Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 689

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2016
Verzekerden dienen jaarlijks een weloverwogen keuze voor hun zorgverzekering te kunnen maken. Hierbij is een goede informatievoorziening
cruciaal. Ik heb Zorgvuldig Advies het afgelopen overstapseizoen
systematisch laten monitoren vanuit het perspectief van de verzekerde.
Bijgaand bied ik u de resultaten aan1. De monitor geeft antwoord op twee
hoofdvragen: (1) hoe werven zorgverzekeraars verzekerden? en (2) hoe is
de informatievoorziening aan verzekerden?
De hoofdboodschappen van deze brief zijn als volgt:
• Het aantal modelovereenkomsten voor de basisverzekering is
afgenomen van 71 in 2015 naar 60 in 2016. Deze polissen worden
echter niet alleen door zorgverzekeraars, maar ook door (openbare)
collectiviteiten, volmachten, tussenpersonen en vergelijkingssites aan
verzekerden aangeboden. In de perceptie van verzekerden is hierdoor
het aantal verschillende polissen groot.
• Zorgverzekeraars hebben zich grotendeels gehouden aan de gemaakte
afspraken in hun actieplan Kern-gezond. Zo hebben zij niet langer
geadverteerd met vanaf-prijzen en waren zij terughoudend met het
verstrekken van welkomstgeschenken. Ook neemt de toegankelijkheid
van aanvullende verzekeringen toe: bij slechts 2% van de aanvullende
verzekeringen is sprake van een vorm van medische selectie. Aangezien de overige aanbieders van zorgverzekeringen (collectiviteiten,
volmachten, tussenpersonen via vergelijkingssites) zich niet hebben
gecommitteerd aan het actieplan, valt hier nog winst te behalen.
• Het afgelopen overstapseizoen was het op het moment dat verzekerden een polis afsloten het beeld niet volledig bij welke ziekenhuizen zij
in 2016 terecht zouden kunnen. Zorgverzekeraars hebben dit als
verbeterpunt benoemd voor het aankomende overstapseizoen. Ik ben
met ziekenhuizen, zorgverzekeraars en de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) in gesprek om tot afspraken te komen opdat de contractering in
1

kst-29689-689
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 689

1

•

2016 spoediger verloopt en te voorkomen dat verzekerden niet goed
weten waar ze aan toe zijn. Verzekerden moeten immers een goedgeïnformeerde keuze kunnen maken om al dan niet over te stappen. Ik zal
uw Kamer naar verwachting vóór april over dit traject informeren.
Zorgverzekeraars hebben aangegeven dat zij de lijn van Kern-gezond
ook voor het volgende overstapseizoen zullen voortzetten en dat zij
met de andere aanbieders van zorgverzekeringen in overleg gaan om
de informatievoorziening verder te verbeteren. Voorts doen het
Ministerie van VWS en de NZa momenteel onderzoek naar collectiviteiten. Ik verwacht u daar dit voorjaar over te kunnen informeren.

De belangrijkste bevindingen uit de monitor
Het aanbod van polissen
Het aantal modelovereenkomsten (oftewel: polissen) is afgenomen van 71
in 2015 naar 60 in 2016. Deze polissen worden echter niet alleen door
zorgverzekeraars, maar ook door (openbare) collectiviteiten, volmachten,
tussenpersonen en vergelijkingssites aan verzekerden aangeboden.
Omdat dezelfde polissen door verschillende aanbieders van zorgverzekeringen worden aangeboden, is het aantal keuzes op de zorgverzekeringsmarkt in de beleving van verzekerden groot.
Acceptatie voor de aanvullende verzekering
De monitor wijst uit dat het percentage (medisch) aanvullende verzekeringen dat alleen toegankelijk is ná medische selectie is gedaald van 42 in
2012 naar 2 in 2016. Deze medische selectie geldt uitsluitend voor de
meest uitgebreide aanvullende verzekeringen. Daarnaast geldt in 2016 bij
29% van de aanvullende tandartsverzekeringen medische selectie. Alle
zorgverzekeraars bieden ten minste één tandartsverzekering aan die
zonder medische selectie of wachttijd toegankelijk is.
Informatievoorziening aan verzekerden
Uit het rapport komen de volgende positieve resultaten naar voren
aangaande de informatievoorziening door zorgverzekeraar aan
verzekerden:
1. Bij verreweg de meeste zorgverzekeraars is de informatie over de
polis en bijbehorende polisvoorwaarden snel te vinden op de
website;
2. Zorgverzekeraars proberen de polisvoorwaarden vaker op een
begrijpelijk taalniveau voor verzekerden te formuleren;
3. Verzekerden hoeven geen persoonskenmerken (zoals hun leeftijd) in
te vullen voordat de premie zichtbaar is;
4. Zorgverzekeraars bieden tools aan die verzekerden kunnen gebruiken
om na te gaan welke zorgaanbieders gecontracteerd zijn;
5. Zorgverzekeraars wijzen verzekerden via diverse kanalen op de
mogelijke financiële consequenties van selectieve zorginkoop.
Zorgverzekeraars formuleren de polisvoorwaarden op een relatief hoog
taalniveau. Verschillende zorgverzekeraars ondernemen daarom acties om
hun polisvoorwaarden begrijpelijker te presenteren. Door het taalniveau
zodanig te formuleren dat het voor een breder publiek toegankelijk is,
worden verzekerden in staat gesteld om een afgewogen keuze te maken.
Een opvallend punt tijdens dit overstapseizoen was de onrust die heerste
over de contractering van zorgaanbieders. Zorgverzekeraars hadden in
hun actieplan opgenomen dat zij op hun website per polis duidelijk maken
welke zorg voor iedere polis is gecontracteerd. Het rapport van Zorgvuldig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 689

2

Advies beschrijft echter dat pas lopende het overstapseizoen duidelijk was
welke ziekenhuizen gecontracteerd waren. De meeste zorgverzekeraars
hadden echter al wel
aangegeven dat verzekerden (zonder eventuele meerkosten) bij alle
ziekenhuizen terecht zouden kunnen in 2016. Uiteindelijk is dit relevant. De
verzekerde moet kunnen zien waar hij recht op heeft met welke polis. Of
daaronder contracten liggen is voor hen niet relevant.
Werving door zorgverzekeraars
Zorgverzekeraars blijken zich bij hun media-uitingen nauwelijks te
focussen op specifieke doelgroepen. Ook heeft het merendeel van de
zorgverzekeraars zich terughoudend opgesteld met hun marketingactiviteiten. Slechts één zorgverzekeraar heeft acties gehanteerd die uitsluitend
gericht waren op nieuwe verzekerden, hetgeen niet in lijn is met het
actieplan. De overige zorgverzekeraars hadden of geen specifieke acties,
of acties die zowel voor nieuwe als bestaande klanten golden.
De werving door de andere aanbieders van verzekeringen wijkt af van die
van zorgverzekeraars. Zo bleken collectiviteiten en vergelijkingssites vaak
wel acties te hanteren voor uitsluitend nieuwe verzekerden die via hen
een polis afsluiten. Verder adverteerden een collectiviteit en een volmacht
tijdelijk wel met een «vanaf-prijs».
Volmachten
Tijdens het Algemeen Overleg «»Kwaliteit Loont»» van 10 december jl.
(Kamerstuk 31 765, nr. 192) heb ik uw Kamer toegezegd onderzoek te doen
naar volmachten. In het bijgevoegde rapport vindt u de resultaten van dit
onderzoek. Op de zorgverzekeringsmarkt zijn 4 volmachten actief. Zij
bieden als volmacht en als tussenpersoon polissen aan. De basispremie
en voorwaarden van een specifieke polis verschillen niet tussen een
volmacht en een zorgverzekeraar. De naam van de polis wisselt, maar
verzekerden worden via de website en de polisvoorwaarden gewezen op
de achterliggende risicodrager van de volmacht.
Vervolgstappen
Al met al ben ik van mening dat er dit jaar door zorgverzekeraars een stap
in de goede richting is gezet. Een meer ingetogen houding bij het werven
van verzekerden past bij de maatschappelijke rol die zorgverzekeraars
vervullen. Het feit dat zorgverzekeraars met elkaar afspraken maken over
gewenste activiteiten en transparantie richting verzekerden is een goede
ontwikkeling, die wat mij betreft wenselijk is voor alle partijen die
zorgverzekeringen aanbieden. Het rapport laat tevens zien dat zorgverzekeraars niet de enige spelers zijn die bepalend zijn voor de beeldvorming
tijdens het overstapseizoen. Ook collectiviteiten, volmachten, tussenpersonen en vergelijkingssites vervullen een rol op de zorgverzekeringsmarkt. Ik ben tevreden over het afgenomen aantal polissen, maar ik
constateer ook dat het aanbod van deze aanbieders een rol speelt bij de
beeldvorming omtrent de veelheid van polissen. Ik laat momenteel
onderzoek doen om meer inzicht te krijgen in de feiten rondom collectiviteiten: hoeveel collectiviteiten maken bijvoorbeeld specifieke (zorginhoudelijke) afspraken en wat is het verband tussen de omvang van het
collectief en de hoogte van de korting.
De resultaten ten aanzien van het selectiebeleid voor de aanvullende
verzekering vind ik opmerkelijk. Veel mensen stappen niet over naar een
andere zorgverzekeraar, omdat zij bang zijn niet geaccepteerd te worden
voor de aanvullende verzekering. In werkelijkheid geldt een selectief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 689

3

acceptatiebeleid slechts voor 2 procent van de medische aanvullende
verzekeringen en 29 procent van de tandartsverzekeringen. Ik zal in
gesprek gaan met patiënten- en consumentenorganisaties over de meest
geschikte wijze om verzekerden te attenderen op de toegankelijkheid van
aanvullende verzekeringen.
De informatie op basis waarvan verzekerden hun keuze maken voor een
zorgverzekering moet begrijpelijk, tijdig en eenvoudig vindbaar zijn. Het is
een goede ontwikkeling dat zorgverzekeraars inzetten op een verbetering
van de vindbaarheid en leesbaarheid van de polissen. Ik roep de zorgverzekeraars op dit voort te zetten. Daarnaast ben ik verheugd over de
ontwikkeling van het polisprofiel. Het is positief dat zowel de NPCF,
Consumentenbond als de zorgverzekeraars zich hiervoor willen inzetten.
Dit jaar zorgde de onduidelijkheid over de gecontracteerde zorgaanbieders ten tijde van het overstapseizoen voor onrust en onzekerheid bij
verzekerden. De onzekerheid als gevolg van de onderhandelingen tussen
met name ziekenhuizen en zorgverzekeraars mag niet worden
afgewenteld op verzekerden. Daarom ben ik met ziekenhuizen, zorgverzekeraars en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in gesprek om enerzijds
de oorzaken van de late contractering te achterhalen en om anderzijds tot
afspraken te komen opdat de contractering in 2016 spoediger verloopt en
te voorkomen dat verzekerden niet goed weten waar ze aan toe zijn.
Verzekerden moeten immers een goedgeïnformeerde keuze kunnen
maken om al dan niet over te stappen. De Kamer zal vóór april aanstaande
over de uitkomsten van het traject geïnformeerd worden.
Samenvattend kom ik tot de conclusie dat zorgverzekeraars goede
stappen in de juiste richting hebben gezet. Zorgverzekeraars hebben
aangegeven dat zij de lijn van Kern-gezond ook voor het volgende
overstapseizoen zullen voortzetten. Zij hebben aangegeven, omdat zij niet
de enige aanbieders van zorgverzekeringen zijn, dat zij met de andere
aanbieders van zorgverzekeringen in overleg gaan om de informatievoorziening voor verzekerden te verbeteren. Ik vind dit goede stappen en zal
de ontwikkelingen met veel belangstelling volgen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 689, nr. 689

4