Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2424
Vragen van de leden Van Laar (PvdA), Jasper van Dijk (SP), Van Veldhoven
(D66), Voordewind (ChristenUnie), Grashoff (GroenLinks), Dijkgraaf (SGP)
en Thieme (PvdD) aan de Ministers voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking en van Buitenlandse Zaken over het gebrek aan
bescherming van Syrische kinderen (ingezonden 17 maart 2016).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Buitenlandse
Zaken (ontvangen 28 april 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met de petitie en de gezamenlijke brief van UNICEF, Save the
Children, War Child en World Vision die de Tweede Kamer op 15 maart j.l. in
ontvangst heeft genomen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de rapporten van UNICEF2, Save the Children3 en World
Vision?4 Onderschrijft u de conclusies van deze rapporten?
Antwoord 2
De situatie in Syrië en de regio is, zoals de rapporten concluderen, schrijnend. Er wordt internationaal dan ook hard gewerkt aan een politieke
oplossing voor het conflict. Dit is tenslotte de enige manier om duurzaam een
einde te maken aan de hoge noden. De humanitaire en economische schade
in Syrië is enorm en groeit met de dag. Kinderen zijn zeer kwetsbaar en
worden zowel direct als indirect hard getroffen door het conflict. Voor het
kabinet is het daarom van groot belang dat er specifieke aandacht is voor de
situatie van kinderen.
1

http://www.unicef.nl/media/4596001/aandacht-voor-kinderen-in-syrieconflict.pdf
UNICEF, «No Place for Children», maart 2016 http://www.unicef.nl/media/4593101/syria5yreport-12-march.pdf
3
Save the Children, «Childhood under siege», maart 2016 http://www.savethechildren.org.uk/
resources/online-library/childhood-under-siege
4
World Vision, «The Cost Of Conflict for Children», maart 2016 http://www.worldvision.nl/media/
622166/The%20Cost%20of%20Conflict%20for%20Children%20report.pdf
2

ah-tk-20152016-2424
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Het kabinet onderschrijft de oproep dat donoren moeten voldoen aan
toezeggingen en financiële bijdragen die gemaakt zijn tijdens de London
Syria Pledging Conference. De middelen zijn hard nodig om de eerste
levensbehoeften van kinderen te adresseren, maar ook om te investeren in
onderwijs zodat Syrische kinderen weer zicht krijgen op een toekomst.
Nederland zet zich in internationaal verband in om ervoor te zorgen dat de
toezeggingen ook worden nagekomen.
Vraag 3
Op welke manieren draagt Nederland bij aan het verbeteren van het lot van
Syrische kinderen? Welke mogelijkheden ziet u, tevens in uw rol als
EU-voorzitter, zo mogelijk in gezamenlijkheid met andere landen, om de
situatie van Syrische kinderen verder te verbeteren?
Antwoord 3
Nederland wil helpen voorkomen dat Syrische kinderen een verloren
generatie worden. Nederland draagt daarom bij aan toegang tot onderwijs
voor tienduizenden kinderen in Libanon, Jordanië en andere buurlanden.
Meest recent heeft Nederland 10 miljoen euro beschikbaar gesteld aan het No
Lost Generation Initiative van UNICEF. Dit initiatief levert kwalitatief goed
onderwijs, biedt bescherming aan kinderen en zet in op lokale betrokkenheid
van jongeren in Syrië en de buurlanden. In 2015 hebben zo 3.2 miljoen
kinderen in Syrië en 700.000 Syrische vluchtelingen in de buurlanden toegang
tot onderwijs gekregen.
Voor het hoger onderwijs is in samenwerking met de universiteit van
Gaziantep in Turkije in 2014 een beurzenprogramma voor Syrische studenten
opgezet door de Nederlandse organisatie Spark. Het programma heeft in
2015 ruim 1500 Syrische studenten in staat gesteld een academische studie te
beginnen en wordt ook in 2016 doorgezet.
Nederland steunt ook UNICEF, War Child, Right to Play en de KNVB, die in
Libanon samenwerken aan verbetering van de relaties tussen vluchtelingen
en gastgemeenschappen en aan de aanpak van psychosociale problemen.
Psychosociale hulp is eveneens een belangrijk onderdeel van de humanitaire
respons in de Syrië regio van de Dutch Relief Alliance (DRA). In 2015 heeft
UNICEF een bijdrage van 2 miljoen euro voor onderwijs aan Syrische
kinderen in Turkije van Nederland ontvangen. Hiermee draagt Nederland bij
aan capaciteitsopbouw en versterking van onderwijsfaciliteiten, het bijscholen
en trainen van (vrijwillige) leerkrachten, en de aankoop van onderwijsmaterialen.
Vraag 4
Deelt u de mening van de ondertekenaars van de petitie dat kinderen zonder
onderwijs groot risico lopen te moeten werken, te worden uitgehuwelijkt of te
worden gerekruteerd door gewapende groepen? Wat doet Nederland binnen
het noodhulpbeleid om de bescherming van ontheemde kinderen en kinderen
in oorlogsgebieden te verbeteren? Op welke manier worden kinderen
beschermd tegen kinderarbeid, kindhuwelijken en andere vormen van
uitbuiting? In hoeverre zijn deze interventies effectief?
Antwoord 4
Onderwijs is essentieel voor kinderen. Onderwijs is evenzeer van belang om
psychosociale problemen en radicalisering bij kinderen tegen te gaan. Het
maakt kinderen weerbaarder, waardoor ze minder risico lopen op uithuwelijking en kinderarbeid. Het is dus van belang dat kinderen zich in een
beschermde omgeving kunnen ontwikkelen. Nederland steunt hiertoe de
zogenaamde Makani centres in Jordanië. Dit zijn centra waar kinderen met
hun moeders naartoe komen om in een kindvriendelijke omgeving te spelen
en les te krijgen. Dit is een succesvolle methode die breder in Jordanië wordt
toegepast.
Het kabinet draagt in 2016 ruim 45 miljoen euro bij aan de strategische
humanitaire responsplannen in de Syrië regio. In deze plannen wordt
uitvoerig aandacht gegeven aan het beschermen van kinderen en het creëren
van een beschermde omgeving op scholen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 5
Staat het belang van psychosociale hulp en onderwijs voor kinderen op het
netvlies van de EU en maakt het onderdeel uit van haar inzet met betrekking
tot onder andere regionale opvang van vluchtelingen? Zo nee, op welke
manier kunt u eraan bijdragen dat dit wel gebeurt? Leidt uw inzet op het
gebied van psychosociale zorg richting de World Humanitarian Summit al tot
resultaten? Bent u ook bereid en zo ja, op welke manier, om na afloop van de
World Humanitarian Summit de aandacht voor psychosociale hulp en
onderwijs te waarborgen?
Antwoord 5
De Europese Commissie (EC) heeft in de EU strategie voor Syrië en Irak als
doel het beschermen van vluchtelingen, het verhogen van hun zelfredzaamheid en het adresseren van hun meest dringende noden, waaronder
psychosociale zorg en onderwijs. De EC geeft daartoe steun aan organisaties
waaronder de UNHCR, de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), de
Rode Kruis beweging en NGO’s. Een aantal van deze organisaties, zoals
bijvoorbeeld Save the Children, War Child, Terre des Hommes en Plan,
richten zich specifiek op bescherming van kinderen in noodsituaties.
Psychosociale zorg is nog vaak een onderbelicht terrein in de humanitaire
hulpverlening. In 2007 zijn er richtlijnen voor «mental health and psychosocial
support in emergency settings» (MHPSS) opgesteld. Het kabinet is van
mening dat deze richtlijnen nog niet voldoende bekend zijn bij beleidsmakers
en uitvoerders. Daarnaast roept Nederland als EU-voorzitter in aanloop naar
de WHS lidstaten ook op om bij noodhulp rekening te houden met de
specifieke noden van kinderen op het gebied van psychosociale hulp en
aandacht te besteden aan toegang tot onderwijs. Voor de uitvoering van
beleid maakt het kabinet graag gebruik van de in Nederland aanwezige
kennis en deskundigheid op dit gebeid.
Vraag 6
In hoeverre is de bescherming van scholen op Syrisch grondgebied onderwerp van gesprek bij de vredesonderhandelingen in Geneve? Welke
mogelijkheden ziet u, tevens in uw rol als EU-voorzitter en naar aanleiding
van de onderzoekconclusie dat in 2015 veertig Syrische scholen zijn
aangevallen en in Syrië meer dan 6.000 scholen zijn vernietigd, beschadigd of
worden gebruikt voor militaire doeleinden, om scholen en het recht op
onderwijs te waarborgen? Kunt u inzichtelijk maken hoe u de Richtlijnen voor
veilige scholen omzet in uw eigen beleid?
Antwoord 6
De vredesbesprekingen in Geneve verlopen moeizaam. Er is geen sprake van
daadwerkelijke onderhandelingen, maar slechts van afzonderlijke gesprekken
tussen VN-gezant De Mistura en de delegaties van het regime en de
oppositie. Tijdens de eerste twee gespreksrondes is vooral gezocht naar
uitganspunten voor een politieke oplossing waar overeenstemming over
bestaat. De bescherming van scholen was derhalve niet specifiek geagendeerd. De staking-van-vijandelijkheden die sinds 27 februari van kracht is
heeft geleid tot een vermindering van het aantal doden en gewonden binnen
Syrië.
Miljoenen kinderen in Syrië en de regio hebben geen toegang tot formeel
onderwijs. In Syrië zijn de afgelopen jaren meer dan 5000 scholen gesloten.
De schoolgebouwen zijn verwoest, gebruikt voor opvang voor ontheemden of
worden door de strijdende partijen gebruikt als militaire basis. Onderwijs is
van essentieel belang en het kabinet zet zich daarom voortdurend in om
veiligheid op en rondom scholen internationaal aan te kaarten. In 2015 heeft
Nederland daarom «Guidelines for Protection of Schools and Universities
from Military Use in Armed Conflict» ondertekend. Dit zijn vrijwillige
richtlijnen die een aanvulling zijn op International Humanitarian Law. Het
navolgen van International Humanitarian Law is voor Nederland van groot
belang en dit wordt ook uitgedragen op internationale fora en in gesprek met
de VN en het Rode Kruis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 7
Hoe wordt erop toegezien dat het geld dat Turkije, Libanon en Jordanië
ontvangen ten behoeve van de opvang van vluchtelingen niet voorbijgaat aan
kinderen, in het bijzonder kwetsbare, alleenstaande, kinderen? Kunt u
aangeven welk gedeelte van de hulpgelden aan Turkije, Libanon en Jordanië
wordt geïnvesteerd in psychosociale hulp en onderwijs voor kinderen?
Antwoord 7
Een groot deel van de Nederlandse humanitaire bijdragen worden ongeoormerkt gedaan om hulporganisaties zoveel mogelijk in staat te stellen hulp te
leveren aan de meest kwetsbaren en in de gebieden waar de noden het
hoogst zijn. Dit wordt bepaald op basis van kwetsbaarheidsanalyses van
hulporganisaties, zoals het vulnerability framework van UNHCR. Hierin staat
dat kinderen altijd tot de meest kwetsbaren behoren en dus prioriteit krijgen
bij de hulpverlening.
In 2015 heeft Nederland ongeveer 34 miljoen euro bijgedragen aan humanitaire hulp in Libanon. Van deze bijdrage ging ongeveer 7 miljoen euro
specifiek naar projecten op het terrein van onderwijs en psychosociale zorg.
In Jordanië heeft Nederland in 2015 ongeveer 29 miljoen euro bijgedragen
aan humanitaire hulp. Hiervan is 4 miljoen euro specifiek naar onderwijs en
psychosociale zorg gegaan. In Turkije is vorig jaar 2 miljoen euro besteed. Dit
is een bijdrage aan UNICEF voor onderwijs aan Syrische kinderen in Turkije.
In 2015 besteedde Nederland 5% van het totale humanitaire budget aan
onderwijs in crisissituaties. Nederland roept andere donoren op ook
voldoende aandacht te geven aan onderwijs in crisissituaties. De EU
ondersteunt deze oproep en zet 4% van haar humanitaire budget in voor
aandacht voor onderwijs in noodsituaties.
Vraag 8
Bent u zich ervan bewust dat 2,8 miljoen kinderen in Syrië en de regio geen
toegang hebben tot onderwijs? Bent u bereid om te kijken naar innovatieve
manieren voor het verlenen van onderwijs? Zo ja, welke?
Antwoord 8
Innovatie binnen noodhulp is voor het kabinet een prioriteit, zo ook op het
gebied van onderwijs. UNICEF coördineert dit. Het «no lost generation»
initiatief is onder meer gericht op herstel van vernielde scholen en het
drukken en distribueren van schoolboeken. Voor kinderen in de moeilijk
bereikbare gebieden heeft UNICEF een innovatief «self learning» programma
ontwikkeld om 500.000 kinderen toegang tot onderwijs te bieden. Het
onderwijsmateriaal is zo geschreven dat kinderen zelfstandig of met minimale
begeleiding toch kunnen blijven leren. Ook voert UNICEF een versneld
leerprogamma uit voor kinderen die een langere tijd geen onderwijs hebben
kunnen volgen en wordt er waar mogelijk gewerkt met «e-learning». In
gebieden waar kinderen geen toegang hebben tot formeel onderwijs,
probeert UNICEF informele programma’s aan te bieden.
In 2015 ging 50% van de Syrische vluchtelingenkinderen in de buurlanden
naar school. Het overgrote deel van de Syrische vluchtelingen wordt
opgevangen in gastgemeenschappen en zij maken gebruik van de lokaal
aanwezige onderwijsfaciliteiten. Dit leidt tot overvolle klaslokalen, gebrek aan
materialen en uitgeleefde schoolgebouwen. In samenwerking met de Turkse,
Libanese en Jordaanse overheid werkt UNICEF met steun van Nederland aan
het opknappen en ondersteunen van de onderwijsfaciliteiten en het uitbreiden van de capaciteit door het bieden van onderwijs in meerdere «shifts»
(«ploegen»). Hetzelfde klaslokaal kan zo gebruikt worden door twee of soms
zelfs drie groepen leerlingen. Ook wordt geinvesteerd in de opleiding van
extra leraren en het gebruik van het Syrisch Arabische onderwijscurriculum in
Turkije.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4