Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 433

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 mei 2018
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de geannoteerde agenda voor de Raad voor Concurrentievermogen (Raad) aan die op 28 en 29 mei a.s. plaatsvindt in Brussel.
Op 28 mei zal tijdens de Raad naar verwachting een algemene oriëntatie
worden bereikt over de wederzijdse erkenning van goederen. Daarnaast
zal een beleidsdebat gehouden worden over het recent gepubliceerde
voorstel tot een verordening over «Platforms-to-Business». Tijdens de
informele lunch zal worden gesproken over artificial intelligence.
In de «competitiveness check-up», een vast onderdeel van de Raad, zal de
Commissie een presentatie geven en zal er een gedachtewisseling
plaatsvinden over de impact die een goed functionerende interne markt
heeft op diverse industriesectoren.
Op 29 mei zal een gedachtewisseling plaatsvinden over de toekomst van
de Europese Ruimtevaartprogramma’s. Tevens zal er een beleidsdebat
plaatsvinden over onderzoek en innovatie in de context van het volgende
Meerjarig Financieel Kader, wordt er een algemene oriëntatie aangenomen over de aanpak van de Euratom-verordening en wordt de
voortgangsrapportage tot oprichting van de Gemeenschappelijke
Onderneming Europese High Performance Computing besproken. High
performance computing is eveneens onderwerp van de informele lunch.
Eveneens zal de Raad raadsconclusies aannemen over de European Open
Science Cloud en de versnelling van kenniscirculatie in de Europese Unie.
Een aantal diversenpunten staan geagendeerd voor de Raad:
– Voortgang op lopende wetgevende dossiers.
– Het Eengemaakt Octrooigerecht.
– Aanvullende beschermingscertificaten voor geneesmiddelen.
– Uitkomsten en initiatieven van conferenties over toerisme.
– Het programma van het Oostenrijkse voorzitterschap.

kst-21501-30-433
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

1

Tot slot informeer ik u via deze brief over de stand van zaken bij de
onderhandelingen over de voorstellen voor een e-kaart en de onderhandelingen over het richtlijnvoorstel voor effectieve nationale mededingingsautoriteiten.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

2

INTERNE MARKT
Competitiveness «check-up»
Gedachtenwisseling
Op de agenda van de Raad staat een presentatie van de Europese
Commissie en een gedachtewisseling over de interne markt en industrie,
naar verwachting specifiek gericht op de impact die een goed functionerende interne markt heeft op diverse industriesectoren. In algemene zin
kan gesteld worden dat een meer geïntegreerde interne markt de
(mondiale) concurrentiekracht van de Europese industrie ten goede komt.
Daarbij zijn er uiteraard verschillen tussen sectoren. Het kabinet zet in op
verdere verbetering van de dienstenmarkt, adequate handhaving en op
een interne markt die toegerust is op digitalisering. Dit is van belang voor
diverse industriesectoren, onder meer aangezien diensten een steeds
grotere rol spelen in industriële waardenketens.
Goederenpakket – Wederzijdse erkenning
Algemene oriëntatie
Naar verwachting zal er een algemene oriëntatie bereikt worden over de
wijziging van de verordening voor wederzijdse erkenning van goederen
(COM (2017) 796). Deze verordening is onderdeel van het goederenpakket
dat de Europese Commissie op 19 december 2017 presenteerde. Het
pakket bestaat verder uit de wijziging van de verordening ten aanzien van
regels en procedures voor de naleving en handhaving van de harmonisatiewetgeving van de Unie inzake producten. Het pakket moet invulling
geven aan de ambitie van de Commissie om de goederenmarkt te
versterken. Uw Kamer heeft van het kabinet de beoordeling van deze twee
verordeningen ontvangen (Kamerstuk 22 112, nr. 2481).
Wederzijdse erkenning van goederen – dat voortvloeit uit de rechtspraak
van het Europese Hof van Justitie – is één van de beginselen om vrij
goederenverkeer binnen de interne markt te bevorderen en geldt voor
producten waarop geen geharmoniseerde wetgeving van toepassing is.
Volgens het beginsel geldt dat wanneer producten in een andere lidstaat
rechtmatig in de handel zijn, deze ook in andere lidstaten op de markt
gebracht mogen worden. Met deze verordening hoopt de Commissie
enerzijds de kennis over het principe van wederzijdse erkenning te
vergroten en anderzijds de rechtszekerheid voor bedrijven en nationale
autoriteiten/toezichthouders te verbeteren.
Ik steun de algemene oriëntatie die het voorzitterschap op de Raad
probeert te bereiken. Voor het kabinet blijft het van belang dat er een
goede balans gevonden wordt tussen enerzijds de baten voor het
Nederlandse bedrijfsleven – dit kan zo immers makkelijker goederen op de
markt van andere lidstaten verhandelen – en anderzijds de controlebevoegdheid (markttoezicht) van de individuele lidstaat. Het voorstel van de
Commissie mag niets afdoen aan de mogelijkheid voor de lidstaten om
zich op basis van risico’s voor veiligheid, milieu of basis van andere
dwingende redenen van openbaar belang te verzetten tegen het in de
handel brengen van producten die in een andere lidstaat rechtmatig in de
handel zijn gebracht. Dit wordt in de algemene oriëntatie gewaarborgd.
De onderhandelingen over dit deel van het goederenpakket zijn voortvarend verlopen onder het Bulgaarse voorzitterschap. Naar verwachting
zullen andere lidstaten de algemene oriëntatie eveneens steunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

3

Verordening «Platforms-to-business»
Beleidsdebat
De Europese Commissie heeft op 26 april jl. een voorstel voor een
verordening gepubliceerd over de relatie tussen platforms en ondernemers die gebruikmaken van platforms (COM (2018) 238). Dit voorstel
moet zorgen voor een eerlijke en voorspelbare bedrijfsomgeving voor
(kleine) ondernemers die platforms gebruiken om hun goederen of
diensten aan te bieden. Het voorstel is gebaseerd op twee inhoudelijke
pijlers. Allereerst legt het voorstel verschillende transparantievereisten op.
Deze gaan onder andere over de algemene voorwaarden, de volgorde van
zoekresultaten en de wijze waarop een platform een ondernemer van een
platform mag verwijderen. De tweede pijler is effectieve geschillenbeslechting tussen platforms en ondernemers. Naast de inhoudelijke pijlers
wordt een expertgroep opgericht, die de ontwikkelingen in de relatie
tussen platforms en ondernemers zal volgen.
Platforms spelen een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Dit
zorgt voor veel voordelen voor consumenten en ondernemers. Zo kunnen
ondernemers via een platform een groter publiek bereiken dan via eigen
verkoopkanalen. Tegelijkertijd ontstaat hierdoor het risico dat ondernemers afhankelijk raken van platforms. De rol van platforms vergt
daarom aandacht. Omdat veel platforms in heel de EU actief zijn, is dit
een Europees vraagstuk. Ik vind het belangrijk dat platforms transparant
zijn over de voorwaarden die ze voor ondernemers hanteren en dat
effectieve geschillenbeslechting mogelijk is. Transparantie en effectieve
geschillenbeslechting dragen bij aan vertrouwen voor ondernemers die
gebruikmaken van platforms. Hierdoor kunnen de voordelen van
platforms voor ondernemers en consumenten beter worden benut. Hierbij
is het wel van belang dat juist vanwege deze voordelen platforms niet te
veel belemmerd worden door hoge naleveringskosten als gevolg van
regelgeving. Ik ga overleg voeren met verschillende platforms en
vertegenwoordigers van ondernemers over het voorstel. Het kabinet zal
uw Kamer eind mei per BNC-fiche informeren over de Nederlandse inzet
(Kamerstuk 22 112, nr. 2579).
RUIMTEVAART
Toekomst van Europese ruimtevaartprogramma’s
Gedachtewisseling
Tijdens de Raad zet het Bulgaarse voorzitterschap de discussie over de
toekomst van de Europese ruimtevaartprogramma’s voort, en heeft
daarbij speciale aandacht voor economie en digitalisering.
In drie voorbereidende werkgroepen zijn verschillende onderwerpen
verder uitgediept, zoals de rol van ruimtevaart in digitalisering en
veiligheid, de Europese inbreng in de VN Ruimtevaartconferentie
UNISPACE+50 en het International Space Exploration Forum in Tokyo. Er
is daarnaast gereflecteerd op verschillende studies die de discussie over
de toekomst van het ruimtevaartbeleid onderbouwen. De Commissie
heeft aangekondigd de huidige ruimtevaartprogramma’s (Galileo/EGNOS
en Copernicus) te willen voortzetten en stelt daarnaast twee nieuwe
programma’s voor: Space Situational Awareness (het monitoren van de
ruimte, waaronder ruimteweer) en GOVSATCOM (veilige en gezamenlijke
EU overheidssatellietcommunicatie). Om de synergie tussen de
programma’s te bevorderen stelt de Commissie veranderingen in de
governance voor middels het invoeren een zogenaamde horizontale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

4

verordening. Bovendien wordt gewerkt aan een launcher-strategie die als
doel heeft om de autonome toegang van de EU te behouden. Er bestaat
binnen de lidstaten, Commissie en Europees parlement grote steun voor
het voortzetten van de huidige succesvolle ruimtevaartprogramma’s. De
overige voorstellen zullen op hun merites en in het licht van budgettaire
kaders worden beoordeeld. De voorstellen worden naar verwachting
begin juni gepresenteerd.
Ook Nederland staat positief tegenover het voortzetten van de ruimtevaartprogramma’s Copernicus en Galileo: zij dragen bij aan maatschappelijke vraagstukken op het gebied van veiligheid, klimaat en digitalisering
en genereren daarmee Europese toegevoegde waarde. Het is van belang
komende jaren de vruchten te plukken van de gedane investeringen door
het gebruik te vergroten op allerlei terreinen en de programma’s
vraaggestuurd door te ontwikkelen. De precieze voorstellen en budgettaire inbedding zal het kabinet bestuderen en meenemen in de integrale
beoordeling van het Meerjarig Financieel Kader. Met betrekking tot de
horizontale verordening, waakt Nederland ervoor dat de constructieve
samenwerking met het European Space Agency wordt voortgezet.
Nederland zal tijdens de interventie deze onderwerpen benadrukken en
zich uitspreken voor een zorgvuldig ingericht proces richting de nieuwe
verordeningen in het volgende Meerjarig Financieel Kader.
Stand van zaken onderhandelingen voor een Europese e-kaart
voor diensten
Conform de motie van de leden Van den Berg-Jansen en Weverling
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 401) informeer ik uw Kamer over het verloop
van de onderhandelingen over de e-kaart. De e-kaart staat niet op de
agenda van de Raad van 28 en 29 mei 2018.
Op 21 maart jl. verwierp de eerstverantwoordelijke commissie van het
Europees parlement (EP), de commissie Interne Markt en Consumentenbescherming (IMCO), de e-kaartvoorstellen. De Europese Commissie is
zich momenteel aan het beraden over deze uitkomst bij het EP. Het is nog
onduidelijk welke conclusies de Europese Commissie hier formeel aan wil
verbinden. Het Bulgaarse voorzitterschap heeft, voor zover nu bekend,
geen voornemens om de onderhandelingen binnen de Raad te hervatten.
In de praktijk liggen daarmee de onderhandelingen rond dit voorstel stil.
Nederland heeft de e-kaart voorstellen steeds beoordeeld vanuit de inzet
op een beter functionerende interne dienstenmarkt. Gelet op deze
stemming, als ook de Nederlandse zorgen over de e-kaart, acht ik het van
belang om nu samen met andere lidstaten en de Europese Commissie
andere stappen te identificeren die bijdragen aan een toekomstbestendige
Europese interne markt. Dit is mede van belang in aanloop naar het
aantreden van een nieuwe Europese Commissie en het Europees
parlement in 2019.
Met de conclusies van de Europese Raad van 22 en 23 maart jl. is een
goede basis gelegd voor het denken over de toekomst van de interne
markt. De komende maanden wordt gewerkt aan het verdiepen en
verbreden van deze basis. U bent over de Europese Raad geïnformeerd bij
Kamerstuk 21 501-20 nr. 1321.
Indien zich significante ontwikkelingen voordoen op het e-kaartdossier, zal
uw Kamer hierover conform de motie worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

5

Stand van zaken onderhandelingen Richtlijnvoorstel versterken
bevoegdheden nationale mededingingsautoriteiten
Conform de motie van de leden Weverling en Van den Berg-Jansen
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 402) informeer ik u over een recente significante
ontwikkeling over het richtlijnvoorstel inzake het versterken van de
bevoegdheden van nationale mededingingsautoriteiten.
Het voorzitterschap heeft mij gemeld aanzienlijke voortgang te boeken in
de onderhandeling met het EP over de inhoud van het richtlijnvoorstel. Op
de onderwerpen boetes, onafhankelijkheid en middelen van nationale
toezichthouders liggen vergevorderde compromisvoorstellen. De
compromisvoorstellen komen naar mijn oordeel in voldoende mate
overeen met de wensen van Nederland.
– Lidstaten blijven de mogelijkheid houden algemene beleidsregels te
stellen aan hun toezichthouder. Wel zijn aan deze mogelijkheid op
verzoek van het EP voorwaarden gesteld, die ervoor zorg moeten
dragen dat de onafhankelijkheid van de politiek in individuele zaken
gewaarborgd wordt. Dit is in lijn met het huidige Nederlandse stelsel.
– Lidstaten blijven de mogelijkheid houden het budget van hun
mededingingsautoriteit te bepalen. Wel wordt op verzoek van het EP
geregeld dat de mededingingsautoriteit binnen de kaders van dat
budget zelf de prioriteiten bepaalt. Dit is conform het huidige Nederlandse stelsel.
– Lidstaten moeten hun mededingingsautoriteit in meer detail eisen
opleggen over procedures rond integriteit en openbaarmaking van
stukken. Dit was een wens van het EP en verhoudt zich naar mijn
oordeel slecht met het subsidiariteitsbeginsel en de wens van de Raad
te komen tot minimumharmonisatie. Tegelijkertijd verwacht ik niet dat
dit voor het Nederlandse stelsel grote problemen oplevert. Met het
oog op de resultaten op andere voor Nederland belangrijke punten
heb ik het voorzitterschap laten weten deze punten te kunnen
accepteren.
Het voorzitterschap heeft mij naar aanleiding van interventies van onder
andere Nederland laten weten er op in te zetten geen verplichting op te
leggen aan lidstaten om hun nationale mededingingsautoriteit in staat te
stellen advies uit te brengen over (overheids-)beleid dat raakt aan de
interne markt. Dit was voorgesteld door het EP. Een aanzienlijk deel van de
lidstaten vindt een dergelijke bepaling te ver gaan. Mededingingsautoriteiten zijn toezichthouders, geen adviesorgaan. Bovendien is het aan
landen zelf om hun wetgevingsadvisering vorm te geven. Wel is er begrip
voor een bepaling in het Richtlijnvoorstel die er op ziet dat áls een lidstaat
voorziet in een adviesfunctie voor de mededingingsautoriteit, deze hier
dan ook voldoende middelen voor heeft.
Het voorzitterschap heeft mij gemeld in juni tot definitieve besluitvorming
over het Richtlijnvoorstel te willen komen. Ik zal u voorafgaand daaraan
opnieuw informeren over de stand van zaken.
ONDERZOEK
Algemene aanpak Euratom verordening 2019–2020
Aanname Algemene oriëntatie
De Raad beoogt een Algemene Benadering («General Approach») aan te
nemen over het programma voor onderzoek en opleiding van de
Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (2019–2020), dat aanvullend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

6

is op het huidige Horizon 2020 kaderprogramma voor onderzoek en
innovatie.
Het Euratomprogramma kent een looptijd van vijf jaar en een verlenging
van twee jaar (2019 en 2020) van het onderzoeks- en opleidingsprogramma van Euratom 2014–2018 is daarom nodig. Deze aanpak zal zorgen
voor continuïteit en consistentie van de acties gedurende de volledige
zevenjarige periode (2014–2020) en voor een betere aansluiting op het
tijdschema van Horizon 2020. Dit is des te belangrijker gezien het feit dat
de Euratomprogramma’s en Horizon 2020 op onderling versterkende
doelen gericht zijn. De verlenging betreft zowel de «directe» eigen acties
van de Commissie die uitgevoerd worden door het Gemeenschappelijk
Centrum voor Onderzoek (GCO) en waarvoor apart budget is, als de
indirecte acties, die onder contract worden uitgevoerd door onderzoeksinstellingen en bedrijven in de lidstaten. Het betreft zowel de activiteiten
op het gebied van kernfusieonderzoek als op het gebied van kernsplijtingen stralingsbeschermingsonderzoek.
Nederland kan de tekst steunen. De betrokkenheid van Euratom bij het
nucleaire onderzoek is van belang vanwege het grensoverschrijdende
karakter van de toepassing van kernsplijtingsenergie en de synergie- en
schaalvoordelen die behaald kunnen worden wanneer onderzoek naar
bijvoorbeeld nucleaire veiligheid en stralingsbescherming gezamenlijk
wordt uitgevoerd. Daarnaast is er vanwege de noodzakelijke grootschaligheid van experimentele apparatuur om nucleair onderzoek te doen, in
het bijzonder voor het kernfusieproject ITER, een duidelijke
EU-meerwaarde om dit in EU-verband te doen. De Raadsconclusies
worden dan ook breed gesteund.
European Open Science Cloud
Aanname Raadsconclusies
De Raad beoogt Raadsconclusies aan te nemen over de European Open
Science Cloud (EOSC). Met deze beoogde Raadsconclusies wordt onder
meer voortgebouwd op de Mededelingen van de Commissie van 19 april
2016 over het Europees cloudinitiatief1 en van 10 mei 2017 over de
tussentijdse evaluatie van de digitale internemarktstrategie. In beide
documenten wordt de noodzaak bevestigd om te komen tot een roadmap
voor de EOSC.
De voorliggende Raadsconclusies verwelkomen het werkdocument van de
Commissie «Implementation Roadmap for the European Open Science
Cloud» van 14 maart 2018 waarin de EOSC als een gefedereerd model
wordt geïntroduceerd met een aanpak in twee fasen, en nemen nota van
een geplande eerste fase vanuit van het huidige budget van Horizon 2020.
De Raadsconclusies stemmen in dat de EOSC wordt gebaseerd op een
pan-Europese federatie van (bestaande) data-infrastructuren, wat zorgt
voor een flexibel model, aan te passen aan veranderende behoeften
vanuit de wetenschap. De Raad verwelkomt een implementatie van de
EOSC bestaande uit zes actielijnen: architectuur, diensten, data, toegang,
regelgeving en governance. Het governance kader moet zorgen voor
participatie van belanghebbenden uit de onderzoeksgemeenschap
evenals effectieve betrokkenheid van alle lidstaten. De Commissie wil nog
in 2018 de governance structuur lanceren.
De Raadsconclusies worden door een groot aantal lidstaten gesteund. Het
belang van de EOSC om onderzoeksdata breed toegankelijk te maken
1

Kamerstuk 22 112, nr. 2130

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

7

voor interdisciplinair onderzoek, waarbij de FAIR-principes worden
gehanteerd (findable, accessible, interoperable and reusable), wordt breed
erkend. Voorafgaand vormde voornamelijk het governance-model een
discussiepunt. Een aantal landen zag graag een nog sterkere rol van de
lidstaten ten opzichte van de onderzoeksgemeenschap. Ook over het
moment van de start van de EOSC governance-structuur bestond wat
verschil van mening.
Nederland steunt de voorliggende Raadsconclusies. Deze Raadsconclusies vormen een belangrijke stap richting de implementatie van de
EOSC, als instrument voor het optimaal delen van onderzoeksdata.
Hiermee wordt excellent en interdisciplinair onderzoek gestimuleerd, en
opbrengsten zouden ten goede moeten komen aan de hele samenleving
inclusief mkb. Nederland is in Europa een voorloper op het gebied van
Open Science en is met het GO FAIR initiatief, dat samen met Duitsland en
Frankrijk is neergezet als opstap naar de EOSC, een belangrijke inspirator
op het gebied van FAIR data. Onder het Nederlandse voorzitterschap zijn
al in mei 2016 Raadsconclusies aangenomen over de transitie naar een
open science systeem.2
Verordening tot oprichting van de Gemeenschappelijk Onderneming Europese high-performance computing
Voortgangsrapportage
De Raad zal de voortgang bespreken van de oprichting van een Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing
(EuroHPC), onderdeel van het Europees Cloudinitiatief3. Het voornaamste
doel van EuroHPC is om wetenschap, industrie en overheidsinstanties in
Europa toegang te geven tot supercomputers met prestaties die tot de
wereldtop behoren. Hiertoe zal een Gemeenschappelijke Onderneming
worden opgericht, die voorziet in een kader voor aanbesteding van een
geïntegreerde supercomputing- en data-infrastructuur van de EU en een
R&D-programma.
Tijdens de bespreking in de Raad zal er een overzicht worden gegeven van
de voortgang op de discussie over de Verordening. De ambitie van het
voorzitterschap is om in juni een akkoord op hoofdlijnen te hebben,
waarmee het Oostenrijkse voorzitterschap verder kan. De deadline voor
akkoord tussen de Raad en de Europese Commissie is voorlopig gesteld
op december 2018.
De lidstaten zijn nog wat verdeeld over de Verordening. Discussiepunten
zijn onder meer de wijze waarop stemrechten en toegangsrechten worden
bepaald en welke voorwaarden worden gehanteerd bij het verschaffen
van rekentijd. Met name een aantal EU13-landen zit op de lijn van
maximale toegangsrechten ook zonder financiële bijdragen van landen, in
plaats van toegangsrechten naar rato van de eigen bijdrage. Lidstaten die
zich actief inzetten om binnen redelijke termijn de huidige tekst te
bekrachtigen zijn Frankrijk, Spanje, Italië en Luxemburg en in wat mindere
mate Zweden, Duitsland, België, Finland, Denemarken, het Verenigd
Koninkrijk en ook Nederland.
Nederland kan zich over het algemeen vinden in de huidige tekst van de
Verordening. Voor het Nederlandse standpunt verwijs ik u ook naar het
BNC-fiche4 over deze Verordening. Nederland is voorstander van het
2

Kamerstuk 21 501-30, nr. 378
Kamerstuk 22 112, nr. 2130
4
Kamerstuk 22 112, nr. 2502
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

8

ontwikkelen van een pan-Europese HPC-infrastructuur vanwege de
synergie met de nationale ICT-infrastructuur voor onderzoek en onderwijs
(SURF) en de voordelen voor gebruikers (wetenschap en industrie) in
Nederland. Het beoogde rechtsinstrument biedt de mogelijkheid om
publieke (Europese en nationale) en private middelen samen te voegen en
EU-middelen uit verschillende programma’s in dit initiatief te bundelen.
Nederland zal wel letten op verdere uitwerking van de rol en commitments van het bedrijfsleven, een goede verhouding tussen nationale
bijdragen en gebruik en een evenwichtige ontwikkeling en financiering
van de verschillende onderdelen van het Europees Cloudinitiatief,
waaronder relevante R&D-programma’s.
Versnelling van kenniscirculatie in de Europese Unie
Aanname Raadsconclusies
De Raad beoogt Raadsconclusies aan te nemen over versnelling van
kenniscirculatie in de Europese Unie. Het voorzitterschap wil daarmee
bijdragen aan het maximaliseren van de impact van Onderzoek en
Innovatie (O&I). Dit past bij de inzet van de Raad om de impact van
investeringen in O&I te vergroten in aanloop naar het volgende
Kaderprogramma.
De conceptconclusies gaan over vier onderdelen. Ten eerste over het
stimuleren van samenwerking in (fundamenteel) onderzoek en innovatie
en de verspreiding van kennis. Daarbij wordt onder meer gewezen op het
belang van de Europese Onderzoeksraad, Marie Skłodowska-Curie
Actions en bottom-up incrementele innovatie. Het tweede onderdeel gaat
over openheid, verspreiding van data en het stimuleren van de mobiliteit
van onderzoekers. Als derde worden randvoorwaarden benoemd, zoals
innovatievriendelijke regelgeving en de rol van alle overheidslagen om
onderzoek en innovatie door de hele keten heen te versterken, inclusief
publiek-private samenwerking, wat het multiplier-effect van innovatie
positief zou beïnvloeden. Ook wordt het belang van synergie van het
Kaderprogramma met andere EU-programma’s, zoals de Europese
Structuur- en Investeringsfondsen en ERASMUS+, benadrukt. Als laatste
onderdeel worden elementen rond onderzoekinfrastructuur benoemd,
waaronder de beschikbaarheid op de lange termijn en de rol van ESFRI
daarbij. Onderzoekinfrastructuur speelt een belangrijke rol bij het
vergaren en verspreiden van kennis, aanmoedigen van wetenschappelijke
excellentie en het faciliteren van onderzoekers om grensoverschrijdend
samen te werken.
De conceptconclusies worden breed gedragen en door Nederland
gesteund. Nederland is voorstander van het vergroten van de impact van
Onderzoek en Innovatie onder meer via versnelling van kenniscirculatie.
De conceptconclusies bevatten diverse specifieke elementen waar
Nederland zich de afgelopen jaren sterk voor heeft gemaakt, zoals Open
Science, innovatievriendelijke regelgeving en de beschikbaarheid van
grootschalige onderzoekinfrastructuur.
Onderzoek en innovatie in de context van het volgende MFK
Beleidsdebat
De Raad zal debatteren over onderzoek en innovatie in relatie tot het
volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK).
Op 2 mei jl. presenteerde de Europese Commissie het voorstel voor het
MFK voor de periode 2021–2027. De Commissie spreekt van een grote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

9

stijging van Onderzoek en Innovatie in de Begroting (114,8 miljard in
totaal, waarvan 97,9 miljard voor het negende Kaderprogramma, dat door
de Europese Commissie Horizon Europe genoemd is).
Naast het budget beschrijft de Europese Commissie dat Horizon Europe
voortbouwt op het succes van het lopende Kaderprogramma (Horizon
2020) met focus op excellent onderzoek en versterken van innovatie, o.a.
via de nieuwe Europese Innovatieraad (EIC). In het MFK-voorstel blijft de
structuur van de drie pijlers gehandhaafd, zij het in gewijzigde vorm
waarbij maatschappelijke uitdagingen en industrieel leiderschap
gekoppeld worden.
Zoals in het regeerakkoord verwoord, is Nederland voorstander van een
Europese begroting die meer wordt gericht op onder andere onderzoek en
innovatie. Behoud van excellentie en impact is voor Nederland een
belangrijk punt, evenals continuering van de huidige driepijlerstructuur.
Voor Nederland is het bovendien belangrijk dat er meer synergie komt
van Horizon Europe met o.a. het Cohesiebeleid. De opzet die wordt
meegegeven in het MFK-voorstel bevat hier aanknopingspunten voor. Er
wordt bijvoorbeeld meer accent gelegd op innovatie, Smart Specialisation
Strategies en de Seal of Excellence in het Cohesiebeleid.
De Kamer wordt middels een separate brief over de Nederlandse
appreciatie van het MFK-voorstel geïnformeerd en na publicatie langs de
gebruikelijke weg ook over de Nederlandse appreciatie van Horizon
Europe.
Nederland zal zich in deze discussie baseren op de bestaande standpunten en aandacht vragen voor investeringen en hervormingen, gericht
op onderzoek en innovatie, ook in de nog te presenteren voorstellen van
de Europese Commissie. Tevens zal het belang van excellentie en impact
als criteria en van grensoverschrijdende samenwerking voor onderzoek en
innovatie binnen de Europese Unie opnieuw worden benadrukt.
Uitgangspunt daarbij is dat het kabinet de MFK-voorstellen gedurende de
gehele onderhandelingsperiode in zijn integraliteit zal beoordelen en dat
consistentie moet worden gewaarborgd tussen de Nederlandse inzet op
het MFK als geheel en de inhoudelijke bespreking van deelterreinen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-30, nr. 433

10