Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 801

Vierde Nationaal Milieubeleidsplan

Nr. 77

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2011
Met deze brief informeer ik u, zoals toegezegd1, over de voortgang van de
aanpak van prioritaire stoffen. Prioritaire stoffen worden door de overheid
met voorrang aangepakt omdat zij zeer gevaarlijk zijn. Een zo laag
mogelijke concentratie van deze stoffen in de leefomgeving draagt
immers bij aan een betere gezondheid en een schoner milieu in
Nederland.
De overheid hanteert het begrip prioritaire stoffen voor:
*

*

*

Stoffen die zeer gevaarlijk zijn voor de mens, bijvoorbeeld kankerverwekkende stoffen. In Nederland overlijden elk jaar alleen al circa 1 000
mensen aan kanker als gevolg van blootstelling aan stoffen2.
Stoffen die zeer gevaarlijk zijn voor planten en dieren, bijvoorbeeld
stoffen die in het milieu en in de voedselketen opbouwen (bioaccumuleren) en bijna niet afbreken (persistent). Daardoor blijven deze
stoffen, die vaak ook nog giftig zijn, lang in het milieu (bijv. dioxine).
Stoffen die op een andere manier zeer gevaarlijk zijn, zoals hormoonverstorende stoffen. Dergelijke stoffen worden er onder meer van
verdacht een verminderde vruchtbaarheid te veroorzaken.

Het streven is om prioritaire stoffen uit de leefomgeving te weren of
tenminste beneden een verwaarloosbaar risiconiveau te brengen (of te
houden). Dit streven is al voor een beperkt aantal prioritaire stoffen in het
verleden in gang gezet. In de begroting is met behulp van een tweetal
indicatoren het succes van dit streven geïllustreerd aan de hand van
prioritaire stoffen die tot nu toe zijn geïdentificeerd.

Begroting 2010–2011
http://www.rijksbegroting.nl/2011/
voorbereiding/begroting,kst148581_11.html
2
Dit is alleen werkgerelateerde schatting (zie
onderzoek in opdracht FNV 2010).

Met de komst van de Europese verordening REACH komt ook meer
informatie over zogeheten zeer ernstige zorgstoffen beschikbaar. REACH
bepaalt dat de producenten en importeurs verantwoordelijk zijn voor de
veiligheid van stoffen die zij op de markt brengen. Producenten en
importeurs moeten «hun» stoffen registreren en ervoor zorgen dat door

kst-27801-77
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 801, nr. 77

1

1

het leveren van voldoende informatie over de gevaren en risico’s van deze
chemische stoffen ook anderen veilig met deze stoffen om kunnen gaan.
Op 1 december 2010 was de eerste registratie »deadline». Er zijn
(gevaars)gegevens van circa 4300 stoffen geregistreerd, waaronder circa
400 zeer ernstige zorgstoffen. In 2013 en 2018 volgen twee andere
registratiemomenten waarbij telkens informatie over duizenden andere
stoffen wordt verwacht.
Prioritaire stoffen in Nederland
De nieuwe informatie uit REACH werkt door in het beleid ten aanzien van
prioritaire stoffen. Nederland hanteert, ter bepaling van stoffen die voor
de Nederlandse leefomgeving prioritair zijn vanwege de bescherming van
mens en milieu, een systematiek die gebruik maakt van definities uit
REACH (artikel 57) en andere EU-regelgeving (Verordening (EG) nr.
850/2004 betreffende persistente organische verontreinigende stoffen
ofwel de POP verordening en Kaderrichtlijn water;richtlijn 2000/60/EC). De
systematiek is beschreven en uitgewerkt in het RIVM rapport
(http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/601357004.pdf). Een korte
samenvatting is weergegeven de bijlage bij deze brief.1
Hetbeleid ten aanzien van prioritaire stoffen maakt gebruik van bestaande
regelgeving in Europa en in Nederland. Een deel van de prioritaire stoffen
wordt de komende jaren Europees uitgefaseerd. Daarnaast zorgt
EU-regelgeving ervoor dat vanaf 2015 prioritaire stoffen in principe niet
meer toegelaten zijn als bestrijdingsmiddel in de EU. In Nederland wordt
de uitstoot van prioritaire stoffen naar bodem, water en lucht of diffuse
verontreinigingen geminimaliseerd via algemene regels (activiteitenbesluit) en milieuvergunningen. In de bijlage wordt een nadere toelichting
op de maatregelen gegeven.
Bedrijven en decentrale overheden zullen emissiebeperkingen en
vergunningen in lijn moeten brengen met het door EU-beleid aangepaste
beleid ten aanzien van prioritaire stoffen. Om hen te ondersteunen in de
uitvoering is het voornemen om, samen met hen, een circulaire prioritaire
stoffenbeleid te ontwikkelen.
Doelstelling aanpak nieuwe prioritaire stoffen
Het beleid ten aanzien van de huidige prioritaire stoffen is de afgelopen
jaren succesvol geweest. Nog niet alle prioritaire stoffen zijn zodanig
beheerst dat de risico’s verwaarloosbaar zijn. Een voorbeeld hiervan is het
verbod op PCB’s. Dankzij dit verbod is de concentratie PCB’s in paling
vanaf 1977 in de Maas en in de Rijn langzaam aan het afnemen. Desondanks wordt zelfs nu nog de grenswaarde voor doxine-achtige PCB in
paling overschreden2. Het beleid ten aanzien van de prioritaire stoffen is
dus ook een kwestie van «lange adem».
Ook voor de nieuwe prioritaire stoffen die voortvloeien uit de EU
verordening REACH geldt dat de gezondheid en het milieu gebaat zijn bij
het, zo snel als mogelijk is, bereiken van een verwaarloosbaar risiconiveau
voor elke stof. Uiteindelijk moet dat voor bijvoorbeeld kankerverwekkende
stoffen leiden tot minder dan 30 kankergevallen per jaar veroorzaakt door
chemische stoffen in het milieu.
Monitoring voortgang
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
De Boer et al, Environmental Pollution 158
(2010) 1228–1236.

Om de voortgang van het beleid ten aanzien van prioritaire stoffen te
bewaken is in het verleden gebruik gemaakt van milieukwaliteitsindicatoren en milieudrukindicatoren. Met de komst van REACH zullen meer
stoffen voldoen aan de criteria voor prioritaire chemische stof. Daarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 801, nr. 77

2

moeten deze indicatoren worden geactualiseerd en worden ook nieuwe
indicatoren ontwikkeld.
Hierbij zal ook de toegenomen kennis over stoffen worden meegenomen
en het succes van uitfasering. De nieuwe indicatoren zijn in 2012
operationeel.
Naast het beleid ten aanzien van de prioritaire stoffen zal Nederland zich
in EU-verband ook blijven inzetten voor de veiligheid van chemische
stoffen, in het bijzonder op onderdelen waar REACH (nog) niet of niet
voldoende in voorziet. Het gaat dan bijvoorbeeld om chemische stoffen
die via milieublootstelling mogelijk bijdragen aan obesitas en/of het
veroorzaken van allergieën of om mengseltoxiciteit, het verschijnsel dat
verschillende chemische stoffen in het milieu een zelfde werking hebben
of elkaar zelfs versterken.
Onderdeel van het beleid zal ook zijn het stimuleren van innovatie bij het
bedrijfsleven om verdere substitutie van ongewenste (gevaarlijke) stoffen
te bewerkstelligen.
Over de verdere invulling en voortgang van het beleid ten aanzien van de
prioritaire stoffen wordt u later dit jaar geïnformeerd.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 801, nr. 77

3