Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

33 009

Innovatiebeleid

Nr. 136

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 november 2023
Tijdens het tweeminutendebat innovatie op 7 juli 2023 heeft uw kamer de
motie1 van het lid Amhaouch c.s. aangenomen. De motie verzoekt de
regering acties te ondernemen voor de doorontwikkeling van de
mainportstatus van de Brainportregio en in het eerstvolgende bestuurlijk
overleg (BO-Brainport) af te stemmen hoe de knelpunten op het gebied
van onderwijsinfrastructuur, de arbeidsmarkt en de netcongestie kunnen
worden opgepakt. In deze brief informeer ik u over de aanpak die in het
BO-Brainport van 4 oktober jl. met de Brainportregio is afgesproken. Dat
doe ik mede namens de Minister van Onderwijs Cultuur en Wetenschap
en de Minister voor Klimaat en Energie.
Doorontwikkeling mainportstatus
In mijn brief2 van 7 juni 2023 heb ik u geïnformeerd over mijn visie dat
Nederland en Europa gebaat zijn bij een sterk technologisch leiderschap
dat bijdraagt aan de nationale veiligheid en de strategische autonomie
van Europa. De Brainportregio is hierin het innovatief brandpunt voor de
hightech maakindustrie. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden
investeren in deze regio de komende jaren volop extra in de groeimogelijkheden en het verbeteren van de wereldwijde concurrentiepositie van
Nederland en de Europese Unie. Ook vermindert zo de afhankelijkheid van
technologieën uit derde landen.
Voor de doorontwikkeling van de mainportstatus werk ik vanuit het
BO-Brainport aan een gebiedsgerichte aanpak. Hierdoor wordt de groei
van de hightech maakindustrie tot en met 2030 geaccommodeerd met
functies voor wonen en bereikbaarheid. Er is echter meer nodig om het
hightech ecosysteem van de Brainportregio een internationale
voorsprong te kunnen laten houden. De gebiedsgerichte aanpak vraagt
1
2

kst-33009-136
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 33 009, nr. 127.
Kamerstuk 33 009, nr. 121. Samenwerken aan een hightech maakindustrie van wereldniveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 009, nr. 136

1

ook om de beschikbaarheid van voldoende talent en zekerheden voor
bedrijven dat ze over voldoende stroom kunnen beschikken. Hieraan werk
ik in het BO-Brainport samen met de Minister van Onderwijs Cultuur en
Wetenschap en de Minister voor Klimaat en Energie.
Aanpak talentopgave
De talentopgave voor de Brainportregio is fors. In de periode tot 2030 zijn
er 72.000 nieuwe banen nodig. Belangrijk is dat de hele waaier van
onderwijssectoren hierop aansluit: po, vo, mbo, hbo en wo. Het zwaartepunt voor de talentopgave ligt echter bij het mbo-onderwijs, 60% van de
nieuwe banen in de hightech maakindustrie gaat om mbo-niveau. Daarom
heb ik in het BO-Brainport met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW) en de regio afgesproken, dat alle mbo-instellingen
gebruik kunnen maken van de bestaande wettelijke mogelijkheden die de
opleidingsdomeininschrijving biedt voor een breed oriëntatieprogramma
voorafgaand aan de definitieve studiekeuze door studenten. De Minister
van OCW zal deze aanpak in een wet-interpreterende beleidsregel
toelichten. De reden dat ik hiernaar verwijs is dat we studenten de
mogelijkheid willen bieden om via een oriëntatieperiode te kiezen voor
een kansrijke opleiding, zoals in de hightech maakindustrie. Daar zijn dan
de wettelijke mogelijkheden voor via de opleidingsdomeininschrijving en
wet-interpreterende beleidsregels. Ook heb ik in het BO-Brainport
afgesproken dat door de Minister van OCW wordt onderzocht hoe de
initiatieven in het kader van een Leven Lang Ontwikkelen ingezet kunnen
worden om competenties te certificeren die duidelijk maken wat
studenten en professionals weten en kunnen.
Voor de komende maanden vraagt de talentopgave om verder te worden
uitgewerkt. Brainport-development heeft recent de Regionale Agenda
Schaalsprong Talent opgesteld. Daarin wordt – in aansluiting op
voornoemde afspraken – duidelijk in welke richting de regio de verdere
dialoog wil voeren:
− Het goed aansluiten van het po, vo, mbo, ho en wo op de ruimtelijke
schaalsprong van de regio.
− hbo-techniek voor een bredere doelgroep aantrekkelijker maken.
Het Ministerie van OCW en de regio hebben samen afgesproken de
Regionale Agenda Schaalsprong Talent verder te helpen en samen te
bezien welke beleidskaders ontwikkeld moeten worden om tot gedragen
oplossingen te komen. In het volgende BO-Brainport wordt dit
geagendeerd.
Aanpak netcongestie
De Brainportregio vormt één van de meest veelbelovende wereldwijde
hightech ecosystemen. Hier wordt samengewerkt aan een toekomstbestendige economische groei voor Nederland. We moeten voorkomen dat
deze economische groei onnodig wordt belemmerd of dat bedrijven
vertrekken naar het buitenland omdat ze geen aansluiting kunnen krijgen
op het elektriciteitsnet. Nederland kan zo waardevolle technologie
verliezen. En we verliezen hiermee toekomstig verdienvermogen. Daarom
heb ik in het BO-Brainport afgesproken dat de regio een prioritair gebied
gaat worden voor de aanpak van netcongestie. Hierdoor kan vanuit
nationaal belang gewerkt worden aan voldoende zekerheid voor bedrijven
voor de verzwaring van het elektriciteitsnet en voor innovatieve oplossingen in de vorm van energiehubs, batterijopslag en congestiemanagement. Verkend wordt op welke wijze dit het beste vorm en inhoud
gegeven kan worden ook in relatie tot het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK). En hierover vinden intesieve sessies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 009, nr. 136

2

met de regio plaats. De Minister voor Klimaat en Energie neemt hierin het
voortouw en zal uw kamer separaat informeren.
In de tussentijd spreken we met de netbeheerders Enexis en TenneT over
het beschikbaar stellen van menskracht voor zowel de verzwaring van het
elektriciteitsnet en waar dat niet meteen kan samen te werken aan de
innovatieve oplossingen. Om hier vaart te kunnen maken treedt Brainportdevelopment op als gebiedsregisseur, om vanuit een multistakeholderaanpak te kunnen samenwerken aan concrete casussen van bedrijven.
Hierin worden netbeheerders, gemeenten en provincie maximaal
gevraagd mee te denken in mogelijkheden, op het gebied van bijvoorbeeld contracten en vergunningen. Onderdeel van de aanpak voor de
Brainportregio is ook de verbinding met het Nationaal Stimuleringsprogramma Energiehubs. Ik zie energiehubs als een schakel in een sterker
energiesysteem. Hierdoor kunnen bedrijven lokaal samenwerken aan de
gezamenlijke energiebehoefte, het verbruik onderling verdelen, opslaan of
convergeren. Dit vraagt wel om een juridische entiteit die namens de
bedrijven de energiebehoefte kan verdelen. Voor de aansluiting van de
Brainportregio op het Nationale Stimuleringsprogramma Energiehubs
neemt de Minister voor Klimaat en Energie het initiatief. Ook heeft de
Minister voor Klimaat en Energie landelijk nieuwe maatregelen aangekondigd voor de aanpak van netcongestie3. Het gaat hier onder meer om
sneller bouwen aan de benodigde infrastructuur, een betere benutting van
het elektriciteitsnet, flexibel gebruik van het net en oplossingen zoals slim
laden van elektrische voertuigen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

3

Kamerstuk 29 023, nr. 451. Nieuwe maatregelen netcongestie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 009, nr. 136

3