Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 475 IV

Jaarverslag en slotwet Koninkrijksrelaties 2015

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES (IV)
Aangeboden 18 mei 2016

kst-34475-IV-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

1

Gerealiseerde uitgaven verdeeld over de beleidsartikelen en het niet-beleidsartikel (x € 1.000)

Nominaal en onvoorzien;
0

Waarborgfunctie;
65.475

Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners;
344.415
Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over de beleidsartikelen en het niet-beleidsartikel (x € 1.000)

Nominaal en onvoorzien;
0

Waarborgfunctie;
5.192

Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners;
50.589

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

2

Inhoudsopgave
A.

Algemeen
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
2. Leeswijzer

4

B.

Beleidsverslag
1. Beleidsprioriteiten
2. Beleidsartikelen
Artikel 1. Waarborgfunctie
Artikel 2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
3. Niet-beleidsartikel
Artikel 3. Nominaal en onvoorzien
4. Bedrijfsvoeringparagraaf

8
8
14
14
18
24
24
25

C.

Jaarrekening
1. De verantwoordingsstaat
2. De saldibalans

26
26
27

D.

Bijlage
Afgerond evaluatie en overig onderzoek

35
35

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

4
6

3

Algemeen

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van
Koninkrijksrelaties (IV) over het jaar 2015 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het
in het jaar 2015 gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieel beheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f.
de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2015;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het
onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van
het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2015
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2015, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over
2015 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid,
van de Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

R. H. A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

4

Algemeen

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

5

Algemeen

2. Leeswijzer
Algemeen
Dit begrotingshoofdstuk valt onder het regime voor «kleine begrotingen»
en heeft geen apart centraal apparaatsartikel. De apparaatsuitgaven zijn
opgenomen onder artikel 2.
Opbouw Jaarverslag 2015
De begroting van Koninkrijksrelaties kent een vertrouwde opbouw waarbij
het jaarverslag de opbouw van de begroting 2015 volgt.
Het jaarverslag 2015 bestaat uit vier delen:
A. Een algemeen deel met de dechargeverlening;
B. Het beleidsverslag 2015 over de prioriteiten en de beleidsartikelen;
C. De jaarrekening 2015;
D. De bijlage.
Het beleidsverslag 2015
In het beleidsverslag 2015 wordt teruggekeken op de resultaten uit 2015.
In de paragraaf «Beleidsprioriteiten» wordt op hoofdlijnen verantwoording afgelegd over het beleid van het afgelopen jaar. Hierin kunt u
lezen welke resultaten zijn behaald bij de gemaakte beleidsafspraken
(prioriteiten) voor 2015.
In de paragraaf «Beleidsartikelen» wordt meer in detail ingegaan op de
verantwoording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent
per beleidsartikel de volgende opzet:
A. Algemene doelstelling;
B. Rol en verantwoordelijkheid;
C. Beleidsconclusies;
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;
E. Toelichting op de financiële instrumenten.
In de toelichting op de financiële instrumenten wordt zoveel mogelijk
aangegeven waarvoor de financiële overdracht in het begrotingsjaar is
aangewend.
Opmerkelijke verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in
het verslagjaar worden toegelicht.
Het jaarverslag Koninkrijksrelaties 2015 bevat ook een bedrijfsvoeringparagraaf. Hierin wordt verslag gedaan over specifieke bedrijfsvoeringpunten voor Koninkrijksrelaties (IV). Voor het verslag over de bedrijfsvoering in algemene zin wordt verwezen naar het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
De jaarrekening 2015
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de begroting van
Koninkrijksrelaties en de saldibalans met toelichting aan. De slotwet wordt
als een apart kamerstuk gepubliceerd.
De bijlage
In de bijlage is een overzicht opgenomen met afgerond evaluatie en
overig onderzoek.
Externe inhuur
Het overzicht Externe inhuur is opgenomen in het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

6

Algemeen

Wet Normering Topinkomens (WNT) verantwoording
Het overzicht WNT verantwoording is opgenomen in het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Groeiparagraaf
Er zijn dit jaar geen nieuwe ontwikkelingen voor de groeiparagraaf te
melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

7

Beleidsverslag

B. BELEIDSVERSLAG
1. BELEIDSPRIORITEITEN
Inleiding
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de staatkundige
relatie van de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten in het
Koninkrijk. De landen behartigen zelfstandig hun eigen aangelegenheden,
behoudens de Koninkrijksaangelegenheden, en onverminderd de
waarborgfunctie van het Koninkrijk. Het Statuut geeft tevens regels voor
onderlinge samenwerking, bijstand, overleg en de staatsinrichting van de
landen.
De overleggen met de gouverneurs zijn een belangrijk podium om de
onderlinge verhoudingen en de belangrijkste ontwikkelingen te
bespreken. In 2015 ging het vooral over de politieke situatie in de landen,
de versterking van de rechtshandhaving, de evaluatie van de Rijkswetten
en de relaties tussen de landen.
De samenwerkingsprogramma’s waarmee Nederland de afgelopen jaren
Caribisch Nederland, Sint Maarten en Curaçao op een groot aantal
terreinen heeft ondersteund, zijn eind 2015 beëindigd. De samenwerkingsprogramma’s zijn geëvalueerd en het evaluatierapport van de Stichting
Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA) is in december 2015 aan de
Kamer aangeboden (Kamerstukken II, 2015–2016, 24 587, nr. 630). De
samenwerking met de landen is hiermee niet ten einde gekomen. Uit de
evaluatie blijkt dat er nog moet worden ingezet op bestuurlijke en
economische samenwerking.
Tijdens de Koninkrijksconferentie 2015 zijn verschillende onderwerpen
aan de orde geweest, zoals de bestuurlijke en economische samenwerking, de kinderrechten, de geschillenbeslechting, de samenwerking op
het gebied van de gezondheidszorg, de duurzame ontwikkeling van de
(ei)landen en het versterken van de cohesie binnen het Koninkrijk.
Het 200 jarig bestaan van het Koninkrijk was een goede gelegenheid om
de onderlinge banden te benadrukken.
Samenwerking met de landen
Bestuurlijke en economische ontwikkeling
Belangrijke voorwaarde voor gezonde overheidsfinanciën is een stabiel
groeiende economie. Dit zorgt bijvoorbeeld voor hogere inkomsten,
waardoor meer beleidsmatige ontwikkelingen mogelijk worden. Een
groeiende economie is tevens van belang voor meer werkgelegenheid,
het verminderen van de armoede en het vergroten van de welvaart.
Economische samenwerking binnen het Koninkrijk en versterking van de
concurrentiepositie zijn nodig om de economische ontwikkeling verder te
bevorderen. SEO Economisch Onderzoek heeft in dat licht een onderzoek
uitgevoerd naar de ervaringen en behoeften van bedrijven bij hun handel
met Latijns Amerika (Onderzoek handelsbevordering Koninkrijk, mei
2015). Dit onderzoek heeft geresulteerd in een aantal aanbevelingen ter
bevordering van de handel, zoals het inrichten van een koninkrijksbreed
organisatie-/informatiepunt, het optimaliseren van de verbindingen tussen
de eilanden en het verbeteren van het investeringsklimaat. Deze aanbevelingen zijn in 2015 actief opgepakt. Zo is er een centraal informatiepunt
opgericht in de vorm van een webportal www.investdutchkingdom.nl en
is een start gemaakt met het onderzoek naar de «costs of doing business
op de benedenwinden» (rapport verwacht in april 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

8

Beleidsverslag

Overheidsfinanciën Curaçao en Sint Maarten
In 2015 is de rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft)
geëvalueerd (Kamerstukken II, 2015–2016, 34 269, nr. 1 en 2). Conform het
advies van de evaluatiecommissie heeft de Rijksministerraad besloten dat
vanaf 10 oktober 2015 alle verplichtingen die volgen uit de Rft van
toepassing blijven voor Curaçao en Sint Maarten. De eerstvolgende
evaluatie vindt in 2018 plaats, tenzij één van beide landen gemotiveerd
verzoekt tot een eerdere evaluatie, en de Rijksministerraad daartoe
besluit.
De evaluatiecommissie heeft tevens enkele aanbevelingen gedaan om de
werking van het toezicht te verbeteren, onder andere het ontwikkelen van
een eenduidig toetsingskader om te bepalen of het toezicht (deels) kan
vervallen, en het oplossen van onduidelijkheden in de wet om interpretatieverschillen te voorkomen. Ook heeft de commissie Curaçao en Sint
Maarten aanbevolen naast de rentelastnorm ook een maximale schuldquote op te nemen in de eigen regelgeving, te investeren in een model
om eigen instituties te versterken en te investeren in het verder verbeteren van het financieel beheer.
Curaçao heeft in december Kroonberoep ingesteld tegen het besluit tot
voortzetting van de Rft, omdat de evaluatiecommissie haar bevoegdheden
te ruim zou hebben geïnterpreteerd. Dit Kroonberoep wordt in 2016 door
de Raad van State van het Koninkrijk worden behandeld.
De overheidsfinanciën van Curaçao zijn het afgelopen jaar verder
verbeterd. Curaçao heeft het gehele begrotingsjaar voldaan aan de
normen van de Rft, met uitzondering van de kapitaaldienst. De
verwachting is dat Curaçao deze positieve lijn ook komend jaar doorzet. In
2015 heeft Curaçao via de lopende inschrijving van Nederland leningen
afgesloten voor het ziekenhuis (tweede tranche, ANG 187 mln.) en diverse
(infrastructurele) investeringen (ANG 115 mln.). De financiële situatie van
de sociale fondsen, het nog altijd ontbrekende dividendbeleid van
overheidsvennootschappen, de bouw van het ziekenhuis (HNO/SEHOS),
het saneren van overheidsbedrijven en het financieel beheer blijven voor
Curaçao echter uitdagingen.
In tegenstelling tot de voorgaande jaren heeft Sint Maarten in 2015 een
verslechtering laten zien waar het de beheersing van de overheidsfinanciën betreft. Dit resulteerde uiteindelijk op advies van het Cft in een
aanwijzing door de Rijksministerraad op de begroting 2015. Sint Maarten
heeft niet voor de gestelde deadline van 31 oktober 2015 afdoende
maatregelen genomen tegen de aanwijzing om aan de problematiek
tegemoet te komen. Er zijn omvangrijke betalingsachterstanden
(tenminste ANG 189 mln.) aan vooral de zorgfondsen en de oudedagsvoorzieningen. De financiële tekorten uit de periode 2010–2014 van circa
ANG 60 miljoen werden in de begroting 2015 niet conform de afspraken
gecompenseerd. Verplichtingen ten behoeve van de gezondheidszorg en
de oudedagsvoorzieningen waren niet volledig in de begroting
opgenomen maar vormen als geheel uiteindelijk een steeds groter deel
van de begroting van Sint Maarten. Hierdoor komt de houdbaarheid van
de begroting in het geding, tenzij structurele maatregelen worden
genomen. De aanwijzing zag erop dat Sint Maarten deze problemen
alsnog aanpakt.
Het door Sint Maarten ingestelde Kroonberoep schorste de werking van
de aanwijzing niet, maar de regering van Sint Maarten heeft deze
aanwijzing naast zich neergelegd. Het Kroonberoep dat Sint Maarten heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

9

Beleidsverslag

ingesteld is door de Raad van State van het Koninkrijk behandeld in
februari 2016. De in december 2015 aangetreden nieuwe Minister van
Financiën van Sint Maarten heeft overigens aangegeven aan de
elementen uit de aanwijzing te willen voldoen in de begroting 2016.
Financiële situatie Aruba
De financiële situatie van Aruba is de afgelopen jaren ernstig verslechterd.
De staatsschuld is opgelopen tot boven de 80% van het BBP. Nadat in
2014 uit onderzoek van het Cft was gebleken dat de begroting 2014 en
meerjarenramingen onvoldoende verbeteringen lieten zien, heeft de
Nederlandse regering het overleg gestart met Aruba om te komen tot een
arrangement waarin in Aruba zelfstandig kan teruggroeien naar een
stabiele financiële situatie. Met Aruba zijn in 2015 afspraken gemaakt over
begrotingstekorten en het instellen van een College Aruba financieel
toezicht (CAft) per 1 augustus 2015.
Het CAft is in 2015 gestart met zijn werkzaamheden. Tot op heden is het
CAft kritisch op met name de realiteit van de begroting- en realisatiecijfers
van Aruba. Hoewel Aruba de eerste maatregelen heeft genomen om het
begrotingstekort terug te dringen, zal de regering ook het komende jaar
alle zeilen bij moeten zetten om uiteindelijk de doelstelling van een
begrotingsoverschot in 2018 te realiseren.
Rechtshandhaving op Curaçao
Het project Duradero is gericht op het duurzaam uitbreiden en versterken
van de handhavingcapaciteit ten behoeve van de aanpak van de financieel
economische criminaliteit. In 2015 is daartoe primair ingezet op de
versterking en verduurzaming van de capaciteit van het Openbaar
Ministerie (OM) op Curaçao. Het Openbaar Ministerie heeft met een
toenemende snelheid een financieel-economische focus weten aan te
brengen in de werkzaamheden. Zo is parallel aan het Duradero-project het
Afpakteam opgestart, waarmee het OM in nauwe samenwerking met
Kustwacht, Marechaussee, Belastingdienst Curaçao, Douane en Korps
Politie Curaçao, een integrale aanpak afpakmogelijkheden inventariseert,
onderzoekt en daarop intervenieert.
Om te borgen dat ook na afronding van het Duradero-project de eerstelijns parketten zich blijven doorontwikkelen en de opgedane kennis
duurzaam in de organisatie blijft belegd, is een specialist op het terrein
van financieel economische criminaliteit en een op het terrein van
witwassen benoemd bij het OM.
Integriteit van bestuur en rechtshandhaving op Sint Maarten
Op 24 mei 2015 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie, een
Protocol met Sint Maarten ondertekend. Daarin zijn afspraken vastgelegd
over de instelling van een Integriteitkamer, de versterking van de
rechtshandhaving in brede zin en de ondermijningsaanpak. Nederland
draagt hier in 2015 en 2016 budgettair aan bij.
Sint Maarten heeft ten aanzien van de instelling van de Integriteitkamer
een procedure aangespannen bij het Constitutionele Hof. Dit heeft tot
gevolgd dat de Integriteitkamer nog niet is gestart met haar werkzaamheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

10

Beleidsverslag

Caribisch Nederland
Programma Bestuurlijke ontwikkeling
Het programma Bestuurlijke ontwikkeling richt zich de komende jaren op
het verhogen van de kwaliteit en slagkracht van het openbaar bestuur op
de zes eilanden in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
Voor Caribisch Nederland geldt dat de vijver waaruit gevist kan worden
voor functies binnen de sfeer van de (semi-) overheid onverminderd klein
is, terwijl er grote opgaven liggen. Daarom is in 2015 opnieuw begonnen
met projecten die ten goede komen aan de bestuurlijke ontwikkeling van
de eilanden. Zo heeft het Ministerie van BZK het initiatief genomen om
periodiek met de gezaghebbers van Bonaire, Sint Eustatius en Saba in
gesprek te gaan over hun rol en bijdrage aan dit onderwerp. Dit heeft
geresulteerd in een kick-off met een tweedaagse bijeenkomst op Sint
Maarten voor alle bestuurscolleges, eilandsraadsleden, griffiers en
eilandsecretarissen van Caribisch Nederland. Het was voordien nooit
eerder gelukt om iedereen op hetzelfde moment een dergelijk pallet aan
workshops aan te bieden. Hier stonden kennisontwikkeling (o.a. over
dualisme) en persoonlijke ontwikkeling centraal. Dit zal jaarlijks worden
herhaald waarbij de deelnemers aangeven welke onderwerpen aan bod
moeten komen.
In augustus 2015 is een Memorandum of Understanding (MoU) («Diviakkoord») ondertekend tussen de Minister van BZK en het openbaar
lichaam Bonaire, gericht op het verbeteren van het openbaar bestuur. Dit
akkoord omvat onder meer het uitvoeren van een belevingsonderzoek in
de ambtelijke organisatie, het aanstellen van een adviseur voor de
gezaghebber en het opzetten van een opleiding- en ontwikkeltraject. Saba
heeft een ontwikkelplan voor de hele organisatie opgesteld (o.a. invoering
sectorenmodel en personeelscyclus) waar BZK financieel aan bijdraagt.
Verder wordt in samenwerking met het Bureau Integriteitbevordering
Openbare Sector (BIOS) een integriteitleergang voor overheidsbedrijven
op Bonaire opgezet. Deze kan desgewenst worden uitgebreid naar Saba
en Sint Eustatius.
Staatkundige evaluatie van Caribisch Nederland
Op 11 juni 2015 hebben de Minister van BZK en de bestuurscolleges van
Bonaire en Saba een meerjarenprogramma ondertekend. Het meerjarenprogramma van Sint Eustatius is op 1 februari 2016 door de Minister van
BZK en de bestuurscollege van St. Eustatius ondertekend. De meerjarenprogramma’s moeten zorgen voor meer gecoördineerd beleid op basis
van gezamenlijke plannen en prioriteiten. De focus ligt daarbij op
economische ontwikkeling, armoedebestrijding en kinderrechten. Via de
zogenoemde hoogambtelijke Caribisch Nederland-tafel vindt structureel
overleg plaats over de onderwerpen die een interdepartementale aanpak
behoeven zoals de hiervoor genoemde prioritaire thema’s. Hierbij wordt
gestreefd naar de bundeling van krachten aan rijkszijde door steeds meer
departementoverstijgende onderwerpen samen op te pakken.
Op 12 oktober 2015 heeft de commissie Spies het evaluatierapport
uitgebracht over de uitwerking van de nieuwe staatkundige structuur
Caribisch Nederland. Het kabinet streeft naar een door zowel de eilanden
als het kabinet gedragen gezamenlijk kabinetsstandpunt dat de Tweede
Kamer nog voor het zomerreces 2016 kan behandelen.
In de kabinetsreactie, die momenteel wordt opgesteld met inbreng van de
eilanden, is in ieder geval aandacht voor het bestuur en coördinatie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

11

Beleidsverslag

Caribisch Nederland vanuit de Haagse departementen en hoe dit steeds
effectiever kan worden vormgegeven.
Kinderrechten
In de Caribisch Nederland week van 2015 zijn de actieplannen Kinderrechten van Bonaire, Saba en Sint Eustatius besproken. Conform het
amendement van Laar/Segers (Kamerstuk 34 000 IV, nr. 9) zijn extra
middelen aan de eilanden beschikbaar gesteld waarmee de actieplannen
uitgevoerd gaan worden en wordt ingezet op versterking van de kinderrechten.
Voor 2016 is (in afstemming met Unicef, het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Ministerie van BZK) aan Bonaire een
bedrag beschikbaar gesteld voor het instellen van een centraal dataregistratiesysteem en een afdeling algemeen maatschappelijk werk, het
ontwikkelen van een pedagogische visie en bijbehorend opleidingsprogramma en het (verder) invoeren van het brede school concept.
Op Saba zijn voor drie jaar middelen (door het Ministerie van VWS en het
Ministerie van BZK) ter beschikking gesteld voor de aanstelling van een
beleidscoördinator kinderrechten en huiselijk geweld. De coördinator is
belast met de uitvoering van het actieplan kinderrechten, met inachtneming van de aanbevelingen van Unicef en Regioplan. Daarin zijn onder
andere de volgende activiteiten opgenomen: betere afstemming tussen
ketenpartners, in kaart brengen van de knelpunten in de jeugdketen, inzet
van voorlichtingscampagnes en het opzetten van een opleiding-/
trainingsprogramma voor jeugdwerkers.
Met de ondertekening van het meerjarenprogramma voor Sint Eustatius
per 1 februari 2016 kan daar eveneens gestart worden met de uitvoering
van het actieplan Kinderrechten. De Minister van BZK zal zich samen met
de Rijksvertegenwoordiger en het Bestuurscollege van Sint Eustatius
ervoor inzetten dat de projecten die zijn opgenomen in het actieplan zo
snel mogelijk – in afstemming met Unicef – in gang worden gezet.
Een van de speerpunten van de Taskforce kinderrechten van het
Koninkrijk, zoals vastgesteld tijdens de Koninkrijksconferentie van 2015,
was het organiseren van een Safety net conferentie. Deze conferentie
heeft op 2 en 3 december 2015 plaatsgevonden aan de Universiteit van
Aruba. Aan de conferentie namen circa 80 deelnemers deel, afkomstig van
Aruba, Bonaire, Sint Eustatius, Sint Maarten en Saba.
Realisatie beleidsdoorlichtingen
Artikel Naam artikel

1
2

1

2009

2010

Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners

2011

2012

2013

2014

X

2015

Geheel
artikel?
ja
ja1

Voor artikel 2 zal de volgende beleidsdoorlichting in 2016 plaatsvinden.

Voor het meest recente overzicht van de programmering van beleidsdoorlichtingen:
http://www.rijksbegroting.nl/beleidsevalutaties/evaluaties-enbeleidsdoorlichtingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

12

Beleidsverslag

Voor de realisatie (hyperlinks) van beleidsdoorlichtingen en andere
onderzoeken, zie de bijlage «Evaluatie en overig onderzoek».
Overzicht van risicoregelingen
Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners

Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners

Uitstaande
garanties
2014

Verleend
2015

Leningen aan land Aruba

5.112

0

1.887

Voorschotten Europese
Commissie aan Bonaire
(Sociaal
Infrastructuurprogramma/
riolerings- en waterzuiveringsprogramma) 9e EOF
Voorschotten 9e Europees
Onwikkelingsfonds (EOF)
vanaf juli 2015
Voorschotten 10e Europees
Ontwikkelingsfonds van
Europese Commissie aan
Curaçao/Sint Maarten/BESeilanden

43.600

0

Totaal

Vervallen Uitstaande
2015
garanties
2015

Garantieplafond

Totaal
plafond

3.225

0

3.225

43.600

0

0

0

4.226

0

4.226

0

20.200

21.000

0

21.000

0

0

0

69.712

4.226

66.487

7.451

0

23.425

Er zijn in 2015 geen uitgaven gedaan op garanties.
Voor verdere informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de
saldibalans, 13) Garantieverplichtingen.
Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Uitstaande
lening

Looptijd
lening

Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners

Begrotingssteun Aruba

5.445

25 jaar

Lening Ontwikkelingsbank van de
Nederlandse Antillen (OBNA)
Maatregel Tussenbalans

1.340

30 jaar

7.703

30 jaar

Water- en Energiebedrijf Aruba

5.992

30 jaar

Leningen lopende inschrijving Curaçao

933.541

30 jaar

Leningen lopende inschrijving Sint
Maarten

205.007

30 jaar

Totaal
stand
begrotingsreserve t-1

Mutatie
volume
begrotingsreserve t
en t-1

Voor verdere informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de
saldibalans, 10) Extra-comptabele vorderingen, onderdeel b).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

13

Beleidsartikel 1

2. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Waarborgfunctie
A Algemene doelstelling
Het waarborgen van de rechtszekerheid, de deugdelijkheid van bestuur en
de mensenrechten in Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
B Rol en verantwoordelijkheid
Elk land in het Koninkrijk heeft de zorg voor de verwezenlijking van de
fundamentele rechten en vrijheden van de mens, de rechtszekerheid en de
deugdelijkheid van bestuur. Het waarborgen hiervan is een aangelegenheid van het Koninkrijk. De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties is op grond van de verantwoordelijkheid voor het
Statuut, aanspreekbaar op de waarborgtaak van het Koninkrijk. Vanuit
deze verantwoordelijkheid worden de ontwikkelingen met betrekking tot
het functioneren van het openbaar bestuur en de verwezenlijking van de
mensenrechten en de rechtszekerheid in de landen Aruba, Curaçao en
Sint Maarten gevolgd. Het feit dat het Koninkrijk de bevoegdheid heeft in
het kader van de waarborgfunctie op te treden, sterkt de instituties van de
landen in hun taak om de beginselen van de democratische rechtsstaat te
realiseren. De Rijksministerraad kan maatregelen nemen als er sprake is
van ernstige inbreuk op fundamentele rechten en vrijheden in een land of
in een situatie waarin rechtszekerheid of deugdelijk bestuur niet langer
gewaarborgd zijn en de interne controlemechanismen feitelijk disfunctioneren. Van geval tot geval zal dan worden bezien of ingrijpen in de zin van
artikel 43, 50 of 51 van het Statuut, noodzakelijk is en welke maatregel dan
het meest passend is.
C Beleidsconclusies
Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren
het afgelopen jaar conform de verwachtingen, zoals vermeld in de
begroting. Er zijn geen grote afwijkingen of noodzaak tot bijstelling aan
het licht gekomen.
De Kustwacht heeft ook in 2015 een belangrijke bijdrage geleverd aan de
maritieme rechtshandhaving, waarbij drugsbestrijding, mensenhandel en
-smokkel en illegale immigratie prioriteiten waren. Daarmee was de
Kustwacht voor het Caribische deel van het Koninkrijk een onmisbare
schakel in de rechtshandhavingsketen.
In de aanpak rechtshandhaving is door het Openbaar Ministerie (OM) in
hoog tempo meer focus aangebracht op de bestrijding van financieeleconomische criminaliteit (project Duradero). Tevens is de intensieve
bestrijding van de ondermijning op Sint Maarten in 2015 van start gegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

14

Beleidsartikel 1

D Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Waarborgfunctie
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2011

2012

2013

2014

Realisatie
2015

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
2015

Verschil
2015

Verplichtingen:

66.730

51.896

75.317

118.121

26.754

61.553

– 34.799

Uitgaven:

57.888

57.818

63.859

61.867

65.475

61.553

3.922

57.888

57.818

63.859

61.867

65.475

61.553

3.922

57.818
0
0
0
40.974
13.745
3.099

63.859
0
0
0
43.650
17.277
2.932

61.867
0
6.100
35.380
0
17.226
3.161

65.475
939
6.100
38.504
0
15.595
4.337

61.553
769
6.100
35.402
0
15.698
3.584

3.922
170
0
3.102
0
– 103
753

4.497

5.295

6.186

5.192

4.857

335

1.1

Rechtshandhaving en deugdelijkheid van bestuur
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Duradero1
Grensbewaking
Kustwacht
Kustwacht en grensbewaking
Recherchecapaciteit
Rechterlijke macht

Ontvangsten:

2.460

1
Het budget voor het project Duradero wordt in een aparte regeling op deze begroting gepresenteerd, voorheen viel deze regeling onder
Rechterlijk macht.

E Toelichting op de financiële instrumenten
1.1. Rechterlijke macht/samenwerkingsmiddelen Kustwacht
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Grensbewaking
Sinds 2008 levert een flexibele pool van 43 fte van de Koninklijke
Marechaussee (KMar) een bijdrage aan de bestrijding van de geweldscriminaliteit, het grens- en vreemdelingentoezicht, de bestrijding van
mensensmokkel en -handel en de bestrijding van drugssmokkel via de
luchthavens. De medewerkers van de KMar functioneren daarbij onder
aansturing van de lokale diensthoofden en vallen onder het lokale gezag
(Ministers van Justitie). De kosten van de flexibele pool komen ten laste
van deze begroting.
In 2015 is besloten dat de inzet vanuit de flexibele pool van de Koninklijke
Marechaussee voor de grensbewaking wordt voortgezet tot en met
31 december 2019. Vanaf 1 juli 2015 is de ondersteuning uitgebreid naar
Aruba. Bij de verlenging van het protocol is de omvang van de inzet
ongewijzigd gebleven.
Kustwacht
De Kustwacht heeft een bijdrage geleverd aan de veiligheid op het water
door het uitvoeren van zoek- en reddingsoperaties (Search and Rescue) en
heeft vanuit haar toezichthoudende taken visserij- en milieu-inspecties
uitgevoerd. In Caribisch Nederland lag het accent op de bescherming van
het mariene milieu, waaronder de Sababank en koraalriffen, en het
optreden tegen illegale (speer)visserij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

15

Beleidsartikel 1

De landen van het Koninkrijk zijn een traject overeengekomen waarmee
de voor de rechtshandhaving in het Caribisch Gebied essentiële interceptiecapaciteit van de Kustwacht is gewaarborgd. Het verwervingstraject is
in 2015 gestart.
In 2015 is gebleken dat de koersverliezen op het budget van de Kustwacht
leiden tot een negatief resultaat. Het gevolg is een overschrijding van
€ 3,1 mln. Dit bedrag is, conform het Beheersprotocol Kustwacht
Nederlandse Antillen en Aruba van 2004, met de 2e suppletoire begroting
gecompenseerd.
Recherchecapaciteit
Zoals vastgelegd in de Rijkswet politie en het Protocol Recherche
Samenwerkingsteam heeft het Recherche Samenwerkingsteam (RST) als
taak de bestrijding van zware, georganiseerde en grensoverschrijdende
criminaliteit. Daarnaast verricht het RST de afhandeling van internationale
rechtshulpverzoeken op dit gebied. Het RST heeft vestigingen op Aruba,
Bonaire, Curaçao en Sint Maarten, waar men werkt onder gezag van de
lokale Openbaar Ministeries.
Prioriteiten voor 2015 waren de aanpak van witwassen, mensenhandel,
wapensmokkel, internationale drugshandel en bendevorming. Gemiddeld
waren er bij het RST ongeveer 70 uit Nederland uitgezonden
medewerkers werkzaam, elk voor een periode van drie jaar. Het RST
bestaat verder uit 36 medewerkers uit de lokale korpsen en 15 overige
lokaal geworven medewerkers. De betrokken Ministers van (Veiligheid en)
Justitie van de landen en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties stellen gezamenlijk de jaarstukken van het RST vast in
het Justitieel Vierpartijenoverleg.
Financieel-economische onderzoeken Curaçao; project Duradero
Een van de primaire doelstellingen van het project Duradero is de
versterking en verduurzaming van de capaciteit van het Openbaar
Ministerie (OM) op Curaçao op het terrein van financieel-economisch
onderzoek. De resultaten van het project – dat een looptijd kent van drie
jaar (2014–2016) – zijn reeds zichtbaar. De opgedane ervaringen uit
afgeronde en lopende onderzoeken worden direct ingezet ten behoeve
van de vervolgaanpak (onder andere het Afpakteam, waarmee door
gezamenlijke inzet van Kustwacht, KMar, Belastingdienst Curaçao, Douane
en Korps Politie Curaçao inzet op de afpakmogelijkheden van vermogen
bij criminelen).
Ook is binnen het OM mede naar aanleiding van de ervaringen met
Duradero een in de bestrijding van financieel-economische criminaliteit
gespecialiseerde officier aangesteld en een «specialist witwassen» die
voor het gehele OM in het Caribisch gebied als vraagbaak dient en in
concrete onderzoeken hulp en bijstand verleent. Zo kan worden geborgd
dat ook na afronding van het project Duradero eind 2016 de eerstelijns
parketten (OM) zich blijven doorontwikkelen en opgedane kennis
duurzaam in de organisatie blijft belegd.
Rechtshandhaving Sint Maarten
Nederland wil € 22,1 mln. vrij maken ten behoeve van de aanpak van de
grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit (ondermijning). De
afspraken hierover zijn in 2015 vastgelegd in een Protocol met Sint
Maarten. De ondermijningsaanpak, die wordt aangestuurd door de
procureur-generaal, is conform afspraak, in 2015 van start gegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

16

Beleidsartikel 1

Ten aanzien van de Integriteitskamer loopt een door de Ombudsman van
Sint Maarten aangespannen procedure bij het Constitutionele Hof van
Sint Maarten.
Rechterlijke macht
Nederland stelt op verzoek van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie en
de Ministers van justitie van de Caribische delen van het Koninkrijk
rechters en officieren van justitie ter beschikking aan Aruba, Curaçao en
Sint Maarten om op die manier te komen tot een volledige bezetting van
het Gemeenschappelijk Hof en het Openbaar Ministerie (OM). In 2015 zijn
gemiddeld 39 uitgezonden rechters en officieren van justitie werkzaam
geweest. De raad voor de rechtspraak en het OM in Nederland stellen de
betreffende rechterlijke ambtenaren ter beschikking. Vanuit het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt het «Voorzieningenstelsel Buitenlandtoelagen Rechterlijke Ambtenaren (VBRA)» bekostigd.
Ontvangsten
De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op de bijdragen van de
landen in de uitvoering van de Kustwachttaken. De Kustwacht wordt door
middel van drie geldstromen gefinancierd. De Luchtverkenning inclusief
integrale exploitatie van het Steunpunt Hato wordt volledig gefinancierd
uit de begroting Koninkrijksrelaties. De inzet van Defensiemiddelen
(vaardagen van het stationsschip en vlieguren van de boordhelikopter)
wordt gefinancierd door het Ministerie van Defensie. De personele en
materiële exploitatie-uitgaven en de investeringsuitgaven worden door
alle deelnemende landen gezamenlijk gefinancierd op basis van een door
de Rijksministerraad vastgestelde verdeelsleutel. De Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzorgt de initiële bijdrage (zie
hierboven onder Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken).
Vervolgens betalen de landen hun deel achteraf aan Nederland (Aruba:
11%, Curaçao: 16%, en Sint Maarten: 4%) op basis van de werkelijke
realisatie en geactualiseerde wisselkoers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

17

Beleidsartikel 2

Artikel 2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
A Algemene doelstelling
Het ondersteunen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten bij het verbeteren
van het bestuur, de rechtszekerheid, de economische ontwikkeling, het
onderwijs en de overheidsfinanciën. Het versterken van de bestuurlijke
samenhang en centrale coördinatie in Den Haag voor Caribisch Nederland
(Bonaire, Sint Eustatius en Saba).
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het stellen van randvoorwaarden die de rechtmatigheid en
doelmatigheid van de inzet van middelen van de rijksbegroting garanderen. Aruba, Curaçao en Sint Maarten blijven volledig verantwoordelijk
voor het beleid op de terreinen waarop de samenwerkingsprogramma’s
met Nederland van toepassing zijn. Voor de rijkscoördinatie van beleid
met betrekking tot Caribisch Nederland is de Minister van Binnenlandse
zaken en Koninkrijksrelaties verantwoordelijk. Dit krijgt vorm door het
opstellen en monitoren van het meerjarenprogramma, het beheer van het
BES-fonds, afstemming van rijksbeleid door middel van de zogenoemde
Caribisch Nederland tafel, het beheer van de Rijksdienst Caribisch
Nederland en het inzetten van de Rijksvertegenwoordiger in de nieuwe
rol.
C Beleidsconclusies
Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren
het afgelopen jaar conform de verwachtingen, zoals vermeld in de
begroting. Er zijn geen grote afwijkingen of noodzaak tot bijstelling aan
het licht gekomen.
In 2015 zijn met Bonaire en Saba meerjarenprogramma′s opgesteld
waarin plannen en prioriteiten op het terrein van economische ontwikkeling, armoedebestrijding en kinderrechten voor de komende periode
zijn opgenomen. De aanpak van de verbetering van de kinderrechten is
gestart.
De afronding van de samenwerkingsprogramma′s met de landen verloopt
volgens plan.
Op het gebied van economische samenwerking zijn op basis van extern
onderzoek aanbevelingen gedaan die deels zijn geëffectueerd. Voor Sint
Eustatius is dit meerjarenplan ondertekend op 1 februari 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

18

Beleidsartikel 2

D Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 2 Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2011

2012

2013

2014

Realisatie
2015

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
2015

Verschil
2015

Verplichtingen:

151.728

64.066

39.846

200.167

179.435

30.435

149.000

Uitgaven:

378.666

373.839

247.217

373.090

344.415

199.552

144.863

2.1

Apparaat
Personele uitgaven
Eigen personeel
Externe inhuur
Overig personeel
Materiële uitgaven
Overig materieel

11.674

9.869
6.928
3.661
814
2.452
2.941
2.941

9.077
7.230
6.887
49
294
1.847
1.847

9.623
7.652
7.291
61
300
1.971
1.971

12.879
9.914
9.422
129
363
2.965
2.965

9.797
6.432
6.147
35
250
3.365
3.365

3.082
3.482
3.275
94
113
– 400
– 400

2.2

Duurzame economische
ontwikkeling
Subsidies
IUCN
Subsidies Caribisch Nederland
Opdrachten
Overig
Inkomensoverdracht
Pensioenen
Bijdragen aan medeoverheden
Sociaal-economische initiatieven BES
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
Samenwerkingsprogramma′s
waarvan: Caribisch Nederland

90.816

65.775
0
0
0
3.239
3.239
4.240
4.240
0

19.932
979
979
0
96
96
4.244
4.244
0

14.902
979
963
16
0
0
4.205
4.205
1.831

14.841
986
938
48
0
0
3.123
3.123
2.850

19.293
938
938
0
0
0
5.009
5.009
6.148

– 4.452
48
0
48
0
0
– 1.886
– 1.886
– 3.298

0

0

1.831

2.850

6.148

– 3.298

58.296
58.296

14.613
14.613

7.887
7.887

7.882
7.882
4.008

7.198
7.198

684
684

294

183
4
4
179
179

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

275.882

298.011
294.461
294.427
34
3.550
3.550

218.208
218.208
218.208
0
0
0

348.565
348.565
348.565
0
0
0

316.695
316.695
316.695
0
0
0

170.462
170.462
170.117
345
0
0

146.233
146.233
146.578
– 345
0
0

45.794

105.805

34.705

39.304

50.589

34.618

15.971

2.3

Raden en commissies
Opdrachten
Overig
Personeel
Eigen personeel

2.4

Schuldsanering
Leningen
Lopende inschrijving
Tijdelijke leenfaciliteit
Bijdragen aan medeoverheden
Schuldsanering

Ontvangsten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

19

Beleidsartikel 2

E Toelichting op de financiële instrumenten
2.1 Apparaat
Personeel
Eigen personeel
De formatie van directie Koninkrijksrelaties is in 2015 tijdelijk versterkt ten
behoeve van onder andere de staatkundige evaluatie van Caribisch
Nederland, de afwikkeling van de samenwerkingsmiddelen en de
versterking van het financieel beheer.
Materiële uitgaven
Overig materieel
Er hebben zich geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan.
2.2 Duurzame economische ontwikkeling
Subsidies
IUCN
In 2006 is door de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties een subsidie toegezegd voor de duur van tien jaar aan
de Stichting International Union for the Conservation of Nature Nederlands Comité (IUCN NL). De subsidieverlening is bedoeld voor het
veiligstellen van het natuurbeheer op de eilandgebieden van het Caribisch
deel van het Koninkrijk. IUCN stelt de subsidie ter beschikking aan de
Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA). Deze overkoepelende organisatie van de natuurparken in het Caribisch deel van het Koninkrijk heeft
als doel een lange termijn borging van financiering van natuurbeheer en
promotie van de natuurbescherming in het Caribisch deel van het
Koninkrijk. De subsidie is in de afgelopen jaren besteed aan de ontwikkeling en uitvoering van het «Natuurbeleidsplan Caribisch Nederland» en
een bijdrage aan een studie naar de verbetering van de financiële
duurzaamheid van de natuurparken. In 2015 is de laatste subsidiebijdrage
verstrekt.
Inkomensoverdracht
Pensioenen
Conform de vaste verrekenkoersregeling Antilliaanse en Arubaanse
pensioenen zijn de voor pensioengerechtigden nadelige koersverschillen
als gevolg van wisselkoersfluctuatie tussen de Antilliaanse gulden (NAF)
en de euro, gecompenseerd.
Bijdragen aan medeoverheden
Op 11 juni 2015 hebben Rijk en de bestuurscolleges van Bonaire en Saba
een meerjarenprogramma ondertekend. Met dit document komen Rijk en
eilandelijke overheid gezamenlijk tot de plannen en prioriteiten voor de
komende jaren. Voor Sint Eustatius is dit meerjarenplan ondertekend op
1 februari 2016.
Onderzoek van SEO Economisch Onderzoek (Onderzoek handelsbevordering Koninkrijk, mei 2015) heeft geleid tot aanbevelingen ten aanzien
van de handelsbevordering binnen het Koninkrijk, zoals het inrichten van
een koninkrijksbreed organisatie/informatiepunt (geresulteerd in de
website www.investdutchkingdom.com), het optimaliseren van verbin-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

20

Beleidsartikel 2

dingen tussen de eilanden (onderzoek naar snelle ferryverbinding voor
benedenwindse eilanden is gestart in 2015) en het verbeteren van het
investeringsklimaat (onder andere inzicht in de costs of doing business).
Met het beschikbaar stellen van de middelen aan de (ei)landen wordt
uitvoering gegeven aan de actieplannen en wordt ingezet op versterking
van de kinderrechten. Ook heeft op 2 en 3 december 2015 de Safety net
conferentie plaatsgevonden aan de Universiteit van Aruba waarin
gesproken is over zes thema’s: ouderbetrokkenheid, doorgaande lijn,
ondersteuningsstructuur, samenwerking in de wijk, naschoolse activiteiten van 4–18 jaar en het jonge kind van 0–6 jaar. Alle (ei)landen hebben
actieplannen ontwikkeld voor de vervolgaanpak.
Sociaal-economische initiatieven Bonaire, St. Eustatius, Saba (BES)
Om de sociaal-economische ontwikkeling te bevorderen worden middelen
voor Caribisch Nederland beschikbaar gesteld via een bijzondere
uitkering. Dit betreft een financiële samenwerking tussen de Ministeries
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het
betreft uitkeringen conform artikel 88 lid 8, van de Wet financiën BES. Het
budget is bij 1e en 2e suppletoire begroting gedeeltelijk herbestemd voor
respectievelijk Kinderrechten en wisselkoersproblematiek. Het resterende
budget is volledig uitgeput.
Kinderrechten
In de Caribische Nederland (CN)-week van 2015 zijn de actieplannen
besproken van Bonaire, Saba en Sint Eustatius.
Aan Bonaire is een bedrag ter beschikking gesteld voor het – in
afstemming met Unicef en de Ministeries van VWS en BZK – starten met
de uitvoering van diverse activiteiten, zoals het instellen van een centraal
dataregistratiesysteem, het instellen van een afdeling algemeen
maatschappelijk werk, het ontwikkelen van een pedagogische visie en
bijbehorend opleidingsprogramma, (verdere) invoering van het brede
school concept met de nadruk op naschoolse activiteiten op school en het
versterken van de kinderopvang.
Aan Saba zijn (door de Ministeries van BZK en VWS) voor drie jaar
middelen ter beschikking gesteld voor de aanstelling van een beleidscoördinator kinderrechten en huiselijk geweld, die met inachtneming van de
aanbevelingen van Unicef en Regioplan belast is met de uitvoering van
het actieplan kinderrechten van Saba. Op 1 februari 2016 is deze beleidscoördinator bij het Openbaar Lichaam Saba gestart. In het actieplan van
Saba zijn onder andere de volgende activiteiten opgenomen: betere
afstemming tussen ketenpartners, in kaart brengen van de knelpunten in
de jeugdketen, inzet van voorlichtingscampagnes en het opzetten van een
opleidings/trainingsprogramma voor jeugdwerkers.
Ook op Sint Eustatius zijn middelen gereserveerd voor het actieplan
kinderrechten, de uitvoering zal in 2016 aanvangen.
Goed bestuur
In augustus 2015 is een Memorandum of Understanding («Divi-akkoord»)
ondertekend tussen de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het openbaar lichaam Bonaire. Dit akkoord omvat ondermeer het
uitvoeren van een belevingsonderzoek in de ambtelijke organisatie, het
aanstellen van een adviseur voor de gezaghebber en het opzetten van een
opleiding- en ontwikkeltraject. Saba heeft een ontwikkelplan voor de hele
organisatie opgesteld (onder andere de invoering van het sectorenmodel
en P-cyclus). De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

21

Beleidsartikel 2

draagt hieraan financieel bij. Verder wordt in samenwerking met het
Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS) een integriteitsleergang voor overheidsbedrijven op Bonaire opgezet. Deze kan desgewenst worden uitgebreid naar Saba en Sint Eustatius.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Samenwerkingsprogramma’s
De kosten voor de grote evaluaties (staatkundige positie van de openbare
lichamen en de rijkswetten financieel toezicht en op het terrein van
veiligheid en justitie) worden op dit instrument verantwoord.
Het beschikbare budget is ook ingezet voor kosten die rijksbrede
coördinatie ten aanzien van Caribisch Nederland met zich mee brengt
(onder andere de CN-week) en voor opdrachtverlening aan het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS). Ook de inzet van de Nationale
Ombudsman ten behoeve van Caribisch Nederland wordt uit dit budget
bekostigd.
In het kader van de afronding van de samenwerkingsprogramma’s
Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA) is ultimo 2015 nog
een beperkt bedrag aan Reda Sosial in Curaçao ter beschikking gesteld
waarmee de duurzaamheid van een aantal projecten van
non-gouvernementele organisaties op het gebied armoedebestrijding,
wijkaanpak, ouderen en jeugd ondersteund zijn. Voor het Fondo Desaroyo
Aruba (FDA) zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over ondermeer de
eindevaluatie en de eindafrekening die in 2016 en 2017 opgeleverd
moeten worden.
Voorts zijn er incidentele uitgaven gedaan ten behoeve van de economische samenwerking, evaluatie SONA (Kamerstuk II, 2015–2016, 24 587,
nr. 630) en de afronding van een omvangrijk rioleringsproject op Bonaire.
2.4 Schuldsanering
Leningen
Lopende inschrijving
Op grond van art. 16 van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten heeft Nederland onder nauwkeurig in de Rijkswet omschreven
voorwaarden een lopende inschrijving op alle openbare en onderhandse
geldleningen van de landen Curaçao en Sint Maarten. De geldleningen
waarop wordt ingeschreven moeten passen binnen de normen en criteria
uit de rijkswet. Het College financieel toezicht ziet hierop toe. Het
totaalbeeld van de verstrekte leningen aan Curaçao en Sint Maarten ziet er
als volgt uit:
Verstrekte leningen x € mln.
Curaçao

Sint Maarten

658
128
147
933

132
74
0
206

Geldleningen per 10-10-2010
Lopende inschrijving tot en met 2014
Lopende inschrijving in 2015
Totaal uitstaande leningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

22

Beleidsartikel 2

De lopende inschrijving in 2015 is bestemd voor de bouw van het
ziekenhuis en overige investeringen Curaçao. Voor rente en aflossing in
het kader van de schuldsanering is € 1.937 mln. aan de landen verstrekt in
de vorm van een lening.
Ontvangsten
De reguliere rente en aflossingen op leningen aan Aruba, Curaçao en Sint
Maarten worden hier verantwoord. De hogere ontvangsten worden
verklaard door meerontvangsten aan rente op de lopende inschrijving en
rente en aflossingen leningen Aruba als gevolg van de lagere koers van
de Euro ten opzichte van de dollar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

23

Niet-Beleidsartikel 3

3. NIET-BELEIDSARTIKEL
Artikel 3. Nominaal en onvoorzien
Beleidsartikel 3 Nominaal en onvoorzien
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2011

2012

2013

2014

Realisatie
2015

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
2015

Verschil
2015

Verplichtingen:

0

0

0

0

0

803

– 803

Uitgaven:

0

0

0

0

0

803

– 803

3.1

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

33

– 33

3.2

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

360

– 360

3.3

Onvoorzien

0

0

0

0

0

410

– 410

3.1 Loonbijstelling
Een deel van het budget is ingezet voor de versterking van de formatie
van Koninkrijksrelaties en een deel is ingezet voor de wisselkoersproblematiek.
3.2 Prijsbijstelling
Een deel van het budget is ingezet voor de versterking van de formatie
van Koninkrijksrelaties en een deel is ingezet voor de wisselkoersproblematiek.
3.3 Onvoorzien
Een deel van het budget is ingezet voor de versterking van de formatie
van Koninkrijksrelaties en een deel is ingezet voor de wisselkoersproblematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

24

Bedrijfsvoeringsparagraaf

4. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt ingegaan op de aandachtspunten
en relevante verbeteringen in de bedrijfsvoering in het verslagjaar 2015.
De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage. Voor de algemene en BZK brede onderwerpen wordt verwezen
naar de bedrijfsvoeringparagraaf van het jaarverslag van het Ministerie
van BZK (VII). In deze bedrijfsvoeringsparagraaf komen de verplichte
elementen en specifieke onderwerpen voor hoofdstuk IV aan de orde, te
weten de rechtmatigheid en de totstandkoming van de beleidsinformatie.
1. Rechtmatigheid
De Auditdienst Rijk heeft in haar controle over 2015 geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden.
2. Totstandkoming beleidsinformatie
De totstandkoming van de beleidsinformatie in het jaarverslag voldoet
aan de eisen die daaraan worden gesteld in de Rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.
3. Financieel- en materieelbeheer
Voor het financieel- en materieelbeheer wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf van het Ministerie van BZK (VII).
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor de overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf van het Ministerie van BZK (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

25

Niet-beleidsartikel
Nominaal en onvoorzien

3

803

199.552

30.435

803

61.553

61.553

Beleidsartikelen
Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners

261.908

0

34.618

4.857

39.475

Uitgaven Ontvangsten

1
2

Verplichtingen

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

92.791

Omschrijving

Totaal

Art.

-1-

0

179.435

26.754

206.189

Verplichtingen

Verantwoordingsstaat 2015 van Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x € 1.000)

1. DE VERANTWOORDINGSSTAAT

C. JAARREKENING

0

344.415

65.475

409.890

0

50.589

5.192

55.781

Uitgaven Ontvangsten

Realisatie

-2-

– 803

149.000

– 34.799

113.398

Verplichtingen

– 803

144.863

3.922

147.982

0

15.971

335

16.306

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting

3=(2–1)

Jaarrekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

26

Jaarrekening

2. DE SALDIBALANS
Saldibalans per 31 december 2015 van Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x € 1.000)
Activa

31–12-’15

31–12-’14

1)

Uitgaven ten laste van
de begroting 2015

409.890

434.957

3)

Liquide middelen

24.212

8.178

4)

Rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding

0

5)

Rekening-courant
RHB Begrotingsreserve

6)

8)

Passiva

31–12-’15

31–12-’14

2)

Ontvangsten ten
gunste van de
begroting 2015

55.781

45.490

0

4a)

Rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding

381.954

402.491

0

0

5a)

Begrotingsreserves

0

0

Uitgaven buiten
begrotingsverband
(intra-comptabele
vorderingen)

4.400

4.859

7)

Ontvangsten buiten
begrotingsverband
(intra-comptabele
schulden)

767

13

Kas-transverschillen

0

0

438.502

447.994

438.502

447.994

0

0

9a)

Tegenrekening
openstaande rechten

0

0

Subtotaal
9)

Openstaande rechten

10)

Extra-comptabele
vorderingen

1.161.552

1.021.063

10a)

Tegenrekening
extra-comptabele
vorderingen

1.161.552

1.021.063

11a)

Tegenrekening
extra-comptabele
schulden

0

0

11)

Extra-comptabele
schulden

0

0

12)

Voorschotten

390.190

378.866

12a)

Tegenrekening
voorschotten

390.190

378.866

13a)

Tegenrekening
garantieverplichtingen

7.451

69.713

13)

Garantieverplichtingen

7.451

69.713

14a)

Tegenrekening
openstaande
verplichtingen

848.490

1.057.361

14)

Openstaande
verplichtingen

848.490

1.057.361

15)

Deelnemingen

2.152

2.152

15a)

Tegenrekening
deelnemingen

2.152

2.152

2.848.337

2.977.149

2.848.337

2.977.149

TOTAAL

TOTAAL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

27

Jaarrekening

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS per 31 december 2015
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2015 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders. Het bedrag is
als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba, Curaçao en Sint
maarten
b) College Financieel Toezicht
c) Bank lopende inschrijving

948.805
231.462
23.030.891

Totaal

24.211.158

Ad a) Deze post wordt voor een deel bepaald door de storting van de
Stichting Antilliaanse Medefinanciering Organisatie in verband met de
subsidievaststelling 2007–2013.
Ad 4a. Rekening-courant RHB
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement. De volgende Rekeningcourantverhoudingen zijn opgenomen in de balans:
(Bedragen in €)
a) Rekening-courant FIN/RHB
b) Rekening-courant FIN/RHB CFT Bonaire
c) Rekening-courant FIN/RHB CFT Saba
d) Rekening-courant FIN/RHB CFT Sint Eustatius

367.555.992
9.087.954
1.522.176
3.787.395

Totaal

381.953.517

Ad 6. Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)
Het bedrag aan uitgaven buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten
b) Intra-comptabele voorschotten
c) Intra-comptabele debiteuren
d) Overige vorderingen

253.814
649.873
3.342.904
152.824

Totaal

4.399.415

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

28

Jaarrekening

Ad a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten
De vorderingen van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba,
Curaçao en Sint Maarten en het Cft bestaan uit diverse vorderingen op
ministeries en derden.
Ad b) Intra-comptabele voorschotten
Het saldo heeft betrekking op voorschotten salaris, verhuis- en studiekosten verstrekt aan uitgezonden personeel. De posten worden verrekend
met het te betalen salaris.
Ad c) Intra-comptabele debiteuren
Deze post betreft voornamelijk de saldi op de bankrekeningen in beheer
bij het College Financieel Toezicht. Deze zijn in 2012 overgeboekt naar de
bankrekeningen van de openbare lichamen en zijn opgenomen als
vorderingen.
Het openstaande bedrag bedraagt momenteel € 3,3 mln.
Ad d) Overige vorderingen
Deze post bestaat uit te verrekenen salariskosten i.v.m. uitzending naar St.
Maarten. Dit betreft uitzendingen in het kader van het project Sint Maarten
ONLY waarvoor bij Voorjaarsnota budget is aangevraagd.
Ad 7. Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele
schulden)
Het bedrag aan ontvangsten buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Schulden Kasbeheerders Rijksdienst
b) Te betalen aan Ministeries en derden

29.712
737.070

Totaal

766.782

Ad a) Schulden Kasbeheerders Rijksdienst
De schulden van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba,
Curaçao en St. Maarten bestaan uit diverse af te dragen belastingen.
Ad b) Te betalen aan Ministeries en derden
Het bedrag bestaat voornamelijk uit schulden aan andere begrotingshoofdstukken die ook in administratief beheer zijn bij het Ministerie van
BZK (€ 0,7 mln.).
Ad 10. Extra-comptabele vorderingen
Ad 10a. Tegenrekening extra-comptabele vorderingen
Het saldo per 31 december 2015 kan als volgt worden gespecificeerd:
(Bedragen in €)
Artikel

Omschrijving

Artikel 2

Ontvangsten bevord. Autonomie

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

Bedrag
1.161.551.923
1.161.551.923

29

Jaarrekening

(Bedragen in €)
Ontstaansjaar
t/m 2011
2013
2014
2015

809.673.474
25.661.723
176.552.233
149.664.493

Totaal

1.161.551.923

Naar de mate van liquiditeit:
(Bedragen in €)
Korte Termijn (< 1
jaar)

Lange Termijn (>1
jaar)

Totaal bedrag

a) Algemeen
b) Leningen

2.522.633
0

0
1.159.029.290

2.522.633
1.159.029.290

Totaal

2.522.633

1.159.029.290

1.161.551.923

Ad a) Algemeen
Dit betreft onder andere een vordering op de Nederlandse Participatie
Maatschappij voor de Nederlandse Antillen (NPMNA), die pas kan worden
afgewikkeld als de verkoop van de laatste deelneming is afgerond, zijnde
het deel wat nog open staat inzake de verkoop van een deelneming (€ 0,4
mln.).
Daarnaast bevat dit saldo een vordering op Sona van € 1,9 mln. De
afrekening van de subsidie Sona en de afwikkeling van deze vordering
vindt begin 2016 plaats.
Ad b) Leningen
(Bedragen in €)
Gehanteerde
koersen
a) Begrotingssteun Aruba
b) Lening OBNA
c) Maatregel Tussenbalans
d) Water- en Energiebedrijf
(akte 263-JZ/1995)
e) Leningen lopende
inschrijving Curaçao
f) Leningen lopende
inschrijving Sint Maarten

Valuta

in €
in €
in €
AFL 0,42

Euro

5.445.362,66
1.340.104,58
7.703.285,00
15.889.727,00

5.992.914,69

in €

933.540.795,06

in €

205.006.827,54

Totaal

1.159.029.289,53

Ad a) Begrotingssteun Aruba
In 1985 tot 1988 is aan Aruba een begrotingssteun verleend in de vorm
van een lening van € 45,4 mln. met een jaarlijkse rente van 2,5%. Vanaf
eind 1994 vindt aflossing plaats in 25 jaarlijkse termijnen van € 1,8 mln.
Eind 2018 zal de laatste aflossing plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

30

Jaarrekening

Ad b) Lening OBNA
De Ontwikkelingsbank van de Nederlandse Antillen (OBNA) heeft in 2001
een aanvullende lening ontvangen ten behoeve van de financiering van
een krediettranche inzake de ontwikkelingssamenwerking tussen
Nederland en de Nederlandse Antillen. De lening heeft een looptijd van 30
jaar en eindigt op 31 december 2030.
Het rentepercentage bedraagt 2,5% en is de eerste acht jaar vrij van
aflossing en rente geweest.
Ad c) Maatregel Tussenbalans
In het kader van de maatregel Tussenbalans zijn met ingang van 1991
begrotingsleningen verstrekt aan Aruba ter financiering van projecten,
waarvan een bepaald rendement verwacht mag worden. De leningen
hebben een looptijd van 30 jaar, waarvan de eerste acht jaar vrij van
aflossing zijn. Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%. In 2025 zullen de
laatste aflossingen plaatsvinden.
Ad d) Water- en Energiebedrijf Aruba (akte 263-JZ/1995)
Het betreft een begrotingslening ten behoeve van het Water- en Energiebedrijf NV gevestigd te Aruba. De lening is verstrekt voor het aldaar
verrichten van een groot aantal investeringen voor de renovatie en
uitbreiding van het Water- en Energiebedrijf. Deze leningsovereenkomst is
opgesteld in Arubaanse valuta ad AFL 28 mln. (€ 10,9 mln.). Inmiddels is
er op deze lening een bedrag van € 4,0 mln. afgelost. De lening heeft een
looptijd tot 30 juni 2026 waarvan de eerste acht jaar vrij van aflossing zijn.
Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%.
Ad e) Leningen lopende inschrijving Curaçao
Op 15 oktober 2010 heeft de Nederlandse Staat vijf leningen verstrekt aan
het land Curaçao. De maximale looptijd van de langstlopende lening is 30
jaar.
Op 16 september 2013 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 60
mln. verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een looptijd van 30
jaar.
Op 2 juni 2014 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 250 mln.
verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een looptijd van 30 jaar.
Op 20 februari 2015 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 267,1
mln. verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een looptijd van 30
jaar
Op 31 december 2015 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 35
mln. (€ 18 mln.) verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een
looptijd van 30 jaar.
De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van Financiën voert het
beheer over deze leningen, de belasting vindt evenwel plaats op dit
hoofdstuk.
Ad f) Leningen lopende inschrijving Sint Maarten
Op 21 oktober 2010 heeft de Nederlandse Staat een vijftal leningen
verstrekt aan het land Sint Maarten. De maximale looptijd van de
langstlopende lening is 30 jaar. Op 12 oktober 2012 heeft de Nederlandse
Staat een volgende lening verstrekt. De maximale looptijd van deze lening
is 5 jaar.
Op 2 juni 2014 heeft de Nederlandse Staat drie leningen aan Sint Maarten
verstrekt voor een bedrag van ANG 150 mln. Aan Sint Maarten is op
21 november 2014 eveneens een lening verstrekt van ANG 30,2 mln. De
maximale looptijd van deze leningen is 30 jaar. De meeste leningen
worden afgesloten volgens het principe dat de gehele lening bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

31

Jaarrekening

einddatum wordt afgelost. Sint Maarten heeft echter bij één lening
aangegeven jaarlijks af te lossen.
De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van Financiën voert het
beheer over deze leningen, de belasting vindt evenwel plaats op dit
hoofdstuk.
Ad 12. Voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december 2015 openstaande voorschotten en van
de in 2015 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
(Bedragen in €)
Ontstaansjaar

stand 1-1-2015

verstrekt 2015

afgerekend 2015

stand 31-12-2015

t/m2011
2012
2013
2014
2015

210.160.636
76.652.400
27.064.435
64.987.952
0

0
0
0
0
47.200.492

– 6.649.746
– 6.618.177
– 1.707.939
– 644.683
– 20.255.460

203.510.890
70.034.223
25.356.496
64.343.269
26.945.032

Totaal

378.865.423

47.200.492

– 35.876.005

390.189.910

De saldi van der per 31 december 2015 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
Bedragen in €
Artikel

Omschrijving artikel

Bedrag

1
2

Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie Koninkrijk partners

82.617.501
307.572.409

Totaal openstaande voorschotten

390.189.910

Toelichting:
Artikel 1: Waarborgfunctie
De openstaande voorschotten op dit artikel betreffen voornamelijk de
voorschotten aan het Ministerie van Defensie voor de inzet van de
Kustwacht in het Caribisch gebied (€ 35,1 mln.) en de Flexpool KMar
(€ 12,2 mln.) voor het ter beschikking stellen van rechercheurs en
algemeen opsporingsambtenaren van de Koninklijke Marechaussee.
Daarnaast zijn er voorschotten verstrekt aan het Korps Landelijke
Politiediensten ten behoeve van de inzet van het Recherchesamenwerkingsteam (€ 25,5 mln.). De voorschotten worden in 2016 en volgende
jaren afgewikkeld na ontvangst van de in de Rijksministerraad goedgekeurde jaarrekening, jaarverslag en verklaring van de externe accountant.
Artikel 2: Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
Een groot deel van de openstaande voorschotten op dit artikel betreft de
voorschotten aan de Stichting SONA (€ 179,1 mln.) ten behoeve van de
uitvoering van projecten. De laatste stortingen voor de stichting SONA
zijn eind 2012/begin 2013 gedaan. Ook zijn er in het kader van de
«Arubadeal» voorschotten verstrekt aan de Centrale Bank van Aruba
(€ 91,1 mln.). Dit betreft de samenwerkingsmiddelen die onder verant-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

32

Jaarrekening

woordelijkheid van de stichting Fondo Desaroyo Aruba (FDA) worden
besteed. In januari 2013 is het laatste Nederlandse voorschot voor FDA
gestort. Om de afsluiting van de samenwerkingsprogramma’s in goede
banen te leiden zijn de landen en stichtingen in juli 2014 schriftelijk
geïnformeerd over de afspraken die hierover eerder gemaakt zijn. In
september 2015 is dit herhaald. SONA heeft een aanvraag subsidievaststelling 2004–2015 ingediend.
Deze is in behandeling en zal worden afgerond nadat de review van de
AuditDienst Rijk van de verklaringen van de externe accountant is
ingediend. De stichting FDA zal per ultimo 2015 een aanvraag tot
subsidievaststelling 2000–2015 indienen waarna de afrekening in stappen
zal plaatsvinden.
Daarnaast zijn er nog voorschotten verstrekt ingevolge de Regeling Vaste
Verrekenkoers (€ 23,6 mln.), ook wel toeslagen pensioenen genoemd.
Deze worden vastgesteld aan de hand van de jaaroverzichten die door de
uitvoerende pensioenfondsen worden opgesteld. Met het Algemeen
Pensioenfonds van Curaçao wordt naar aanleiding van een rapport van de
Stichting Overheidsaccountantsbureau overleg gevoerd over verbetering
van de uitvoering van de regeling.
Ad 13. Garantieverplichtingen
Ad 13a. Tegenrekening garantieverplichtingen
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1
Aangegane verplichtingen in 2015

Tot betaling gekomen in 2015
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

69.712.175
4.226.227
73.938.401

+/+

66.488.154

-/-

0
66.488.154

Garantieverplichtingen binnen begrotingsverband

7.450.248

De openstaande garantieverplichtingen zijn als volgt opgebouwd:
1. Garantie Atradius
De garantieverplichting op de leningen die door Atradius (€ 3,3 mln.)
verstrekt zijn, hebben betrekking op een overeenkomst van het Rijk
voor het garant staan van Nederland voor de aflossing en rente van
deze leningen door het Land Aruba. Tot op heden is er geen beroep
gedaan op deze garantstelling. Aruba betaalt consequent en de
garantie loopt contractueel in 2019 af.
2. Bankgarantie Europese Commissie ten behoeve van Bonaire
De bankgarantie ten behoeve van de voorschotten aan Bonaire
verstrekt door de Europese Commissie (€ 43,6 mln.) hebben
betrekking op het Sociaal Infrastructuur-programma en het Bonaire
riolerings- en waterzuiveringsprogramma. De projecten zijn in een
afrondende fase. Met de Europese Commissie is overeenstemming
bereikt om de garanties met ingang van juli 2015 te verlagen en te
verlengen tot en met 30 juni 2017. Het bedrag van de garantie is
verlaagd naar € 4,23 mln.
3. Bankgarantie Europese Commissie ten behoeve van 10e Europees
Ontwikkelingsfonds (EOF)
De bankgarantie ten behoeve van de voorschotten aan Curaçao, Sint
Maarten en de BES-eilanden (€ 21,0 mln.) verstrekt door de Europese
Commissie hebben betrekking op het 10e EOF-programma en is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

33

Jaarrekening

opgebouwd uit projecten ten behoeve van de infrastructuur,
ontwikkeling haven en woningbouw. De garantieverplichting heeft
betrekking op het uitvoeren van diverse projecten in het kader van
subsidieverstrekking van de EU. De landen/openbare lichamen
dienen garant te staan voor de uitvoering. In geval van de BESeilanden staat Nederland garant, in geval van Curaçao en Sint
Maarten staat Nederland garant tegenover de EU, maar is van beide
landen een volledige garantie (€ 16 mln.) gekregen. De onder deze
garantie vallende projecten zijn in 2015 afgerond, de garantie is in juli
2015 opgeheven.
Ad 14. Openstaande verplichtingen
Ad 14a. Tegenrekening openstaande verplichtingen
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1
Aangegane verplichtingen in 2015

Tot betaling gekomen in 2015
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

1.057.360.357
201.962.403
1.259.322.760

+/+

410.833.371

-/-

409.889.828
943.543

Verplichtingen Binnen Begrotingsverband

848.489.389

Ad 15. Deelnemingen
Ad 15a. Tegenrekening deelnemingen
(Bedragen in €)

Arubaanse Investeringsbank (AIB)

Bedrag

Koers

Bedrag

NAF 5.123.424,00

0,42

2.151.838

Financiering Deelnemingen en Participaties
Het verwerven van aandelen door de staat in privaatrechtelijke ondernemingen wordt conform het gestelde in de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie, tegen de oorspronkelijke aankoopprijs extracomptabel vastgelegd. In bovenstaande tabel wordt inzicht verkregen in
de deelnemingen in de Arubaanse Investmentbank (AIB) via de Nederlandse Participatie Maatschappij voor de Nederlandse Antillen (NPMNA).
De Nederlandse staat is geen juridisch eigenaar van de deelneming, maar
staat wel garant en draagt daarom het risico.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

34

Jaarrekening

D. BIJLAGE
Evaluatie en overig onderzoek
Artikel

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1. Waarborgfunctie: Rechterlijke
macht/samenwerkingsmiddelen
kustwacht
3. Overig onderzoek
1. Waarborgfunctie: Rechterlijke
macht/samenwerkingsmiddelen
kustwacht
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Waarborgfunctie http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2012D08449&did=2012D08449
2012

Protocol flexibele inzet pool Koninklijke Marechaussee http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2013/06/17/
rapport-evaluatie-flexibele-pool-koninklijke-marechaussee.html
Mid-term Evaluatie Onderwijs en Jongeren Samenwerkingsprogramma
(OJSP)
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2011/03/
18/onderzoeksrapportage-midterm-evaluatie-ojsp-2008---2012-curacao-ensint-maarten.html
Mid-term Evaluatie Sociaal Economisch Initiatief (SEI)
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2011/10/
13/eindrapport-sei-curacao.html
Mid-term Evaluatie Institutionele Versterking van de Bestuurskracht (IVB)
Curaçao
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-145306.pdf
Mid-term Evaluatie Institutionele Versterking van de Bestuurskracht (IVB) St.
Maarten
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-145305.pdf
Onderwijsverbetering in Caribisch Nederland
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/
01/onderwijsverbetering-in-caribisch-nederland.html
Samenwerkingsbeleid Stichting Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie
(AMFO) http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/
2014/10/24/eindevaluatie-amfo.html
Kleine evaluatie Caribisch Nederland
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/
12/rapport-commissie-kleine-evaluatie-caribisch-nederland.html
Samenwerkingsbeleid Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA)
http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2015D50450&did=2015D50450
Evaluatie Plan veiligheid Nederlandse Antillen
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2015/12/16/
aanbiedingsbrief-bij-eindevaluatierapporten-samenwerkingsprogramma-ssona-en-plan-veiligheid-nederlandse-antillen-en-gevangeniswezennederlandse-antillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IV, nr. 1

2013

2011

2011

2011

2011

2014

2014

2014

2015

2015

35