Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

147
Vragen van de leden Werner, Inge van Dijk en Palland (allen CDA) aan de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister van
Economische Zaken en Klimaat over het beschermen en behouden van
maritiem erfgoed (ingezonden 20 juni 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de Minister van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen
4 oktober 2022).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht «Geld nodig voor beheer schepen:
Utrecht wil maritiem erfgoed beschermen»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Deelt u de overtuiging dat havens een herkenbaar gezicht geven aan een
vissersdorp, vesting-, handels- of havenstad en dat maritiem erfgoed en
varend erfgoed daarin onmisbaar zijn?
Antwoord 2
Onder de door het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten
bevinden zich meerdere historische zee- en rivierhavens. De aanwezigheid
van varend erfgoed en soms ook van hiermee samenhangende ambachtelijke
nijverheid geven deze historische plekken meerwaarde en levendigheid.
Vraag 3
Onderkent u ook het belang van het behoud van historische woonschepen?
Antwoord 3
Bij cultureel erfgoed gaat het om «uit het verleden geërfde materiële en
immateriële bronnen, in de loop van de tijd tot stand gebracht door de mens
of ontstaan uit de wisselwerking tussen mens en omgeving, die mensen,
onafhankelijk van het bezit ervan, identificeren als een weerspiegeling en
uitdrukking van zich voortdurend ontwikkelende waarden, overtuigingen,

1

ah-tk-20222023-147
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

De Telegraaf, 17 juni 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

kennis en tradities, en die aan hen en toekomstige generaties een referentiekader bieden».2 Ook historische woonschepen kunnen daar onderdeel van
uitmaken en in die zin onderwerp zijn van het streven naar behoud.
Vraag 4
Hebt u kennisgenomen van het rapport «Maritiem erfgoed in de provincie
Utrecht»?3 Bent u bereid te reageren op de conclusies en aanbevelingen die
het Rijk en het rijksbeleid betreffen?
Antwoord 4
Ja, ik heb kennisgenomen van het genoemde rapport. Ik ben, samen met het
Ministerie van EZK, in gesprek met de sectororganisaties van de bruine vloot,
het varend erfgoed en betrokken provinciale en gemeentelijke overheden
over de toekomst en de ontwikkelingen in de sector, mede ter uitvoering van
de motie Inge van Dijk c.s.4 De Minister van EZK heeft uw Kamer recent over
de voortgang van dit gesprek geïnformeerd.5 In het overleg is verkend hoe de
verschillende partijen vanuit hun eigen rol een bijdrage kunnen leveren. Voor
het Rijk ligt die vooral in ondersteuning en facilitering op het vlak van kennis
en kunde.
In het genoemde overleg met de sectororganisaties is onder andere een
aantal constateringen uit het rapport, zoals de basis voor wettelijke bescherming en de problematiek rondom financieringen, aan de orde geweest.
Anders dan het rapport aangeeft valt mobiel erfgoed wel degelijk onder de
definitie van cultureel erfgoed. Ook kunnen medeoverheden zelf beleid
voeren ten aanzien van het behouden, beleven en benutten van cultureel
erfgoed waar zij aan hechten. De Erfgoedwet biedt de mogelijkheid aan
provincies en gemeenten om hiertoe een erfgoedverordening vast te stellen.
Ik ben verheugd dat de provincie Utrecht zich blijkens het rapport sterk maakt
voor het cultureel erfgoed in deze provincie. Dit najaar zal opnieuw een
overleg met de genoemde partijen plaatsvinden.
Vraag 5
Bent u bereid stappen te zetten om te komen tot een transparante registratie
en cultuurhistorische waardering en een duidelijke definiëring van maritiem
erfgoed, varend erfgoed en historische schepen?
Antwoord 5
Bij maritiem erfgoed als bedoeld in het rapport van de provincie Utrecht gaat
het om een breed thema met veel aspecten zoals waterbeheer, visserij,
verkeer, handel en recreatie. Het kan daarbij over zowel roerende (bijvoorbeeld schepen), onroerende als immateriële zaken gaan. Als het gaat om
registratie en waardering zijn er voldoende mogelijkheden binnen de
bestaande regelingen en beleid en is er al veel gerealiseerd. Voor het varend
erfgoed beheert de sector zelf een register, het Register Varend Erfgoed
Nederland, dat gekoppeld is aan het Nationaal Register Mobiel Erfgoed. De
afgelopen jaren heb ik de sector mobiel erfgoed ondersteund om dit te
ontwikkelen. Tal van historische havens maken voorts deel uit van de door
het rijk aangewezen stads- of dorpsgezichten en onder de rijksmonumenten
bevinden zich talrijke panden die onderdeel zijn van ons maritieme verleden.
Ook gemeenten en provincies hebben de mogelijkheid om in hun omgevingsbeleid gebouwen, structuren en objecten die betrekking hebben op het
maritieme verleden een beschermde status te geven.
Vraag 6
Welke mogelijkheden ziet u om bescherming van maritiem erfgoed, varend
erfgoed en historische schepen wettelijk te verankeren?

2

Erfgoedwet, artikel 1.1
https://www.provincie-utrecht.nl/sites/default/files/2022-06/
Maritiem%20erfgoed%20in%20de%20provincie%20Utrecht%2003-06-2022.pdf
4
Kamerstuk 26 419, nr. 101
5
Kamerstuk 26 419, nr. 105
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De Erfgoedwet, de Omgevingswet en het instrument van de gemeentelijke en
provinciale erfgoedverordening bieden veel mogelijkheden om zowel roerend
als onroerend erfgoed te beschermen. Op dit moment wordt de laatste hand
gelegd aan de evaluatie van de Erfgoedwet als onderdeel van de beleidsdoorlichting erfgoed. Eerder heeft de «Commissie Collectie Nederland» mij
geadviseerd over de werking van het onderdeel roerend erfgoed in de
Erfgoedwet.6 Ik heb uw Kamer toegezegd aan het eind van dit jaar een reactie
te geven op de uitkomsten van beide onderzoeken.
Vraag 7
Bent u bereid in overleg met provincies en gemeenten te werken aan een
plan van aanpak voor het behoud van maritiem erfgoed, varend erfgoed en
historische schepen, mede in verband met de uitvoering van de motie-Inge
van Dijk c.s. (26 419, nr. 101)?
Antwoord 7
Ik ben, mede in verband met de uitvoering van de motie Inge van Dijk c.s.,
die oproept tot het bouwen aan een inhoudelijke agenda, samen met het
Ministerie van EZK in overleg met de sectororganisaties en medeoverheden.
In het overleg is verkend hoe de verschillende partijen vanuit hun eigen rol
een bijdrage kunnen leveren aan een beter toekomstperspectief. Dit najaar zal
een vervolggesprek met deze partijen plaatsvinden over de voortgang op de
verschillende acties. De rijksoverheid kan de sector ondersteunen met kennis
en kunde.

6

Advies «Onvervangbaar en Onmisbaar» van de Commissie Collectie Nederland | Tweede
Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3