sát,
~st.

Ministerie van Financiën

Directoraat-Generaal
Belastingdienst

TER INFORMATIE
Aan

Inlichtingen

de staatssecretaris
de minister

Datum
22 november 2019

notitie

Notitienummer
2019-0000197375

Oplegnotitie CAF stukken 22 nov 2019

Van
Directeur-generaal
Belastingdienst
Bijlagen

0

Aanleiding/Kern/Toelichting
Bijgaand treft u aan binnen het CAF dossier:
1. een notitie met een analyse van de brandbrief van dhr Niessen,
2. een concept brief met een reactie op het verzoek van de heer Omtzigt om een
feitenrelaas uiterlijk 29 november te ontvangen.

56 Lwr

paal\ e

Pagina 1 van 1

Ministerie van Financiën

Directoraat-Generaal
Belastingdienst

TER BESPREKING
Aan

de staatssecretaris van Financiën
Minister van Financiën

Inlichtingen

Datum
22 november 2019

notitie

Notitienummer
2019-0000197382

Analyse brandbrief Niessen

Auteur

Bijlagen
1

Aanleiding
De heer Niessen heeft een brandbrief verzonden aan u en aan de Vaste
Commissie van Financiën (zie bijlage). In de kern gaat het om de volgende drie
klachten:
a. Bezwaarschriften tegen invorderingsrente en vervolgingskosten zijn niet Awbconform afgedaan.
b. Toeslagen trok in de periode van 2014 tot en met 2016 ten onrechte massaal
40.000 uitstellen van betaling in verband met bezwaar in.
c. De interne klachtenprocedure voldoet niet.
De klachten van Niessen zijn onderzocht en de uitkomsten hiervan treft u in deze
notitie aan. Ook de commissie-Donner heeft melding gemaakt van fouten in het
proces van uitstel van betaling in verband met bezwaar. Tijdens ons onderzoek
zijn ook nog andere fouten in dat proces naar boven gekomen.
Kern:
1. Klachten van de heer Niessen:
De klachten van de heer Niessen zijn grotendeels gegrond. Er is in strijd met
de wet en het beleid gehandeld bij de behandeling van bezwaarschriften. Zijn
klacht over het eenmalig intrekken van 40.000 uitstellen terwijl het bezwaar
nog niet is afgehandeld, wordt niet herkend. Overigens is er onvoldoende actie
ondernomen naar aanleiding van de misstanden die Niessen aankaartte.
2. Rapport Donner:
Donner constateert dat er, naast fouten in individuele gevallen, sprake is van
een systeemfout waarbij uitstellen in verband met bezwaar, in strijd met het
beleid (Leidraad Invordering), na 6 maanden automatisch worden ingetrokken.
Deze systeemfout doet zich in een aantal specifieke gevallen voor. De fout
wordt nog dit jaar gerepareerd.
3. Wat ging er nog meer fout?
Uit het onderzoek naar aanleiding van de brandbrief en het rapport van Donner
blijkt de praktijk van Toeslagen ook op andere onderdelen in strijd met wet of
beleid te zijn. Aan herstel hiervan wordt gewerkt, maar is niet op alle
onderdelen in zicht.

Pagina 1 van 3

Toelichting:
1. Klachten van de heer Niessen
a. Niet Awb-conform afdoen bezwaren invorderingsrente en
vervolgingskosten
De door de heer Niessen geschetste vereenvoudigde afdoening van de bezwaren
tegen invorderingsrente en vervolgingskosten (bijvoorbeeld kosten van
aanmaningen en dwangbevelen) was inderdaad de praktijk in die jaren. Enkele
honderden bezwaren werden in de periode van eind 2012 tot mei 2015
vereenvoudigd afgedaan. Belanghebbenden werden naar aanleiding van een
bezwaar telefonisch of schriftelijk geïnformeerd over de betreffende regelgeving.
Belanghebbenden werden ten onrechte niet gehoord en kregen niet de
mogelijkheid om stukken in te zien. Ook ontvingen zij, in strijd met de Awb, geen
schriftelijke uitspraak op,bezwaar.
De invorderingsrente werd in het algemeen gehandhaafd, terwijl de kosten van
betekening van een dwangbevel veelal wel werden verminderd.
De vergelijking komt op met het telefonisch intrekken van bezwaarschriften tegen
belastingaanslagen, waarover de staatssecretaris van Financiën in 2016
verantwoording aflegde aan de Tweede Kamer. In de door Niessen geschetste
gevallen zijn de bezwaren juridisch gezien, door het ontbreken van een
schriftelijke uitspraak, nog niet afgedaan.
Per 1 mei 2015 is deze werkwijze beëindigd. De groep die met deze
vereenvoudigde afdoening is geconfronteerd kan niet meer achterhaald worden.
b. Ten onrechte intrekken uitstel in verband met bezwaar
De heer Niessen geeft aan dat er in het verleden 40.000 uitstellen in verband met
een ingediend bezwaarschrift zijn ingetrokken. Uit onderzoek door CAP/inning is
hiervan niet gebleken. Wel is in die periode van 2012 tot halverwege 2014 een
administratieve actie verricht bij 40.000 betalingsregelingen. Deze actie, die puur
intern was, was bedoeld om een (toegestane) automatische verrekening van
eenmalige teruggaven IB en toeslagen te realiseren, zodat dit niet langer
handmatig hoefde te gebeuren. Er was dus geen sprake van het onterecht
intrekken van uitstellen tijdens een lopende bezwaarprocedure. Het lijkt erop dat
de heer Niessen het oog had op deze actie.
c. Interne klachtenprocedure
De heer Niessen stelt in zijn brief dat hij binnen de Belastingdienst de misstanden
aankaartte, maar dat er vervolgens niets mee werd gedaan. CAP/Inning geeft aan
dat, naar aanleiding van de zorgen van de heer Niessen en de gesprekken
daarover met leidinggevenden, destijds door het LIC een ter zake kundige
medewerker aan hem is 'gekoppeld'. Deze medewerker kon dan de zorgen
inhoudelijk met de heer Niessen bespreken. De medewerker (en andere collega's)
deelden de zorgen van de heer Niessen op enkele onderdelen en bespraken dat in
het werkoverleg. Hiervan zijn geen verslagen beschikbaar. Ook de aan de heer
Niessen gekoppelde medewerker geeft aan dat met de zorgen vervolgens weinig
is gedaan. Het door Niessen geschetste beeld van een 'angstcultuur', waardoor
medewerkers zich niet vrij voelden hun zorgen te uiten, wordt door de
gekoppelde medewerker niet herkend. De klachten van de heer Niessen op dit
onderdeel zullen wij meenemen in het reeds opgestarte cultuurprogramma.

Pagina 2 van 3

In het geval van de heer Niessen lijkt de interne (klachten)procedure op zichzelf
correct te zijn gevolgd. Het pijnpunt is dat er inhoudelijk onvoldoende actie is
ondernomen naar aanleiding van de misstanden die hij aankaartte.
2. Rapport Donner
Ook de commissie-Donner meldt dat er, naast fouten in individuele gevallen,
sprake is van een systeemfout waarbij uitstellen in verband met bezwaar na 6
maanden automatisch worden ingetrokken.
"(...) Daar komt bij dat de inning geautomatiseerd is en het systeem na een
half jaar zelf de invordering weer opstart (voor zover het proces niet wordt
gemonitord). Met name als gevolg van het onterecht vervallen van uitstel van
betaling is er een aantal onterechte invorderingsmaatregelen genomen. (...)"
Uit nader onderzoek blijkt in de volgende twee situaties sprake te zijn van een
dergelijke fout:
1. Uitstellen in verband met een herzieningsverzoek worden na 6 maanden
geautomatiseerd ingetrokken. Het kan voorkomen dat dit gebeurt voordat het
herzieningsverzoek inhoudelijk is behandeld. Dit is in strijd met het beleid.
Niet bekend is hoe vaak zich dit heeft voorgedaan. Er wordt gewerkt aan een
aanpassing van het systeem, die is naar verwachting dit jaar gereed.
2. Als een bezwaarschrift wordt ingediend bij Toeslagen en zich richt tegen de
'blauwe' elementen (vaststelling inkomen en vermogen) van de
toeslagbeschikking dan wordt dit bezwaarschrift ter behandeling doorgeleid
naar de inspecteur ('blauw'). Het door Toeslagen verleende uitstel van
betaling wordt na 6 maanden geautomatiseerd ingetrokken. Het kan
voorkomen dat dit gebeurt voordat het bezwaarschrift inhoudelijk is
behandeld. Dit is in strijd met het beleid. Niet bekend is hoe vaak zich dit
heeft voorgedaan. Er wordt gewerkt aan een aanpassing van dit proces maar
dit kan naar verwachting niet op korte termijn worden gerealiseerd.
3. Overige geconstateerde fouten
Uit het onderzoek naar aanleiding de brandbrief en het rapport van Donner blijkt
de praktijk van Toeslagen ook op andere onderdelen in strijd met wet of beleid te
zijn, te weten:
a. Al een bezwaarschrift tegen de blauwe elementen van een toeslagbeschikking
rechtstreeks wordt ingediend bij de inspecteur wordt ten onrechte niet
standaard uitstel van betaling van de toeslagschuld verleend. Aan herstel
hiervan wordt gewerkt, maar dat is verwachting niet op korte termijn
gerealiseerd.
In
2015 en 2016 zijn, in het kader van acties om de achterstand bij de
b.
afdoening van bezwaren weg te werken, 3.600 bezwaren zonder nader
onderzoek niet-ontvankelijk verklaard. Dit is in strijd met wet en regelgeving.
Wel heeft in deze gevallen beroep opengestaan bij de onafhankelijke
bestuursrechter.
c. Ook heeft er in die periode een schoningsactie plaatsgevonden waarbij
langdurig verleende uitstellen van betaling (>2 jaar) werden ingetrokken. Bij
deze actie zijn gevallen geweest waarin het uitstel onterecht is ingetrokken
omdat het bezwaarschrift nog in behandeling was. Dit laatste is in strijd met
het beleid. De schoningsactie betrof maximaal 13.800 bezwaren.

Pagina 3 van 3

Ministerie van Financiën

> Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Tweede Kamer
De Voorzitter van de Tweede Kamer
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

Directoraat-Generaal
Belastingdienst
Korte Voorhout 7
2511 CW Den Haag
Postbus 20201
2500 EE Den Haag
www.rijksoverheld.n1
Inlichtingen

www.minfin.ni

Datum
Betreft

21 november 2019
Verzoek om feitenrelaas van vaste commissie voor
Financiën van 19 november 2019

Ons kenmerk
2019-0000197262
Uw brief (kenmerk)

Geachte Voorzitter,
In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Financiën van 19
november jl. heeft de commissie mij in het kader van de CAF 11-zaak verzocht
om uiterlijk 29 november een feitenrelaas aan uw Kamer te sturen. Dit verzoek
vloeit voort uit de aangenomen motie Omtzigt c.s. (35302, nr. 21) waarin is
verzocht om in een feitenrelaas onder andere op te nemen wie wanneer welk
besluit in CAF-gerelateerde zaken genomen heeft en op basis van welke
informatie, en welke handelingen onrechtmatig waren.
Feitelijkheden
De Adviescommissie heeft in paragraaf 1.3 van haar interim-advies van 14
november jl. aangegeven zich een beeld te hebben gevormd van het
feitencomplex, de dossiers en processen in de CAF 11-zaak.1 In hoofdstuk 2
wordt dit door de Adviescommissie uitgewerkt in een feitelijke beschrijving van de
CAF 11-zaak en de Adviescommissie gaat daarbij in op de besluitvorming,
bevindingen en afloop van de CAF 11-zaak. De Adviescommissie gaat daarbij ook
in op de oprichting van het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) en de wijze
waarop in een van de eerste onderzoeken in dat kader (CAF 11) is geopereerd.
Aanvullend heb ik uw Kamer in mijn brief van 15 november jl. geïnformeerd over
de aanvullende inzichten en detaillering op basis van alle beschikbaar gekomen
informatie naar aanleiding van het rapport van de Adviescommissie en de
opgevraagde informatie door de ADR, uw Kamer en het Wob-verzoek. Met deze
brief heb ik uw Kamer ook de documenten doen toekomen die ook onderdeel
waren van het omvangrijk Wob-verzoek dat ik gelijktijdig in behandeling had. De
Adviescommissie heeft hier voor haar feitelijke beschrijving overigens ook
stukken van opgevraagd. In mijn brief van 22 november jl. heb ik op uw verzoek
nadere toelichting gegeven op de verstrekte stukken.
Uw verzoek om een feitenrelaas vraagt ook om de duiding wie wanneer op welk
besluit in CAF-gerelateerde zaken genomen heeft en op basis van welke
informatie, en welke handelingen onrechtmatig waren. De Adviescommissie zegt
hierover: "De vooringenomen wijze van het CAF 11-onderzoek en de
1 Kamerstukken II, 2019/20, 2019046012 (Interim-advies Adviescommissie uitvoering toeslagen).

Pagina 1 van 2

besluitvorming blijkt niet uit één of enkele handelingen of besluiten. Met
uitzondering van de zachte stopzetting van de KOT 2014, waren alle stappen die
werden gezet en besluiten die werden genomen in het onderzoek op zichzelf
beschouwd niet onregelmatig. De vooringenomen handelwijze ligt besloten in de
cumulatie van vele, kleine voor de betrokken ouders nadelige stappen,
handelingen en beslissingen die werden ingegeven door de veronderstelling dat er
sprake was van vermoedelijke fraudeurs. Dat begon in wezen al met de beslissing
om, nog voor men de daarvoor relevante informatie had opgevraagd, te besluiten
om alle voorschotbetalingen met betrekking tot KOT 2014 stop te zetten. Niet het
feit dat die stopzetting in strijd was met de daarvoor geldende bepalingen, maar
het feit dat daartoe besloten werd voor vrijwel alle CAF 11-ouders die KOT 2014
ontvingen, hoewel maar bij een beperkt aantal daarvan onregelmatigheden waren
gebleken, getuigt van vooringenomenheid. Ouders kregen ook niet de
gelegenheid om te corrigeren."

Directoraat-Generaal
Belastingdienst
Ons kenmerk
2019-0000197262

De aanvullende vraag van uw Kamer is daarbij een vraag die in het kader van het
ADR onderzoek zal worden beantwoord, meer specifiek deelvraag 8 van de
bijgestelde onderzoeksopdracht die op 2 september jl. met uw Kamer is gedeeld:2
Wanneer wist de ambtelijke en politieke top van het onrechtmatig handelen en
andere problemen?
Het verzoek van uw Kamer loopt daarmee deels vooruit op de
onderzoeksresultaten van de ADR. Deze resultaten verwacht ik voor het einde
van het jaar. Dit onderzoek moet ook antwoord geven op de vraag in hoeverre de
onderbouwing van de diverse beschikkingen ten aanzien van de stopzetting van
de voorschotten adequaat is vastgelegd, welke stopzettingsgronden in hoeveel
gevallen gehanteerd zijn en welke stopzettingsgrond in de beschikking is
opgenomen in relatie tot de regelgeving. Ik wil het onderzoek van de ADR
afwachten en wil niet op de uitkomsten vooruitlopen. Wel wil ik op dit moment al
een eerste invulling gegeven aan uw verzoek door in de bijlage de beschikbaar
gekomen informatie uit mijn brief van 15 november jl. en de Adviescommissie
Uitvoering Toeslagen in een chronologisch overzicht weer te geven.
[Er wordt met communicatie gewerkt aan een lange tijdlijn in de vorm van een
visual die loopt van 2013 t/m heden. Aan de bovenkant wordt zichtbaar gemaakt
alle zichtbare en in de media opgepakte fraude casus en de formele stukken aan
de kamer. Dus beginnen met fraudezaak parel, Bulgaren etc. en ook start MC
fraudebestrijding, brief rijksfraudebeleid dec 2013, Weekers, aanpassingen KOT
etc. Ook belangrijke RvS uitspraken. Aan de onderkant wat bij toeslagen en BD
gebeurde: start MT fraude, start CAF, stopzetten 'zachte stop' 2016, etc]
Hoogachtend,

Menno Snel

2 Kamerstukken II, 2019/20, 31066-519

Pagina 2 van 2