Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1741
Vragen van het lid Voortman (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over het bericht dat COA-personeel een asielzoeker heeft
ontmoedigd om aangifte te doen van discriminatie en bedreiging (ingezonden
28 januari 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
3 maart 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «COA laat asielzoekers aan hun lot over»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u reageren op het feit dat in deze casus naar voren wordt gebracht dat
medewerkers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) een
asielzoeker met verschillende negatieve consequenties van het doen van
aangifte van discriminatie en/of bedreiging hebben geconfronteerd? Past dit
in de lijn die door de regering is gekozen, dat aangifte van dergelijke
strafbare feiten zoveel als mogelijk moet worden gestimuleerd?
Antwoord 2
Uit navraag bij het COA is mij gebleken dat hier geen sprake is geweest van
het ontmoedigen van het doen van aangifte.
In zijn algemeenheid benadruk ik het belang van het doen van aangifte in
geval van (mogelijk) strafbare feiten. In dergelijke gevallen zal het COA het
slachtoffer stimuleren om aangifte te doen en het slachtoffer daarbij
desgewenst begeleiding bieden. Voor COA medewerkers weegt het welzijn en
belang van bewoners immers zwaar. Het stimuleren van aangiftebereidheid
hoort daarbij.
Desondanks zal niet iedere bewoner aangifte willen of durven doen. Het COA
kan dan een melding doen bij de politie of aangifte doen als getuige.
In het kader van de aanscherping van de aanpak van overlastgevende en
criminele asielzoekers, waar ik uw Kamer in maart nader over zal informeren,
zal ook aandacht worden besteed aan het aspect van aangiftebereidheid.

1

ah-tk-20152016-1741
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.winq.nl/2016/01/coa-laat-asielzoekers-aan-hun-lot-over-voorpublicatie/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke vormen van toezicht vinden plaats op het gedrag van COA-personeel
jegens asielzoekers en in welke mate komt dit gedrag overeen met de
richtlijnen die door het COA zijn opgesteld, en de beleidsdoelen die door u
aan het COA worden meegegeven? Acht u de aanwezige vorm(en) van
toezicht adequaat? Zo ja, waarom? Zo nee, bent u bereid het toezicht te
intensiveren?
Antwoord 3
COA-managers zien er op toe dat hun medewerkers werken binnen de
staande beleidskaders en richtlijnen. Het COA heefteen gedragscode die voor
alle medewerkers en vrijwilligers van toepassing is. Hierin is onder meer
voorgeschreven dat iedere medewerker respectvol en mensgericht dient te
handelen, dat het bieden van veiligheid aan bewoners een belangrijk
uitgangspunt is van het handelen, dat de medewerkers van het COA integer,
professioneel en discreet dienen te zijn en te handelen, en dat zij iedere
bewoner op een gelijkwaardige wijze moeten benaderen.
Het COA kent ook een klachtenregeling. Iedere bewoner kan een klacht
indienen wanneer hij of zij ontevreden is over de wijze waarop een medewerker van het COA zich jegens hem of haar heeft gedragen (of bepaald gedrag
heeft nagelaten). Er zijn geen formele vereisten aan het indienen van een
klacht verbonden en het kan zowel schriftelijk als mondeling. Het COA is
gehouden aan diverse voorschriften die zien op de afhandeling van een
klacht.
Tot slot wijs ik op de rol van onafhankelijke partijen zoals de Inspectie VenJ,
die bijvoorbeeld – in het kader van de gevolgen van de hoge asielinstroom –
periodiek meekijkt op de tijdelijke opvangvoorzieningen en hoe het COA hier
invulling aan geeft.
Vraag 4
Bent u bereid in het licht van deze casus uw positie ten aanzien van het
instellen van vertrouwenspersonen op elke opvanglocatie te herzien, met het
oog op ondersteuning bij psychische problemen en het bevorderen van het
doen van aangiftes? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Zoals ik meerdere malen richting de Tweede Kamer heb aangegeven zie ik
geen meerwaarde in een afzonderlijke vertrouwenspersoon voor kwetsbare
groepen. Bewoners kunnen bij iedere medewerker terecht als zij zich
bedreigd voelen of geconfronteerd worden met concrete situaties van
discriminatie, pesterijen of bedreigingen. Ook moeten alle medewerkers
adequaat optreden in geval van incidenten en bewoners stimuleren tot het
doen van aangifte. Zo nodig ondersteunt het COA zijn medewerkers bij het
uitoefenen van de rol van vertrouwenspersoon door middel van voorlichting
en training.
Vraag 5
Kunt u aangeven of het bestuurlijke instrumentarium dat het COA ter
beschikking heeft om sancties op te leggen aan asielzoekers die wangedrag
tegen andere asielzoekers vertonen, momenteel voldoende is?
Antwoord 5
Het COA kan overlastgevende asielzoekers sanctioneren op basis van het
Reglement Onthouding Verstrekkingen (ROV). Het ROV bevat het sanctiebeleid van het COA en geeft het kader op basis waarvan het COA verstrekkingen aan zijn bewoners kan onthouden en maatregelen kan toepassen in geval
van overlast. De meest zware ROV-sanctie is het stopzetten van de opvang
voor kortere of langere duur, dan wel definitief.
Zoals ik heb toegezegd zal ik uw Kamer in maart informeren over de
aangescherpte aanpak van overlastgevende en criminele asielzoekers. Hierbij
zal ook worden ingegaan op de aanscherping van het ROV.
Vraag 6
Hoe vaak is afgelopen jaar door het COA een boete, een overplaatsing of een
andere sanctie opgelegd aan een asielzoeker op basis van wangedrag?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In 2015 heeft het COA in totaal 7.470 maatregelen opgelegd op basis van het
ROV. Een maatregel kan inhouden dat leefgeld is onthouden of dat de
opvang (voor bepaalde tijd) is ontzegd.
Van de 7.470 zijn er 2.955 maatregelen opgelegd naar aanleiding van het niet
voldoen aan de meldplicht.
Daarnaast heeft het COA 4.515 keer een maatregel opgelegd naar aanleiding
van incidenten zoals genoemd in het overzicht incidenten 2015 in- en rondom
COA opvanglocaties, dat ik in januari jl. openbaar heb gemaakt.2 Deze
incidenten behoren tot de categorieën «overlast in COA-opvang locaties zelf»
en «door COA geregistreerde agressie en geweld tegen personen». De
incidenten waar het hier om gaat zijn zeer divers van ernst, aard en omvang.
Dit varieert bijvoorbeeld van het niet schoonmaken van de eigen kamer, het
afplakken van de brandmelder, het veroorzaken van geluidsoverlast tot
fysieke agressie zoals slaan of schoppen.
Het overplaatsen van een bewoner is overigens niet in alle gevallen een
sanctie. Bewoners kunnen om verschillende redenen worden overgeplaatst,
bijvoorbeeld omdat een bewoner hiertoe heeft verzocht of omdat het in het
kader van veiligheid en leefbaarheid noodzakelijk wordt geacht.

2

Kamerstuk 33 042, 19 637, nr. 22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3