Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2997
Vragen van het lid Van den Berg (CDA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over belemmeringen voor de ontwikkeling van nieuwe
geneesmiddelen in Nederland (ingezonden 30 mei 2022).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 7 juni 2022).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het idee om farmaceutische bedrijven maatschappelijke royalty’s te laten betalen om op die manier hoge prijzen voor
nieuwe medicijnen die door Nederlandse onderzoekers ontwikkeld zijn, te
laten dalen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u kennisgenomen van het feit dat topwetenschapper Clevers eerder dit
jaar over is gestapt naar farmaconcern Roche, mede omdat hij in Nederland
op een «web» aan universitaire beperkingen stuitte?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3 en 4
Kunt u aangeven welke middelen het Future Affordable and Sustainable
Therapies (FAST)-fonds heeft ontvangen en van wie, en wie welke middelen
onder welke voorwaarden van het fonds heeft gekregen?3

1

TNO, 16 mei 2022, «Met maatschappelijke royalty’s kunnen kosten nieuwe medicijnen omlaag»
(https://www.tno.nl/nl/tno-insights/artikelen/met-maatschappelijke-royalty-s-kunnen-kostennieuwe-medicijnen-omlaag).
2
FD, 1 februari 2022, «Topwetenschapper Clevers stapt over naar farmaconcern Roche».
3
ZonMW, «Kwartiermakersfase afgerond» (https://www.zonmw.nl/
index.php?id=9093&no_cache=1).

ah-tk-20212022-2997
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Kunt u tegen die achtergrond aangeven wat nu de stand van zaken is van de
uitvoering van de motie Van Gerven-Van den Berg over het binnen FASTfonds middelen alloceren voor 100% publieke onderzoeken?4
Antwoord 3 en 4
FAST wordt niet ingericht als fonds. Er zijn dus ook geen middelen te
alloceren door FAST. Doel van FAST is om geneesmiddelen sneller en beter
te (helpen) ontwikkelen door coördinerende activiteiten bijvoorbeeld op het
terrein van onderwijs, regulatoir advies, wegwijsfunctie in het financieringslandschap. Daartoe zal FAST worden uitgewerkt met een coördinerend
expertisecentrum geneesmiddelontwikkeling. Daarmee zal de motie Van
Gerven/ Van den Berg niet als zodanig kunnen worden uitgevoerd, omdat die
motie ervan uitgaat dat FAST een fonds is, waaruit middelen te alloceren zijn
voor 100% publieke onderzoeken.
Vraag 5
Kunt u aangegeven waarom Oncode 325 miljoen euro uit het groeifonds
heeft ontvangen? Deelt u de mening dat dit bedrag een hoog percentage is
van het totale budget? Wordt daarin gebruikgemaakt van het advies van de
Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek
(TNO) over maatschappelijke royalties?5
Antwoord 5
Oncode-PACT werd ingediend door het Ministerie van EZK met steun van
VWS en OCW. Vervolgens werd Oncode-PACT beoordeeld door een onafhankelijke adviescommissie waarna het kabinet het advies integraal overnam.
TNO heeft aan de beoordeling door de adviescommissie meegewerkt. De
positieve beoordeling van Oncode-Pact door de adviescommissie is uitgebreid toegelicht in de bijlagen bij de betreffende Kamerbrief van de Ministers
van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en van Financiën6. Oncode-PACT
innoveert het preklinische ontwikkelproces voor kankermedicijnen om de
kosten en risico’s van medicijnontwikkeling te reduceren. Het doel is om een
geneesmiddelenmarkt te realiseren met lagere ondernemingsrisico’s en
bijbehorende lagere rendementen en dus lagere prijzen. Reductie van
ontwikkelkosten leidt niet automatisch tot lagere marktprijzen. Daarom zal
binnen Oncode-Pact een expertgroep adviseren over hoe betaalbaarheid van
de betreffende kankermedicijnen gerealiseerd kan worden. Bijvoorbeeld door
het gebruik van vroege Health Technology Assessment en door voorwaarden
te stellen aan het gebruik door bedrijven van de virtuele «preklinische
ontwikkelmachine» die Oncode-Pact ontwikkelt. FAST zal worden betrokken in
die werkgroep.
Vraag 6
Kunt u aangeven wat de beperkingen zijn, aangezien wetenschapper Clevers
stelt dat universiteiten onwerkbare beperkingen opleggen voor het gebruik
van patenten en het percentage aandelen dat een wetenschapper mag
hebben? Kunt u aangeven of die verschillen per universiteit en welk
percentage aandelen een wetenschapper mag hebben en hoe dat wordt
bepaald?
Antwoord 6
Voor de omgang met intellectuele eigendomsrechten hebben de UNL, NFU,
KNAW en NWO richtsnoeren opgesteld7. Deze worden toegepast door de
kennisinstellingen volgens het principe pas toe of leg uit. De adviesraad voor
Wetenschap, Technologie en Innovatie (AWTI) heeft advies uitgebracht8 over
het wegnemen van hindernissen zodat meer (kennisintensieve) startups
doorgroeien naar levensvatbare bedrijven. De voormalig Staatssecretaris van
4

Kamerstuk 35 570-XVI, nr. 126.
Integraal Kankercentrum Nederland, 14 april 2022, «Groeifonds investeert 325 miljoen euro in
Oncode-PACT om ontwikkeling kankermedicijnen te versnellen» (https://iknl.nl/nieuws/2022/
groeifonds-investeert-325-miljoen-euro-in-oncode-p).
6
Kamerstuk 35 925-XIX, nr. 12
7
https://www.universiteitenvannederland.nl/136237/richtsnoeren.html
8
https://www.awti.nl/documenten/adviezen/2020/10/07/advies-beter-van-start---de-sleutel-totdoorgroei-van-kennisintensieve-start-ups
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

EZK en de voormalig Minister van OCW hebben de opstellers van de
richtsnoeren (waarbij ook TO2 instellingen en de KNAW zijn aangesloten)
gevraagd te kijken naar de bezwaren uit het veld9. Dat loopt op dit moment
nog.
Vraag 7
Deelt u de mening dat als een innovatie/patent ontwikkeld is met gemeenschapsgeld, de gemeenschap daarvan ook voordelen zou moeten ontvangen?
Antwoord 7
Het kabinet vindt het belangrijk dat kennisinstellingen, waar de ontwikkeling
deels het gevolg is van publieke investeringen, zoveel mogelijk gebruik
maken van de principes voor Maatschappelijk Verantwoord Licentiëren (MVL)
en de MVL-toolkit. Die biedt de mogelijkheid bij het licentiëren afspraken te
maken over onder meer betaalbaarheid. Tegelijkertijd moeten we blijven
letten op een gezonde balans tussen publieke en private belangen. Vaak zijn
private partijen nodig om maatschappelijke waarde te creëren. Een potentiële
innovatie moet niet stranden op de onaantrekkelijkheid van de propositie
voor private partijen. Maatschappelijk voordeel kan overigens allerlei vormen
aannemen, zoals werkgelegenheid en, als het medische producten betreft, de
effectieve beschikbaarheid voor patiënten.
Vraag 8
Neemt het voorstel van TNO de bezwaren weg die wetenschapper Clevers
aangeeft? Zo nee, wat is er volgens u dan wel nodig om de bezwaren weg te
werken? Zo ja, bent u bereid een dergelijk voorstel verder uit te werken?
Antwoord 8
Of het voorstel van TNO de bezwaren van Clevers wegneemt kan ik niet
beantwoorden. Maatschappelijke royalties in de context zoals TNO dat
positioneert is eigenlijk een verkeerde term. Een royalty is een betaling voor
het gebruik van andermans rechten. Denk aan vergoeding bij auteursrechten
of het gebruik van een patent (vastgelegd in een licentie). TNO stelt voor om
aan bedrijven onderzoeksstudies aan te bieden die tegen beperkte kosten –
betaald met publieke middelen – de ontwikkelrisico’s van een geneesmiddel
verminderen en de kansen op succes vergroten. Bij succesvolle marktintroductie betaalt het bedrijf een percentage van de omzet aan de maatschappij.
Het idee van voorwaarden stellen aan publieke investeringen in geneesmiddelenontwikkeling vind ik interessant, zie ook mijn antwoord bij vraag 5. Ik zal
dan ook met interesse de inzichten uit de expertgroep Betaalbaarheid van
Oncode-PACT volgen.
Vraag 9
Kunt u deze vragen per vraag beantwoorden voor het commissiedebat
Geneesmiddelenbeleid / Hulpmiddelenbeleid / Pakketbeheer van 9 juni 2022?
Antwoord 9
Ik heb de vragen zo snel mogelijk beantwoord.

9

Kamerstuk 33 009, nr. 99

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3