32
Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel wijziging van de Wet bijzondere
maatregelen grootstedelijke problematiek in verband met
de selectieve woningtoewijzing ter beperking van overlastgevend en crimineel gedrag ( 34314 ).
De voorzitter:
Ik heet de minister voor Wonen en Rijksdienst van harte
welkom.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Je huis is de belangrijkste plek op aarde, de plek
waar je 's ochtends wakker wordt, waar je 's avonds met
je gezin eet, waar je op zaterdag een potje klaverjast of tvkijkt. Die plek moet veilig en plezierig zijn en in een veilige
omgeving liggen. Je moet 's avonds met de fiets of de tram
naar huis kunnen, geluidsoverlast hoort een uitzondering
te zijn en criminaliteit moet minimaal zijn. Met deze ogen
kijkt de VVD naar wonen, en ook naar deze wijziging van
de Rotterdamwet, of deftiger: de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek.
We hebben in Nederland enkele tientallen buurten waarin
het leefklimaat ronduit slecht is. Het gaat niet om die ene
buurman die weleens dronken is of zijn muziek te hard zet.
In een gemiddelde woonwijk is er voldoende veerkracht
om dat op te vangen en te corrigeren. Nee, ik heb het over
wijken waarin 50 jaar lang overlast op overlast is gestapeld
en waarin kleine en grote criminaliteit aan de orde van de
dag zijn, plaatsen die werken als een magneet op vandalen.
In die wijken lijden goedwillende, hardwerkende mensen
onder de overlast van enkele herrieschoppers. Lange tijd
hebben we die wijken aangeduid als "aandachtswijken",
"Vogelaarwijken", "prachtwijken" en "krachtwijken". Er werd
jaarlijks bijna €400 per bewoner extra uitgegeven aan alle
mooie ideeën. Daar kun je van alles van vinden — de VVD
doet dat misschien ook wel — maar het goede nieuws is
dat we door de evaluaties van het beleid in 2009, 2011 en
2013 vrij precies weten wat er werkt en wat er niet werkt.
De meeste sociale investeringen in sportvelden en buurthuizen en extraatjes in het onderwijs hebben geen positieve
effecten op de leefbaarheid. Nieuwbouw, verkoop van
sociale huurwoningen en renovatie hebben wel een positief
effect, evenals handhaving en onderhoud. Schoon, heel en
veilig dus: een schone omgeving, goed onderhouden huizen
en veilige wijken. In dat kader hebben we in de afgelopen
jaren een reeks wetten aangenomen die het gemeentebestuur de mogelijkheid geven om hun wijken schoon, heel
en veilig te houden, zoals de Wet Bibob, de Opiumwet, de
Rotterdamwet, aanpassingen van de Woningwet en de
Huisvestingswet. Die wetten zijn vooral gericht op de paar
wijken in Nederland waarin het nog niet voor elkaar is.
De gemeente kan nu huisjesmelkers aanpakken, overlastgevers aanspreken, verkrotting tegengaan en arbeidsmigranten zonder perspectief weren. Een logische bevoegdheid

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

ontbreekt nog, namelijk het vooraf tegenhouden van echte
herrieschoppers en criminelen. We hebben het dan niet
over mensen met een smetje op hun cv, maar over echte
aso's met een strafblad die op geen enkele wijze bijdragen
aan de omgeving waarin ze wonen. Het voorstel voor die
bevoegdheid bespreken we vandaag. Uit mijn bewoording
kan terecht worden opgemaakt dat wij dit wetsvoorstel
zullen steunen. Wij willen niet dat probleemwijken verder
de puree in worden gedraaid. Nederland heeft geen getto's
zoals andere landen die hebben. Daar moeten we ons best
voor blijven doen.
De heer Bashir (SP):
De woordvoerder van de VVD-fractie wijst er terecht op dat
mensen die problemen veroorzaken, aangepakt moeten
worden. Met dit wetsvoorstel worden deze mensen echter
verspreid over het land. Deze mensen en hun problemen
worden niet aangepakt, maar verspreid. Waarom kiest de
VVD er niet voor om de problemen aan te pakken?
De heer Van der Linde (VVD):
Voor iedereen in Nederland kunnen we wel een plek vinden,
maar het gaat ons erom dat we de angel uit probleemgebieden willen trekken. Wanneer je die mensen bij elkaar zet,
versterken ze elkaars gedrag.
De heer Bashir (SP):
Dan versterk je niet dat gedrag, maar verspreid je wel de
problemen over het land. Nu zijn er een paar wijken waarin
problemen zijn en waarin heel veel mensen daar last van
hebben, maar straks heeft heel Nederland last van die problemen. Waarom voert het kabinet geen wijkenbeleid? Er
wordt nog maar 0,2% van het budget van de vorige kabinetten uitgegeven aan wijkenbeleid. Waarom doet het kabinet
niets aan de problemen zelf? Waarom gaat het kabinet niet
na wat er mankeert aan die mensen, welke problemen zij
hebben en hoe we die kunnen aanpakken in plaats van dat
de problemen verspreid worden over het land?
De heer Van der Linde (VVD):
Over de verspreiding van problemen zeg ik het volgende.
Gewone woonwijken zijn sterk en veerkrachtig genoeg om
dit soort mensen netjes te houden. Daar zit het probleem
niet. Als ik het in paastermen mag gieten: één aso is geen
aso, twee aso's is een probleem, drie aso's is een probleemwijk. Ik heb dus inderdaad liever dat ze verspreid worden.
Dit alles betekent niet dat de VVD, als liberale partij, licht
denkt over de grondrechten die hier in het geding zijn. Wij
moeten ons realiseren dat dit wetsvoorstel een inbreuk
maakt op de privacy. Het is ook een forse inbreuk op de
vrijheid van vestiging. Dat zijn kernwaarden waarvoor de
VVD staat, maar mijn fractie hoeft niet lang na te denken
als ze een afweging moet maken tussen enerzijds een leefbare wijk, waarin mensen zich kunnen ontplooien en
gelukkig kunnen zijn, en anderzijds het recht van vrije vestiging voor mensen met een crimineel verleden. Met dit
wetsvoorstel wordt recht gedaan aan alle beginselen. Het
huidige houtje-touwtjebeleid, waarbij achttien gemeenten
naar eigen inzicht en zonder wettelijke grondslag een
screening uitvoeren, wordt in de ban gedaan. Daardoor
wordt de privacy min of meer in goede banen geleid.

22 maart 2016
TK 67

67-32-1

Bovendien worden de wettelijke mogelijkheden van bezwaar
en beroep netjes geregeld.
Er is ook nog het punt van de proportionaliteit, of in gewoon
Nederlands: schieten we hier met een kanon op een mug?
De proportionaliteit wordt bewaakt doordat een gemeente
alleen met toestemming van de minister kan screenen. De
gemeente is er vervolgens aan gehouden om een zorgvuldige afweging te maken. Niet elk vergrijp leidt in elke wijk
tot afwijzing.
Is de VVD dan helemaal tevreden? We hebben nog een
aantal vragen. De eerste vraag gaat over de aanwijzing tot
Rotterdamwetgebied. Dat is een langdurige procedure. Ik
begrijp dat dit zorgvuldig moet gebeuren, maar kan dit
sneller, vooral als gemeenten een probleem hebben? Kan
het bijvoorbeeld in twee weken?
Vraag twee gaat over de doorloopsnelheid van de screening. We hebben die nu op acht weken gesteld. Ik begrijp
dat vanuit de procedure om een verklaring omtrent het
gedrag, een vog, aan te vragen, maar vanuit het perspectief
van de verhuurder betekent dat twee maanden leegstand.
Zeker in een probleemwijk kun je daarmee niet uit de voeten. Hoe ziet de minister dit? Kunnen we dat terugbrengen
tot een maand of een week? Wie zou voor de schade moeten opdraaien als het langer duurt?
Ten derde vraag ik hoe wij mensen screenen die van buiten
Nederland komen. Deze mensen zijn niet geregistreerd,
terwijl we in Nederland voorbeelden hebben van mensen
die ernstige misdrijven in hun land van herkomst hebben
gepleegd.
Mijn vierde vraag gaat over de twee routes waaruit de
gemeente kan kiezen: een politiescreening en de aanvraag
van een verklaring omtrent het gedrag. Waarom combineren we dat echter niet gewoon? Hoe gaan we om met AIVDinformatie, die al dan niet bij de burgemeester bekend is?
Als we er dan toch induiken, waarom kijken we maar vier
jaar terug? Ik begrijp dat voor lichte vergrijpen, maar missen
we daarmee niet de echt zware criminaliteit?
Met dit wetsvoorstel zijn we er nog niet. Mijn collega Ockje
Tellegen heeft een initiatiefwetsvoorstel over woningoverlast ingediend — beter bekend als de "aso-wet" — waarmee
we concrete gedragsaanwijzingen kunnen geven. Als we
ook dat wetsvoorstel behandeld hebben, hebben we de
gereedschapskist van de burgemeester en wethouder goed
gevuld. Uiteindelijk zijn zij degenen die het voor ons moeten
regelen. We wensen hun daarbij veel sterkte en succes.
De heer Bashir (SP):
De heer Van der Linde stelt een aantal goede, kritische
vragen. Voor mij zouden die aanleiding zijn om nog eens
goed naar dit wetsvoorstel te kijken. Wat de minister nu
echter doet, is de voormalige Rotterdamwet uitbreiden.
Deze wet is recent geëvalueerd. Die evaluatie heb ik hier
voor me. Wat is de conclusie van het onderzoek? De conclusie van de UvA-onderzoekers is dat de leefbaarheid en de
veiligheid in deze buurten niet aantoonbaar zijn verbeterd
sinds de invoering van de Rotterdamwet. Waarom zou het
nu wel werken? Wat is nu het verschil? Wat doet de minister
anders dan wat hij tot nu toe heeft gedaan?

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Van der Linde (VVD):
U hebt daar het UvA-onderzoek. We hebben ook het
onderzoek gekregen naar de politiescreening. Daaruit blijkt
dat vijftien gemeenten — later bleken het er volgens mij
achttien te zijn — dit allemaal op hun eigen wijze doen. Dat
is voor verbetering vatbaar en dat gaan we nu regelen.
De heer Bashir (SP):
Achttien gemeenten doen het nu inderdaad met een
screening, maar veel meer gemeenten kunnen de problemen ook zonder die politiescreening aanpakken. Nu wordt
de screening van die achttien gemeenten gelegaliseerd,
maar dit was geen antwoord op mijn vraag. De Rotterdamwet is aangenomen en is al tien jaar in werking, maar
onderzoekers concluderen dat de Rotterdamwet niet werkt.
In plaats van dat we iets anders gaan proberen, gaan we
weer hetzelfde doen. Wat doen we nu anders dan voorheen
en waarom zou het nu wel werken?
De heer Van der Linde (VVD):
Ik heb mij gebaseerd op twee analyses van het Sociaal en
Cultureel Planbureau en het onderzoek uit 2009 van de
minister van Economische Zaken over sociale investeringen,
de zachtere componenten van zo'n wijkaanpak. Daarvan
weten we zeker dat zij niet werken. Uit diezelfde onderzoeken blijkt ook dat "schoon, heel en veilig" wel bijdraagt aan
de ontwikkeling van die wijken. Die weg is ingeslagen en
op die weg willen we graag verder. Natuurlijk hebben we
nog niet alle componenten van de Rotterdamwet compleet.
Laten we dat dus snel doen. Ik wil heel graag de uitdaging
met u aangaan. Wat mij betreft, gaan we dit over een paar
jaar opnieuw evalueren. Ik geef u op een briefje dat daar
goede resultaten uit zullen komen.

De heer Bashir (SP):
Voorzitter. In je huis wil je je veilig voelen en tot rust kunnen
komen. Dat woongenot moet beschermd worden. Overlast
en criminele activiteiten kunnen verschrikkelijk storend en
ontwrichtend werken. Daarom moeten gemeenten en
woningcorporaties mogelijkheden hebben om overlast aan
te pakken. Het kabinet wil daarom de Rotterdamwet aanpassen om overlastgevers te weren uit de wijken. Dat is een
eenvoudige, makkelijke oplossing. Zo worden probleemveroorzakers namelijk verspreid over de stad en over Nederland.
Je zou het natuurlijk ook anders kunnen doen. Je kunt
problemen natuurlijk ook aanpakken in plaats van verspreiden. Daarvoor heb je wijkenbeleid nodig. Nederland en met
name bepaalde buurten hebben behoefte aan een structureel en duurzaam wijkenbeleid. Daarbij moet het dus niet
gaan om wat plannetjes voor vier jaar, maar om een langetermijnvisie waarbij bewoners betrokken worden. Dat is
niet de invulling waar het kabinet voor kiest, want het
kabinet wil gemeenten meer taken geven met minder geld.
Ik doel concreet op vier punten.
Als eerste doel ik op genoeg middelen voor adequate
wijkondersteuning en voor voldoende oren en ogen in de
wijk, bijvoorbeeld door wijkagenten en buurtmeesters. De
twee kabinetten-Rutte hebben elk wijkenbeleid opzijgezet,
op Rotterdam-Zuid na. Er wordt 500 keer minder aan uitge-

22 maart 2016
TK 67

67-32-2

geven door dit kabinet. Dat is dus 0,2%. Overal is de stekker
uitgetrokken, terwijl er juist behoefte is aan samenhang.
Als er problemen zijn in de wijk, moet de buurtmeester
daarop afgaan. Problemen moeten besproken en aangepakt
worden. De oorzaak moet weggenomen worden. Wanneer
kiest dit kabinet weer voor preventie in plaats van voor
repressie? In samenwerking met buurtbewoners, professionals en gemeenten is veel mogelijk. Daar zijn veel voorbeelden van in het land. Geef bewoners bijvoorbeeld
buurtrechten. Daarmee bedoel ik: meer zeggenschap over
de eigen leefomgeving. Laat bewoners meedoen en meedenken in de wijk, bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van een
speeltuin of de programmering van een buurthuis. Met
buurtrechten, meer wijkagenten en huismeesters worden
de leefbaarheid en veiligheid echt verbeterd. Hoe denkt de
minister hierover?
De heer Van der Linde (VVD):
Aan welk budget denkt de heer Bashir voor deze mooie
plannen?
De heer Bashir (SP):
Aan genoeg budget. Als er problemen zijn in de wijk, waar
mensen last van hebben, moet je die aanpakken. Nu dreigen
problemen verspreid te worden door het land. Meer mensen
gaan er last van ondervinden. Daar heb je inderdaad geld
voor nodig. Twee kabinetten geleden werd daar nog geld
voor uitgetrokken. Ik stel voor dat we dat weer gaan doen.
De heer Van der Linde (VVD):
Dat vroeg ik niet. We praten in dit huis over de inzet van
schaarse belastingcenten. Als u geld nodig hebt, moet u
aangeven hoeveel, wat u niet gaat doen en waar u het
vandaan gaat halen.
De heer Bashir (SP):
Ik ga mij niet aan concrete bedragen wagen. Als de
bereidheid wordt uitgesproken om weer wijkenbeleid te
voeren, wil ik graag meedenken over hoeveel geld er nodig
is, op welke wijze het gefinancierd moet worden en hoe we
dat gaan doen. Op dit moment is die bereidheid er echter
niet. Overal is de stekker uitgetrokken. Op dit moment wordt
nog 0,2% van het budget van een aantal kabinetten geleden
uitgetrokken voor wijkenbeleid. Er wordt niets meer geïnvesteerd. Er moet geld naartoe. Ik heb wel een aantal posten
waar het vandaan kan komen. Denk aan de verhuurderheffing. Je kunt het bij de miljonairsbelasting vandaan halen.
Je kunt ook kijken naar de hypotheekrenteaftrek. Als die
bereidheid er is, kunnen we daar wat aan doen.
Als tweede doel ik op het bouwen van en investeren in
gemengde wijken. Ik noem weer de verhuurderheffing. Die
moet worden geschrapt zodat er geïnvesteerd kan worden.
Wanneer gaat de minister daarvoor zorgen? Wanneer gaat
hij investeren in goede, leuke en veilige wijken voor iedereen?
Het derde punt is het tegengaan van tweedeling. Hoe
moeten kinderen later samen met elkaar leven, samen
werken en een samenleving vormen, als zij nu apart
opgroeien? Ze komen elkaar op school niet tegen en zien
elkaar niet. Hoe moeten zij elkaar straks begrijpen? Geef
gemeenten de mogelijkheid om voor spreiding van mensen

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

te zorgen. Geef gemeenten via de Huisvestingswet de
mogelijkheid om te sturen op leefbaarheid en sociaal-economische kenmerken. Zorg ervoor dat mensen gemengd
naar school gaan, dat er gemengd gebouwd wordt en dat
wijken gemengd bewoond worden.
Ten vierde. Heb vertrouwen in politie en justitie. Als je als
kind in Nederland iets fout doet, krijg je straf van je ouders
of van de leraar op school. Doe je als volwassene iets fout,
dan krijg je straf van de rechter. Dat hebben we zo afgesproken. Criminelen moeten door politie en justitie worden
aangepakt. Tijdens hun straf en daarna moeten zij begeleid
worden om op een goede manier weer een plek te vinden
in de samenleving. Maar waarom maakt het kabinet het
mogelijk dat gemeenten woningzoekenden straks kunnen
straffen of zelfs dubbel kunnen straffen? Komt het door de
bezuinigingen op de politie waardoor er 2.000 agenten weg
moesten?
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik moest het lang onthouden, maar ik probeer de vorige
passage van de heer Bashir te begrijpen. Hij zegt dat hij
een voorstander is van gemengde wijken. Op dat punt krijgt
hij mij onmiddellijk aan zijn kant. Met deze wet zorgen we
ervoor dat er geen opeenhoping van ellende komt en dat
de mensen die last hebben van die opeenhoping van
ellende, gevrijwaard worden voor extra ellende. We willen
juist voorkomen dat er eendimensionale wijken ontstaan
en dat die verder uitgroeien. Dat is precies wat u zelf bepleit.
Ik snap daarom niet wat uw bezwaar is tegen deze wet.
De heer Bashir (SP):
Ik had het over leefbaarheid en sociaal-economische kenmerken. In dit wetsvoorstel gaat het over criminelen. Ik heb
het over samen opgroeien, gemengd bouwen, gemengd
wonen en samen naar school gaan. In dit wetsvoorstel gaat
het over het verspreiden van criminelen door heel Nederland, zodat iedereen er last van heeft. Ik heb het over het
aanpakken van problemen, het bestrijden ervan en het erop
zetten van de buurtpreventie en de wijkagent. Ik wil dat
iemand uit de buurt het weet als er problemen zijn, denk
daarbij aan drank- of drugsproblemen. Die persoon kan
vervolgens bekijken wat er aan de hand is, bijvoorbeeld
een gokprobleem, en hij kan met mensen in gesprek gaan
om de problemen aan te pakken en op te lossen. In dit
wetsvoorstel gaat het alleen over het verspreiden van problemen.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Dan blijf ik het niet begrijpen. Wat de heer Bashir allemaal
wil, dat wil de Partij van de Arbeid ook allemaal. Maar
eigenlijk zegt u dat u voor de concentratie van die ellende
bent, want u bent niet voor de spreiding ervan. Als er ergens
dus al een heleboel mensen met een drankprobleem of met
criminele antecedenten wonen, dan zegt u: laat de volgende
er dan ook maar gaan wonen, want dan wordt het beter
omdat we het niet verspreiden. Dat zegt u met zo veel
woorden.
De voorzitter:
Wilt u via de voorzitter spreken? Want ik zeg helemaal niks.

22 maart 2016
TK 67

67-32-3

De heer Bashir (SP):
De vorige spreker, de heer Van der Linde, zei dat er in
sommige wijken al 50 jaar problemen zijn, dat die zich
opstapelen en niet aangepakt worden. Waarom worden die
problemen niet aangepakt? Omdat er geen wijkenbeleid is.
Er is amper geld voor leefbaarheid en er is amper geld om
de problemen aan te pakken. Er zijn 2.000 wijkagenten
wegbezuinigd. Ja inderdaad, dan zijn er problemen en die
stapelen zich op. In plaats van die problemen aan te pakken
door geld beschikbaar te stellen voor de aanpak van wijken,
gaat men die problemen nu verspreiden door heel Nederland zodat iedereen er last van heeft. Dat is niet de aanpak
waar ik voor kies.
De heer Ronnes (CDA):
Ik heb hier toch een beetje moeite mee. De rode draad in
het verhaal van de heer Bashir is dat hij wijken weer gezelliger, mooier en leefbaarder wil maken. Hij spreekt de
minister aan omdat hij vindt dat die daarvoor moet zorgen.
Al die gemeentebesturen zijn hard bezig om in hun wijken
de zaak leefbaarder te krijgen. Uit het verleden is gebleken
dat zij gereedschap nodig hebben om die wijken leefbaar
te houden. Wat is er mis mee om het lokale bestuur
gereedschap mee te geven om datgene te bereiken wat de
heer Bashir wil? Dat is volgens mij het doel van deze wet.
De heer Bashir (SP):
Op dit moment zijn er achttien gemeenten die al aan het
screenen zijn op basis van de mogelijkheid die dit wetsvoorstel gaat scheppen, terwijl de wet dat nog niet mogelijk
maakt. Ze screenen op basis van politiegegevens. Dat
gebeurt in achttien gemeenten. In een aantal van die achttien gemeenten hebben er al evaluaties plaatsgevonden
over de vraag hoe effectief dat is. Daaruit blijkt dat er niet
heel veel overlastgevers worden geweerd. Het gaat maar
om een paar mensen, terwijl het tegelijkertijd wel een grote
inbreuk is op de privacy van iedereen. De politiegegevens
van iedereen moeten immers verstrekt worden. Dat is een.
Twee. Wij hebben de evaluatie van de Rotterdamwet gehad.
Wat staat daarin? In die evaluatie staat dat het niet aantoonbaar bijgedragen heeft aan leefbare wijken. Mijn conclusie
is dat wij tien jaar lang hetzelfde geprobeerd hebben, dus
laten wij het nu anders doen. Laten wij nu in plaats van op
repressie inzetten op preventie. Dan ga je inderdaad naar
wijkpreventie. Als er problemen zijn, moeten de mensen in
de wijk daarop afgaan. Je moet dan bekijken wat er aan de
hand is en de problemen aanpakken. Dat is iets anders dan
mensen door het land spreiden, want dan houden die
mensen nog steeds hun problemen.
De heer Ronnes (CDA):
Ik hoor de reactie van de SP. Als ik het goed beluister, zegt
de heer Bashir dat het helemaal geen zin heeft om het
wetsvoorstel op deze manier neer te leggen. Ik denk dat
het voorliggende wetsvoorstel niet dé oplossing is, maar
wel een onderdeel van een oplossing. Dat dit geen oplossing voor het totale spectrum zal zijn, ben ik met de heer
Bashir eens, maar het is nadrukkelijk een gereedschapstool
in de gereedschapskist van de gemeentebesturen. Daar
waar dit wel werkt, kunnen ze dit gebruiken.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Bashir (SP):
Maar dan zegt de heer Ronnes: ja, ik ben voorstander van
dit wetsvoorstel, mits er meer gebeurt, namelijk dat er meer
zaken worden opgepakt en meer gereedschap in de
gereedschapskist van de minister en de gemeente wordt
gedaan. Maar dat zie ik niet. Ik zie dat er nog maar 0,2%
van het budget voor het wijkenbeleid over is. De rest is
wegbezuinigd. Ik zie dat er bezuinigd is op de politie. Ik zie
dat er bezuinigd wordt op de ggz-instellingen. Ik zie alleen
maar bezuinigingen en ook dit wetsvoorstel. Ik zou zeggen:
laat dan ook de andere maatregelen zien waar de heer
Ronnes het over heeft.
De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter, mag ik hier nog kort op reageren? Ik denk dat
dit voorstel niet blokkeert dat wij met elkaar spreken over
andere goede voorstellen, als die er zijn. Als mensen daar
ideeën over hebben, kunnen wij die hier gewoon met elkaar
bepraten.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik vind het verhaal van de heer Bashir een beetje lastig. Hij
pleit voor een wijkaanpak en doet net of wij niet jarenlang
een beleid van aandachtwijken, prachtwijken en vogelaarwijken hebben gehad, indertijd warm ondersteund door de
SP. Uit elke analyse is gebleken dat dit beleid helemaal
niets heeft gedaan voor de leefbaarheid. Wat wil de heer
Bashir nu nieuw? Wat hadden wij vroeger dan niet?
De heer Bashir (SP):
Ik heb net vier punten genoemd. Ik wil ze best nog een keer
opsommen. Mag dat van u, voorzitter? Oké, dan begin ik
gewoon opnieuw.
De voorzitter:
Nou, niet helemaal bij het begin.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik zal de heer Bashir een beetje helpen. Dit zat toch allemaal
in het beleid voor de vogelaarwijken? Daar zit toch niets
anders bij?
De heer Bashir (SP):
Nee, dat is het probleem. Het beleid van Vogelaar is overigens niet helemaal afgemaakt. Het begon met gebrek aan
budget. Ik zat in de parlementaire enquêtecommissie
Woningcorporaties, die geconcludeerd heeft dat er weliswaar geld was uitgetrokken maar dat het door stommiteiten
zoals rekenfouten niet helemaal beschikbaar werd gesteld.
Mevrouw Vogelaar moest dus een groot deel van haar tijd
gebruiken om achter het geld aan te gaan dat haar beloofd
was maar uiteindelijk niet gegeven is. Vervolgens is er
amper tijd geweest om dat beleid uit te voeren, want daarna
kwam het volgende kabinet, dat korte metten heeft gemaakt
met het wijkenbeleid.
De heer Van der Linde (VVD):
Dat delen we nog wel met elkaar, maar die analyses waren
al van veel eerder. Die kwamen uit 2009, 2011 en 2013. Ook

22 maart 2016
TK 67

67-32-4

met het geld dat er was, is gewoon niets gebeurd. Als de
heer Bashir niet kan aangeven welke kosten hij in gedachten
heeft, vind ik het moeilijk discussiëren.
De heer Bashir (SP):
Ik wil best bedragen noemen, maar ik weet niet of dat
effectief is in dit debat. We hebben het dan nog steeds over
fictieve bedragen, die toch niet uitgetrokken worden omdat
de VVD alleen kiest voor het verspreiden van problemen in
plaats van de aanpak ervan.
De voorzitter:
Ik heb het gevoel dat het zou kunnen bijdragen aan het
debat, maar dat is maar een gevoel.
De heer Bashir (SP):
Ik laat het in dit geval in het midden, maar als ik toch een
bedrag moet noemen, zou ik zeggen: 20% of 10% van de
verhuurderheffing. Gebruik dat om wijkenbeleid te voeren,
als beginnetje.
De heer Van der Linde (VVD):
Daar is de VVD niet automatisch voor, maar ik hoor de heer
Bashir nu wel zeggen dat hij de verhuurderheffing in stand
wil laten.
De heer Bashir (SP):
Nee, dat zeg ik niet. Ik wil de verhuurderheffing ombouwen
tot een investeringsplicht. Je kunt inderdaad een deel van
de opbrengst gebruiken om wijkenbeleid te voeren. Anders
hebben we natuurlijk de hypotheekrenteaftrek, de miljonairsbelasting en de fregatten die er niet moeten komen.
De heer Van der Linde (VVD):
Die verhuurderheffing heb ik voor u genoteerd, dank u wel.
De heer Bashir (SP):
Ik had het over de bezuinigingen, want die vallen keihard
neer in onze wijken. Op de ggz is bijvoorbeeld miljoenen
bezuinigd. Een derde van de bedden is geschrapt. Mensen
met een ggz-aandoening zitten nu noodgedwongen thuis,
ook als zij een behandeling nodig hebben. Sommigen zitten
niet alleen noodgedwongen thuis, maar ook in de trein, in
het winkelcentrum en in de wijken. Daar zorgen ze voor
overlast. Het is niet vreemd dat een deel van deze mensen
overlast veroorzaakt voor de buurtbewoners, want zij hebben een probleem dat aangepakt moet worden. Dit wetsvoorstel wil ook dat zij in bepaalde wijken niet mogen
wonen. Dat kan toch niet waar zijn? Deze mensen hebben
een probleem. Pak dat eerst aan en draai de bezuinigingen
op de ggz terug. Graag een reactie van de minister.
De voorloper van dit wetsvoorstel is de Rotterdamwet.
Mensen met een laag inkomen kunnen uit sommige wijken
geweerd worden. Het moest een duurzame verbetering van
de leefbaarheid in sommige wijken brengen. Dat zijn de
woorden van de minister zelf. Is die duurzame verbetering
er gekomen? Nee. Uit een evaluatie blijkt dat de Rotterdamwet niet heeft bijgedragen aan een aantoonbare verbetering

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

van de veiligheid en leefbaarheid in de aangewezen buurten. Ook blijkt dat mensen die uit bepaalde gebieden zijn
geweerd, in andere, armere wijken zijn gaan wonen. In die
wijken is een afname van de leefbaarheid geconstateerd
en is een nieuwe concentratie van mensen met lage inkomens ontstaan. Met andere woorden, de problemen waar
de Rotterdamwet voor is bedacht, hebben zich voor een
groot deel verplaatst. Wat vindt de minister hiervan? Is de
Rotterdamwet voor het kabinet nog steeds een goed middel
om het doel van leefbaarheid en veiligheid te halen? Zo ja,
wanneer wordt het doel dan gehaald? Tien jaar na invoering
van de wet is het namelijk nog steeds niet bereikt.
Nu wordt de Rotterdamwet uitgebreid. De SP-fractie vond
de Rotterdamwet altijd al gelegenheidswetgeving. Nu wil
het kabinet ook mensen die overlast geven gaan weren.
Waarom kiest het kabinet er niet voor om de leefbaarheid
en veiligheid te verbeteren? Is dit niet enkel weer een verplaatsing van problemen? Welke andere maatregelen zijn
onderzocht of overwogen om deze problemen aan te pakken? Waarom zijn die andere maatregelen het uiteindelijk
niet geworden?
Wat betekent de uitgebreide Rotterdamwet voor de wijken
en buurten waar de Rotterdamwet niet geldt? Wat betekent
de uitbreiding voor de buurtgemeenten van Rotterdam,
voor Vlaardingen of Capelle aan den IJssel? Gaan die straks
meer overlast krijgen? Wat betekent de uitbreiding van dit
wetsvoorstel voor gemeenten in de rest van Nederland?
Krijgen die straks ook meer overlast? Wat antwoordt de
minister aan al de bestuurders in het land die zich straks
gaan melden bij het ministerie en gaan klagen over mensen
die voorheen in een ggz-instelling zaten of mensen die net
uit de gevangenis komen en niet voldoende begeleid worden?
De gemeente Rotterdam staat aan de vooravond van een
referendum over een omstreden woonvisie. De gemeente
wil namelijk af van 20.000 goedkope huurwoningen.
Bovendien wil Rotterdam duizenden woningen slopen. Hoe
verhoudt de omstreden woonvisie van Rotterdam zich tot
de nieuwe Rotterdamwet? Waar moeten mensen met een
laag inkomen straks naartoe? Waar moeten mensen met
een psychiatrische achtergrond die ooit overlast hebben
veroorzaakt naartoe? Heeft de minister daar al een antwoord
op?
De minister pleegt ook een inbreuk op de grondrechten van
huurders. Wanneer iemand het recht wordt ontzegd om
ergens te wonen, is dat een grote inbreuk op het recht van
vrije vestiging. Kan deze liberale minister uitleggen waarom
hij zo'n onliberale inbreuk pleegt? Waarom ontneemt dit
kabinet mensen vrijheden?
In mijn commentaren sta ik niet alleen. De Raad van State
maakt namelijk gehakt van dit wetsvoorstel. Hij schrijft dat
de effectiviteit onvoldoende is aangetoond. Ook is hij niet
overtuigd van de noodzaak en proportionaliteit van het
gebruik van politiegegevens voor de screening. Volgens
de Raad van State maakt het wetsvoorstel een ernstige
inbreuk op grondrechten als de vrijheid van vestiging, het
vrije verkeer van personen en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Waarom heeft het kabinet dit voorstel
dan toch gedaan? Dit kan toch niet?

22 maart 2016
TK 67

67-32-5

Ook het College voor de Rechten van de Mens maakt gehakt
van dit wetsvoorstel. Het wijst er namelijk terecht op dat
bij het delen van politiegegevens het ook kan gaan om
zaken die niet tot strafvervolging hebben geleid. Kan de
minister daarop ingaan? Kan een huurder ook op grond
van alleen een melding worden geweerd of zelfs op grond
van vermoedens? Waarom is het verstrekken van alleen
een vog niet genoeg voor het kabinet? Er zijn maar achttien
gemeenten die gebruikmaken van politiescreening. Dan
maken er dus 380 geen gebruik van. Toch gaat het daar niet
zo heel slecht mee. Dat is toch zo, of is het volgens de
minister in die gemeenten ook een ramp? Waarom kiest
het kabinet er niet voor om alleen mensen met een strafblad
onder de wet te laten vallen? Waarom heeft het kabinet
daar niet specifiek voor gekozen? Kan de minister garanderen dat deze nieuwe Rotterdamwet de test van het Europese
Verdrag tot bescherming van de Rechten van de mens en
de fundamentele vrijheden doorstaat?
Deze minister kiest voor een gemakkelijke oplossing,
namelijk het verspreiden van problemen. Ik weet dat deze
minister meer kan doen. Ik weet ook dat deze minister de
problemen zelf echt kan gaan aanpakken. Ik wil hem dan
ook verzoeken en ertoe oproepen om meer te gaan doen.
Pak de problemen van de mensen aan. Pak de oorzaken
van de problemen aan. Ga ze niet spreiden.
De heer Ronnes (CDA):
De negatieve grondhouding van de SP ten opzichte van
deze wet verbaast mij enigszins. Wij ontvangen bijvoorbeeld
signalen uit de gemeente Nijmegen, waar de SP volgens
mij sinds 2002 in het college van B en W heeft gezeten.
Onder leiding van de SP is toentertijd politiescreening
ingevoerd. Dat gebeurt dus al veertien jaar en vrij recent
zijn er nog nieuwe convenanten over afgesloten om ermee
door te gaan. Blijkbaar is het in Nijmegen een succes om
dit toe te passen. Ik begrijp het dus niet goed: hoort de heer
Bashir uit zijn achterban geen geluiden dat de wet op een
positieve manier ingezet zou kunnen worden?
De heer Bashir (SP):
Ik zou de heer Ronnes willen verzoeken om in de gemeenteraad van Nijmegen plaats te gaan nemen en dit debat
daar met bestuurders te voeren. Zij hebben daar zelf een
eigen afweging gemaakt. Ik weet hier ook verder geen
details van. Ik kan daar ook niet verder op aangesproken
worden want ik ben alleen verantwoordelijk voor mijn eigen
handelen. Ik heb dit wetsvoorstel onderzocht en bestudeerd
en ik kwam tot de conclusie, ook dankzij de meerdere evaluaties waarnaar ik al verwees, dat dit wetsvoorstel alleen
maar zorgt voor het verspreiden van de problemen in plaats
van de aanpak ervan. Die mensen zijn geen probleem, maar
ze hebben een probleem. Die mensen hebben een reden
voor hun problemen. De buurtpreventie en de politieagent
moeten daarop afgaan. Die problemen moeten aangepakt
worden. Dan kun je mensen gaan weren en verspreiden,
maar dan heb je de problemen nog niet aangepakt.
De heer Ronnes (CDA):
Ik had verwacht dat de SP ook haar oor te luisteren zou
leggen bij gemeentebesturen waar zij in vertegenwoordigd
is en die zelf op de werkvloer met die wet te maken hebben.
Dus vandaar mijn opmerkingen in deze interruptie.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Bashir (SP):
Voor de Handelingen wil ik dan voor de volledigheid nog
zeggen dat ik voor de behandeling van dit wetsvoorstel in
deze Kamer onze lokale mensen heb gevraagd om reacties
te leveren. Ik heb echter niets gehoord van hen wat wijst
op hetgeen de heer Ronnes hier zegt.
De heer Madlener (PVV):
Als ex-lid van de Rotterdamse raad wijs ik erop dat er een
goede reden is dat Rotterdam mensen wil verspreiden. Die
is namelijk dat Rotterdam de stad is waar de meeste multiculturele problemen ontstaan zijn, waar heel veel nietwesterse allochtonen naartoe zijn getrokken, met alle problemen van dien, zoals armoede, werkloosheid en integratieproblemen. Er zijn wijken in Rotterdam waar meer dan
de helft van de mensen bestaat uit allochtonen, van wie
ook heel veel met een islamitische achtergrond. Die problemen komen daar samen. Dus je kunt het Rotterdam niet
verwijten dat het er iets aan wil doen.
De voorzitter:
En wat is uw vraag?
De heer Madlener (PVV):
In die zin ben ik het eens met de SP dat verspreiding alleen
geen zin heeft, maar je moet natuurlijk wel dweilen met de
kraan dicht in plaats van met de kraan open. De SP heeft
hier een heel grote mond over Rotterdam, over dat die stad
het allemaal niet goed doet, maar de SP weigert de oorzaak
van het probleem te benoemen en dat is de massa-immigratie. Ik hoor de SP daar nooit over. De heer Bashir kan
hier wel een grote mond hebben door te zeggen dat Rotterdam en al die andere steden die met die problemen kampen
het niet goed doen, maar mijn vraag is dan wel waar de SP
blijft als het gaat om het wegnemen van de oorzaak.
Waarom hoor ik de SP niet over immigratiebeperking en
het stoppen van de constante toevloed van mensen — nietwesterse allochtonen met enorme achterstanden — die de
problemen opnieuw vergroten?
De voorzitter:
Probeert u de interrupties iets korter te doen. De kern is
helder.
De heer Bashir (SP):
De heer Madlener haalt natuurlijk weer zijn stokpaardje te
voorschijn van de massa-immigratie en de problemen die
worden veroorzaakt. Ik verzoek hem toch om in te gaan op
datgene wat in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld en om
zijn eigen oplossingen aan te dragen. Die hoor ik niet.
De heer Madlener (PVV):
Ik heb al gezegd dat ik het eens ben met een aantal zaken
die de SP hier aandraagt, namelijk dat spreiden op zich
geen zin heeft en dat je het moet aanpakken. De SP vergeet
echter dat als je dat doet maar je tegelijkertijd het opengrenzenbeleid van de SP doorzet, je ervoor zorgt dat er opnieuw
achterstanden worden geïmporteerd. Dat gebeurt op dit
moment; de immigratierecords worden weer gebroken. Dat
zijn geen Canadese tandartsen, maar mensen die de taal

22 maart 2016
TK 67

67-32-6

niet spreken, die niet kunnen rekenen en schrijven. De SP
laat de mensen totaal in de steek en komt hier met een
grote mond vertellen dat de steden het niet goed doen. Ik
zou zeggen: SP, ga het eindelijk eens opnemen voor de
mensen in de wijken die last hebben van de nieuwe immigratiegolf, waar u niets aan wilt doen.
De heer Bashir (SP):
Ik kan me een Kamerdebat van een paar weken geleden
herinneren, waar het besluit viel om ook in Syrië te gaan
bombarderen. Wie stemde daarvoor? Dat was de partij van
de heer Madlener, de PVV. Die stemde voor het bombarderen van Syrië. Als je dat doet, ontstaan er vervolgens …
De voorzitter:
Mijnheer Bashir, ik heb de indruk dat dit een beetje buiten
de orde van dit debat valt.
De heer Bashir (SP):
Ik vertel waarom er migratiegolven ontstaan, voorzitter. Die
ontstaan op het moment dat je oorlog gaat voeren. Als de
PVV daar voorstemt, ontstaan er vluchtelingenstromen.
Dan kun je wel roepen dat je die wilt stoppen, maar ook
daar geldt: pak de oorzaak aan in plaats van zelf de oorzaak
te zijn.

De heer Albert de Vries (PvdA):
Dat zijn we allemaal met de heer Bashir eens. Wij vinden
ook dat de mensen die overlast veroorzaken, moeten worden aangepakt. Laat ik het maar concreet vragen. Laat de
SP de kiezers die al jaren in de shit zitten, nog verder
geconfronteerd worden met nog meer mensen die overlast
veroorzaken, op welke manier dan ook? Daar gaat dit
wetsvoorstel namelijk over.
De heer Bashir (SP):
De heer De Vries gebruikt Engelse woorden, voorzitter. Ik
weet niet of dat mag. Misschien kunt u ze vertalen?
De voorzitter:
U ziet dat de heer Elias niet voorzit, dus ik laat het gewoon
toe.
De heer Bashir (SP):
Dan vind ik het prima, voorzitter.
Nee, ik laat die mensen niet in de steek. Ik heb voorgesteld
wat ik voorgesteld heb. Er is geld nodig voor wijkenbeleid.
Ik kan het niet mooier maken dan het is. We hebben het nu
tien jaar geprobeerd met de Rotterdamwet. Sorry, die werkt
niet. Ik zeg dat niet; dat concluderen de onderzoekers. Nu
moeten we het anders doen. Nu moeten we de problemen
aanpakken in plaats van de mensen verspreiden.

De voorzitter:
Ik wijs er voor de volledigheid op dat het hier gaat om de
wijziging van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke
problematiek en niet over de artikel 100-procedure.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik wilde ook graag weer terug naar de kern van die wet,
voorzitter. Over de verschillen tussen de SP en de Partij van
de Arbeid en over het feit dat er meer aandacht moet zijn
voor wijken waar het niet helemaal crescendo gaat, hoeven
we niet lang te discussiëren. Het gaat hier onder meer om
de mensen die al jaren worden geconfronteerd met overlast,
overlast van criminele mensen maar ook van mensen die
psychiatrisch gestoord zijn, die lawaai veroorzaken enzovoorts. De heer Bashir houdt hier vanavond een betoog dat
deze mensen moeten worden geconfronteerd met nog meer
van die mensen. De heer Bashir wil ze niet vrijwaren van
nog meer van dat soort gevallen. Daar gaat het vanavond
over. Gaan we die mensen, die al jaren in de shit zitten, nu
beschermen of niet?
De heer Bashir (SP):
Ik ben voor beschermen, maar dan moet je buurtpreventie
inzetten en de wijkagent erop afsturen en niet de problemen
gaan verspreiden. Overigens vergeet de heer De Vries nog
een klein puntje toe te voegen. Alle mensen die al problemen hebben in die wijken, hebben niets aan dit wetsvoorstel. Daar gaat het namelijk alleen om de screening van
nieuwe gevallen. Als er nieuwe mensen willen komen,
worden die gescreend, maar alle bestaande problemen
blijven bestaan. De buurtpreventie wordt niet ingezet, de
wijkagenten worden er niet op afgestuurd. Er zullen alleen
maar meer mensen in Nederland last ondervinden van de
problemen.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. Ik heb vandaag nog niet gesproken, dus ik wil
eerst graag mijn afschuw uitspreken over de aanslagen in
Brussel. Ik wil mijn medeleven betuigen met alle slachtoffers, de gewonden, de familie en de vrienden van de overleden slachtoffers. Dit raakt ons allemaal heel diep. Het
voelt dan ook ongemakkelijk om op de dag van deze vreselijke aanslagen in Brussel over de aanpak van overlast en
criminaliteit te spreken, terwijl de excessen van de geïslamiseerde multiculturele samenleving steeds toenemen.
Overlast is soms het begin van veel erger. Het lijkt steeds
gemakkelijker te ontaarden in grof geweld en terreur,
gevoed door een diepe haat tegen de westerse manier van
leven.
Dit debat gaat over overlast en criminaliteit in relatie tot de
leefbaarheid van wijken. Onze maatschappij raakt steeds
verder ontwricht door de veranderende bevolkingssamenstelling die het gevolg is van een opengrenzenbeleid en
massa-immigratie door niet-westerse allochtonen. Het
absorptievermogen van ons land om deze immigranten op
te nemen, is al lang overschreden. De ambitie van veel
nieuwkomers om echt westers te worden of Nederlander
te worden, te assimileren en iets van je leven te maken, is
vaak ver te zoeken. Nee, een uitkering, een moskee en lekker
in je eigen taal en armoedecultuur blijven hangen, is vaak
het resultaat. Deze geïmporteerde armoede komt samen in
oude stadswijken, hetgeen tot gettovorming leidt. De arme
wijken gaan als eerste ten onder aan de negatieve spiraal
van armoede, uitzichtloosheid, agressie, drugs en negativisme.

22 maart 2016
TK 67

67-32-7

Dit proces van verloedering en verharding van onze
samenleving is al gaande sinds de jaren tachtig en negentig
van de vorige eeuw. Pim Fortuyn heeft er talloze boeken
over geschreven. Maar als ik nu kijk naar wat er gebeurt,
dan heeft Nederland nog steeds niets geleerd. De politiek
weigert nog steeds om te benoemen dat de aanhoudende
massa-immigratie van niet-westerste culturen in het algemeen en islamitische culturen in het bijzonder tot enorme
problemen leidt. Ons land verloedert, onze wijken verloederen en uiteindelijk zal onze beschaving ten onder gaan. Wat
in de jaren tachtig en negentig in de achterstandswijken
van Rotterdam als eerste zichtbaar werd, zie je tegenwoordig in steeds meer middelgrote steden. Steeds meer wijken
in Nederland verloederen en worden onveilig. Nederland
begint steeds meer te lijken op een grote achterstandswijk
oftewel een vogelaarwijk, zoals we die een aantal jaren
geleden nog noemden. Het heeft geen zin om te dweilen
met de kraan open, zei prof. Pim Fortuyn jaren geleden al.
En kijk nu eens om je heen.
Deze wet probeert stelselmatige overlastgevers uit sommige
wijken te weren, maar daarmee verspreid je het probleem.
Goede wijken krijgen meer probleemgevallen en worden
zo ook probleemwijken. Dat is een kortetermijnoplossing
die uiteindelijk niet effectief zal blijken. De PVV wil echte
oplossingen om verloedering, overlast en criminaliteit in
ons land tegen te gaan. Die moeten echt allemaal worden
gerealiseerd om het tij te keren en niet slechts deze wet.
Dit is slechts een deel van de oplossing. Ik schets in het kort
wat de PVV voorstaat als echte oplossingen:
1. Sluit de grenzen voor niet-westerse immigranten. Dat is
wat alle partijen, op de PVV na, hier steeds maar weer vergeten: het heeft geen zin om te dweilen met de kraan open.
2. Zet criminele overlastplegers met een dubbele nationaliteit uit. Terug naar eigen land als het je hier niet bevalt.
3. Strenger straffen en beter handhaven van criminaliteit
en overlast. De gedoogcultuur kan echt niet meer, zeker
niet in deze wijken.
4. Gestoorde verslaafden of verwarde mensen moeten beter
worden opgevangen in instellingen. Die lopen nu te veel
op straat en plegen daar ook overlast. Daar heeft de SP
gewoon een terecht punt.
5. Stelselmatige overlastplegers, waar deze wet specifiek
over gaat, moeten wij niet verspreiden over de stad of naar
buurgemeenten, maar opvangen in speciale tuigdorpen.
Pas als de overlastplegers bewezen hebben dat ze zonder
overlast te veroorzaken kunnen wonen, mogen ze weer
terug naar een normale woning.
Deze wet biedt gemeenten een wettelijke basis om personen
of gezinnen te kunnen weren uit bepaalde wijken, maar
regelt niet waar ze dan naartoe moeten. De PVV vindt dat
een halve maatregel, want het is geen oplossing voor de
lange termijn. Het verspreiden van allochtonen, arme
mensen of overlastplegers is geen structurele oplossing,
maar zadelt buurgemeenten of aanliggende wijken op met
de problemen. Het is een noodmaatregel die op korte termijn de gettovorming iets zal tegengaan op de ene plek
maar uiteindelijk steeds meer gebieden tot probleemgebied
zal maken.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Van der Linde (VVD):
Ik hoor de heer Madlener zingen uit de vaste liedbundel
van de PVV. Wij krijgen nogal wat cijfers van deze minister,
onder andere de Staat van de Woningmarkt. Volgens mij
is de algemene trend dat het aantal slechte wijken in
Nederland juist enorm is gedaald de afgelopen vijf jaar.
Kan de heer Madlener daarop bespiegelen?
De heer Madlener (PVV):
Het is natuurlijk maar hoe je het bekijkt, wat een slechte
wijk is. Als ik kijk naar de problemen van Rotterdam, dan
zie ik dat die gigantisch waren en nog steeds gigantisch
zijn. Kinderen groeien op in wijken waar meisjes van 16
buschauffeurs beroven en steken met een mes en waar
harde criminaliteit is, met vechtpartijen die zo wreed zijn
dat je denkt: hoe is het mogelijk dat dit gebeurt? Mensen
groeien op in wijken waar amper nog Nederlands wordt
gesproken en waar amper meer goed les wordt gegeven
op scholen. Dan denk ik bij mezelf: dit is toch niet wat we
willen? Als de VVD zegt dat het allemaal meevalt en dat het
goed gaat in Nederland, dan denk ik: kom eens uit Wassenaar en ga eens kijken in het land. Want, zoals de heer Van
der Linde het voorstelt is het helaas niet de werkelijkheid
voor veel mensen.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik ben geboren op Rotterdam-Zuid, dus ik heb enig recht
van spreken. Maar goed, laten we het daar niet over hebben.
De heer Madlener (PVV):
En snel weer weggegaan, denk ik.
De heer Van der Linde (VVD):
Nou, niet eens. Nee, ik heb het er ook nog erg naar mijn zin
gehad.
De heer Madlener (PVV):
Gehad.
De heer Van der Linde (VVD):
Maar dat is mijn vraag niet.
De heer Madlener (PVV):
Er staan goedkope huizen te koop, dus u kunt er zo weer
gaan wonen.
De voorzitter:
Mijnheer Madlener, wilt u de heer Van der Linde zijn vraag
laten stellen?
De heer Van der Linde (VVD):
Wij vinden elkaar volkomen bij de bestrijding van criminaliteit. Dat doet niet af aan de waarneming dat het aantal
slechte wijken is gedaald. Wat ik de heer Madlener hoor
zeggen is: wij willen geen getto's, dus wij gaan tuigwijken
maken. Dat komt op mij over als het creëren van nieuwe
getto's. Of zie ik dat nu helemaal verkeerd?

22 maart 2016
TK 67

67-32-8

De heer Madlener (PVV):
Wat u verkeerd ziet, is ten eerste dat het in Rotterdam-Zuid
nu fantastisch is. Rotterdam-Zuid is juist een gebied waar
gigantisch veel problemen zijn, die voortkomen uit de
multiculturele samenleving waar u verantwoordelijk voor
bent. De VVD is op dit moment verantwoordelijk voor de
immigratierecords. Dat wil ik ten eerste gezegd hebben.
Ten tweede heeft Rotterdam zelf ook de wens om die
mensen niet te verspreiden, maar in speciale woningen te
plaatsen. Die mensen wilt u ook niet naast u hebben. Die
probleemgevallen krijgt u nu niet naast u, want u woont
waarschijnlijk ergens in een prachtig huis, niet in RotterdamZuid. Die mensen in Rotterdam-Zuid willen die mensen ook
niet naast zich hebben. Wat moet je dan doen? Je moet niet
alleen maar zeggen: u mag hier niet wonen. Maar je moet
ook zeggen: ga daar maar in zo'n containerwoning wonen.
Dit kabinet heeft aangegeven 100.000 woningen te kunnen
bouwen voor allerlei asielzoekers. Ik zeg dan: laten we dan
maar die aso's in die containerwoningen plaatsen en niet
die asielzoekers.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik weet dat de vrienden van de heer Madlener het voor het
zeggen hebben in Rotterdam, namelijk Leefbaar Rotterdam.
Vanuit Rotterdam hebben wij volgens mij warme steun
voor deze aanscherping van de Rotterdamwet. Ik kan het
dus even niet bij elkaar brengen.
De heer Madlener (PVV):
Rotterdam is niet alleen voorstander van deze Rotterdamwet. Rotterdam zegt ook: wij willen speciale huizen aanwijzen waar dit soort aso's naartoe gaat. Dan heb je pas een
wetgeving die sluitend is. Je moet niet alleen maar zeggen:
overlastgevers, ga maar ergens anders wonen. Dan plegen
ze daar overlast en ben je alleen maar de problemen aan
het verspreiden. Zet ze dan begeleid in een containerwoning. Dan mogen ze pas terug in een gewoon huis als ze
het afgeleerd hebben. Dat alles heeft geen enkele zin als je
de grenzen open laat staan, zoals de VVD nu doet. Dan
importeren we natuurlijk weer nieuwe armoede en achterstanden. Dat willen we absoluut niet. Dat is geen oplossing.
De VVD steunt deze wet als deel van een oplossing, maar
vergeet om te beginnen met het sluiten van de kraan bij
het dweilen. Dat is natuurlijk dom VVD-beleid.
De PVV wil niet alleen maar verspreiding van overlastgevers. Wij willen de aanpak van overlastgevers sluitend te
maken door alternatieve huisvesting aan te bieden in tuigdorpen, skaeve huse, zoals ze in Denemarken worden
genoemd, of asowoningen. Is de minister bereid om dit te
regelen met de gemeenten en dit altijd deel te laten uitmaken van de aanpak? Is de minister bereid om tegen een
gemeente die van oordeel is dat iemand niet geschikt is om
in een gewone wijk te wonen wegens ernstige overlast die
strafrechtelijk moeilijk is aan te pakken — ik heb het niet
eens over criminelen, want die horen in de gevangenis —
te zeggen: prima, plaats hem uit huis, maar niet naast
andere mensen? Tenzij het naast de heer Van der Linde is,
natuurlijk. Daar mag het wel. Plaats ze gewoon in een containerdorp, zoals de minister ze ook voor asielzoekers zegt
te gaan bouwen.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Bashir (SP):
De heer Madlener heeft een aantal voorstellen van de SP
omarmd. Hij zei dat de SP goede voorstellen heeft gedaan.
Voordat Rutte I aantrad, werd er bijna 1 miljard aan wijkenbeleid uitgegeven. Daar is nu niks meer van over. De PVV
had de mogelijkheid om er iets moois van te maken, maar
het is allemaal wegbezuinigd. Mijn vraag aan de heer
Madlener is dan ook: hoezo bent u voor wijkenbeleid? U
hebt meegeholpen om het helemaal af te bouwen.
De heer Madlener (PVV):
Wij zijn helemaal niet voor het wijkenbeleid dat de SP
voorstaat. Wij geloven niet dat je met wat geld strooien en
cadeautjes uitdelen dit soort overlastgevers aanpakt. Waar
ik voor pleit, is het sluiten van de grenzen. Dat wil de SP
niet en dat doet de VVD niet. Dat is nummer een. Ten
tweede: criminele overlastgevers horen in de gevangenis
en niet in de wijk. Wij willen criminelen hard aanpakken.
Dat is ook iets wat ik de SP nooit hoor zeggen. De SP is
altijd voor pamperen en uitkeringen uitdelen. Ten derde
geef ik de heer Bashir gelijk als hij zegt dat verspreiden niet
helpt. Dat is ook mijn betoog. Alleen verspreiden helpt niet.
Je moet het aanpakken. De bezuiniging in de geestelijke
gezondheidszorg leidt dus tot extra problemen. Wij zien
dat in het openbaar vervoer, wij zien dat aan het aantal
mensen dat op straat zwerft. Het zijn allemaal overlastgevers die wij niet willen. Daar heeft de heer Bashir een punt:
de bezuinigingen op de zorg zijn ook ons een bron van
ergernis. Maar voor de rest laat de SP het volkomen afweten
als het gaat om een echt werkende aanpak van de probleemwijken.
De heer Bashir (SP):
De PVV deed een aantal voorstellen, waaronder: grenzen
dicht. Nou, daar heb je agenten voor nodig. Dat kost geld.
De PVV wil de problemen in de wijken aanpakken. Daar heb
je ook agenten voor nodig. Dat kost ook geld. Voor wijkenbeleid was 1 miljard euro beschikbaar. Mede dankzij de
PVV is daar niets van over.
De heer Madlener (PVV):
Het geld voor het vogelaarwijkenbeleid dat de heer Bashir
nu noemt, ging niet naar grensbewaking. Dat ging allemaal
naar speelplaatsjes en wat opknapwerkzaamheden in de
wijk. Het was vaak gewoon weggegooid geld. Dat moeten
wij dus niet doen. Ik heb hier duidelijk uiteengezet waar wij
voor staan. Daar laat de SP het afweten en daarmee laat
de SP juist de mensen die in die zwakke wijken wonen in
de steek. En zo kennen wij de SP al jaren.

De heer Albert de Vries (PvdA):
Voorzitter. De Partij van de Arbeid vindt dat iedereen recht
heeft op een goede woning in een fijne straat en in een
veilige buurt. Als dat in het gedrang komt door overlast
veroorzaakt door andere mensen, dan vinden wij een stevige aanpak gerechtvaardigd.
Helaas zijn er ook in Nederland buurten waar de leefbaarheid ernstig onder druk staat door overlast, intimidatie,
discriminatie en criminaliteit. Dat zijn buurten waar kinderen
niet veilig kunnen opgroeien. In die wijken is gerichte en

22 maart 2016
TK 67

67-32-9

bewezen effectieve inzet nodig om de leefbaarheid te herstellen. Wij staan daar aan de kant van de bewoners die
willen werken aan een veilige en plezierige woonomgeving,
zeker als zij daar al lang op hebben moeten wachten. Wij
willen de machteloosheid wegnemen van bewoners en
overheid tegenover een verloederende, onveilige en intimiderende omgeving. Om de leefbaarheid te herstellen zijn
tal van instrumenten beschikbaar. De voorliggende wijziging
van de wet kan daar naar onze mening een goede en
effectieve aanvulling op zijn, maar wel een aanvulling die
alleen als ultimum remedium ingezet kan worden en de
nodige zorgvuldigheid vereist. Selectieve toewijzing van
woningen en screening van woningzoekenden zijn immers
zeer vergaande instrumenten.
Is het nu zo dat de achttien gemeenten die zonder wettelijke
basis al jaren woningzoekenden screenen, nu helemaal in
de lijn van deze wet moeten gaan werken? Waarom zijn
deze achttien gemeenten niet eerder aangepakt omdat zij
iets deden wat de wet niet dekte? Het is namelijk belangrijk
dat er goede spelregels zijn voor gemeenten als zij een
verzoek bij de minister indienen om gebieden aan te wijzen
om daar de screening van woningzoekenden te mogen
toepassen. Zij moeten dan duidelijk aantonen dat dit middel
echt nodig is om verdere toename van leefbaarheidsproblemen te voorkomen. Verder moet wat ons betreft een voorwaarde zijn dat de gemeente voorafgaand aan de aanvraag
overleg voert met huurders en verhuurders. Waarom is die
verplichting niet in de wet opgenomen? Kan die nog wel
in de ministeriële regeling komen? Kan de minister dat
toezeggen?
Wij vinden dat de minister bij zijn beoordeling van een
aanvraag ook moet betrekken of de gemeente voldoende
heeft aangetoond dat alle andere bestaande instrumenten
effectief zijn ingezet. Ik noem bijvoorbeeld maatregelen
waarmee kamerverhuurbedrijven gesloten kunnen worden
of het aantal van dat soort bedrijven kan worden beperkt,
en maatregelen om zittende huurders die ernstige overlast
veroorzaken, begeleiding te geven en in gevallen waarin
dat niet werkt, uit huis te zetten. Ik denk ook aan het nemen
van alle maatregelen om drugsoverlast aan te pakken en
in beeld te hebben waar haarden van radicalisering zijn of
kunnen ontstaan, en aan maatregelen om woningeigenaren
aan te schrijven als zij hun bezit ernstig verwaarlozen. De
gemeente moet kortom hebben aangetoond dat zij alles
heeft gedaan wat denkbaar is. Kan de minister toezeggen
dat hij aanvragen hierop zal beoordelen?
Verder vinden wij het van belang dat gemeenten aantonen
dat toepassing van een selectieve woningtoewijzing
onderdeel uitmaakt van een totaalaanpak voor de betreffende buurt, een totaalaanpak van zachte en harde maatregelen en van sociale en fysieke ingrepen. Het moet een
totaalaanpak zijn waarin ook ingezet wordt op het verbeteren van de kwaliteit van onderwijs, zorg en voorzieningen
en het vergroten van de kansen op werk. Het moet om een
aanpak gaan waarbij begeleiding wordt geboden aan
mensen die vanwege psychiatrische problematiek problemen veroorzaken en ondersteuning wordt geboden aan
daklozen en aan verwarde personen, en een aanpak die
ervoor zorgt dat er voor ex-gedetineerden en voor mensen
die uit een instelling komen, voldoende kansen zijn om
weer zelfstandig te gaan wonen. Het moet een aanpak zijn
die ervoor zorgt dat personen wie een huisvestingsvergunning geweigerd wordt, elders in de regionale woningmarkt
een gerede kans op passende huisvesting hebben, en een

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

aanpak die ervoor zorgt dat zij daar niet het begin zullen
zijn van het veroorzaken van een nieuwe haard van overlast.
Verder vinden wij het van belang dat de minister vervolgaanvragen zal beoordelen op basis van een gedegen evaluatie, waarin aangetoond wordt dat de maatregelen aantoonbaar effect hebben en dat voortzetting zal bijdragen aan
het verder versterken van de leefbaarheid. Wij vinden het
een goede keuze van de minister om de screening zeer
gericht in te zetten, bijvoorbeeld in specifieke complexen
of in een bepaalde straat waar de harde kern van de problematiek zit. Wij verwachten van de minister dat hij aanvragen
toetst op een totaalaanpak, gericht op het beschermen van
het grondrecht van mensen om zowel binnen als buiten de
woning ongestoord hun privéleven vorm te geven.
Een belangrijk instrument voor het versterken van de leefbaarheid van kwetsbare buurten, was de wijkaanpak. Door
het schrappen van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing is dat instrument helaas verdwenen. Wij pleiten
ervoor om herinvoering van dat instrument te overwegen.
Is de minister bereid om bij de evaluatie van de verhuurderheffing de mogelijkheden van herinvoering van een budget
stedelijke vernieuwing te onderzoeken? Op dit punt overweegt mijn fractie een motie.
Ondanks dat wij positief staan ten opzichte van dit wetsvoorstel, plaatst de Partij van de Arbeid wel een aantal kanttekeningen. De eerste kanttekening gaat over de verhouding
tot de artikelen 8 en 9 van de wet. In dit voorstel tot wijziging van de wet gaat het om een gericht weren van mensen
die overlast veroorzaken of crimineel gedrag vertonen. Het
gaat om mensen van wie een gerede verwachting bestaat
dat zij het ongestoord woongenot van andere bewoners in
gevaar kunnen brengen, een risico dat toeneemt als de
concentratie van mensen met die kenmerken te groot wordt.
Of iemand een laag inkomen heeft of al dan niet betaald
werk heeft, ligt zeer vaak buiten de directe invloed van de
bewuste persoon. Die mensen uitsluiten is naar de mening
van de Partij van de Arbeid discutabel. Volgens het in 2014
door de Universiteit van Amsterdam uitgevoerde evaluatieonderzoek van de wet kon geen enkel verband worden
aangetoond met de leefbaarheid van de buurt. Wij vragen
ons af of de introductie van de in het wetsvoorstel beoogde
gerichte screeningsmogelijkheid niet zou moeten betekenen
dat de bestaande, veel minder gerichte weigeringsgrond
in artikel 8 zou kunnen worden geschrapt. Als het verband
niet kan worden aangetoond, bestaat er voor het weigeren
van een huisvestingsvergunning toch niet echt een grond?
Is de minister bereid om dit discutabele schieten met hagel
uit de wet te schrappen, nu er met dit wetsvoorstel een
instrument komt waarmee veel gerichter geschoten kan
worden? Zo niet, wil hij dan toezeggen dat hij artikel 8 zal
heroverwegen als bij de eerstvolgende evaluatie nog steeds
niet het verband kan worden aangetoond tussen het veroorzaken van overlast enerzijds en een laag inkomen en/of het
hebben van werk anderzijds? Is het sowieso niet veel eleganter om niet te werken met weigeringstitels op basis van
sociaal-economische kenmerken, maar in plaats daarvan
met artikel 9 van deze wet, door voorrang te verlenen aan
huishoudens die een bijdrage kunnen leveren aan een
grotere diversiteit van de betreffende buurt, de betreffende
straat of het betreffende complex? Kan de minister zijn visie
hierop geven?
De tweede kanttekening die wij willen plaatsen, is dat volgens het wetsvoorstel informatie uit politiedossiers zal

22 maart 2016
TK 67

67-32-10

worden verstrekt aan het college van burgemeester en
wethouders. De Partij van de Arbeid vraagt zich af waarom
niet gekozen is voor de burgemeester als bestuursorgaan,
net als bij het verstrekken van andere vertrouwelijke informatie en privacygevoelige zaken. Daarmee blijft de vertrouwelijke informatie in veel kleinere kring. Wij overwegen om
op dit punt een amendement in te dienen.
Een derde kanttekening gaat over de duur van de procedures; de heer Van der Linde sprak daar ook al over. In de wet
staat "maximaal acht weken". Dat kan de duur van leegstand
vergroten, en daarmee de schaarste aan woonruimte en
de derving van inkomsten voor de verhuurder. Waarom is
niet gekozen voor een kortere termijn, bijvoorbeeld een
week, met de mogelijkheid tot verlenging voor ingewikkelde
gevallen? Ook op dit punt overwegen wij een amendement
in te dienen.
Een vierde kanttekening gaat over het verstrekken en duiden
van informatie uit de dagelijkse politiedossiers. Zitten daar
geen grote risico's aan? Bestaat de kans niet dat mensen
op basis van onbewezen meldingen worden uitgesloten?
Bestaat vanwege de beperkte omschrijving van de criteria
niet de kans op willekeur? Zijn de politiedossiers wel in alle
gevallen betrouwbaar? Zijn die dagelijkse dossiers niet vaak
vervuild? Wat gebeurt er met aanvragers van een huisvestingsvergunning die in het buitenland wonen of hebben
gewoond? Lopen we bij het gebruik van de politiedossiers
niet aan tegen lange bezwaar- en beroepsprocedures?
Kortom, is het niet verstandig om altijd de route van de
verklaring omtrent het gedrag te volgen? Daarbij komt dan
wel de vraag of het niet redelijk is dat de kosten van die
verklaring niet voor rekening komen van de mensen die
zo'n vergunning krijgen. Zeker bij grote gezinnen, die wij
graag in zulke woningen zien wonen, kan dat behoorlijk
oplopen en komt het bovenop de borg die voor de nieuwe
woning moet worden betaald. Vindt de minister het net als
de Partij van de Arbeid onjuist als de goeden moeten
betalen om de kwaden buiten te houden?
Onze vijfde kanttekening is dat de voorgestelde screeningmaatregel alleen voor huurders gaat gelden en niet voor
aspirant-kopers in het betreffende complex, de betreffende
straat of het betreffende gebied. Kan de minister uitleggen
waarom voor deze vorm van rechtsongelijkheid is gekozen?
Waarom hoeven kopers geen huisvestingsvergunning te
overleggen? Ook op dit punt overwegen wij een amendement.
Een zesde kanttekening, eigenlijk meer een laatste vraag,
is hoe het gaat met mensen die willen intrekken bij een
bewoner in het aangewezen gebied, de aangewezen straat
of het aangewezen complex. Voor familieleden geldt de
hardheidsclausule, zo lezen wij in de memorie van toelichting, maar hoe zit dat met mensen die een relatie hebben
gekregen en willen gaan samenwonen? Wij willen graag
een antwoord op die vraag.
De voorzitter:
Mijnheer De Vries, u zei zojuist twee keer dat u overwoog
om een amendement in te dienen, maar die amendementen
zijn al rondgegaan.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Albert de Vries (PvdA):
Goed zo. Dan werkt mijn medewerker harder dan ik had
verondersteld.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik heb een vraag over de huisvestingsvergunning voor
koopwoningen. Wij praten over buurten waar juist een groot
gebrek is aan eigenaren-bewoners. Die wil je zo veel
mogelijk in die buurten hebben. Wat schieten we ermee op
als we die mensen gaan afremmen met een huisvestingsvergunning?
De heer Albert de Vries (PvdA):
We doen precies hetzelfde als met de huurders. Als iemand
bijvoorbeeld met crimineel geld een huis wil kopen, dan
moeten we niet willen dat hij daar gaat wonen. Dan doet
hij hetzelfde als iemand met een criminele achtergrond die
wil huren. Ik snap echt niet waarom we onderscheid maken
tussen huurders en kopers. Iedereen is in dit land toch
gelijk?
De heer Van der Linde (VVD):
Ja, maar je zet in het systeem wel een enorme rem op
koopwoningen. Daar zit mijn probleem even.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Nee hoor. Een koper maakt vaak het voorbehoud van het
verkrijgen van financiering. In dit geval maakt hij het voorbehoud van het verkrijgen van een huisvestingsvergunning.
Volgens mij is dat niet heel absurd.
De heer Bashir (SP):
Heel af en toe als we hier een wetsvoorstel behandelen,
vergeet de minister een evaluatiebepaling in het wetsvoorstel op te nemen. De heer De Vries is dan heel scherp en
dient een amendement in waarin staat dat er alsnog een
evaluatie moet komen. Nu hebben we een evaluatie van
de Rotterdamwet en daaruit blijkt dat de wet niet werkt.
Wat betekent dit voor een groot pleitbezorger van evaluaties? Wat gaan we hiermee doen?
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik heb daar in mijn spreektekst ruim aandacht aan besteed.
De Partij van de Arbeid zet grote vraagtekens bij weigeringsgronden als het hebben van werk of het hebben van een
laag inkomen. Als bij de volgende evaluatie opnieuw blijkt
dat artikel 8 geen enkel verband heeft met de toe- of afname
van de leefbaarheid, dan pleiten wij ervoor om dat artikel
uit de wet te schrappen en het accent te leggen op artikel
9. Met dat artikel kun je mensen juist positief toelaten in de
wijk, mensen die die wijk kunnen versterken.
De heer Bashir (SP):
Maar de wet werkt niet, zo blijkt uit de evaluatie. Dit wetsvoorstel breidt de wet die niet werkt alleen maar uit naar
nog meer doelgroepen. Moeten we het niet totaal anders
gaan doen?

22 maart 2016
TK 67

67-32-11

De heer Albert de Vries (PvdA):
Nu zegt de wet dat we gericht mensen gaan weigeren die
notoir overlast veroorzaken, crimineel gedrag vertonen,
haatzaaien of intimideren, als er in een bepaald complex
al heel veel van zulke mensen zijn. De Partij van de Arbeid
is daarvoor, want wij staan aan de kant van de mensen die
daar last van hebben. Wij willen hen vrijwaren van verdere
ellende. Daarnaast willen wij dat de mensen die al in dat
complex zitten ook worden aangepakt, maar deze maatregel
is echt nodig om een halt toe te roepen aan verdere
opeenhoping van ellende. Wij geloven dus wel in deze
wijziging, maar plaatsen vraagtekens bij een onderdeel van
de lopende wet. Daar zijn wij het kennelijk over eens.
De heer Madlener (PVV):
Is het de heer De Vries van de PvdA bekend dat er een
relatie bestaat tussen achterstanden in wijken en de etnische
samenstelling van de wijk? Is de heer De Vries op de hoogte
van het verband dat veel niet-westerse allochtonen een wijk
per definitie zwak maken?
De heer Albert de Vries (PvdA):
Nee, wij zien vooral een verband met mensen met een lage
sociaal-economische status, mensen met weinig kansen in
dit land, mensen die hier dagelijks gediscrimineerd worden,
aan de kant gezet worden en apart gezet worden door
sommige partijen. Er zijn problemen omdat die mensen
geen kansen krijgen.
De heer Madlener (PVV):
Dus de PvdA ziet geen verband tussen niet-westerse
allochtonen en afkomst en hier slecht kunnen integreren in
de samenleving, de taal niet spreken et cetera. Dat ziet de
PvdA niet. Dan begrijp ik nu waarom de PvdA zo graag al
die mensen hierheen wil halen.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Er zijn allerlei plannen om daar enige regulering in aan te
brengen, maar daar ging het in dit debat niet over. Wij zien
dat mensen die weinig kansen hebben, vaak in de zwakke
wijken wonen en dat het vaak mensen zijn die in onze
samenleving door toedoen van sommige partijen in dit
parlement gewoon weggezet worden, geen kansen krijgen
en als minderwaardig worden gekenschetst. Dat maakt dat
ze geen kans hebben, maar er zijn onder de categorie
mensen die de heer Madlener steeds ten tonele voert
mensen die het fantastisch doen in Nederland en die wonen
soms in andere wijken, in de wijken waarin hij, ik en de
collega's wonen. Dat zijn er ook een heleboel.

De heer Koolmees (D66):
Voorzitter. Al sinds de invoering roept de Rotterdamwet
tegenstrijdige gevoelens op. Aan de ene kant zien we
hardnekkige problemen in sommige wijken. Het verbeteren
van de leefbaarheid is daar echt belangrijk. Aan de andere
kant is de vrijheid van mensen om te gaan wonen waar ze
willen ons heel veel waard. Datzelfde dilemma — de vrijheid
van vestiging versus de leefbaarheid in de probleemwijken
— speelt bij het wetsvoorstel dat wij in dit debat behandelen.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

Daar komt nog een extra aspect bij, namelijk het gebruik
van politiegegevens. Die zijn erg privacygevoelig.
Gemeenten hebben geen brandschoon trackrecord in de
omgang met zulke gegevens. Daarnaast worden politiegegevens niet door een rechter getoetst, waardoor het gebruik
behoorlijk subjectief is. Met name bij dat deel van het
wetsvoorstel heb ik aarzelingen. Ik heb daarover ook nog
de nodige vragen aan de minister.
Ik constateer echter ook dat gemeenten en woningcorporaties die hier praktisch al mee werken, het een nuttig instrument vinden. Van een corporatie uit Nijmegen hoorde ik
het voorbeeld van een buurt met veel problemen: hennepteelt, vervuiling, overlast. Als de buurt vroeger graag
iemand wilde hebben die bijvoorbeeld op nummer tien op
de wachtlijst stond, werden de nummers één tot en met
negen gewoon weggepest. Autobanden werden lek gestoken en er gingen stenen door de ruiten. Nu duidelijk is dat
het vriendje van de bewoners toch de woning niet krijgt, is
het wegpesten zinloos en lukt het om de buurt vooruit te
krijgen.
Als je de leefbaarheid wilt verbeteren, is het dan niet veel
eerlijker om te kijken naar een verleden van crimineel en
overlast gevend gedrag in plaats van naar inkomen? Dat
kun je ook stellen. D66 kijkt daarom met wisselende
gevoelens naar dit wetsvoorstel. Dat begint met de vraag:
werkt het wel? De Raad van State is daar erg kritisch over.
Die wijst erop dat uit evaluaties niet blijkt dat selectieve
toewijzing echt bijdraagt aan de verbetering van de leefbaarheid. Directbetrokkenen menen echter van wel, maar uit de
overlastcijfers blijkt dat niet. Ook uit de evaluatie door de
UVA blijkt dat de Rotterdamwet geen aantoonbaar effect
heeft gehad op de leefbaarheid. Overlast kan bijvoorbeeld
al komen door mensen die van buiten de wijk komen en
daar helpt selectieve toewijzing niet bij. Daarom wil ik de
minister vragen om uitgebreid te beargumenteren waarom
dit voorstel toch effectief zou zijn. Als de minister overtuigd
is van de effectiviteit, heeft hij dan overwogen om toewijzing op basis van de aard van het inkomen of sociaal-economische gegevens uit de wet te schrappen? Ik sluit mij
aan bij de opmerking die de heer De Vries daarover maakte,
want uiteindelijk heeft leefbaarheid meer te maken met
woonoverlast dan met het aantal uitkeringen in de wijk. Is
toetsing op én de aard van het inkomen én crimineel gedrag
niet dubbelop? Ik krijg daar graag een reactie op van de
minister.
De grootste aarzeling van D66 bij de inhoud van deze wet
zit zoals gezegd in het gebruik van politiegegevens door
gemeenten. Deze gegevens zijn niet door een rechter
geverifieerd en vaak subjectief. Als iemand vaak harde
muziek draait, kan de ene buurman dat geluidsoverlast
vinden en daarover de politie bellen, terwijl een andere
buurman dat misschien wel helemaal geen probleem vindt.
Als er nu in iemands politiedossier staat dat zijn buren een
paar keer hebben geklaagd over geluidsoverlast, dan kan
aan die persoon een huisvestingsvergunning worden
geweigerd, terwijl iemand anders die misschien wel hetzelfde geluidsniveau produceert maar waarover nooit
geklaagd is, wel een vergunning moet krijgen. Hoe kijkt de
minister tegen deze spanning aan?
Hoe komen deze gegevens tot stand? Zit daar een systeem
in? Als bijvoorbeeld iemand zijn vuilnis op straat gooit, dan
kunnen mensen klagen bij de politie en dan komt dat in een
dossier. Maar mensen kunnen ook de reinigingsdienst bel-

22 maart 2016
TK 67

67-32-12

len of de woningcorporatie en dan staat er helemaal niets
in de politiegegevens. Hoe is gewaarborgd dat overlastgevers op dezelfde manier worden behandeld? Er zitten wel
degelijk waarborgen in de wet, zoals de duiding door de
politie, het recht om gehoord te worden en de mogelijkheid
tot een gedragsaanwijzing, maar is dat nu stevig genoeg
om te voorkomen dat mensen bij wie de overlast eigenlijk
wel meevalt, toch geen huisvestingsvergunning krijgen?
Daar krijg ik graag een reactie op.
Volgens het voorstel mag de politie alleen gegevens delen
over woongerelateerde overlast of criminaliteit. Aan de ene
kant begrijp ik dat, want het gaat uiteindelijk om de overlast
in de buurt. Maar betekent dat nu concreet dat je wel een
huisvestigingsvergunning kunt krijgen als je een hennepplantage op een industrieterrein hebt gehad of een paar
keer bij het uitgaan mensen hebt mishandeld, maar dat je
vergunning kan worden geweigerd als je een paar keer
thuis de radio te hard hebt gezet? Het is de vraag of dat wel
evenwichtig is.
De politie mag ook alleen de voor deze wet relevante
gegevens delen. Dat vind ik terecht. In het voorstel is dat
ook goed afgebakend. We weten allemaal dat de politie
veel administratie en weinig capaciteit heeft. Wie garandeert
dat de politie niet even gemakkelijk het hele dossier aan de
gemeente stuurt? Is de minister bereid om de Autoriteit
Persoonsgegevens hier steekproefsgewijs onderzoek naar
te laten doen?
Hetzelfde geldt voor de omgang met het dossier binnen de
gemeente. De wet regelt dat ambtenaren die niet over de
huisvestingsvergunning gaan, geen toegang mogen hebben
tot de politiegegevens. Op papier ziet dat er goed en zorgvuldig uit. Bij het verstrekken van die gegevens voor uitkeringen in het kader van Suwinet voldeed twee jaar geleden
slechts 14% van de gemeenten aan alle normen voor de
beveiliging van privacygevoelige informatie. Flink aandringen van Kamer en kabinet en een intensief onderzoek bij
alle gemeenten waren nodig om hierin verbetering te krijgen. Wil de minister de Autoriteit Persoonsgegevens vragen
om gemeenten te controleren op de omgang met deze
politiegegevens?
Er volgt nog een Algemene Maatregel van Bestuur waarin
meer regels worden gesteld over de wijze waarop
gemeenten met de gegevens moeten omgaan. Ik zou het
op prijs stellen als die AMvB eerst aan de Kamer wordt
voorgelegd. Het lijkt mij bijvoorbeeld goed dat daarin staat
dat politiegegevens bij de gemeente worden vernietigd
zodra er een definitief en onherroepelijk besluit over de
vergunning is genomen. Kan de minister toezeggen dat de
AMvB met de Kamer kan worden besproken voordat hij
deze definitief vaststelt? Een toezegging is voor mij voldoende, maar anders zal ik hiervoor een amendement
indienen.
Er is één element dat ik zo belangrijk vind dat ik het niet in
een AMvB wil hebben, maar in de wet wil verankeren,
namelijk dat de gemeenten gegevens uitsluitend kunnen
gebruiken voor het geven van een huisvestingsvergunning
en dat op geen enkele andere manier de politiegegevens
opeens gebruikt worden door een sociaal wijkteam of voor
enig ander doel. Daarom heb ik daarover een amendement
ingediend.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

Ik heb nog een specifieke vraag. Het college van burgemeester en wethouders beslist over de huisvestingsvergunning.
Het college kan dat delegeren naar een ambtenaar. Dat lijkt
mij ook praktisch. In het wetsvoorstel is dat ook goed en
helder geregeld. De wet regelt dat de politiechef duiding
moet geven aan de politiegegevens. We hebben in dit land
tien regionale politiechefs. Hoe kunnen die duiding geven
aan de gegevens over individuele gevallen? Mag de politiechef dan ook delegeren aan een ondergeschikte, zoals ook
bij het college van burgemeester en wethouders is geregeld? Daar zegt de wet namelijk niets over, terwijl zo'n
duiding pas waarde krijgt als bijvoorbeeld de wijkagent die
doet, aangezien hij bekend is in de buurt en weet hoe het
werkt in de praktijk. Hoe gaat deze procedure werken in de
praktijk? Kan de minister dat toelichten?
Ik heb een aantal vragen gesteld: gedetailleerde, principiële
en praktische. Uiteindelijk gaat het erom dat de leefbaarheid
in de buurten verbetert, maar ook dat de mensen niet
onterecht geraakt worden door een wet als deze. Ik houd
bij deze wet, net als bij de Rotterdamwet, een dubbel
gevoel. Dat zal, ongeacht of we de wet steunen, ook wel zo
blijven, maar ik hoop dat de minister mij in ieder geval
comfort kan bieden dat de wet effectief zal zijn en dat deze
zorgvuldig wordt toegepast.

De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter. Het CDA was en is er groot voorstander van om
gemeenten samen met de corporaties het gereedschap te
geven om problematieken in probleemwijken aan te pakken.
Als Kamerlid blijkt mij regelmatig uit mails van burgers en
gemeentebestuurders hoe belangrijk het is om een goed
woon- en leefklimaat te bewerkstelligen in probleemwijken.
Het is dus goed dat de verbetering van de Rotterdamwet
vandaag wordt besproken.
Tijdens het schriftelijk overleg was de CDA-fractie wel kritisch op het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere
maatregelen grootstedelijke problematiek. We werden hierin
gesterkt door de kritiek van de Raad van State. De kritiek
en de vragen richten zich onder andere op de proportionaliteit en de effectiviteit en op het niet goed gewaarborgd
zijn van privacy van betrokkenen, specifiek in de gevallen
waarin er sprake is van screening van politiegegevens.
Verder dient de noodzaak voor het invoeren van deze wet
duidelijk vast te staan, aangezien er sprake is van ingrijpende maatregelen die een ernstige inbreuk kunnen maken
op de grondrechten van vrijheid van vestiging en eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Ook vroegen wij om
de noodzaak aan te tonen aan de hand van een overzicht
met daarbij de aard, de omvang en de ernst van de overlast
en de plaatsen waar deze ervaren wordt. In de nota naar
aanleiding van het verslag geeft de minister daarop een
uitgebreide reactie, voor een groot deel naar tevredenheid.
Voor ons resteren toch nog een tweetal vragen. Hoe wordt
er omgegaan met de financiële schade door huurderving
in verband met de langere leegstand? Dit is ook al door
vorige sprekers aangeroerd. Bovendien ondervinden corporaties niet alleen huurderving, maar moeten ze voor het
toepassen van de wet ook extra kosten maken. Is het redelijk
dat zij met de kosten worden opgezadeld? Of kan de procedure sneller? Dat is door een aantal andere sprekers ook al
voorgesteld en gevraagd aan de minister.

22 maart 2016
TK 67

67-32-13

Tot slot kom ik op de brief over het wetsvoorstel die het
College voor de Rechten van de Mens onlangs aan de
voorzitter van de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het college
noemt in het advies en in de aanvullende brief een aantal
zorgpunten ten aanzien van dit wetsvoorstel. Het college
meent dat het wetsvoorstel inbreuk maakt op het recht op
vrijheid van vestiging en het recht op bescherming van de
persoonlijke levenssfeer. Dat punt brachten wij al eerder
in. Deze mensenrechten zijn niet absoluut. Er mogen
inbreuken op gemaakt worden, maar deze moeten dan wel
noodzakelijk en proportioneel zijn en een goede wettelijke
basis hebben. Dat ontbreekt in dit voorstel volgens het
College voor de Rechten van de Mens. Hoe gaat de minister
met deze opmerkingen om? Heeft hij contact gehad met
het college en, zo ja, heeft hij het college kunnen overtuigen
op de zorgpunten die het had?
Samenvattend denkt de CDA-fractie dat er met het wetsvoorstel een goede stap wordt gezet om de overlast in
bepaalde wijken te beperken. Corporaties vragen om dergelijke maatregelen. Gemeenten willen graag instrumenten
hebben waarmee zij kunnen ingrijpen. Het CDA wil hen
daar op deze manier graag bij helpen.
De heer Bashir (SP):
De heer Ronnes zei zojuist in zijn betoog, maar ook bij
interrupties, dat hij dit wetsvoorstel ziet als een gereedschap
in de gereedschapskist van de bestuurders, maar dat er
meer nodig is om de problemen ook echt aan te pakken.
Kan de heer Ronnes uitleggen wat voor voorstellen hij in
gedachten had?
De heer Ronnes (CDA):
Dat zijn geen voorstellen die alleen hier besproken moeten
worden. Dat zijn vooral voorstellen waarmee het lokale
bestuur samen met de partijen die een rol spelen in de
volkshuisvesting — onder andere de corporaties, maar ook
andere betrokkenen — lokaal bekijken hoe je een wijk kunt
bewegen naar een gezondere situatie, of zoals de heer
Bashir het zojuist zei: een prettige en een gezellige wijk.
De heer Bashir (SP):
Daarvoor heb je natuurlijk geld nodig. Mij werd zojuist
gevraagd om geld beschikbaar te maken; er werd gedaan
alsof ik de minister van Financiën was. Je hebt daar geld
voor nodig, ook rijksgeld. Is het CDA bereid om de SP erin
te steunen om ook geld beschikbaar te maken?
De heer Ronnes (CDA):
Het CDA heeft in twee begrotingen achter elkaar een deel
van de verhuurdersheffing willen inzetten voor de investeringscapaciteit van de corporaties. Daar is geen meerderheid voor gevonden, maar ik denk dat daar in de toekomst
zeker nog wel over te praten zal zijn met het CDA.
De voorzitter:
Hiermee is een einde gekomen aan de eerste termijn van
de zijde van de Kamer.
De vergadering wordt van 21.51 uur tot 22.02 uur geschorst.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De voorzitter:
Ik wijs de leden erop dat het al na tienen is. De minister
moet nog antwoorden. Ik verzoek de leden dus om zich
enigszins te matigen in de interrupties, zodat we dit debat
vanavond enigszins ordentelijk en tijdig kunnen afronden.

Minister Blok:
Voorzitter. Het grote belang van veilig kunnen wonen en
tegelijkertijd de moeilijke afweging die een wetgever op
het punt van veilig wonen moet maken, lagen wat mij
betreft besloten in de eerste woorden van zowel de heer
Van der Linde als de heer Bashir. Later gingen zij in hun
bijdragen uit elkaar lopen, maar zij begonnen allebei met
de constatering hoe ongelooflijk belangrijk het voor iedereen is dat je in je huis veilig bent, dat je je daar ook veilig
voelt en dat je je gesteund weet door de overheid. Dat is
voor mij ook de reden geweest om dit wetsvoorstel in te
dienen. Ik realiseer mij dat je daarbij steeds bij een lastige
afweging komt: om dat grondrecht op een veilige woonomgeving — ook dat is immers in feite een grondrecht — te
kunnen waarborgen, moet je de grondrechten van de
overlastgever soms kunnen beperken; daar wezen met
name de heren Koolmees en De Vries op. Europese verdragen bieden overigens ook die mogelijkheid van een belangenafweging; ik zal later ingaan op de vragen die de heer
Ronnes daarover heeft gesteld. Ik herken dus de spanning
die eigenlijk in alle bijdragen tot uitdrukking kwam, maar
voor mij weegt uiteindelijk het zwaarst dat de overheid aan
de kant moet staan van de welwillende burger en hem in
redelijkheid moet beschermen tegen de overlast van de
overlastgever.
De voorzitter:
Mijnheer Madlener, u was nog niet binnen toen ik een
opmerking maakte over de tijd en de interrupties. U kunt
dus wel interrumperen, maar als u die opmerking had
gehoord, was u misschien niet naar voren gelopen. Dat wil
ik toch even zeggen.
Minister Blok:
Zoals de Kamer van mij gewend is, zal ik mijn antwoorden
indelen in een aantal hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk
betreft de vragen over het bredere thema van de leefbaarheid en de ervaringen tot op heden met de Wet bijzondere
maatregelen grootstedelijke problematiek. Het tweede
hoofdstukje gaat over de wijze waarop wordt omgegaan
met screening. Dan komt er een hoofdstukje "diverse" en
tot slot zal ik ingaan op de ingediende amendementen.
Ik ga eerst in op de vraag van de heer Bashir of er niet meer
moet worden ingezet op de thema's leefbaarheid en veiligheid; de heer De Vries sloot zich daarbij aan. Het voorstel
is nadrukkelijk bedoeld als een sluitstuk van maatregelen
op het punt van leefbaarheid en veiligheid. Bij de toetsing
van een aanvraag van een gemeente — die toets wordt niet
voor niets bij de minister gelegd; er is zeer bewust voor
gekozen om deze procedure niet helemaal in handen van
gemeenten te leggen — zal dus zeer nadrukkelijk bekeken
worden of eerst andere maatregelen zijn genomen en of
die maatregelen ook doorgezet worden. Die zullen inderdaad niet alleen op de veiligheid, maar ook op de leefbaarheid betrekking moeten hebben.

22 maart 2016
TK 67

67-32-14

De heer Bashir vroeg specifiek hoe ik denk over de inzet
van huismeesters en wijkagenten. Ik zou willen antwoorden:
wie kan daartegen zijn? Dat moet inderdaad een integraal
onderdeel zijn van de aanpak. We hebben natuurlijk wel
een aparte discussie gehad over de precieze rol van de
huismeester. Ik ben het met de heer Bashir eens dat er meer
nodig is dan de maatregelen die deze wet mogelijk maakt,
en dat er aantoonbaar meer ingezet moet worden.
De heer Bashir vroeg ook wat de effecten van deze maatregelen zullen zijn voor omliggende gemeenten. De reden
dat de toetsing plaatsvindt door de minister en er ook een
visie gevraagd wordt aan de provincie — de naasthogere
bestuurslaag — is juist het meewegen van de effecten op
gemeenten in de omgeving.
De heer Bashir vroeg daarbij ook nadrukkelijk wat ik doe
met de lessen tot op heden van de evaluatie van de Wet
bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek. Die
evaluatie laat inderdaad niet zien dat er een afname is van
overlast; dat constateert de heer Bashir terecht. De evaluatie
laat wel zien dat er een toename is van het aandeel bewoners met inkomen uit werk. Dat was ook het doel van die
maatregel. Je wilt immers dat er in een wijk niet het beeld
ontstaat dat geen enkele vader of moeder 's ochtends om
half acht met het boterhammentrommeltje achterop naar
het werk gaat. Dat is ook belangrijk voor de wereld waarin
je opgroeit. De constatering dat er in deze evaluatie op het
gebied van veiligheid en het verminderen van overlast nog
geen stappen voorwaarts waren gezet, sluit eigenlijk nauw
aan op evaluaties van het wijkenbeleid. Mij viel op dat de
heer Bashir zeer enthousiast was over het wijkenbeleid. Er
zijn echter ook veel evaluaties van het wijkenbeleid die over
het algemeen toch nogal kritisch zijn over de effecten van
de grote bedragen die daar zijn ingezet. Bijvoorbeeld de
Leefbaarometer, die ik recentelijk met de Kamer heb
gedeeld, geeft aan dat veiligheid en overlast bij uitstek de
thema's zijn die de leefbaarheid bepalen. Het is juist dit
soort evaluaties dat mij ertoe aangezet heeft om maatregelen mogelijk te maken gericht op veiligheid en overlast,
maatregelen die nu nog niet mogelijk zijn.
De heer Madlener vroeg in dit kader of je, als je deze
maatregelen neemt, niet meteen de mogelijkheid van de
"Skaeve Huse", de Deense term die hij daarvoor gebruikte,
moet gebruiken. Die mogelijkheid bestaat. De gemeente
en een woningcorporatie kunnen samen afspreken dat er
woningen in een gebied komen waar weinig overlast voor
omwonenden is. Door de Wet doorstroming huurmarkt
wordt het, zodra de Eerste Kamer die ook behandeld heeft,
vanwege het amendement van de heer De Vries mogelijk
om voor specifieke doelgroepen ook door woningcorporaties tijdelijke huurcontracten te laten sluiten. Dan kun je die
ook toepassen op mensen met een verleden van woonoverlast. Het deel waar de heer Madlener om vraagt, is mogelijk.
Een gemeente en een woningcorporatie zullen natuurlijk
de afweging maken of ze geen nieuw probleemgebied creëren, maar het type maatregel van gerichte woonvormen
voor mensen met een verleden van overlast is mogelijk.
De heer Madlener (PVV):
Dat is maar goed ook, zo zeg ik tegen de minister. Als
iemand ongeschikt is en overlast veroorzaakt voor zijn
buren, kun je zeggen dat die maar ergens anders moet gaan
wonen, maar dan krijgt die persoon vervolgens weer buren

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

en heb je het probleem dus alleen maar verplaatst. Dat is
natuurlijk een terecht punt. Niemand wil zo'n huurder naast
zich, op de heer Van der Linde na. Overlast op de ene plek
betekent namelijk vaak ook overlast op de andere plek.
Vindt de minister dat dit instrument, dat kán worden ingezet,
eigenlijk ook veel meer moet worden ingezet? Ik heb gezien
dat nog maar een paar gemeenten dat soms doen, maar
lang niet altijd. Als gemeenten een overlastgever willen
herplaatsen, dan zou het toch beter zijn als ze dat altijd doen
op een plek waar die niet meer tot overlast is. Zet ze maar
lekker bij elkaar. In Denemarken heeft dat goed gewerkt.
Minister Blok:
Het is natuurlijk een lokale afweging of een gemeente dat
wil inzetten. Ik kan moeilijk vanuit Den Haag verkondigen
dat de gemeente Capelle aan den IJssel of Roermond dat
moet doen. Dat hangt immers af van de lokale wensen en
behoeften. Ik begreep uit de vraag van de heer Madlener
dat hij wil weten of dit mogelijk is. Het antwoord daarop is
volmondig: ja. Er zijn her en der ook gemeenten en
woningcorporaties die daarin stappen hebben gezet. De
heer Madlener verwees daar ook naar.
De heer Madlener (PVV):
Het risico bestaat natuurlijk dat er een waterbedeffect ontstaat, omdat een gemeente zegt: wij weren ze uit onze
goedkope wijken. Het probleem is dan vanzelf voor de
buurgemeente. Als het aantal goedkope woningen in de
ene gemeente beperkt is, gaan ze automatisch naar de
andere. Gemeenten kunnen dus in de verleiding komen om
dit probleem maar half aan te pakken. Op die manier zijn
we natuurlijk problemen aan het rondpompen en dat moet
niet gebeuren. Nogmaals, is de minister met ons van
mening dat het beter zou zijn als gemeenten voor de mensen die ze niet willen hebben in bepaalde wijken, een plek
zouden aanwijzen waar ze wel kunnen gaan wonen?
Minister Blok:
Ik ben het met de heer Madlener eens dat het niet werkt als
een gemeente met een halve aanpak komt. Als een
gemeente daarvan gebruik wil maken en daarvoor een
concrete aanvraag doet, vindt er een toetsing plaats door
mij of mijn opvolgers. Het aanbieden van Skaeve Huse, of
een soortgelijke variant, zou een onderdeel kunnen zijn van
zo'n aanpak. Ik ga hier niet precies voorschrijven hoe iedere
gemeente dat moet doen, net zo min als voor de rest van
de aanpak. Nogmaals, dat hangt echt af van lokaal maatwerk. Ik kan mij voorstellen dat een gemeente zegt: ik heb
dit probleem echt in een specifieke straat of aantal straten,
maar niet gemeentebreed.
Het voorbeeld van D66 waaruit blijkt dat mensen echt
weggepest worden, is helaas heel herkenbaar. Dat heeft
over het algemeen betrekking op een straat of zelfs een
portiek. Zo'n gemeente kan dus heel goed zeggen: ik hoef
niet per se elders nieuwe woningen neer te zetten om dit
probleem toch goed aan te kunnen pakken. Als zo'n aanvraag komt, zal ik goed bekijken of er een totaalaanpak is
voor dat gebied, maar ik ga niet precies voorschrijven hoe
die aanpak zal moeten zijn, of het nu gaat om Skaeve Huse
of om een ander onderdeel. Het moet echter wel een complete en perspectiefvolle aanpak zijn. De heer Bashir vroeg
of ggz-patiënten niet specifiek geraakt worden door deze

22 maart 2016
TK 67

67-32-15

wet. In deze wet wordt gekeken naar criminele antecedenten. Als dat niet goed gaat via de verklaring omtrent gedrag
maar wel via de politiegegevens, verplicht deze wet de
politie tot het geven van een duiding. De politie zal over
iemand die duidelijk een psychiatrische patiënt is, niet
zomaar zeggen: dit is een crimineel op grond van kwader
trouw. De politie zal in dat geval aangeven dat de persoon
bekend staat als iemand die onder behandeling is. Daarnaast behoren de mensen die terugkeren uit de ggz, tot de
prioritaire doelgroepen van woningcorporaties. Om beide
redenen is het dus zeer onwaarschijnlijk dat deze wet juist
ggz-patiënten of voormalige ggz-patiënten voor de voeten
zou lopen.

Minister Blok:
Ik vind niet dat je die conclusie nu kunt trekken. Ik wil ook
een kanttekening plaatsen bij de manier waarop de heer
De Vries het formuleert. Ook voor deze maatregel geldt dat
een gemeente die alleen kan nemen als onderdeel van een
breder plan van aanpak, na goedkeuring door de minister.
Ook daar zijn dus strenge waarborgen voor. Onderdeel
daarvan is wel degelijk dat wordt bekeken of de mensen
die geen inkomen uit werk hebben voldoende kansen hebben op onderdak elders. Uit de evaluatie blijkt dat dit
onderdeel geen problemen oplevert. Mensen vinden
inderdaad elders onderdak.

De heer De Vries vroeg naar aanleiding van de evaluatie
van de wet die er nu is, of het niet voor de hand ligt om
artikel 8, dat het mogelijk maakt om inkomenseisen te
stellen, te heroverwegen en je meer te richten op artikel 9,
dat een voorrangspositie voor hogere inkomens mogelijk
maakt. Het lijkt mij niet logisch om deze maatregelen te
schrappen. Zo lees ik de evaluatie ook niet. Ik gaf net al aan
dat daaruit blijkt dat enerzijds de overlast niet is afgenomen,
maar anderzijds het aandeel mensen met een inkomen uit
werk is toegenomen. Dat is een belangrijk doel op zich.

Ik kom bij de vragen over de screening. De heer Van der
Linde vroeg waarom het wetsvoorstel uitgaat van een keuze
voor screening, ofwel op basis van politiegegevens ofwel
via een verklaring omtrent het gedrag. Dat is gedaan omdat
de meerwaarde van stapeling wat mij betreft niet voor de
hand ligt. Een verklaring omtrent het gedrag is gebaseerd
op echte, harde veroordelingen. Het voegt weinig toe om
die boven op politiegegevens te stapelen. Je maakt dan in
feite twee keer inbreuk op de privacy van mensen. Daardoor
is zo'n stapeling kwetsbaarder bij de weging van de
grondrechten die iedere Nederlander heeft. Vandaar dat
we het in dit wetsvoorstel voorleggen in de vorm van of/of.

Als de heer De Vries mij vervolgens vraagt of ik bereid ben
om bij een volgende evaluatie nog eens kritisch te kijken
naar deze artikelen, zeg ik dat graag toe. Het doel van een
evaluatie is natuurlijk om kritisch te kijken naar de werking
van de wet en deze beide artikelen zijn in feite de kern van
de wet.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik ben blij met die toezegging. Ik wil nog een vraag stellen
over een redenering van de minister. Als je concludeert dat
er in een wijk meer mensen met werk wonen, nadat je
jarenlang mensen zonder werk hebt geweerd, lijkt mij dat
niet zo'n gekke uitkomst. Als je alleen maar mensen met
blauwe ogen toelaat, zie je na verloop van tijd dat het aantal
mensen met blauwe ogen toeneemt. Ik hoop dat de evaluatie niet daarop ziet, maar op het feit dat je mensen weert
en dat je dan toch geen verbetering in de leefbaarheid ziet.
Minister Blok:
Een volgende evaluatie zal ook weer ingaan op de leefbaarheid. Nogmaals, ik vind het feit dat meer mensen 's ochtends om 7.30 uur met hun boterhamtrommeltje naar hun
werk fietsen, een winstpunt op zich. Onderdeel van het
voorkomen van gettovorming is ook dat je kinderen het
beeld geeft dat je een inkomen met werken verdient.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ook daarover zijn we het eens, maar daar staat de prijs
tegenover dat je mensen die geen werk hebben, die daar
vaak niets aan kunnen doen, uitsluit van een huisvestingsvergunning. Als het geen enkele invloed op de leefbaarheid
heeft dat er ook mensen zijn die dagelijks met een boterhamtrommeltje naar hun werk gaan, behalve dat het in
onze hoofden goed overkomt, dan is dat denk ik onvoldoende om de mensen zonder werk te weren. Dat is mijn
punt.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Van der Linde vroeg ook waarom er vier jaar wordt
teruggekeken. Is dat niet te kort bij zware vergrijpen? We
hebben voor vier jaar gekozen omdat dit bij een vog-aanvraag ook de terugkijkperiode is. Daar wilden we consistent
in zijn. Op een bepaald moment moet je mensen een nieuwe
kans geven, omdat ze kennelijk een lange periode niet in
hun oude gedrag zijn vervallen.
De heer Bashir vroeg of een huurder op grond van slechts
een melding of een vermoeden kan worden geweerd. Hij
gaf daarbij het voorbeeld dat iemand alleen maar vuilnis
op straat gooit of alleen maar de muziek hard zet. Het is
van belang nogmaals te benadrukken dat deze procedure
alleen van kracht kan worden in een gebied waar kennelijk
langdurige leefbaarheidsproblemen zijn, en waar de
gemeente daarvoor een duidelijke aanpak heeft. Het is dus
niet zo dat iemand in een willekeurige wijk ergens in
Nederland hiermee geconfronteerd kan worden als die de
muziek een keer te hard heeft staan of afval op straat gooit,
hoe verwerpelijk beide ook zijn. Het moet echt gaan om
een wijk waar sprake is van structurele leefbaarheidsproblematiek. De vog zal in dit geval, als er geen andere feiten
bekend zijn, verleend worden. Dit zijn zeer overlastgevende
zaken, maar ze vallen niet in de categorie misdrijven. Dat
illustreert precies waarom het voor de leefbaarheid toch zo
van belang kan zijn om met politiegegevens te werken. De
politie moet daarbij volgens het wetsvoorstel ook een duiding geven. Zo'n duiding zal juist gaan over de vraag of
iemand één keer bij een examenfeestje de muziek te hard
heeft gezet, of dat de politie jaar na jaar gebeld wordt, een
aantal keren heeft aangebeld en iemands gedrag niet verbetert, in een wijk waar de leefbaarheid toch al een probleem is. In zo'n geval zal de overheid uiteindelijk de kant
moeten kiezen van de goedwillende bewoner, die wil dat
de kinderen 's nachts kunnen slapen om de volgende dag
uitgerust naar school te gaan. Zo'n maatregel is in dat geval
ook proportioneel. Ik geef hiermee ook meteen aan waarom
de stelling van de heer Bashir, namelijk dat een vog voldoende zou zijn, wat mij betreft niet opgaat. Zeer overlastgevend gedrag levert namelijk nog niet per se een misdrijf

22 maart 2016
TK 67

67-32-16

op. Zulk gedrag kan niet aangepakt worden als alleen de
vog-route beschikbaar is.

kunnen komen. Dat mag, maar dat ga ik niet centraal
voorschrijven want ik ga niet over de gemeentefinanciën.

De heer Madlener (PVV):
Dit voorbeeld brengt mij ertoe een vraag te stellen, want
geluidsoverlast dringt vaak niet door tot een hele wijk, maar
tot het naastgelegen huis of het appartement eronder. Het
gaat dus om heel plaatselijke overlast. Die kan heel ernstig
zijn: we kennen misschien allemaal wel gevallen in onze
omgeving waarbij dit echt tot een soort terreur leidt en
mensen hun huis uit worden gepest. Als je de mensen die
hun buren het leven zo zuur maken gaat verplaatsen naar
een andere woning, dan heb je alleen maar het probleem
verplaatst. Dan heb je de wijk niet verbeterd, maar dan heb
je andere mensen opgezadeld met de problemen van de
overlastgever. Ik herhaal dus mijn vraag. Vindt de minister
het nu echt een oplossing om tegen zo'n overlastgever te
zeggen: gaat u maar ergens anders wonen en daar overlast
plegen? Het zal niet in een vrijstaande villa zijn, kan ik me
zo voorstellen. Vindt de minister het dan niet beter dat de
gemeente toch nadenkt over de vraag waar zulke mensen
geplaatst moeten worden? Is het niet beter om ze gewoon
lekker bij elkaar te zetten, die mensen met die harde muziek?

De heer Albert de Vries (PvdA):
Dat snap ik, maar het gaat hierbij volgens mij om een
belangrijker principe. Gaan we nu de mensen die we graag
in die huizen, die complexen en die gebieden willen hebben,
laten betalen om de mensen die we niet willen hebben te
kunnen weren? Dat vind ik principieel echt een raar punt.

Minister Blok:
De heer Madlener formuleert het een beetje alsof wij
tegenover elkaar staan, maar volgens mij is dat niet zo. Het
is niet zo dat de gemeente alleen maar ja of nee kan zeggen.
De gemeente kan juist bij de screening op politiegegevens
ook een vergunning met voorwaarden geven. Een voorwaarde kan bijvoorbeeld zijn dat er geen lawaai meer
gemaakt wordt. Een voorwaarde zou inderdaad ook kunnen
zijn dat er onder begeleiding wordt gewoond in een bepaald
complex. Deze wet maakt dus datgene wat de heer Madlener wil juist mogelijk. Omgekeerd kan wat de heer Madlener
wil niet uitgevoerd worden, als deze wet er niet is.
De heer Madlener (PVV):
Je kunt mensen als voorwaarde opleggen dat ze geen herrie
mogen maken, maar dat gebeurt nu juist steeds niet. Die
mensen zullen daar niet naar luisteren. Het zijn immers
structurele overlastgevers die al hebben aangetoond zich
daar niks van aan te trekken. Dat zijn de heel hardnekkige
gevallen. Als de gemeente constateert dat iemand een heel
hardnekkig geval is voor zijn buren, moeten we die persoon
natuurlijk niet gaan verplaatsen naar andere buren, want
dan heb je hetzelfde probleem. Zulke overlastgevers moeten
echt in Skaeve Huse of in zo'n tuigdorp wonen en ik wil de
minister toch vragen om dat iets meer dwingend mogelijk
te maken.
Minister Blok:
Nogmaals, een gemeente kan die keuze maken, althans,
als deze wet wordt aangenomen, want nu is dat instrument
er niet. Ik kan niet centraal bepalen dat dat ook altijd de
ideale oplossing is van Roermond tot aan Capelle aan den
IJssel en Rotterdam. Ik kan wel aangeven dat de gemeente
zonder deze wet in feite de benodigde instrumenten niet
heeft, en daarom staan we hier ook.

Minister Blok:
Juist met het oog daarop is het mogelijk dat een gemeente
de kosten van de verklaring omtrent het gedrag voor haar
rekening neemt van de mensen van wie zij het juist van
belang vindt dat ze daar gaan wonen. Nogmaals, het gaat
om specifieke gebieden, niet om wijken met tienduizenden
inwoners. Echter, als het gaat om gemeentefinanciën — als
oud-wethouder zal de heer De Vries dat herkennen — voel
ik mij niet geroepen om dat verplicht te stellen.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Deze oud-wethouder zou niet graag een debat met de raad
erover voeren maar zou liever hebben dat het Rijk bepaalt
dat die kosten voor rekening van de gemeente komen,
omdat het gewoon rechtvaardig is. Voor een gezin
bestaande uit vier of vijf personen kan het namelijk aardig
oplopen, zeker als het ook nog een maand of anderhalve
maand huur als borg moet betalen. Dat gaat voor zo'n gezin
dat wel van goede wil is en dat wel past in die wijk, echt
oplopen.
Minister Blok:
Dan kan een gemeente als onderdeel van haar aanpak die
kosten voor haar rekening nemen ten aanzien van die
goedwillenden van wie de gemeente ook graag wil dat die
in die wijk gaan wonen. Dus er is een oplossing, maar ik
kan die hier niet met een knip van de vingers verplichtend
opleggen.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Vaak is dat een legesverordening ...
De voorzitter:
Mijnheer De Vries, ik stel voor dat u uw interruptie kort en
bondig formuleert. Volgens mij was het antwoord van de
minister helder op dit punt.
De heer Albert de Vries (PvdA):
De vraag is of een gemeente hetgeen de minister nu zegt,
wel kan doen. Vaak worden gelden in rekening gebracht
op basis van een belasting- of legesverordening die je dus
niet selectief kunt toepassen. Je kunt die kosten alleen niet
in rekening brengen als het Rijk zegt dat dit niet mag.
Daarom vraag ik aan de minister om te bepalen dat dit niet
mag.

De heer De Vries vroeg of de kosten van de verklaring
omtrent het gedrag voor rekening van de gemeente zouden

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

22 maart 2016
TK 67

67-32-17

Minister Blok:
Nogmaals, dan grijp ik centraal in in de financiële afwegingen van een gemeente, zonder dat dit hoeft. Een gemeente
kan zo'n afweging namelijk zelf maken.
De heer De Vries vroeg ook of iemand die een relatie heeft
— of eigenlijk krijgt — met iemand die al woont in een
gebied waarvoor deze maatregel geldt, kan worden
geblokkeerd in het intrekken bij de liefde van zijn of haar
leven. In dit geval zullen we het al snel hebben over het
familieleven. Ook het hebben van een bestendige relatie,
zelfs als daarbij niet braaf wordt getrouwd, zal toch worden
beschouwd als onderdeel van het familieleven. Je moet
wel redelijkerwijs kunnen aantonen dat het een echte relatie
is. In dat geval zal de vergunning inderdaad niet worden
geweigerd, omdat het om het familieleven gaat.
De heer De Vries vroeg ook waarom kopers geen onderdeel
zijn van deze wet. Dat komt doordat dit voorstel een wijziging is van de Huisvestingswet. Indertijd is bij de behandeling in deze Kamer — ik meen in 2013 — ervoor gekozen
om de Huisvestingswet betrekking te laten hebben op
sociale woningen, woningen waarbij in veel gemeenten
sprake is van schaarste- en verdelingsvraagstukken. Ook
in deze wijziging is aangesloten bij het type woningen
waarvoor de wet nu van kracht is. Ik herinner me dat er
alleen een uitzondering is gemaakt voor koopwoningen op
de Waddeneilanden, omdat daar ook bij koopwoningen
een schaarstevraagstuk heerst.
De heer Koolmees vroeg, net zoals de heer De Vries dat
deed, of de voorgestelde toetsing op basis van crimineel
gedrag geen dubbeling wordt van de toetsing die al
mogelijk is op typen inkomen. Ik zie daar geen dubbeling
in. Het is een aanpak van twee verschillende leefbaarheidsvraagstukken. Een daarvan is het aandeel mensen met
inkomen uit werk. Het wetsvoorstel heeft echter echt
betrekking op overlastgevend of crimineel gedrag.
De heer Koolmees vroeg hoe de duiding door de politie
precies gaat. In de AMvB die we aan het uitwerken zijn, is
daaraan nog geen precieze uitwerking gegeven, omdat ik
daar eerlijk gezegd nog geen signalen over heb gekregen.
We hebben natuurlijk nauw overlegd met gemeenten,
politie en woningcorporaties over deze wet. De wens is
gewoon niet opgekomen; vandaar dat er geen invulling aan
is gegeven.
De heer Koolmees vroeg ook hoe je voorkomt dat er heel
verschillende duidingen in de verschillende politieregio's
ontstaan. We zijn van plan, zoals het ook hoort bij inwerkingtreding van een nieuwe wet, om degenen die aan de
slag moeten met deze maatregelen via een opleidingstraject
mee te nemen in de manier waarop de politie en andere
betrokkenen omgaan met de gegevens. Ik ben het zeer met
de heer Koolmees eens dat het vertrouwelijk omgaan met
gegevens cruciaal is. In de AMvB die nog op dit wetsvoorstel zal volgen, zullen we dan ook een groot aantal waarborgen opnemen omtrent het zorgvuldig omgaan met de
politiegegevens.
De heer Koolmees vroeg of ik de AMvB wil voorleggen aan
de Kamer voordat die van kracht wordt. Ik ben graag bereid
om dat te doen, zodat de heer Koolmees mij niet alleen nu
op mijn woord hoeft te geloven, maar het ook nog eens
rustig kan nalezen.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Koolmees vroeg hoe de Autoriteit Persoonsgegevens wordt betrokken. Die heeft een eigen bevoegdheid
om onderzoek te doen. De omgang met politiegegevens
zullen we natuurlijk ook zelf bij de evaluatie van de wet
meenemen.
De heer Koolmees (D66):
Ik hecht zeer aan dit punt. Mijn collega, Steven van Weyenberg, heeft in het kader van Suwinet en privacygevoelige
gegevens op gemeentelijk niveau in relatie tot bijstandsuitkeringen en dat soort sociale uitkeringen, heel veel misstanden geconstateerd. We hebben er heel hard aan moeten
trekken om dat in de praktijk goed uitgevoerd te krijgen.
Wat gebeurde er? Er werden dossiers gelicht van bekende
Nederlanders door allerlei ambtenaren die allerlei inloggegevens hadden. Omdat dit heel privacygevoelige informatie
is, of kan zijn, lijkt het mij heel verstandig om daar vooraf
heel duidelijk over te zijn en dat goed te regelen. Is de
minister dat van plan, bijvoorbeeld met behulp van een
opleidingstraject en met dit soort waarborgen? Het lijkt mij
heel verstandig als de Autoriteit Persoonsgegevens actief
wordt betrokken bij de uitwerking hiervan om te voorkomen
dat we een herhaling van Suwinet krijgen.
Minister Blok:
Daar ben ik het mee eens. Vandaar mijn aanbod om de
AMvB aan de Kamer voor te leggen. De heer Koolmees
heeft ook een amendement ingediend, volgens mij precies
met dit doel. Het oordeel over het amendement laat ik aan
de Kamer over, omdat het wettelijk waarborgen wat dat
betreft past in de zorgvuldige manier waarop ook ik wil
omgaan met de politiegegevens.
De heer Koolmees (D66):
Dat is heel positief, maar ik heb over drie onderwerpen
vragen gesteld. De eerste had betrekking op het voorhangen
van de AMvB. De tweede, het amendement, had betrekking
op het belang om een en ander alleen te gebruiken voor
de vergunning. De derde vraag was of de minister de
Autoriteit Persoonsgegevens wil vragen om gemeenten te
controleren op de omgang met deze politiegegevens. De
autoriteit heeft een zelfstandige bevoegdheid. Ik begrijp
dat, maar ik verwacht toch een iets actievere houding.
Minister Blok:
Ik heb er geen probleem mee om die vragen aan de autoriteit te stellen. Ik ben altijd een beetje terughoudend om
tegen autoriteiten die onafhankelijk staan ten opzichte van
de minister te zeggen: zou u geen controle uitvoeren? Als
ik dat antwoord geef, scoor ik volgens mij drie uit drie, dus
ik zeg dat de heer Koolmees graag toe.
Dan een aantal vragen over verschillende onderwerpen.
De heer Van der Linde heeft een vraag gesteld — anderen
sloten zich bij hem aan — over het verkorten van de periode
voor de afgifte van de huisvestingsvergunning. Ik ben het
ermee eens dat een snelle behandeling van groot belang
is. De termijnen voor behandeling van overheidsbeslissingen zijn geregeld in de Algemene wet bestuursrecht. Het
is niet erg logisch om bij deze wet aparte tijdslimieten af te
spreken die daar weer van afwijken. De heer Van der Linde
vroeg ook naar de rol van de provincie. Ik gaf al aan dat de

22 maart 2016
TK 67

67-32-18

provincie geraadpleegd wordt over de gevolgen voor de
woningmarkt. Verder is de provincie de toezichthouder op
gemeenten. Als er reden tot zorg is over de manier waarop
de gemeente deze wet en andere wetten invult, is de provincie de aangewezen instantie om in te grijpen.

aangepakt. Daarom kom ik terug op mijn eerste vraag, naar
de principiële redenen om dit te doen. Wat de minister
voorstelt is toch vrij fors, zonder dat er concreet zaken
worden opgepakt?

De heer Bashir vroeg wat er is gedaan met de brief van het
College voor de Rechten van de Mens. Naar aanleiding
daarvan is een limitatieve lijst met overlastgevende en criminele feiten in het wetsvoorstel opgenomen. Er is tevens
besloten om een AMvB, waarnaar ik al verwees in de richting van de heer Koolmees, op te stellen waarin extra
waarborgen omtrent de privacy worden opgenomen.

Minister Blok:
Het lange betoog van de heer Bashir bevat echt een aantal
onjuistheden. Hij stelt dat er niets wordt gedaan aan de
oorzaken, maar dat er alleen wordt verspreid. Ik heb
omstandig betoogd — dat stond ook al in de wet — dat ik
alleen toestemming zal verlenen wanneer de gemeente
aantoont dat het gaat om een gebied met ernstige, langdurige problemen waar de gemeente ook andere maatregelen
neemt. Die stelling klopt dus gewoon niet. De heer Bashir
zegt dat een woningcorporatie beschikking krijgt over
gegevens. Dat klopt ook niet. Het kan zijn dat de heer Bashir
en ik het inhoudelijk oneens zijn, maar dan moeten we wel
heel precies zijn over op welk punt we het inhoudelijk
oneens zijn.

De heer Bashir (SP):
Zowel het College voor de Rechten van de Mens als de
Raad van State heeft forse kritiek geuit op dit wetsvoorstel.
Ik had eigenlijk verwacht dat de minister zijn inbreng zou
beginnen met principiële redenen waarom hij dit wetsvoorstel toch belangrijker vindt dan de bezwaren die genoemd
worden. Als ik lees wat beide organisaties schrijven, kan ik
niet anders stellen dan dat er eigenlijk gehakt wordt
gemaakt van dit wetsvoorstel. Er wordt gesproken over een
ernstige inbreuk op de grondrechten: de vrijheid van vestiging, het vrij verkeer van personen en de eerbiediging van
persoonlijke levenssfeer. Het gaat vrij ver. Hoe kijkt de
minister daarnaar?
Minister Blok:
De heer Bashir vroeg waarom ik mijn betoog niet ben
begonnen met de grondrechten. Ik bén mijn betoog
begonnen met de grondrechten. Eigenlijk ben ik begonnen
met een verwijzing naar de woorden van de heren Bashir
en Van der Linde, omdat zij zo goed aangaven hoezeer het
grondrecht op veilig en ongestoord wonen van belang is
voor alle inwoners van Nederland. Dat is zo belangrijk, dat
je als overheid genoodzaakt kunt zijn om onder strenge
waarborgen grondrechten van de overlastveroorzakers te
beperken. In die afweging kies ik uiteindelijk de kant van
de goedwillende burger die wil dat zijn kinderen een
ongestoorde nachtrust hebben en dat hij veilig over straat
kan. Zo heb ik dat ook gezegd. Daarmee waarborg ik het
grondrecht van die mensen. Dat doen we niet licht, vandaar
de uitgebreide toetsingsprocedure in deze wet. Maar het is
een afweging tussen grondrechten.
De heer Bashir (SP):
Dat snap ik. Sterker nog, als wat de minister nu zegt de kern
was van zijn wetsvoorstel, had ik het wetsvoorstel omarmd.
Wie is nou tegen de aanpak van overlast? De overlast wordt
alleen niet aangepast, hij wordt verspreid over Nederland.
Nu hebben een paar wijken daar last van, maar straks
worden die mensen gedwongen naar andere wijken te
verhuizen. Dan heeft heel Nederland daar last van. Dat is
de kern van de kritiek van het College voor de Rechten van
de Mens. Dat zegt: straks kunnen bijvoorbeeld de gemeenten en de woningcorporaties mogelijk de gegevens bekijken
van alle Nederlanders die ergens willen wonen, om een
paar overlastgevers uit een bepaalde wijk te weren, waarna
die mensen vervolgens door heel Nederland verspreid
worden. Dat is een vrij ernstige inbreuk op de rechten van
beide personen, zowel de overlastgever als degenen die
overlast ervaren, zonder dat we de problemen hebben

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

De heer Bashir vroeg of deze maatregelen te maken hebben
met de bezuinigingen bij de politie en of er niet gewoon
meer geld moet naar de politie. Nee, deze maatregelen
worden ingegeven door een dringende wens van gemeenten en woningcorporaties, die behoefte hebben aan extra
gereedschap, zoals de heer Ronnes zei. Over bezuinigen
op de politie gesproken: er is enige discussie over het
doorrekenen van verkiezingsprogramma's, maar ik heb
toch nog even snel gekeken hoeveel de SP bezuinigde op
de politie, en dat was toch echt een kwart miljard. Dan moet
je blij zijn dat er toch maatregelen worden genomen.
De heer De Vries vroeg waarom niet is opgetreden tegen
gemeenten die nu al screening toepassen. Het feit dat er
door een groot aantal gemeenten al screening wordt toegepast — het gaat om gemeenten met colleges van heel verschillende politieke kleur — geeft al aan hoe groot de
behoefte is aan dit type maatregelen. De manier waarop
het nu gebeurt, is niet illegaal, maar ook niet goed juridisch
gewaarborgd. Ik heb dus geen reden gezien om daar met
de knoet overheen te gaan. In de manier waarop het toezicht
op de gemeentes geregeld is, zou dat overigens ook aan
de provincie zijn. Omdat ik vind dat het nu niet goed
gewaarborgd is, heb ik juist dit wetsvoorstel aan de Kamer
voorgelegd. Op dit moment zijn er geen harde waarborgen
vastgelegd over de manier waarop precies moet worden
omgegaan met die politiegegevens. Er is niet geregeld om
welk type politiegegevens het gaat en hoe met de privacy
moet worden omgegaan. Met de huidige toepassing van
het instrument door gemeenten zijn beroep en bezwaar
niet goed geregeld en is er geen toetsing door de minister,
die de effecten op omliggende gemeenten beoordeelt en
die bekijkt of er voldoende andere instrumenten zijn ingezet.
Het feit dat er al op vrij grote schaal screening wordt toegepast, is een belangrijk signaal, dat ik graag goed juridisch
inkader.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Daarmee plegen die gemeenten toch een inbreuk op de
grondrechten van mensen, zonder dat daar een wettelijke
basis voor was?

22 maart 2016
TK 67

67-32-19

Minister Blok:
Het staat natuurlijk iedere huurder of huurder in spe vrij
om in zo'n gemeente naar de rechter te stappen en het punt
van de heer De Vries te maken. Dat wordt dan een spannende rechtszaak. Maar dat is wat anders dan de vraag van
de heer De Vries aan mij of ik al aanleiding heb gezien om
op te treden. Ja, ik heb aanleiding gezien om op te treden
op de manier die wij hier vanavond bespreken. Ik heb niet
de gemeentes willen aanspreken dat het helemaal onwenselijk is wat zij doen, omdat ik ook wel zie hoe groot de
behoefte is aan instrumenten om overlast aan te pakken.
Vervolgens vroeg de heer De Vries waarom er in de wet
geen verplichting is opgenomen tot overleg met huurders
en verhuurders. Omdat wij al in de Woningwet hebben
vastgelegd dat dit overleg moet plaatsvinden en het logisch
is dat dit onderwerp daarbij ook op tafel ligt, leek het mij
dubbelop om dit ook nog in deze wet op te nemen. Ik ga
ervan uit dat de drie partijen elkaar echt wel weten te vinden. Als je deze maatregelen wilt nemen, is dat immers wel
een groot onderwerp, dat echt expliciet aan de orde komt
in de gemeenteraad, maar wat mij betreft ook in dat overleg
over de lokale prestatieafspraken.
De heer De Vries vroeg voorts of er bij de evaluatie van de
verhuurderheffing later dit jaar gekeken wordt naar de
mogelijkheid om een Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing te creëren. Die toezegging heb ik eerder gedaan,
natuurlijk binnen de financiële spelregels die wij met elkaar
hebben afgesproken. Ik zal inderdaad ingaan op de mogelijkheden daarvoor.
Ik kom bij de ingediende amendementen. Het eerste is het
amendement op stuk nr. 8 van de heer Koolmees, dat een
extra waarborging voor de omgang met politiegegevens
vraagt. Zonet gaf ik in een interruptiedebatje al aan dat ik
dit amendement graag aan het oordeel van de Kamer laat.
Vervolgens kom ik op het amendement op stuk nr. 9 van
de heer Bashir, waarin wordt voorgesteld om de screening
door middel van politiegegevens te schrappen en alleen
screening op basis van de verklaring omtrent het gedrag
toe te staan. Ik gaf al aan dat veel overlastgevend gedrag
op die manier niet in beeld zal komen. Bovendien missen
wij dan de mogelijkheid om aan een huisvestingsvergunning ook een gedragsvoorschrift te koppelen, toch ook een
belangrijk instrument, omdat je in dat geval niet tot weigeren hoeft over te gaan maar een extra waarborg kunt
inbouwen om de omwonenden te beschermen. Om beide
redenen ontraad ik dit amendement op stuk nr. 9.
Het amendement op stuk nr. 10 van de heren De Vries en
Van der Linde beoogt de proceduretijd voor het verstrekken
van de huisvestingsvergunning te verkorten van acht weken
naar vier weken met een mogelijkheid tot verlenging. Ik gaf
net al aan dat in de Algemene wet bestuursrecht termijnen
zijn opgenomen voor overheidsbeslissingen. In het wetsvoorstel zoals dat nu voorligt, wordt daarbij aangesloten.
Ik vind het in de systematiek van de Nederlandse wetgeving
lastig om opeens af te wijken van wat eigenlijk de overkoepelende wet is voor beslistermijnen. Omdat ik de zorg van
de Kamer over het leegstaan van huurwoningen wel begrijp,
ben ik wel bereid om nog eens in overleg te gaan met
gemeentes en politie, degenen die de gegevens ook zullen
moeten verwerken, over de vraag of zij in de praktijk naar
een kortere doorlooptijd kunnen werken. Bij de AMvB die

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

ik nog zal voorleggen aan de Kamer, zal ik daarop terugkomen. Dit nu hard regelen bij amendement, moet ik echter
per saldo ontraden.
In het amendement op stuk nr. 11 van de heer De Vries
wordt voorgesteld om de screening ook toe te passen op
kopers, niet alleen op huurders. Ik heb al aangegeven dat
de achtergrond van het toepassen op huurders is dat de
Huisvestingswet zich op dit moment, uitgezonderd de
Waddeneilanden, richt op schaarse woningen, dus op
sociale huurwoningen. Aangezien het hierbij gaat om de
bestrijding van overlast en crimineel gedrag, wat toch weer
iets anders is dan schaarste, heb ik ook wel begrip voor de
wens van de heer De Vries. Alles afwegend, laat ik dit
amendement dus aan het oordeel van de Kamer.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik heb één vraag ter verduidelijking. Dan zouden dus de
sociale huurwoningen eronder vallen evenals koopwoningen, maar de vrije huurwoningen niet. Begrijp ik dat goed?
Minister Blok:
Nee, dan valt ook vrije huur eronder.
Dan kom ik op het amendement op stuk nr. 12 van de heer
De Vries en de heer Van der Linde. Hierin wordt voorgesteld
om de bevoegdheid tot afgifte van de woonverklaring niet
bij het college van burgemeester en wethouders te leggen,
maar uitsluitend bij de burgemeester. Bij de keuze voor het
college van burgemeester en wethouders is opnieuw aangesloten bij de systematiek van de Huisvestingswet zoals
die nu al is. Een extra argument nu het gaat om gegevens
omtrent overlast en crimineel gedrag is dat we in het
wetsvoorstel heel scherp afkaderen welk type gegevens
daarbij gebruikt kan worden. Een burgemeester heeft uit
hoofde van zijn functie kennis van meer feiten omtrent
bewoners die bekend zijn bij politie. Het wordt dan een
opgave voor een burgemeester om in zijn hoofd een
scheiding te maken tussen de feiten die hij kent, maar niet
mag gebruiken bij het toepassen van deze wet, en de feiten
die hij kent en die hij wel mag gebruiken bij het toepassen
van deze wet, omdat hij ze in het kader van deze wet van
de politie heeft gekregen. Op beide fronten moet ik dit
amendement per saldo ontraden.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Daar heb ik echt moeite mee. Ik heb een heleboel vragen
gesteld over de validiteit van de politiegegevens en de
zware inbreuk die een en ander maakt op de privacy van
mensen. Ik weet uit ervaring dat als een college van burgemeester en wethouders op de hoogte is van antecedenten,
een heleboel ambtenaren daarbij betrokken zijn. Er is dan
een redelijk brede verspreiding. Het is heel gebruikelijk dat
vertrouwelijke gegevens via het bestuursorgaan burgemeester lopen. Ik ga er ook van uit dat wij burgemeesters
benoemen die in staat zijn om onderscheid te maken tussen
gegevens zij mogen gebruiken voor de ene taak en gegevens die zij mogen gebruiken voor de andere. Het argument
van de minister op dat punt lijkt me dan ook niet echt een
goed argument. Ik neem aan dat we burgemeesters
benoemen die dat kunnen.

22 maart 2016
TK 67

67-32-20

Minister Blok:
Ik sluit niet uit dat burgemeesters dit kunnen. Ik gaf aan dat
ik twee redenen heb voor de keuze voor het college van
burgemeester en wethouders in plaats van voor alleen de
burgemeester. De ene reden is dat de wet dat ook op andere
onderdelen zo doet en de andere is dat een burgemeester
in een ingewikkelde positie kan komen. Niet per definitie
onmogelijk, maar wel ingewikkeld. Die twee factoren samen
brengen mij tot het oordeel, dit amendement te ontraden.

overwegende dat gemeenten meer taken hebben gekregen
met minder budget;
overwegende dat een effectieve wijkenaanpak met zeggenschap van buurtbewoners overlast voorkomt;
constaterende dat er op dit moment geen budget of beleid
is voor wijkaanpak;

Ten slotte is er het amendement op stuk nr. 13 van de heer
Van der Linde. Dit beoogt de procedure voor de gebiedsaanwijzing te verkorten tot maximaal acht weken in plaats
van de dertien weken die daar nu voor staan. Deze verkorting zou wel kunnen, dus dit amendement laat ik graag aan
het oordeel van de Kamer.

verzoekt de regering om in overleg met de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten, de Woonbond, Aedes en de Vereniging Eigen Huis een voorstel uit te werken om te komen
tot een landelijk buurtverbeteringsfonds, waarbij rekening
wordt gehouden met lokale verschillen en de zeggenschap
van buurtbewoners, en dit voor te leggen aan de Tweede
Kamer,

Ik hoop hiermee de vragen in eerste termijn beantwoord
te hebben.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de leden. U hebt een tweede
termijn, dus mochten er nog vragen overgebleven zijn, dan
geef ik u in overweging om die in die tweede termijn aan
de orde te stellen.
Als eerste in de tweede termijn geef ik het woord aan de
heer Van der Linde.

De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Ik denk dat ik het heel kort kan houden. Ik dank
de minister voor zijn uitvoerige beantwoording. Ik ben blij
dat hij voor ons inzichtelijk maakt dat we minder ver uit
elkaar liggen dan we misschien zelf af en toe denken. In
ieder geval dienen we met z'n allen hetzelfde doel. Van de
vragen die ik gesteld had, is er eentje nog niet beantwoord,
maar ik vermoed dat ik het antwoord daarop al weet. Het
gaat om de derde vraag: hoe screenen wij mensen die van
buiten Nederland komen? Ik vermoed dat de realiteit is dat
wij dat gewoon niet kunnen. Laten wij dat dan maar onder
ogen zien.
Ik heb voor de rest geen vragen meer.

De heer Bashir (SP):
Voorzitter. Ik dank de minister voor de uitgebreide beantwoording van de gestelde vragen. De minister begon zijn
inbreng met het herhalen van zowel mijn woorden als die
van de heer Van der Linde. Dat vat ik maar op als een aanzet
om een voorstel in te dienen om de leefbaarheid een impuls
te geven. Dat ga ik ook doen, want wil je leefbaarheid en
leefbare wijken, dan moet je daar ook geld voor vrijmaken.
Vandaar dan ook de volgende motie.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bashir. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (34314).
De heer Ronnes (CDA):
Is het niet beter om het eerst over de beschikbaarheid van
voldoende financiering te hebben, alvorens over een dergelijk fonds te gaan spreken? Zou de evaluatie van de verhuurderheffing daar geen mooi moment voor zijn? Dan zouden
wij daarna kunnen bezien hoe wij hier invulling aan kunnen
geven.
De heer Bashir (SP):
Wij hebben het nu over de aanpak van de problemen. Wij
hebben daar nu uitgebreid over gesproken. Het kabinet stelt
voor om problemen te spreiden, maar wij willen dat ze ook
echt aangepakt worden. In eerste termijn hebt u mij uitgedaagd om bedragen te noemen. Dat heb ik gedaan, maar
ik heb ze niet in mijn achterhoofd bij de uitwerking van deze
motie. Deze motie vraagt het kabinet om samen met
maatschappelijke partijen te zoeken naar budget en dat
vervolgens ook uit te werken. Ik vind dat het nu tijd is om
maatregelen te nemen. Wij moeten niet te lang wachten.
Wat moet er nog meer gebeuren? Aedes heeft onderzoek
gedaan onder 174 corporaties waaruit blijkt dat de problemen echt verminderd worden als je voor een sluitende
aanpak kiest. Ik verzoek de minister dan ook om daar werk
van te maken. Vandaar de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat mensen worden geacht steeds langer
zelfstandig thuis te wonen;

Motie

overwegende dat er miljoenen euro's zijn bezuinigd op
welzijnswerk en in de geestelijke gezondheidszorg;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

22 maart 2016
TK 67

67-32-21

constaterende dat woningcorporaties in 2015 zo'n 18.000
meldingen van structurele overlast door verwarde personen
kregen;
constaterende dat een sluitende aanpak van gemeente,
politie, ggz en maatschappelijke organisaties overlast kan
tegengaan, zoals ook bleek uit een enquête van Aedes onder
174 corporaties;
verzoekt de regering om samen met gemeenten, politie,
ggz en maatschappelijke organisaties te zorgen voor een
sluitende aanpak om de oorzaken en gevolgen van overlast
te minimaliseren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bashir. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 15 (34314).
De heer Bashir (SP):
Tot slot. Ik ben benieuwd hoe de minister aan de cijfers
komt over de bezuinigingen die de SP op de politie zou
willen doen. Ik heb die niet kunnen vinden. Ik heb ons verkiezingsprogramma erbij gepakt met de doorrekening die
daarbij zat, het financieel plaatje. De SP investeert 100 miljoen in veiligheid en 100 miljoen in het versterken van de
rechtsstaat. Wij trekken ook nog eens 140 miljoen euro uit
voor de politie. In totaal is dat 340 miljoen euro. Wij bezuinigen inderdaad ook, namelijk door softdrugs te legaliseren.
Volgens het CPB is dat een bezuiniging. Ik zie alleen maar
een meeropbrengst van 160 miljoen. Misschien moeten we
even kijken waar het niet helemaal goed zit tussen de cijfers
van de minister en die van mij.
De voorzitter:
De minister komt zo met een iPad en laat de cijfers zien.

De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. We zien de problemen in de achterstandswijken
alleen maar toenemen door de constante stroom van
nieuwe kansarme niet-westerse allochtonen. Dat vergeten
eigenlijk alle partijen in dit huis op mijn partij, de PVV, na.
Je moet niet dweilen met de kraan open. Als je dit niet
aanpakt, dan heeft de rest natuurlijk weinig zin.
Als je mensen wilt aanpakken die structureel en ernstig
overlast veroorzaken voor hun buren, dan moet je ze
natuurlijk niet zomaar ergens anders naartoe laten verhuizen. Dan zullen zij daar opnieuw overlast veroorzaken. Je
moet ze eigenlijk in een apart huis stoppen, in hufterhutten,
tuigdorpen of Skaeve Huse, om het op zijn Deens te zeggen,
want daar zijn goede ervaringen mee opgedaan. Daartoe
dien ik een motie in.

overwegende dat het weren van overlastgevers uit slechte
wijken de problemen alleen maar verspreidt en niet oplost;
overwegende dat de kwetsbare, maar nog relatief leefbare
wijken hierdoor versneld zullen verloederen;
overwegende dat in Denemarken de zogenaamde Skaeve
Huse een beproefde aanpak bieden voor overlastgevers;
verzoekt de regering om gemeenten die gebruik willen
maken van selectieve woningtoewijzing in verband met
ernstig en herhaaldelijk overlastgevend gedrag, te verplichten om alternatieve woonruimte aan te bieden op plekken
waar dit niet tot overlast zal leiden (Skaeve Huse, tuigdorpen
of hufterhutten genoemd),
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Madlener. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 16 (34314).
De heer Madlener (PVV):
Deze motie gaat over het structureel veroorzaken van
overlast en niet over selectie op basis van inkomen, want
dan heeft het natuurlijk geen zin. In gevallen van overlast
moeten we de mensen natuurlijk niet alleen maar ergens
anders overlast laten veroorzaken. Dat was nog even een
opmerking over de afbakening van de motie. Ik hoop op
een positief oordeel van de minister.

De heer Albert de Vries (PvdA):
Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Ik ben
blij dat ik kan constateren dat als het echt spannend wordt,
we dezelfde opvatting hebben, namelijk dat het recht op
veilig wonen en een veilige woonomgeving mag prevaleren
boven de rechten van mensen die ernstige overlast veroorzaken. Ik ben ook blij dat de minister onomwonden heeft
gezegd dat de maatregel die in deze wet wordt toegevoegd
het sluitstuk is en een onderdeel van een totaalaanpak. Hij
heeft toegezegd dat hij bij de evaluatie van de verhuurderheffing wil kijken naar een mogelijkheid voor een nieuw
budget stedelijke vernieuwing. De Partij van de Arbeid hecht
er zeer aan om in relatie tot deze wet en ter stipulering van
de totaalaanpak hierover een motie in te dienen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er in Nederland nog steeds buurten en
wijken zijn waar de leefbaarheid ernstig onder druk staat;
overwegende dat dit in ieder geval speelt in wijken waarin
door de minister voor Wonen en Rijksdienst complexen,
straten of gebieden zijn aangewezen voor het toepassen

Motie
De Kamer,

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

22 maart 2016
TK 67

67-32-22

van het instrumentarium van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek;
overwegende dat het toepassen van dat instrumentarium
alleen effectief is als het onderdeel is van een totaalaanpak
van de leefbaarheid in de betreffende wijk;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Albert de Vries. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 18 (34314).

overwegende dat aanpak van leefbaarheid beter al eerder
kan starten om te voorkomen dat verstrekkende middelen
als die uit de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke
problematiek moeten worden ingezet en dat het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing daarvoor destijds een
effectief hulpmiddel was;

De heer Albert de Vries (PvdA):
Verder ben ik er blij mee dat de minister het voorstel om
ook voor de toegang tot koopwoningen een huisvestingsvergunning te moeten kunnen overleggen, aan de Kamer
laat. Ik zou het echt heel eerlijk vinden als dat zou gebeuren.
Ik hoop dus dat daar voldoende steun voor is in de Kamer.

verzoekt de regering, bij de evaluatie van de verhuurderheffing de mogelijkheden te onderzoeken om opnieuw een
Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing te creëren,

Ik wil de minister tot slot nog vragen of hij bereid is om bij
de beoordeling van aanvragen ook te bezien of er overleg
is gepleegd met huurders en de woningcorporatie. Ik snap
dat dit niet per se in de wet moet worden opgenomen, maar
ik vind het toch wel een belangrijk toetspunt.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Albert de Vries. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 17 (34314).
De heer Albert de Vries (PvdA):
De Partij van de Arbeid is blij met de toezegging van de
minister om de toepassing van artikel 8 opnieuw kritisch
te beoordelen bij de volgende evaluatie. Wij hechten er echt
zeer aan dat dan bekeken wordt of er een verband kan
worden gelegd tussen het weren van mensen zonder baan
en de leefbaarheid en dat dat het criterium wordt om te
bepalen of artikel 8 gehandhaafd kan worden.
Wij vinden het onterecht dat mensen die een vog moeten
overleggen omdat zij een huisvestingsvergunning nodig
hebben, die zelf moeten betalen. Wij dienen daarom de
volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat voor het verkrijgen van een verklaring
omtrent het gedrag leges verschuldigd zijn;
overwegende dat bij toepassing van de Wet bijzondere
maatregelen grootstedelijke problematiek zo'n verklaring
verplicht gesteld kan worden voor het verkrijgen van een
huisvestingsvergunning en dat alleen daarmee toegang
verkregen kan worden tot een woning waarvoor een huishouden volgens de voorrangsregels in aanmerking komt;
overwegende dat zo kosten terechtkomen bij huishoudens
die juist wel welkom zijn in een aangewezen complex, straat
of gebied;
verzoekt de regering, te bezien of deze kosten voor rekening
van de betreffende gemeente of verhuurder kunnen worden
genomen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

Mijn allerlaatste punt gaat over de burgemeester. Politiegegevens bevatten echt zeer gevoelige informatie. Dat is heel
iets anders dan de gegevens die nu bij de huisvestingsverordening toegepast worden. Ik snap dat politiegegevens
gedeeld kunnen worden door B en W, maar ik vind het niet
wenselijk dat uitgerekend die gegevens breed in het ambtelijk apparaat verspreid kunnen worden. Wij zullen daarom
vasthouden aan het amendement dat wij daarover hebben
ingediend.

De heer Koolmees (D66):
Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Ik
wil sowieso een compliment geven voor de stukken. Ik denk
dat er een heel gestructureerde aanpak met zorgvuldige
stappen en ook goede waarborgen en een wettelijke verankering ligt om dit toch heel gevoelige punt netjes te regelen.
Ik heb in mijn eerste termijn gezegd dat ik wel dilemma's
zie, omdat je dus echt een uitruil hebt van grondrechten,
waarbij de leefbaarheid toch botst met de vrijheid van
vestiging. Ik heb in mijn eerste termijn drie punten naar
voren gebracht. Het eerste ging over de effectiviteit. Ik ben
nu ook overtuigd van de en-enbenadering als het gaat om
de leefbaarheid. Daarbij moet je dus zowel naar sociaaleconomische criteria als naar de overlastgevende criteria
kijken. Tegelijkertijd vind ik het heel goed dat de heer De
Vries de minister een toezegging heeft uitgelokt over de
evaluatie van artikel 8. Als bij de volgende evaluatie inderdaad blijkt dat het gewoon niet effectief is, dat het niet werkt
en dat deze aanpak, het beperken van overlast, wel werkt,
maar dat een heel brede benadering op basis van sociaaleconomische indicatoren niet werkt, dan zou het ook wat
mijn fractie betreft tijd worden om dat artikel 8 eruit te
halen. Maar laten we die evaluatie afwachten.
Ik ben zeer blij met mijn 3-uit-3-score op het punt van de
zorgvuldigheid van het gebruik van politiegegevens. Ik heb
het dan over het betrekken van de Autoriteit Persoonsgegevens bij de omgang met die data, om te voorkomen dat we
een Suwinet-debacle krijgen, maar ook over het voorhangen
van een AMvB — daar ben ik ook blij mee — en het positieve advies over het amendement waarin wordt geregeld
dat de gegevens alleen gebruikt kunnen worden voor de

22 maart 2016
TK 67

67-32-23

vergunning en niet voor andere doeleinden. Dus dank
daarvoor. Dat zorgt echt voor wat waarborgen.
Ik heb nog één klein neuzelpuntje, om het zo maar te noemen, maar het is wel belangrijk. Ik ben econoom en geen
jurist, dus misschien begeef ik mij nu op glad ijs. In de wet
is heel erg duidelijk geregeld dat het college van burgemeester en wethouders een delegatiebepaling heeft met betrekking tot ambtenaren die deze wet mogen uitvoeren. Met
betrekking tot de politiechef is er geen delegatiebepaling.
Er zijn nu tien politiechefs in Nederland. De minister gaf in
zijn eerste termijn aan dat dit wordt uitgewerkt in een AMvB,
maar dan heb je wel een haakje nodig, zeg ik als niet-jurist,
om het ook toe te wijzen aan een functionaris. Is dat nu
goed geregeld?
De voorzitter:
De heer Ronnes ziet af van een inbreng in tweede termijn.
Mij blijkt dat de minister direct kan antwoorden.

Minister Blok:
Voorzitter. Ik zal de antwoorden geven in de volgorde van
de vraagstellers.
De eerste vraag van de heer Van der Linde was of het
mogelijk is om mensen die uit het buitenland komen, te
screenen. Nee, dat kan niet vanwege de praktische overweging dat er noch via de politiegegevens noch in het kader
van de verklaring omtrent het gedrag gegevens beschikbaar
zullen zijn.
Ik heb nog een precisering van mijn kant. De heer Van der
Linde vroeg of ook vrijesectorhuurwoningen onderdeel van
de screening zijn. Ik antwoordde daarop "ja". Dat "ja" blijft
staan, maar de gemeente moet in de huisvestingsverordening wel de hoogte van de huur opnemen waarop de
screening betrekking heeft. Het "ja" hangt dus af van de
manier waarop de gemeente dat invult.
De heer Bashir heb ik deels via mijn iPad bediend. Voor de
Handelingen merk ik op dat ik hem de doorrekening van
Keuzes in Kaart heb laten zien, waarin ik het bedrag van
een korting van een kwart miljard op veiligheid had
gevonden.
De heer Bashir (SP):
Voor de volledigheid: de minister heeft helemaal gelijk; het
staat er zo in. Er staat ook bij dat de SP die kwart miljard
op apparaatskosten bezuinigt, terwijl zij meer uitgeeft aan
extra agenten. Dat staat er letterlijk. De SP geeft dus wel
degelijk meer uit aan agenten.
Minister Blok:
Om de discussie even af te maken: als de agenten hun
processen-verbaal uitgewerkt willen zien, kijken zij in een
leeg bureau rond, want daar is dan een en ander wegbezuinigd. Voor de effectiviteit van die agenten helpt dat niet
echt. Maar goed, dat is niet de kern van discussie die we in
dit debat voeren.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

Voorzitter. In de motie-Bashir op stuk nr. 14 wordt de
regering verzocht om in overleg met de VNG, de Woonbond, Aedes en de Vereniging Eigen Huis een voorstel uit
te werken om te komen tot een landelijk buurtverbeteringsfonds. De heer Ronnes wees er al terecht op dat deze motie
geen dekking biedt en niet aansluit bij de evaluatie van de
verhuurderheffing. Een ongedekte motie — de heer Bashir
kent mij — zal ik altijd moeten ontraden.
In zijn motie op stuk nr. 15 verzoekt de heer Bashir de
regering om samen met gemeenten, politie, ggz en maatschappelijke organisaties te zorgen voor een sluitende
aanpak om de oorzaken en gevolgen van overlast te minimaliseren. Als ik de motie zo mag interpreteren dat daaraan
invulling wordt gegeven via het aanjaagteam verwarde
personen, een initiatief van mijn collega Van Rijn, dan kan
ik haar als ondersteuning van beleid beschouwen. Als de
heer Bashir een nieuw initiatief bedoelt, dan moet ik haar
ontraden. Misschien kan de heer Bashir toelichten hoe de
motie geïnterpreteerd moet worden.
De voorzitter:
Mijnheer Bashir, ik kijk even in uw richting. We kunnen dit
punt dan wellicht afronden.
De heer Bashir (SP):
Deze motie sluit aan bij hetgeen waarnaar Aedes onderzoek
heeft gedaan. Aedes heeft bij 174 corporaties bekeken hoe
het daar werkt en heeft gezien dat er in een aantal
gemeenten wordt gewerkt met een sluitende aanpak. Ik
doel op dezelfde sluitende aanpak als uit dat onderzoek.
Minister Blok:
Dan vrees ik dat ik niet kan constateren dat aangesloten
wordt bij het initiatief van Van Rijn, maar dat gevraagd
wordt om een nieuw initiatief. Daarvoor is eerlijk gezegd
ook geen financiering. In dat geval moet ik de motie toch
ontraden. Ik heb geprobeerd om een handreiking te doen
aan de heer Bashir.
De heer Bashir (SP):
Zou het dan een idee zijn dat ik de motie aanhoud en dat
de minister samen met Aedes en de collega-minister bekijkt
wat het verschil is tussen het aanjaagteam en datgene wat
Aedes heeft bepleit en dat we daar in een later stadium op
terugkomen?
Minister Blok:
Als dat niet betekent dat de stemming over het hele wetsvoorstel wordt uitgesteld, ben ik graag bereid om terug te
komen — dat wordt dan schriftelijk — op de overlap die we
wellicht kunnen vinden tussen de door de heer Bashir
bedoelde maatregel van Aedes en de plannen van staatsecretaris Van Rijn. Dan kom ik daarop terug.
De heer Bashir (SP):
In dat geval wil ik de motie aanhouden.

22 maart 2016
TK 67

67-32-24

De voorzitter:
Op verzoek van de heer Bashir stel ik voor, zijn motie (34314,
nr. 15) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik heb een ordevraag. We hebben op het langetermijnschema ook een debat over verwarde huurders staan. Is
dat hiermee ingetrokken? Ik neem immers aan dat de heer
Bashir zijn punt heeft gemaakt.
De voorzitter:
De heer Bashir geeft aan dat dat debat niet is ingetrokken.
Dat blijft dus gewoon op de langetermijnplanning staan.
De heer Bashir bepaalt uiteraard zelf wanneer hij de motie
alsnog in stemming laat komen en of hij de motie in stemming laat komen.
Minister Blok:
De heer Madlener verzoekt de regering in zijn motie op stuk
nr. 16 om gemeenten die gebruik willen maken van selectieve woningtoewijzing, te verplichten om alternatieve
woonruimte aan te bieden op plekken waar dat niet tot
overlast zal leiden. Ik heb al aangegeven dat dat heel goed
mogelijk is, maar dat ik het niet logisch vind dat ik dat
vanuit Den Haag verplicht voor alle gemeenten in Nederland, ook voor de gemeenten die zelf aangeven dat zij daar
geen behoefte aan hebben omdat zij elders over voldoende
woonruimte beschikken. Per saldo moet ik deze motie dus
ontraden.
De heer De Vries constateert met mij dat de maatregelen
op grond van deze wet alleen mogelijk zijn als onderdeel
van een totaalaanpak en dat ik of mijn opvolger bij de volgende evaluatie ook artikel 8 weer kritisch onder de loep
zal nemen; dat zeg ik ook tegen de heer Koolmees.
De heer De Vries vroeg of ik bij aanvragen van gemeenten
ook wil bekijken of er overleg heeft plaatsgevonden met
woningcorporaties en huurdersorganisaties. Het lijkt mij
redelijk om dat te toetsen. Dat zeg ik dus graag toe.
De heer De Vries sprak zijn zorgen uit over een brede verspreiding van politiegegevens. Ik gaf al aan dat ik in de
Algemene Maatregel van Bestuur extra waarborgen wil
opnemen over het zorgvuldig omgaan met politiegegevens
en dat het nadrukkelijk niet de bedoeling is dat daaraan een
brede verspreiding gegeven zal worden. Er moet ook vastgelegd worden wie daar binnen de gemeente gebruik van
kan maken.
De heer De Vries heeft twee moties ingediend. Met de motie
op stuk nr. 17 verzoekt hij de regering om bij de evaluatie
van de verhuurderheffing de mogelijkheden te onderzoeken
om opnieuw een investeringsbudget stedelijke vernieuwing
te creëren. Dat heb ik eerder toegezegd. Nu daar nog een
keer om gevraagd wordt, laat ik het oordeel over de motie
aan de Kamer.

gemeente of verhuurder kunnen komen. Ik heb aangegeven
— en ik blijf daarbij — dat een gemeente dit kan doen, maar
dat ik het onjuist vind om gemeenten centraal voor te
schrijven dat zij dit moeten doen. Per saldo moet ik deze
motie dus ontraden.
De heer Koolmees dankte mij voor de toezeggingen die ik
heb gedaan over de omgang met politiegegevens en de
privacy. Hij had, zoals hij zelf zei, een neuzelpunt over de
mogelijkheid om door de politiechef te laten delegeren.
Mandatering door de politiechef van de regionale eenheid
aan een ondergeschikte is mogelijk. Daarmee is het neuzelpunt beantwoord.
Ik hoop hiermee alle resterende vragen beantwoord te
hebben, voorzitter.
De heer Madlener (PVV):
Ik wil nog een poging doen om mijn motie, die ontraden
is, aan te passen. Zou de minister wel kunnen leven met
een term als "bevorderen" of "stimuleren" in plaats van de
verplichting van het aanbieden van alternatieve woonruimte? Dan is het dus geen verplichting maar wel een
aansporing voor de gemeenten om toch voor die oplossing
te kiezen en niet alleen te zeggen dat iemand ergens niet
mag wonen.
Minister Blok:
Als het verzoek zou zijn dat de gemeente in haar overwegingen de mogelijkheid betrekt om alternatieve woonruimte
te bieden, dan kan ik ermee uit te voeten. Dan kan een
gemeente daar maatwerk op leveren.
De heer Madlener (PVV):
"Betrekt" vind ik net weer wat te vrijblijvend. Het gaat mij
er echt om dat de minister werk maakt van die oplossingen
en tegen gemeenten zegt dat zij dat wel mogen doen, maar
dat ze ervoor moeten zorgen dat het probleem zich niet
alleen verplaatst, maar dat er ook een oplossing komt, zoals
Rotterdam dat doet.
Minister Blok:
Laten we het als volgt doen, want om nu tegen half twaalf
's avonds hier nog een precieze tekst over te maken … Ik
ben graag bereid naar een alternatief tekstvoorstel te kijken
en de andere Kamerleden schriftelijk te laten weten wat
mijn oordeel daarover is. Dat biedt ook de gelegenheid om
er eventueel nog even op te kauwen. Ik zal mijn oordeel
schriftelijk met de Kamer delen, want ik neem aan dat de
stemming dinsdag zal zijn.
De heer Madlener (PVV):
Daar maak ik graag gebruik van.
De voorzitter:
Ik ga ervan uit dat de minister dat dan voor aanstaande
dinsdag doet.

Met de motie op stuk nr. 18 verzoekt de heer De Vries de
regering om te bezien of de kosten van een verklaring
omtrent het gedrag voor rekening van de betreffende

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

22 maart 2016
TK 67

67-32-25

De heer Bashir (SP):
Ik ben wel verbaasd over dit antwoord van de minister. Dat
zou betekenen dat we tuigdorpen gaan krijgen in Nederland.
Is de minister daarvoor? De PVV heeft het over tuigdorpen.
In de motie staat het woord hufterhutten. Ik kan me niet
voorstellen dat de minister dit wil. Misschien help ik hem
door nog even op die laatste zinnen van de motie te wijzen.
Minister Blok:
Ik heb aangegeven dat ik de motie met deze tekst ontraad.
Ik heb geprobeerd ter plekke te helpen, maar dat lukte niet.
Toen heb ik aangegeven dat we het misschien niet nu
moeten proberen te doen. De heer Bashir heeft wel een
punt als hij zegt dat de woordkeuze wellicht iets diplomatieker kan. Dat zullen we meenemen in de overwegingen en
het oordeel over de uiteindelijke motie.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
De moties, amendementen en het wetsvoorstel zullen
aanstaande dinsdag in stemming komen. Ik wijs erop dat
het amendement op stuk nr. 19 inmiddels dat op stuk nr.
13 vervangt, met een nieuwe ondertekening door de heer
Ronnes. Ik dank de minister voor zijn komst en de leden
voor hun inbreng.

Tweede Kamer

Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek

22 maart 2016
TK 67

67-32-26