel van de 130 miljoen euro aan openstaande buitenlandse vorderingen, waarvan de betalingstermijn nog niet verstreken is, zal in alle
waarschijnlijkheid nooit geïnd kunnen worden?
Antwoord vraag 20
Op dit moment is het niet mogelijk om hier een inschatting van te geven.
Dit komt omdat de huidige gegevens nog onvoldoende systematisch in
kaart gebracht zijn om bijvoorbeeld langjarig te kunnen zien welk deel van
de openstaande buitenlandse vorderingen, waarvan de betalingstermijn
nog niet verstreken is, uiteindelijk in de dwanginvordering komt. Zoals
aangegeven in de zeventiende halfjaarsrapportage wordt er de komende
jaren gewerkt aan het inzicht in de prestaties op invorderingsgebied. Er zal
dan ook gekeken worden hoe een schatting gegeven kan worden van wat
er gemiddeld ingevorderd wordt op vorderingen waarvan de betalingstermijn nog niet is verstreken.
Vraag 21
«Zo wordt beter voorkomen dat dergelijke schulden überhaupt ontstaan
en worden bestaande schulden minder snel afgeschreven als gevolg van
dynamisch monitoren».
Kunt u eens aangeven hoe dergelijke buitenlandse schulden thans worden
voorkomen?
Antwoord vraag 21
De Belastingdienst stelt voor de uitbetaling van teruggaafverzoeken en
verminderingen op de aangifte aangevraagd door buitenlandse
IH-plichtigen nadere vragen aan deze belastingplichtigen. Wanneer zij niet
reageren, krijgen zij de betreffende bedragen niet uitbetaald.
De Belastingdienst kan echter nooit geheel voorkomen dat schulden in het
buitenland ontstaan. Dit is namelijk inherent aan de Nederlandse
belastingwetgeving omdat buitenlandse belastingplichtigen op basis van
onze wetgeving belasting verschuldigd zijn in Nederland en hierbij dus
belastingschulden kunnen ontstaan.
Vraag 23
Er worden aanmaningen en dwangbevelen verzonden. Is er sprake van
rechtsgeldige verzending van die aanmaningen en dwangbevelen?
Vraag 35
Vindt het notificeren geheel plaats via het Nederlands formeel
belastingrecht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

10

Antwoord vraag 23 en 35
Er is sprake van een rechtsgeldige verzending van aanmaningen en
dwangbevelen aan belastingschuldigen die in het buitenland verblijven.
Op grond van de Invorderingswet 1990 mag een dwangbevel per post
worden betekend. Het maakt daarbij geen verschil of de belastingschuldige zich in Nederland of daarbuiten bevindt. De verzending van de
stukken vindt dus plaats via Nederlands recht.
Vraag 24
Wat is de reden c.q. oorzaak dat bij de lijst met debiteuren voor de Vpb er
twee landen eigenlijk uitspringen, Cyprus en de Britse Maagdeneilanden?
Vraag 26
In de tabel op pagina 6 is Cyprus prominent aanwezig in het kader van de
Vpb. Wat is hier aan de hand? Is Cyprus een nieuwe taxhaven binnen de
EU? Is er een belastingverdrag met Cyprus? Heeft Cyprus nog bepaalde
«leuke» constructies die Nederlandse belasting besparen? Kunt u deze
vraag ook beantwoorden voor de Britse Maagdeneilanden?
Vraag 27
Wat is de reden dat er vele miljoenen vpb-schuld openstaat in Cyprus en
de Britse Maagdeneilanden?
Antwoord op de vragen 24, 26 en 27
Op zowel Cyprus en de Britse Maagdeneilanden is het relatief eenvoudig
om een vennootschap op te richten, aangezien het civiele recht grote
overeenkomsten met dat van het Verenigd Koninkrijk vertoont en de
minimumkapitaaleisen zeer beperkt zijn. Als een vennootschap wordt
opgericht naar het recht van Cyprus of de Britse Maagdeneilanden, is de
vennootschap daar formeel gevestigd. De Nederlandse Belastingdienst is
echter in een aantal gevallen van mening dat de feitelijke leiding van zo’n
vennootschap in Nederland is gevestigd, waardoor die vennootschap ook
in Nederland is gevestigd en daardoor eveneens in Nederland belastingplichtig is voor de vennootschapsbelasting. Er is dan voor het fiscale recht
sprake van een dubbele vestigingsplaats. Omdat die vennootschappen
echter formeel op Cyprus of de Britse Maagdeneilanden zijn gevestigd,
zijn de aanslagen naar de adressen aldaar gestuurd en worden de
openstaande Vpb-vorderingen in deze tabel bij die landen vermeld.
Daar komt bij dat Nederland noch met Cyprus noch met de Britse
Maagdeneilanden een verdrag ter voorkoming van dubbele belastingheffing heeft. Er zijn derhalve geen verdragsbepalingen aan de orde over
deze dubbele vestigingsplaatsproblematiek. Evenmin is er sprake van een
bilaterale regeling tussen Nederland en deze landen voor de (wederzijdse)
bijstand ten behoeve van de invordering.
Voor Cyprus geldt als lidstaat van de EU echter de Europese invorderingsrichtlijn die onderlinge bijstand bij invordering van belastingschulden
regelt.4 Bij de grotere openstaande vorderingen heeft de Nederlandse
Belastingdienst aan Cyprus gevraagd om informatie te verstrekken over
verhaalsmogelijkheden aldaar en kan vervolgens verzoeken om invorderingsmaatregelen te nemen. De verwachting is dat deze verzoeken geen
geld opleveren, aangezien op Cyprus alleen de juridische huls is gevestigd
of de vennootschap inmiddels is, dan wel zal worden ontbonden, zonder
verdere bezittingen. Het feit dat deze vennootschap geen bezittingen heeft
in Cyprus, vormt voor de Nederlandse Belastingdienst een aanwijzing dat
de vennootschap niet feitelijk in Cyprus is gevestigd. Uit voorstaande
blijkt dat deze in te vorderen bedragen niets met «leuke» constructies in
deze twee landen te maken heeft, maar met een aantal individuele

4

Richtlijn 2010/24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

11

casussen met een lopend fiscaal meningsverschil over de feitelijke plaats
van leiding.
Vraag 29
«Wanneer deze acties geen effect hebben, komt de betreffende persoon in
de dwanginvordering terecht. De deurwaarder gaat erop af met een
dwangbevel en bij het uitblijven van betaling krijgt de deurwaarder een
opdracht tot beslaglegging.»
Is het bovenstaande een daadwerkelijke beschrijving van het dwanginvorderingsproces of is het louter een beschrijving van de wettelijke
mogelijkheid en niet de beschrijving van de feitelijke praktijk?
Vraag 30
Klopt het dat de meeste dwangbevelen per post worden betekend? En dat
de deurwaarder er feitelijk niet of hoogst zelden op afgaat?
Vraag 31
Kunt u een overzicht geven van het aantal hernieuwde bevelen dat is
betekend door de belastingdeurwaarders?
Antwoord vraag 29, 30 en 31
De aangehaalde passage betreft een beschrijving van het dwanginvorderingsproces. In de praktijk worden de meeste dwangbevelen per post
betekend. De deurwaarder wordt daarvoor hoogstzelden ingezet. In 2015
zijn 1.930.000 dwangbevelen betekend.
Hoofdtaak van de deurwaarder is de tenuitvoerlegging van (betekende)
dwangbevelen door middel van beslaglegging. In 2015 zijn 170.000
beslagopdrachten uitgegeven aan deurwaarders, waarbij een beslagopdracht meestal meerdere vorderingen (belastingaanslagen) betreft. Elke
beslagopdracht (170.000) wordt ingeleid met een hernieuwd bevel tot
betaling. Daarenboven hebben deurwaarders nog 16.000 bezoeken
afgelegd met het enkele doel een hernieuwd betalingsbevel te betekenen.
Vraag 32
Wordt in het kader van het «dynamisch monitoren» iedere niet betalende
belastingplichtige nog wel door een deurwaarder bezocht voor dat het
dossier in de dynamische monitoring gaat?
Antwoord vraag 32
Afhankelijk van het advies dat dynamisch monitoren geeft, wordt een
invorderingsactie ingezet.5 Daarnaast kan de invorderaar op basis van de
aard en omvang van de schuld bepalen of een bezoek door een
deurwaarder gewenst c.q. noodzakelijk is.
Vraag 33
Klopt het dat het eerste deel van het invorderingsproces geheel via
Nederlands (formeel) belastingrecht verloopt? Is een per post betekend
dwangbevel rechtsgelding, is er sprake van een executoriale titel die ook
in het buitenland geldig is?
Antwoord vraag 33
Het eerste deel van het invorderingsproces loopt geheel volgens het
gewone invorderingsproces. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen
belastingschuldigen die zich in Nederland of daarbuiten bevinden. Pas op
het moment dat betaling na betekening van een dwangbevel aan een
belastingschuldige in het buitenland uitblijft, gaat het proces afwijken van
het gewone invorderingproces.
Invordering van belastingschulden in het buitenland kan plaatsvinden met
gebruikmaking van een Europese richtlijn of een verdrag. De Europese
5

Zie ook het antwoord op vraag 80.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

12

invorderingsrichtlijn6 voorziet in zogenoemde uniforme titels. Dit betekent
dat de executoriale titel – het betekende dwangbevel – wordt omgezet in
een uniforme titel. De uniforme titel weerspiegelt de inhoud van de
oorspronkelijke titel. De uniforme titel wordt meegestuurd met het
verzoek aan de buitenlandse belastingdienst. In de richtlijn is geregeld dat
deze titel de basis is voor invorderingsmaatregelen in het buitenland.
Indien de Europese invorderingsrichtlijn niet gebruikt kan worden,
bijvoorbeeld omdat de belastingschuldige zich in een land buiten de EU
bevindt, kan gebruik worden gemaakt van een belastingverdrag met een
bepaling over bijstand bij invordering of van een invorderingsverdrag. In
sommige gevallen heeft een verdrag ook de voorkeur omdat dit ruimer
kan zijn dan de invorderingsrichtlijn. In de meeste belastingverdragen
waarbij Nederland verdragspartner is, is een invorderingsbepaling
opgenomen die nagenoeg geheel overeenkomt met het invorderingsartikel van het OESO-Modelverdrag. Een verschil in vergelijking met
artikel 27 OESO-Modelverdrag kan ontstaan omdat Nederland tijdens
verdragsonderhandelingen inzet op aanvullende waarborgen voor de
rechtsbescherming van de belastingschuldige7. Een uitwerking van dit
verschil en andere mogelijke afwijkingen ten opzichte van artikel 27
OESO-Modelverdrag zijn beschreven in de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid
20118. De executoriale titel – het dwangbevel – wordt meegestuurd met
het invorderingsverzoek aan de buitenlandse belastingdienst. In het
modelverdrag is bepaald dat de invordering door het aangezochte land
geschiedt overeenkomstig de geldende regels in dat land. Dat betekent
dat per land verschillend is hoe de invordering vervolgens loopt. In
sommige gevallen zal opnieuw een dwangbevel worden betekend door
het aangezochte land.
Vraag 38
Bij niet-verdragslanden wordt gebruik gemaakt van de «direct approach»
om invulling te geven aan de intensivering van de invordering in het
buitenland. Voor welke landen zou het goed zijn als er wel een verdrag
zou komen? Waarom is dit er in die gevallen nog niet?
Antwoord vraag 38
Direct approach wordt toegepast bij zowel verdragslanden als
niet-verdragslanden. Invordering op basis van een verdrag verdient
natuurlijk altijd de voorkeur boven invordering zonder verdragsbasis,
gezien de invorderingsmogelijkheden die een verdrag met zich
meebrengt.
Vraag 39
Kan specifieker worden gezegd wanneer de resultaten bekend zullen zijn
van het onderzoek of ook informatie van buitenlandse belastingdiensten
zoals verzoeken om bijstand toegevoegd kunnen worden aan het
datafundament, en worden deze resultaten naar de Kamer gestuurd?
Antwoord 39
De verwachting is dat medio dit jaar de eerste verzoeken van buitenlandse
belastingdiensten middels dynamisch monitoren aan het datafundament
worden gekoppeld.
Zoals aangegeven in de zeventiende halfjaarsrapportage wordt er de
komende jaren gewerkt aan het inzicht in de prestaties op invorderingsgebied. Het effect van de informatie van buitenlandse belastingdiensten
op de invorderingsresultaten, zal hier in worden meegenomen.

6

Richtlijn 2010/24EU.
Kamerstuk 25 807, nr. 7. Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2011 (blz. 64 e.v.).
8
Kamerstuk 25 807, nr. 7.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

13

Vraag 40
Hoeveel gevallen van «Direct approach» zijn er het afgelopen jaar geweest
en kunnen deze aantallen per land uiteengezet worden?
Antwoord vraag 40
Direct approach wordt al enkele jaren toegepast. De eerste verkenningen
stammen uit ongeveer 2008. In 2014 is deze benadering toegepast in
Aruba, Australië, Canada, Duitsland, de VS en Nieuw Zeeland. In 2015 is
de benadering nog verder uitgebreid met België, Bonaire, Hongkong,
Kazachstan, Maleisië, Polen, Spanje, Suriname, Uganda, Vietnam,
Zuid-Afrika en Zweden. Het betreft een arbeidsintensief proces waarbij de
Belastingdienst zich (daarom) richt op de grotere bedragen. In totaal gaat
het om enkele tientallen belastingschuldigen. De directe opbrengsten
hiervan tot nu toe zijn circa € 3 miljoen. Verder zijn er ook nog voor circa
€ 4 miljoen aan cessies op verzekeringsuitkeringen verkregen, waardoor
dit bedrag in de toekomst nog binnen zal komen.
Vraag 43
Kunt u eens aangeven met welke EU-landen er specifieke afspraken over
de invordering zijn gemaakt per verdrag? Of valt onder verdrag invordering ook de invordering gebaseerd op de EU-invorderingsrichtlijn?
Antwoord vraag 43
Er zijn geen specifieke afspraken gemaakt over de invordering. De
invordering van alle belastingschulden in de EU-landen vallen inderdaad
onder de EU-richtlijn (2010/24)
Vraag 44
Van welke bevoegdheden, publiekrechtelijk of privaatrechtelijk, wordt er
gebruik gemaakt bij de direct approach?
Antwoord vraag 44
Bij de direct approach wordt geen gebruik gemaakt van publiekrechtelijke,
noch privaatrechterlijke bevoegdheden. Het gaat om het directe contact
met de schuldenaar. Wanneer de standaard invorderingsacties geen
resultaat opleveren, wordt er telefonisch contact gezocht met de schuldenaar om een afspraak te maken om mogelijke verhaalsmogelijkheden te
bespreken.
Vraag 45
Zijn er nog aanbeveling overgenomen uit de OECD-publicatie «Working
Smarter in Tax Debt Management»?
Antwoord vraag 45
De aanbevelingen om met name in het heffingsproces de ontvanger te
betrekken en om het handelen af te stemmen op mogelijke opbrengsten,
of om te voorkomen dat gelden voorshands verdwijnen, is overgenomen.
Dit is het zogenaamde payment thinking.
Op dit moment ontwikkelt de Belastingdienst een zogenaamd «early
warning system». Dit systeem voorspelt middels data-analyse het risico
op betalingsproblemen
Vraag 46
Kunt u een organogram geven van de nieuwe TOM?
Antwoord vraag 46
In de bijlage9 bij de beantwoording is een «organogram» van het resultaat
van de TOM opgenomen vastgelegd.
9

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

14

Vraag 47
Hoe verhoudt de voorwaarde dat het berichtenverkeer digitaal verloopt
voor verandergebied 1 zich tot de gedane toezeggingen om meer
rekening te houden met de positie van digitaal zwakkeren?
Antwoord vraag 47
De genoemde uitspraken houden direct verband met elkaar: de ene is
voorwaarde voor de ander. Daarom zal, zoals ik in de gedachtewisselingen met uw Kamer rond de Wet elektronisch berichtenverkeer ook heb
aangegeven, de digitalisering van het berichtenverkeer tussen Belastingdienst en burgers en bedrijven heel geleidelijk worden ingevoerd. Het zal
nog zeker vijf tot zeven jaar duren voor alle stromen volledig digitaal zijn.
Dat geeft mensen de tijd om te wennen aan deze manier van communiceren. De Belastingdienst laat niemand in de kou staan.
Daarnaast heeft de Belastingdienst een lange traditie van hulp aan
mensen die minder goed in staat zijn hun belasting- en toeslagzaken
zelfstandig te regelen. Dat wordt niet anders bij de overstap naar digitaal
verkeer. De Belastingdienst heeft daarvoor zelf voorzieningen, zoals hulp
aan de balies en via de Belastingtelefoon. De Belastingdienst ondersteunt
ook een breed netwerk van maatschappelijke organisaties met informatie,
opleiding en fysieke middelen (bijvoorbeeld inlogmidddelen), waarmee zij
mensen kunnen helpen. Ook fiscaal dienstverleners spelen een belangrijke rol bij het ondersteunen van mensen die minder digitaal vaardig zijn,
of gemak zoeken bij het afhandelen van hun belasting- en toeslagzaken.
Mensen kunnen ook hulp in hun eigen omgeving inschakelen, door
machtiging van bijvoorbeeld familieleden of vrienden. Mochten al deze
mogelijkheden geen soelaas bieden, dan biedt de Belastingdienst de
mogelijkheid om een papieren kopie te sturen naast digitale post.
Vraag 48
Hoeveel fte zullen er verdwijnen met de voorgenomen verdere
automatisering?
Antwoord vraag 48
In de Investeringsagenda die ik naar uw Kamer heb gezonden wordt
uitgegaan van circa 4.800 fte. Het verlies van banen is niet alleen het
gevolg van automatisering, maar vooral ook van modernisering van het
interactieproces. Doordat meer fouten voor het moment van aangifte
kunnen worden voorkomen, komt arbeidsintensief herstelwerk later in het
proces te vervallen.
Vraag 49
In de media zijn berichten verschenen dat de vertrekregeling bij de
Belastingdienst te populair is en de Belastingdienst leeg loopt: wat is er
daadwerkelijk aan de hand?
Vraag 50
Hoe groot is de uitstroom op dit moment?
Vraag 58
«Zoals eerder gemeld zullen er op termijn zo’n 5.000 functies verdwijnen
en zullen er 1.500 nieuwe functies bijkomen.» Klopt het dat nu reeds 4.000
medewerkers contact hebben opgenomen om onder deze regeling te
geraken?
Vraag 60
Klopt het dat de uitstroomregeling zoals die thans is te generaal is?
Antwoord vraag 49, 50, 58 en 60

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

15

In de Investeringsagenda zijn vernieuwingen voorzien waardoor de
organisatie ten opzichte van de huidige formatie sterk krimpt met
ca. 5.000 functies (4.800 fte) ten gevolge van het verdwijnen of fundamenteel veranderen van de inhoud van deze functies. Daarnaast is een
instroom van ca. 1.500 functies voorzien. De instroom betreft functies die
beter aansluiten bij de nieuwe manier van werken.
De benodigde krimp wordt deels bereikt door het stimuleren van
vrijwillige mobiliteit. De beoogde krimp is gericht op alle functies, maar
een belangrijk deel betreft krimp in de lagere administratieve functies.
Juist op deze niveaus verandert of verdwijnt het werk en vindt innovatie
plaats.
De belangstelling voor de regeling voor vrijwillige uitstroom is groot en
loopt niet in de pas bij de oorspronkelijke kwalitatieve en kwantitatieve
aannames. Veel medewerkers hebben een gesprek gehad over de
mogelijkheden van het VWNW-beleid in de vrijwillige fase en de stand per
1 mei 2016 is dat bijna 4.000 medewerkers zich hebben aangemeld voor
uitstroom. Zoals het er nu naar uit ziet zal de mobiliteits- en krimpdoelstelling waarvoor de VWNW-afspraken zijn gemaakt (4.800 fte) veel eerder
worden bereikt dan voorzien – naar de laatste inzichten mogelijk al in 2016
– en zal zich daarbinnen een relatief groot aandeel medewerkers bevinden
dat buiten de gespecificeerde doelgroep valt. Deze «onbedoelde»
uitstroom valt buiten het bereik van de geplande krimp en dient dus
binnen de normale bedrijfsvoeringskaders te worden opgevangen.
Daarnaast zal de noodzaak blijven bestaan om medewerkers die daadwerkelijk binnen het reorganisatiebereik van de Investeringsagenda vallen en
geen gebruik kunnen of willen maken van de generieke vrijwillige fase,
daadwerkelijk in het (rijksbrede) VWNW-arrangement te faciliteren.
De status nu is dat er gesprekken zijn gestart tussen de vertegenwoordigers van de vakbonden en de directeur-generaal om te zorgen dat
enerzijds de toekomstige onbedoelde uitstroom wordt reguleerd door hier
meer sturend in op te treden en anderzijds de regeling geen
onbeheersbare risico’s met zich meebrengt voor de continuïteit van de
Belastingdienst en de (financiële) kaders van de Investeringsagenda.
Vraag 51
In hoeverre heeft de populariteit van de regeling extra financiële gevolgen
of wel blijft het binnen de afgesproken financiële kaders?
Antwoord vraag 51
Vanaf het moment dat de regeling is opengesteld, is de belangstelling
significant groter dan de oorspronkelijke aannames voorspelden.
Vanwege de mismatch samen met de snelheid waarmee de krimp zich
voltrekt, dreigt het financiële kader dat voor de begeleiding van personeel
in het kader van de Investeringsagenda is gereserveerd, te worden
overschreden. Bij voortzetting van het huidige beleid zal onevenredige
druk op de financiële kaders ontstaan die bedreigend is voor de continuïteit en ook voor de verdere voortzetting van de Investeringsagenda in
haar huidige vorm. Daarom is richting de bonden voorgesteld de
VWNW-afspraken zo snel mogelijk aan te passen, zodat de oorspronkelijke
doelstelling van de met de bonden gemaakte afspraken (om zoveel
mogelijk weg te blijven bij gedwongen mobiliteit voor medewerkers die
geraakt worden door de Investeringsagenda) in stand blijft. Pas nadat de
gesprekken met de bonden zijn afgerond is duidelijk wat de gevolgen zijn
voor de financiële kaders.
Vraag 52
Hoe is de doelgroep van de regeling afgebakend?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

16

Antwoord vraag 52
Bij de totstandkoming van de Investeringsagenda zijn aannames
geformuleerd over het aantal medewerkers waarvan de functie fundamenteel verandert of verdwijnt, uitgesplitst naar schaal/functiegroep en
werkproces. Dit betreft medewerkers met een vaste aanstelling of met een
tijdelijke aanstelling op grond van artikel 6, lid 2, van de ARAR
Vraag 53
Hoe wordt de continuïteit van de Belastingdienst gewaarborgd bij deze
uitstroom?
Vraag 54
Hoe wordt de kwaliteit van de organisatie van de Belastingdienst
gewaarborgd, als alle goede mensen uit (dreigen te) stromen?
Vraag 63
Op welke wijze wordt gezorgd dat, ondanks dat «de belangstelling (voor
vrijwillige uitstroom) nog groter is dan verwacht» toch voldoende kennis
en ervaring bij de Belastingdienst aanwezig blijft?
Antwoord op vraag 53, 54 en 63
De opzet is dat, vanwege het veranderen van het werk, vrijwillige en/of
verplichte uitstroom van medewerkers moet worden gegenereerd.
Innovaties moeten het mogelijk maken dat met minder medewerkers – en
met nieuwe medewerkers met een ander profiel – meer belastingopbrengsten worden binnengebracht en dat de BD tegelijk goedkoper wordt.
De huidige belangstelling voor de regeling leidt tot een mismatch omdat
de uitstroom sneller verloopt, er anderen dan de doelgroep uitstromen en
dat de uitstroom bij een aantal werkstromen te groot is. Binnen de BD is
inzichtelijk hoe deze mismatch zich ontwikkelt en gaat ontwikkelen. Dit is
aanleiding om enerzijds binnen de BD maatregelen te treffen om de
risico’s te beheersen en anderzijds met de bonden in gesprek te gaan om
te bezien of de afspraken kunnen worden aangepast. Doel daarvan is de
continuïteit, de kwaliteit van de organisatie en het behoud van kennis en
voldoende ervaring te waarborgen.
Vraag 55
Waarom mogen FIOD en Douane onder voorwaarden ook mee doen?
Antwoord vraag 55
Douane en FIOD medewerkers mogen zich melden omdat het vertrek van
deze medewerkers ruimte biedt voor interne doorstroom vanuit delen van
de Belastingdienst die geraakt gaan worden door de Investeringsagenda.
Vraag 56
Kan uiteengezet worden op welke terreinen de 1.500 nieuwe functies
gerealiseerd zullen worden?
Antwoord vraag 56
Het grootste gedeelte van de nieuwe functies betreft versterking van het
toezicht. Daarnaast worden onder anderen datawetenschappers,
data-analisten, business controllers en medewerkers voor de vernieuwing
van de IV-organisatie geworven.
Vraag 57
De totale uitstroom in 2016 bij de Belastingdienst zou kunnen gaan om
een ordegrootte van 5%. Is bekend hoeveel mensen van deze 5% kunnen
worden aangemerkt als hoge functionarissen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

17

Antwoord vraag 57
Het begrip «hoge functionarissen» is binnen de Belastingdienst geen
vastomlijnd begrip. In onderstaande tabel zijn de functieschalen
opgenomen waarvoor een HBO of WO kwalificatie geldt. Het betreft
medewerkers wiens werkzaamheden complexer zijn dan voor de
gemiddelde medewerker. Het overgrote deel van deze bijna 1.200
medewerkers betreft overigens geen management.
Functieniveau

Uitstroomstand aanmeldingen 01-05-2016

Personeelsbestand
mei 2016

473
72
651

4.029
1.085
5.694

1.196

10.808

groepsfunctie F
groepsfunctie I en I+
individuele functies schaal 11 t/m 18
totaal

Vraag 59
Klopt het dat er onder die belangstellenden nu juist veel mensen zitten
voor wie deze regeling eigenlijk niet bedoeld was, en dat daar mensen
onder zitten die onder het profiel vallen van de 1.500 nieuwe instromers?
Antwoord vraag 59
Nu al moet worden vastgesteld dat de kwantitatieve en kwalitatieve
aannames en het tempo van de krimp onvoldoende aansluiten bij de
werkelijkheid. Omdat de uitstromers zich niet hebben aangemeld om in te
stromen in één van de 1.500 nieuwe functies is niet opportuun of hun
profiel aansluit bij dat van het profiel van de instromers. Het had ook geen
zin om dit bij te houden aangezien deze medewerkers zich bewust waren
van de mogelijkheid om zich aan te melden en ze hier – ook in de
gesprekken – geen gebruik van hebben gemaakt.
Vraag 61
Klopt het dat die uitstroom geleidelijk zou plaatsvinden tot 2023?
Antwoord vraag 61
Ja, de medewerkers die in Switch terecht komen krijgen de gelegenheid
om nog enkele jaren werkzaamheden voor de Belastingdienst te
verrichten, eventueel te werken aan het vinden van een nieuwe dienstbetrekking, om vervolgens uit te stromen. Gelet op de realiteit kan geleidelijke uitstroom tot 2023 niet meer aan de orde zijn.
Vraag 62
Hoeveel budget is hier mee gemoeid?
Antwoord vraag 62
Het budget voor Switch is meerjarig geraamd op € 648 mln. Dit bedrag is
gereserveerd voor kosten behorende bij het werkbedrijf Switch (onderdeel
van de Investeringsagenda. In onderstaande reeks is de raming
opgenomen.
Bedragen in miljoenen euro’s
2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

cumulatief

63

91

120

138

120

75

35

6

648

Vraag 64
Wat is het streefcijfer voor het onbelemmerd bereikbaar zijn van de
belastingsite in verband met het doen van aangifte?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

18

Antwoord vraag 64
Er wordt een onbelemmerde bereikbaarheid nagestreefd van 99,9%
uitgaande van een maximale capaciteit van 60.000 gelijktijdige gebruikers.
Dit kan mede als gevolg van noodzakelijk onderhoud geen 100% zijn.
De maximale capaciteit is afgelopen aangiftecampagne verhoogd van
ruim 42.000 naar ruim 60.000 gelijktijdige gebruikers. Bij de evaluatie van
de campagne zal de mogelijkheid van uitbereiding van capaciteit uiteraard
weer worden meegenomen.
Vraag 65
Was de aangifte-app 100% van de tijd onbelemmerd bereikbaar? Zo
nee,welk percentage van de tijd was zij wel onbelemmerd bereikbaar?
Antwoord vraag 65
De aangifte-app is zowel om gedownload als geüpload te worden 100%
van de tijd onbelemmerd beschikbaar geweest. Eventuele problemen bij
het downloaden of gebruik van de app kunnen zich wel voordoen als
gevolg van storingen bij (bijvoorbeeld) de internetprovider van de
gebruiker, maar staan los van de ter beschikkingstelling door de Belastingdienst. De Belastingdienst heeft geen inzicht in dergelijke eventuele
problemen.
Vraag 66
Hoe kan het probleem van de bankrekening van de minderjarige voor de
aangifte van de ongehuwde ouders worden opgelost?
Antwoord vraag 66
De Wet inkomstenbelasting 2001 rekent het belastbaar inkomen uit sparen
en beleggen van een minderjarig kind toe aan de ouder die het gezag
uitoefent.10 Bij niet gehuwde ouders zonder geregistreerd partnerschap is
bij de Belastingdienst niet bekend welke van de ouders het gezag
uitoefent. Een register hiervoor ontbreekt, waardoor de gegevens niet
kunnen worden vooringevuld bij een van beide of (voor de helft bij) beide
ouders. De Belastingdienst zou daarmee immers (mogelijk) in strijd
handelen met de geheimhoudingsplicht van artikel 67AWR want voor de
niet het gezag dragende ouder is er geen noodzaak om deze gegevens te
verkrijgen ter uitvoering van de belastingwet. Dit probleem kan dus
worden opgelost door voor de betreffende kinderen in een register per
kind op te nemen welke ouder het gezag uitoefent of een wetswijziging
ten aanzien van het toerekenen van het inkomen van sparen en beleggen
van minderjarigen.
Vraag 67
Hoe worden de wachttijden voor Belastingtelefoon in de toekomst
verminderd dan wel de bereikbaarheid van de Belastingtelefoon
verbeterd?
Antwoord vraag 67
Bij de doelstelling van bereikbaarheid van de BelastingTelefoon wordt het
aantal telefoongesprekken dat door informanten wordt beantwoord
gedeeld door het totaal aantal belpogingen van burgers en bedrijven.
Door het beschikbaar komen van meer (technische) mogelijkheden
worden echter steeds meer burgers en bedrijven zonder een informant te
hoeven spreken ook geholpen aan de telefoon. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het bestellen van een formulier, om een verwijzing naar de
beschikbare informatie op een digitaal kanaal of om een verzoek voor
uitstel doen voor de aangifte inkomstenbelasting door in het
gespreksmenu de juiste keuze te maken en vervolgens het BSN nummer
10

Artikel 2.15, tweede lid, Wet IB 2001.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

19

in te toetsen. Bij de zogenaamde technische bereikbaarheid wordt hier
rekening mee gehouden waardoor de bereikbaarheid stijgt naar 86%. Het
verder uitbreiden van dit soort mogelijkheden verbetert weliswaar niet de
bereikbaarheid zoals die nu gemeten wordt, maar wel de dienstverlening.
Een bereikbaarheid van 100% is praktisch gezien niet mogelijk. Bij
binnenkomende telefonie bij de BelastingTelefoon is sprake van vaak
onvoorspelbare pieken en dalen. Indien de capaciteit van informanten
afgestemd zou worden op de pieken zou dat tevens betekenen dat buiten
de pieken veel informanten enkel wachten op het volgende telefoongesprek zonder een burger of bedrijf te kunnen helpen. De wachttijd hangt
daar nauw mee samen. Als de bereikbaarheid hoger zou worden dan de
streefwaarde en de gemiddelde wachttijd (richting) nihil, wordt het
belproces heel inefficiënt.
Vraag 68
Wat zijn de streefcijfers voor de bereikbaarheid van de Belastingtelefoon
(zowel voor particulieren als voor ondernemers)?
Antwoord vraag 68
In de begroting 2016 is de streefwaarde voor de bereikbaarheid van de
Belastingtelefoon van 80–85% opgenomen. Bij deze streefwaarde wordt
geen onderscheid gemaakt tussen particulieren en ondernemers.
Vraag 69
Hoe lang zoeken de gemeentes en ministeries al naar een oplossing voor
de problemen rond de omzetting van een leenbijstand in een gift?
Wanneer komt daar resultaat uit?
Antwoord vraag 69
In 2010 zijn de eerste Kamervragen over dit onderwerp gesteld, in 2013 en
2016 nogmaals. In 2013 heeft mijn ambtsvoorganger toegezegd te zullen
bezien of een oplossing mogelijk is. Dit proces loopt nog. Tijdens het
Algemeen Overleg Belastingdienst met de commissie Financiën van
31 maart jl. heb ik een brief toegezegd over de mogelijke oplossingsrichtingen inzake de Bbz-problematiek. In het aansluitende VAO is een motie11
aangenomen, waarin is gevraagd een oplossing uit te werken voor dit
hardnekkige probleem en daarover te rapporteren bij het Belastingplan
2017. Ik zal hierover bij het Belastingplan 2017 of zoveel eerder als
mogelijk rapporteren, mede namens de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (SZW) onder wiens beleidsverantwoordelijkheid de Bbz-regeling valt.
Vraag 70
Wat is uw reactie op de brief van de Ombudsman over de problemen met
de leenbijstand?
Antwoord vraag 70
In mijn brief aan de Ombudsman gedateerd 13 juli 2015, heb ik aangegeven dat al enige tijd, samen met SZW gezocht wordt naar een
oplossing.12 Alle alternatieven hebben voor- en nadelen, die in kaart
worden gebracht. Insteek is dat de uitkering het inkomenskarakter
behoudt en ook wordt belast, maar dat de nadelige gevolgen die dat heeft
voor het recht op toeslagen van de uitkeringsgerechtigde worden
weggenomen.

11
12

Kamerstuk 31 066, nr. 268.
https://www.nationaleombudsman.nl/uploads/bijlage/
Reactie%20van%20Staatssecretaris%20van%20Financi%C3%ABn%2013%20juli%202015.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

20

Vraag 71
Hoe kan het dat het teruggevorderd bedrag jaar na jaar afneemt en in
2015 zelfs heel laag is, terwijl het uitbetaald bedrag niet is afgenomen?
Antwoord vraag 71
Het teruggevorderd bedrag hangt samen met de mate waarin definitief
toegekend is. Voor het berekeningsjaar 2015 moet het definitief toekennen
nog starten. Dat is de reden waarom het teruggevorderd bedrag voor
2015 nog laag is. Het bedrag van € 439 miljoen betreft terugvorderingen
die in de voorschotfase zijn ontstaan, onder andere als gevolg van
toezichtacties. Naar mate er meer definitief toegekend is zal het teruggevorderd bedrag toenemen. Ook voor 2014 is het definitief toekennen nog
niet afgerond en zal het teruggevorderd bedrag nog oplopen.
Vraag 72
Kunt u het vereenvoudigde formulier voor de beslagvrije voet meesturen?
Is dat formulier eenvoudig?
Antwoord vraag 72
Het formulier is als bijlage bijgevoegd13. Het vereenvoudigde formulier
staat ook op de website van de Belastingdienst14. Typ in het zoekscherm
«beslagvrije voet» in, en de link naar het formulier verschijnt op het
scherm.
Het nieuwe formulier is eenvoudiger, maar de berekening van de huidige
beslagvrije voet is nu eenmaal ingewikkeld. Daar kan een formulier ook
niets aan veranderen. De veelheid aan factoren die de huidige beslagvrije
voet bepalen maakt een juiste vaststelling ingewikkeld. Dit is precies de
reden dat er wordt gewerkt aan een vereenvoudiging van de beslagvrije
voet15. Die vereenvoudiging houdt in dat de beslagvrije voet eenvoudiger
is vast te stellen en afhankelijk is van minder factoren.
Vraag 73
Hoelang duurt het gemiddeld voordat een wijziging in de beslagvrije voet
wordt toegekend?
Antwoord vraag 73
Indien de belanghebbende gebruikt maakt van het voorgeschreven
formulier en dit voorzien van de benodigde specificaties opstuurt naar het
juiste adres, geldt er een termijn van drie weken voor de behandeling van
het verzoek en het terugstorten van het bedrag. In gevallen waarin deze
werkwijze niet is gevolgd lukt een behandeling binnen drie weken niet.
Bijvoorbeeld omdat niet alle informatie er is om de beslagvrije voet goed
te berekenen. De belanghebbende moet dan alsnog de gegevens
overleggen. Behandeling kan ook vertraagd worden omdat het formulier
op de verkeerde plek binnen de Belastingdienst terecht is gekomen
doordat een verkeerd adres is gebruikt. De totale behandelduur is in die
gevallen aanmerkelijk langer. Voor een snelle behandeling van het verzoek
is gebruikmaking van het formulier belangrijk.
Vraag 74
In hoeverre zou het helpen in de aanpak van buitenlandse kentekens
indien de foto’s niet onmiddellijk vernietigd moeten worden, conform de
privacywetgeving, maar gedurende een bepaalde periode bewaard
mogen worden?

13

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/themaoverstijgend/
programmas_en_formulieren/verzoek_beslagvrije_voet.
15
Kamerstuk 24 515, nr. 324.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

21

Vraag 76
Camerabeelden leveren de Belastingdienst in het kader van het project
buitenlandse kentekens wel degelijk bruikbare informatie op. Dit in
tegenstelling tot het beweerde. Deze nummer zouden kunnen worden
geregistreerd en bij het herhaaldelijk voor komen van deze kentekens zou
een vermoeden van verschuldigdheid van MRB kunnen ontstaan. Op
grond van de Invorderingsrichtlijn zouden dergelijke kentekenengegevens
(automatisch) uitgewisseld kunnen worden via de CLO’s. Met behulp van
die gegevens zou er aangeschreven kunnen worden? Waarom wordt deze
weg niet bewandeld?
Vraag 77
Waarom kan het aantal keren dat een auto met een buitenlands kenteken
gezien wordt op de weg niet gebruikt worden voor handhaving van de
MRB?
Antwoord vraag 74, 76 en 77
In theorie zou door het verzamelen van camerabeelden (van buitenlandse
kentekens) een beter beeld kunnen worden verkregen van hoe vaak een
bepaald voertuig van de Nederlandse weg gebruik maakt. Dat zou een
aanwijzing kunnen opleveren dat voor het voertuig MRB in Nederland
verschuldigd is. Aan het op deze manier opsporen van MRB-plichtigen die
ten onrechte geen MRB in Nederland betalen, kleven echter ten minste
drie beperkingen.
Ten eerste is het aantal buitenlandse kentekens dat door middel van
camera’s wordt vastgelegd erg groot. Het gaat gemiddeld om enkele
duizenden voertuigen per dag en op sommige dagen om tienduizenden,
waarvan het overgrote merendeel geen MRB in Nederland verschuldigd
is. Het gaat dan bijvoorbeeld om toeristen, buitenlandse ondernemers en
buitenlandse grensarbeiders. Er komen jaarlijks alleen al ruim 5 miljoen
toeristen uit België en Duitsland naar Nederland. Als maar de helft
daarvan met de auto komt en er gemiddeld 2,5 personen in het voertuig
zitten, zijn alleen dat al jaarlijks ruim 1 miljoen voertuigen die geen MRB
in Nederland verschuldigd zijn waar naar alle waarschijnlijkheid meerdere
camerawaarnemingen van zullen zijn. Het moeten vastleggen van al deze
kentekens en vaststellen hoe vaak een bepaald kenteken in Nederland
gebruik maakt van de weg, is alleen behapbaar als dit geautomatiseerd
kan worden. Dat systeem zou dan foto’s van hetzelfde (buitenlandse)
kenteken moeten matchen en op een gegeven moment kentekens die
regelmatig door de camera’s zijn vastgelegd, moeten uitwerpen voor
onderzoek door de Belastingdienst. Dat vergt een nieuw systeem.
De wet bescherming persoonsgegevens schrijft voor dat het verzamelen
of verwerken van gegevens, toereikend, ter zake dienend en niet bovenmatig moet zijn.16 Het opslaan van de camerabeelden is hoe dan ook
bovenmatig gezien de enorme hoeveelheid camerabeelden van buitenlandse kentekens ten opzichte van het doel om over een (zeer) beperkt
aantal van de daarop vastgelegde voertuigen ten onrechte niet betaalde
MRB te innen. Het vergt het verzamelen van een spreekwoordelijke
hooibelt voor het vinden van spelden.
Een tweede hiermee samenhangende beperking is dat naar verwachting
zelfs van het aantal voertuigen dat regelmatig (bijvoorbeeld meer dan één
keer per week) op de Nederlandse weg wordt geconstateerd, het
merendeel geen MRB in Nederland verschuldigd zal zijn. Dit geldt in het
bijzonder voor in het buitenland woonachtige grensarbeiders die een
dienstbetrekking in Nederland hebben en seizoensarbeiders die
gedurende een half jaar minder dan twee derde van de tijd in Nederland
16

Artikel 11, eerste lid, Wet bescherming persoonsgegevens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

22

verblijf houden.17 Het opsporen en benaderen van de betreffende
eigenaren van de voertuigen via de CLO’s zal erg arbeidsintensief,
tijdrovend en daarmee inefficiënt zijn, bijvoorbeeld omdat de Belastingdienst aan de camerawaarneming niet kan zien of sprake is van een
grensarbeider of van een in Nederland woonachtige migrant die al dan
niet MRB-plichtig is. De door vragenstellers voorgestelde aanpak zal naar
verwachting dan ook weinig opleveren of afgezet tegen de uitvoeringskosten per saldo zelfs belastinggeld kunnen kosten.
Een derde beperking die samenhangt met de tweede beperking is dat als
vast komt te staan dat een voertuig regelmatig in Nederland gebruik
maakt van de weg en de eigenaar daarvan wordt opgespoord en vast
staat dat die in Nederland woonachtig is, nog niet vast staat dat de
eigenaar ook degene is die de MRB verschuldigd is. De Wet MRB schrijft
immers voor dat degene die het voertuig met buitenlands kenteken in
Nederland feitelijk ter beschikking heeft, de MRB verschuldigd is.18 Dit is
niet per definitie ook de eigenaar. Wie de gebruiker is blijkt ook niet uit
een camerawaarneming. Is de gebruiker van het voertuig iemand anders
(of beweert de eigenaar dat) dan zal eerst moeten worden vastgesteld wie
de gebruiker is en vervolgens of deze persoon zijn hoofdverblijf in
Nederland heeft.19 Dit maakt het vaststellen van de MRB-plicht en het
innen daarvan nog arbeidsintensiever. De toereikendheid van het opslaan
van al deze beelden, zoals de wet bescherming persoonsgegevens
voorschrijft, staat daarmee ook onder druk.
Een wettelijk systeem waarbij de eigenaar van het voertuig met buitenlands kenteken per definitie de belastingplichtige is, is juist onwenselijk in
het geval bij een staande houding van een voertuig – zoals bij het
bestaande repressief toezicht – de gebruiker van het voertuig, niet de
eigenaar blijkt te zijn. Dan kan immers niet direct de MRB-plicht worden
vastgesteld en is er bovendien een aanzienlijke kans dat de MRB-plichtige
in het buitenland verblijft waardoor de inning lastiger is.
Het (ongericht) opslaan van camerabeelden van (alle) buitenlandse
kentekens is dan ook inefficiënt, arbeidsintensief, levert nog afgezien van
de uitvoeringskosten relatief weinig op en is bovenal disproportioneel
gezien het enorme aantal camerabeelden dat voor langere tijd moet
worden opgeslagen om de belastingplicht van deze immigranten daarmee
vast te stellen. De voordelen van deze aanpak vallen dan ook in het niet bij
die van de huidige (preventieve) aanpak door de Belastingdienst.
Vraag 75
«Vaak worden op straat wel auto’s met een buitenlands kenteken
aangetroffen, maar is het onduidelijk van wie het voertuig is. Om de auto
te koppelen aan een adres of persoon moet de Belastingdienst bij wijze
van spreken achter een boom gaan staan wachten tot iemand het
betreffende voertuig gaat gebruiken. Dat is uiteraard niet efficiënt.»
In het kader van de gemeentelijke parkeerbelastingen is het mogelijk om
een wielklem aan te leggen als het waarschijnlijk is dat de verschuldigde
belasting niet zal worden voldaan. Nu dergelijke voertuigen met
regelmaat worden aangetroffen zou het misschien te overwegen zijn bij
motorvoertuigen met een buitenlands kenteken die herhaaldelijk
aangetroffen worden en waar zich geen eigenaar van meldt om bij de
handhaving over te gaan tot de inzet van een wielklem. Dan hoeft er niet
achter de boom gewacht te worden tot er iemand naar buiten komt maar
kan er gewacht worden tot er iemand zich meldt die om verwijdering
verzoekt. Zou dat niet een stuk efficiënter zijn?
17

Artikel 7, derde lid, Wet MRB 1994, jo artikel 2.38, eerste lid, Wet basisregistratie personen.
Artikel 7, eerste lid, onderdeel c, Wet MRB 1994.
19
Artikel 7, derde lid, Wet MRB 1994.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

23

Antwoord vraag 75
Het voorstel komt er op neer dat preventief een sanctie wordt opgelegd,
zonder dat vast is komen te staan dat er een overtreding heeft plaatsgevonden. Het enkele feit dat een buitenlands kenteken meerdere malen op
een bepaalde plaats wordt aangetroffen, is onvoldoende bewijs dat sprake
is van een overtreding die een wielklem zou rechtvaardigen. Het kan
bijvoorbeeld een grensarbeider betreffen of iemand die op familiebezoek
is.
Een wielklem is daarnaast (ook in het kader van de gemeentelijke
parkeerbelastingen) alleen mogelijk als het voertuig op de openbare weg
staat, wat bij deze constateringen lang niet altijd het geval is.
Overigens is de in de vraag besloten aanname onjuist dat de Belastingdienst regelmatig repressief onderzoek doet in de straat waar een
dergelijke waarneming wordt gedaan. De waarneming vloeit over het
algemeen voort uit een gericht adresbezoek op basis van een inschrijving
in de BRP. Een huisbezoek als onderdeel van een (op zich al arbeidsintensief) onderzoek door de Belastingdienst vergt – mits de onderzochte
persoon thuis wordt aangetroffen – een eenmalig bezoek. De als bijvangst
van een huisbezoek eenmalige toevallige waarneming in dezelfde straat
van een voertuig met buitenlands kenteken waar op dat moment geen
gebruiker aan gekoppeld kan worden, is geen reden voor de Belastingdienst om nogmaals naar die straat terug te keren om vast te stellen of dat
voertuig daar dan opnieuw staat. Ook dit zou niet erg efficiënt zijn, omdat
het betreffende voertuig bij een volgend bezoek daar vaak ook niet zal
staan (wat op zich weer niets zegt over de MRB-plicht in Nederland ten
aanzien van dat voertuig) en als dat al wel het geval zal zijn, dit zoals
hiervoor betoogd ook nog niks over de eventuele MRB-plicht zegt.
Vraag 78
Kan voor de jaren 2010 tot en met 2015 aangegeven worden, per jaar,
hoeveel fiscale huishoudens als zeer vermogend persoon aangemerkt
werden?
Antwoord vraag 78
Het programma zeer vermogende personen (ZVP) bestaat sinds mei 2014
binnen de Belastingdienst. Op basis van de ervaringen van dit programma
is op 7 maart 2016 besloten om binnen de directie GO een sub-segment
ZVP in te richten. Tot voor kort kende de Belastingdienst de zeer vermogende personen dus niet als apart geïdentificeerde doelgroep. Daarom is
het identificeren van zeer vermogenden pas sinds kort van belang. Het is
– ook in veel andere landen – lastig om zeer vermogende personen te
identificeren. Dat komt door de diversiteit van de samenstelling van het
vermogen. Het identificeren van zeer vermogenden gebeurt door gebruik
te maken van de aangifte gegevens inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting. Op basis van die gegevens zijn (afgerond) 2.200 fiscale
huishoudens als zeer vermogend aangemerkt, die als gevolg van
samenvoeging van gerelateerde huishoudens of rechtspersonen leiden tot
ongeveer 1.500 dossiers. Voor de periode 2010–2015 is dit niet gebeurd.
Dit alsnog doen is arbeidsintensief en heeft geen praktisch nut. De
Belastingdienst zal de komende jaren het bestand van geïdentificeerde
zeer vermogende personen periodiek actualiseren.
Vraag 79
Worden pakketten die als «cadeau» worden opgegeven relatief meer,
minder of evenveel als andere pakketten gecontroleerd door de Douane?
Antwoord vraag 79
De pakketten die als «cadeau» («gifts») worden opgeven, worden net als
andere pakketten in de controleselectie opgenomen. De selectie van de te
controleren pakketten vindt plaats op basis van risicoanalyse. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

24

risicoanalyse bestaat uit verschillende indicatoren zoals goederensoort,
land van oorsprong, waarde, etc. De pakketten die als «cadeau» («gifts»)
worden opgeven worden hierin meegenomen, maar krijgen daarin geen
extra aandacht.
Vraag 80
«Ten eerste zorgt dynamisch monitoren ervoor dat de Belastingdienst het
invorderingsproces efficiënt en doelmatig kan inrichten. Er wordt in
beginsel alleen capaciteit en menskracht ingezet als er verhaalsobjecten
voorhanden zijn» ().
Welke verhaalsobjecten van kleine ondernemingen (zie pagina 50) zijn
thans via dynamisch monitoren traceerbaar?
Antwoord vraag 80
Bij kleine ondernemingen is een aantal verhaalsobjecten traceerbaar:
a. Banksaldi
b. Looninkomsten (bijvoorbeeld neveninkomsten van de ondernemer of
partnerinkomen)
c. Voertuigen
d. Onroerende zaken
e. Balansactiva
Maar dynamisch monitoren gaat verder en geeft ook adviezen op basis
waarvan wordt bepaald welke invorderingsactie noodzakelijk is. Zo kan
bijvoorbeeld onderzocht worden of een faillissement moet worden
aangevraagd, een aansprakelijkstelling kan plaatsvinden of dat een
rechtspersoon kan worden ontbonden. Een andere mogelijkheid is dat de
invorderaar telefonisch contact opneemt met de belastingschuldige om
op die wijze te proberen een oplossing voor de openstaande schuld te
realiseren.
Vraag 81
Op grond van welke kenmerken wordt een onderneming aangemerkt als
klein?
Antwoord vraag 81
Het onderscheid Midden- en Kleinbedrijf is afgeleid van een ranking van
alle entiteiten van MKB op basis van belang en risico. Deze aspecten
worden op hun beurt vastgesteld op basis van gegevens die enerzijds een
indicatie van het belang van een entiteit geven, bijvoorbeeld omzet en
kasopbrengst en anderzijds van het complianceniveau, bijvoorbeeld
tijdigheid van het indienen van een aangifte en van betaling, en de
juistheid en volledigheid van de ingediende aangifte. De hoogst gerankte
400.000 entiteiten behoren tot Middenbedrijf, de overige tot Kleinbedrijf.
Jaarlijks wordt deze bepaling geactualiseerd.
Vraag 82
Hoe groot is het aantal van de kleine ondernemingen waarvan de
invordering is ondergebracht in het LIC?
Antwoord vraag 82
Op dit moment zijn 178.169 kleine ondernemingen ondergebracht bij het
LIC. Daarnaast worden in de zomer van 2016 nog 73.680 kleine ondernemingen vanuit MKB ondergebracht bij het LIC.
Vraag 83
Hoe vindt de invordering ten laste van deze ondernemers plaats indien
volgens de informatiebestanden van de Belastingdienst geen relevante
banktegoeden aanwezig zijn en evenmin (het gaat immers over ondernemingen) een loonvordering kan worden gedaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

25

Antwoord vraag 83
Dynamisch monitoren kent verschillende soorten van adviezen. Deze
adviezen beperken zich niet tot de hiervoor genoemde, maar kunnen ook
leiden tot bijvoorbeeld een faillissementsaanvraag of aansprakelijkstelling.20 Als er geen aanvullende looninkomsten zijn, is het innen van
belastingschulden bij kleine ondernemers niet eenvoudig. Het leggen van
derdenbeslag wordt bemoeilijkt doordat vaak niet bekend is wie de
opdrachtgevers zijn.
Vraag 84
Hoe groot is de ingezette capaciteit in de telefonische incasso via het LIC;
hoeveel dossiers worden daarin thans op jaarbasis behandeld? Hoe groot
is thans de betalingsachterstand van de onbetwiste vorderingen waarbij
volgens dynamisch monitoren geen relevante verhaalsobjecten
voorhanden zijn?
Antwoord vraag 84
Het doel is om 300.000 dossiers te behandelen met telefonische incasso.
Dit betreft zowel particulieren als kleine ondernemers binnen het MKB
segment. Op dit moment is 42,8 fte beschikbaar. Dit aantal zal nog
toenemen tot circa 50 fte.
Sinds 2015 vindt oninbaar lijden niet meer plaats. In plaats daarvan
worden vorderingen dynamisch gemonitord. Als er geen bij de Belastingdienst bekende inkomsten, vermogensbestanddelen of andere relevante
verhaalsmogelijkheden zijn waaruit de vordering betaald kan worden,
worden deze vorderingen opgenomen in een bestand. Op deze vorderingen heeft dynamisch monitoren betrekking. Zodra de vordering met
een teruggaaf verrekend kan worden gebeurt dit. Zodra van de debiteur
een nieuw verhaalsobject bekend wordt, wordt de vordering daarop
verhaald of wordt beoordeeld of verhaal mogelijk is. Iedere schuld die in
dynamisch monitoren is opgenomen, kent dus per definitie op dat
moment geen relevante verhaalsobjecten.
Met deze aanpak wordt voorkomen dat er nog bedragen worden
afgeschreven anders dan van rechtswege (overlijden, schuldsanering,
faillissement of verjaring). Daardoor wordt het mogelijk om in ieder geval
een deel van het bedrag dat voorheen jaarlijks moest worden
afgeschreven, alsnog te innen.
Vraag 85
Vindt u dat voor de gevallen waarin via dynamisch monitoren geen
relevante verhaalsobjecten worden getraceerd, kan worden berust in de
Oninbaarheid van de vordering, althans de invordering kan worden
aangehouden in afwachting van betere tijden?
Antwoord vraag 85
Het plaatsen in dynamisch monitoren heeft als uitgangspunt dat een
vordering niet oninbaar wordt geleden. Gevolgd wordt of er in de loop
van de tijd (nieuwe) verhaalsmogelijkheden ontstaan, zodat invordering
alsnog mogelijk wordt. Daarnaast kunnen andere signalen de Belastingdienst bereiken (bijvoorbeeld signalen die voortkomen uit toezicht of
signalen van derden). Dan zal opnieuw bekeken worden of er ingevorderd
kan worden.
Vraag 86
Hoe weegt u bij de beantwoording van deze laatste vraag het gegeven dat
belastingschulden in de loop van de tijd toenemen terwijl de inbaarheid
over het algemeen juist afneemt?

20

Zie ook het antwoord op vraag 80.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

26

Antwoord vraag 86
In zijn algemeenheid is deze stelling juist, maar op individueel niveau kan
dat anders liggen, bijvoorbeeld door het ontvangen van een erfenis of een
schenking. Door de nieuwe manier van werken wordt er bij de eerste
beoordeling van een post meer gewerkt in de actualiteit waardoor de
mogelijkheden om tot invordering van schulden te komen, worden
vergroot.
Vraag 87
Wordt er geen deurwaarder op afgestuurd voordat de vordering in het
bestand komt voor de Dynamische monitoring?
Antwoord vraag 87
Dynamisch monitoren is zo ingericht dat de meest effectieve en efficiënte
wijze van invorderen wordt gekozen. De deurwaarder wordt ingezet als
een efficiëntere wijze van invorderen niet aanwezig blijkt en de inzet van
de deurwaarder daarnaast nodig en zinvol is.
Vraag 88
Als er geen meldingen komen uit het dynamisch monitoren wordt er dan
actie onder nomen door er een deurwaarder op af te sturen?
Antwoord vraag 88
Dynamisch monitoren geeft altijd een melding. Deze melding kan een
advies zijn om de post door een invorderaar inhoudelijk te laten beoordelen. De invorderaar bepaalt dan op basis van een checklist welke actie
moet worden ondernomen.
Vraag 89
Hoe actueel zijn de bank- en werkgeversgegevens die in Dynamisch
Monitoren zijn opgenomen?
Antwoord vraag 89
Bankgegevens komen één maal per jaar beschikbaar, terwijl de loongegevens na verwerking van de loonaangifte in de polisadministratie
beschikbaar zijn.
Vraag 90
Wanneer ontvangt de Tweede Kamer de reactie van de Staatssecretaris op
het rapport van de Nationale ombudsman over het verdwijnen van de
blauwe envelop? Wanneer ontvangt de Tweede Kamer de genoemde brief
over de vervolgstappen in de digitalisering?
Antwoord vraag 90
De reactie op het rapport van de Nationale ombudsman is op 10 mei
jongstleden aan uw Kamer verzonden. In die brief ben ik ook kort
ingegaan op de wijze waarop ik bij vervolgstappen in de digitalisering
rekening houd met de aanbevelingen van de Nationale ombudsman.
Daarbij verwijs ik naar de brief van 3 december 201521 waarin ik op
verzoek van uw Kamer ben ingegaan op die vervolgstappen, en het
verslag van het schriftelijk overleg met uw Kamer van 17 december 2015,
waarin ik de lijn voor verdere ingroei van het elektronisch berichtenverkeer desgevraagd heb bevestigd.22 Ik heb daarvoor geen afzonderlijke
brief voorzien.

21
22

Kamerstuk 34 196, nr. 19, blz. 2.
Kamerstuk 34 196, nr. 21, blz. 18.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

27

Vraag 91
De voorschotbeschikkingen voor de toeslagen zijn tot nu toe uitsluitend
digitaal verzonden, kan de Staatssecretaris een beeld schetsen van hoe
dat is verlopen en de eventuele knelpunten die daaruit naar voren zijn
gekomen?
Antwoord vraag 91
De verzending van de voorschotbeschikkingen voor toeslagen in
november 2015 (dit betreft automatische continueringen voor toeslagjaar
2016) is technisch goed verlopen. MijnOverheid en de daaraan gekoppelde berichtenbox konden de (piek)belasting in de periode waarin de
beschikkingen bezorgd en geraadpleegd werden goed aan.
Zoals bekend is naar aanleiding van de uitsluitend digitale verzending van
deze beschikkingen en vooral door de daaraan gekoppelde communicatiecampagne wel enige onrust ontstaan in de samenleving. Bepaalde
groepen mensen (of degenen die namens hen contact opnamen met de
Belastingdienst) vreesden voor hun zelfstandigheid als de Belastingdienst
alleen nog digitale post zou verzenden. Op basis daarvan heeft de
Belastingdienst op korte termijn voorzien in een mogelijkheid om een
papieren kopie te ontvangen van de in de Berichtenbox bezorgde
voorschotbeschikking. Van deze zogenoemde maatwerkoplossing hebben
nu een kleine 54.000 mensen gebruik gemaakt, op een populatie van circa
12 miljoen mensen.
Vraag 92
Hoeveel berichtenboxen zijn op dit moment nog steeds niet geactiveerd?
Vraag 93
Hoeveel mensen hebben nog geen mijnoverheid-account?
Vraag 94
Hoeveel mijnoverheid-accounts zijn wel geactiveerd, maar worden niet
gebruikt?
Antwoord 92, 93 en 94
Voor alle burgers van veertien jaar of ouder staat een MijnOverheidaccount klaar. Deze accounts worden automatisch aangemaakt door Logius,
de organisatie die namens de Minister van BZK MijnOverheid beheert. De
Berichtenbox is alleen benaderbaar via MijnOverheid, daarom is er geen
onderscheid tussen het aantal accounts en Berichtenboxen. Op 2 mei
waren er 5.048.109 MijnOverheidaccounts geactiveerd. Bij het activeren
kunnen mensen een aantal persoonlijke instellingen selecteren in hun
account, onder meer of zij een e-mailnotificatie willen ontvangen.
De Belastingdienst weet niet hoeveel geactiveerde MijnOverheidaccounts
niet worden gebruikt. Logius beschikt alleen over periodieke cijfers van
het aantal succesvolle inlogs in MijnOverheid, die ook in de halfjaarsrapportage zijn opgenomen.
Vraag 95
Wordt door de Belastingdienst op dit moment gemonitord of berichten die
de Belastingdienst stuurt naar de berichtenbox ook daadwerkelijk gelezen
worden? Zo ja, kan worden aangegeven welk percentage van de berichten
gelezen wordt?
Vraag 96
Hoeveel voorschotbeschikkingen zijn elektronisch verstuurd en hoeveel
daarvan zijn ook daadwerkelijk opengemaakt en gelezen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

28

Antwoord vraag 95 en 96
Logius, de beheerder van de Berichtenbox, houdt gegevens bij over het
gebruik van MijnOverheid en de Berichtenbox. Logius houdt in dat kader
bij of berichten in de Berichtenbox geopend worden. Logius beschikt niet
over informatie of en in welke mate waarin berichten gelezen worden. Of
de geadresseerde zich de inhoud van een bericht actief en bewust eigen
gemaakt heeft, is namelijk niet objectief vast te stellen. Dat is overigens
niet anders bij papieren post.
In november en december 2015 zijn ruim 5,4 miljoen voorschotbeschikkingen (automatische continueringsbeschikkingen) verzonden naar de
Berichtenbox. Van deze berichten zijn er bijna 1,4 miljoen geopend. In de
periode van verzending van de voorschotbeschikkingen hadden circa
2,5 mln. mensen hun Berichtenbox geactiveerd. Zoals in de halfjaarsrapportage is aangegeven, worden de in de Berichtenbox bezorgde berichten
ook op het portaal MijnToeslagen geplaatst. Dat portaal wordt door zo’n
100.000 bezoekers per dag bezocht, met pieken tot 200.000 bezoekers per
dag rond betaaldagen van toeslagen. De mogelijkheid om via het portaal
kennis te nemen van de in de Berichtenbox geplaatste berichten, is
uiteraard van invloed op de mate waarin mensen een bericht in hun
Berichtenbox openen. De mate waarin de berichten in de Berichtenbox
geopend zijn, zegt dus weinig over de mate waarin toeslaggerechtigden
kennis hebben van de inhoud van hun voorschotbeschikking.
Dit laat onverlet dat de Belastingdienst via communicatie en prikkels het
activeren en gebruiken van de Berichtenbox blijft stimuleren, ter ondersteuning van de verdere digitalisering. De insteek is om daarbij ook steeds
meer ander overheidsorganisaties te betrekken. De Belastingdienst heeft
in de afgelopen periode een rol als aanjager vervuld, maar het is van
belang dat mensen ook het gemak van MijnOverheid en de Berichtenbox
leren kennen voor het ontvangen van digitale post van andere
overheidsorganisaties.
Vraag 97
Op welke manier(en) wordt ruchtbaarheid gegeven aan het feit dat
mensen zo lang zij dat nodig hebben, papieren kopieën kunnen ontvangen
van de Belastingdienst van berichten die de Belastingdienst in de
toekomst alleen nog in de Berichtenbox zal bezorgen?
Antwoord vraag 97
De mogelijkheid om een papieren kopie te ontvangen van berichten die de
Belastingdienst in de toekomst alleen nog in de Berichtenbox bezorgt,
wordt via de gebruikelijke kanalen gecommuniceerd, dus via de website
van de Belastingdienst, via media en via contacten aan balies en
Belastingtelefoon.
Vraag 98
Hoe gaat de Staatssecretaris de problemen van de overzeese delen van
het Koninkrijk oplossen? Wanneer en hoe worden de verdragen aangepast
om een juridische basis te hebben om toeslagschulden te kunnen innen?
Antwoord vraag 98
De problemen beperken zich tot een deel van de overzeese gebieden. De
BES-eilanden behoeven geen verdragen want deze hebben de Belastingwetgeving BES waarin de invordering goed geregeld is. Voor Curaçao,
Aruba en Sint Maarten geldt de Belastingregeling voor het Koninkrijk. Een
en ander behoeft geen wet- of verdragsaanpassing daar het uitvoeringszaken betreffen die aandacht hoeven. Naar aanleiding van de geconstateerde problemen heb ik een telefoongesprek gehad met de Minister van
Financiën van Curaçao om dit onder de aandacht te brengen. De afspraak
is gemaakt dat Curaçao de informatievoorziening aan Nederland zal
verbeteren en dat de technische assistentie die Nederland gaat verlenen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

29

wordt uitgebreid hiermee. Tijdens het werkbezoek van de Nederlandse
Belastingdienst aan Curaçao dat op zeer korte termijn plaatsvindt, zullen
nadere werkafspraken worden gemaakt.
Vraag 99
Welke tabellen zijn geschrapt tussen de 13e en de 17e halfjaarsrapportage
en om welke reden?
Antwoord vraag 99
Van de in de dertiende halfjaarsrapportage vermelde set productietabellen
zijn in de zeventiende halfjaarsrapportage de tabellen 5, 7, 8, 10, 11, 12,
15, 17, 20, 23, 28, 29, 30, 37, 42, 45, 46 en 50 geheel of gedeeltelijk
opgenomen.
De redenen voor het niet meer opnemen van de overige tabellen zijn
divers:
1. De informatie wordt al in de begroting en jaarverslag IX opgenomen.
De informatie werd ook in de oude halfjaarsrapportage opgenomen,
omdat de halfjaarsrapportage toen nog niet samenviel met het
kalenderjaar en omdat de Kamer, vanwege de problemen destijds bij
de Belastingdienst, ook tussentijds van deze prestatie-indicatoren op
de hoogte wilde worden gesteld.
2. De informatie wordt aan de Kamer verstrekt via de Jaarrapportage
Bedrijfsvoering Rijk.
3. De informatie zegt alleen iets zegt over de werklast (output), maar niet
over het presteren van de Belastingdienst (effect). In het kader van de
Brede Agenda en de Investeringsagenda wordt juist gekeken naar
indicatoren die wezenlijks iets zeggen over de prestaties.
4. Het betreft informatie over relatief kleine, vaak juridisch getinte,
werkstromen. Er is geen reden of criterium deze informatie wel te
verstrekken en andere informatie over soortgelijke stromen niet.
5. Het betreft informatie die niet standaard als zodanig wordt vastgesteld
en verstrekt maar alleen bij specifieke gelegenheden, namelijk als het
onderwerp politiek speelt.
Meer algemeen wordt gestreefd naar het gericht informeren van de
Kamer. Tevens past dit bij mijn streven naar een halfjaarsrapportage op
hoofdlijnen.
Vraag 100
Wat is de reden dat slechts in 78% van de gevallen de terugbelafspraak is
nagekomen?
Antwoord vraag 100
Het achterblijvende resultaat had te maken met problemen in de logistiek
en de inrichting van het terugbelproces. In het eerste kwartaal 2016 is het
resultaat verbeterd; inmiddels wordt in bijna 90% van de gevallen tijdig
gereageerd. Daarnaast wordt erop gestuurd dat in meer gevallen de
Belastingtelefoon vragen direct kan beantwoorden. Daardoor daalt het
aantal terugbelafspraken.
Vraag 101
Hoeveel fte is in 2014 besteed aan boekenonderzoeken? Hoeveel in 2015?
Antwoord vraag 101
In 2014 zijn circa 2,1 miljoen uren besteed aan boekenonderzoeken en in
2015 circa 2,0 miljoen uur. Vertaald naar fte’s (conform de Handleiding
overheidstarieven) zijn er in 2014 en 2015 respectievelijk 1.548 en 1.476 fte
ingezet op boekenonderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

30

Vraag 102
Wat is het verschil tussen een zwaarder boekenonderzoek en een
boekenonderzoek zoals vermeld in tabel 5?
Vraag 103
Hoeveel tijd kost een normaal boekenonderzoek aan manuren? Hoeveel
tijd kost een zwaar boekenonderzoek aan manuren?
Vraag 104
Hoe hoog is de gemiddelde opbrengst van een normaal boekenonderzoek? Hoe hoog is de gemiddelde opbrengst van een zwaar
boekenonderzoek?
Antwoord vraag 102, 103 en 104
Zwaardere boekenonderzoeken zijn gericht op belastingplichtigen met een
groter fiscaal belang en fiscaal risico. Voor de uitvoering van boekenonderzoeken betekent dit een verschuiving van onderzoeken binnen het
Kleinbedrijf naar onderzoeken binnen het Middenbedrijf. De boekenonderzoeken binnen dit segment kenmerken zich door een hogere tijdsbesteding en een hogere opbrengst. Bij de boekenonderzoeken uit tabel 5
gaat het met name om zwaardere boekenonderzoeken. In de administratie
van de Belastingdienst wordt geen onderscheid gemaakt tussen normale
en zware onderzoeken. Wel wordt een onderscheid gemaakt in aangiftegerichte onderzoeken, invorderingsonderzoeken en overige onderzoeken
(o.a. onderzoeken in het kader van wederzijdse internationale bijstand). De
onderzoeken worden ook ingedeeld naar Kleinbedrijf en Middenbedrijf.
Van de aangiftegerichte onderzoeken valt de tijdsbesteding en de
correctieopbrengst uit de administratie te herleiden. Van dit type
onderzoek werd in 2015 gemiddeld 56 uur besteed in het Kleinbedrijf en
gemiddeld 73 uur per in het Middenbedrijf. In 2015 bedroeg de gemiddelde bruto correctie per onderzoek aangiftegericht toezicht in het
Kleinbedrijf circa € 22.000, en per onderzoek aangiftegericht toezicht in
het Middenbedrijf circa € 38.000.
Vraag 105
Hoeveel ondernemingen zijn in 2014 aan een boekenonderzoek onderworpen? Hoeveel in 2015?
Antwoord vraag 105
In 2014 zijn 38.300 ondernemingen onderworpen aan een boekenonderzoek en in 2015 26.300.23
Vraag 106
Waarom wordt de toezegging van uw voorganger, dat het aantal
boekenonderzoeken in de periode 2012–2017 zou stijgen van circa 27.000
naar circa 42.000, niet waargemaakt?
Antwoord vraag 106
De Belastingdienst zoekt voortdurend naar de meest efficiënte en
effectieve wijze van behandeling. Dat behoeft niet perse een boekenonderzoek te zijn. In de afgelopen jaren is sprake geweest van een gewijzigde strategie in het MKB segment. Daarbij is de afweging om boekenonderzoeken in te zetten versus andere toezichtsinstrumenten veel scherper
gemaakt langs lijnen van fiscaal risico en fiscaal belang. Zo worden
boekenonderzoeken meer gericht op de grote fiscale risico’s en financiële
belangen en wordt bijvoorbeeld voor laag risico en hoog financieel belang
meer ingezet op de samenwerking met financieel dienstverleners en
brancheorganisaties. Het verleggen van de aandacht naar boekenonder23

Zie ook het antwoord op vraag 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

31

zoeken met een groter fiscaal belang en/of groter fiscaal risico in het
midden- en kleinbedrijf levert hogere correctieopbrengsten op waardoor
de doelstelling qua opbrengst wel wordt gerealiseerd. Deze aanpak levert
een effectieve en efficiënte behandeling op, waardoor het niet verstandig
wordt geacht aan de oorspronkelijk toezegging vast te houden.
Op deze wijze kan de Belastingdienst tevens de toezichtslast verminderen
bij ondernemers die aanvaardbare aangiften aanleveren en tegelijkertijd
meer aandacht geven aan risicovolle aangiften.
Vraag 107
Is het feit dat meer wordt ingezet op zwaardere boekenonderzoeken de
enige reden voor de daling van het aantal boekenonderzoeken?
Antwoord vraag 107
De daling van het aantal boekenonderzoeken MKB in 2015 kan deels ook
worden verklaard door de uitstroom van medewerkers en de vervangende
instroom die nog in opleiding was. De daling van het aantal boekenonderzoeken bij grote ondernemingen houdt mede verband met de uitvoering
van een steekproef waarmee een fors beslag is gelegd op de controlecapaciteit. De directie Grote Ondernemingen heeft bij wijze van steekproef
bij 350 grote ondernemingen een volledig boekenonderzoek ingesteld
voor alle relevante belastingmiddelen. Deze onderzoeken hebben onder
andere tot doel om beter inzicht te krijgen in de relatie tussen de
individuele klantbehandeling en de naleving van de fiscale wet en
regelgeving bij grote ondernemingen. Deze onderzoeken zijn naar hun
aard complex, uitgebreid en tijdrovend, waardoor het totaal aantal
uitgevoerde onderzoeken lager is. Op basis van deze onderzoeken is de
Belastingdienst beter in staat zijn handhavingsstrategie te richten.
Vraag 108
Welke wijziging heeft zich voorgedaan in de definitie van een
boekenonderzoek?
Antwoord vraag 108
Er heeft zich de afgelopen jaren geen wijziging voorgedaan in de definitie
van een boekenonderzoek.
Vraag 109
Kan het aantal fte dat wordt ingezet voor boekenonderzoek worden
weergegeven sinds 2005?
Antwoord vraag 109
Pas vanaf 2014 heeft de Belastingdienst in het tijdschrijfsysteem een
aparte code voor
boekenonderzoeken. Van eerdere jaren zijn geen gegevens beschikbaar
van ingezette capaciteit. De bestede tijd over 2014 en 2015 is vermeld in
het antwoord van vraag 101.
Vraag 110
Contacten binnen de Belastingdienst laten weten dat de het oninbaarheidspercentage gebruikt wordt als sturingsinstrument qua inzet van
deurwaarders. Deurwaarder worden steeds minder ingezet als het doel
qua oninbaarheid-% in zicht komt. Zo blijven er in districten aanmerkelijke
hoeveelheden geld liggen omdat de doelstelling reeds gehaald is, terwijl
de belastingdeurwaarder duimen zitten te draaien. Welk uitgangspunt
heeft nu prioriteit het beginsel van gelijke monniken gelijke kappen dat
men moet betalen of wordt dit gelijkheidsbeginsel geofferd aan de
efficiency en effectiviteit perceptie van de plaatselijke manager?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

32

Antwoord vraag 110
Het oninbaarheidspercentage wordt niet gebruikt als sturingsinstrument
voor de inzet van deurwaarders. De BD streeft ernaar om zoveel mogelijk
schulden te innen. Het gelijkheidsbeginsel is daarmee geborgd. De inzet
van deurwaarders is één van de mogelijkheden die de Belastingdienst
heeft. Er zijn echter meer invorderingsmogelijkheden. Bij het inzetten van
het juiste invorderingsinstrument spelen effectiviteit en efficiency
uiteraard een belangrijke rol.
Vraag 111
Is er een verband met het dalende oninbaarheid percentage en het
dalende aantal boekenonderzoeken, immers die naheffingsaanslagen zijn
moeilijker is te vorderen dan de reguliere aanslagen, dus minder naheffen
betekent lagere oninbaarheid?
Antwoord vraag 111
Het aantal boekenonderzoeken heeft geen directe relatie met de hoogte
van het na te heffen belastingbedrag of met de hoogte van het oninbare
bedrag.
De totale correctieopbrengst in 2014, als gevolg van 38.300 boekenonderzoeken, bedroeg circa € 804 miljoen In 2015 waren er minder boekenonderzoeken, namelijk 26.300, maar een hogere correctieopbrengst van circa
€ 815 miljoen Verder was het oninbaarheidspercentage over de afgelopen
jaren vrij stabiel, terwijl het aantal uitgevoerde boekenonderzoeken
sterker fluctueerde (zie onderstaande tabel).
Percentage oninbaarheid en aantal boekenonderzoeken in de periode 2011–2015:

Percentage oninbaarheid
Boekenonderzoeken

2011

2012

2013

2014

2015

0,6

0,7

0,7

0,6

0,6

36.700

29.900

40.700

38.300

26.300

Vraag 112
Op pagina 3 van de aanbiedingsbrief van de halfjaarsrapportage staat dat
«De resultaten van deze externe pilot zijn niet beter dan de resultaten van
de eerder uitgevoerde interne pilot in 2013. Uitbesteding is dus niet aan
de orde.»
Zou u eens een duidelijke vergelijking willen maken, zowel kwalitatief als
kwantitatief van de twee verschillende pilots, zou u daarbij een overzicht
kunnen geven van relevante gegevens zoals aantallen, et cetera. Kunt u
aangeven waar melding van deze interne pilot in Kamerstukken is
gemaakt?
Antwoord vraag 112
Vergelijking van de uitkomsten van de externe pilot met de resultaten van
de interne invorderingspraktijk is als gevolg van herinrichting en
concentratie van de invorderingsprocessen alleen op pragmatische wijze
mogelijk, namelijk door de kosten en opbrengsten van de werkzaamheden
die destijds door de externe partij Cannock Chase zijn uitgevoerd, te
vergelijken met de kosten en opbrengsten van de huidige invorderingspraktijk bij de Belastingdienst. Uit deze vergelijking blijkt dat de kosten
van dwanginvordering door de Belastingdienst tussen de € 10 à € 15 per
vordering bedragen tegen een gemiddelde opbrengst van € 580. De
kosten van de vorderingen van Cannock Chase bedroegen voor zulke
vorderingen bedroegen ongeveer € 17 per vordering tegen een gemiddelde opbrengst van € 300. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat het
bedrag van de vorderingen die Cannock Chase heeft ingevorderd,
gemiddeld lager waren dan het gemiddeld bedrag per vordering van de
Belastingdienst. De kosten en opbrengsten van de vorderingen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

33

Belastingdienst en de externe pilot zijn daarmee niet exact met elkaar te
vergelijken maar zijn op het punt van dwanginvordering grosso modo
hetzelfde.
De kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden is niet onderzocht
waardoor een kwalitatieve vergelijking niet mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 066, nr. 271

34