Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 1104

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juni 2023
Vanaf 2024 wordt station Amsterdam Centraal grootschalig verbouwd.
Bruggen aan de oostzijde van het station worden vervangen en er vinden
grootschalige bouw- en renovatiewerken plaats. Deze werkzaamheden zijn
van belang voor de groei van nationale en internationale reizigers en
goederen. Daarbij zijn de werkzaamheden noodzakelijk, omdat uitstel van
renovatiewerkzaamheden vanwege veiligheid niet verantwoord is.
Vanwege de beperkte ruimte op Amsterdam Centraal leek het lange tijd
niet mogelijk om een alternatieve locatie te vinden voor de noodzakelijke
security- en paspoortcontrolevoorzieningen voor de directe treinverbinding vanaf Amsterdam Centraal naar Londen, die sinds 2020 gereden
wordt door Eurostar in samenwerking met NS. Hiermee dreigde het niet
mogelijk te zijn voor reizigers om gedurende een periode van meer dan
10 jaar beveiligd te vertrekken vanaf Amsterdam Centraal naar Londen.
Daarom zijn ProRail en NS aan de slag gegaan om te onderzoeken hoe dit
voorkomen kan worden.
Alhoewel het is gelukt om voor het overgrote deel van de periode een
oplossing te vinden, blijft een periode aanwezig van 7 tot 11 maanden
waarin het niet mogelijk is om beveiligd te vertrekken van Amsterdam
Centraal naar het Verenigd Koninkrijk. Ik vind het heel erg teleurstellend
dat er geen oplossing voor de gehele periode te vinden is. Daarmee
kunnen tussen juni 2024 en uiterlijk mei 2025 tijdelijk geen treinen vanuit
Amsterdam beveiligd vertrekken naar Londen. In deze brief leg ik uit wat
ik heb laten onderzoeken om deze verbinding wel te kunnen handhaven
en hoe we nu verder gaan.
Context bij de situatie
Voor de trein tussen Amsterdam en Londen is het noodzakelijk dat
reizigers beveiligd kunnen vertrekken. Dat houdt in dat de bagage
gecontroleerd moet worden en dat er paspoortcontroles zijn. Na deze
controles moeten reizigers in een afgeschermde ruimte wachten totdat de

kst-29984-1104
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 984, nr. 1104

1

trein vertrekt. Omdat de huidige terminal moet worden verwijderd om
ruimte te creëren voor de werkzaamheden aan Amsterdam Centraal zal er
in de Amstelpassage een nieuwe terminal worden gerealiseerd. Die
verbouwing is ingrijpend en het kost tijd om alle benodigde faciliteiten in
de Amstelpassage aan te leggen. Daardoor ontstaat er een periode dat de
terminal op het perron al moet worden afgebroken, maar de terminal in
de Amstelpassage nog niet klaar is.
Onderzochte varianten
In mijn brief van 4 november 2022 (Kamerstuk 29 984, nr. 1057) heb ik aan
uw Kamer gemeld dat voor de periode van uiterlijk 2027 tot gereedkomen
Amsterdam Zuid in, op zijn vroegst 2036, een oplossing is gevonden. In
de bestaande Amstelpassage op station Amsterdam Centraal worden
voorzieningen gerealiseerd die gedurende deze periode een beveiligd
vertrek naar het Verenigd Koninkrijk mogelijk maken. Deze uitkomst is
positief voor reizigers en draagt bij aan de ambitie om internationaal
reizen per trein te stimuleren. Ook heb ik in de brief aangegeven dat voor
de periode 2024 tot uiterlijk 2027 nog oplossingen onderzocht worden.
De afgelopen periode is onderzocht of er mogelijkheden zijn om de
periode van niet beveiligd vertrek te voorkomen of verder te verkleinen.
Het is gelukt om het gebruik van de huidige terminal te verlengen tot juni
2024. Verdere verlenging van gebruik van de huidige terminal is niet
mogelijk vanwege de combinatie van meerdere noodzakelijke werkzaamheden die daar uitgevoerd worden. Er ontstaan risico’s op veiligheid
omdat reizigersstromen in dat geval het bouwterrein en de bouwlogistiek
moeten kruisen. Ook is wegens de werkzaamheden niet voldoende ruimte
beschikbaar op het perron zelf voor de afwikkeling van reizigersstromen.
Ook kunnen de voorzieningen in de Amstelpassage eerder dan in 2027
worden opgeleverd. Daarmee is de periode dat er geen rechtstreekse trein
met beveiligd vertrek van Amsterdam naar Londen kan rijden verder
verkleind. In de nadere uitwerking van de planning is het gelukt om de
Amstelpassage in het voorjaar van 2025 gereed te hebben. Hierdoor is er
maximaal 11 maanden geen rechtstreekse treinverbinding met beveiligd
vertrek mogelijk. Om dit verder te verkleinen wordt ingezet op een extra
versnelling. Deze extra versnelling heeft de potentie om, in het meest
positieve scenario, de Amstelpassage rond de jaarwisseling gedeeltelijk
operationeel te hebben (er is dan 7 maanden geen beveiligd vertrek
mogelijk).
In mijn brief van 4 november 2022 heb ik ook aangegeven een terugvaloptie te onderzoeken waarbij wordt gekeken of tussen de huidige
voorzieningen en de Amstelpassage tijdelijk, maximaal 2 jaar, gebruikgemaakt kan worden van nieuw te maken voorzieningen op een andere
locatie op het station. Helaas is dit niet mogelijk gebleken; het afbouwen
van de Amstelpassage is sneller dan het maken van nieuwe voorzieningen.
Ik heb in samenwerking met ProRail en NS een externe review laten
uitvoeren op de ontstane situatie. Deze review had als doel om feit,
mening en belang zoveel mogelijk te scheiden en zo tot beslisinformatie
te komen. Deze review heeft de inzichten bevestigd en helaas niet tot
nieuwe uitkomsten geleid.
Impact op reizigers
Ik ben mij ervan bewust dat deze uitkomst negatieve gevolgen heeft voor
de reizigers en de ambitie om korte afstandsvluchten te vervangen door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 984, nr. 1104

2

de trein. Voor 250 reizigers per trein (4 treinen per dag en in de toekomst
5) zal het niet mogelijk zijn om vanaf Amsterdam Centraal rechtstreeks
beveiligd te vertrekken naar het Verenigd Koninkrijk. Wat de exacte
gevolgen zijn voor reizigers vanaf Rotterdam Centraal en vanuit het
Verenigd Koninkrijk is op dit moment nog niet bekend. De komende
maanden vraag ik aan NS en ProRail om de gevolgen en planning van de
uitkomst verder uit te werken, om te bezien hoe de dienstverlening in de
tussentijd het best kan worden vormgegeven. Ik bekijk ook of mijn
ministerie een rol kan spelen om de negatieve gevolgen zo klein mogelijk
te houden, uiteraard in gesprek met Eurostar.
Ook als de extra versnelling van het gereed maken van de Amstelpassage
(van voorjaar 2025 naar jaarwisseling 2024/25) succesvol blijkt, ontstaat er
impact op de reizigers. Tot circa april 2025 is het alleen mogelijk om met
een vaste trap bij de Amstelpassage en het perron te komen. Ik realiseer
me dat daarmee de toegankelijkheid van de verbinding, voor maximaal
enkele maanden, van onvoldoende niveau zal zijn en dat vind ik extra
vervelend. Ik wil samen met ProRail en NS kijken welke oplossingen we
kunnen bieden om de toegankelijkheid te waarborgen voor alle reizigers
die vanuit Nederland naar het Verenigd Koninkrijk willen vertrekken.
Tot slot
Wanneer de Amstelpassage in 2025 de hogere capaciteit kan benutten,
betekent dit circa een verdubbeling in de reizigers die beveiligd kunnen
vertrekken naar het Verenigd Koninkrijk ten opzichte van de huidige
situatie. In de daaropvolgende jaren zal ook Amsterdam Centraal verder
worden verbouwd met als doel meer comfort, veiligheid en mogelijkheden voor de nationale en internationale reizigers. Ten slotte verwacht ik
na 2036 op station Amsterdam Zuid een nieuwe internationale terminal en
een extra perron te openen. Hiermee blijf ik stapsgewijs werken aan
verbeteringen voor reizigers in het internationaal treinvervoer. Ik ben in
overleg met Eurostar om te bekijken wat dit betekent voor de dienstregeling. Daarnaast heb ik overleg met de consumentenorganisaties.
Daarbij blijf ik kijken naar een oplossing in het belang van de reiziger.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 984, nr. 1104

3