Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 231

BRIEF VAN DE MINISTERS SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIE EN
PENSIOENEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 februari 2022
Met deze brief informeren wij uw Kamer over de afronding van het
programma Perspectief op Werk. Ook informeren wij u over de voortgang
van de regionale mobiliteitsteams (RMT’s) en een aantal gerelateerde
initiatieven.
Perspectief op Werk
Aanleiding van het programma PoW
In de brief van 20 november 2018 is uw Kamer geïnformeerd over de
aanpak van de krappe arbeidsmarkt (Kamerstuk 34 352, nr. 138). Ondanks
de krapte waren er op dat moment nog veel mensen die wel wilden en
konden werken, maar toch niet aan werk kwamen. Werkgeversorganisaties, gemeenten, UWV en het onderwijsveld willen dat aanpakken via
een publiek-private samenwerking. Bij deze samenwerking zijn VNO-NCW,
MKB Nederland, LTO Nederland, VNG, G4, G40, UWV, de MBO-raad en
het Ministerie van OCW betrokken. Al deze partijen hebben ingezet op
arbeidsinschakeling vanuit de praktijk. Bij brief van 15 november 20191 is
uw Kamer geïnformeerd over de hieruit voortgekomen Intentieverklaring
Perspectief op Werk (PoW). Ook de vakbonden (FNV, CNV en VCP) en SBB
(Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven) hebben zich
bij het initiatief aangesloten.
Opzet van het programma
Perspectief op Werk richtte zich op iedereen die wil en kan werken, maar
op eigen kracht geen werk vindt. Denk aan bijstandsgerechtigden, oudere
werklozen, statushouders en mensen met een arbeidsbeperking.

1

kst-34352-231
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 34 352, nr. 181

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

1

Naast een impuls aan de uitvoering, is PoW ook een ontwikkelproject voor
het vanuit de praktijk leren hoe de bemiddeling van de doelgroep en de
dienstverlening aan werkgevers door intensievere samenwerking tussen
de partijen verbeterd kan worden.
De partijen in de arbeidsmarktregio’s waren uitgenodigd om met een
regionale doe-agenda te komen, met concrete activiteiten gericht op vier
pijlers: aanbod, vraag, route en scholing. Alle 35 arbeidsmarktregio’s
schreven zo’n doe-agenda, met daarin uiteenlopende activiteiten: van
projecten om werkzoekenden beter zichtbaar te maken in klantenbestanden tot activiteiten om de doelgroep «werkfit» te maken en van
ontmoetingen tussen werkgevers en werkzoekenden tot activiteiten die
inzetten op praktijkleren.
SZW ondersteunde het programma met een impulsfinanciering die via
een decentralisatie-uitkering aan de centrumgemeenten beschikbaar was
gesteld. Het betrof per arbeidsmarktregio 1 miljoen euro voor 2019 en
1 miljoen euro voor 2020.
Naast het instellen van een landelijk ondersteuningsteam (OT), werd er
ook een leeragenda ontwikkeld. Via deze agenda werden kennis, goede
voorbeelden, experimenten en trends & ontwikkelingen inzichtelijk
gemaakt.
Afronding programma PoW
Het PoW-programma was bedoeld voor de jaren 2019 en 2020, maar een
deel van de plannen is pas eind 2019 gestart. Vanaf maart 2020 zorgde de
Corona-pandemie voor een totaal veranderde situatie op de arbeidsmarkt. Van een situatie van krapte kwamen we in een situatie van grote
onzekerheid. De uitvoering van de actieplannen moest worden vertraagd.
De looptijd van het programma is daarom verlengd tot eind 2021. Op
1 november 2021 is PoW afgesloten tijdens een landelijke bijeenkomst.
Ook al is daarmee een eind gekomen aan het programma, de ingezette
beweging en de uitvoering van de plannen gaan door2.
Evaluatie
Onderzoeksbureau KplusV heeft de opdracht gekregen om te onderzoeken
welk effect PoW heeft gehad. In het evaluatierapport zijn de kwalitatieve
resultaten van het programma in kaart gebracht. Het evaluatierapport is
bijgevoegd3.
De arbeidsmarktregio’s monitoren en evalueren zelf de resultaten voor
hun regio.
Voorbeeld
AMR West-Brabant is als één van de eerste arbeidsmarktregio’s
gestart met het maken en uitvoeren van de regionale doe-agenda.
Dit is ook de eerste arbeidsmarktregio waar het PoW-programma is
afgerond. In een interactieve pdf4 wordt een mooi beeld gegeven
van de opbrengsten van PoW voor deze regio.

2

In de meeste arbeidsmarktregio’s zelf zal de implementatie en uitvoering van de plannen nog
doorlopen tot in 2022.
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

2

Bevindingen en opgedane ervaringen
• Impuls voor arbeidstoeleiding
KplusV concludeert dat PoW effect heeft bij het verbeteren van arbeidstoeleiding. De activiteiten in de doe-agenda’s zijn nog niet in alle regio’s
afgerond, en nog niet alle financiële middelen van PoW zijn besteed, maar
toch constateert KplusV dat het programma een positief effect heeft
gehad op de arbeidstoeleiding binnen de vier pijlers van PoW: aanbod,
vraag, route en scholing. Ook heeft PoW de samenwerking tussen de
partijen in de arbeidsmarktregio’s versterkt. Naast de extra financiële
ruimte die PoW bood, was ook de vormgeving van het programma (met
veel ruimte voor eigen invulling in de regio’s) een factor in het succes.
• PoW en Covid-19
Covid-19 en alle bijbehorende maatregelen hebben PoW minder zichtbaar
gemaakt. Daardoor is de impuls die van PoW uitging vermoedelijk minder
groot dan oorspronkelijk werd verwacht. Aan de andere kant heeft PoW
een basis gelegd voor een snelle ontwikkeling van andere programma’s,
zoals «NL Werkt Door» (gericht op personeelsuitwisseling tussen tekorten overschotsectoren, zodat essentiële sectoren door konden draaien en
werkloze mensen snel elders aan de slag konden). Ook de vormgeving
van de crisisdienstverlening, waaronder de oprichting van de Regionale
Mobiliteitsteams (RMT »s), heeft daarvan geprofiteerd.
• Ervaringen vanuit het werkveld
Uit gesprekken met de uitvoerders van verschillende projecten blijkt dat er
veel succesvolle aanpakken zijn. Al die verschillende methoden zijn in
beeld gebracht. Het witboek «De ervaringen PoW» geeft een bloemlezing
van uiteenlopende praktijkervaringen van mensen die betrokken waren bij
de uitvoering van PoW5. Hieronder zijn ter illustratie enkele citaten uit het
witboek opgenomen.
• Waardering voor de aanpak
Veel partijen waarderen de inzet van het ondersteuningsteam. Het
ondersteuningsteam heeft gezorgd voor een verbeterde relatie van
partijen op landelijk niveau, tussen de arbeidsmarktregio’s en in de relatie
die zij hebben met (onder andere) het ministerie. Arbeidsmarktregio’s
beschouwen de samenwerking met het ondersteuningsteam als
waardevol, omdat het team hielp bij het oplossen van knelpunten in zowel
de uitvoering als de regionale samenwerking. «We hopen dat het Rijk
vaker werkt met de systematiek van PoW en een landelijk multidisciplinair
team. Dit heeft voor de regio’s in een doeltreffende en innovatieve manier
van samenwerken tussen de partners geresulteerd.»
• Nieuwe werkwijzen en samenwerkingen
Op het gebied van matching zijn succesvolle stappen gezet. Zo zijn
diverse arbeidsmarktregio’s aan de slag gegaan met digitale tools die het
gemakkelijker maken om de talenten van kandidaten te identificeren en te
presenteren aan potentiële werkgevers. Een voorbeeld is de interactieve
kansberoepenzuil. Toch is het opnieuw lastig gebleken om te komen tot
een goed, actueel en bruikbaar bestand aan de aanbodzijde. De knelpunten bij het ontwikkelen van één transparant klantenbestand zijn

5

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

3

opnieuw duidelijk geworden. Dit onderstreept het belang van
programma’s als «Verbeteren Uitwisselen Matchingsgegevens» (VUM).
Diverse projecten die gericht waren op de versterking van de route van
arbeidstoeleiding hebben duidelijk gemaakt wie welke rol vervult in dit
proces. Hierdoor kunnen verantwoordelijkheden beter worden afgestemd.
PoW heeft een grote stap gezet in de versterking van de relatie met
scholing. Met name de aansluiting van SBB als partner is daarbij
belangrijk gebleken. De rol van onderwijs in het proces van arbeidstoeleiding is duidelijker en prominenter geworden; niet alleen als uitvoerder,
maar ook als samenwerkingspartner. «Door PoW zijn de bouwstenen van
een sterke regionale infrastructuur arbeidsmarkt en onderwijs opgezet.»
• Concrete producten
Doordat alle 35 arbeidsmarktregio’s een eigen aanpak hebben gekozen, is
met PoW ervaring opgedaan met talloze benaderingen en interventies. Zo
is veel geleerd over wat wel en niet succesvol was.
Producten van PoW:
•

•

De leeragenda heeft een aantal regio-overstijgende producten
opgeleverd:
• De leergang «Werkende samenwerking» voor professionals in
de uitvoering, ontwikkeld in samenwerking met de Erasmus
Universiteit.
• Voorbeelden en adviezen voor de aanpak van grote
personeels- wervingen voor bedrijven of sectoren.
• Een document over de organisatie en de opbrengst van
matchingevents.
• Een overzicht van beschikbare matchingstools en -apps.
• De videoserie «Open Hiring», waarin in vier afleveringen
wordt uitgelegd wat open hiring is en wat het betekent voor
werkgevers, werkgeversservicepunten en werknemers.
Vanuit de werkgeversorganisaties is een Blauwdrukboek voor
werkgevers samengesteld, aan de hand van ervaringen die zijn
opgedaan met PoW.

Al die ervaringen zijn en worden gedeeld met alle arbeidsmarktregio’s en
betrokken partijen via onder andere de leeragenda, het blauwdrukboek
van VNO-NCW, centrale bijeenkomsten, monitoring- en voortgangsoverleggen, interne communicatie binnen de partnerorganisaties en natuurlijk
de website en nieuwsbrief van PoW. Dat delen van ervaringen heeft geleid
tot meer onderling begrip en kennis van elkaars expertise en kracht.
• Meer dan een impuls alleen
Al met al kunnen we concluderen dat er met PoW een stevige impuls is
gegeven aan de gezamenlijke aanpak van arbeidstoeleiding van mensen
met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Het is belangrijk dat de
arbeidsmarktpartijen nu doorzetten op deze ingeslagen weg. Met PoW is
een goede stap gezet naar een aanpak waarin de behoeften van werkzoekenden en werkgevers centraal staan. Het is nu vooral belangrijk om die
aanpak te borgen en verder te ontwikkelen in de concrete uitvoering. Hier
ligt een belangrijke vervolgtaak voor alle partijen. Gelukkig kunnen de
partijen in de arbeidsmarktregio’s daarbij leren van alle ervaringen die
met Perspectief op Werken zijn opgedaan. Hiermee kunnen ze verder
bouwen op de samenwerkingsverbanden die in dit proces zijn ontstaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

4

Zoals aangegeven in de Kamerbrief Werkgeversdienstverlening en
Perspectief op Werk (Breed Offensief) van 25 november 20196, is er voor
het versterken van de arbeidsmarktregio’s vanaf 2021 jaarlijks € 17
miljoen euro beschikbaar gemaakt. Deze structurele financiering is via een
decentralisatie-uitkering aan de 35 centrumgemeenten van de arbeidsmarktregio’s beschikbaar gesteld (Meicirculaire gemeentefonds 2020). Dat
heeft als doel om de regiefunctie van de centrumgemeente voor de
samenwerking en de gezamenlijke publieke werkgeversdienstverlening in
de arbeidsmarktregio’s duurzaam te ondersteunen en versterken.
Regionale mobiliteitsteams
Voortbordurend op de publiek-private samenwerking van PoW zijn, als
een tijdelijke Covid-19 crisismaatregel, regionale mobiliteitsteams (RMT’s)
opgericht7. Deze teams moeten mensen ondersteunen die vanaf de start
van de coronacrisis (12 maart 2020) hun baan dreigen te verliezen of al
hebben verloren. De RMT’s zijn daarbij de regionale voordeur waarachter
de betrokken partijen de passende ondersteuning naar ander werk
aanbieden. Het doel van deze aanvullende crisisdienstverlening is het
voorkomen van werkloosheid, of de duur ervan in ieder geval zo kort
mogelijk te houden. Ook bieden de teams ondersteuning aan bedrijven en
sectoren bij het vinden van voldoende gekwalificeerd personeel. De RMT
’s zijn er tevens voor mensen die doorgaans niet of nauwelijks in aanmerking komen voor reguliere dienstverlening, zoals niet-uitkeringsgerechtigden en zelfstandige ondernemers.
Sinds 16 september 2021 zijn alle RMT’s in het land operationeel. Door de
opnieuw ontstane krapte op de arbeidsmarkt, is persoonlijke ondersteuning in combinatie met bij- en omscholing hard nodig om de mensen
die zonder werk komen te zitten naar nieuw werk te begeleiden. Binnen
een RMT bundelen de professionals van onder andere gemeenten, het
UWV en de vakbonden hun expertise. Ook delen ze dienstverleningsinstrumenten. Zo komt een breed palet aan dienstverlening beschikbaar
en ontstaan er meer mogelijkheden om passende hulp te bieden aan
mensen. De betrokkenheid van werkgevers, onderwijsinstellingen en SBB
versterkt dit nog verder. De klant staat hierbij centraal en niet de uitkering.
De crisisdienstverlening kan worden aangevuld met instrumenten die
mensen werkfit houden via de tijdelijke impuls banenafspraak en scholing
via praktijkleren in het mbo, waarbij werken wordt gecombineerd met het
volgen van (een deel van) een mbo-opleiding. Vrijwel alle RMT’s staan
klaar om het scholingsaanbod voor praktijkleren in het mbo aan te bieden
waar nodig. Het bespreken van cases binnen een RMT versterkt het
gevoel om als team mensen aan werk te helpen.
We werken aan een tweemaandelijkse monitor met kwantitatieve
gegevens en een evaluatie die inzichtelijk moet maken welke elementen
van de aanpak werken.
De vraag naar dienstverlening door regionale mobiliteitsteams is lager
dan aanvankelijk verwacht. Redenen hiervoor zijn de steunpakketten en de
huidige krapte op de arbeidsmarkt. Desondanks heeft een grote groep
mensen al gebruik gemaakt van een RMT om weer aan de slag te komen.
De mensen zijn gelijkmatig verspreid over de doelgroepen zelfstandige
ondernemers, werknemers in loondienst, niet-uitkeringsgerechtigden en
mensen met een WW-uitkering. Zelfstandige ondernemers en nietuitkeringsgerechtigden weten uit eigen beweging de weg naar het RMT te
vinden. Voor hen is weinig reguliere, bestaande dienstverlening
6
7

Kamerstuk 34 352, nr. 181
Kamerstuk 35 420, nr. 458

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

5

beschikbaar en dat maakt dat de aanvullende RMT-dienstverlening zeer
welkom is. In september is een communicatiecampagne gestart.
Sindsdien is het aantal mensen dat de weg naar het RMT weet te vinden,
gestegen.
De RMT’s werken samen met onder andere de Bureaus Bijstand voor
zelfstandigen van de gemeenten, de werkgeversservicepunten, de
leerwerkloketten, onderwijsinstellingen en uitzendbureaus. Ook wordt met
de onderwijsinstellingen uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal
onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en de Regionale Meld- en
Coördinatiefunctie samengewerkt om voortijdige schoolverlaters te
ondersteunen. Bijna alle RMT’s hebben jongeren met een (structureel)
kwetsbare arbeidsmarktpositie – de doelgroep van de Aanpak Jeugdwerkloosheid – in hun uitvoeringsplan opgenomen.
De samenwerking van de RMT’s met werkgeversorganisaties verloopt
goed. De werkgeversorganisaties brengen de zij-instroommogelijkheden
in beeld, zodat werkenden en werkzoekenden kunnen overstappen naar
een ander beroep.
Private initiatieven ter ondersteuning van de overstap naar
(krapte) beroepen, onder andere in de techniek
Drie private initiatieven ontvangen subsidie van het Ministerie van SZW:
• Werkperspectief.nl
Zestien sectoren, samen goed voor 3,2 miljoen werkenden (36% van
de werkzame Nederlandse beroepsbevolking) hebben de handen
ineengeslagen. In deze sectoren is een breed spectrum aan actuele en
accurate informatie beschikbaar waarmee arbeidsmarktvraagstukken
effectief bestreden kunnen worden. Onder de naam «Werkperspectief.NL» willen ze transitiepaden in beeld brengen en mobiliteit
stimuleren.
• Platform naar Werk
Hierbij werkt CAOP nauw samen met Werkperspectief.NL om via
«Platform naar Werk» de aanwezige kennis breed beschikbaar te
maken en ook de publieke sector hierbij aan te haken. Samen creëren
zij een infrastructuur die bijdraagt aan een optimale werking van de
arbeidsmarkt.
• Buitenboordmotor, Ontwikkeling van loopbruggen van baan
naar baan
De Stichting Buitenboordmotor, een doe- en denktank van meer dan
100 bestuurders, ondernemers, wetenschappers, publicisten en
startups, onderzoekt oplossingen voor problemen die mensen
ondervinden als ze van werk naar werk willen bewegen (zowel binnen
dezelfde sector als tussen verschillende sectoren). Doel is de overstap
naar ander werk makkelijker en aantrekkelijker te maken.
Hiermee wordt invulling gegeven aan de toezegging aan de Kamer van
28 april 2021 om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de bestaande opleidingstrajecten in sectoren zoals de techniek en bouw. Met de sector
techniek is nog een gesprek gaande hoe de aansluiting van de crisisdienstverlening geoptimaliseerd kan worden.
Tot slot
Veel werkgevers zitten te springen om mensen. Toch blijft het lastig voor
mensen die al langer werkloos zijn om werk te vinden. Nog steeds zijn er
veel mensen die hulp nodig hebben om aan een baan te komen. Mensen
met een arbeidsbeperking bijvoorbeeld, of die lang in de bijstand zitten, of
jongeren zonder startkwalificatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

6

De beste manier om daar wat aan te doen, verschilt per regio en per
sector. Maar het doel is hetzelfde: zo veel mogelijk werkzoekende mensen
aan betaald werk helpen; en werkgevers zo veel mogelijk inzetbaar
personeel bezorgen. Op 17 december 2021 is uw Kamer geïnformeerd
over denkrichtingen voor een kortetermijnaanpak die meer mensen een
plek op de arbeidsmarkt moet geven8. De inzichten uit PoW zijn daarbij
heel nuttig. De samenwerkende partijen gaan door met mooie en nieuwe
initiatieven.
De komende tijd gaan we er alles aan doen nóg meer mensen aan werk te
helpen. Samen met alle betrokken organisaties en professionals.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
C.J. Schouten

8

Zie Kamerstuk 29 544, nr. 1086

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 352, nr. 231

7