5
Vragenuur: Vragen Van Tongeren
Vragen van het lid Van Tongeren aan de minister van Economische Zaken over het bericht dat het rapport over de
aardbeving te Emmen niet deugt.
De voorzitter:
Ik heet de minister van Economische Zaken van harte welkom.

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Voorzitter. Er is een moeilijke relatie tussen mijnbouwschade en het gewoon netjes vergoeden van die schade.
Eerst was er geen bodemdaling in Groningen, vervolgens
een beetje, maar die zou geen schade moeten geven. De
gaswinning gaf geen aardbevingen. Daarna wist men
helemaal zeker dat het bij kleine bevinkjes zou blijven die
geen schade gaven. Tot de grote aardbeving in Huizinge in
2012.
Nu zien we ditzelfde patroon in Drenthe, door EenVandaag
in beeld gebracht. Eerst is er totaal niks aan de hand. Een
rapport van Witteveen+Bos, waarbij drie onafhankelijke
geologen allerlei vraagtekens hebben, zou onomstotelijk
stellen dat er geen relatie is tussen de schade en de mijnbouwactiviteiten in het gebied. De schadegevallen liggen
heel toevalligerwijs wel precies in een cirkel rond het epicentrum van vroegere bevingen. Hoe kun je dan onomstotelijk zeggen dat er geen verband zou zijn? Zouden deze
schadegevallen alle veroorzaakt zijn door vrachtauto's,
mollen of achterstallig onderhoud aan de fundamenten en
dan in zo'n patroon liggen? Je zal maar in Emmen wonen
of op een andere plek in Drenthe en op tv zien hoe er met
de Groningers omgesprongen is. Om het vertrouwen in de
overheid te houden, is het nu nodig dat er niet met zelfverzonnen categorieën van A-, B- en C-schade gewerkt wordt,
dat er niet een of andere contourenkaart opgetuigd wordt,
maar dat we gewoon kijken wat de Nederlandse rechter in
hoogste instantie heeft gezegd. Er is bestaande jurisprudentie in Nederland en die jurisprudentie zegt dat degene die
een gevaarlijke activiteit moet gedogen in alle gevallen de
schade vergoed moet krijgen. Het is niet zo dat die persoon
dan nog maar eens moet aantonen dat het niet aan hem
lag.
Van de minister wil ik weten of er onafhankelijk onderzoek
komt en of hij in Drenthe gaat monitoren, het liefst met
tiltmeters, wat de bodem daar doet aan beweging.

Minister Kamp:
Mevrouw de voorzitter. In Emmen is al een jaar of 40 gaswinning gaande. De eerste beving heeft zich daar 25 jaar
geleden voorgedaan met een kracht van 2,2 op de schaal
van Richter. De laatste beving vond plaats in september
van dit jaar met een kracht van 2,3 op de schaal van Richter.
In totaliteit zijn er in die 25 jaar 11 bevingen geweest. Alle
andere waren lichter dan de twee die ik net heb genoemd.
Een aantal daarvan waren niet te voelen.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Tongeren

Voor de bevingen in Emmen of waar ook in het land geldt
hetzelfde als voor bevingen in Groningen, namelijk dat als
iemand schade heeft en denkt dat die schade veroorzaakt
is door aardgaswinning hij dat kan melden bij de NAM. De
NAM zorgt vervolgens dat er een onafhankelijke deskundige
naartoe gaat die de schade opneemt en daar een advies
over geeft. Vervolgens neemt de NAM een besluit. Dan kan
de schade worden uitbetaald. De schade wordt niet uitbetaald wanneer blijkt dat de schade geen verband houdt met
de aardbeving.
Het is natuurlijk mogelijk dat de melder zich daar niet in
kan vinden. Dan kan hij vervolgens naar de Technische
commissie bodembeweging (Tcbb) gaan. Daar zitten een
aantal deskundigen gereed om de zaak helemaal opnieuw
te onderzoeken: hoe zit het met de claim; wat is er gebeurd;
is er schade en, zo ja, waar is die schade door veroorzaakt?
Als er een uitspraak komt van de Technische commissie
bodembeweging dan volgt de NAM die uitspraak altijd. Dat
betekent dat als de Technische commissie bodembeweging
zegt dat het aan de aardgaswinning ligt, de schade wordt
vergoed. Mocht ondanks die zorgvuldige procedure de
melder nog niet tevreden zijn met de uitkomst, dan kan hij
altijd naar de rechter toegaan en dan zal de rechter daar
een uitspraak over doen. Wat in het kader van deze schadeafhandeling aan onderzoeken door de NAM wordt opgedragen, bijvoorbeeld aan Witteveen+Bos, weet ik niet precies.
Daar ga ik ook niet over. De NAM heeft een eigen verantwoordelijkheid. Als zij een onderzoek laat doen door een
gerenommeerd bureau dan kan dat zeker geen kwaad. In
dit geval, nu er publiciteit over is geweest, lijkt het mij niet
onverstandig, ook gelet op de voorgeschiedenis die voor
een deel geschetst is door mevrouw Van Tongeren, dat ik
de Technische commissie bodembeweging vraag om dat
rapport op te vragen en vervolgens te bestuderen om te
kijken of zij naar aanleiding van dat rapport ook nog
opmerkingen heeft die bij afhandeling van eventuele verdere klachten nog van nut kunnen zijn.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik ben blij met de toezegging van de minister dat hij de
Technische commissie bodembeweging gaat vragen nog
een keer goed te kijken naar het rapport van Witteveen+Bos.
Dat is een mooie eerste stap. Mijn tweede vraag was of de
minister bereid is om de bodembeweging in Drenthe goed
te monitoren. De minister zegt dat er misschien bevingen
waren die niet te voelen zijn, maar zoals alle woordvoerders
in het aardbevingsdossier inmiddels in hun slaap kunnen
opdreunen, heeft een beving die niet door een mens te
voelen is nog steeds wel een impact op de gebouwen. Tien
keer een heel klein beetje schudden aan een muur heeft
ook effect, net zoals één keer er heel erg stevig tegenaan
duwen. Is de minister bereid om met de NAM na te gaan
of er beter gemonitord wordt? Ten derde vraag ik de
minister om in plaats van dat we weer gaan werken met
een zelfverzonnen systeem van A-, B- en C-schade en een
zelfbedachte contourenkaart, gewoon de jurisprudentie van
de Hoge Raad uit 1920, die maatgevend is in alle rechtszaken tot nu toe — er zijn nog uitspraken geweest in 1980 op
basis daarvan — toe te passen. Die zegt dus dat de bewijslast in alle gevallen, ook in Drenthe, bij de NAM moet liggen
en niet bij de inwoner. Die zegt ook dat degene die de risicovolle activiteit moet gedogen, niet degene is die moet
aantonen dat de schade door de mijnbouwer is veroorzaakt.
Ik krijg graag nog een antwoord hierop van de minister.

22 november 2016
TK 25

25-5-1

Minister Kamp:
Allereerst kom ik op het monitoren. We hebben in dit land
op tientallen plekken aardgaswinning. Ik kan op dit moment
niet beoordelen of er een bijzondere reden is om in Emmen,
een van de plekken waar aardgas gewonnen wordt, iets
anders te doen dan op andere plekken. Ik zal kijken hoe dit
zit, hoe dit zich verhoudt en of er redenen zijn om daar te
doen wat mevrouw Van Tongeren vraagt. Dat antwoord
houdt zij dus nog even tegoed.
Wat de A-, B- en C-schades betreft: dat is allemaal niet zo
ingewikkeld. Als er een schademelding is, moet je die
afdoen. Soms kun je vaststellen dat die schade veroorzaakt
is door de aardgaswinning die in de omgeving plaatsvindt,
maar soms kun je ook vaststellen dat dit niet het geval is.
In het laatste geval kun je het C-schade noemen, maar dat
is allemaal niet zo relevant. Het enige wat relevant is, is of
de schade veroorzaakt is door aardgaswinning. Als dat het
geval is, is in alle gevallen een vergoeding noodzakelijk.
Dan is het helemaal niet zo belangrijk welke uitspraken wel
of niet zijn gedaan. Als de schade wordt veroorzaakt door
aardgaswinning, hoort die schade vergoed te worden. Dat
geldt voor het hele land, dus ook voor de omgeving van
Emmen. Iedere keer als er een melding komt, wordt ernaar
gekeken. Mocht er onenigheid zijn over de uitkomst, dan
kunnen er een aantal stappen gezet worden om toch tot
een goede uitkomst te komen.
Voorzitter, dit is mijn reactie op de punten die mevrouw
Van Tongeren naar voren heeft gebracht.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik ben blij met de twee toezeggingen van de minister. Wat
het andere punt betreft: de Hoge Raad zegt dat er een causaal verband verondersteld wordt als er een risicovolle
activiteit plaatsvindt. Dat betekent dus dat je niet eerst moet
aantonen dat de schade aan een muur per se een causaal
verband heeft met de gaswinning. Het is andersom. Daarom
stel ik nogmaals de vraag of we het arrest van de Hoge
Raad volgen. Of komt de NAM, net als in Groningen, met
een zelf in elkaar gezet boekwerk met foto's van wat zij
terechte schade vindt en wordt dat gevolgd?
Minister Kamp:
Voor het aardgaswinningsgebied Groningen is een vorm
van omkering van bewijslast geregeld. Dit geldt niet voor
het hele land. Voor de rest van het land geldt: als er sprake
is van schade die gerelateerd is aan aardgaswinning, wordt
die schade door degene die het aardgas gewonnen heeft,
vergoed. Dat is in de regel de NAM, maar er zijn ook andere
bedrijven. Ik denk dat dit een heldere systematiek is, die
recht doet aan de belangen van de mensen.

ziet, kun je dan alsnog een onafhankelijke second opinion
laten uitvoeren voordat je naar de rechter gaat?
Minister Kamp:
Ik denk dat er in het geval van Emmen een deugdelijke opzet
is gemaakt. Die opzet houdt het volgende in. Bij elke schademelding wordt er iemand van een onafhankelijk bureau
naartoe gestuurd. Deze deskundige bekijkt de schade en
geeft er een advies over. Als die schade veroorzaakt is door
aardgaswinning, wordt die schade vergoed. Is men van
mening dat dit niet het geval is en wordt de schade dus niet
vergoed, dan kan de betrokkene de Technische commissie
bodembeweging inschakelen. Deze heeft deskundigen in
huis die het dan bekijken en met een advies komen. Als je
het daar dan ook niet mee eens bent, is er nog een derde
stap mogelijk, namelijk dat je naar de rechter gaat. Ik denk
dat dit voor de situatie in Emmen, net als voor de situatie
in andere delen van het land buiten Groningen, een adequate werkwijze is.
De heer Smaling (SP):
Ik krijg de indruk dat Witteveen+Bos amper de discussie
heeft gevolgd die we over Groningen hebben gehad. Hierbij
doet zich namelijk ook weer de situatie voor dat het epicentrum wordt gekoppeld aan afstand, waardoor er sprake is
van gebrek aan bewijsvoering dat schade te maken heeft
met de beving. Dat heb je hier ook. Het lijkt mij dat we dat
niet moeten herhalen. Het is een gerenommeerd bedrijf.
Dat begrijp ik; Arcadis is dat ook. Het lijkt er echter een
beetje op dat deze bedrijven in het geval van de NAM toch
in de rechterbroekzak en in de linkerbroekzak verdwijnen.
Ik vraag de minister het volgende. We hebben de Mijnbouwwet verbouwd. Bijna Kamerbreed is er een amendement
aangenomen inzake een onafhankelijk wetenschappelijk
programma met internationale deskundigen …
De voorzitter:
Ja?
De heer Smaling (SP):
Gisteren in EenVandaag hebben zij zich uitgesproken.
Kunnen zij, zodra deze wet door de Eerste Kamer is aangenomen, worden aangezocht om naar dit rapport te kijken
en er uiteindelijk een hopelijk deskundiger oordeel over te
vellen?

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Collega Van Tongeren heeft heel terechte vragen gesteld.
Het CDA heeft al langer gevraagd om één loket waar je als
inwoner in de rest van Nederland, dus buiten Groningen,
terechtkunt als je last hebt van mijnbouwactiviteiten en
schade hebt daardoor. De minister heeft toegezegd, ook
aan het CDA, om met dat ene loket te komen. Hoever staat
het met dat loket? Krijgen mensen ook recht op een second
opinion, zoals in Groningen het geval is? Stel dat je het niet
eens bent met de uitspraak van de Tcbb en het heel anders

Minister Kamp:
Ik denk dat we met de Technische commissie bodembeweging juist een aantal deskundigen en experts bij elkaar
hebben gehaald die zich op dit soort zaken concentreren
en zich daarin specialiseren. Als er onenigheid is, kunnen
zij met een onafhankelijke second opinion komen. Ik denk
dat we dat uitstekend hebben geregeld en dat het niet nodig
is om daar nu weer iets anders voor te organiseren. Als we
het goed hebben georganiseerd, kunnen we ons ook daaraan vasthouden. Witteveen+Bos is een gerenommeerd
bureau, zoals ook Arcadis dat is. Dat wil niet zeggen dat we
alles wat van hen komt, zonder meer als feit accepteren.
Daarom is er in het geval van Arcadis in Groningen ook een
second opinion gevraagd van Deltares. Nu, in dit geval,
vind ik het verstandig om de Technische commissie

Tweede Kamer

22 november 2016
TK 25

Vragenuur: Vragen Van Tongeren

25-5-2

bodembeweging te laten kijken naar datgene wat Witteveen+Bos aan de NAM heeft opgeleverd. Al die rapporten
zijn interessant, maar het gaat erom dat ik vind dat de
schade moet worden vergoed, iedere keer als iemand
schade lijdt van aardgaswinning. Ik zie erop toe dat het hele
systeem erop is gericht om recht te doen aan al die schadegevallen. Als de schade wordt veroorzaakt door de aardgaswinning, moet er snel een schadevergoeding volgen.
De voorzitter:
Er is een vraag blijven liggen van mevrouw Mulder. U mag
de vraag heel kort herhalen, mevrouw Mulder, maar u mag
geen nieuwe vraag stellen.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Hartelijk dank, voorzitter. Het ging over dat ene loket waar
inwoners terechtkunnen die buiten Groningen wonen, maar
wel te kampen hebben met mijnbouwschade. Hoe staat het
daarmee?
Minister Kamp:
Daarop heb ik twee antwoorden. Als je schade hebt als
gevolg van aardgaswinning, of dat nu aardgaswinning door
Vermillion is, aardgaswinning door Tulip Oil of aardgaswinning door de NAM, moet je terecht bij degene die dat
aardgas heeft gewonnen en de schade dus mogelijk heeft
veroorzaakt. Voor twijfelgevallen of voor gevallen waarin
men zich heel snel tot iets wil wenden, hebben we een loket
voor mijnbouwschade in oprichting. Dat loket zal per 1
januari a.s. operationeel zijn bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
De voorzitter:
Dank u wel. Hiermee zijn we aan het einde gekomen van
het mondelinge vragenuur.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Tongeren

22 november 2016
TK 25

25-5-3