Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 767

Wijziging van de Algemene Ouderdomswet, de
Wet inkomstenbelasting 2001 en de Wet op de
loonbelasting 1964 in verband met verhoging
van de leeftijd waarop recht op
ouderdomspensioen ontstaat van 65 naar
66 jaar (Wet verhoging pensioenleeftijd naar
66 jaar)

Nr. 9

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2011
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft
gevraagd om een reactie op het bericht «Piloten dwingen op 60e te
stoppen mag niet» van www.nu.nl. De commissie vraagt mij om in mijn
reactie in te gaan op de gevolgen van de uitspraak van het Europese Hof
van Justitie voor het Nederlandse beleid en specifiek het algemeen
verbindend verklaren van cao’s. Het betreft een uitspraak van het
Europese Hof van Justitie (zaak C-447/09, Prigge e.a. tegen Deutsche
Lufthansa AG) waarin een vorm van leeftijdsontslag wordt aangemerkt als
leeftijdsdiscriminatie. Het betreft een cao die de leeftijd vanaf welke
piloten hun beroepsactiviteiten niet langer mogen uitoefenen, vaststelt op
60 jaar. In de Duitse zaak wordt het leeftijdsonderscheid onderbouwd met
de aanname dat piloten vanaf hun 60e jaar niet langer over fysieke
capaciteiten beschikken om hun beroepsactiviteit uit te oefenen. Het
Europese Hof van Justitie merkt deze aanname niet aan als een objectieve
rechtvaardiging voor het gemaakte leeftijdsonderscheid omdat Duitse
nationale en internationale voorschriften deze leeftijdsgrens niet op 60
maar op 65 jaar vaststellen.
In Nederland mag automatisch leeftijdsontslag op een lagere leeftijd dan
de AOW-gerechtigde leeftijd alleen als er een «objectieve rechtvaardiging» voor dit leeftijdonderscheid is. Dit is bepaald in artikel 7, eerste
lid, onder c, van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij
arbeid die is gebaseerd op de richtlijn tot instelling van een algemeen
kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep 2000/78/EG. Voor het
aannemen van een objectieve rechtvaardiging dient het onderscheid een
legitiem doel te hebben en moet het onderscheid passend en noodzakelijk
zijn om dat doel te bereiken.
In Nederland wordt in de cao de leeftijd waarop de arbeidsovereenkomst
van piloten wordt beëindigd vastgesteld op 56 jaar. De Commissie gelijke

kst-32767-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 767, nr. 9

1

behandeling (Cgb) oordeelde in 2007 dat dit leeftijdsonderscheid objectief
gerechtvaardigd is (oordeel 2007–13). Het leeftijdsonderscheid in de
Nederlandse cao wordt anders onderbouwd dan het leeftijdsonderscheid
in de Duitse cao. Het doel van het gemaakte leeftijdsonderscheid in de
Nederlandse cao is een regelmatige en voorspelbare doorstroming van
vliegers. Door uit te treden op 56-jarige leeftijd maakt een oudere vlieger,
die in het verleden zelf heeft geprofiteerd van de doorstroming, plaats
voor een jongere vlieger. De doorstroming mag niet afhankelijk zijn van
de wensen van individuele vliegers om langer door te werken. Voor de
beoordeling van de noodzakelijkheid van dit middel was onder meer van
belang dat deze regeling een nagenoeg compleet draagvlak kent onder de
verkeersvliegers. Verder bleef onweersproken dat de verkeersvliegers een
groter dan gebruikelijk financieel belang hebben bij een snel doorlopen
van de verschillende functies. Het Gerechtshof in Amsterdam oordeelde in
2010 dat het in de KLM-cao gemaakte leeftijdsonderscheid van 56 jaar
objectief gerechtvaardigd is.
In mijn brief over langer doorwerken op basis van vrijwilligheid van
12 augustus jl. (Kamerstukken II 2010/11, 32 767, nr. 8) heb ik vermeld dat
in 92% van de onderzochte cao’s, die gelden voor 96% van de
werknemers, een ontslagbepaling bij 65 jaar voorkomt. Er zijn nog cao’s
waarin automatisch leeftijdsontslag op een lagere leeftijd dan 65 jaar is
opgenomen. De betreffende cao-partijen dienen hiervoor een objectieve
rechtvaardiging te hebben. De lagere pensioenleeftijd voor piloten is
hiervan een voorbeeld. Hoewel er formeel-juridisch sprake is van een
objectieve rechtvaardiging voor het leeftijdsonderscheid, ben ik van
mening dat de pensioenleeftijd van 56 jaar voor piloten mede gezien de
noodzaak tot het bevorderen van de arbeidsparticipatie van oudere
werknemers onwenselijk is. Ik ben voornemens hierover in gesprek te
gaan met de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers.
Voor de volledigheid meld ik dat de Cgb in andere oordelen de
doorstroming niet als legitiem doel heeft erkend. In die zaken was er geen
sprake van een geconcretiseerde behoefte aan doorstroming en was er
ook geen sprake van enige mate van overeenstemming. Doorstroming
kan niet zonder meer in elke sector als objectieve rechtvaardiging dienen
voor het maken van onderscheid naar leeftijd bij het beëindigen van de
arbeidsverhouding.
De uitspraak van het Europese Hof van Justitie heeft geen gevolgen voor
het Nederlandse beleid van algemeen verbindend verklaren van
cao-bepalingen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 767, nr. 9

2