Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

Permanente link:
Instantie

Gerechtshof Den Haag

Datum uitspraak

14-06-2016

Datum publicatie

14-06-2016

Zaaknummer

2200289215

Rechtsgebieden

Strafrecht

Bijzondere kenmerken Herziening
Inhoudsindicatie
Herziening in de Showbizzmoord: de verdachte wordt vrijgesproken
Het gerechtshof Den Haag heeft de verdachte in de herzieningsprocedure op
14 juni 2016 vrijgesproken. De verdachte was in 1984 door het gerechtshof
Amsterdam veroordeeld wegens doodslag op een platenproducer.
De Hoge Raad besliste in 2015 dat de zaak opnieuw onderzocht moest
worden, omdat een nieuw gedragsdeskundigenrapport omtrent de persoon van
de verdachte twijfel deed rijzen omtrent de geloofwaardigheid van zijn
bekennende verklaringen.
Het hof in herziening is van oordeel dat de bekentenissen, mede naar
aanleiding van voormeld rapport, niet betrouwbaar zijn en niet voor het
bewijs kunnen worden gebruikt. Voor het overige is er geen substantieel
bewijs dat een direct verband legt tussen de verdachte en het gepleegde
misdrijf. Daarom wordt de verdachte vrijgesproken.
Vindplaatsen

Rechtspraak.nl

Rolnummer: 22-002892-15
Parketnummer: 13-006299-03
Datum uitspraak: 14 juni 2016
TEGENSPRAAK
Gerechtshof Den Haag
meervoudige kamer voor strafzaken
Arrest in herziening

1 van 15

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

gewezen na verwijzing van de zaak door de Hoge Raad der Nederlanden, op de voet van artikel 472,
tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering, bij arrest van 26 mei 2015, in de strafzaak tegen de
verdachte:
[verdachte],
geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1959,
gba-adres: [adres].

I.Procesgang

1. Verloop van de procedure

1.1 Procedure voorafgaand aan de herziening

2 van 15

1.1.1 Opsporingsonderzoek
Op 10 november 1981 werd in de keuken van zijn woning te Hilversum het zwaargewonde
lichaam van [slachtoffer] aangetroffen. Hij bleek een schotverwonding in zijn hersenen te
hebben. Zonder nog bij kennis te zijn geweest, overleed hij drie dagen later in het ziekenhuis aan
zijn verwondingen.
Het opsporingsonderzoek in de periode na het misdrijf leverde geen verdachte op. In juni 1982
werd het onderzoek gesloten.
Begin januari 1983 meldde zich een anonieme getuige telefonisch bij de politie. Volgens deze
getuige zou [naam verdachte] informatie hebben over de moord op [slachtoffer]. De recherche
vermoedde dat de anonieme beller de verdachte zelf was, waarna hij werd uitgenodigd voor een
gesprek op het politiebureau op 17 januari 1983.
Nog diezelfde avond verklaarde hij dat hij [slachtoffer] om het leven had gebracht.
De verdachte is daar bijna drie maanden lang bij gebleven. Ook werkte hij mee aan een
reconstructie van het misdrijf.
Vanaf 9 maart 1983 tot en met 25 april 1983 is de verdachte ter observatie opgenomen geweest
in het Pieter Baan Centrum (hierna: PBC). Tijdens deze observatieperiode, op 14 april 1983, is de
verdachte teruggekomen op die verklaring en bij de rechter-commissaris belast met de
behandeling van strafzaken in de arrondissementsrechtbank te Amsterdam (hierna: rechtercommissaris) heeft hij een anders luidende verklaring afgelegd. De verdachte verklaarde toen
dat hij [slachtoffer] niet had gedood en dat hij zijn bekennende verklaring onder dwang had
afgelegd.
Sindsdien is hij iedere betrokkenheid blijven ontkennen.
1.1.2 Rechtbank Amsterdam
Aan de verdachte werd primair de moord en subsidiair de doodslag op [slachtoffer] ten laste
gelegd. De dagvaarding is als bijlage bij dit arrest gevoegd.
De zaak heeft in eerste aanleg gediend voor de arrondissementsrechtbank te Amsterdam. De
eerste zitting vond plaats op 27 april 1983.
Op 16 september 1983 werd een tussenvonnis gewezen en is het opstellen van een
psychologische en psychiatrische rapportage omtrent de persoonlijkheid en geestvermogens van
de verdachte gelast.
Bij vonnis van 6 februari 1984 heeft de rechtbank – na kennisname van het rapport van het PBC

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

van 10 januari 1984 – overwogen dat het feit de verdachte in verminderde mate kan worden
toegerekend en hem ter zake van doodslag veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur
van 2 jaren, met aftrek van voorarrest. Tevens is bevolen dat de verdachte ter beschikking van
de regering zou worden gesteld teneinde van harentwege te worden verpleegd.
Namens de verdachte is tegen dit vonnis op 13 februari 1984 hoger beroep ingesteld. Op 17
februari 1984 heeft ook de officier van justitie tegen het vonnis hoger beroep ingesteld.
1.1.3 Gerechtshof Amsterdam
In hoger beroep heeft de zaak voor het gerechtshof te Amsterdam gediend. De eerste zitting
vond plaats op 21 mei 1984.
Op 30 mei 1984 werd een tussenarrest gewezen.
Het gerechtshof heeft de verdachte bij arrest van 16 augustus 1984 ter zake van doodslag
veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 2 jaren, met aftrek van voorarrest. Tevens
is bevolen dat de verdachte ter beschikking van de regering zal worden gesteld teneinde van
harentwege te worden verpleegd.
Namens de verdachte is tegen dit arrest op 23 augustus 1984 beroep in cassatie ingesteld. Dit
cassatieberoep is vervolgens ingetrokken op 24 september 1984.
1.2 De procedure tot herziening

3 van 15

1.2.1 De achtergrond van de herzieningsaanvragen
Op 18 maart 2013 ontving de procureur-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden een brief
van het College van procureurs-generaal, die ertoe strekte de strafzaak van de verdachte onder
de aandacht te brengen. Naar het oordeel van het College was namelijk sprake van feiten en
omstandigheden die twijfels deden rijzen over de juistheid van de veroordeling van de verdachte.
Ook de raadslieden van de verdachte wendden zich tot de procureur-generaal bij de Hoge Raad.
Op 19 maart 2013 dienden zij namens de verdachte een verzoekschrift in tot het instellen van
een nader onderzoek naar het bestaan van gronden voor herziening van zijn onherroepelijke
veroordeling.
1.2.2 De aanvragen tot herziening
Naar aanleiding van deze verzoeken heeft in 2013 en 2014 een nader onderzoek ingevolge artikel
461 van het Wetboek van Strafvordering plaatsgevonden naar het eventuele bestaan van
gronden voor herziening. Daartoe is op verzoek van de advocaat-generaal bij de Hoge Raad een
nieuw onderzoekteam geformeerd.
In het kader van dit nadere onderzoek werd nieuw forensisch-technisch onderzoek uitgevoerd,
informatie van de Criminele Inlichtingen Eenheid (hierna: CIE) geanalyseerd, naspeuringen
gedaan naar ontbrekende onderdelen van het dossier en ontbrekende stukken van overtuiging en
verklaringen opgenomen van betrokkenen, getuigen en destijds met het opsporingsonderzoek
belaste personen.
Op basis van de resultaten van dit onderzoek hebben zowel de raadslieden van de verdachte als
de advocaat-generaal bij de Hoge Raad op 7 juli 2014 respectievelijk op 8 juli 2014 aanvragen
ingediend tot herziening van de onherroepelijke veroordeling van de verdachte.
Beide aanvragen tot herziening berusten op de stelling dat sprake is van verschillende gegevens
als bedoeld in artikel 457, eerste lid aanhef en onder c, van het Wetboek van Strafvordering.
1.2.3 Hoge Raad
De Hoge Raad heeft vervolgens op 2 december 2014 een tussenarrest gewezen, omdat naar zijn

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

oordeel nader (gedrags)deskundig onderzoek noodzakelijk was naar de geloofwaardigheid van de
destijds door de verdachte afgelegde bekennende verklaringen. Dit onderzoek heeft geresulteerd
in een Pro Justitia triple-rapportage omtrent de persoon van de verdachte van 22 april 2015.
Bij arrest van 26 mei 2015 heeft de Hoge Raad de aanvragen tot herziening van de zaak gegrond
verklaard en de zaak verwezen naar het gerechtshof Den Haag.
1.3 De procedure in herziening bij het gerechtshof Den Haag

4 van 15

1.3.1 De grondslag voor de herziening en de opdracht aan het gerechtshof Den Haag
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het deskundigenoordeel zoals vervat in voormelde Pro
Justitia triple-rapportage een gegeven vormt als bedoeld in artikel 457, eerste lid, aanhef en
onder c, van het Wetboek van Strafvordering.
Dat wil zeggen dat sprake is van een zodanig nieuw gegeven, een novum, dat het ernstige
vermoeden ontstaat dat, indien dit gegeven destijds bekend zou zijn geweest, het onderzoek van
de zaak tot een andere uitspraak zou hebben geleid.
De Hoge Raad heeft daarbij onder verwijzing naar de Memorie van Toelichting (Kamerstukken II,
2008/09, 32 045, nr. 3, pag. 27) aandacht besteed aan hetgeen bij de totstandkoming van het
wetsartikel is overwogen met betrekking tot de uitleg van het begrip ‘het ernstige vermoeden’, te
weten dat niet reeds bij de vordering tot herziening op voorhand zekerheid bestaat dat de rechter
tot een andere beslissing zou zijn gekomen.
De Hoge Raad heeft aanvullend daarop overwogen (in rechtsoverweging 5.5): “Het is derhalve
aan de rechter naar wie de zaak wordt verwezen de zaak opnieuw te onderzoeken en vervolgens
hetzij de veroordeling te handhaven, hetzij alsnog vrij te spreken”.
1.3.2 Te beoordelen feit
‘De zaak’ in de opdracht van de Hoge Raad wordt gevormd door de bewezenverklaring van de
doodslag op [slachtoffer] die het gerechtshof te Amsterdam als volgt heeft geformuleerd:
dat de verdachte:
te Hilversum op 10 november 1981 opzettelijk [slachtoffer] van het leven heeft beroofd, immers
heeft hij toen en daar opzettelijk, zich op korte afstand van genoemde [slachtoffer] bevindend,
met een geladen vuurwapen, gericht op diens hoofd, een schot op die [slachtoffer] afgevuurd,
tengevolge waarvan die [slachtoffer] schotverwonding van de hersenen heeft opgelopen en hij
dientengevolge op 13 november 1981 is overleden.
Ter terechtzitting in herziening van 30 mei 2016 is de tenlastelegging op de voet van artikel 313
in verbinding met de artikelen 476, eerste lid, jo. 415 van het Wetboek van Strafvordering
gewijzigd. Het hof in herziening heeft daarbij mede acht geslagen op de bepaling van artikel 478,
eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering.
Dientengevolge staat het hof in herziening de gewijzigde tenlastelegging ter beoordeling voor.
Aan de verdachte is – na wijziging van de tenlastelegging in herziening – ten laste gelegd dat:
hij te Hilversum in de periode van 10 november 1981 tot en met 13 november 1981 opzettelijk,
al dan niet met voorbedachten rade [slachtoffer] van het leven heeft beroofd, immers heeft hij
op 10 november 1981 te Hilversum opzettelijk, na kalm beraad en rustig overleg, in ieder geval
opzettelijk, zich op korte afstand van genoemde [slachtoffer] bevindend, met een geladen
vuurwapen, gericht op diens hoofd en/of lichaam, een of meer schoten op die [slachtoffer]
afgevuurd,
ten gevolge waarvan die [slachtoffer] schotverwondingen van de hersenen heeft opgelopen en hij
dientengevolge op 13 november 1981 is overleden.
1.3.3 Het onderzoek van de zaak

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

5 van 15

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in de procedure in
herziening van 30 en 31 mei 2016.
Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaten-generaal en van hetgeen van
de zijde van de verdachte naar voren is gebracht.
Vanaf het begin van de procedure in herziening is de verdachte bijgestaan door mr. Knoops en
zijn kantoorgenoten.
1.3.4 De omvang van het onderzoek van het gerechtshof in herziening
Ingevolge het op 1 oktober 2012 in werking getreden artikel 457 van het Wetboek van
Strafvordering is het criterium voor herziening – voor zover in de onderhavige zaak van belang –
dat sprake is van een zodanig nieuw gegeven (het novum) dat het ernstige vermoeden ontstaat
dat indien dit gegeven destijds bekend zou zijn geweest, het onderzoek van de zaak hetzij tot
vrijspraak van de verdachte, hetzij tot ontslag van alle rechtsvervolging, hetzij tot
niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie, hetzij tot toepassing van een minder zware
strafbepaling zou hebben geleid. De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat heeft geleid
tot vorenbedoelde wetswijziging houdt dienaangaande in: “Voldoende is dat het ‘ernstige
vermoeden’ rijst dat de rechter tot een andere beslissing zou zijn gekomen. Zekerheid hoeft
daarover dus geenszins te bestaan.” (Kamerstukken II 2008/09, 32 045, nr. 3, pag. 27).
Het dictum van het verwijzende arrest van de Hoge Raad – voor zover hier van belang – luidt dat
de zaak op de voet van artikel 472, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering zal worden
behandeld en afgedaan. Ingevolge dit tweede lid van voormeld artikel is de onderzoeksopdracht
aan het hof niet slechts beperkt tot de mogelijkheid van vrijspraak, doch dient het hof te
onderzoeken of de onherroepelijke uitspraak hetzij dient te worden gehandhaafd, hetzij met
vernietiging daarvan a) het openbaar ministerie niet-ontvankelijk te verklaren, b) de verdachte
vrij te spreken, c) als niet-strafbaar te ontslaan van alle rechtsvervolging, of d) de verdachte
opnieuw te veroordelen met toepassing van de minder zware strafbepaling of met oplegging van
een lagere straf.
Het feit dat een novum ex artikel 457, eerste lid, sub c, van het Wetboek van Strafvordering de
grondslag vormt voor de beslissing van de Hoge Raad tot herziening van de zaak, betekent niet
dat daarmee een beperking is opgelegd aan de aard en omvang van het onderzoek door de
herzieningsrechter.
De Hoge Raad heeft reeds eerder geoordeeld dat de toetsingsruimte van de feitenrechter in de
procedure na herziening niet is beperkt.1
Dat betekent dat onderzoek kan worden ingesteld naar alle feiten en omstandigheden, die van
belang zijn voor het oordeel over het ten laste gelegde, een en ander in het licht van het
ingevolge artikel 476, vierde lid, van het Wetboek van Strafvordering geldende beslissingsmodel
van de artikelen 348 en 350 van het Wetboek van Strafvordering.
Daarnaast geldt dat het onderzoek en de beraadslaging door het hof in herziening niet zijn
beperkt tot het onderzoek op de terechtzittingen in herziening, maar tevens geschieden op basis
van het onderzoek op de terechtzittingen vóór de herzieningsprocedure, mits daarvan procesverbaal is opgemaakt.
Het daadwerkelijk uitgevoerde onderzoek omvatte onder meer:
- de eerste en tweede fase van het opsporingsonderzoek van de politie;
- de stukken met betrekking tot de inverzekeringstelling en voorlopige hechtenis van de
verdachte;
- de stukken met betrekking tot het gerechtelijk vooronderzoek;
- het onderzoek ter terechtzitting in eerste aanleg van de arrondissementsrechtbank te
Amsterdam;
- het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van het gerechtshof te Amsterdam;

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

- de stukken met betrekking tot het nadere onderzoek ingevolge artikel 461 van het Wetboek
van Strafvordering en de procedure tot herziening, en
- het onderzoek ter terechtzitting in de procedure in herziening van het gerechtshof Den Haag.
1.3.5 De aard van het novum
De aard van het novum als de grond voor herziening in deze zaak betreft een nieuw
deskundigenoordeel, namelijk de Pro Justitia rapportage van 22 april 2015 betreffende het triple
gedragskundig onderzoek omtrent de persoon van de verdachte, waarin volgens de deskundigen,
op grond van verdachtes “verhoogde suggestibiliteit en neiging tot het verdraaien en verfraaien
van de waarheid, en het zelfs verzinnen van fantasieverhalen, passend bij de theatrale
persoonlijkheidskenmerken”, moet worden aangenomen dat er een verband bestaat tussen de
door hen vastgestelde psychopathologie en het afleggen van zijn (klaarblijkelijk voor het bewijs
gebezigde) verklaringen.
Bezien in het licht van de klaarblijkelijk gehanteerde bewijsconstructie2, is de Hoge Raad van
oordeel dat zodanig ernstige twijfel bestaat omtrent de geloofwaardigheid van de destijds door
de verdachte afgelegde bekennende verklaringen, dat het hof – ware het bekend geweest met
dit deskundigenoordeel – die (nadien ingetrokken) bekennende verklaringen niet voor het bewijs
zou hebben gebezigd en de verdachte zou hebben vrijgesproken van het hem ten laste gelegde.

II.Bewijswaardering
2.1 Inleidende opmerkingen

6 van 15

Een herzieningsproces is naar zijn aard retrospectief. Aan het hof in herziening staan voortgeschreden
inzichten ten dienste, die toentertijd niet in die mate beschikbaar waren, waarin dat thans het geval is.
Niet alleen zijn in een tijd van ruim dertig jaren nieuwe inzichten naar voren gekomen omtrent de
betrouwbaarheid van bekennende verklaringen en de risicofactoren bij bepaalde verhoortechnieken,
maar ook heeft de wetenschap op het terrein van het forensisch-technisch onderzoek mogelijkheden
doen ontstaan, die destijds simpelweg ontbraken. Zo stond het forensisch DNA-onderzoek in de jaren
van het opsporingsonderzoek nog in de kinderschoenen en was de mogelijkheid om historische
telecommunicatiegegevens op te vragen anno 1981 non-existent.
Tegen deze achtergrond is het hof van oordeel dat de rechtbank en het gerechtshof destijds
behoedzaam te werk zijn gegaan.
Zoals hieronder nader zal worden besproken, had de verdachte – die [slachtoffer] kende en in de buurt
van zijn woning woonde en werkte – op 17, 18, 19, 20 en 26 januari 1983 alsmede op 14 februari 1983
gedetailleerde bekennende verklaringen bij de politie afgelegd. Op 21 en 27 januari 1983 bekende hij
ten overstaan van de rechter-commissaris. Naar aanleiding van gesprekken met zijn begeleiders in het
PBC over onder meer de vraag of de verdachte kan onderscheiden tussen fictie en werkelijkheid, heeft
hij ten overstaan van de rechter-commissaris op 14 april 1983 zijn betrokkenheid bij de dood van
[slachtoffer] ontkend en dat is zo gebleven. Kennelijk hebben de rechtbank en het gerechtshof daarin
aanleiding gevonden de betrouwbaarheid van de bekennende verklaring van de verdachte (indertijd
nog beschouwd als de ‘koningin van het bewijs’3) uitvoerig te toetsen. Aandacht is daarbij besteed aan
de vraag of sprake is geweest van ongeoorloofde druk en/of het in de mond leggen van belastende
informatie aan de zijde van de politie. De bij de verhoren van de verdachte betrokken verbalisanten
zijn, zowel bij de rechtbank als bij het gerechtshof, steeds ter terechtzitting en onder ede omtrent de
totstandkomingswijze van de bekennende verklaring als getuige gehoord.
Tevens is nader (potentieel ontlastend) onderzoek gelast naar het alibi van de verdachte en is
onderzocht of zijn bekennende verklaringen daadwerkelijk daderwetenschap bevatten.
Aan het hof in herziening ligt thans de taak voor om het verzamelde bewijs te (her)waarderen, waarbij
het, naast nieuwe inzichten, ook nieuwe onderzoeksresultaten ten dienste staan.

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

2.2 De bekennende verklaringen van de verdachte

7 van 15

2.2.1 De verhoorsituatie: verklaringen afgelegd onder druk?
Het standpunt van de verdediging
Kort en zakelijk weergegeven is het standpunt van de verdediging dat de bekennende
verklaringen van de verdachte, afgelegd tegenover de politie en de rechter-commissaris, onder
(ongeoorloofde) pressie tot stand zijn gekomen.
Daartoe is aangevoerd dat de verdachte langdurig werd verhoord en dat hem rechtsbijstand,
psychische hulp en medicatie werd onthouden totdat hij zou bekennen. Tevens werd er
geschreeuwd, op tafel geslagen en werden zijn aanvankelijk ontkennende verklaringen niet
geloofd. Bovendien werd gedreigd dat hij zijn terminaal zieke moeder niet meer in leven zou
terugzien. De verdachte werd verhoord door meer dan vijf rechercheurs.
De verdediging heeft daaraan toegevoegd dat controle op de wijze waarop is verhoord, niet is uit
te oefenen, aangezien de verhoren niet verbatim zijn uitgewerkt.
In de visie van de verdediging zijn de bekennende verklaringen van de verdachte vals, althans
onvoldoende betrouwbaar, en dienen deze daarom van het bewijs te worden uitgesloten.
Het standpunt van het openbaar ministerie
De advocaten-generaal hebben als het standpunt van het openbaar ministerie kenbaar gemaakt,
dat niet aannemelijk is geworden dat de bekennende verklaringen tot stand zijn gekomen onder
invloed van ongeoorloofde pressie door de verhorende verbalisanten.
Van een overtreding van het pressieverbod is niet gebleken.
De verdachte heeft dit standpunt pas ingenomen nadat hij zijn bekennende verklaringen
tegenover de politie en de rechter-commissaris had herhaald en had meegewerkt aan de
reconstructie en de nadere uitwerking daarvan.
Bovendien hebben de verhorende rechercheurs bij herhaling verklaard dat er geen sprake was
van ontoelaatbare druk en heeft ook het nadere onderzoek in 2013 en 2014 geen aanwijzingen
opgeleverd voor het tegendeel.
Bij de rechter-commissaris heeft de verdachte geen druk ervaren.
Van belang acht het openbaar ministerie voorts dat de verdachte voorafgaand aan zijn
bekennende verklaring aan drie mensen had verteld dat hij het slachtoffer had gedood en had hij
aan één van hen gezegd dat hij zou bekennen “omdat hij er gek van werd”. De lengte van de
verhoren waren redelijk en er is regelmatig gepauzeerd voor koffie en beraad. De verhorende
rechercheurs hebben de verdachte niet continu met zijn vijven verhoord.
Het hof
Het hof gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden.
De verdachte is zesmaal door de politie verhoord. Bij het eerste verhoor op 17 januari 1983 werd
het verhoorkoppel aanvankelijk gevormd door de verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant
2]. Nadat de verdachte was aangehouden, werd dat koppel bijgestaan door de rechercheurs
[verbalisant A] en [verbalisant B] van de politie Amsterdam.
Ook verbalisant [verbalisant 3] werd als verhoorder toegevoegd.
Het is voor het eerst dat de verdachte een bekennende verklaring aflegt, wanneer hij met
verbalisant [verbalisant 3] een gesprek onder vier ogen heeft.
Hierna is de verdachte nog kort verhoord door de verbalisanten [verbalisant 3], [verbalisant 1]
en [verbalisant 2].
De daaropvolgende verhoren van 18 januari 1983 tot en met 14 februari 1983 zijn alle door het
verhoorkoppel [verbalisant 1] en [verbalisant 2] afgenomen.
Op 17 januari 1983 is de verdachte meermalen per dag verhoord en op 18 januari 1983

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

8 van 15

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

tweemaal.
Alle overige verhoren vonden plaats met een tussenpoos van minimaal één dag.
Het hof stelt vast dat omtrent de lengte van de verhoren in geen van de processen-verbaal
melding is gemaakt.
Op 21 januari 1983 werd de verdachte voor de rechter-commissaris geleid, in aanwezigheid van
zijn raadsvrouw mr. A.M. Oosterhuis-Vastmaar.
Bij gelegenheid van dit verhoor voor en door een rechter waarbij zijn raadsvrouw aanwezig was,
verklaart de verdachte niet over ongeoorloofde druk door verbalisanten tijdens de verhoren. Wel
volhardt hij in zijn bekennende verklaring.
Pas bij gelegenheid van zijn verhoor tegenover de rechter-commissaris op 14 april 1983 verklaart
de verdachte, in aanwezigheid van zijn raadsvrouw A.M. Oosterhuis-Vastmaar, dat hij op de dag
van zijn aanhouding bij de politie in Hilversum een verklaring had afgelegd onder dwang en dat
dit gebeurde door de rechercheurs [verbalisant 3], [verbalisant 1] en [verbalisant 2]. Ook waren
er rechercheurs van de Amsterdamse politie aanwezig.
Volgens de verdachte werd hem door de verhorende rechercheurs gezegd dat hij maar beter kon
bekennen, dat hij toch naar de gevangenis ging en dat zij hem iedere dag zouden terughalen.
Ook werd hem gezegd dat zij desnoods de hele nacht met het verhoor zouden doorgaan en dat
hij er toch niet onderuit zou komen. De verdachte was die dag om 9.30 uur op het politiebureau
waarop de verhoren direct zijn begonnen. Om 23.00 uur zou hij hebben bekend, omdat hij rust
wilde. Het maakte hem naar eigen zeggen niet meer zoveel uit.
Volgens de verdachte was zijn verhoor bij de politie op de dag van zijn aanhouding
‘buitenmenselijk’ en was bekennen het enige waar het op aan kwam. De verdachte verklaart
voorts bij de rechter-commissaris dat hij bang was om weer teruggestuurd te worden naar de
politie als hij op zijn verklaring terugkwam.
Vanaf dit laatste verhoor ten overstaan van de rechter-commissaris is de verdachte enige
betrokkenheid bij de dood van [slachtoffer] blijven ontkennen, zowel in zijn nadere verhoren voor
de rechter-commissaris, als ter terechtzitting in eerste aanleg, in hoger beroep en in de
procedure in herziening.
Over de situationele aspecten tijdens de verhoren zijn door de verbalisanten nadere verklaringen
afgelegd en zijn zij in dit verband ter terechtzitting als getuige gehoord.
Verbalisant [verbalisant 1] heeft op 22 april 1983 in zijn proces-verbaal van bevindingen4
verklaard kort gezegd dat zij de verdachte na zijn bekennende verklaring op 17 januari 1983
hadden gevraagd of hij had bekend zodat zij zouden ophouden met vragen te stellen, hetgeen de
verdachte echter ontkende. Als reden voor zijn bekennende verklaring gaf de verdachte aan dat
hij het feit had gepleegd en daar erg mee zat.
Voorts heeft verbalisant [verbalisant 1] verklaard dat de verdachte die dag niet (continu) van
9.30 uur tot 23.00 uur is verhoord, maar dat de verhoren enkele malen werden onderbroken
voor lunch, avondeten en overleg, alsook dat met tussenpozen pas vanaf 10.00 uur werd
verhoord.
Daarnaast meldt verbalisant [verbalisant 1] dat de verdachte voorafgaand aan zijn bekennende
verklaring had gevraagd wat voor straf hem dit kon opleveren, of hij psychisch behandeld kon
worden en welke gevolgen dit voor zijn ouders kon hebben. Na de bekennende verklaring
verzocht de verdachte de verbalisanten zijn ouders te informeren, gelet op hun
gezondheidstoestand. Verbalisant [verbalisant 1] wijst voorts op het feit dat de verdachte in twee
verschillende zaken werd gehoord, en slechts één daarvan bekende; in de andere strafzaak bleef
de verdachte consequent ontkennen dat hij daarmee iets te maken had.
Ter terechtzitting in eerste aanleg geeft verbalisant [verbalisant 1] aan dat zij de verdachte op 17
januari 1983 met vijf man hadden verhoord, maar dat niet continu vijf rechercheurs bij het
verhoor aanwezig waren. Ook werden tijdens het verhoor regelmatig pauzes ingelast. Verbalisant
[verbalisant 1] geeft dan aan dat tegen de verdachte is gezegd dat zij door zouden gaan totdat hij

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

9 van 15

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

met de waarheid zou komen en dat zijn leugens werden geturfd. Hij verklaart dat geen
dreigementen zijn geuit. Er werd geen buitengewone druk op de verdachte uitgeoefend. Over het
verzoek om psychische hulp van de verdachte konden de verbalisanten geen toezeggingen doen.
Verbalisant [verbalisant 1] verklaart voorts dat zij de verdachte hebben gevraagd of hij bekend
had om er maar van af te zijn, waarop hij antwoordde dat dat niet het geval was geweest en dat
hij het graag zo gewild had.
Ter terechtzitting in hoger beroep van 21 mei 1984 blijft verbalisant [verbalisant 1] bij zijn voor
de rechtbank op 9 september 1983 afgelegde verklaring.
Ook verbalisant [verbalisant 3] is ter terechtzitting in eerste aanleg van 9 september 1983
gehoord. Omtrent het verhoor van 17 januari 1983 verklaart hij kort gezegd dat de verdachte
hen omstreeks 21.30 uur meldde dat hij aan één van hen wilde vertellen wat er gebeurd was en
dat de verdachte hem daarvoor uitkoos. Volgens verbalisant [verbalisant 3] is hem toen
onmiddellijk gevraagd of hij had bekend om van het verhoor af te zijn, waarop de verdachte zei
dat dat niet het geval was, maar dat hij had bekend omdat hij die moord echt had gepleegd.
Verbalisant [verbalisant 3] verklaart dat tijdens het verhoor geen dreigementen zijn geuit. Wel
werd soms met stemverheffing gesproken. Bij het verhoor waren niet constant vijf rechercheurs
aanwezig. Verbalisant [verbalisant 3] verklaart dat voor de bekennende verklaring van de
verdachte door hen over psychiatrische hulp is gesproken in die zin dat, indien hij in de
gevangenis zou komen, hij zeker hulp zou krijgen. Voorts is gezegd dat zij met het onderzoek
door zouden gaan totdat de waarheid boven tafel zou komen en zijn de leugens van verdachte
door hen geturfd.
Ter terechtzitting in hoger beroep van 21 mei 1984 blijft verbalisant [verbalisant 3] bij zijn voor
de rechtbank op 9 september 1983 afgelegde verklaring. Hij verklaart dat de verdachte bij de
verhoren geen antwoorden in de mond zijn gelegd.
Verbalisant [verbalisant 2] heeft ter terechtzitting in eerste aanleg van 9 september 1983 kort
gezegd verklaard dat tijdens het verhoor op 17 januari 1983, zoals bij elk verhoor, psychische
druk op de verdachte stond en dat zij hem hadden gezegd dat hij psychiatrische behandeling zou
krijgen indien zou blijken dat dit nodig was. Volgens verbalisant [verbalisant 2] werkte de
verdachte zelf naar zijn bekennende verklaring toe.
Ter terechtzitting in hoger beroep van 21 mei 1984 blijft verbalisant [verbalisant 2] bij zijn voor
de rechtbank op 9 september 1983 afgelegde verklaring.
In het dossier bevinden zich voorts de in het kader van het nadere onderzoek ex artikel 461 van
het Wetboek van Strafvordering afgelegde verklaringen van de destijds bij het verhoor betrokken
verbalisanten. Over de wijze waarop de verhoren zijn verlopen is door hen verschillend
verklaard: waar echter uitsluitend door verbalisant [verbalisant C] is verklaard over excessieve
druk, wordt dit door de andere verbalisanten, onder wie [verbalisant 1] en [verbalisant 2], als
gebruikelijke pressie beschreven.
De verdachte heeft ter zake ter terechtzitting van 9 september 1983 verklaard:
“Ik heb op 17 januari 1983 bij de politie de moord op [slachtoffer] bekend, omdat ik onder zware
druk kwam te staan. Hun manier van behandelen tijdens dit verhoor kon ik niet meer aan. Op
mijn manier heb ik ook verdriet gehad om de dood van [slachtoffer] . Toen ik ’s avonds met
[verbalisant 3] alleen was, zei hij tegen mij: “[verdachte], jij hield van [slachtoffer].” Op dat
moment stortte ik in elkaar. (…) Hier zeg ik op dat wat in dat proces-verbaal staat, delen zijn uit
een emotionele huilpartij. Ik wilde met rust gelaten worden. Op dat moment was er [verbalisant
3] met zijn diep-warme stem.”
Blijkens de aantekeningen van de griffier heeft de verdachte op dit punt ter terechtzitting van het
hof op 1 augustus 1984 niet anders verklaard.
Het hof acht naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in herziening op grond van het
vorenstaande, in onderlinge samenhang bezien, niet aannemelijk geworden dat sprake is
geweest van ongeoorloofde pressie.

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

10 van 15

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

2.2.2 De persoon van de verdachte (het novum)
Het standpunt van de verdediging
De verdediging heeft zich – verkort weergegeven – op het standpunt gesteld dat de bekennende
verklaringen van de verdachte vals zijn gelet op zijn psychische predisposities en derhalve als
onbetrouwbaar terzijde dienen te worden geschoven dan wel uitgesloten dienen te worden van
het bewijs. Daartoe is aangevoerd dat op grond van de Pro Justitia rapportage van 22 april 2015
betreffende het triple gedragskundig onderzoek, het deskundigenrapport van dr. Jelicic en de
gedragsdeskundige analyse van 22 mei 2014 van drs. Van Neerbos moet worden geconcludeerd
dat bij de verdachte destijds sprake was van een grote mate van suggestibiliteit, waardoor – in
combinatie met de op hem uitgeoefende druk – een valse bekennende verklaring is ontstaan.
Het standpunt van de advocaten-generaal
De advocaten-generaal hebben als het standpunt van het openbaar ministerie kenbaar gemaakt
dat op basis van het dossier en de Pro Justitia rapportage van 22 april 2015 betreffende het triple
gedragskundig onderzoek dusdanig getwijfeld kan worden aan de geloofwaardigheid van de
destijds door de verdachte afgelegde bekennende verklaringen, dat deze niet voor het bewijs
kunnen worden gebezigd.
Het hof
Bij de beoordeling van de betrouwbaarheid van de bekennende verklaringen gaat het hof uit van
de navolgende onderzoeksbevindingen.
Naar aanleiding van de ingediende herzieningsaanvragen heeft de Hoge Raad bij tussenarrest
d.d. 2 december 2014 bevolen een nieuw onderzoek in te stellen naar de psychische gesteldheid
van de verdachte ten tijde van het misdrijf, het opsporingsonderzoek en de behandeling van de
zaak in eerste en tweede aanleg alsook naar de eventuele invloed van zijn psychische gesteldheid
op zijn gedragskeuzes bij die gelegenheden. Dit heeft geresulteerd in een Pro Justitia rapportage
van 22 april 2015 betreffende het triple gedragskundig onderzoek omtrent de persoon van de
verdachte, welk onderzoek werd uitgevoerd door drs. M.R. Weeda, psychiater, drs. B. van
Giessen, klinisch psycholoog, en de heer P. van der Meer, milieuonderzoeker.
De deskundigen concluderen dat bij de verdachte ten tijde van het misdrijf, het
opsporingsonderzoek en de terechtzittingen bij de rechtbank en het gerechtshof sprake was van
een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens in de vorm van een narcistische
persoonlijkheidsstoornis met theatrale trekken. Ook was sprake van een ziekelijke stoornis in de
vorm van een recidiverende depressieve stoornis, welke depressieve stoornis in hoge mate
samenhing met de narcistische persoonlijkheidsstoornis met theatrale trekken. Wanneer en in
welke intensiteit deze recidiverende depressieve stoornis zich voordeed, kon niet worden
geobjectiveerd. Tot slot was sprake van alcoholafhankelijkheid en misbruik dan wel
afhankelijkheid van rustgevende medicatie.
Naar het oordeel van de deskundigen bestaan er aanwijzingen dat de pathologie invloed heeft
gehad ten tijde van het eerste politieverhoor op 17 januari 1983. Zo wordt het volgende
geconcludeerd: “Het is goed mogelijk dat hij vanuit zijn verhoogde suggestibiliteit en neiging tot
het verdraaien en verfraaien van de waarheid, en zelfs het verzinnen van fantasieverhalen,
passend bij de theatrale persoonlijkheidskenmerken, heeft kunnen komen tot het afleggen van
een valse bekentenis. Betrokkene ervoer hoge emotionele druk, stress en vermoeidheid
gedurende de verhoren. Deze factoren hebben de aanwezige pathologie bij betrokkene
vermoedelijk verergerd”. Volgens de deskundigen was de invloed van de
persoonlijkheidspathologie ook in de periode na de dood van [slachtoffer] duidelijk aanwezig,
namelijk toen hij tegenover bekenden aangaf dat hij iets met de dood te maken had. “Hierbij
speelde betrokkenes hunkering naar aandacht en bevestiging, alsmede zijn neiging tot het
verliezen van grip op zijn eigen fantasieverhalen een rol. Een vergelijkbare invloed van de
pathologie op zijn gedragskeuzes en gedragingen vond plaats vanaf het moment dat hij op 17
januari 1983 een naar zijn zeggen valse bekentenis aflegde”, aldus de deskundigen.

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

11 van 15

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

In het kader van het onderzoek ten behoeve van de herzieningsaanvraag is omtrent de
verdachte tevens een gedragsdeskundige analyse d.d. 22 mei 2014 opgemaakt door drs. T.P.W.
van Neerbos. De verdachte wordt daarin getypeerd als een persoon wiens leven indertijd was
“doorspekt met fantasieën, hunkering naar aandacht en het zoeken naar bevestiging waarbij hij
zijn houding en gedrag desgewenst aan de omstandigheden aanpast en beïnvloedbaar is”.
Voorts is op verzoek van de verdediging een deskundigenrapport d.d. 1 september 2011
uitgebracht door dr. M. Jelicic, rechtspsycholoog en verbonden aan The Maastricht Forensic
Institute. Uit dit rapport komt naar voren dat de verdachte op de Gudjonsson Suggestibility Scale
(hierna: GSS) een score van 21 haalde, hetgeen bij een gemiddelde score van ongeveer 7 als een
zeer hoge score heeft te gelden5. Dr. Jelicic concludeert: “Het is evident dat de heer [verdachte]
in januari 1983 een gevoeligheid bezat voor het afleggen van een valse bekentenis. Daarnaast
zijn er aanwijzingen dat de verhoren op 17 januari 1983 riskante elementen hadden. Er werd
langdurig verhoord en er was mogelijk sprake van grote psychische druk en verhoortrucs. Deze
combinatie van factoren zou ervoor kunnen hebben gezorgd dat [verdachte] op 17 januari 1983
over is gegaan tot het afleggen van een valse bekentenis. Het is niet ondenkbaar dat hij deze
bekentenis uit angst voor nieuwe, harde verhoren pas na enige tijd heeft durven intrekken”.
Ter terechtzitting in de procedure in herziening is dr. Jelicic als deskundige nader omtrent zijn
rapport gehoord. Dr. Jelicic heeft daarbij aangegeven dat suggestibiliteit een persoonlijkheidstrek
is, die blijkens onderzoek in ieder geval gedurende een periode van enkele jaren6 een constante
eigenschap vormt. De leeftijd van de verdachte (destijds 23 jaar) vormde daarnaast een indicatie
voor zijn psychologische en neurobiologische volgroeidheid. Omtrent verdachtes score op de GSS
heeft de deskundige toegelicht dat de verdachte daarmee tot minder dan 5% van de Nederlandse
bevolking behoort. Het feit dat de verdachte heeft aangegeven fictie niet van realiteit te kunnen
onderscheiden, past naar het oordeel van de deskundige bij suggestibiliteit. Voorts vormt het feit
dat de verdachte destijds kampte met psychische problematiek, in ieder geval een sterke
indicatie voor de valsheid van zijn bekennende verklaring. Uit de literatuur blijkt dat een
psychische aandoening een zeer sterke risicofactor vormt voor het afleggen van een valse
bekennende verklaring. Personen met een psychische aandoening hebben als zeer kwetsbare
verdachten te gelden en zullen veel eerder dan een gemiddeld persoon overgaan tot het afleggen
van een valse bekennende verklaring, omdat zij vanwege hun psychische pathologie niet goed
tegen pressie bestand zijn, aldus de deskundige. Blijkens het dossier slikte de verdachte
antipsychotica, hetgeen in de visie van dr. Jelicic een zware psychische aandoening impliceert. Nu
de verdachte ten tijde van de verhoren niet alleen onder invloed van slaapmiddelen en
antipsychotica stond, maar ook leed aan een recidiverende depressieve stoornis, zou de
verdachte naar de huidige maatstaven worden betiteld als een zogenoemde ‘kwetsbare’
verdachte, aldus dr. Jelicic7.
Het hof slaat voorts acht op het historisch overzicht van medische informatie omtrent de
verdachte van de GMD (de Gemeenschappelijke Medische Dienst: thans het Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen), zoals samengevat op pagina 13 in voormelde Pro Justitia rapportage
d.d. 22 april 2015. Daaruit blijkt dat reeds in 1981 bij de verdachte sprake was van depressies en
vanaf 1977 ook van psychische spanningen, die doorliepen naar 1982.
Uit het vorenstaande leidt het hof af dat de verdachte ten tijde van de politieverhoren ten
gevolge van zijn thans vastgestelde psychische pathologie als een kwetsbare verdachte had te
gelden, die derhalve – volgens de huidige wetenschappelijke inzichten – uit hoofde van zijn
psychische predisposities in mindere mate dan een gemiddelde verdachte tegen verhoorpressie
bestand was. Daar kwam bij dat de verdachte onder medicatie stond en deze tijdens het verhoor
niet kreeg, hetgeen volgens dr. Jelicic eveneens van invloed moet zijn geweest op zijn
bekennende verklaring.
In onderlinge samenhang bezien leidt het vorenstaande tot de conclusie dat niet kan worden
uitgesloten dat de bekennende verklaringen van de verdachte onder invloed van zijn psychische
pathologie tot stand zijn gekomen.
2.2.3 Daderwetenschap: media-analyse

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

De vraag is of de bekennende verklaringen van de verdachte op enigerlei andere wijze
verankering vinden in externe factoren. In dit verband is nader onderzoek gedaan naar het
bestaan van daderwetenschap in de bekennende verklaringen: kennis die de verdachte op geen
andere wijze dan door zijn eigen daderschap heeft verkregen.8
De details die destijds door de verdachte in zijn bekennende verklaringen waren gegeven, zijn
aangemerkt als daderwetenschap.
Om de juistheid van die aanname te toetsen, is een media-analyse gemaakt van
krantenartikelen en tijdschriften met informatie over het misdrijf waarover de verdachte
voorafgaand aan zijn aanhouding heeft kunnen beschikken. Uit de verklaringen van de verdachte,
waarin hij over zijn betrokkenheid heeft verklaard, werden 16 clusters van mogelijke
daderkennis geabstraheerd.
Uit de analyse blijkt dat de verdachte nagenoeg alle wetenschap over de dood van het slachtoffer
uit de media kon hebben gehaald, op twee clusters na. Deze clusters betreffen de wijze waarop
het eerste schot was uitgevoerd en de woninginrichting van het slachtoffer. De in die clusters
vervatte informatie bleek niet te herleiden zijn tot de elf onderzochte publicaties in de media.
De verdachte heeft over de wijze waarop het eerste schot was uitgevoerd, verklaard – kort en
zakelijk weergegeven – dat hij zijn ogen dicht had toen hij voor het eerst schoot en niet zag waar
hij het slachtoffer raakte. Hij heeft evenmin verklaard over de locatie van de inschotverwonding,
die hij waargenomen zou kunnen hebben toen hij het slachtoffer op de grond zag liggen.
Alhoewel dit in de stukken is aangemerkt als daderwetenschap, ziet het hof daarvoor thans
onvoldoende grond. Niet kan immers worden vastgesteld of het gestelde juist dan wel onjuist
was.
Ook de door de verdachte gegeven informatie over de woninginrichting acht het hof onvoldoende
om als daderkennis aan te merken. De verdachte heeft namelijk – kort en zakelijk weergegeven
– verklaard dat hij voor de dood van het slachtoffer een keer bij hem thuis was geweest, zodat
hij naar het oordeel van het hof op de hoogte kan zijn geweest van het interieur.
Daar komt bij, dat – zoals ook blijkt uit de media-analyse – niet valt uit te sluiten dat er meer
mediaberichten waren gepubliceerd dan de elf onderzochte publicaties.
Evenmin kan worden uitgesloten dat de verhorende rechercheurs toch informatie hebben
aangereikt, die de verdachte vervolgens in zijn verklaringen heeft verwerkt.
Anders dan eerder is aangenomen, is het hof van oordeel dat er niet van kan worden uitgegaan
dat de verdachte beschikte over daderkennis toen hij de voor zichzelf belastende verklaring
aflegde.
2.3 Getuigenverklaringen
De verklaringen van drie verschillende getuigen houden in dat de verdachte hen enige tijd na het
misdrijf had verteld dat hij degene is geweest, die het slachtoffer had gedood.
Het hof overweegt hieromtrent het navolgende.
Naar het oordeel van het hof ontbreken in het dossier, dat thans voorligt, getuigenverklaringen die
voldoende steun bieden aan de eerder door de verdachte afgelegde verklaringen, waarin hij
betrokkenheid bij de dood van [slachtoffer] heeft erkend, om mede op basis daarvan tot een
bewezenverklaring te komen.
De in het dossier opgenomen verklaringen van getuigen, die kort gezegd hebben verklaard dat zij van
de verdachte zelf hebben gehoord, dat hij bij de dood van [slachtoffer] betrokken is geweest, zijn
daarvoor onvoldoende, aangezien deze verklaringen in essentie uitsluitend afkomstig zijn uit één bron,
te weten verdachte zelf.
2.4 Forensisch-technisch bewijs

12 van 15

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

Het forensisch-technisch onderzoek van 1981-1983 heeft geen bewijs opgeleverd dat direct of indirect
tot de conclusie heeft geleid dat de verdachte bij de dood van het slachtoffer betrokken was.
In 2013 en 2014 is in het kader van het nadere onderzoek ingevolge artikel 461 van het Wetboek van
Strafvordering aanvullend forensisch-technisch onderzoek verricht. Ondanks het feit dat veel
sporenmateriaal ontbrak en kennelijk was vernietigd, heeft nader onderzoek kunnen plaatsvinden naar
de destijds veiliggestelde dactyloscopische sporen, DNA- en haarsporen, de gestolde bloeddruppel op
de keukenlade, de twee afgevuurde kogels, alsmede naar beeld- en geluidsmateriaal van de plaatsdelict, opnames van telefoongesprekken en de begrafenis van het slachtoffer. Ook werd een
reconstructie gemaakt van de verdampingstijd van het koffiezetapparaat en werd een zichtcheque van
de Postcheque- en Girodienst, volgens de verdachte op de dag van het misdrijf aan hem afgegeven
door het GAK-kantoor, aan nader onderzoek onderworpen.
Ook dit nadere onderzoek heeft niet geresulteerd in het discrimineren van sporen die op daderschap
van de verdachte wijzen.
Het hof is op grond van het vorenstaande van oordeel dat, nu (ook) de resultaten van het recentere in
het kader van de herziening verrichte nader forensisch-technische onderzoek geen aanwijzingen
hebben opgeleverd voor de betrokkenheid van de verdachte bij het misdrijf, aan de afwezigheid van
het forensisch daderschapsbewijs noch in belastende, noch in ontlastende zin gewicht kan worden
toegekend.
2.5 Conclusie
Nu op grond van de hiervoor onder 2.2.2 vastgestelde omstandigheden aanwijzingen bestaan voor
twijfel aan de betrouwbaarheid van de bekennende verklaringen van de verdachte, acht het hof deze
verklaringen, bezien in samenhang met het ontbreken van steunbewijs, onvoldoende betrouwbaar om
voor het bewijs te bezigen.

III.Alternatief scenario
3.1 Alternatief scenario
Door de verdediging is bovendien betoogd dat er een aannemelijk alternatief scenario is, dat aan een
bewezenverklaring van het ten laste gelegde in de weg staat. Dit alternatieve scenario heeft tevens
aan de basis gestaan van de herzieningsaanvraag van de advocaat-generaal bij de Hoge Raad en is
voor het openbaar ministerie mede grond geweest voor de vordering tot vrijspraak.
In 2002 en 2003 is informatie bij de CIE binnengekomen inhoudende dat anderen dan de verdachte
betrokken zijn bij de doodslag op [slachtoffer]. Het hiernaar ingestelde onderzoek heeft geleid tot een
rapport van de politie Gooi en Vechtstreek van 25 juni 2004, dat onder meer concludeert:
- [slachtoffer] is zeer waarschijnlijk in Hilversum neergeschoten tussen 8.15 uur en 9.00 uur. Vaststaat
dat de verdachte om 8.30 uur op zijn werk te Laren was.
- het is niet aannemelijk dat de verdachte met een vuurwapen op [slachtoffer] geschoten heeft,
aangezien er grote tegenstrijdigheden zijn wat betreft de gedemonstreerde handelingen en de
verklaarde afstanden tijdens de reconstructie en de door de verdachte afgelegde verklaringen, bezien
tegen de achtergronden van het forensisch onderzoek.
Naar aanleiding van nader onderzoek door het Team Criminele Inlichtingen (voorheen de CIE) is in
2014 opnieuw dergelijke informatie ontvangen. Het onderzoeksteam heeft in het kader van de
herzieningsaanvraag alle gegevens onderzocht en is opnieuw tot de conclusie gekomen dat het niet
aannemelijk is dat de verdachte [slachtoffer] heeft doodgeschoten. Voorts heeft het onderzoeksteam
een alternatief scenario opgesteld en geconcludeerd dat zeer aannemelijk is dat anderen op 10
november 1981 tussen 8.15 uur en 9.00 uur [slachtoffer] hebben omgebracht.
3.2 Conclusie

13 van 15

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

Op grond van de recentste onderzoeken is een scenario waarin een of meer anderen betrokken zijn bij
het neerschieten van [slachtoffer] (veel) aannemelijker dan een scenario waarin de verdachte
[slachtoffer] heeft gedood.
IV. De vordering van de advocaten-generaal
Ter terechtzitting in herziening van 30 mei 2016 hebben de advocaten-generaal gevorderd dat de
verdachte zal worden vrijgesproken van het hem ten laste gelegde.
V. Het oordeel van het hof
Het hof acht, evenals de verdediging en het openbaar ministerie, niet wettig en overtuigend bewezen
hetgeen aan de verdachte is ten laste gelegd. Mitsdien wordt de verdachte vrijgesproken van het hem
ten laste gelegde.

BESLISSING
Het hof:
vernietigt de eerdere beslissingen zoals vervat in het arrest van het gerechtshof te
Amsterdam d.d. 16 augustus 1984 en doet opnieuw recht;
verklaart niet bewezen dat de verdachte het ten laste gelegde heeft begaan en spreekt hem
daarvan vrij.

Dit arrest is gewezen door mr. Th.W.H.E. Schmitz, mr. I.E. de Vries en mr. D.M. Thierry, in bijzijn van
de griffier mr. N.R. Achterberg.
Het is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 14 juni 2016.

Hoge Raad 22 februari 2005, ECLI:NL:HR:AR5714 (cassatieprocedure na de herzieningsbeslissing in de
zogenaamde Deventer Moordzaak).
1

De bewijsmiddelen waarop de bewezenverklaring van het gerechtshof Amsterdam steunt, zijn niet
uitgewerkt doordat het cassatieberoep werd ingetrokken. Op grond van het procesdossier en gelet op de
door de rechtbank Amsterdam gehanteerde bewijsconstructie wordt evenwel aangenomen dat de
bewezenverklaring uitsluitend is gestoeld op bewijsmateriaal dat middellijk of onmiddellijk terug te voeren
is op de verklaringen en uitlatingen van de verdachte zelf, nu ander bewijsmateriaal voor het daderschap
van de verdachte in het dossier destijds geheel ontbrak.
2

3

Kamerstukken II 2008/09, 32 045, nr. 3, pag. 7.

Proces-verbaal van bevindingen van de gemeentepolitie Hilversum, afdeling recherche, Pro Justitia, nr.
258-W, d.d. 22 april 1983 (pag. 755-757 pv politie deel 2/2).
4

Op de Gudjonsson Compliance Scale (GCS) – welke test beoogt te meten in hoeverre een persoon
meegaand is in het aannemen van onjuiste informatie – haalde de verdachte een score van 10, hetgeen als
een gemiddelde score heeft te gelden.
5

De deskundige heeft daarbij verklaard dat niet is onderzocht of dit ook geldt voor een periode van ruim
30 jaren. In de psychologie wordt evenwel aangenomen dat bepaalde persoonlijkheidstrekken over de
jaren heen grosso modo constant blijven.
6

De valse bekennende verklaring inzake de Schiedammer Parkmoord is aanleiding geweest om het
politieverhoor van bepaalde typen verdachten (zogenoemde ‘kwetsbare’ verdachten: minderjarigen,
personen met een verstandelijke beperking en met een cognitieve functiestoornis) met enkele extra
waarborgen te omkleden. Zo bestaat ingevolge de Aanwijzing rechtsbijstand van het openbaar ministerie –
als uitvloeisel van de nog niet geïmplementeerde EU-richtlijn rechtsbijstand – de verplichting om een
7

14 van 15

23-6-2016 12:25

Rechtspraak.nl - Print uitspraak

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHDHA:...

dergelijk verhoor audiovisueel te registeren, onder meer teneinde objectief te kunnen vaststellen op welke
wijze en onder welke omstandigheden een verklaring tot stand is gekomen.
In de literatuur wordt onderscheid gemaakt tussen ‘harde’ en ‘zachte’ daderwetenschap. Van harde
daderwetenschap is bijvoorbeeld sprake wanneer uitsluitend op aanwijzingen van de verdachte het corpus
delictum wordt gevonden. Van zachte wetenschap is sprake indien de verdachte informatie meldt die
overeenkomt met hetgeen reeds eerder was vastgesteld. Zachte daderschap kan slechts worden
vastgesteld, indien aannemelijk is dat de verdachte die kennis niet op andere wijze heeft verkregen dan uit
hoofde van zijn daderschap.
8

15 van 15

23-6-2016 12:25