15 februari 2016.
Advies Stuurgroep aangaande Motie Eijsink
1. Inleiding
Op 6 november 2013 heeft de Tweede Kamer unaniem de motie Eijsink aangenomen. In de
motie werd onder andere bepleit om over te gaan tot plaatsing van een permanent
geluidsmeetnet rond de vliegbases Leeuwarden en Volkel, waarmee naast het voortdurend
monitoren van de bestaande, wettelijk vastgestelde, geluidscontouren (conform advies RIVM
2010), ook de omwonenden optimaal kunnen worden geïnformeerd over de voor hen
relevante geluidshinderaspecten. Voorts werd ook gevraagd te onderzoeken of de
bestaande geluidsisolatie van woningen en andere geluidgevoelige gebouwen de vereiste
geluidsdemping zal realiseren tegen het F-35 geluid. In overleg met de COVM’s van
Leeuwarden en Volkel is een stuurgroep opgericht om advies uit te brengen aan de Minister
van Defensie hoe tegemoet kan worden gekomen aan de motie.
2. Onderzoeksopdracht
Ter onderbouwing van het uit te brengen advies heeft de Stuurgroep een
onderzoeksopdracht geformuleerd en het NLR en RIVM verzocht hierover, parallel en
onafhankelijk van elkaar, een rapport te produceren. Reeds in een vroeg stadium heeft de
Stuurgroep besloten het aspect van de geluidsisolatie niet in dit onderzoek mee te zullen
nemen; hier zal de Stuurgroep op een nader te bepalen tijdstip invulling aan geven. Ook de
vaak terugkerende vraag over mogelijke handhaving als te zijner tijd zou blijken dat het
geproduceerde geluid toch niet strookt met de bestaande regelgeving, heeft de Stuurgroep
voorlopig geparkeerd. Ten eerste vraagt de motie daar niet specifiek om, en ten tweede
wordt de uiteindelijke geluidsbelasting van de F-35 ook pas duidelijk na volledige invoering
van het toestel in 2024. Uiteindelijk dienen de rapporten dus een duidelijk beeld te geven
over de manier waarop een eventueel geluidsmeetnet, onder meer door het registreren van
piekniveaus, zo goed mogelijk de geluidscontouren kan monitoren en tegelijkertijd de
omwonenden zo goed mogelijk kan informeren over de geluidshinder.
3. Conclusies NLR en RIVM
Beide instituten hebben uiteindelijk een gedegen en helder rapport geproduceerd waarmee
de Stuurgroep goed onderbouwd het onderstaande advies heeft kunnen opstellen. In
hoofdlijnen kwamen beide rapporten tot de volgende conclusies:
a) Het monitoren van de contouren door alleen het geproduceerde geluid te meten is
niet realistisch; niet alleen vergt dit een moeilijk te realiseren groot aantal
meetopstellingen, maar neemt ook de onnauwkeurigheid van de metingen toe
naarmate de afstand tot het vliegveld groter wordt.
b) Het berekenen van de geluidscontouren volgens bestaande regelgeving blijft aldus
leidend.
c) Met metingen op locaties gekozen in de directe omgeving van het vliegveld kan
worden gecontroleerd of de jaarbelasting zoals gesteld in de jaarlijkse rapporten met
een bekende marge juist zijn.
d) De betrouwbaarheid van de bestaande rekenmethodiek kan men vervolgens toetsen
door de metingen zoals bedoeld onder c) in te voeren en de resultaten te vergelijken
met de berekende contour.
e) Voorts wordt geconcludeerd dat meetlocaties op grotere afstand van het vliegveld
uitstekend kunnen voldoen om informatie te verschaffen over de feitelijke
geluidshinder (lokale piekgeluidsniveaus) op die plek.
Pagina 1 van 3

f) Over het algemeen stellen beiden instituten dat kortere meetperiodes te grote
onzekerheidsmarges opleveren; daarom wordt aanbevolen minimaal een jaar te
meten om optredende onnauwkeurigheden zo klein mogelijk te houden.
g) Het totale geluidsmeetnet kan worden onderverdeeld in twee hoofdonderdelen; ten
eerste een klein aantal meetlocaties nabij het vliegveld voor het monitoren van de
geluidscontouren. Ten tweede, gerelateerd aan woonkernen, een groter aantal
meetlocaties tot op grotere afstand om te voorzien in de informatievoorziening naar
de omwonenden omtrent geluidsbelasting. De contourmonitorlocaties kunnen ook
voor de informatievoorziening worden gebruikt.
Tijdens de door het RIVM gehouden interviews van zogenaamde ‘Focusgroepen’, zijn naast
vragen en opmerkingen over geluidshinderaspecten/geluidspieken, ook verschillende andere
vormen van aan vliegtuigoperaties gerelateerde hinder geïnventariseerd. Deze worden niet
verder meegenomen in de rapportage cq het hier afgegeven advies; de informatie is echter
wel vastgelegd in bijlagen, zodat deze waar nodig via de COVM’s in behandeling kan worden
genomen.
4. Advies
Afgaande op de conclusies uit de rapporten van het NLR en RIVM, komt de Stuurgroep tot
het volgende advies aan de Minister van Defensie:
Besluit tot het realiseren van permanente geluidsmeetnetten rondom de vliegvelden
Leeuwarden en Volkel. Hiermee dienen de volgende doelen te worden gerealiseerd:
a) Monitoren van de bestaande geluidscontouren op een nader te bepalen aantal
locaties in de directe nabijheid van het vliegveld; dit zegt iets over de geluidscontour
op die specifieke locatie.
b) In een nader te bepalen aantal woonkernen microfoons installeren, waarmee de
piekgeluidniveaus op die locaties inzichtelijk kunnen worden gemaakt voor de
omwonenden.
c) Invulling geven aan de mogelijkheid van een mobiele meetpost, waarmee incidenteel,
op andere locaties, ook buiten de regio, piekgeluidniveaus kunnen worden gemeten.
Opmerking: Meetgegevens van de locaties onder a) kunnen ook worden gebruikt voor de
informatievoorziening zoals bedoeld onder b).
5. Aanvullende voorwaarden/aanbevelingen
Voor een juiste invulling en beheer van de geluidsmeetnetten dient aan de volgende
voorwaarden te worden voldaan:
a) Locatie en type microfoons in goed overleg met belanghebbenden..
b) Realiseren van het geluidsmeetnet ruim voor aanvang invoering F-35, zodat minimaal
1 jaar voor invoering met een goed werkend meetnet de contour is gemonitord bij de
huidige belegging van de vliegvelden; deze kan dan later ook met de F-35 belegging
worden vergeleken.
c) De meetgegevens van de individuele meetlocaties dienen makkelijk toegankelijk te
zijn voor de omwonenden.
d) Stuurgroep/COVM’s betrekken bij het formuleren van nadere invulling, verwerving en
realisatie van de geluidsmeetnetten.
e) Gerealiseerde meetlocaties evalueren en waar nodig optimaliseren; denk hierbij ook
aan eventueel noodzakelijke verplaatsing na aanpassing procedures zoals
vliegpatronen en dergelijke voor de F-35.
f) In overleg met Stuurgroep/COVM’s toezien op het beheer van het meetnet, zowel
vaste locaties als de mobiele post.

Pagina 2 van 3

g) In overleg met Stuurgroep/COVM’s het communiceren van uit het geluidsmeetnet
verkregen gegevens begeleiden(te denken valt aan soortgelijk orgaan als de
‘Auditcommissie’ voor Eindhoven, zie ook e, f en eventueel zelfs d).
h) Metingen in/bij woonkernen te zijner tijd gebruiken om eventueel een uitspraak te
doen over maximale geluidsniveaus voor die locaties.
i) Voor de invulling van de informatievoorziening dient nog nader bekeken te worden
hoe de omgeving het best toegang kan worden verschaft tot de beschikbare
informatie verkregen uit het geluidsmeetnet en andere informatiebronnen (te denken
valt aan een vergelijkbare opzet als ‘Samenopdehoogte’ voor Eindhoven).
j) Overwegen om tijdens de belevingsvluchten al zoveel mogelijk ervaring voor een
eventueel geluidsmeetnet op te doen. De verkregen informatie over verschil in
piekniveaus tussen F-16 en F-35 dan reeds communiceren naar de omwonenden;
hierbij wel goede voorlichting over mogelijke meetafwijkingen communiceren.
k) Aanpassen artikel 34 Besluit militaire luchthavens (niet openbaarheid van
vluchtgegevens) om goede invulling te kunnen geven aan het bedoelde
geluidsmeetnet

Pagina 3 van 3