Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

Nr. 132

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 augustus 2013
Hierbij doen wij u de hoofdlijnen toekomen van de inzet van het Koninkrijk
voor de 68e zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties. Deze hoofdlijnen zijn geplaatst in het kader van een visie op het
functioneren van het multilaterale stelsel.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-26150-132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

1

Richtlijnen AVVN
Deze brief bevat de hoofdlijnen van de inzet van het Koninkrijk voor de
68e zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties die
vanaf september zal bijeenkomen in New York. De inzet van het Koninkrijk
sluit aan bij de prioriteiten van de Europese Unie.
Deze hoofdlijnen zijn dit jaar nadrukkelijk geplaatst in het kader van een
visie op het functioneren van het multilaterale stelsel als geheel. De zich
snel wijzigende mondiale context waarin de Verenigde Naties en de
overige multilaterale instellingen opereren, het voortgaande hervormingsproces binnen het stelsel, de Nederlandse kandidatuur voor de Veiligheidsraad en de noodzaak scherpe financiële keuzes te maken vragen om
een Nederlandse1 plaatsbepaling die verder reikt dan de agenda van de
eerstvolgende vergadering.
Allereerst zullen in twee algemene paragrafen de vernieuwing van het
multilaterale stelsel als geheel en de Nederlandse positie daarin worden
geschetst. Daarna wordt de Nederlandse opstelling samengevat voor de
thema’s ontwikkeling, vrede en veiligheid, internationale rechtsorde en
mensenrechten.
1. De Verenigde Naties en vernieuwing van het multilaterale
stelsel
Het stelsel van internationale organisaties ziet zich geplaatst voor een
groot aantal uitdagingen die vragen om hervorming en vernieuwing van
de architectuur. Ook binnen die vernieuwde internationale samenwerking
behouden de Verenigde Naties een cruciale rol. Nederland ziet de
Verenigde Naties als een belangrijke partner voor vrede en veiligheid,
ontwikkeling en de internationale rechtsorde. In dat kader steunt
Nederland een effectievere Verenigde Naties, met:
– een hervormde Veiligheidsraad die legitiemer en effectief is;
– een effectieve ontwikkelingsarm die als eenheid opereert op basis van
de Millennium Development Goals en de agenda voor na 2015;
– voldoende middelen voor inzet op conflictpreventie, politieke missies
en vredesoperaties;
– effectief gebruik van vreedzame geschillenbeslechting en het Internationale Strafhof;
– een gelijkwaardiger lastenverdeling tussen de leden van de Verenigde
Naties.
Het stelsel zoals dat op hoofdlijnen direct na de Tweede Wereldoorlog
vorm heeft gekregen opereert in een omgeving die hoge eisen stelt aan
het aanpassingsvermogen van de instellingen. Nieuwe spelers doen hun
invloed gelden. De opkomst van de landen uit het Zuiden en de economische crisis in het Noorden scheppen nieuwe verhoudingen. Tegelijk
vragen de groeiende betekenis van niet-statelijke actoren op het mondiale
speelveld en de opkomst van de netwerkdiplomatie om partnerschappen
en innovatieve oplossingen. De uitdagingen waarvoor het stelsel zich
geplaatst ziet zijn er zeker niet minder om geworden. Zo heeft de recente
crisis nog eens de urgentie van versterkte economische samenwerking
aangetoond. Steeds meer vraagstukken vereisen een mondiale grensoverschrijdende aanpak waarin overheden en de particuliere sector samenwerken. Internationale publieke goederen zoals veiligheid, het klimaat en
internationale financiële stabiliteit laten geen uitstel van effectief
gezamenlijk handelen toe. Tegelijk is er onverminderd de noodzaak om de
1

Waar in deze brief wordt gesproken over de Nederlandse positie wordt gedoeld op de
opstelling van het Koninkrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

2

verdediging van kernwaarden en de versterking van de internationale
rechtsorde te bewaken.
Het bestaande stelsel is het product van voortdurende hervormingen en
vernieuwingen. Toevoeging van nieuwe elementen is zelden gepaard
gegaan met opheffing van verouderde instellingen. Daardoor is een
complexe en vaak gefragmenteerde structuur tot stand gekomen. In die
architectuur houden de Verenigde Naties een onmisbare functie. Het
mandaat van de Verenigde Naties met zijn unieke combinatie van vrede,
rechtsorde en sociaal economische ontwikkeling biedt de basis voor de
meer dan ooit noodzakelijke samenhang en coherentie van internationaal
optreden. Het universele lidmaatschap geeft legitimiteit aan de internationale normering. Wil de Verenigde Naties die cruciale rol vervullen dan
is verhoging van de effectiviteit echter beslist noodzakelijk. Aanpassing
van de werkwijze, het zich toeleggen op de juiste onderwerpen en
samenwerking met niet-statelijke partijen maken daar deel van uit.
Hervorming binnen de Verenigde Naties is de afgelopen jaren een
moeizaam en traag proces gebleken. De voortgang die is geboekt is niet
toereikend. Zo is de noodzakelijke hervorming van de Veiligheidsraad nog
steeds niet tot stand gekomen. De beperkte effectiviteit van de Veiligheidsraad is dit jaar opnieuw pijnlijk aan het licht gekomen. De
omvorming van het United Nations Environment Programme tot centrale
milieuorganisatie is niet afgerond. Er is meer coherentie nodig in het
spectrum van conflict-postconflict beleid: vredeshandhaving, vredesopbouw, humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking. Aanpassing
van contributieschalen (een voorbeeld is de scheve verdeling van de
contributielasten tussen Westerse landen, waaronder Nederland, en
opkomende economieën die nog steeds profiteren van de korting voor
lage inkomenslanden, zoals China) en transparante en voorspelbare
begrotingen, waarbij de inzet zo veel mogelijk nulgroei is, zijn nog
onderwerp van taaie onderhandelingen.
De afgelopen jaren hebben de ontwikkelingsorganisaties van de
Verenigde Naties in een groeiend aantal landen nauwer en coherenter
samengewerkt volgens het principe van Delivering as One. Dit was over
het algemeen succesvol en verdient verdere opvolging, zoals ook
aangegeven in een resolutie van eind 2012 die richting geeft aan de
nieuwe strategische plannen van de ontwikkelingsorganisaties. De
bereikte resultaten en samenwerking zijn tot nu toe echter blijven steken
op landenniveau en hebben de positie van de Verenigde Naties
wereldwijd nog onvoldoende versterkt. De hervormingsinspanningen van
de Secretaris-Generaal voor mobiliteit en thematische clusters worden
door Nederland gesteund. Voor een strategische herpositionering van het
ontwikkelingssysteem van de Verenigde Naties als geheel, met een
scherpere focus op normering, zijn meer structurele veranderingen nodig
binnen en tussen de organisaties. Een herziening van de kernfuncties van
organisaties op basis van een veranderde wereld zal uiteindelijk moeten
leiden tot een nieuwe constellatie met een ander financieringsmodel. Om
dit te bereiken is leiderschap nodig, binnen en buiten de Verenigde Naties.
Mondiale uitdagingen vragen om internationaal beleid en normering
maar ook om zeer aanzienlijke financiering. Steeds meer zullen die
middelen niet meer alleen van overheden komen. Dat vraagt om een
omschakeling van de op overheidsfinanciering gerichte organisaties. Zij
zullen open moeten staan voor innovatieve financiering en aanpassing
van hun financiële structuur. Veel instellingen zien zich nu al geplaatst
voor de uitdaging van een daling van ongeoormerkte bijdragen in
verhouding tot geoormerkte bijdragen. Die gewijzigde structuur is
onvermijdelijk maar er zal voor moeten worden gewaakt dat een kern van
gezonde en krachtige interstatelijke instellingen in stand blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

3

2. Nederlandse positie in het multilaterale stelsel
Nederland heeft belang bij een krachtig en dynamisch multilateraal
stelsel. Om hieraan effectief bij te dragen zal worden gestreefd naar:
– Nederlandse vertegenwoordiging in de bestuursorganen van de
kerninstellingen;
– succesvolle campagnes voor een zetel in de Veiligheidsraad en de
Mensenrechtenraad;
– gezamenlijke inzet van de Europese Unie waar mogelijk;
– focus in de Nederlandse financiële bijdragen op basis van effectiviteit
en relevantie.
Nederlandse belangen zijn van oudsher nauw verweven met internationale relaties. Economische belangen van een naar buiten gerichte
economie, maar ook veiligheid en de waarden waar wij als land voor
staan en die niet bij de grenzen ophouden. Dit heeft bijgedragen aan een
lange traditie van Nederland als voorvechter van een sterke internationale
rechtsorde als basis voor een rechtvaardige, vreedzame en welvarende
wereld.
Nederland is een actief lid van een groot aantal multilaterale instellingen.
De nieuwe verhoudingen in de wereld en het daaruit resulterende kleinere
aandeel van Nederland in de verschillende instellingen vragen om focus
en een andere manier van opereren. Meer dan in het verleden zullen
kennis, kwaliteit van de inbreng en de kracht van waarden die positie
bepalen. Nog steeds wordt Nederland gewaardeerd als een belangrijke
speler. Die positie zal op de verschillende terreinen worden verdedigd.
Uitdrukkelijk staat Nederland open voor vernieuwing van het stelsel.
Publiek-private samenwerking zal waar mogelijk worden gestimuleerd. De
kracht van bedrijven en kennisinstellingen vormt een factor van groeiende
betekenis. Het model waarin netwerken een centrale rol spelen biedt
vooral kansen aan een middelgroot land met een hoog kennisniveau.
Focus brengt met zich mee dat in toenemende mate zal worden gestreefd
naar een gezamenlijke Europese inbreng. Op dit moment is de multilaterale inbreng van de Europese Unie nog lang niet altijd voldoende
krachtig.
Nederland zal ook financieel zijn bijdrage blijven leveren. Dit geeft ons de
invloed om het verschil te maken. Dat betekent niet dat wij in alle
instellingen tot de grootste donoren moeten behoren. Nederland zal zowel
geoormerkte als ongeoormerkte financiering aanbieden gericht op
krachtige organisaties. Instellingen zullen kritisch worden gevolgd.
Bijdragen zullen meer dan ooit zijn gebaseerd op aantoonbare effectiviteit
en relevantie voor het Nederlandse beleid. Scorecards spelen daarbij een
grote rol. Deze bieden een screening op essentiële zaken zoals het
vermijden van excessieve beloningen, tegengaan van corruptie en
resultaatgerichtheid van de instellingen. Samenwerking wordt gezocht
met organisaties op terreinen waarop Nederlandse bedrijven, instellingen
en maatschappelijke organisaties tot de top behoren. Er zal voldoende
ruimte moeten zijn voor deelname aan nieuwe hybride vormen van
multilaterale samenwerking.
Invloed vereist in een aantal gevallen behoud van eigen Nederlandse
zetels en al of niet tijdelijke aanwezigheid in belangrijke bestuursorganen.
Daartoe zal steeds vaker worden geopereerd in het kader van coalities en
kiesgroepen. Hervorming is ook de inzet voor de kandidatuur van
Nederland voor de Uitvoerende Raad van UNESCO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

4

De ambitie om onze stem te laten horen in de Verenigde Naties uit zich
heel in het bijzonder in de Nederlandse kandidaturen voor de Veiligheidsraad en de Mensenrechtenraad. Hiertoe zal in de komende periode
met kracht campagne worden gevoerd.
In de campagne voor de Veiligheidsraadkandidatuur zal Nederland zich
profileren als «Kingdom of the Netherlands, your partner for peace, justice
and development». Als één van de oprichters van de Verenigde Naties,
gastland van vele VN-instellingen en traditioneel grote donor staat
Nederland internationaal bekend als betrouwbare partner met een sterk
internationaal profiel. Bij dat profiel hoort een stem op het wereldtoneel
waarmee Nederland invloed uit kan oefenen op het hoogste niveau en zo
de Nederlandse belangen kan behartigen en onze waarden kan bevorderen. Nederland zal daarbij inzetten op een sterke rol als bruggenbouwer
binnen de Verenigde Naties.
Nederland zal zich richten op de thema’s vrede en veiligheid, recht en
mensenrechten, en ontwikkeling en welvaart. Met expertise op terreinen
als internationale rechtsorde, mensenrechten, water en voedsel zal
Nederland een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het werk van de
Veiligheidsraad. Daarmee zal Nederland direct bijdragen aan een veiliger
en welvarender wereld waar Nederland en het Nederlands bedrijfsleven
van zullen profiteren.
Ook het laten horen van de Nederlandse stem in de Mensenrechtenraad is
voor Nederland belangrijk. Nederland heeft een goede naam op het
terrein van mensenrechten en speelt een belangrijke voortrekkersrol op
terreinen als vrouwenrechten, rechten voor homoseksuele mannen,
lesbische vrouwen, biseksuelen en transgenders (LHBT) en bescherming
van mensenrechtenverdedigers. Als Nederland lid wordt van de Mensenrechtenraad zal het lidmaatschap ook gebruikt worden om het functioneren van de Mensenrechtenraad te verbeteren.
3. Vrede en veiligheid
Hoofdpunten van de Nederlandse inzet in VN-kader op vrede en veiligheid
zijn:
– Effectieve en geïntegreerde vredesmissies met prominente aandacht
voor bescherming van burgers;
– Uitbanning massavernietigingswapens en implementatie
VN-wapenhandelsverdrag;
– Totstandkoming VN-verdrag internationaal terrorisme;
– Voortgang Midden Oosten vredesproces.
Nederland wil bijdragen aan een veilige en stabiele wereld en streeft naar
het volledig uitbannen van alle massavernietigingswapens door middel
van concrete en praktische stappen. Nederland zet in verschillende fora,
waaronder de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, de
Geneefse Ontwapeningsconferentie en het International Atomic Energy
Agency, in op versterking van de internationale rechtsorde op het gebied
van non-proliferatie en ontwapening en de naleving ervan. Nederland
spant zich bijvoorbeeld actief in voor de inwerkingtreding van het
Alomvattend Kernstopverdrag en voor de totstandkoming van een
splijtstofstopverdrag. In het kader van onderhandeling over nucleaire
ontwapening is Nederland een voorstander van meer transparantie en het
terugdringen van de rol van nucleaire wapens. Ten slotte zet Nederland
zich in om vooruitgang te boeken in de strijd tegen het nucleair terrorisme. In dat kader is het in 2014 gastheer van de Nuclear Security
Summit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

5

Op het gebied van biologische en chemische wapens spant Nederland
zich in voor universalisering, implementatie en handhaving van het
Biologische Wapens Verdrag en het Chemische Wapens Verdrag. Als
gastland van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens voelt
Nederland tevens een speciale verantwoordelijkheid voor het bereiken
van deze doelstellingen.
Nederland voert een actieve strijd tegen de ongereguleerde verspreiding
van en illegale handel in kleine- en lichte wapens. Een belangrijk
instrument hierbij is het VN-Wapenhandelsverdrag. Het is van belang dat
zoveel mogelijk landen het verdrag ratificeren en implementeren. Daartoe
levert Nederland onder andere een substantiële financiële bijdrage aan
het fonds dat bijdraagt aan de implementatie van het VN-Wapenhandelsverdrag en het Actieprogramma voor Kleine en Lichte Wapens. Naast
inzet via multilaterale kanalen wordt nauw samengewerkt met Ngo’s en
onderzoeksorganisaties. Nederland hecht belang aan transparantie in de
internationale wapenhandel en roept landen op hierover te rapporteren in
de VN-context. Nederland maakt zich sterk voor de implementatie en de
universalisering van het Anti Personeels Mijnen Verdrag en het Clustermunitie Verdrag.
Gestreefd zal worden naar een alomvattend VN-verdrag over internationaal terrorisme. Internationale samenwerking ter bestrijding van
georganiseerde grensoverschrijdende criminaliteit zal met kracht worden
gesteund. Naast ratificatie van verdragen is daartoe een betere naleving
van verdragen noodzakelijk. Internationaal wordt ingezet op een krachtige
aanpak van de drugshandel.
Nederland zal het belang benadrukken van effectieve en geïntegreerde
vredesmissies van de Verenigde Naties met een stevig en samenhangend
mandaat. Steeds meer zal de bescherming van burgers onderdeel van het
mandaat moeten zijn evenals aandacht voor de rol en gelijke rechten van
vrouwen. Het is noodzakelijk om afhankelijk van de lokale situatie een
continuüm van de inzet van middelen op politiek en militair gebied te
garanderen. Dit loopt van preventie tot daadwerkelijke vredesmissies en
wederopbouw. Nederland zal het belang van coherentie tussen vredesopbouw en vredeshandhaving in alle fora blijven uitdragen. Effectief
optreden vereist verhoging van de capaciteit en kwaliteit van
vredestroepen en samenwerking met regionale en internationale
organisaties zoals de EU, de NAVO en de Afrikaanse Unie. Verdere
verbeteringen in en aansturing door het Department for Peacekeeping
Operations op het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York is
uiteraard eveneens van belang om de kwaliteit en effectiviteit van de
VN-vredesmissies te verhogen.
De discussie tijdens de komende Algemene Vergadering over vredesvraagstukken zal zich naar verwachting concentreren op een aantal
actuele vraagstukken zoals hervatting van onderhandelingen tussen Israël
en de Palestijnen, de situatie in Syrië en Afghanistan, de crisis in de Sahel,
in het bijzonder in Mali, en de crisis in de Grote Meren regio.
Nederland wil bijdragen aan een zo gunstig mogelijk klimaat voor de
hervatting van onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen, om
vervolgens ook inhoudelijk te kunnen bijdragen aan de totstandkoming en
bestendiging van een vredesakkoord. Prioriteit ligt bij hervatting van
directe onderhandelingen. Ondertussen blijft Nederland inzetten op het
levensvatbaar houden van de twee-statenoplossing. Nederland zal daarbij
de goede relaties met Israël en de Palestijnse Autoriteit benutten, zal hun
zorgen en belangen zorgvuldig in acht nemen en zal beide partijen
aanspreken op hun verantwoordelijkheden. Om de effectiviteit van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

6

Nederlandse en Europese beleid te maximaliseren streeft het kabinet naar
een eensgezind en evenwichtig optreden van de Europese Unie.
Nederland blijft erop aandringen dat de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties zijn verantwoordelijkheden neemt ten aanzien van de situatie in
Syrië. Diplomatieke inspanningen zoals ondernomen door de VS, Rusland
en de Verenigde Naties om betrokken partijen bij elkaar te brengen zijn
essentieel om een politieke oplossing te brengen voor deze crisis en zo
snel mogelijk een halt te roepen aan het voortdurende geweld. De
schendingen van mensenrechten en de humanitaire crisis in Syrië maar
ook in de buurlanden als gevolg van het toenemend aantal vluchtelingen
zijn reden tot zorg. Nederland zal zich blijvend inzetten voor de
samenhang en coördinatie van de activiteiten tussen de verschillende
internationale actoren. Nederland zal voor doorverwijzing van de
Veiligheidsraad van Syrië naar het Internationale Strafhof blijven pleiten.
De crisis in de Sahel en in het bijzonder in Mali baart Nederland grote
zorgen. De problematiek vereist een regionale aanpak waarin zowel de de
Verenigde Naties, Afrikaanse Unie, ECOWAS en de EU een belangrijke rol
te vervullen hebben. Nederland steunt in dat licht de VN-missie onder
leiding van Bert Koenders om op geïntegreerde wijze de inspanningen op
politiek, militair, humanitair, mensenrechten en ontwikkelingssamenwerkingsgebied te coördineren en samen te brengen. Nederland blijft de
noodzaak onderstrepen dat een oplossing voor de crisis in Mali alleen
gevonden kan worden door voortgang in het politieke proces, waarbij ook
het Noorden van het land wordt betrokken. Een andere voorbeeld waar
een regionale aanpak is vereist is de crisis in de Grote Meren. Zowel de
Verenigde Naties als de International Conference on the Great Lakes
Region vervullen hier een belangrijke rol. Nederland steunt het Peace,
Security and Cooperation Framework for the DRC and the Region,
ondertekend in Addis in februari 2013, en de inzet van de VN-gezant voor
de Grote Meren, Mary Robinson.
4. Ontwikkeling
Op het terrein van duurzame ontwikkeling zal de Nederlandse inzet zich
concentreren op:
– intensivering van de inspanningen om de Millenniumdoelen te
realiseren;
– totstandkoming van een agenda voor het post-2015 tijdperk waarin
een goed evenwicht wordt gevonden tussen de drie elementen van
duurzame ontwikkeling, inclusief aandacht voor veiligheid en
rechtsorde als randvoorwaarden;
– aandacht in deze agenda voor de specifieke behoeften en kwetsbaarheden van kleine eilandstaten;
– bijdragen aan de multilaterale organisaties op basis van effectiviteit en
relevantie voor de doelen van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid via
geactualiseerde scorekaarten.
Centraal op de internationale ontwikkelingsagenda staan het realiseren
van de Millennium Development Goals (MDGs) in 2015 en het formuleren
van een nieuwe agenda voor het post-2015 tijdperk. In 2015 lopen de
Millenniumdoelen ten einde. Tot en met 2015 zal Nederland zich blijven
richten op het behalen van de bestaande Millenniumdoelen. Bij de
discussies over de post-2015 duurzame ontwikkelingsagenda moet er
aandacht zijn voor de successen en geleerde lessen van de Millenniumdoelen en de nieuwe wereldwijde uitdagingen op het vlak van armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling. De nieuwe agenda moet via een
inclusief en breed gedragen proces tot stand komen met een rol voor
landen in verschillende fasen van ontwikkeling, maatschappelijke
organisaties, kennisinstellingen, het bedrijfsleven en jongeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

7

Nederland zal in het kader van de discussie over een post-2015 agenda
aandacht vragen voor de VN-inspanningen voor kleine eilandstaten in
ontwikkeling op basis van de plannen van aanpak voortkomende uit de
conferenties van Barbados en Mauritius die mede door Nederland zijn
ondertekend. Het is noodzakelijk aan hun specifieke behoeften en
kwetsbaarheden voldoende prioriteit te geven in de nieuwe agenda.
Nederland streeft naar een raamwerk na 2015 waarmee armoede binnen
één generatie onomkeerbaar wordt uitgebannen. Het zal zich inzetten voor
één post-2015 agenda voor duurzame ontwikkeling die een goed
evenwicht vindt tussen de sociale, economische en milieugerelateerde
aspecten daarvan én aandacht schenkt aan veiligheid en rechtsorde als
randvoorwaarden. Deze opstelling is uitgebreider beschreven in de brief
over de post-2015 MDGs van 4 juli 2013.
De nieuwe agenda voor hulp, handel en investeringen zoals geformuleerd
in de nota « Wat de wereld verdient» is ook leidend voor de Nederlandse
inspanningen voor het thema ontwikkeling in de multilaterale organisaties. Internationale economische samenwerking staat aan de basis van
duurzame groei en werkgelegenheidscreatie. Een aantal internationale
organisaties is onmisbaar voor de aanpak van internationale publieke
goederen die bepalend zijn voor de ontwikkelingskansen van de armste
landen. Door normering, kennis en het katalyseren van financiering
dragen zij bij aan deze pijler van de ontwikkelingsagenda. Voorbeelden
van dergelijke onderwerpen die normering behoeven zijn handel,
belastingen en gezondheid.
Organisaties zoals UNDP, UNICEF en Wereldbank hebben daarnaast een
cruciale coördinerende rol in de ontwikkelingsarchitectuur. Voor de
meeste andere organisaties geldt dat de Nederlandse bijdrage samenhangt met de effectiviteit waarmee via die organisaties kan worden
bijgedragen aan de uitvoering van de vier speerpunten van het ontwikkelingsbeleid en de humanitaire hulp. Al deze aspecten van effectiviteit en
relevantie zijn getoetst in de scorekaarten die regelmatig worden
opgesteld voor de belangrijkste instellingen waaraan een bijdrage wordt
gegeven. De actualisering van deze scorekaarten is met een toelichting op
4 juli 2013 aan de Tweede Kamer toegegaan.
5. Internationale rechtsorde
Hoofdpunten voor Nederland zijn:
– versterking van de positie van Den Haag als juridische hoofdstad;
– steun voor het werk van de Verenigde Naties op het gebied van Rule of
Law;
– verbreding van het draagvlak voor Responsibility to Protect;
– steun verwerven voor het Internationaal Strafhof;
– steun opbouwen voor vreedzame geschillenbeslechting via het
Internationaal Gerechtshof en het Permanente Hof van Arbitrage.
Bevordering van de ontwikkeling van de internationale rechtsorde is
enerzijds gericht op het perfectioneren van de internationale rechtsorde,
zoals vastgelegd in verdragen, gewoonterecht en bindende besluiten van
internationale organisaties, en anderzijds op de handhaving en het
optimaliseren van het functioneren van het systeem. Dit wordt door
Nederland op verschillende manieren in de Verenigde Naties nagestreefd:
– Sinds 2010 is het regeringsbeleid om Den Haag te steunen bij de
versterking van haar positie als juridische hoofdstad. De doelstelling is
dat Den Haag een «center of excellence» wordt, waar expertise en
kennis van de rechtsorde, mensenrechten, vreedzame geschillenbeslechting, waaronder arbitrage, internationaal strafrecht, het bevorderen van democratie en veiligheid samenkomen. Naast de belangrijkste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

8

–

–

–

–

–

–

–

–

internationale hoven en tribunalen bevinden zich ook vele Ngo’s en
kennisinstellingen in Den Haag.
Focus op internationale rechtsontwikkeling door constructief bij te
dragen aan de relevante discussies in de zesde commissie van de
Algemene Vergadering van de VN, in het bijzonder die over het
concept «universele jurisdictie» en de bespreking van het rapport van
de International Law Commission.
Vergroten van de politieke steun voor de activiteiten van
internationaal-rechterlijke instellingen, door mede-indiening van een
jaarlijkse resolutie over de rapportage van het Internationaal Strafhof
aan de Algemene Vergadering van de VN en blijvende steun aan de
VN-campagne om het aantal landen dat de verplichte rechtsmacht van
het Internationaal Gerechtshof accepteert, te vergroten.
Bijzondere en blijvende aandacht vragen voor de mogelijkheden die
het VN-Handvest biedt voor vreedzame geschillenbeslechting (het
Hoofdstuk 6 van het VN-Handvest), onder andere door bijeenkomsten
over het thema te organiseren in New York en Den Haag in samenwerking met het Internationaal Gerechtshof en Permanent Hof van
Arbitrage.
Bijdragen aan de complementariteit van nationale en internationale
rechtsordes door uitbreiden van het draagvlak binnen de
VN-gemeenschap voor een mogelijk Multilateraal Verdrag Rechtshulp
en Uitlevering Internationale Misdrijven.
Steun aan het door de Verenigde Naties ingezette proces om eenduidig beleid op te stellen voor alle VN-instellingen voor de ontwikkeling
van een nationale en internationale rechtsorde.
Bijzondere aandacht en steun voor het werk van de Verenigde Naties
op het gebied van Rule of Law in post-conflictsituaties, waaronder de
3-D benadering waarin Nederland voorop loopt; aandacht voor lokale
vormen van vreedzame geschillenbeslechting; blijven benadrukken
van de cruciale rol van rechtsstaatsontwikkeling binnen de
VN-ontwikkelingsagenda.
Constructieve dialoog bevorderen over terrorismebestrijding, waarbij
het uitgangspunt is dat respect voor mensenrechten en de rechtsstaat
onwrikbare basisvoorwaarden zijn in de discussie over een alomvattend VN- Antiterrorismeverdrag.
Nederland blijft zich inspannen voor verbreding van het draagvlak van
Responsibility to Protect en verbetering van preventie van de
ernstigste misdrijven. Nederland zal net als voorgaande jaren
medeorganisator zijn van een ministeriele bijeenkomst tijdens de
openingsweek van de Algemene Vergadering van de VN. Daarnaast
pleit Nederland voor een leidende rol van regionale organisaties,
waaronder de Europese Unie, bij de preventie van massale
wreedheden.

6. Mensenrechten
De Nederlandse inzet concentreert zich op:
– aandacht in de VN-fora voor de mensenrechtensituatie in landen waar
ernstige schendingen worden gepleegd;
– de prioriteiten uit de mensenrechtennota: mensenrechtenverdedigers,
LHBT, vrouwen, internet, maatschappelijk verantwoord ondernemen,
godsdienstvrijheid;
– versterking van het kantoor van de Hoge Commissaris voor Mensenrechten, inclusief sterke speciale procedures;
– versterking van de verdragsorganen.
Nederland zal zich de komende jaren inzetten voor uitvoering van de
mensenrechtenbrief «Respect en recht voor ieder mens». De
VN-mensenrechtenfora, met name de derde commissie van de Algemene
Vergadering van de VN en de Mensenrechtenraad, vormen belangrijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

9

podia om die inzet vorm te geven. Nederland gaat daarbij ambitieus en
innovatief te werk, ook met het oog op de kandidatuur voor lidmaatschap
van de Mensenrechtenraad voor de periode 2015–2017.
Conform de prioriteiten uit de brief besteedt Nederland de komende jaren
specifieke aandacht aan de thema’s mensenrechtenverdedigers, gelijke
rechten voor LHBT en gelijke rechten voor vrouwen, en worden overige
onderwerpen waarop Nederland profiel en expertise heeft opgebouwd
(o.a. internetvrijheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen,
godsdienstvrijheid) niet vergeten. Nederland gaat actief op zoek naar
innovatieve en waar mogelijk trilaterale partnerschappen om mensenrechten verder te bevorderen. Voor de 68e AVVN wordt deze inzet
concreet uitgewerkt in te verwachten resoluties, zoals de tweejaarlijkse
resoluties over politieke participatie van vrouwen, geweld tegen migrantenwerkers en een resolutie over de «girlchild». Nederland zal tevens in
het bijzonder aandacht vragen voor kindhuwelijken en politieke participatie van vrouwen in o.a. Syrië. Nederland zet ook in op het verder
uitwerken van het EU-acquis in de Europese resolutie over de vrijheid van
godsdienst en levensovertuiging.
In het interstatelijke proces van de versterking van de verdragsorganen
blijft Nederland zich inzetten voor de onafhankelijkheid, de effectiviteit en
efficiëntie van de verdragsorganen. Tevens is het werk van de Speciale
Procedures van groot belang voor de effectiviteit van het VN-mensenrechteninstrumentarium. Nederland heeft een deel van zijn bijdrage aan het
kantoor van de Hoge Commissaris dan ook geoormerkt voor deze
procedures. Nederland heeft een «standing invitation» voor alle Speciale
Procedures en zal zich inzetten voor een blijvend sterk mandaat. Met het
oog op het vergroten van de bescherming van mensenrechten is een
goed functionerende internationale VN-mensenrechteninfrastructuur
essentieel.
Nederland steunt mensenrechtenverdedigers, als belangrijke motor achter
verandering en vooruitgang in hun land. Capaciteitsopbouw, innovatie en
veiligheid staan centraal. Nederland draagt hieraan bij via diplomatieke
contacten en via financiering van projecten van Ngo’s. In steeds meer
landen is een tendens zichtbaar die ngo’s beperkt in hun handelingsruimte. Concrete voorbeelden zijn wetgeving die het ontvangen van
(buitenlandse) fondsen van Ngo’s overmatig reguleert en intimidatie van
mensenrechtenverdedigers die met de VN samenwerken, bijvoorbeeld na
bezoeken van Speciaal Rapporteurs. Nederland zet zich ervoor in dat
Ngo’s hun werkzaamheden kunnen doen, waarbij met name de vrijheid
van meningsuiting en de vrijheid van vereniging gerespecteerd worden
en spreekt landen aan op het naleven van hun internationale verplichtingen op dit vlak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 26 150, nr. 132

10