Massabalans textiel
2018

Onderzoek naar de massabalans van het in
Nederland ingezamelde afgedankte textiel en
de route en resultaten van de verwerking

in opdracht van:
Rijkswaterstaat – WVL
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
zaaknummer 31150683

FF/19.011 - 27 maart 2020

Massabalans textiel 2018

Inhoudsopgave

Managementsamenvatting

3

Management summary

7

1

Inleiding

11

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Aanpak
Scope
Uitvoering
Respons op de vragenlijst
Volledigheid registraties en opschaling
Herberekening inzameling 2012

13
13
14
14
15
16

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Resultaten
Gescheiden inzameling en import
Sortering en afzet
Balansverschil
Reststromen

17
17
19
23
23

4

Conclusies

25

5

Aanbevelingen

27

Bijlage 1: Projectbeschrijving

29

Bijlage 2: Begrippen en definities

31

Bijlage 3: Betrokken partijen

33

Bijlage 4: Massastromen 2018 en 2012 (Sankey)

34

www.ffact.nl

2

Massabalans textiel 2018

Managementsamenvatting
In opdracht van Rijkswaterstaat WVL-Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
(RWS) is het onderzoek naar de massabalans van textiel opnieuw uitgevoerd voor het
jaar 2018. Voor 2012 is de massabalans de eerste keer opgesteld. De massabalans
betreft het afgedankte textiel door Nederlandse huishoudens. Het onderzoek is
begeleid door een klankbordgroep met een brede samenstelling uit de branche.
Het onderzoek is uitgevoerd op basis van een vragenlijst die is verzonden naar 248
bedrijven die textiel inzamelen of sorteren. Van 89 bedrijven zijn de ingevulde
vragenlijsten (registraties) retour ontvangen. In samenspraak met een expertgroep
uit de branche zijn de registraties aangevuld. Daarmee is 70% van de marktomvang in
beeld gebracht. Het ontbrekende deel is geraamd door opschaling.
De registraties geven een breder en vollediger inzicht in de marktstructuur dan in
2012. Met name het belang van de ongeveer 800 kringloopbedrijven is nauwkeuriger
in beeld gebracht. Door dit betere beeld van de textielinzameling en behandeling
door kringloopbedrijven moest de massabalans voor 2012 herzien worden, zodat
deze qua methode en scope vergelijkbaar blijft met 2018.
Massabalans 2018 voor het totaal van ingezameld en geïmporteerd textiel.
Nederland dankt totaal 305,1 kton textiel af, 17,7 kg per inwoner.

Het totaal aan afgedankt textiel stijgt met 20% ten opzichte van 2012 (254,8 kton),
zonder correctie voor de toename van de bevolking (3%). Het totaal ingezamelde

www.ffact.nl

3

Massabalans textiel 2018

afgedankt textiel ligt met 17,7 kg/inw. in de bandbreedte van West-Europese landen
(10 - 26,7 kg/inw.). Overigens valt de analyse van het nieuw op de markt gebracht
textiel buiten de scope van dit onderzoek.
Gescheiden ingezameld textiel neemt toe tot 44,6%
Het percentage gescheiden ingezameld afgedankt textiel nam toe van 43,1% in 2012
tot 44,6% in 2018, het percentage textiel in restafval nam daarmee in dezelfde
periode af van 56,9% naar 55,4%. Het ingezameld gewicht steeg van 109,8 kton tot
136,1 kton, een stijging van 24% zonder correctie voor bevolkingsaanwas (3%). Per
inwoner steeg het gescheiden ingezamelde textiel van 6,6 kg/inw. in 2012 naar 7,9
kg/inw. in 2018, een stijging van 20%.
Nederlands restafval bevat 169 kton textiel, 55,4% van het afgedankt textiel
De metingen van textiel in het Nederlands restafval van RWS, namelijk 9,9 kg/inw.
(8,5 kg/inw. in 2012) zijn gebruikt voor de bepaling van het totale gewicht dat is
verwerkt in afvalenergiecentrales. Per inwoner stijgt dus zowel het gewicht van het
gescheiden ingezameld textiel als het gewicht van textiel in het restafval. Procentueel
stijgt de gescheiden inzameling per Nederlandse inwoner iets sneller zodat de
verhouding nu op 44,6% (43,1% in 2012) gescheiden ingezameld uitkomt.
Nederlandse sorteerbedrijven verwerken 98,3 kton geïmporteerd textiel
In combinatie met import sorteren Nederlandse bedrijven 155,2 kton textiel
afkomstig van huishoudens. Het geïmporteerde deel (63%) is geschoond en van ten
minste vergelijkbare kwaliteit en voor het grootste deel afkomstig uit Duitsland en
daarnaast uit België en Frankrijk. In 2012 was de import met 109 kton nog licht hoger
dan in 2018. De herkomst is voor 2012 vergelijkbaar, met Italië op dat moment nog
als herkomstland.
43% van het in Nederland ingezamelde textiel is ook in Nederland gesorteerd. Het
overige deel is, na schonen en soms het scheiden van de kwalitatief beste kleding,
afgezet naar buitenlandse sorteerinstallaties. Het resultaat van de sortering is daar
vergelijkbaar met de sortering in Nederland. Van het in Nederland gesorteerde deel
komt 62% als verkochte fracties buiten Nederland terecht. De onderstaande figuur
geeft de resulterende massabalans voor het in Nederland ingezamelde textiel. Er is
een klein balansverschil van 4,2 kton (3%) tussen ingezameld en afgezet.
84% van het gescheiden ingezamelde textiel is buiten Nederland afgezet
De massabalans voor de afzet van het textiel geeft aan dat 84% (110,4 kton) van het
in Nederland ingezamelde textiel na behandeling (o.a. schonen) of sortering buiten
Nederland terecht komt. De verkoop naar het buitenland hangt samen met de markt
voor de gesorteerde fracties. Van het herdraagbare textiel blijft 10% (6,2 kton) in
Nederland door verkoop in bijvoorbeeld kringloopwinkels. Van de voor recycling
geschikte fracties blijft 4% in Nederland voor afzet voor poetsdoeken en
vezelproducten. Omdat in Nederland in ieder geval het schonen of de verdere

www.ffact.nl

4

Massabalans textiel 2018

sortering van het ingezamelde textiel plaats vindt ontstaat hier 71% (13,2 kton), dus
het grootste deel, van de reststroom. Die reststroom bestaat uit afval, niet-textiel en
niet bruikbaar nat of sterk vervuild textiel. Dit deel van de reststroom wordt in
Nederland gerecycled (bijv. papier, metaal) of geleverd aan afvalenergiecentrales.
Een minder groot deel (29%) van de reststroom komt vrij bij sortering buiten
Nederland en wordt daar verwerkt.
Massabalans 2018 van in NL ingezameld textiel, gespecificeerd naar afzet.

Gescheiden inzameling leidt tot 53% herdraagbaar en 33% recycling
De massabalans voor de afzet van het in Nederland afgedankt textiel is
geconstrueerd door alle beschikbare gegevens over sortering en afzet te combineren.
Het resultaat is 53% hergebruik (inclusief schoenen), hoofdzakelijk buiten Nederland,
bijvoorbeeld in Afrika en Oost-Europa. 33% van het textiel heeft een kwaliteit die
voor recycling geschikt is. De bestemming is Europa (poetsdoeken, geperste vezels)
en India of Pakistan voor o.a. verdere sortering, vervezeling en verwerking tot garens.
Reststroom omvat 14% van het ingezamelde textiel
De massabalans geeft aan dat 14% (18,6 kton) van het ingezamelde gewicht textiel
uiteindelijk niet als textiel herdraagbaar of recyclebaar is. Deze reststroom bestaat
uit afval, maar kan ook materialen als papier, plastic, metaal en leer bevatten. Ook
hoort het textiel dat niet herbruikbaar is tot de reststroom. Dit textiel is bijvoorbeeld
nat is en niet meer droogbaar, geschimmeld of sterk vervuild. De specifieke
registratie van deze restfracties blijkt complex en is niet volledig. Wel is er een
indicatie dat de omvang van de reststroom varieert van 9 tot 21% en onder andere
afhankelijk is van de methode van inzameling (type container, wijze van lossen).

www.ffact.nl

5

Massabalans textiel 2018

Aanbevelingen om marktregistratie en massabalans te verbeteren
De massabalans 2018 is verbeterd ten opzichte van 2012. Tijdens het project zijn
aandachtspunten naar voren gekomen om de metingen en de opzet van de
monitoring verder te verbeteren. Dit kan bijdragen aan het voorbereiden van
producentenverantwoordelijkheid voor textiel. De navolgende aanbevelingen zijn
vanuit dit perspectief opgesteld:
 Verhoog de registraties bij vooral kringloopbedrijven
 Registreer, waar dat mogelijk is, het gewicht van het textiel
 Registreer altijd en beter gespecificeerde reststroom
 Maak na sortering van het textiel onderscheid tussen de kwaliteit en de feitelijke
route en bestemming van het textiel
 Bouw meer verificaties in voor een hogere betrouwbaarheid van de massabalans
en monitoring, bijvoorbeeld door verificatie van de leveringen en bestemmingen
met name buiten Nederland
 Meet ook het gewicht van nieuw op de markt gebracht textiel en relateer de
massabalans hieraan, zodat een extra onafhankelijke verificatie ontstaat.

www.ffact.nl

6

Massabalans textiel 2018

Management summary
Commissioned by Rijkswaterstaat WVL-Ministry of Infrastructure and Water
Management (RWS), the study into the mass balance of textiles for the Netherlands
has been carried out for the year 2018. The first mass balance was carried out for
2012. The mass balance deals with the disposed textiles from Dutch households. The
research was supervised by a group with a broad composition from the industry.
The study was conducted on the basis of a questionnaire sent to 248 companies that
collect or sort textiles. The completed questionnaires (registrations) were received
from 89 companies. The registrations have been checked and complemented in
consultation with an expert group from the sector. The study represents 70% of the
market size. The missing part has been estimated by upscaling.
The registrations provide a broader and more complete insight into the market
structure than in 2012. In particular, the importance of the approximately 800 shops
for used products (thrift or charity shops / kringloopwinkels) has been more
accurately mapped. Due to this better insight in the textile collection and treatment
by thrift shops, the mass balance for 2012 had to be revised, so that it remains
comparable in method and scope to 2018.
Mass balance 2018 for the total of collected and imported textiles.
The Netherlands dispose a total of 305.1 * 1000 tonnes (kt) of textiles,
17.7 kg per inhabitant.

www.ffact.nl

7

Massabalans textiel 2018

Total disposed post-consumer textiles increased by 20% compared to 2012
(254.8 kt), without adjusting for the increase in the population (3%). The total weight
in 2018 is equivalent to 17.7 kg/inhabitant. This amount lies within the bandwidth of
Western European countries (10 - 26.7 kg/inhabitant). The analysis of put on the
market textiles lies outside the scope of this study.
Separate collection of textiles increases to 44.6%
The percentage of separately collected post-consumer textile increased from 43.1%
in 2012 to 44.6% in 2018. The percentage of textiles disposed in general household
waste decreased from 56.9% to 55.4% in the same period. The separately collected
weight rose from 109.8 kt to 136.1 kt , an increase of 24% without adjusting for
population growth (3%). Per inhabitant, separately collected textiles rose by 6.6 kg
per inhabitant in 2012 to 7.9 kg per inhabitant in 2018, an increase of 20%.
Dutch household waste contains 169 kt, 55.4% of the disposed textiles
The measurements of textiles in Dutch household waste from RWS, i.e. 9.9 kg per
inhabitant (8.5 kg/inhabitant in 2012) were used to determine the total textile weight
processed in energy from waste plants. The weight of the separately collected
textiles and the weight of textiles in the residual waste are both increasing per
inhabitant. In terms of percentage, the separate collection per Dutch inhabitant
increases slightly faster, so that the ratio now amounts to 44.6% (43.1% in 2012)
separately collected.
Dutch sorting companies process 98.3 kt of imported used textiles
In combination with imports, Dutch companies sort 155.2 kt of post-consumer
textiles from households. The imported part (63%) has been cleaned abroad and is of
at least a comparable quality to Dutch post-consumer textiles. The largest part is
imported from Germany with also Belgium and France as countries of origin. Imports
in 2012 were slightly higher at 109 kt than in 2018. The origin for 2012 is comparable,
with Italy at that time still being a country of origin.
43% of the collected textiles are also sorted in the Netherlands. After cleaning and
sometimes separating the best quality re-wearable clothing, the remaining postconsumer textiles are sold to foreign sorting installations. The result of the sorting
abroad is comparable with the sorting in the Netherlands. Of the part sorted in the
Netherlands, 62% has a destination outside the Netherlands. The next figure shows
the resulting mass balance for textiles collected in the Netherlands. Note that there is
a small balance difference of 4.2 kt (3%) between collected and sold.

www.ffact.nl

8

Massabalans textiel 2018

84% of the separately collected textiles are sold outside the Netherlands
The mass balance for the destination of used textiles indicates that 84% (110.4 kt) of
the textiles collected in the Netherlands have a destination outside the Netherlands
after treatment (including cleaning) or sorting. The sale abroad is related to the
market for the sorted fractions. Of all re-wearable textile 10% (6.2 kt) is sold in the
Netherlands, for example in thrift and second hand shops. Of the fractions suitable
for recycling, 4% remains in the Netherlands for production of wipers and fiber
products. The largest part, 71% (13.2 kt), of the residual flow originates in the
Netherlands, because here at least the cleaning or further sorting of the collected
textiles takes place. This residual flow consists of waste, non-textile recyclables and
unusable wet or heavily polluted textiles. This part of the residual flow is recycled in
the Netherlands (e.g. paper or metal) or supplied to waste-to-energy plants. A
smaller part (29%) of the residual flow originates from sorting outside the
Netherlands and is processed there.
Mass balance 2018 of textiles collected in NL, specified by destination.

Separate collection results in 53% re-wearable and 33% recycling
The mass balance for the sales of the post-consumer collected textiles in the
Netherlands is constructed by combining all available data on sorting and sales. The
result is 53% re-wearable (including shoes), mainly outside the Netherlands, for
example in Africa and Eastern Europe and 33% textiles with a quality suitable for
recycling. The destination for recycling is Europe (cleaning wipers, pressed fibers) and
India or Pakistan for further sorting, fiberizing and processing into yarns.

www.ffact.nl

9

Massabalans textiel 2018

Residual flow comprises 14% of the collected textiles
The mass balance indicates that 14% (18.6 kt) of the separately collected textile
weight is ultimately not reusable or recyclable as textile. This residual flow consists of
waste, but can also contain materials such as paper, plastic, metal and leather that
are recyclable, but not as textile. Textiles that are not recyclable also belong to the
residual flow. For example, if textile is wet and can no longer be dried, mouldy or
heavily polluted. The specific registration of these residual fractions appears to be
complex and is incomplete. The indication of the size of the residual flow varies
from 9 to 21% and depends, among other things, on the method of collection (type
of container, method of unloading).
Recommendations to improve market registration and mass balance
The mass balance 2018 has improved compared to 2012. During the project, focal
points were identified to further improve the measurements and the design of
the monitoring. This can contribute to preparing extended producer responsibility for
textiles in the Netherlands. The following recommendations have been drawn up
from this perspective:
 Increase registrations, of thrift shops in particular
 Where possible, record the weight of the textiles
 Always register and specify the residual flow
 After sorting the textiles, distinguish between the quality and the actual
route and destination of the textiles
 Increase verifications for a higher reliability of the mass balance and monitoring,
for example by verifying deliveries and destinations, especially outside the
Netherlands
 Measure or determine the weight of put on market textiles and relate the mass
balance of post-consumer textiles to this weight to create an additional
independent verification.

www.ffact.nl

10

Massabalans textiel 2018

1 Inleiding
Herhaling van 2012 om opzet van de monitoring te verbeteren
Op 26 augustus 2019 heeft Rijkswaterstaat WVL, onderdeel van het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat (RWS) de projectbeschrijving ‘Herhaling van de
massabalans textiel’ gepubliceerd (bijlage 1). Directe aanleiding voor het project is
dat staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) op 29
juni 2018 heeft aangegeven dat het kabinet producentenverantwoordelijkheid gaat
uitbreiden naar meer producten, waaronder textiel. Hiervoor is onder andere een
goede monitoring nodig van het gewicht van het textiel. Het gaat daarbij zowel om
het nieuw op de markt gebrachte gewicht en het ingezamelde, verwerkte en
gerecyclede gewicht. Daarvoor moet een monitoringsysteem worden opgezet. Hoe
dit monitoringsysteem eruit gaat zien en wie verantwoordelijk wordt voor de opzet
ervan is afhankelijk van de uitwerking van de producentenverantwoordelijkheid.
RWS Leefomgeving ziet dit project als eerste stap om meer zicht te krijgen op de
omvang van het in Nederland ingezamelde en het geïmporteerde afgedankte textiel,
alsmede op de routes en het resultaat van de verwerking van dit textiel. Aan FFact is
op 15 oktober 2019 opdracht verleend om het project uit te voeren. Het project richt
zich op de massabalans voor het jaar 2018. De werkwijze sluit aan bij de opzet voor
20121. Door de nieuwe inzichten moest de massabalans van 2012 op enkele punten
worden herzien om vergelijkbaar te blijven met 2018. Het resultaat geeft een
duidelijk beeld van de ontwikkeling tussen 2012 en 2018.
VANG voor achtergronden over de inzameling van afgedankt textiel
Het uitvoeringprogramma Van Afval Naar Grondstof (VANG) voor Huishoudelijk afval
(HHA) heeft in 2018 een verkenning uitgevoerd naar de kwaliteit van de
deelstromen.2 Dit was naar aanleiding van signalen dat de kwaliteit onder druk staat.
De rapportage geeft goed zicht op de achtergronden voor de inzameling van textiel
vanuit huishoudens en geeft duidelijk de (wettelijke) kaders en routes aan die het
ingezamelde textiel volgt. Het voorliggende onderzoek naar de massabalans richt zich
op een verdere kwantificering van het gewicht en de routes.
Naar aanleiding van de verkenning in opdracht van VANG is in juli 2019 een
aanvalsplan textiel opgesteld binnen het VANG-programma.3 Dit aanvalsplan richt
zich onder andere op schonere deelstromen. Het gaat dan om vocht en
verontreiniging. De stelregel voor de inzamelbranche is immers ‘schoon en droog’. In
het aanvalsplan zijn enkele trends benoemd van de mate van verontreiniging op
basis van informatie van de inzamelingsbranche (Vereniging Herwinning Textiel –
VHT). Ook zijn enkele projecten opgestart die deels parallel met deze massabalans
lopen.
1

Massabalans van in Nederland ingezameld en geïmporteerd textiel 2012, FFact 14.11.2014.
VANG huishoudelijk afval, Verkenning kwaliteit deelstromen gft-afval, papier, glas en textiel uit
huishoudens, augustus 2018.
3
VANG huishoudelijk afval, Aanvalsplan gft-afval en textiel, Naar meer en schonere deelstromen, juli
2019.
2

www.ffact.nl

11

Massabalans textiel 2018

Begrenzing van het onderzoek, begrippen en definities
Textiel omvat in dit onderzoek kleding, linnengoed en schoeisel afkomstig van
huishoudens, dus niet afkomstig van bedrijven. In bijlage 2 zijn de definities en
gehanteerde begrippen, deels gebaseerd op vakjargon, verder verduidelijkt. De
minimumstandaard voor de verwerking van ingezameld textiel is volgens LAP3
recycling, bijvoorbeeld door vervezelen om te verwerken tot garen, matrasvulling,
materiaal voor geluid of warmte/koude isolatie of geotextiel en het versnijden tot
poetsdoek. Een deel van het ingezamelde materiaal is geschikt voor direct hergebruik
en kan opnieuw worden gedragen. De massabalans hanteert dit onderscheid tussen
herdraagbaar en recycling.
De textielmarkt is een internationale markt en dat betekent dat de eindbestemming
van het ingezamelde textiel vaak meer dan 3 stappen (locaties) vanaf de inzameling
ligt. Dit project focust op stap 1 en 2, de behandeling na inzameling en de sortering
(de X- en Y-bestemming, zie bijlage 2). Vanuit stap 2 is waar mogelijk de
verwerkingsroute gevolgd tot de eindbestemming (de Z-bestemming).
In dit project, massabalans textiel 2018, ligt de focus op een totaalbeeld van de
inzamel- en afzetketen van het gescheiden in Nederland ingezamelde textiel. Daarin
komt ook de verontreiniging van het ingezamelde materiaal aan de orde. Voor de
som van het in het ingezamelde textiel aanwezige afval, de niet-textiel componenten
en het niet-recyclebaar of niet- herbruikbaar textiel hanteren we de term reststroom.

www.ffact.nl

12

Massabalans textiel 2018

2 Aanpak
2.1 Scope
De doelstelling van het project is: het opstellen van een massabalans, een herhaling
van het project in 2014 (cijfers 2012), die inzicht levert in de omvang van het
afgedankt textiel in Nederland zowel bij huishoudens als bedrijven.
De inzamel- en verwerkingsketen van bedrijfstextiel bleek al in een vroeg stadium in
het project geen noemenswaardige overlap te hebben met de huishoudelijke
textielstromen. In overleg met de opdrachtgever is daarom besloten bedrijfstextiel
buiten de scope van het onderzoek te plaatsen. Ook de internetmarkt, met name het
omgaan met retourzendingen, is buiten de scope gehouden.
Alle cijfers genoemd in dit rapport betreffen, tenzij anders aangegeven, uitsluitend
textiel afkomstig van huishoudens.
Binnen het onderzoek zijn de volgende stromen in beeld gebracht:
 gescheiden inzameling van in Nederland afgedankt textiel;
 import van buitenlands textiel voor sortering in Nederland;
 afgedankt textiel in Nederlands restafval;
 afzet in binnen- en buitenland van in Nederland gesorteerd textiel;
 afzet van buiten Nederland gesorteerd textiel, dat afkomstig is uit Nederland.
De totale textielmarkt is schematisch weergegeven in figuur 1. De grijs gekleurde
onderdelen van de markt vallen buiten de scope van het onderzoek. De in blauw
weergegeven onderdelen vallen binnen de scope van het onderzoek.
Figuur 1: overzicht van de Nederlandse textielmarkt (blauwe onderdelen zijn onderzocht).

www.ffact.nl

13

Massabalans textiel 2018

2.2 Uitvoering
Het onderzoek is begeleid door een klankbordgroep (bijlage 3) met
vertegenwoordigers van Vereniging Herwinning Textiel (VHT), Branchevereniging
Kringloopbedrijven Nederland (BKN), Vereniging Afvalbedrijven (VA), Koninklijke
Vereniging voor afval- en reinigingsmanagement (NVRD) en Midwaste. De leden van
de klankbordgroep hebben input gegeven op de onderzoeksaanpak en de vragenlijst,
bedrijven gestimuleerd om mee te werken, geassisteerd bij de interpretatie van de
resultaten en de conceptresultaten beoordeeld.
In 2014 is veel aandacht besteed aan het opstellen van een vragenlijst voor
deelnemers aan het onderzoek. Deze vragenlijst is voor onderzoeksjaar 2018 als basis
gebruikt. In overleg met de klankbordgroep is de vragenlijst aangescherpt en
definities en interpretaties zijn verduidelijkt waar dit nodig was (bijlage 2). De
klankbordgroep heeft gezorgd voor een verzendlijst met bedrijven uit de sector
waaronder charitatieve en commerciële inzamelbedrijven, kringloopbedrijven,
sorteerbedrijven, importeurs van afgedankt textiel, textielverwerkingsbedrijven,
exporteurs van afgedankt textiel, gemeenten en afvalbedrijven. De deelnemerslijst is
gebaseerd op het bereiken van een massabalans met nagenoeg 100% marktdekking.
Een specifieke analyse van de onderzoeksresultaten is uitgevoerd in samenwerking
met een expertgroep (bijlage 3) in de periode 10 februari tot 4 maart 2020. De
expertgroep heeft geassisteerd bij het beoordelen van de volledigheid en juistheid
van het onderzoek, van de toegepaste methodes, van de berekeningen en van de
resultaten. De expertgroep heeft ook het textielgewicht dat is ingezameld en/of
gesorteerd door de niet-deelnemers aan het onderzoek geraamd, uitgaande van hun
markt- en bedrijfskennis. Tenslotte heeft de expertgroep de berekeningen en
ramingen opnieuw beoordeeld na de laatste bijeenkomst van de klankbordgroep op
5 maart 2020.

2.3 Respons op de vragenlijst
Op 2 december 2019 zijn in totaal 248 bedrijven aangeschreven voor deelname aan
het onderzoek. De uitnodiging bevatte de vragenlijst en een geheimhoudingsverklaring. Alle informatie is anoniem en geaggregeerd verwerkt. Leden van
Midwaste en de NVRD zijn via een centrale contactpersoon van de betreffende
organisaties aangeschreven. Op 13 december 2019 is een reminder verzonden. BKN
heeft specifiek naar haar leden op 27 januari 2020 een reminder gestuurd.
Uiteindelijk hebben 89 bedrijven gegevens aangeleverd. Hieronder vallen vrijwel alle
grote textielinzamelbedrijven en gemeentelijke en regionale afvaldiensten. De
grotere sorteer- en kringloopbedrijven hebben gegevens aangeleverd. De respons (in
gewicht gemeten) uit dit deel van de keten is iets lager dan voor textielinzamelbedrijven. FFact heeft de onderlinge leveringen waar gegevens voorhanden waren
ontdubbeld. In totaal is 94,9 kton aan ingezameld gewicht door middel van de
uitvraag geregistreerd. Uit de inname- en afzetgegevens van de responderende

www.ffact.nl

14

Massabalans textiel 2018

bedrijven zijn de niet-deelnemers geaggregeerd inzichtelijk gemaakt voor de
expertgroep om registraties aan te kunnen vullen.

2.4 Volledigheid registraties en opschaling
Inzameling en import
De resultaten zijn geanonimiseerd en geaggregeerd met de expertgroep gedeeld.
Vervolgens is door de expertgroep op basis van het overzicht van niet-deelnemers uit
de groep van inzamelbedrijven, dus exclusief kringloopbedrijven, de ongesorteerde
inzameling voor deze bedrijven geraamd op 12 kton in 2018. Daarmee is de
opschaling (invulling van niet-registratie) voor deze groep met 13% relatief klein.
Voor de inzameling door kledingwinkels zoals H&M en C&A is geen gewicht
geregistreerd. Zij werken voor de inzameling samen met I:CO, een wereldwijde
inzamelaar. H&M rapporteert4 voor 2018 een wereldwijde inzameling van 20,6 kton,
voor 50-60% herbruikbaar, 35-45% recyclebaar en 3-7% reststroom. De inzameling in
Nederlandse winkels is volgens de charity star update per januari 2019 2,8 kton over
de afgelopen 6 jaren (start in februari 2013, zie massabalans 2012).
De geregistreerde inzameling door kringloopbedrijven bedraagt 13,7 kton,
hoofdzakelijk aangeleverd door BKN-leden (200 winkels). In overleg met BKN is een
zo accuraat mogelijke raming gemaakt van de totale inzameling door BKN-leden.
Deze is berekend op basis van lineaire extrapolatie, uitgaande van het aantal winkels
dat gerespondeerd heeft en het gemiddeld ingezameld gewicht aan textiel per
winkel. De opschaling bedraagt 55% van de totale inzameling door BKN-leden. De
methode van opschaling is geverifieerd door de BKN aan de hand van het
benchmarkonderzoek 2018 en de Textielmonitor 2018-2019 die de BKN heeft
uitgevoerd. Zowel de totale inzameling van textiel als het gemiddeld ingezamelde
gewicht per winkel zijn hiermee bevestigd.
De totale omvang van de inzameling door niet-BKN-leden is bepaald aan de hand van
de verhouding in marktaandeel (in € omzet) tussen BKN en niet-BKN bedrijven. De
opschaling bedroeg in dit geval 89% van de totale inzameling door niet-BKN bedrijven
(circa 600 winkels) en is daarmee relatief groot. Het resultaat is daarom geverifieerd
op basis van beschikbare gegevens van kringloopbedrijven en bevestigd door de
expertgroep. Het aandeel opschaling in het totaal gewicht ingezameld door
kringloopbedrijven bedraagt 68%.
Het totaal ingezamelde gewicht na opschaling bedraagt 136,1 kton (tabel 1 in H3).
Via de vragenlijst is 70% van dit volume geregistreerd (63% in 2012). De
betrouwbaarheid van de massabalans is daarmee toegenomen.

4

www.ffact.nl

H&M Group, Sustainability report 2018, 29.03.2019, and http://www.hm.charitystar.com/en/home/

15

Massabalans textiel 2018

Sortering en afzet
In overleg met de expertgroep is ook de omvang en afzet van niet-deelnemende
sorteerbedrijven ingeschat. De verdere verwerking door de keten (sortering en afzet)
is bepaald op basis van het gemiddelde sorteerresultaat van alle deelnemende
inzamel- of kringloopbedrijven.
Een aparte analyse is uitgevoerd op de afzet van de gesorteerde textielfracties in
Nederland. In veel gevallen blijkt het bedrijf waaraan levering plaatsvindt slechts de
locatie van waaruit doorlevering plaatsvindt naar een locatie buiten Nederland.
Uiteindelijk komen de textielfracties zodoende alsnog bij een buitenlands bedrijf
terecht. In dat geval is de afzet van de textielfracties gerekend tot des ‘afzet buiten
Nederland’.

2.5 Herberekening inzameling 2012
De massabalans 2012 kwam na opschaling uit op 90,2 kton voor de totale omvang
van ingezameld textiel afkomstig van Nederlandse huishoudens. Gedurende het
onderzoek over 2018 werd duidelijk dat dit gewicht te laag is berekend. Over 2012
was de respons vanuit kringloopbedrijven beperkt en is de totale inzameling voor
deze sector op 15 kton geraamd. In overleg met de BKN en de klankbordgroep is de
omvang voor 2012 herzien. Daarvoor is de verhouding in ingezameld gewicht tussen
inzamel- en kringloopbedrijven in 2018 representatief geacht voor 2012. Dit betekent
dat het gewicht ingezameld door kringloopbedrijven voor 2012 is herberekend op
34,5 kton en dat de totale inzameling over 2012 stijgt tot 109,8 kton (afgerond 110
kton). De expertgroep heeft de onderbouwing voor deze herberekening beoordeeld
en akkoord bevonden.
De herberekening heeft primair plaatsgevonden voor het totaal ingezameld textiel.
De overige cijfers over 2012 en vooral de specificatie van de afzet in en buiten
Nederland door de herziening zijn indicatief berekend op basis van de kennis van nu.
Dit is gedaan om de trend van 2012 naar 2018 te kunnen inschatten. De verdere
onderbouwing is opgenomen in bijlage 4. Daar is ook de presentatie van de
resultaten in de vorm van massastromen (Sankey-diagram) opgenomen, zoals in de
rapportage voor 2012. De structuur is geactualiseerd naar de in 2018 onderscheiden
textielfracties.
Op de plaatsen waar in dit rapport de inzameling of afzet uit 2018 met 2012 is
vergeleken zijn soms afgeronde cijfers (in kton) of percentages gebruikt.
Tabel 1: Massabalans totaal ingezameld textiel, na herziening voor 2012.
2012 (kton)

2018 (kton)

Inzamel- en afvalbedrijven

75,2

93,2

Kringloopbedrijven

34,5

42,9

Totaal

109,8

136,1

Branche

www.ffact.nl

16

Massabalans textiel 2018

3 Resultaten
De belangrijkste bevindingen voor 2018 zijn dat in Nederland:
 136,1 kton afgedankt textiel van huishoudens (44,6%) gescheiden is ingezameld;
 het restafval 169 kton textiel bevat;
 totaal 305,1 kton afgedankt textiel is ingezameld, 17,7 kg per inwoner;
 43% van het ingezameld textiel is gesorteerd;
 98,3 kton geïmporteerd textiel is gesorteerd;
 84% van het totaal gesorteerde textiel (materiaal) buiten Nederland is afgezet;
 na sortering 53% herdraagbaar textiel en schoenen, 33% recycling en 14%
reststromen is afgezet (deels buiten Nederland);
 de variatie in reststroom met 9 tot 21% aanzienlijk is.

3.1 Gescheiden inzameling en import
De massabalans voor 2018 resulteert in 234,4 kton ingezameld en geïmporteerd
textiel (figuur 2). Nederlandse huishoudens danken in 2018 het grootste deel van het
textiel af via de inzameling van het restafval, namelijk 169 kton5. RWS verzamelt elk
jaar data van het restafval en ook een verdere specificatie van het textiel. Dit gewicht
is verbrand met energieterugwinning in afvalenergiecentrales (AEC) in Nederland.
Figuur 2: inzameling en import van afgedankt textiel (boven) en textiel in restafval van
huishoudens (onder) in 2018 (blauw) en 2012 (grijs).

5

www.ffact.nl

Op basis van jaarlijkse meting textiel in restafval door Rijkswaterstaat, gegevens 2018. Lees voor de
methode en achtergronden: Samenstelling huishoudelijk restafval, sorteeranalyses 2018, april 2019.

17

Massabalans textiel 2018

In 2018 is in Nederland 136,1 kton door huishoudens afgedankt textiel gescheiden
ingezameld via:
 textiel- en afvalinzamelbedrijven, die huis aan huis of via brengcontainers in
opdracht van gemeenten inzamelen;
 textielinzamelbedrijven die zelfstandig bij huishoudens inzamelen;
 textielinzamelbedrijven die verenigingen, kerkelijke instellingen, scholen en
vergelijkbare organisaties ondersteunen bij het inzamelen;
 kringloopbedrijven die afgedankt textiel innemen van huishoudens.
Uit het onderzoek blijkt dat de inzamelbedrijven 45% van het textiel inzamelen. Het
overige deel wordt ingezameld door kringloop- en afvalbedrijven, vaak per bedrijf in
kleinere omvang (per jaar).
Tabel 2: gescheiden inzameling van afgedankt textiel van huishoudens per branche.
Branche

kton

Inzamelbedrijven

62,9

Kringloopbedrijven

42,9

(Gemeentelijke) afvalbedrijven

30,3

Totaal

136,1

Het CBS raamt op basis van haar jaarlijkse enquête bij gemeenten de inzameling van
afgedankt textiel in 2018 op 81 kton. CBS telt de bedrijven die niet in opdracht van
gemeenten werken niet mee, tenzij de gemeenten dit zelf in hun opgaaf aan CBS
verwerken. Hiervan bestaat geen overzicht. Het is waarschijnlijk vooral het gewicht
van kringloopbedrijven, inzameling door verenigingen, kerkelijke instellingen, scholen
en andere kleine charitatieve instellingen at ontbreekt in het CBS cijfer. Het CBS cijfer
is een deel, circa 59%, van het totaal gescheiden ingezameld textiel (ook in 2012).
Inzamelbedrijven verkopen het afgedankt textiel aan sorteerbedrijven in
Nederland, het buitenland of aan de tussenhandel. Sommige inzamelbedrijven
sorteren (deels) zelf of laten het afgedankte textiel sorteren door een gelieerd
bedrijf. Kringloopbedrijven halen veelal de herdraagbare kleding van de hoogste
kwaliteit uit de mix voor verkoop in de eigen winkels. Het resterende textiel
verkopen ze aan een inzamel- of sorteerbedrijf of aan tussenhandel.
In totaal is in 2018 305,1 kton (255 kton in 2012) textiel in Nederland afgedankt en
gescheiden ingezameld of via het restafval verwijderd. Dit is 17,7 kg per inwoner
(15,3 kg/inw. in 2012). Het gewicht aan afgedankt textiel steeg in 6 jaar met bijna
20% en de bevolkingsomvang met slechts 3%. Het gewicht per inwoner steeg 17%.
Overigens is het totaalgewicht niet geverifieerd met het op de markt gebrachte
nieuw textiel. Dit valt buiten de scope van dit onderzoek. Wel is aannemelijk dat de
consumptie van textiel in de afgelopen jaren in gewicht is toegenomen.

www.ffact.nl

18

Massabalans textiel 2018

Het percentage gescheiden inzameling bedraagt in 2018 44,6% (43,1% in 2012), een
procentuele stijging van 3,5%. Het door CBS geregistreerde gewicht steeg van 2012
naar 2018 van 65 kton naar 81 kton, procentueel gezien een vergelijkbare stijging.
De massabalans is indicatief vergeleken met enkele bekende cijfers voor andere
West-Europese landen, zonder verder analyse van de zeer uiteenlopende meet- en
analysemethoden van deze landen. Daaruit volgt dat zowel het totaal afgedankt
gewicht aan textiel in Nederland, als het percentage gescheiden inzameling,
vergelijkbaar lijkt te zijn met België, Duitsland en Scandinavische landen.6 De
gescheiden inzameling in België is daarbij het hoogst en geraamd op 55%. De
inzameling in Frankrijk, het enige land met een producentensysteem (Eco-TLC), liep
afgelopen 10 jaar op van 25% tot circa 40%. Het totale gewicht textiel per inwoner is
in Frankrijk met circa 10 kg/inw. zeer laag. In het Verenigd Koninkrijk (UK) is het
gewicht textiel per inwoner het hoogst, 26,7 kg/inw., met een gescheiden inzameling
van ongeveer 45%. De ramingen van dit percentage lopen sterk uiteen, mede omdat
circa 50% van het totaal ingezameld textiel wordt ingezameld door charity shops. Dit
kan een indicatie zijn dat monitoring van gewicht moeilijk wordt naarmate meer
inzameling en handel van textiel via (kleinere) kringloopbedrijven verloopt.
Belangrijk voor de massabalans is om het totaal van 98,3 kton textiel (109 kton in
2012), dat is geïmporteerd door Nederlandse bedrijven mee te nemen. Dit gewicht is
namelijk vrijwel volledig in Nederland gesorteerd en slechts voor een zeer klein deel
direct doorgeleverd. Net als in 2012 blijkt ook in 2018 een groot deel van de
Nederlandse sorteercapaciteit ingezet te zijn voor geïmporteerd materiaal. Het
geïmporteerde textiel heeft een vergelijkbare samenstelling en origine (huishoudens)
als het Nederlandse textiel en is geschoond en volgens sorteerbedrijven van
tenminste vergelijkbare kwaliteit. Duitsland is het belangrijkste land van herkomst.
België en Frankrijk zijn andere landen van import, vergelijkbaar met 2012.

3.2 Sortering en afzet
De eerste stap van verwerking van het in Nederland ingezamelde textiel bestaat uit:
 opschoning tot een ongesorteerde stroom, bedoeld voor export;
 uitsorteren van eerste klas winkelkwaliteit met resterende afzetstroom;
 sortering in diverse fracties: herdraagbaar, recycling kwaliteit, reststroom.
De sortering vindt voor 42% van het ingezamelde textiel (56,9 kton) in Nederland
plaats. Sorteerbedrijven onderscheiden een groot aantal sorteerstromen (100 tot
300). Voor dit onderzoek zijn deze ingedikt tot de hoofdstromen. Tabel 3 toont deze
sorteerspecificatie op hoofdlijn van in Nederland gesorteerd textiel.

6

www.ffact.nl

FFact in opdracht van Sympany, Feasibility of a disposal fee on textile recycling, report 17.008, February
20, 2020.

19

Massabalans textiel 2018

Tabel 3: kwaliteit en afzet van in Nederland gesorteerd textiel (kton)
Specificatie sortering in Nederland

Afzet in NL

Afzet buiten NL

Herdraagbaar

6,2

16,3

Schoenen

0,2

2,2

Recycling

1,9

16,7

Reststromen

13,2

0,2

Totaal

21,5

35,4

Na deze eerste stap van verwerking zijn de ingezamelde en geïmporteerde stromen
niet verder te onderscheiden. De tweede stap in de verwerking in Nederland is de
sortering door gespecialiseerde sorteerbedrijven met een afgezet in Nederland en
buitenland. Vanaf het punt van gezamenlijke sortering maakt de massabalans gebruik
van de registraties van het gewicht van de gecombineerde sorteeroutput en afzet
voor ingezameld én geïmporteerd textiel. Het resultaat hiervan is representatief voor
het in Nederland ingezamelde deel en daaraan naar rato van gewicht toegerekend.
Figuur 3 geeft het resultaat van de sortering en route van het in Nederland
ingezamelde textiel.
Figuur 3: route van in Nederland ingezameld afgedankt textiel, waarbij 84% van de
gesorteerde fracties in het buitenland zijn afgezet.

Figuur 3 laat zien dat 35,4 kton (62%) van het in Nederland gesorteerd textiel en 75
kton van het buiten Nederland gesorteerd textiel in de vorm van textielfracties in het
buitenland zijn afgezet. Let wel dat er tussen het totaal gewicht dat is ingezameld en
de totale afzet een balansverschil van 4,2 kton aanwezig is (zie paragraaf 3.3 voor
een toelichting).

www.ffact.nl

20

Massabalans textiel 2018

Het aandeel reststromen in de afzet binnen Nederland is relatief hoog en omvat 71%
van de totale reststroom die ontstaat. De reden is dat direct na inzameling een deel
van de reststromen uit het textiel worden verwijderd (schonen). Het gaat dan om
afval, niet-textiele componenten zoals plastic en papier of om nat en vervuild textiel.
Deze opschoning is een minimale eis om het textiel te kunnen exporteren als
ongesorteerd textiel (ook wel origineel genoemd). Het textiel dat kringloopbedrijven
innemen wordt meestal direct visueel gecontroleerd en daarmee nemen zij minder
reststromen in. De kringloopbedrijven halen daarnaast vaak direct de hogere
kwaliteit kleding uit de stroom. Zo ontstaan een ongesorteerde en kwalitatief
verarmde textielstroom. De verdere verwerking van deze stroom vindt in het
algemeen plaat op een wijze en route die vergelijkbaar is met de ongesorteerde
stroom afkomstig van de textielinzamelbedrijven.
Het grootste deel (58%) van het in Nederland ingezamelde textiel komt dus in
nagenoeg ongesorteerde vorm, bij diverse buitenlandse sorteerbedrijven terecht.
Enkele van deze sorteerbedrijven zijn gelieerd aan Nederlandse bedrijven. Deze
bedrijven zijn qua opzet en werkwijze vergelijkbaar met de Nederlandse
sorteerbedrijven. Voor 45% van het buiten Nederland gesorteerde textiel (34 kton
van in totaal 75 kton) is een indicatie van het sorteerresultaat door middel van een
specifieke vragenlijst verkregen.7 Dit sorteerresultaat is als representatief beschouwd
voor de totale ongesorteerde exportstroom. Daarmee is een resultaat berekend zoals
weergegeven in tabel 4.
Tabel 4: afzet van het buiten Nederland gesorteerd textiel
Specificatie sortering buiten Nederland
Herdraagbaar

Afzet (buiten NL) in kton
40,4

Schoenen

4,0

Recycling

25,4

Reststromen

5,2

Totaal

75,0

Figuur 4 toont de massabalans van in Nederland ingezameld textiel na sortering en
afzet. Hierin is het volledige sorteerresultaat (na extrapolatie) meegenomen, ofwel
de optelsom van tabel 3 en 4.
Sortering binnen en buiten Nederland leidt tot (percentage voor 2012 is indicatief)8:
 53% herdraagbaar textiel en schoenen
- 54 % in 2012
 33% recycling
- 33 % in 2012
 14% reststromen
- 13 % in 2012.

7

Het gaat om 6 grote sorteerbedrijven in West- en Oost-Europa en Turkije, die de Nederlandse stroom
samen met die van andere vergelijkbare landen sorteren en afzetten volgens hun specificaties.
8
In bijlage 4 is de verdere toelichting op de indicatieve berekening voor 2012 opgenomen.

www.ffact.nl

21

Massabalans textiel 2018

Figuur 4: Massabalans 2018 (gewicht, route) van in Nederland ingezameld afgedankt textiel.

Het sorteerresultaat van figuur 4 geeft het resultaat na de tweede stap van de
verwerking en de afzet van de daarbij ontstane textielfracties. De route en de
uiteindelijke bestemming van deze textielfracties zijn voor een deel bekend:
 herdraagbaar textiel en schoenen worden in Nederland voornamelijk verkocht
via kringloopwinkels;
 het herdraagbaar deel van de ongesorteerde stroom die buiten Nederland is
gesorteerd gaat:
o voor circa 50% naar lokale winkels
o voor het overige deel, net als de herdraagbare textielfracties gesorteerd
in Nederland, naar veel verschillende locaties, waarbij Afrika en OostEuropa de belangrijkste bestemmingen zijn;
 handel in herdraagbaar textiel en in mindere mate recyclingkwaliteit textiel
verloopt regelmatig via landen in de Verenigde Arabische Emiraten;
 de textielfracties waarvoor geen afzet is als herdraagbaar of die een kwaliteit
geschikt voor recycling hebben worden afgezet naar specifieke bedrijven:
o voor de fabricage van poetslappen en geperste vezelproducten blijft de
textiel meestal in Europa (of Nederland voor het deel gesorteerd en
afgezet in Nederland) en voor een deel vindt hiervoor export naar India
en Pakistan plaats;
o voor het doorsorteren op kleur en type en daarna de vervezeling en het
spinnen van secundaire garens vindt in het algemeen export naar India
en Pakistan plaats.
De afzet van reststromen is apart geanalyseerd in paragraaf 3.4.

www.ffact.nl

22

Massabalans textiel 2018

3.3 Balansverschil
De massabalans over 2018 laat een balansverschil van 4,2 kton (3%) zien tussen
inzameling en afzet (figuur 3). Hiervoor is een aantal oorzaken te noemen:
1. Voorraadvorming bij deelnemers aan de uitvraag
Uit de ontvangen vragenlijsten blijkt dat veel bedrijven enige vorm van
voorraadverschil hebben. Bij een voorraadverschil op individueel niveau van
meer dan 10% is nadere toelichting gevraagd en waar nodig gecorrigeerd.
2. Nauwkeurigheid in de uitvraag
De door deelnemers aangeleverde informatie is op juistheid en volledigheid
getoetst. Dit neemt niet weg dat vragenlijsten nog steeds onnauwkeurigheden
door inschatting of aggregatie kunnen bevatten.
3. Niet herkenbare dubbeltellingen
Waar mogelijk zijn dubbeltellingen die door onderlinge leveringen ontstaan
gecorrigeerd. Niet herkenbare dubbeltellingen kunnen ontstaan bij leveringen
waarbij de afzender of afnemer niet is opgegeven.

3.4 Reststromen
De massabalans over 2018 bevat een reststroom van in totaal 18,6 kton (14% van het
totaalgewicht). Reststromen zijn onderverdeeld in drie fracties of categorieën:
1. Textiele reststroom – niet recyclebaar binnen de keten.
Textiel vervuild met schimmels, verfresten, olie, enz. of nat en niet meer
droogbaar. Bestemd voor afvalenergiecentrale.
2. Niet-textiele reststroom – recyclebaar buiten de keten.
Materialen met waarde zoals papier, kunststof, metalen, leer. Bestemd voor
verdere verwerking buiten de textielketen.
3. Niet-textiele reststroom – restafval.
Restafvalstromen, bestemd voor afvalenergiecentrale.
Het indelen van reststromen in deze verschillende fracties is complex gebleken. Uit
de ontvangen vragenlijsten was niet altijd direct duidelijk welke reststromen op welk
moment ontstaan. Diverse bedrijven maken geen onderscheid in reststromen.
Tijdens het onderzoek zijn enkele inzamel- en sorteerbedrijven benaderd voor een
specificatie. Dat gaf wel inzicht in de spreiding van het gewicht aan reststromen dat
voorkomt bij een individueel bedrijf, namelijk tussen 9 en 21%. De informatie was
onvoldoende volledig en betrouwbaar voor een totaalspecificatie naar de drie
hierboven genoemde fracties van de reststroom.
Reststromen bij inzameling
Het eerste deel van de reststroom ontstaat bij het inzamelen van het textiel.
Inzamelbedrijven die huis aan huis textiel inzamelen geven aan dat nauwelijks
reststromen wordt aangetroffen (visueel, voor sortering). Dit geldt ook voor het
textiel dat ‘over de balie’ wordt ingeleverd bij kringloopbedrijven.

www.ffact.nl

23

Massabalans textiel 2018

Bij het inzamelen via textielcontainers speelt de wijze van lossen een grote rol.
Inzamelbedrijven die containers met de hand lossen rapporteren een veel lager
aandeel reststromen dan bedrijven die met de kraan lossen. Voornaamste reden
hiervoor is het verschil in contaminatierisico van de beide methodes van lossen. Een
blik verf dat in een textielcontainer wordt afgedankt wordt bij handlos op tijd
verwijderd als niet-textiele reststroom. Bij lossen met de kraan bestaat het risico dat
het blik de textiel in de container, of zelfs het overige textiel in het inzamelvoertuig,
vervuilt met een textiele reststroom als gevolg.
Ook het soort inzamelmiddel heeft effect op het aandeel reststromen. Bovengrondse
containers worden vaak met de hand gelost wat tot minder reststromen leidt dan
ondergrondse containers die met de kraan worden gelost. Ook kan bij ondergrondse
containers vervuiling door grond- en regenwater optreden.
Reststromen bij import en export
Geïmporteerd textiel is geschoond van niet-textiele reststromen. Deze stroom kan
nog wel textiele reststromen bevatten. Sorteerbedrijven geven aan dat het aandeel
niet-textiele reststromen uit het sorteerproces lager wordt naarmate er meer
geïmporteerd (geschoond) textiel wordt verwerkt. Ongesorteerd textiel mag alleen
worden geëxporteerd als het geschoond is van niet-textiele reststromen. Sortering
buiten Nederland leidt daarna tot circa 7% voornamelijk textiele reststromen.
Gemiddeld rapporteren inzamel- en sorteerbedrijven een totale reststroom van 9,7%
over de totale keten van inzameling tot de afzet van deels gesorteerd en deels
ongesorteerd textiel. Rekening houdend met de reststromen die bij de buitenlandse
sortering van de ongesorteerde export van textiel ontstaan komt voor de
massabalans de gemiddelde reststroom op 14% uit. De bandbreedte varieert door
bovengenoemde redenen van 9% tot 21%.
Voor 2012 is een indicatie van de totale reststroom 13% (bijlage 4). Dit geeft een
indicatie dat de reststroom in de totale balans licht is toegenomen en de stroom
herdraagbaar licht is afgenomen.
De analyse voor 2018 geeft aan dat het benoemen van een vervuilingspercentage of
afvalgewicht in de ingezamelde textielstroom niet eenvoudig is. Het alleen noemen
van een percentage voor de inzameling is een te eenvoudige voorstelling van de
praktijk. Alleen gegevens die zijn voorzien van een nauwkeurige beschrijving van
meetmoment en -methode kunnen een accurate indicatie geven van de reststroom.

www.ffact.nl

24

Massabalans textiel 2018

4 Conclusies
Marktregistratie van 70% vormt goede basis voor accurate massabalans
De massabalans van afgedankt textiel voor 2018 is in korte tijd met goede
medewerking van de branche opgesteld. De registratie van gewicht lag met 70% licht
hoger dan in 2012 (63%). De dekking was breder dan in 2012 door deelname van
meer kringloopbedrijven. De bredere dekking maakte het mogelijk de massabalans
van 2012 te herzien en vergelijkbaar te maken met die van 2018.
Gescheiden ingezameld textiel neemt toe tot 44,6% van totaal afgedankt
Het percentage gescheiden ingezameld afgedankt textiel nam toe van 43,1% in 2012
tot 44,6% in 2018. Het ingezameld gewicht steeg sneller, namelijk van 109,8 kton tot
136,1 kton, een stijging van 24% zonder correctie voor 3% toename van de bevolking.
Per inwoner steeg het gescheiden ingezamelde textiel van 6,6 kg/inw. in 2012 naar
7,9 kg/inw. in 2018, een stijging van 20%.
Nederlands restafval bevat 169 kton textiel, 55,4% van het afgedankt textiel
De metingen van textiel in het Nederlands restafval van RWS, namelijk 9,9 kg/inw.
(8,5 kg/inw. in 2012) zijn gebruikt voor de bepaling van het totale gewicht dat is
verwerkt in afvalenergiecentrales. Per inwoner stijgt dus zowel het gewicht van het
gescheiden ingezameld textiel als het gewicht van textiel in het restafval. Procentueel
stijgt de gescheiden inzameling per Nederlandse inwoner iets sneller zodat de
verhouding nu op 44,6% (43,1% in 2012) gescheiden ingezameld uitkomt.
Nederland dankt totaal 305,1 kton textiel af, 17,7 kg per inwoner
Het totaal aan afgedankt textiel stijgt met 20% ten opzichte van 2012 (254,8 kton),
zonder correctie voor toename bevolking. Dit is gelijk aan 17,7 kg/inw. en ligt in de
bandbreedte van West-Europese landen (10 - 26,7 kg/inw.). De analyse van het
nieuw op de markt gebracht textiel valt buiten de scope van dit onderzoek.
43% van het ingezameld textiel is in Nederland gesorteerd
Veel van het in Nederland ingezamelde textiel wordt na opschonen afgezet naar
buitenlandse sorteerinstallaties. Het resultaat van de sortering is daar vergelijkbaar
met de sortering in Nederland. Van het in Nederland gesorteerde deel komt 62% als
textielfractie buiten Nederland terecht.
Nederlandse sorteerbedrijven verwerken 98,3 kton geïmporteerd textiel
In combinatie met import sorteren Nederlandse bedrijven 155,2 kton textiel
afkomstig van huishoudens. Het geïmporteerde deel (63%) is geschoond en van ten
minste vergelijkbare kwaliteit en voor het grootste deel afkomstig uit Duitsland en
daarnaast uit België en Frankrijk. In 2012 was de import met 109 kton nog licht hoger
dan in 2018. De herkomst is voor 2012 vergelijkbaar, met Italië op dat moment nog
als herkomstland.

www.ffact.nl

25

Massabalans textiel 2018

84% van het gescheiden ingezamelde textiel is buiten Nederland afgezet
De massabalans geeft aan dat 84% van het in Nederland ingezamelde textiel buiten
Nederland terecht komt. De verkoop naar het buitenland hangt samen met de markt
voor de gesorteerde fracties. 10% van de herdraagbare kleding blijft in Nederland
door verkoop in bijvoorbeeld kringloopwinkels. Van de voor recycling geschikte
fracties blijft 4% in Nederland voor afzet voor poetsdoeken en vezelproducten.
Doordat in Nederland schoning of verdere sortering plaatsvindt van het ingezamelde
textiel blijft ook 71% van de reststroom in Nederland. De bedrijven leveren dit
materiaal aan bij afvalenergiecentrales. Het overige deel van de reststroom komt vrij
bij sortering buiten Nederland en wordt daar verwerkt.
Gescheiden inzameling leidt tot 53% herdraagbaar en 33% recycling
De massabalans van in Nederland afgedankt textiel is geconstrueerd door alle
beschikbare gegevens over sortering en afzet te combineren. Het resultaat is 53%
hergebruik (incl. schoenen), hoofdzakelijk buiten Nederland, bijvoorbeeld in Afrika en
Oost-Europa. 33% van het textiel heeft een kwaliteit die voor recycling geschikt is. De
bestemming is Europa (poetsdoeken, geperste vezels) of India en Pakistan, veelal
voor verdere sortering, vervezeling en daarna verwerking tot garens of producten.
Reststroom is 14% van het ingezamelde textiel
Van het ingezamelde gewicht textiel is uiteindelijk 14% niet als textiel herdraagbaar
of recyclebaar binnen de textielketen. Deze reststroom bestaat uit meerdere
componenten: afval, niet- textiel en niet herbruikbaar textiel. De variatie in de
reststroom is 9-21% en onder andere afhankelijk van de wijze van inzameling (type
container, wijze van lossen).

www.ffact.nl

26

Massabalans textiel 2018

5 Aanbevelingen
De massabalans 2018 geeft de omvang van het in Nederland ingezamelde en het
geïmporteerde afgedankte textiel, alsmede de routes en het resultaat van de
verwerking van dit textiel. Het resultaat is verbeterd ten opzichte van 2012. Tijdens
het project zijn aandachtspunten naar voren gekomen om de metingen en de opzet
van de monitoring verder te verbeteren. Dit kan bijdragen aan het voorbereiden van
van producentenverantwoordelijkheid voor textiel. De navolgende aanbevelingen
zijn vanuit dit perspectief opgesteld.
Verhoog en verbreed de marktregistratie op onderdelen
De registratie van het ingezameld gewicht is met 70% voldoende accuraat voor een
overall beeld. De registratie bij kringloopbedrijven is met circa 32% van de markt
sterk verbeterd ten opzichte van 2012. Flankerende cijfers van onderzoek van BKN
zijn gebruikt om tot een zo nauwkeurig mogelijk ingezameld gewicht te komen. Een
extra inspanning op deze uitvraag is gewenst gezien het marktaandeel.
De registraties van het resultaat van het sorteerproces zijn minder volledig dan voor
de inzameling. Het verkrijgen van registraties van buitenlandse sorteerbedrijven is
nagenoeg alleen mogelijk via de Nederlandse bedrijfscontacten. Om hier tot een
hogere respons en registratie te komen is een langere doorlooptijd van het
onderzoek gewenst om die contacten te benutten.
Registreer, waar dat mogelijk is, het gewicht van het textiel
Een massabalans is gebaseerd op registraties van het gewicht. Naar mate de
bedrijven in de verwerkingsketen kleiner zijn is de administratie in het algemeen niet
opgezet op basis van gewicht, maar bijvoorbeeld op basis van omzet (€) of stuks
(aantallen). Dit komt vooral voor bij de kringloopbedrijven. Een nauwkeuriger
marktregistratie is mogelijk door het geven van aanwijzingen tot gewichtbepaling of
het ontwikkelen van betrouwbare omrekensleutels. Overigens geldt dit ook voor de
verkoop van nieuw textiel waar registratie van het gewicht ongebruikelijk is. Bij
introductie van producentenverantwoordelijkheid is ook voor nieuw op de markt een
gewichtsregistratie of een betrouwbare omrekensleutel noodzakelijk.
Meer registratie van de (specificatie van de) reststroom
De reststroom krijgt steeds meer aandacht omdat deze samenhangt met het systeem
van inzameling, de keuze van containers en de methode van ledigen. Tijdens het
project is geprobeerd de reststroom op alle punten in de keten te specificeren. Dit is
gecompliceerd gebleken en er is volstaan met het weergeven van een overall
registratie en een bandbreedte. Voor verdere specificatie is gericht onderzoek nodig.
In 2018 (en 2012) ontbreken nog gestructureerde registraties van de reststroom bij
veel bedrijven. De textielstroom is immers de primaire focus van de inzamel- en
kringloopbedrijven. Bij het opzetten van registraties is het maken van onderscheid in
de textiele reststroom op basis van marktkwaliteit belangrijk. Dan is te

www.ffact.nl

27

Massabalans textiel 2018

onderscheiden of de stroom niet bruikbaar is omdat deze nat of vervuild is of dat er
onvoldoende marktvraag is.
Maak onderscheid tussen de marktkwaliteit en de feitelijke route
Na sortering ontstaan 100-300 fracties textiel. Deze fracties zijn ingedeeld volgens
kwaliteit. De afzet (verkoop) vindt in het algemeen plaats conform deze kwaliteit.
Echter bij veranderende marktvraag kan het voorkomen dat de bestemming van
herdraagbare kleding toch recycling is. Dit gebeurt bij tweede of derde keus. Bij de
massabalans is rekening gehouden met de feitelijke bestemming, echter dit is niet
altijd mogelijk. Bij de opzet van producentenverantwoordelijkheid is het van belang
de route te kennen om het resultaat te kunnen verifiëren. De huidige monitoring is
hier in het algemeen nog niet op ingericht.
Bouw meer verificaties in voor een hogere betrouwbaarheid
De betrouwbaarheid van een massabalans hangt samen met (kruis)controles. Naar
mate er meer mogelijkheden zijn om op een onafhankelijke wijze de waarnemingen
te controleren en verifiëren verhoogt dit de betrouwbaarheid. Dit kan door
verificaties te doen bij de routes die het gesorteerde textiel volgt en daarmee meer
zekerheid te verkrijgen over de eindbestemming en de feitelijke vorm van hergebruik
of recycling. Daarnaast is een meting van het nieuw op de markt gewicht van belang
om de omvang van de (toekomstige) markt te beoordelen. Daarmee ontstaat ook
een verificatie voor het gewicht aan textiel in het restafval.

www.ffact.nl

28

Massabalans textiel 2018

Bijlage 1: Projectbeschrijving
Samenvatting van vraagspecificatie “Herhaling massabalans textiel”
Project: Herhaling massabalans textiel
Zaaknummer: 31150683
Datum 26 augustus 2019
Beschrijving programma/project
In de kabinetsreactie op de transitieagenda’s circulaire economie van 29 juni 2018
heeft staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
aangegeven dat het kabinet producentenverantwoordelijkheid gaat uitbreiden naar
meer producten. Een van de producten waarnaar wordt gekeken is textiel, in lijn
met de motie Van Eijs/Mulder en de Transitieagenda Consumptiegoederen.
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR) moet een bijdrage aan
circulariteit van textiel leveren. Onder EPR verstaan we conform de Kaderrichtlijn
Afvalstoffen artikel 8 dat producenten van een bepaald product verantwoordelijk
worden voor hergebruik, preventie, recycling en andere nuttige toepassing van een
dat product in de afvalfase. De discussie over EPR voor textiel is nog niet
uitgekristalliseerd. Op dit moment vindt overleg binnen de sector plaats dat moet
leiden tot een sectorplan, waarin onder meer duidelijkheid wordt gegeven over de
exacte doelen van een in eerste instantie vrijwillig EPR-systeem.
Doelstelling programma/project
Het doel van het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050 en de
transitieagenda’s is om bij te dragen aan het oplossen van het klimaatprobleem, om
onze productie- en consumptiepatronen binnen de grenzen van onze planeet te
houden en om de transitie naar een circulaire economie te versnellen en op te
schalen.
Achtergrond van de opdracht
Het kabinet wil producentenverantwoordelijkheid voor textiel invoeren. Voor
productenverantwoordelijkheid is het noodzakelijk om over goede cijfers te
beschikken over hoeveel textiel er omgaat op de Nederlandse markt. In een EPR
systeem is inzicht in de hoeveelheden die van het betreffende product op markt
worden gebracht, na gebruik worden ingezameld, verwerkt en gerecycled. Daarvoor
moet een monitoringsysteem worden opgezet. Hoe dit monitoringsysteem eruit gaat
zien en wie verantwoordelijk wordt voor de opzet ervan is afhankelijk van de
uitwerking van het EPR-systeem en daarmee op dit moment nog niet duidelijk. In de
loop van 2020 wil het ministerie van IenW duidelijkheid over hoe EPR vorm krijgt en
afhankelijk daarvan start daarna de opzet van een monitoringsysteem. Als een
eerste stap wil Rijkswaterstaat Leefomgeving de massabalans uit 2014 herhalen.
Opdrachtbeschrijving op hoofdlijnen
De opdracht betreft het verrichten van de volgende werkzaamheden: het maken
van een massabalans textiel, waarbij in ieder geval de volgende stappen worden
uitgevoerd:

www.ffact.nl

29

Massabalans textiel 2018

-

-

verzamelen data bij inzamelaars (textielinzamelaars,
afvalinzamelaars/gemeenten, kringloopwinkels etc.) en sorteerders op een
gestandaardiseerde wijze
analyse van verzamelde data
rapportage (voorzien van managementsamenvatting , overzichtelijke weergave
van data, bijvoorbeeld via infographics

Doel van de opdracht
Rijkswaterstaat wil beschikken over een actualisatie van de massabalans uit 2014
voor textielafval, die onderdeel kan worden van bredere monitoring.
Randvoorwaarden
Op de opdracht zijn de navolgende randvoorwaarden van toepassing:
- Gegevens uit de massabalans moeten vergelijkbaar zijn met gegevens uit de
massabalans uit 2014. De massabalans dient te passen in een later te
ontwikkelen monitoringsystematiek EPR. In de massabalans ligt de focus op de
afvalfase van textiel en op de omvang van afval- en materiaalstromen die na
inzameling en sortering ontstaan;
- Textiel kunnen we afbakenen tot kleding (mode en werkkleding; dus
consumentenmarkt en bedrijvenmarkt), huishoudelijk textiel (beddengoed,
tafellakens, handdoeken, e.d.; weer zowel consumentenmarkt als
bedrijvenmarkt). Inzameling en sortering hebben dus ook betrekking op
bedrijfskleding.
Beschrijving van de opdracht
In 2014 is er een massabalans textiel gemaakt. Het is de bedoeling om zo’n
onderzoek te herhalen. De massabalans moet inzicht leveren in de omvang van het
afgedankt textiel in Nederland zowel bij huishoudens als bedrijven. Het bureau dient
informatie te verzamelen over:
- Inzameling, import en sortering afgedankt textiel (inclusief textiel in restafval) in
Nederland;
- Wat er met het afgedankt textiel gebeurt in termen van hergebruik, hoog- en
laagwaardige recycling, en verbranding;
- Verwerking in en buiten Nederland en export van reststromen voor hergebruik
en recycling.
De massabalans in 2014 ging over cijfers uit 2012. In nader overleg moet
vastgesteld worden of de massabalans deze keer gaat over de data van 2017 of
2018. Dit is afhankelijk van de beschikbaarheid van de cijfers over 2018 bij de start
van de opdracht.

www.ffact.nl

30

Massabalans textiel 2018

Bijlage 2: Begrippen en definities
Algemeen (typering op hoofdlijn, in rapport)
Textiel:
kleding, linnengoed en schoeisel.
Niet-textiel:
overige componenten niet zijnde afval, zoals papier, plastic, metaal
en leer.
Reststroom: afval, niet-textiel en niet herbruikbaar of niet-recyclebaar textiel.
Opschonen:

(Roven:)

Verwijderen op visuele basis van het meest in het oog springende
deel een deel van de reststroom, zoals afval en niet-textiel, maar
ook nat, geschimmeld of sterk vervuild textiel.
Vakjargon voor het scheiden van de winkelkwaliteit uit het
ingezameld textiel zodat geroofd textiel ontstaat, vergelijkbaar
met ongesorteerd textiel dat verarmd is aan herdraagbaar textiel.

Ongesorteerd textiel:
Ingezameld textiel, “Origineel” in vakjargon. Opgeschoond maar
zonder sorteeractie. Kan nog deel van het niet-textiel bevatten.
(Geroofd textiel: begrip niet gebruikt in het rapport voor 2018)
Ingezameld textiel waar de 1ste keus, ook wel “crème” en “extra” uit
verwijderd is. Geroofd textiel is voornamelijk afkomstig van
kringloopbedrijven, die de 1ste keus verkopen in eigen winkels.
Herdraagbaar textiel:
Hergebruik van textiel product, zoals oorspronkelijk gefabriceerd.
Schoenen en laarzen:
Gescheiden schoenen en laarzen (soms deel van herdraagbaar).
Recycling kwaliteit / niet-herdraagbaar textiel:
Hergebruik van textiel als grondstof mogelijk (meerdere vormen) .
Specifiek (typering in de vragenlijst van het onderzoek)
In de vragenlijst voor dit onderzoek is onderscheid gemaakt in verschillende
kwaliteiten om de bestemming te kunnen duiden.
Herdraagbaar textiel:
a. Kwaliteitsmix - 1ste keus . 'Mix van 'Extra' of 'Creme' in vakjargon. Zo
goed als nieuw.
b. Gescheiden - 2de keus. Gescheiden kledingstukken. Ook
huishoudtextiel, riemen, tassen, speelgoed, bric-brac, enzovoorts.
c. Mix - 3de keus. Mix van diverse soorten kledingstukken. Ook
huishoudtextiel, riemen, tassen, speelgoed, bric-brac, etc.
Recycling kwaliteit / niet-herdraagbaar textiel:
a. Hergebruik van materiaal - Grondstof voor verwerking (versnijden)
voor hergebruik als poetsdoeken.

www.ffact.nl

31

Massabalans textiel 2018

b. Recycling van materiaal - Grondstof voor verwerking (vervezelen)
voor hergebruik als grondstof in o.a. matrassen, isolatiemateriaal.
c. Fibersort - Grondstof voor verwerking voor circulair hergebruik
(spinnerij). Dient als grondstof voor de productie van garens.
Bijvoorbeeld groen acryl, blauwe wol.

Product van hergebruikt textiel:
hergebruik van textiele stoffen in bijvoorbeeld poetslappen.
Product van recycled textiel:
hergebruik textiele vezels (laagwaardige recycling) in bijvoorbeeld
isolatiemateriaal, vulling autostoelen.
Product uit circulair hergebruik (ook wel fibersort genoemd):
garens vervaardigd uit op type en kleur gesorteerd textiel (fibersort)
voor circulair hergebruik.
Reststroom:
a. Textiele reststroom, niet recyclebaar binnen de textielketen: Niet
herbruikbaar textiel, vervuild met schimmels, verfresten, olie, enz.
Bestemd voor afvalenergiecentrale of verbrandingsinstallatie.
b. Niet-textiele reststroom, recyclebaar buiten de textielketen:
Materialen met waarde. O.a. papier, kunststof, metalen, leer.
Bestemd voor verdere verwerking buiten de textielketen.
c. Niet-textiele reststroom, restafval: Restafvalstromen, bestemd voor
afvalenergiecentrale of verbrandingsinstallatie.
Aanduiding van bestemmingen en stappen in de verwerkingsketen
In het rapport en de uitvraag zijn in het algemeen ten minste 3 stappen in de
verwerkingsketen van het ingezamelde textiel onderscheiden.
X-bestemming: Stap 1 in de keten. Eerste behandeling na de inzameling van het
afgedankte textiel, locatie waar eerste beoordeling plaatsvindt en
schonen of scheiden van winkelkwaliteit (roven). Altijd in Nederland
gelegen, omdat export anders niet mogelijk is.
Y-bestemming: Stap 2 in de keten. Locatie waar verdere sortering naar textielfracties
(vaak 100-300) plaatsvindt. Kan in Nederland of in het buitenland zijn
gelegen. Bepalend voor de afzet en potentiële nieuwe toepassing.
Z-bestemming: Eindbestemming van de keten. Locatie waar de toepassing
Plaatsvindt. Dit kan de verkoop voor herdragen of hergebruik zijn of
de locatie waar een nieuw product wordt gemaakt, zoals poetslap,
vezelproduct of garen. Tussen de X- en Y- bestemming vindt in het
algemeen beperkte doorverhandeling plaats. Tussen de Y- en Zbestemming kunnen een of meerdere handelsstappen zijn.

www.ffact.nl

32

Massabalans textiel 2018

Bijlage 3: Betrokken partijen
Opdrachtgever
Rijkswaterstaat Leefomgeving: Emile Bruls en Mireille Reijme
Opdrachtnemer en onderzoeksteam
FFact Management Consultants: Marijn van der Maesen, Frank Custers, Frank
Hopstaken en Alex van der Schalk.
Klankbordgroep
Naam

Bedrijf

Hans Bon

Wieland Textiles

Jeroen van Haarlem

Sympany

Ronald van den Heerik

Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland

Auke van der Hoek

Het Goed

Ralph Looij

Leger des Heils Reshare

Remco Noordermeer

Midwaste

Maarten van Renssen

Curitas Nederland - Boer Group

Lennert Vermaat

Vereniging Afvalbedrijven

Michiel Westerhoff

Circulus-Berkel

Expertgroep

www.ffact.nl

Naam

Bedrijf

Hans Bon

Wieland Textiles

Ronald van den Heerik

Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland

Simon Smedinga

Leger des Heils Reshare

Folkert Vreeken

Boer Group

Michiel Westerhoff

Circulus-Berkel

33

Massabalans textiel 2018

Bijlage 4: Massastromen 2018 en 2012 (Sankey)
Presentatie in de vorm van Sankey-diagram
In de rapportage van 2012 zijn diagrammen opgenomen gebaseerd op de Sankey
methode van presentatie. Deze diagrammen geven een volledig beeld van de
stromen en gewichten en maken door kleur en dikte van de belijning de stroom
direct visueel inzichtelijk. Voor 2018 is in de hoofdtekst van het rapport voor een
vereenvoudigde weergave gekozen. In deze bijlage is het overzichtsdiagram voor
2018 en het vergelijkbare en herziene diagram voor 2012 opgenomen.
Herberekening 2012 diagram (indicatief)
De herberekening voor 2012 heeft primair plaatsgevonden voor het totaal
ingezameld textiel. Het verschil is met name een toename van ingezameld textiel
door kringloopbedrijven. Dit gewicht is vertaald naar de verwerking in 2012 met de
kennis van dit moment. Dit geeft herziene cijfers voor de totale massastroom.
Voor de herberekening is de indeling in textielfracties gebruikt zoals in 2018 is
gehanteerd. In 2018 zijn producten niet afzonderlijk gespecificeerd. In 2012 zijn
poetslappen gerekend tot hergebruikt product, de stroom waaronder ook
herdraagbaar textiel viel. In 2018 is textiel geschikt voor poetslappen gerekend tot de
stroom recycling kwaliteit textiel. Dit geeft enige verschuiving voor de resultaten van
2012 naar de wijze van weergave voor 2018, echter verhoogt de vergelijkbaarheid.
In 2012 zijn de sorteerresultaten in Nederland belicht omdat daar de meest
nauwkeurige gegevens van beschikbaar waren. Vanuit de huidige inzichten is de
sortering buiten Nederland belangrijk. Met die inzichten en de beschikbare gegevens
voor 2012 is de bijdrage aan de reststroom in 2012 opnieuw berekend. Hieruit volgt
een reststroom van 13%.
De herberekende totale afzet voor 2012 van 109,8 kton ingezameld textiel is op deze
wijze te verdelen in (afgezien van 1,9 kton balansverschil):
 57,9 kton herdraagbaar
- 54%
 36,3 kton recycling kwaliteit - 33 %
 13,7 kton reststroom
- 13 %

www.ffact.nl

34

Massabalans textiel 2018

Sankey-diagram massastromen (2018, boven en 2012, onder)

www.ffact.nl

35

Auteurs:
Mr. Drs. F. Hopstaken
Ing. A. van der Schalk
Drs. M. van der Maesen
Ing. F. Custers

Samen
maken we
duurzaamheid
zichtbaar
www.ffact.nl
info@ffact.nl
+31 15 257 6384
+31 6 5383 2456
FFact Mcs B.V.
Het Slot 9
2622 KH Delft
KvK Haaglanden:
18052228

Rijkswaterstaat – WVL
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat