Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 364

Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter
implementatie van de Richtlijn 2010/65/EU van
het Europees Parlement en de Raad van
20 oktober 2010 betreffende
meldingsformaliteiten voor schepen die
aankomen in en/of vertrekken uit havens van de
lidstaten en tot intrekking van Richtlijn
2002/6/EG (PbEU 2010, L 283)

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 21 december 2012
De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het verslag van
de algemene commissie voor Immigratie en Asiel over het voorstel van
wet tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van de
Richtlijn nr. 2010/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van
20 oktober 2010 betreffende meldingsformaliteiten voor schepen die
aankomen in en/of vertrekken uit havens van de lidstaten en tot intrekking
van Richtlijn 2002/6/EG (PbEU 2010, L 283).
In het navolgende wordt ingegaan op de vragen en opmerkingen uit het
verslag.
Vragen leden VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie zouden graag willen weten hoe het met de
implementatie van dit EU-voorstel in de overige EU-lidstaten is gesteld.
Uit de gegevens op de website EUR-Lex, waarop openbare documenten
van de Europese Unie gepubliceerd worden, kan het volgende worden
opgemaakt:
Van de overige lidstaten waarop de richtlijn van toepassing is hebben
België, Denemarken, Duitsland, Ierland, Frankrijk, Letland, Litouwen,
Oostenrijk, Polen, Slowakije, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk
nationale bepalingen ter omzetting aan de Europese Commissie medegedeeld. Daarnaast blijkt uit een mededeling van 16 oktober 2012 op de
website van Agentschap NL van het Ministerie van Economische Zaken
dat Spanje de richtlijn heeft omgezet in nationale wetgeving.
Overigens zij erop gewezen dat Nederland juridisch gebonden is de
richtlijn tijdig en volledig te implementeren. Niet-naleving van deze
verplichting kan tot een inbreukprocedure van de Europese Commissie
leiden. De Europese Commissie houdt daarbij geen rekening met de
voortgang van de implementatie in de overige lidstaten. Op 18 juli 2012
heeft de Commissie een ingebrekestelling aan Nederland verstuurd (zaak
2012/0296) die ziet op het feit dat de meldingsformaliteit inzake de
grenscontrole op personen nog niet is geïmplementeerd.

kst-33364-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 364, nr. 5

1

Voorts vragen deze leden welke kosten en besparingen de rationalisering
van de administratieve procedures mee zal brengen voor Nederland en
voor andere betrokken partijen.
Op dit moment zijn de volgende (kwantitatieve) voordelen voor de
administratieve lasten voor het nautische bedrijfsleven te verwachten.
Voor wat betreft de melding waar de minister van Veiligheid en Justitie
voor verantwoordelijk is gaat het om tijdswinst voor de agent of reder
omdat dezelfde algemene informatie van de schepen niet meer in
verschillende systemen hoeft te worden ingevoerd. Ook zullen agenten of
reders in de toekomst wanneer regelgeving met betrekking tot meldingen
wordt aangepast, slechts aanpassingen voor de invoer in één systeem
hoeven aanbrengen.
Berekening
Het CBS geeft aan dat in 2007, het jaar van de nulmeting administratieve
lasten voor bedrijven, circa 43.500 zeeschepen aankwamen in Nederlandse zeehavens. Als gevolg van regelgeving die onder verschillende
departementen valt, worden meerdere meldingen per schip gedaan. De
informatie waarop de richtlijn betrekking heeft, omvat één melding waar
de minister van Veiligheid en Justitie voor verantwoordelijk is, namelijk de
zogenaamde Schengenmelding (het verzamelen van gegevens ten
behoeve van de grenscontrole op personen door de Koninklijke
Marechaussee en de Zeehavenpolitie, als bedoeld in artikel 7 van
Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad
van 15 maart 2006 betreffende de vaststelling van een communautaire
code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (hierna:
Schengengrenscode)).
Er geldt een beperkte overlap van basisgegevens met de overige
meldingen. Doordat de gegevens niet langer afzonderlijk aan de
overheidsdiensten belast met het grenstoezicht hoeven te worden
gestuurd en deze informatie kan worden meegestuurd met de overige
gegevens, althans via het maritiem single window, wordt een tijdsbesparing bereikt. De besparing in het kader van de Schengenmelding wordt
door SIRA Consulting geschat op 5,5 minuten per binnenkomend schip.
Bij een aantal binnenkomende schepen van 43.500 per jaar bedraagt de
tijdwinst derhalve 3988 uren per jaar.
Uitgaande van een uurtarief van € 45 (op basis van de handleiding voor
het meten van administratieve lasten «Meten is Weten II», niveau
hoogopgeleide kenniswerker) wordt de totale winst in geld geraamd op
€ 45 per uur * 5,5/60 uur * 43.500 schepen per jaar = € 179.438 per jaar.
Een andere vraag van deze leden is of er bij de implementatie van de
richtlijn in Nederland nog sprake is van zogenaamde «nationale koppen».
Er is geen sprake van nationale koppen.
Ten slotte informeren de leden van de VVD-fractie ernaar in welke mate de
wijze waarop de gegevensuitwisseling binnen Nederland zelf plaatsvindt,
verandert door de implementatie van de richtlijn.
De gegevensuitwisseling tussen zeeschepen die aankomen in, of
vertrekken uit Nederlandse zeehavens en de overheid, wijzigt in die zin dat
deze vanaf 1 juni 2015 alleen langs elektronische weg en via één elektronisch platform plaats zal vinden. Materieel verandert er niets aan de
verplichte afhandeling van de meldingsformaliteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 364, nr. 5

2

Vragen leden SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van het voorliggende
wetsvoorstel en hebben een aantal kritische vragen en opmerkingen.
In de eerste plaats zouden deze leden willen weten waarom ervoor is
gekozen om nu ook gegevens van bemanningsleden te vragen en in
hoeverre dit bijdraagt aan het doel van de implementatie, namelijk het
beter en sneller kunnen reageren op incidenten en verontreinigingen door
vroegtijdige detectie van risicoschepen.
Conform internationale en EU-wet- en regelgeving, waaronder de
Schengengrenscode, zijn schepen die aankomen in en/of vertrekken uit
havens van lidstaten reeds verplicht passagiers- en bemanningslijsten
over te leggen. De richtlijn brengt hierin geen wijzingen anders dan dat
die informatie vanaf 1 juni 2015 via elektronische weg en via één
elektronisch platform dient te worden aangeleverd.
Het doel van de richtlijn is het vergemakkelijken van het zeevervoer en het
verminderen van de administratieve lasten, door de reeds door rechtshandelingen van de Europese Unie en de lidstaten voorgeschreven meldingsformaliteiten zo veel mogelijk te vereenvoudigen en te harmoniseren. Dit
zijn naast de meldingen die in het kader van de maritieme veiligheid, de
maritieme beveiliging en de bescherming van het marine milieu worden
gedaan ook meldingen in het kader van het grenstoezicht. De richtlijn laat
de aard en de inhoud van de gevraagde gegevens evenwel onverlet en er
mogen geen aanvullende meldingsverplichtingen voor schepen die niet
reeds krachtens het in de lidstaten toepasselijke recht onder die verplichtingen vallen worden ingevoerd1.
Overigens kent het elektronisch melden van de Schengenmelding
meerwaarde in die zin dat doordat gegevens nu vooraf sneller
beschikbaar worden, risicoschepen vroegtijdiger kunnen worden
gedetecteerd. Dit zal ten goede komen aan een efficiënte regievoering op
de uitvoering.
Vervolgens informeren deze leden naar de gevolgen van deze wijziging
voor andere vervoerders dan schepen.
De richtlijn is van toepassing op zeeschepen die aankomen in en/of
vertrekken uit een Nederlandse zeehaven. Andere vervoerders en/of
modaliteiten ondervinden geen wijzigingen als gevolg van de richtlijn.
De leden van de SP-fractie geven aan zich zorgen te maken over het
afschaffen van de mogelijkheid om op papier melding te maken van de
aanwezige passagiers en bemanningsleden. Zij wensen daarom te
vernemen wat er gebeurt als het computersysteem vastloopt of
problemen heeft, waardoor meldingen buiten de schuld van melders om
niet tijdig kunnen worden gedaan en hoe met dit soort situaties zal
worden omgegaan.
Binnen Europees verband (artikel 36ter van Verordening 2913/92
Communautair Douane Wetboek) is bepaald dat er in gevallen waarin het
automatiseringssysteem van de overheid óf het automatiseringssysteem
van de aangever wegens bijvoorbeeld internetstoringen, kabelbreuk en
dergelijke, niet kan werken, gebruik van de noodprocedure (aanleveren op
papier) mogelijk is.
Daarnaast zal bij de bouw en implementatie van het Maritiem Single
Window worden gekeken naar welke maatregelen genomen kunnen
1

Overweging 2, Richtlijn nr. 2010/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober
2010 betreffende meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in en/of vertrekken uit
havens van de lidstaten en tot intrekking van Richtlijn 2002/6/EG (PbEU 2010, L 283), blz. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 364, nr. 5

3

worden om storingen op te vangen. Mochten zich echter onverhoopt toch
problemen voordoen en er geen aantoonbaar verwijtbare handelingen
van de melder aan ten grondslag liggen, zal de overtreding uiteraard niet
worden gesanctioneerd.
De leden van de SP-fractie vragen voorts welke relevante informatie en
welke Nederlandse autoriteiten de minister bedoelt als hij aangeeft dat
deze ook aan andere betrokken Nederlandse autoriteiten kan worden
verstrekt.
Het gaat om gegevens die worden verstrekt ten behoeve van de personencontrole aan de zeegrenzen. Dit zijn gegevens over de bemanning, de
eventuele passagiers en de eventuele verstekelingen, en, voor zover op
grond van de Schengengrenscode van toepassing, de nummers van de
visa en de verblijfsvergunningen.
Primair zijn de gegevens bestemd voor Koninklijke Marechaussee en de
ambtenaren van de Zeehavenpolitie.
De gegevens waar het wetsvoorstel op ziet, kunnen worden verwerkt ten
behoeve van de grenscontroles door de Koninklijke Marechaussee en de
ambtenaren van het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond (zijnde de
Zeehavenpolitie). 2 Op deze verwerking is de Wet politiegegevens van
toepassing.
Verstrekking van de gegevens aan andere betrokken Nederlandse
autoriteiten is alleen mogelijk voor zover de wet daartoe verplicht, voor
zover de Wet politiegegevens verstrekking toelaat of de politietaak in
bijzondere gevallen tot verstrekking noodzaakt. Hierbij kan onder andere
gedacht worden aan verstrekking aan de ambtenaren van de Immigratieen Naturalisatiedienst ten behoeve van het vaststellen van de identiteit
van personen bij de uitvoering van grenscontrole gerelateerde taken.
Verder kan gedacht worden aan verstrekking aan de autoriteiten, zoals de
douane, in bijzondere gevallen voor zover dat noodzakelijk is met het oog
op een zwaarwegend algemeen belang.
De leden van de SP-fractie informeren er verder naar hoe zal worden
voorkomen dat gegevens verkeerd terechtkomen of dat het systeem
gehackt wordt.
Voor de bescherming van de privacy, waar de leden van SP-fractie terecht
aandacht voor vragen, is allereerst van belang dat in artikel 8 van de
Richtlijn is bepaald dat de lidstaten, waar het gaat om persoonsgegevens,
erop toezien dat wordt voldaan aan Richtlijn 95/46/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (PbEG 1995,
L 281). Een eerste aspect daarvan, zo blijkt tevens uit artikel 8 van de
Richtlijn, is dat de lidstaten overeenkomstig de toepasselijke rechtshandelingen van de Unie of het nationale recht de nodige maatregelen nemen
om de vertrouwelijkheid van de overeenkomstig deze richtlijn uitgewisselde commerciële en andere vertrouwelijke gegevens te waarborgen. De
preambule, overweging 26, van de Richtlijn preciseert dit, voor zover hier
van belang, door vermelding dat de toegang tot SafeSeaNet en tot andere
elektronische systemen moet worden gereguleerd om commerciële en
vertrouwelijke gegevens te beschermen, en door vermelding dat de
lidstaten bijzondere aandacht moeten schenken aan de nodige
bescherming van commerciële gegevens en vertrouwelijke gegevens door
middel van deugdelijke systemen voor toegangscontrole.
Aan deze voorwaarden is op de volgende manieren uitvoering gegeven.
2

Per 1-1-2013 het regionale politiekorps Rotterdam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 364, nr. 5

4

Net als in andere wetgevingscomplexen waarin sprake is van een
(elektronische) uitwisseling van gegevens tussen bestuursorganen, wordt
bij deze implementatie uitgegaan van het gegeven dat het ontvangende,
bevoegde bestuursorgaan daarvoor verantwoordelijk is. In dit geval zijn
dat de minister van Defensie voor de gegevensverwerking door de
Koninklijke Marechaussee en de minister van Veiligheid en Justitie voor
de gegevensverwerking door het regionale politiekorps RotterdamRijnmond.3
Deze bestuursorganen dienen afdoende technische en organisatorische
maatregelen te nemen ten behoeve van de bescherming van de
ontvangen gegevens. Dit betekent dat de ICT-systemen afdoende
beveiligd dienen te zijn en dat alleen specifiek geautoriseerde personen
die de informatie nodig hebben voor de uitoefening van hun functie
toegang hebben tot de gegevens.
Qua verwerking van verschillende typen persoonsgegevens is van belang
dat er in het kader van de Schengenmelding al door middel van
bestaande regelgeving wordt voldaan aan artikel 8 van de Richtlijn. Op de
verwerking van persoonsgegevens door de Koninklijke Marechaussee en
de Zeehavenpolitie ten behoeve van de grenscontrole is de Wet politiegegevens van toepassing. Voor zover sprake is van verwerking van
bijzondere persoonsgegevens, is daarnaast ook artikel 107a van de
Vreemdelingenwet 2000 van toepassing.
Ten slotte dient de ontvanger speciale aandacht te besteden aan de
termijn gedurende welke de ontvangen gegevens worden bewaard. De
gegevensverwerking waar onderhavig besluit op ziet, behoort tot de
uitvoering van de politietaak, bedoeld in de artikelen 3 en 4 van de
Politiewet 2012. Daarmee is voor de bewaartermijnen artikel 14 van de
Wet politiegegevens van toepassing.
Voor wat de bescherming van commerciële gegevens betreft wordt
waarborging geregeld via de geheimhoudingsverplichtingen uit artikel 2:5
van de Algemene wet bestuursrecht.
In het verlengde hiervan willen deze leden dan ook graag weten voor
welke andere doeleinden dan gerelateerd aan het maritieme de gegevens
uiteindelijk gebruikt kunnen worden, hoe de gegevens worden ingezet
voor vreemdelingrechtelijke doeleinden en in hoeverre de informatie
gebruikt wordt als opsporingsmiddel. Indien de informatie niet als
opsporingsmiddel wordt gebruikt, zo wensen deze leden te vernemen of
de minister verwacht dat dit gaat gebeuren. Dit omdat deze leden willen
voorkomen dat passagiers en bemanningsleden bij voorbaat als crimineel
worden gezien.
De gegevens worden gebruikt in het kader van de grenscontrole. De
gegevens zullen uitsluitend worden gebruikt voor de vreemdelingrechtelijke doeleinden die in de Schengengrenscode zijn vastgelegd. De richtlijn
ziet slechts op de wijze van aanleveren van gegevens die (ook nu al)
worden gebruikt ten behoeve van de grenscontrole, zoals vastgelegd in
hoofdstuk II van de Schengengrenscode. De gegevens worden daarbij
gebruikt om te beoordelen of personen recht op toegang tot het grondgebied hebben. Om dit te beoordelen zijn de bevoegde autoriteiten op
grond van de Schengengrenscode gehouden verschillende databanken,
zoals het Schengeninformatiesysteem (SIS II) en het visuminformatiesysteem (VIS) te raadplegen en een risicoanalyse uit te voeren. Wanneer
een uitgevoerde risicoanalyse daar aanleiding toe geeft en de vreemdeling als gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid wordt
beschouwd kunnen de gegevens onderdeel uitmaken van de opsporing.
Voorts kunnen de gegevens in geval van verdenking van een misdrijf op
3

Per 1-1-2013 het regionale politiekorps Rotterdam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 364, nr. 5

5

grond van artikel 126nc van het Wetboek van Strafvordering door het
Openbaar Ministerie worden opgevraagd in het kader van een lopend
opsporingsonderzoek.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 364, nr. 5

6