Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 120 XIII

Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2022
(wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswijzer

4

2
2.1

Beleid
Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

8
8

3
3.1

12

3.5

Beleidsartikelen
Beleidsartikel 1 Goed functionerende economie en
markten
Beleidsartikel 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en
ondernemerschap voor duurzame welvaartsgroei
Beleidsartikel 3 Toekomstfonds
Beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en
beperking van de klimaatverandering
Beleidsartikel 5 Een veilig Groningen met perspectief

26
33

4
4.1
4.2

Niet-beleidsartikelen
Artikel 40 Apparaat Kerndepartement
Artikel 41 Nog onverdeeld

39
39
41

5
5.1
5.2
5.3

Agentschappen
Agentschap Telecom (AT)
Dienst ICT Uitvoering (DICTU)
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)

42
42
44
46

3.2
3.3
3.4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

12
15
23

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 en 2
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen
in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat;
2. de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
Vanwege de spoedeisende maatregelen zijn in de periode december 2021
tot en met 25 mei 2022 zes incidentele suppletoire begrotingen en een Nota
van wijziging zesde incidentele suppletoire begroting over het begro­
tingsjaar 2022 naar de Tweede Kamer verzonden. De behandeling van de
derde tot en met zesde incidentele suppletoire begrotingen (inclusief de
Nota van wijziging zesde incidentele suppletoire begroting) in de StatenGeneraal heeft nog niet plaatsgevonden. Om deze reden is de in de begro­
tingsstaat opgenomen stand nog niet door de beide Kamers bekrachtigd.
Vanwege de snelle opeenvolging van begrotingswetsvoorstellen, om het
budgetrecht van de Staten Generaal te waarborgen, bevat de kolom ‘vastge­
stelde begroting’ zowel de vastgestelde stand bij ontwerpbegroting als de
mutaties die bij incidentele suppletoire begrotingen zijn opgenomen.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
Mede namens de Minister voor Klimaat en Energie,
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,

M.A.M. Adriaansens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
Opbouw 1e suppletoire begroting 2022
Deze 1e suppletoire begroting geeft een geactualiseerd beeld van de begro­
tingsuitvoering 2022. Onderdeel B, de begrotingstoelichting, is als volgt
opgebouwd:
1. Leeswijzer met onder andere een overzicht van de coronamaatregelen
die op de begroting van het Ministerie van EZK zijn opgenomen.
2. Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties.
De belangrijkste verplichtingenmutaties zijn toegelicht in de artikelen.
3. De beleidsartikelen. Voor ieder beleidsartikel is de tabel «Budgettaire
gevolgen van beleid» opgenomen. Hierin zijn de begrotingsmutaties
voor de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten weergegeven.
4. De niet-beleidsartikelen. In de budgettaire tabellen zijn de begrotings­
mutaties voor de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten opgenomen.
5. De agentschappen. In deze 1e suppletoire begroting zijn de aanpassingen
in de agentschapsparagrafen van de Agentschap Telecom (AT), de Dienst
ICT Uitvoering (DICTU) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO.nl) opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

4

Herverkaveling Groningen
Bij het aantreden van het kabinet is besloten om de uitgaven en ontvangsten
voor de schadeafhandeling en versterkingsoperatie in Groningen onder te
brengen op één begroting. De middelen die voor de versterkingsoperatie
op de BZK-begroting stonden (inclusief middelen voor apparaat) zijn
overgeheveld naar EZK naar beleidsartikel 5 Een veilig Groningen met
perspectief en naar artikel 40 Apparaat Kerndepartement.
Tabel 1 Was-wordt-tabel herverkaveling Groningen (bedragen x € 1.000)
Was

Wordt

Artikel begroting 2022 Detail Artikel begroting 2022 Detail

Toelichting wijziging

Uitgaven
Subsidies
Artikel 5

Woonbedrijf

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Diverse subsidies versterken

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Bestuursakkoord

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Inkomensoverdrachten
Artikel 5

Tegemoetkoming aan
huurders

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Schades
Artikel 5

Vastgelopen dossiers

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Opdrachten
Artikel 5

Werkbudget

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Versterkingsoperatie

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Bestuursakkoord

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Versterken Industrie

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Bijdrage aan medeoverheden
Artikel 5

Nationaal Programma
Groningen

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Compensatie gemeenten en
provincie

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Bestuursakkoord

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Integrale programma's
Bestuursakkoord

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Materiële uitgaven
Artikel 40

Overige materiële uitgaven

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 11 van
BZK.

Ontvangsten
Artikel 5

Ontvangsten NAM
Versterkingskosten NCG

Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
BZK.

Artikel 5

Ontvangsten Nationaal
Nieuwe regel als gevolg van overheveling van Artikel 10 van
Programma Groningen (NAM) BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

5

Ondergrenzen toelichtingen
Voor het toelichten van de begrotingsmutaties zijn in deze eerste suppletoire
begroting de ondergrenzen gehanteerd zoals opgenomen in de onder­
staande tabel.
Tabel 2 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerpbegroting) in € miljoen
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

In sommige gevallen, waar politiek relevant, worden ook posten toegelicht
beneden deze ondergrenzen.
Overzicht coronamaatregelen
Hieronder een overzicht van de coronamaatregelen met daarin de corona­
gerelateerde uitgaven vanuit de begroting van het Ministerie van EZK.
Een uitgebreid overzicht is te vinden op Overheidsfinancien in coronatijd op
Rijksfinancien.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

6

Tabel 3 Overzicht coronamaatregelen (bedragen x € 1 mln)
Artikel Naam maatregel/regeling

Bedrag verplichtingen
2022

Bedrag uitgaven
2022

Bedrag ontvangsten
2022

Relevante Kamerstukken

2

Mentale steun ondernemers

2

3

2

Tegemoetkoming vaste lasten (TVL)

5.739

4.409

2

Tegemoetkoming vaste lasten starters

50

35

Kamerstuk 35 420, nr. 217,
Kamerstuk 35 420, nr. 479

2

Omscholing naar tekortsectoren

40

40

Kamerstuk 35 420, nr. 105

2

Herstructurering winkelgebieden en
binnensteden

21

10

Kamerstuk 31 757, nr. 105

2

Subsidieregeling R&D
mobiliteitssectoren

0

38

Kamerstuk 35 420, nr. 248

2

Tijdelijke regeling subsidie
evenementen COVID-19 (TRSEC)

505

525

Kamerstuk 35 420, nr. 217,
Kamerstuk 35 420, nr. 354

2

Aanvullende tegemoetkoming
evenementen

120

120

Kamerstuk 35 420, nr 454,
Kamerstuk 35 420, nr 462

2

Omzetderving Limburg

24

24

2

Voucherkredietfaciliteit/
Leningsfaciliteiten reissector

4

4

2

Qredits

23

103

2

Begrotingsreserve BMKB-Corona

2

Klein Krediet Corona

2

Begrotingsreserve Klein Krediet Corona
(KKC)

2

GO-Corona

300

50

2

Begrotingsreserve GO-Corona

0

0

2

Bijdrage RVO.nl

60

60

3

Corona Overbruggingslening (COL)

0

0

3

Dutch Future Fund

25

10

Kamerstuk 33 009, nr. 96

3

Deep Tech Fund

175

35

Kamerstuk 33 009, nr. 96

3

Fonds Alternatieve Financiering

0

20

Kamerstuk 33 009, nr. 96

4

Verlaging netbeheertarief Caribisch
Nederland

0

0

Kamerstuk 35 420, nr. 25,
Kamerstuk 35 420, nr. 105

7.187

5.485

Totaal

Kamerstuk 25 295, nr. 988
465

Kamerstuk 32 698, nr. 63
28

Kamerstuk 35 420, nr. 72,
Kamerstuk 35 420, nr. 105,
Kamerstuk 35 420, nr. 252
Kamerstuk 35 420, nr. 2,
Kamerstuk 35 420, nr. 16,
Kamerstuk 35 420, nr. 105,
Kamerstuk 35 420, nr. 217,
Kamerstuk 35 420, nr. 277

10
100

Kamerstuk 35 420, nr. 38,
Kamerstuk 35 420, nr. 42,
Kamerstuk 35 420, nr. 81,
Kamerstuk 35 420, nr. 105,
Kamerstuk 35 420, nr. 214,
Kamerstuk 35 420, nr. 217,
Kamerstuk 35 420, nr. 226,
Kamerstuk 35 420, nr. 237,
Kamerstuk 35 420, nr. 247,
Kamerstuk 35 420, nr. 248,
Kamerstuk 35 420, nr. 270,
Kamerstuk 35 420, nr. 314,
Kamerstuk 35 420, nr. 273,
Kamerstuk 35 420, nr. 458,
Kamerstuk 35 420, nr. 462,
Kamerstuk 35 420, nr 466,
Kamerstuk 35 420, nr. 479

0

Kamerstuk 35 420, nr. 1,
Kamerstuk 35 420, nr. 16
Kamerstuk 35 420, nr. 31,
Kamerstuk 35 420, nr. 462

5

Kamerstuk 35 420, nr. 31
Kamerstuk 35 420, nr. 2,
Kamerstuk 35 420, nr. 16,
Kamerstuk 35 420, nr. 462

35

Kamerstuk 35 420, nr. 2,
Kamerstuk 35 420, nr. 16
Kamerstuk 35 420, nr. 2,
Kamerstuk 35 420, nr. 38,
Kamerstuk 35 420, nr. 105,
Kamerstuk 35 420, nr. 217,
Kamerstuk 35 420, nr. 248

30

Kamerstuk 35 420, nr. 16,
Kamerstuk 35 420, nr. 38,
Kamerstuk 35 420, nr. 42

573

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

7

2 Beleid
2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2022
Tabel 4 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2022 (Eerste
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikelnummer
Vastgestelde begroting 2022 na ISB's

Uitgaven 2022
13.599.967

Belangrijkste suppletoire mutaties
Nationaal Groeifonds

2

52.065

Brexit Adjustment Reserve

2

187.800

Fund to fund

3

45.763

SDE++

4

585.504

Opschalingsinstrument waterstof

4

134.600

Kasschuif vulmaatregelen gasopslag

4

‒ 623.250

Herverkaveling Groningen

5

1.520.608

Raming schade en versterken

5

‒ 339.778

Vergoeding Norg akkoord

5

7.018.000

Apparaatsmiddelen NCG

40

132.380

Loon- en prijsbijstelling

41

82.460

Overige mutaties
Stand 1e suppletoire begroting 2022

442.149
22.838.268

Toelichting
Nationaal Groeifonds
In april 2022 heeft de adviescommissie van het NGF ingestemd met verschil­
lende toekenningen en omzettingen van investeringsvoorstellen. Voor
artikel 2 heeft dat geleid tot meerjarige budgetmutaties op zes projecten van
in totaal € 917,3 mln. De projecten en het effect op kasjaar 2022 zijn AINed
(€ 4,8 mln), Groenvermogen van de Nederlandse economie (€ -11,1 mln),
Health-RI (€ 5,6 mln), RegMed XB (€ 8,1 mln), QuantumDeltaNL (€ 34,7 mln)
en Oncode-PACT (€ 10 mln).
Brexit Adjustment Reserve
De EU heeft geld beschikbaar gesteld om organisaties die op een negatieve
manier geraakt zijn door Brexit te ondersteunen. Dit budget betreft het
bedrijfslevenregeling spoor van de Brexit Adjustment Reserve. Hier voor is
in 2022 (€ 188 mln) en 2023 (€ 62 mln) budget beschikbaar.
Fund to fund
Er is in totaal € 45,7 mln toegevoegd ten behoeve van DVI en DVI II als gevolg
van de eindejaarsmarge 2021 en het doorschuiven van de ontvangsten­
taakstelling uit 2021 naar 2022.
SDE++
Aan het SDE++-budget 2022 wordt per saldo € 585,5 mln toegevoegd, met
name ter financiering van de kolenmaatregelen in 2022. Het grootste deel
hiervan (€ 532 mln) is afkomstig van de totale onttrekking en toevoeging
aan het SDE++-budget van € 1.572 mln waartoe in de Startnota van het
nieuwe kabinet besloten is. De overige € 1.040 mln van de onttrekking is
naar de jaren 2026 en verder geschoven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

8

Opschalingsinstrument waterstof
In 2022 is € 134,6 mln is van de Aanvullende Post bij het Ministerie van
Financiën overgeheveld naar de begroting van het Ministerie van EZK voor
de kasuitgaven in 2022 voor het Waterstoftransportnet ('Hyway27'). Tevens
is € 0,4 mln toegevoegd aan het RVO-uitvoeringsbudget om de uitvoerings­
kosten van de nog te publiceren regeling te financieren.
Kasschuif vulmaatregelen gasopslag
Omdat de tender voor de vulmaatregelen voor gasoplsag pas in 2023 tot
betalingen zal leiden, is een kasschuif van het voor deze tender beschikbare
kasbudget van 2022 naar 2023 noodzakelijk.
Herverkaveling Groningen
Bij het aantreden van het kabinet is besloten om de uitgaven en ontvangsten
voor de schadeafhandeling en versterkingsoperatie in Groningen onder te
brengen op één begroting. De middelen die voor de versterkingsoperatie
op de BZK-begroting stonden zijn overgeheveld naar EZK.
Raming schade en versterken
De ramingen voor schade en versterken worden in het voorjaar geactuali­
seerd. De mutaties die daaruit voortvloeien worden bij Voorjaarsnota
verwerkt.
Vergoeding Norg akkoord
Conform de afspraken in het Norg akkoord betaalt de Staat een vergoeding
aan NAM. De berekeningswijze van de vergoeding is vastgesteld in
arbitrage, de hoogte van de vergoeding is afhankelijk van de gasprijs. Over
de vergoeding moet btw worden betaald (Kamerstuk 33 529, nr. 997).
Apparaatsmiddelen NCG
Vanuit BZK is er € 110,4 mln toegevoegd aan de apparaatsmiddelen in het
kader van de herverkaveling van de Nationaal Coördinator Groningen.
Daarnaast is er € 22 mln toegevoegd aan de middelen in het kader van de
bijstelling van de uitgavenraming voor de uitvoeringskosten van de verster­
kingsoperatie Groningen.
Loon- en prijsbijstelling
Bij Voorjaarsnota 2022 is loon- en prijsbijstellingstranche 2022 voor EZK
uitgedeeld. De loonbijstelling betreft de vergoeding voor de stijging van
de contractloonontwikkeling en de stijging van de sociale lasten en pensi­
oenpremies voor de overheidswerkgevers. De prijsbijstelling betreft de
verwerking van de stijging van de diverse prijsindexen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

9

Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2022
Tabel 5 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2022 (Eerste
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikelnummer
Vastgestelde begroting 2022 na ISB's

Ontvangsten 2022
5.559.237

Belangrijkste suppletoire mutaties
Brexit Adjustment Reserve

2

Fund to fund

3

30.700

Onttrekking reserve Duurzame Energie

4

1.572.000

Opbrengst heffing ODE

4

214.000

ETS-ontvangsten

4

400.000

Herverkaveling Groningen

5

490.000

Dividenduitkering EBN

5

2.800.000

Mijnbouwwet.

5

2.196.500

Raming schade en versterken

5

‒ 78.221

Eindejaarsmarge Groningen

5

1.160.096

Apparaatsmiddelen NCG

40

130.875

Overige mutaties
Stand 1e suppletoire begroting 2022

485.000

‒ 15.474
14.944.713

Toelichting
Brexit Adjustment Reserve
De EU heeft geld beschikbaar gesteld om organisaties die op een negatieve
manier geraakt zijn door Brexit te ondersteunen. Het betreft in totaal € 886
mln waarvan € 485 mln in 2022. EZK is als Management Autoriteit verant­
woordelijk voor het beheer en financiële verantwoording van de regeling
aan de EU en ontvangt daardoor het volledige budget. Voor de bedrijfsle­
venregeling van de BAR die EZK uitvoert is in 2022 (€ 188 mln) en 2023 (€ 62
mln) budget beschikbaar. De overige onderdelen vallen onder de
ministeries LNV en FIN.
Fund to fund
De ontvangstenraming van het Fund tot fund (Dutch Venture Initiative) van
€ 29,75 mln en DVI II van € 0,95 mln uit 2021 is doorgeschoven naar 2022
waardoor de ontvangstenraming in totaal met € 30,7 mln toeneemt.
Onttrekking begrotingsreserve duurzame energie
Aan de begrotingsreserve wordt op basis van wat in de Startnota van het
nieuwe kabinet is afgesproken € 1.572 mln extra onttrokken, deels om de
tekorten op de uitfinanciering van de lopende SDE+ subsidies te dekken en
deels om middelen te reserveren voor de productiebeperking in kolencen­
trales, als onderdeel van het Urgenda-maatregelenpakket.
Opbrengst heffing ODE
In recente jaren werden er meer ODE-ontvangsten gerealiseerd dan er als
ontvangsten in de EZK-begroting is opgenomen, omdat de verhoging van
de belastingvermindering alleen ten laste van de Energiebelasting (EB) is
gebracht en niet (ook) ten laste van de ODE. Daarom worden de huidige
(netto) ontvangsten met € 214 mln opgehoogd naar de daadwerkelijk
verwachte (bruto) ontvangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

10

ETS-ontvangsten
Door de gestegen prijzen voor emissierechten wordt de raming van de ETSontvangsten met € 400 mln opgehoogd.
Herverkaveling Groningen
Bij het aantreden van het kabinet is besloten om de uitgaven en ontvangsten
voor de schadeafhandeling en versterkingsoperatie in Groningen onder te
brengen op één begroting. De middelen die voor de versterkingsoperatie
op de BZK-begroting stonden zijn overgeheveld naar EZK. De uitgaven die
in rekening worden gebracht bij NAM leiden tot ontvangsten op de EZKbegroting.
Dividenduitkering EBN
Vanwege hogere opbrengsten uit de gaswinning en de vergoeding uit het
Norg akkoord kan EBN dividend uitkeren.
Mijnbouwwet
Vanwege hogere opbrengsten uit de gaswinning en de vergoeding uit het
Norg akkoord zijn er extra opbrengsten onder de Mijnbouwwet.
Raming schade en versterken
De ramingen voor schade en versterken worden in het voorjaar geactualiseerd. De mutaties die daaruit voortvloeien worden bij Voorjaarsnota
verwerkt. Omdat de uitgaven bij NAM in rekening worden gebracht, leidt
de actualisatie ook tot aanpassing van de geraamde ontvangsten.
Eindejaarsmarge Groningen
Een deel van de ontvangsten van de NAM die samenhangen met de
uitgaven van het IMG en de NCG zijn in 2021 uitgesteld. De ontvangsten die
worden verwacht in 2022 worden nu geboekt op de EZK-begroting. Hiermee
vult EZK de negatieve eindejaarsmarge van vorig jaar in.
Apparaatsmiddelen NCG
Vanuit BZK is er € 70 mln toegevoegd aan de apparaatsmiddelen in het kader
van de herverkaveling van de Nationaal Coördinator Groningen. Daarnaast
is er € 60,9 mln toegevoegd aan de middelen in het kader van de bijstelling
van de ontvangstenraming voor de uitvoeringskosten van de versterkings­
operatie Groningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

11

3 Beleidsartikelen
3.1 Beleidsartikel 1 Goed functionerende economie en markten
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Goed functionerende economie en markten (Eerste suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

267.372

0

267.372

‒ 7.245

260.127

25.460

5.151

3.591

2.978

Uitgaven

249.968

0

249.968

‒ 95

249.873

17.347

5.738

3.778

3.167

Subsidies (regelingen)

10.000

0

0

10.000

‒ 4.207

5.793

7.334

196

39

Cyber security

0

0

832

832

534

196

39

Subsidiemaatregel telecom
Caribisch Nederland

0

0

1.600

1.600

10.000

10.000

‒ 7.143

2.857

0

0

504

504

EU-cofinanciering Digital
Europe
Beter aanbesteden

0

6.800

Opdrachten

23.950

23.950

‒ 5.124

18.826

‒ 363

178

128

167

Onderzoek&opdrachten

2.474

2.474

386

2.860

402

380

173

173

Beleidsvoorbereiding en
evaluaties Veiligheid en
Frequenties

4.408

4.408

62

4.470

‒ 231

‒6

‒6

‒6

‒ 534

‒ 196

‒ 39

Digital trust centre

1.432

1.432

‒ 996

436

Cyber security

5.741

5.741

‒ 2.541

3.200

ICT beleid

7.378

7.378

‒ 843

6.535

CSIRT - DSP

1.017

1.017

‒ 38

979

Vervolgprogramma beter
aanbesteden

1.500

1.500

‒ 1.154

346

Bijdrage aan agentschappen

41.199

41.199

7.425

48.624

6.226

1.106

6

6

Bijdrage RVO.nl

10.375

10.375

2.114

12.489

6

6

6

6

Bijdrage Agentschap
Telecom

30.824

30.824

5.311

36.135

6.220

1.100

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

170.763

170.763

1.715

172.478

4.067

4.175

3.508

2.897

600

700

700

Bijdrage Metrologie

0

0

11.146

11.146

Raad voor de Accreditatie

277

277

Bijdrage ACM

779

779

158.561

158.561

1.215

159.776

3.467

3.475

2.808

2.897

4.056

96

4.152

83

83

97

97

Bijdrage aan het CBS

11.146
500

777
779

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

4.056

Bijdrage Nederlands
Normalisatie Instituut

1.194

1.194

Bijdrage aan internationale
organisaties

2.862

2.862

96

2.958

83

83

97

97

Ontvangsten

31.934

31.934

17.516

49.450

0

0

0

0

Ontvangsten ACM

162

0

0

162

1.194

162

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

12

Mutaties via
NvW,
Vastge­
Stand 1e
moties,
stelde Mutaties 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)
Ontvangsten High Trust
Diverse ontvangsten

30.200

30.200

1572

1.572

17.516

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

47.716
1.572

Tabel 7 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Mutaties Vastge­
via NvW,
stelde Mutaties Stand 1e
e
moties,begroting
1suppletoire
amendementen 2022 (3)
suppletoirebegroting
Ontwerpbegroting en ISB's
= (1) +begroting (5) = (3) Mutatie Mutatie Mutatie
2022 (1)
(2)
(2)
(4)
+ (4)
2023
2024
2025
Verplichtingen

267.372

‒ 7.245 260.127

waarvan garantieverplichtingen

267.372
0

0

0

0

waarvan overige verplichtingen

267.372

267.372

‒ 7.245 260.127

Mutatie
2026

25.460

5.151

3.591

2.978

25.460

5.151

3.591

2.978

Budgetflexibiliteit
Het percentage juridisch verplicht is 96%, 6% hoger dan bij de ontwerpbe­
groting 2021. Dit heeft te maken met reeds aangegane verplichtingen bij
onder andere de onderzoeksbudgetten.
Toelichting
Verplichtingen
De verlaging van het verplichtingbudget met € 7,2 mln wordt onder meer
veroorzaakt door een verplichtingenschuif van € 15,5 mln bij de subsidiere­
geling EU-cofinanciering Digital Europa. De verplichtingenschuif is nodig
door vertraging van de EU-commissie, waardoor de regeling (call1) later
opengesteld wordt. Daarnaast wordt de bijdrage aan Agentschap Telecom
voor het jaar 2022 met € 5,3 mln en voor het jaar 2023 met € 6,2
mln opgehoogd om het budget op het niveau te brengen van de jaarlijkse
opdrachten.
Uitgaven
Subsidies
Bij de subsidieregeling EU-cofinanciering Digital Europa heeft een kasschuif
plaatsgevonden van € 6,8 mln. Dit komt door vertraging van de EUcommissie, waardoor de regeling (call1) later opengesteld wordt. Daarnaast
is € 0,3 mln beschikbaar gesteld voor de uitvoering door RVO.nl.
Bijdrage aan agentschappen
De verhoging van het kasbudget voor het jaar 2022 met € 5,3 mln en voor
het jaar 2023 met € 6,2 mln is nodig om het budget op niveau te brengen
van de jaarlijkse opdrachten, dit omdat het Agentschap Telecom de
afgelopen jaren meer uitvoeringstaken en toezichtstaken heeft gekregen in
het kader van onder andere het veiligheidsdomein, telekwetsbaarheid,
digitale veiligheid van apparatuur (RED), veiligheid openbare netwerken en
Cybersecurity act.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

13

Ontvangsten
ACM ontvangt dit jaar naar verwachting meer boetes dan geraamd (jaarlijks
ruim € 30 mln). Het ontvangstbudget wordt daarom opgehoogd met € 17,5
mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

14

3.2 Beleidsartikel 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en ondernemerschap voor
duurzame welvaartsgroei
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Bedrijvenbeleid: innovatie en ondernemerschap voor duurzame
welvaartsgroei (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

3.023.527

6.618.162

9.641.689

1.496.861

11.138.550

179.532

93.215

140.292

91.372

Uitgaven

2.209.546

4.581.960

6.791.506

289.580

7.081.086

558.537

228.361

230.177

140.898

Subsidies (regelingen)

1.080.684

4.495.960

5.576.644

292.177

5.868.821

464.550

159.659

113.598

49.379

700

26.608

1.400

800

‒ 127

‒ 127

‒ 127

‒ 127

‒ 12.760

‒ 6.515

‒ 6.675

‒ 2.225

2.175

‒ 1.135

6.525

6.525

‒ 1.230

‒ 1.140

MKB-Innovatiestimulering
Topsectoren (MIT)

25.908

25.908

Eurostars

19.583

19.583

Bevorderen
ondernemerschap

27.107

27.107

‒ 2.428

24.679

Cofinanciering EFRO

38.335

38.335

‒ 32

38.303

Bijdrage aan ROM's

8.477

8.477

Verduurzaming industrie

23.936

23.936

‒ 7.076

16.860

Startup beleid

16.900

16.900

‒ 3.348

13.552

Urgendamaatregelen
Industrie

35.300

35.300

1.443

36.743

Invest-Nl

10.802

10.802

‒ 446

10.356

19.583

8.477

Tegemoetkoming vaste
lasten

600.000

Europees Defensie Fonds
cofinanciering

5.000

5.000

Omscholing naar
tekortsectoren

40.000

40.000

40.000

35.000

35.000

3.808.500

4.408.500

4.408.500
‒ 620

4.380

620

Tegemoetkoming vaste
lasten Startersregeling

0

Infrastructuur duurzame
industrie (PIDI)

13.500

13.500

‒ 2.862

10.638

‒ 1.360

Herstructurering
winkelgebieden

11.200

11.200

‒ 1.263

9.937

8.000

R&D mobiliteitssectoren

37.500

350.000

175.000

525.000

TRSEC

0

35.000

37.500
350.000

37.500

NGF - project AiNed

8.800

8.800

4.800

13.600

16.600

38.800

34.300

21.400

NGF - project
Groenvermogen van de
Nederlandse economie

21.530

21.530

‒ 11.135

10.395

234.839

5.552

7.402

14.142

NGF - project Health-RI

4.400

4.400

5.600

10.000

5.400

‒ 6.600

‒ 2.200

NGF - project RegMed XB

12.800

12.800

8.100

20.900

9.783

6.634

5.533

1.584

NGF - project
QuantumDeltaNL

33.100

33.100

34.700

67.800

77.800

73.500

29.000

8.100

Indirecte Kosten
Compensatie ETS

81.600

81.600

6.264

87.864

IPCEI Cloudinfrastuctuur en
services

0

10.000

10.000

10.000

IPCEI Micro electronica

0

30.000

30.000

30.000

NGF - project Nationaal
Onderwijslab

0

5.460

5.460

5.460

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

15

Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

50.000

41.000

Mutatie
2026

Aanvullende
tegemoetkoming
evenementen

0

245.000

245.000

‒ 125.000

120.000

Omzetderving Limburg

0

12.000

12.000

12.000

24.000

NGF - project Oncode-PACT

0

0

10.000

10.000

60.000

Brexit Adjustment Reserve

0

0

187.800

187.800

62.200

Overig

4.906

4.906

‒ 20

4.886

‒ 20

‒ 20

‒ 20

‒ 20

Leningen

80.000

27.000

107.000

0

107.000

0

0

0

0

0

4.000

4.000

4.000

Qredits

80.000

23.000

103.000

103.000

Garanties

157.541

0

157.541

‒ 50.000

‒ 25.000

‒ 25.000

0

BMKB

37.624

37.624

37.624

Groeifaciliteit

8.172

8.172

8.172

Garantie
Ondernemersfinanciering

11.745

11.745

11.745

Garantie
Ondernemersfinanciering
Corona

100.000

100.000

‒ 50.000

50.000

‒ 50.000

‒ 25.000

‒ 25.000

Bedrijfssteun

0

‒ 50.000

107.541

Opdrachten

11.939

11.939

‒ 1.179

10.760

1.822

1.824

1.826

1.828

Onderzoek en opdrachten

4.455

4.455

‒ 117

4.338

22

24

26

28

Caribisch Nederland

1.083

1.083

‒ 89

994

Regeldruk

1.800

1.800

1.800

1.800

2.336

2.336

Budget Samenwerking Regio

665

665

‒ 311

354

Small Business Innovation
Research

3.400

3.400

‒ 662

2.738

Bijdrage aan agentschappen

92.678

59.000

151.678

18.330

170.008

1.265

1.200

775

775

Bijdrage RVO.nl

92.135

59.000

151.135

18.330

169.465

1.265

1.200

775

775

Bijdrage Agentschap
Telecom

543

2.336

543

0

543

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

340.286

340.286

11.982

352.268

6.454

4.572

4.572

450

Bijdrage aan TNO

178.863

178.863

9.982

188.845

6.454

4.572

4.572

450

Kamer van Koophandel

135.958

135.958

2.000

137.958

Bijdrage aan NWO-TTW

25.465

25.465

Bijdrage aan medeoverheden

13.998

0

0

0

0

MKB Innovatiestimulering
Topsectoren (MIT)

13.998

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

432.420

450.690

134.446

86.106

134.406

88.466

57.500

50.000

50.000

0

13.998

25.465
0

13.998

0

13.998
13.998

432.420

18.270

Internationaal Innoveren

52.766

52.766

14.042

66.808

50.000

PPS toeslag

199.068

199.068

2.213

201.281

440

TO2 (excl. TNO)

55.880

55.880

740

56.620

200

200

Topsectoren overig

10.749

10.749

4.166

14.915

86.294

30.294

85.494

39.554

Ruimtevaart (ESA)

72.726

72.726

72.726

Bijdrage NBTC

9.425

9.425

9.425

Overige bijdragen aan
organisaties

5.806

5.806

‒ 1.088

‒ 1.088

‒ 1.088

‒ 1.088

159

5.965

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

16

Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)
Economische ontwikkeling
en technologie

10.000

10.000

EU-cofinanciering JTF

16.000

16.000

Ontvangsten

267.151

405.000

‒ 3.050

6.950

Mutatie
2023

Mutatie
2024

‒ 1.400

‒ 800

153.092

‒ 61.906

Mutatie
2025

Mutatie
2026

124.096

‒ 61.902

16.000

672.151

473.205

1.145.356

Luchtvaartkredietfaciliteit

1.712

1.712

1.712

Rijksoctrooiwet

47.041

47.041

Eurostars

4.250

4.250

4.250

F-35

9.000

9.000

9.000

115

47.156

Diverse ontvangsten

1.648

1.648

90

1.738

92

94

96

98

Bedrijfssteun

89.500

89.500

‒ 62.000

27.500

‒ 62.000

‒ 62.000

‒ 62.000

‒ 62.000

Tegemoetkoming vast lasten

60.000

BMKB

33.000

33.000

Onttrekking reserve BMKB

0

0

10.000

10.000

Onttrekking reserve Klein
Krediet Corona

0

0

5.000

5.000

Groeifaciliteit

8.000

8.000

Garantie
Ondernemingsfinanciering

405.000

465.000

465.000
33.000

8.000

13.000

13.000

Onttrekking reserve GO

0

0

35.000

35.000

13.000

Brexit Adjustment Reserve

0

0

485.000

485.000

215.000

Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

179.532

93.215

140.292

91.372

179.532

93.215

140.292

91.372

186.000

Tabel 9 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

3.023.527

6.618.162

9.641.689

waarvan
garantieverplichtingen

1.250.000

400.000

1.650.000

waarvan overige
verplichtingen

1.773.527

6.218.162

7.991.689

1.496.861

11.138.550
1.650.000

1.496.861

9.488.550

Budgetflexibiliteit
Het percentage juridische verplichte deel is 76%. Dit is iets lager dan bij de
ontwerpbegroting 2021 en heeft te maken met aanvullende budgetten die
zijn toekend voor o.a. NGF-projecten en Brexit Adjustment Reserve
waarvoor nog geen juridische verplichtingen zijn aangegaan.
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget in 2022 is verhoogd met € 1,5 mld. Dit betreft
onder meer de volgende mutaties:
– € 250 mln onvoorwaardelijke toekenning voor het project Groenver­
mogen II in het kader van de tweede ronde Nationaal Groeifonds.
– € 243,6 mln voor de bedrijfslevenregeling van de Brexit Adjustment
Reserve.
– € 228 mln onvoorwaardelijke toekenning voor het project Quantum­
DeltaNL in het kader van de eerste ronde Nationaal Groeifonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

17

–
–
–
–
–
–

–
–
–
–
–
–

€ 161 mln onvoorwaardelijke toekenning voor het project Oncode-PACT
in het kader van de tweede ronde Nationaal Groeifonds.
€ 150 mln overheveling verplichtingenbudget van 2021 naar 2022 voor
cofinanciering EFRO inclusief het INTERREG-programma.
€ 116,5 mln onvoorwaardelijke toekenning voor het project AINed in
het kader van de eerste ronde Nationaal Groeifonds.
€ 73 mln overheveling van verplichtingenbudget van 2021 naar 2022
voor het NGF-project Groenvermogen I.
€ 60 mln verplichtingenbudget voor het programma Just Transition Fund
(JTF) is doorgeschoven van 2021 naar 2022.
€ 49 mln ophoging verplichtingenbudget voor de regeling VEKI voor
aanvragen die eind 2021 zijn ingediend en in 2022 zullen worden
beschikt.
€ 44 mln overheveling van verplichtingenbudget van 2021 naar 2022
voor het NGF-project AiNed.
€ 33,3 mln onvoorwaardelijke toekenning voor het project Regmed XB
fase 2 in het kader van de eerste ronde Nationaal Groeifonds.
€ 30 mln overheveling van verplichtingenbudget van 2021 naar 2022
voor de Tijdelijke Regeling Subsidie Evenementen COVID-19 (TRSEC).
€ 22 mln overheveling van verplichtingenbudget van 2021 naar 2022
voor het NGF-project HealthRI.
€ 14,5 mln overboeking voor Fonds Onderzoek en Wetenschap via OCW
naar EZK.
€ 12 mln budgetverhoging voor de tegemoetkoming voor de omzet­
derving Limburg i.v.m. waterschade.

Uitgaven
Subsidies
Verduurzaming Industrie
De verlaging van kasbudget is voornamelijk het gevolg van overheveling
van beleidsbudget voor de DEI+ regeling voor de industrie naar artikel 4 van
de EZK-begroting (- € 9,5 mln), overheveling van de uitvoeringskosten voor
de DEI+ naar uitvoeringsbudget RVO op artikel 4 (- € 1 mln), overheveling
van uitvoeringsbudget voor beleids- en bedrijvenondersteuning en
monitoring programma Verduurzaming Industrie en uitvoering van de TSEregeling voor de industrie naar uitvoeringsbudget RVO op artikel 2 (- € 5,1
mln).
Urgendamaatregelen industrie
De verlaging van kasbudget is voornamelijk het gevolg van een aanvulling
van het budget voor de openstelling van de VEKI-regeling in 2022 met
middelen van de aanvullende post voor stikstofmaatregelen voor de
industrie.
Tijdelijke Regeling Subsidie Evenementen COVID-19 (TRSEC)
Het budget van € 525 mln bevat € 50 mln voor betalingen voor de
openstelling van de TRSEC in 2021 en € 475 mln voor de Subsidieregeling
Evenementengarantie 2022 (SEG22). De SEG22 is de garantieregeling voor
de evenementensector in 2022 en loopt van 1 januari tot en met
30 september 2022. Het budget van € 475 mln is een samenvoeging van
de budgetten voor de TRSEC en de Aanvullende Tegemoetkoming
Evenementen (ATE) voor evenementen in genoemde periode in 2022, van
respectievelijk € 350 mln en € 125 mln. De SEG22 is nog onder voorbehoud
van goedkeuring door de Europese Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

18

NGF-project AiNed
In april 2022 heeft de adviescommissie van het NGF ingestemd met het
omzetten van een reservering naar een definitieve toekenning van € 116,5
mln voor het NGF-project AiNed.
NGF project Groenvermogen van de Nederlandse economie
Dit betreft grotendeels de toekenning van een subsidie van € 250 mln door
het Nationaal Groeifonds aan het project Groenvermogen II, zoals vermeld
in de Kamerbrief Bekostiging investeringsvoorstellen tweede ronde
Nationaal Groeifonds van 14 april 2022 (Kamerstuk 35 925-XIX, nr. 12).
NGF-project RegMed XB
In april 2022 heeft de adviescommissie van het NGF ingestemd met de
omzetting van € 33 mln voor de tweede fase van het NGF-project Regmed
XB van voorwaardelijk in onvoorwaardelijk. Daarnaast bevat deze mutatie
een kasschuif voor de eerste fase van dit project.
NGF-project QuantumDeltaNL
In april 2022 heeft de adviescommissie van het NGF ingestemd met de
omzetting van € 228 mln voor de tweede fase van het NGF-project Quantum­
DeltaNL van voorwaardelijk in onvoorwaardelijk. Daarnaast wordt het
budget in 2022 verhoogd met € 14,2 mln aan in 2021 niet bestede middelen
en verlaagd met € 7,0 mln in verband met actualisatie van het geraamde
kasritme.
Aanvullende tegemoetkoming evenementen
Het budget voor de Aanvullende tegemoetkoming evenementen (ATE)
wordt verlaagd met € 125 mln in verband met samenvoeging van deze
regeling met de Tijdelijke Regeling Subsidie Evenementen COVID-19
(TRSEC) in de Subsidieregeling Evenementengarantie 2022 (SEG22). Deze
samenvoeging heeft betrekking op evenementen in de periode 1 januari tot
1 oktober 2022.
Omzetderving Limburg
Het budget voor de tegemoetkoming in de omzetderving ten gevolge van
de wateroverlast in Limburg in juli 2021 wordt verhoogd van € 12 mln naar
€ 24 mln.
NGF-project Oncode-PACT
Dit betreft de toekenning van subsidie door het Nationaal Groeifonds aan
het project Oncode-PACT, zoals vermeld in de Kamerbrief Bekostiging inves­
teringsvoorstellen tweede ronde Nationaal Groeifonds van 14 april 2022
(Kamerstuk 35 925-XIX, nr. 12).
Brexit Adjustment Reserve
De EU heeft geld beschikbaar gesteld om organisaties die op een negatieve
manier zijn geraakt door de Brexit te ondersteunen door middel van de
Brexit Adjustment Reserve (BAR). De mutatie betreft het budget voor de
bedrijfslevenregeling in het kader van de BAR. Hiervoor is in 2022 € 188 mln
en in 2023 € 62 mln beschikbaar.
Garanties
Garantie Ondernemingsfinanciering - Corona (GO-C)
De kasbuffer van de GO-C is herijkt op basis van de benutting in 2020 en
2021 en het garantieplafond voor 2022. Als gevolg hiervan is de meerjaren­
raming van de kasreeks van de GO-C neerwaarts bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

19

Bijdrage aan agentschappen
Bijdrage RVO.nl
Betreft de overheveling van onder meer uitvoeringskosten voor de eerste
aanvulling op de bestaande opdracht.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Bijdrage aan TNO
Het budget voor TNO wordt verhoogd met € 10,0 mln in verband met
diverse overboekingen van andere departementen voor door TNO uit te
voeren projecten.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Internationaal Innoveren
De mutatie betreft een overboeking voor het Fonds onderzoek en
wetenschap van OCW naar EZK voor Europese Partnerschappen.
Topsectoren overig
De mutatie betreft een overboeking voor het Fonds onderzoek en
wetenschap van OCW naar EZK voor Roadmap infrastructuur toegepast
onderzoek. Daarnaast worden de middelen voor het werkbudget
topsectoren beschikbaar gesteld.
Ontvangsten
Bedrijfssteun
In 2021 is € 372 mln minder uitgegeven dan geraamd. Uitgaande van een
gemiddelde terugbetalingstermijn van 6 jaar, worden in de periode 2022 tot
en met 2027 de geraamde ontvangsten met € 62 mln per jaar verlaagd.
Onttrekking reserve BMKB
De begrotingsreserve van de BMKB bestaat uit een begrotingsreserve voor
de reguliere BMKB en de BMKB-Corona (BMKB-C). De begrotingsreserve
van de BMKB-C is herijkt op basis van de benutting van de regeling in 2020
en 2021 en het garantieplafond voor 2022. Op basis hiervan is er € 10 mln
aan de reserve van de BMKB-C onttrokken.
Onttrekking reserve GO
De begrotingsreserve van de GO bestaat uit een begrotingsreserve voor
de reguliere GO en de GO-Corona (GO-C). De begrotingsreserve van de GOC is herijkt op basis van de benutting van de regeling in 2020 en 2021 en
het garantieplafond voor 2022. Op basis hiervan is er € 35 mln aan de
reserve van de GO-C onttrokken.
Brexit Adjustment Reserve
De EU heeft geld beschikbaar gesteld om organisaties die op een negatieve
manier geraakt zijn door Brexit te ondersteunen. Het betreft in totaal € 886
mln waarvan € 485 mln in 2022. EZK is als Management Autoriteit verant­
woordelijk voor het beheer en financiële verantwoording van de regeling
aan de EU. De ontvangsten van de BAR worden daarom volledig op de EZKbegroting geraamd. Voor de bedrijfslevenregeling van de BAR die EZK
uitvoert is in 2022 (€ 188 mln) en 2023 (€ 62 mln) budget beschikbaar. De
overige onderdelen van de BAR vallen onder de ministeries LNV en FIN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

20

Toelichting op de Begrotingsreserves
De begrotingsreserves zijn bedoeld om inkomsten uit premies en uitgaven
voor schades, die over de jaren kunnen fluctueren, te verevenen. De reserve
dient als buffer voor uitgaven door EZK in geval bedrijven niet aan hun
terugbetalingsverplichtingen kunnen voldoen inzake leningen bij financieringsinstellingen waarop EZK een borgstelling heeft afgegeven.
Er zijn begrotingsreserves voor de BMKB (inclusief BMKB-C), de regeling
Garantie Ondernemingsfinanciering (GO, inclusief de GO-C), de Groeifaci­
liteit (GF), de garanties voor nieuwe aanbieders van MKB-financiering en
Klein Krediet Corona. De GO, GF en de garanties voor nieuwe aanbieders
van MKB-financiering betreffen kostendekkende garanties, waarvan de te
realiseren premieontvangsten naar verwachting toereikend zijn voor het
afdekken van eventuele verliesdeclaraties. Ultimo begrotingsjaar wordt op
basis van de gerealiseerde ontvangsten en uitgaven vastgesteld of een
onttrekking of storting dient plaats te vinden.
Tabel 10 Begrotingsreserve Borgstelling MKB-kredieten (BMKB)
(bedragen x € 1.000)
Stand 1/1/2022

214.657

+ Geraamde storting
– Geraamde onttrekking

‒ 10.000

Stand (raming) per 31/12/2022

204.657

De begrotingsreserve van de BMKB bestaat uit een begrotingsreserve voor
de reguliere BMKB en de BMKB-C. De begrotingsreserve van de BMKB-C is
herijkt op basis van de benutting van de regeling in 2020 en 2021 en het
garantieplafond voor 2022. Op basis hiervan is € 10 mln aan de reserve van
de BMKB-C onttrokken. Naar verwachting blijft de begrotingsreserve
toereikend om eventuele schades te kunnen opvangen.
Tabel 11 Begrotingsreserve Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
(bedragen x € 1.000)
Stand 1/1/2022

289.636

+ Geraamde storting
– Geraamde onttrekking

‒ 35.000

Stand (raming) per 31/12/2022

254.636

De begrotingsreserve van de GO bestaat uit een begrotingsreserve voor
de reguliere GO en de GO-C. De begrotingsreserve van de GO-C is herijkt
op basis van de benutting van de regeling in 2020 en 2021 en het garantie­
plafond voor 2022. Op basis hiervan is € 35 mln aan de reserve van de GOC onttrokken. Naar verwachting blijft de begrotingsreserve toereikend om
eventuele schades te kunnen opvangen.
Tabel 12 Begrotingsreserve Groeifaciliteit (bedragen x € 1.000)
Stand 1/1/2022

67.646

+ Geraamde storting
– Geraamde onttrekking
Stand (raming) per 31/12/2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

67.646

21

Vooralsnog is geen storting in de reserve Groeifaciliteit geraamd. Aan het
eind van 2022 zal op basis van de gerealiseerde ontvangsten en de schade­
declaraties de storting of onttrekking aan de reserve Groeifaciliteit worden
vastgesteld.
Tabel 13 Begrotingsreserve Garantie MKB-financiering (bedragen x
€ 1.000)
Stand 1/1/2022

20.932

+ Geraamde storting
– Geraamde onttrekking
Stand (raming) per 31/12/2022

20.932

Vooralsnog is geen storting in de reserve Garantie MKB-financiering
geraamd. Aan het eind van 2022 zal op basis van de gerealiseerde
ontvangsten en de schadedeclaraties de storting of onttrekking aan de
reserve Garantie MKB-financiering worden vastgesteld.
Tabel 14 Begrotingsreserve Klein Krediet Corona (bedragen x € 1.000)
Stand 1/1/2022

24.702

+ Geraamde storting
– Geraamde onttrekking

‒ 5.000

Stand (raming) per 31/12/2022

19.702

De kasbuffer van de garantieregeling Klein Krediet Corona (KKC) is herijkt
op basis van de benutting van de regeling in 2020 en 2021 en het garantie­
plafond voor 2022. Als gevolg daarvan wordt € 5 mln onttrokken aan de
reserve van de KKC. Naar verwachting blijft de kasbuffer toereikend om
eventuele schades te kunnen opvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

22

3.3 Beleidsartikel 3 Toekomstfonds
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Toekomstfonds (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

169.513

0

169.513

291.082

460.595

‒ 5.000

0

0

0

Uitgaven

245.374

0

245.374

147.824

393.198

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)

3.162

0

3.162

1.989

5.151

0

0

0

0

Smart Industry (subsidie)

184

184

609

793

0

19

19

2.978

1.361

4.339

233.474

138.833

372.307

0

0

0

0

73.055

0

0

0

0

0

0

0

0

Haalbaarheidsstudies NWOTTW
Thematisch Technology
Transfer
Leningen

2.978

233.474

0

Startups / MKB financiering
Volledig revolverend
Fund to Fund

27.292

27.292

45.763

ROM's

17.000

17.000

1.913

18.913

Dutch Future Fund

6.000

6.000

4.000

10.000

Deep Tech Fund

25.000

25.000

10.000

35.000

Fonds Alternatieve
Financiering

10.000

10.000

10.000

20.000

Innovatiekrediet

56.999

56.999

21.987

78.986

Risicokapitaal SEED

53.559

53.559

23.134

76.693

Vroege fase / informal
investors

20.514

20.514

11.512

32.026

Fundamenteel en toegepast
onderzoek

2.500

2.500

1.069

3.569

Onco research

Deels revolverend

Investeringen in
fundamenteel en toegepast
onderzoek
Met vermogensbehoud

2.431

2.431

2.199

4.630

Smart Industry (leningen)

315

315

57

372

Thematische Technology
Transfer

7.364

7.364

5.699

13.063

RegMed XB

4.500

4.500

1.500

6.000

Bijdrage aan agentschappen

8.738

8.738

7.002

15.740

Bijdrage RVO.nl

8.738

8.738

7.002

15.740

75.300

30.700

106.000

0

Ontvangsten

75.300

ROM's

30.000

0

30.000

Fund to Fund

17.900

17.900

29.750

DVI II

1.100

1.100

950

Innovatiekredieten

16.000

16.000

16.000

SEED

10.300

10.300

10.300

30.000
47.650
2.050

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

23

Tabel 16 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
Stand 1e
moties,
stelde Mutaties 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022(1)
(4) (5) = (3) + (4)
ISB's (2)
+ (2)
Verplichtingen
waarvan
garantieverplichtingen
waarvan overige
verplichtingen

169.513

0

169.513

0

0

169.513

169.513

291.082

460.595

291.082

460.595

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

‒ 5.000

0

0

0

0
‒ 5.000

Budgetflexibiliteit
Het juridisch verplichte deel van de uitgaven betreft 64%. Van dit percentage
is ca. 70% bestemd voor Fund to Fund, de SEED regeling, Innovatiekrediet
en de Regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM's). De budgetflexibele
ruimte bestaat voor € 35 mln uit het budget voor Deep Tech Fund, dat in
de loop van 2022 verder wordt vormgegeven. Daarnaast is op de SEEDregeling door het revolverend karakter circa € 41 mln aan extra ruimte
ontstaan onder andere door meevallende ontvangsten/lagere uitgaven uit
2021. Er wordt gekeken hoe deze ingezet gaan worden.
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget wordt met € 291 mln verhoogd. De belangrijkste
oorzaken hiervan zijn:
– Als gevolg van de 100% eindejaarsmarge van het Toekomstfonds wordt
de eindejaarsmarge 2021 van € 65,4 mln toegevoegd aan de begroting
2022. Dit betreft onder meer het Innovatiekrediet (€ 31,8 mln), Vroege­
fasefinanciering (€ 12,7 mln), RegMed XB (€ 11,5 mln), Seed Capital
regeling (€ 24,7 mln) en fundamenteel en toegepast onderzoek (€ 7,3
mln).
– Het niet benutte budget van de regelingen die in 2021 vanwege de
coronacrisis zijn opengesteld, wordt toegevoegd aan de begroting van
2022. Het gaat hierbij om Dutch Future Fund (€ 25 mln) en Deep Tech
Fund (€ 175 mln).
– Voor het compensatieprogramma Wind in de Zeilen (ROM's) is € 5 mln
naar voren gehaald van 2022 naar 2021.
Uitgaven
Leningen
Fund to fund
Er is in totaal € 45,8 mln toegevoegd ten behoeve van DVI en DVI II als gevolg
van de eindejaarsmarge 2021 en het verschuiven van de ontvangsten­
raming uit 2021 naar 2022 vanwege niet gerealiseerde ontvangsten.
Dutch Future Fund
Voor het Dutch Future Fund is € 4 mln aan de begroting 2022 toegevoegd.
Het gaat hierbij om middelen uit het coronasteunpakket die in 2021 niet zijn
besteed en doorschuiven naar 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

24

Deep Tech Fund
Voor het Deep Tech Fund is € 10 mln aan de begroting 2022 toegevoegd.
Het gaat hierbij om middelen uit het coronasteunpakket die in 2021 niet zijn
besteed en doorschuiven naar 2022.
Fonds Alternatieve Financiering
Voor het Fonds Alternatieve Financiering is € 10 mln aan de begroting 2022
toegevoegd. Het gaat hierbij om middelen uit het coronasteunpakket die in
2021 niet zijn besteed en doorschuiven naar 2022.
Innovatiekrediet
Op het budget van het Innovatiekrediet is € 22 mln eindejaarsmarge 2021
toegevoegd. Dit komt voornamelijk door extra ontvangsten van technische
projecten.
Seed Capital
Voor de regeling Seed Capital is € 23,2 mln eindejaarsmarge 2021 aan de
begroting 2022 toegevoegd.
Vroegefasefinanciering
Voor de regeling Vroegefasefinanciering is € 12 mln eindejaarsmarge 2021
aan de begroting 2022 toegevoegd.
Thematische Technology Transfer
Voor de Thematische Technology Transfer regeling is € 5,7 mln eindejaars­
marge 2021 aan de begroting van 2022 toegevoegd. Dit komt door
uitgestelde betalingen aan projecten.
Bijdrage aan RVO
Van de bijdrage aan RVO voor de uitvoering van regelingen is € 6,4 mln
eindejaarsmarge 2021 aan de begroting 2022 toegevoegd.
Ontvangsten
Fund to Fund
De ontvangstenramingen voor 2021 van het Dutch Venture Initiative (DVI)
van € 29,8 mln en DVI II van € 1 mln zijn doorgeschoven naar 2022, waardoor
de ontvangstenraming in 2022 met € 30,8 mln toeneemt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

25

3.4 Beleidsartikel 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van
de klimaatverandering
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 17 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Een doelmatige energievoorziening en beperking van de
klimaatverandering (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

6.148.822

6.927.150

13.075.972

1.595.993

14.671.965

62.835

101.551

95.766

150.270

Uitgaven

4.160.218

823.005

4.983.223

46.387

5.029.610

279.760

‒ 88.610

77.974

235.112

Subsidies (regelingen)

3.785.347

797.105

4.582.452

74.269

4.656.721

314.183

‒ 59.391

111.693

271.761

1.145

61.280

5.810

7.025

5.375

3.775

32.885

8.640

6.546

‒ 13.547

5.700

5.700

5.700

Missiegedraven Onderzoek
Ontwikkeling en Innovatie
(MOOI)

60.135

60.135

Hernieuwbare
Energietransitie (HER+)

42.140

42.140

Energie-efficiëntie

2.368

2.368

500

500

75.963

75.963

24.335

100.298

Subsidieregeling Duurzame
Scheepsbouw (SDS)

7.075

7.075

‒ 4.600

2.475

Projecten Klimaat en
Energieakkoord

3.981

3.981

‒ 1.750

2.231

Green Deals
Demonstratieregeling
Klimaat- en Energieinnovatie (DEI+)

42.140
‒ 181

2.187
500

SDE

687.400

687.400

‒ 89.400

598.000

‒ 57.200

19.200

41.500

37.500

SDE+

2.585.508

2.585.508

66.275

2.651.783

‒ 192.366

‒ 105.171

133.300

182.710

SDE++

68.000

76.855

585.504

662.359

‒ 197.000

‒ 86.000

‒ 173.000

‒ 31.000

Aardwarmte

17.500

ISDE-regeling

130.000

‒ 1.300

‒ 1.300

‒ 1.300

‒ 1.300

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒ 100

Compensatie Energieintensieve bedrijven (ETS)
Carbon Capture and Storage
(CCS)

8.855

17.500
128.000

258.000

0

0

4.080

4.080

17.500
‒ 1.300

256.700
0

‒ 1.300

2.780

6.144

4.260

10.404

Hoge Flux Reactor

6.401

Caribisch Nederland

4.144

6.401

Overige subsidies

50.000

50.000

21.600

71.600

4.000

1.000

1.000

1.000

Opschalingsinstrument
waterstof

4.000

4.000

134.600

138.600

99.600

100.000

100.000

100.000

Subsidieregeling
Coöperatieve
Energieopwekking (SCE)

10.519

42.519

‒ 40.319

2.200

‒ 9.096

‒ 8.385

‒ 7.328

‒ 7.277

Subsidie ondersteuning
verduurzaming MKB

25.633

25.633

‒ 1.350

24.283

2.000

32.000

6.401

IPCEI waterstof

0

3.000

3.000

Vulmaatregelen gasopslag

0

623.250

623.250

‒ 623.250

0

623.250

Leningen

61.400

0

61.400

0

61.400

0

0

0

0

Lening EBN

61.400

0

0

0

0

Lening Gasunie
Garanties

0

Verliesdeclaratie aardwarmte

0

0

3.000

61.400

61.400

0

0

0
0

0

0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

26

Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)
19.200

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Opdrachten

17.753

36.953

‒ 100

36.853

3.189

7.077

2.577

377

Onderzoek
mijnbouwbodembeweging

1.986

1.986

‒ 339

1.647

‒ 160

‒ 160

‒ 160

‒ 160

SodM onderzoek

‒ 150

2.425

2.425

‒ 231

2.194

Uitvoeringsagenda Klimaat

623

623

‒ 150

473

‒ 150

‒ 150

‒ 150

Klimaat mondiaal

335

335

555

890

12

12

12

12

19.200

31.584

65

31.649

3.487

7.375

2.875

675

Onderzoek en opdrachten

12.384

Bijdrage aan agentschappen

74.735

6.700

81.435

33.197

114.632

25.664

26.980

26.980

26.250

Bijdrage aan RVO.nl

58.046

6.700

64.746

27.296

92.042

19.035

18.635

18.635

18.635

Bijdrage aan Agentschap
Telecom

4.103

4.103

4.103

Bijdrage aan NEa

7.536

7.536

4.164

11.700

5.614

5.730

5.730

5.000

Bijdrage aan KNMI

1.264

1.264

661

1.925

115

115

115

115

Bijdrage aan NVWA

886

886

Bijdrage aan RIVM

1.600

1.600

‒ 599

1.001

‒ 600

1.000

1.000

1.000

Bijdrage aan RWS

1.300

1.300

1.675

2.975

1.500

1.500

1.500

1.500

142.417

3.490

145.907

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

0

0

0

0

57

57

57

57

57

57

57

57

0

886

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

142.417

Doorsluis COVA-heffing

111.000

111.000

TNO kerndepartement

29.690

29.690

TNO-SodM

1.727

1.727

Bijdrage aan medeoverheden

1.340

Uitkoopregeling

1.340

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

10.893

Bijdrage aan Nuclear
Research Group (NRG)

8.259

8.259

Internationale contributies

1.624

1.624

426

2.050

PBL Rekenmeesterfunctie

1.010

1.010

881

1.891

66.333

‒ 65.776

557

‒ 66.333

‒ 66.333

‒ 66.333

‒ 66.333

‒ 66.333

‒ 66.333

‒ 66.333

‒ 66.333

770.000

489.000

454.000

1.154.000

230.000

59.000

84.000

44.000

540.000

430.000

370.000

1.110.000

0

1.340

111.000
3.490

1.727
0

1.340

0

10.893

33.180

1.340
1.340

1.307

12.200
8.259

Stortingen
begrotingsreserve

66.333

Storting in begrotingsreserve
duurzame energie en
klimaattransitie

66.333

66.333

‒ 66.333

0

Storting in begrotingsreserve
aardwarmte

0

0

557

557

3.720.277

2.191.142

5.911.419

Ontvangsten
Ontvangsten COVA

3.720.277

0

0

111.000

111.000

2.692.000

2.692.000

Ontvangsten zoutwinning

2.511

2.511

Onttrekking reserve
duurzame energie en
klimaattransitie

4.186

4.186

1.572.000

1.576.186

900.000

900.000

400.000

1.300.000

10.580

10.580

5.142

15.722

0

0

Opbrengst heffing ODE (SDE
++)

ETS-ontvangsten
Diverse ontvangsten
Heffing
gasleveringszekerheid

111.000
214.000

2.906.000
2.511

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

27

Tabel 18 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
Stand 1e
moties,
stelde Mutaties 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
(4) (5) = (3) + (4)
ISB's (2)
+ (2)
Verplichtingen
waarvan
garantieverplichtingen
waarvan overige
verplichtingen

6.148.822

6.927.150

44.200
6.104.622

13.075.972

1.595.993

44.200
6.927.150

13.031.772

14.671.965

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

62.835

101.551

95.766

150.270

62.835

101.551

95.766

150.270

44.200
1.595.993

14.627.765

Budgetflexibiliteit
De oorspronkelijke budgetflexibiliteit in de Ontwerpbegroting 2022 was
ongeveer 15%, ofwel 85% van het beschikbare kasbudget was al juridisch
verplicht. Na de Ontwerpbegroting is via de 6e Incidentele Suppletoire
begroting en de 1e suppletoire begroting in totaal ruim € 869,4 mln aan
artikel 4 toegevoegd. Hiervan zijn met name de middelen die toegevoegd
zijn voor de SDE+ (€ 66,3 mln), de SDE++ (waar de kolenmaatregelen uit
gefinancierd worden, € 585,5 mln) en de bijdrage aan RVO.nl (€ 27,3 mln)
juridisch verplicht: samen is dit € 679,1 mln. Het restant van het toegevoegde
bedrag (€ 190,3 mln) is daarmee nog niet juridisch verplicht. Daar staat
tegenover dat naar schatting tot 1 mei 2022 voor ongeveer € 80 mln aan
nieuwe verplichtingen zijn aangegaan die ten laste van het kasbudget 2022
komen. Daarmee is per saldo zo'n € 110,3 mln toegevoegd die niet juridisch
verplicht is, waardoor het percentage juridisch verplicht met 2% daalt naar
circa 83%.
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget 2022 wordt per saldo met € 1.596 mln opgehoogd.
Dit heeft een groot aantal oorzaken. De belangrijkste ophogingen zijn de
volgende:
– € 750 mln is van de Aanvullende Post bij het Ministerie van Financiën
overgeheveld naar de begroting van het Ministerie van EZK voor de
realisatie van het Waterstoftransportnet ('Hyway27') door GasUnie,
– € 582,6 mln is toegevoegd aan het SDE++-budget 2022, voor het grootste
deel ter financiering van de kolenmaatregelen die vanuit het SDE+budget gefinancierd worden. Deze ophoging is onderdeel van de totale
onttrekking en toevoeging aan het SDE++-budget van € 1.572 mln waar
in de Startnota van het nieuwe kabinet besloten is het restant is naar
de jaren 2026 e.v. geschoven.
– € 50,6 mln is toegevoegd aan het MOOI-budget door bijdragen vanuit
de BZK-begroting aan de MOOI-Gebouwde Omgeving (€ 27,2 mln) en
de openstelling van de Positive Energy Districts (€ 1 mln), een bijdrage
vanuit artikel 2 aan de TSE-Industrie (€ 1,9 mln) en een verplichtingens­
chuif uit 2023 naar 2022 (€ 24,6 mln). Hier tegenover staat een
verschuiving naar het DEI+-budget (€ 3,4 mln).
– € 125,4 mln is toegevoegd aan het DEI+-budget door overheveling van
bijdragen vanuit artikel 2 van de EZK-begroting aan de DEI+-Industrie
(€ 42,6 mln) en vanuit de BZK-begroting aan de DEI+-Aardgasvrije wijken
(€ 9 mln). Ook is € 61,7 mln toegevoegd omdat een groot deel van de
verplichtingen op basis van de DEI+-openstelling 2021 pas in 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

28

–

–

–

–

worden aangegaan. € 8,6 mln is uit de jaren 2023 tot en met 2026 naar
2022 geschoven. Tenslotte wordt vanuit het MOOI-budget € 3,4 mln
verplichtingenbudget naar het DEI+-budget geschoven.
€ 37,5 mln is toegevoegd aan het budget voor de WarmtelinQ-lening,
omdat de lening aan Gasunie niet meer in 2021 is verstrekt, maar dit zal
alsnog in 2022 gebeuren.
€ 70 mln is toegevoegd aan het subsidiebudget voor de WarmtelinQ
(onder 'overige subsidies'), omdat de subsidie aan Gasunie pas in 2022
verstrekt zal worden.
€ 27,3 mln is toegevoegd aan het RVO-uitvoeringsbudget ter financiering
van de tekorten ontstaan door de intensievere inzet van RVO op het
gebied van de uitvoering van klimaat- en energieregelingen. Zie voor
een uitgebreide toelichting bij Uitgaven.
Tegenover deze verhogingen staat het verlagen van het budget voor
de geplande storting in de reserve duurzame energie en klimaattransitie
met € 66,3 mln: deze middelen zijn toegevoegd aan de SDE++-middelen.

Uitgaven
Het uitgavenbudget wordt per saldo met € 46,4 mln opgehoogd.
Subsidies
Demonstratieregeling Klimaat en Energie-Innovatie (DEI+)
Het uitgavenbudget van de DEI+ wordt in totaal met € 24,3 mln opgehoogd.
Hiervan heeft € 8,5 mln betrekking op de bijdrage vanuit artikel 2 aan de DEI
+-Industrie en € 0,45 mln op de bijdrage vanuit de BZK-begroting aan de
openstelling van de DEI+-Aardgasvrije wijken in 2022 (zie ook de toelichting
bij de verplichtingen). Daarnaast heeft een kasschuif plaatsgevonden van
€ 15,4 mln naar 2022 en € 15,7 mln naar 2023 uit de jaren 2025, 2026 en 2027.
SDE
Het voor 2022 en 2023 beschikbare kasbudget wordt met respectievelijk
€ 89,4 mln en € 57,2 mln verlaagd en doorgeschoven naar de jaren 2024 en
verder om de in deze jaren verwachte hogere uitgaven te kunnen
financieren.
SDE+
Het beschikbare kasbudget 2022 wordt per saldo met € 66,3 mln verhoogd.
Enerzijds vindt er een ophoging plaats door een kasschuif van € 67,8 mln uit
2023 naar 2022 ter financiering van de hogere uitgaven in 2022. Anderzijds
wordt het budget juist verlaagd door de overheveling van een bedrag van
€ 1,8 mln naar het Gemeentefonds als bijdrage aan het gebiedsfonds N33.
Naast de genoemde kasschuif worden er ook budgetten van 2023 en 2024
naar 2025 en verder geschoven ter financiering van de SDE+-uitgaven in die
jaren. Voor al het flankerend beleid rond de aanleg van windparken op zee
(locatieonderzoeken, wind op zee ecologisch programma, beheerskosten
RWS) wordt in de periode 2023-2030 bijna € 260 mln vanuit de voor het
Klimaatfonds beschikbare middelen toegevoegd aan het SDE+-budget.
SDE++
Aan het SDE++-budget 2022 wordt per saldo € 585,5 mln toegevoegd, met
name ter financiering van de kolenmaatregelen in 2022. Het grootste deel
hiervan (€ 532 mln) is afkomstig van de totale onttrekking en toevoeging
aan het SDE++-budget van € 1.572 mln waartoe in de Startnota van het
nieuwe kabinet besloten is: de overige € 1.040 mln is naar de jaren 2026 e.v.
geschoven. Het overige deel van de ophoging heeft betrekking op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

29

budget voor de geplande storting in de reserve duurzame energie en
klimaattransitie: dit budget wordt niet in de reserve gestort, maar
toegevoegd aan het SDE++-budget. Zie ook bij Storting/onttrekking begro­
tingsreserves.
Opschalingsinstrument waterstof
€ 134,6 mln is van de Aanvullende Post bij het Ministerie van Financiën
overgeheveld naar de begroting van het Ministerie van EZK voor de
kasuitgaven in 2022 voor het Waterstoftransportnet ('Hyway27').
Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)
Van het voor de SCE beschikbare kasbudget 2022 wordt € 40,3 mln naar
latere jaren geschoven, omdat de SCE een lange uitfinancieringstermijn
kent en de kasuitgaven voor deze regeling vooral in deze jaren zullen plaats­
vinden.
Overige subsidies
Omdat de subsidie aan Gasunie voor de investering in het warmtetrans­
portnetwerk tussen Rotterdam en Den Haag (WarmtelinQ) niet meer in 2021
verstrekt kon worden, wordt € 20 mln die hiervoor in 2021 was gereserveerd
maar niet is uitbetaald, toegevoegd aan het kasbudget 2022. Ook wordt € 1,6
mln toegevoegd aan het budget voor het Expertisecentrum Warmte.
Vulmaatregelen gasopslag
Omdat voor de vulmaatregelen gasopslag Bergermeer gewerkt zal worden
met betaling achteraf, wordt het volledige kasbudget (€ 623,25 mln) van
2022 naar 2023 geschoven. Deze kasschuif geldt voor zowel het gedeelte van
de gasopslag dat door marktpartijen gevuld wordt als voor het gedeelte dat
door EBN gevuld wordt.
Bijdrage aan agentschappen
Bijdrage aan RVO.nl
Aan het uitvoeringsbudget van RVO.nl wordt in totaal € 27,3 mln
toegevoegd. Er wordt € 6,2 mln toegevoegd voor de uitvoeringskosten van
de beleidsmiddelen die het Ministerie van BZK overhevelt voor de
regelingen MOOI-Gebouwde Omgeving en DEI+-Aardgasvrije wijken en
voor het Expertisecentrum Warmte. Vanuit beleidsartikel 2 wordt € 2,5 mln
beschikbaar gesteld voor de uitvoeringskosten van de DEI+-Industrie en
de TSE-Industrie. Voor de uitvoeringskosten in 2021 heeft RVO € 3,3 mln te
veel aan voorschot ontvangen: dit bedrag wordt ingezet om de tekorten op
de uitvoeringskosten in 2022 te financieren. € 5 mln is afkomstig van de
onttrekking van in totaal € 1.572 mln waartoe in de Startnota van het nieuwe
kabinet is besloten (zie ook bij Ontvangsten) en wordt structureel aan het
RVO-budget toegevoegd. Vanuit de middelen die vor het Klimaatfonds
beschikbaar zijn wordt eveneensin 2022 € 5 mln aan het RVO-budget
toegevoegd: vanaf 2023 is dit structureel € 10 mln. Tenslotte wordt in 2022
€ 5,3 mln uit de beschikbare subsidiemiddelen overgeheveld ter dekking van
de hogere uitvoeringskosten van verschillende subsidieregelingen, zoals
de SDE++, de ISDE, de MOOI/TSE, het opschalingsinstrument waterstof,
de Subsdieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) en de Subsidie­
regeling Verduurzaming MKB (SVM). Ook in de jaren 2023 e.v. wordt
structureel uit de in die jaren beschikbare subsidiemiddelen budget
toegevoegd aan het RVO-budget.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

30

Storting/onttrekking begrotingsreserves
Storting in begrotingsreserve duurzame energie en klimaattransitie
De geplande meerjarige terugstorting van de tijdelijke onttrekking aan de
reserve duurzame energie en klimaattransitie die tussen 2015-2020 heeft
plaatsgevonden (€ 66,3 mln per jaar) wordt vervangen door een toevoeging
aan het SDE++-budget. De storting wordt daarom in de jaren 2022 tot en
met 2026 jaarlijks met € 66,3 mln verlaagd, het gehele budget wordt
toegevoegd aan het SDE++-budget.
Ontvangsten
Opbrengst heffing ODE
In recente jaren werden er meer ODE-ontvangsten gerealiseerd dan er als
ontvangsten in de EZK-begroting is opgenomen, omdat de verhoging van
de belastingvermindering alleen ten laste van de Energiebelasting (EB) is
gebracht en niet (ook) ten laste van de ODE. Daarom worden de huidige
(netto) ontvangsten met € 214 mln opgehoogd naar de daadwerkelijk
verwachte (bruto) ontvangsten.
Onttrekking reserve duurzame energie en klimaattransitie
In de Startnota van het nieuwe kabinet is opgenomen dat de reserve
duurzame energie en klimaattransitie deels «leeggeboekt» zou worden, dat
wil zeggen dat een deel € 1.572 mln van het in de reserve beschikbare saldo
in 2022 aan de reserve wordt onttrokken en toegevoegd aan het SDE++budget. Zie ook de toelichting op de reserves.
ETS-ontvangsten
Door de gestegen prijzen voor emissierechten wordt de raming van de ETSontvangsten met € 400 mln opgehoogd.
Diverse ontvangsten
In 2022 wordt circa € 5,1 mln aan extra ontvangsten verwacht, deels door
terugbetaling door RVO.nl van te veel ontvangen voorschotten op de uitvoe­
ringskosten in 2021 (€ 3,3 mln), deels door storting door de NEa van boeteinkomsten die in 2021 ontvangen zijn.
Toelichting op de Begrotingsreserves
Tabel 19 Begrotingsreserve Duurzame energie (bedragen x € 1.000)
Stand 1/1/2022

3.979.230

+ Storting
– Onttrekking
Stand per 31/12/2022

‒ 1.572.000
2.407.230

De begrotingsreserve voor duurzame energie is bestemd voor onbesteed
gebleven middelen als gevolg van vertraging bij of het niet doorgaan van
projecten waaraan subsidie is toegekend op basis van de MEP, de SDE, de
SDE+, de SDE++, de HER of de ISDE. Via de reserve blijven deze middelen
ook in de toekomst beschikbaar voor het stimuleren van hernieuwbare
energieproductie of CO2-reductie. Bij de Startnota van het huidige kabinet
is besloten € 1.572 mln aan de reserve te onttrekken en toe te voegen aan
het meerjarig voor de SDE++ beschikbare budget. Gelet op de sterk
gestegen energieprijzen is de verwachting dat in 2022 een aanzienlijke
storting in de reserve zal plaatsvinden. In de Ontwerpbegroting 2023 zal
hiervan een eerste inschatting worden gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

31

Tabel 20 Begrotingsreserve Aardwarmte (bedragen x € 1.000)
Stand 1/1/2022

18.056

+ Storting

557

– Onttrekking
Stand per 31/12/2022

18.613

De begrotingsreserve voor de garantieregeling Aardwarmte is bedoeld om
het budget voor het mogelijk uitbetalen van verliesdeclaraties meerjarig in
te kunnen zetten en een eventuele mismatch in de tijd tussen inkomsten
(premies) en uitgaven (verliesdeclaraties) op te vangen. Om gebruik te
kunnen maken van de garantieregeling Aardwarmte betalen marktpartijen
een kostendekkende premie aan de uitvoerder van de regeling (RVO.nl) die
wordt gestort in de begrotingsreserve. De uit te betalen verliesdeclaraties
worden onttrokken aan de reserve.
Tabel 21 Begrotingsreserve aan NRG verstrekte leningen (bedragen x
€ 1.000)
Stand 1/1/2022

6.600

+ Storting
– Onttrekking
Stand per 31/12/2022

6.600

De middelen in de begrotingsreserve risicopremie ECN/NRG zullen worden
aangesproken als ECN – al dan niet tijdelijk – (gedeeltelijk) niet kan voldoen
aan de terugbetalingsverplichtingen volgens de afgesloten leningsovereen­
komst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

32

3.5 Beleidsartikel 5 Een veilig Groningen met perspectief
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 22 Budgettaire gevolgen van beleid art. 5 Een veilig Groningen met perspectief (Eerste suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

945.961

80.500

1.026.461

8.460.847

9.487.308

2.299.815

1.658.896

929.404

631.032

Uitgaven

947.011

80.500

1.027.511

8.463.047

9.490.558

2.302.015

1.661.096

931.604

631.032

Subsidies (regelingen)

0

75.000

75.000

687.428

762.428

282.499

143.550

98.550

8.000

Verduurzamingsopgave uit
aardgasbaten

0

75.000

75.000

32.000

107.000

73.000

13.000

8.000

8.000

Geestelijke bijstand/overige

0

0

550

550

550

550

550

Duurzaam herstel

0

0

10.000

10.000

125.000

125.000

90.000

Woonbedrijf

0

0

3.028

3.028

1.949

Diverse subsidies versterken

0

0

9.050

9.050

Bestuursakkoord

0

0

632.800

632.800

82.000

5.000

Inkomensoverdrachten

0

0

1.544

1.544

0

0

0

1.544

1.544

0

Tegemoetkoming aan
huurders
(Schade)vergoeding

698.750

704.250

‒ 6.250

698.000

147.426

221.092

299.404

206.800

Schadevergoedingen

500.000

500.000

‒ 24.000

476.000

64.926

211.092

289.404

206.800

Vergoeding waardedaling
Groningen

116.000

116.000

‒ 16.000

100.000

10.000

Vergoeding immateriële
schade Groningen

75.000

75.000

0

75.000

60.000

Bijdrage Commissie
Bijzondere Situaties

1.500

1.500

0

1.500

0

0

25.000

25.000

6.250

6.250

8.750

15.000

12.500

10.000

10.000

Herbeoordeling
waardedaling
Vastgelopen dossiers
Vergoeding zelf
aangebrachte voorzieningen

5.500

0

0

5.500

5.500

Opdrachten

2.380

0

2.380

7.519.658

7.522.038

1.972.510

1.350.202

603.144

Werkbudget

2.380

2.380

13.070

15.450

14000

13000

9775

6500

Versterkingsoperatie

0

0

460.176

460.176

720.098

706.290

567.457

578.462

Bestuursakkoord

0

0

22.500

22.500

22.500

20.000

20.000

10.000

Versterken industrie

0

0

982

982

982

982

982

Nieuwbouwregeling

0

0

4.930

4.930

4.930

4.930

4.930

Vergoeding Norg akkoord

0

0

7.018.000

7.018.000

1.210.000

605.000

Vermogensverschaffing/onttrekking

0

0

0

0

‒ 397.264

‒ 387.880

‒ 317.930

‒ 317.530

Kapitaalinjectie EBN

0

0

‒ 397.264

‒ 387.880

‒ 317.930

‒ 317.530

0

5.500

0

Bijdrage aan agentschappen

239.631

239.631

‒ 2.450

237.181

98.024

138.257

135.206

71.500

Bijdrage RVO.nl

237.631

237.631

‒ 2.450

235.181

98.024

138.257

135.206

71.500

2.000

2.000

Bijdrage aan Instituut
Mijnbouwschade Groningen

0

594.962

2.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

33

Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

1.050

TNO publieke SDRA

1.050

0

0

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026
0

1.050

500

1.550

350

350

350

1.050

500

1.550

350

350

350

192.470

190.025

107.880

62.300

63.000

61.000

Bijdrage aan medeoverheden

2.200

2.200

258.117

260.317

Versterken

2.200

2.200

0

2.200

Nationaal Programma
Groningen

0

0

105.000

105.000

65.000

64.000

Compensatie gemeenten en
provincie

0

0

15.195

15.195

11.595

7.440

Bestuursakkoord

0

0

135.922

135.922

112.475

116.185

42.480

Integrale programma's
Bestuursakkoord

0

0

2.000

2.000

3.400

2.400

2.400

1.300

3.000

4.500

7.500

6.000

5.500

5.000

5.000

Bijdrage aan (internationale)
organisaties

3.000

Organisatie- en
programmabudget ACVG

3.000

3.000

Bijdrage Commissie
Bijzondere Situaties

0

0

1.500

1.500

3.000

3.000

3.000

3.000

Raad voor Rechtspraak

0

0

3.000

3.000

3.000

2.500

2.000

2.000

Ontvangsten

0

3.000

1.034.281

6.518.735

7.553.016

4.618.857

2.424.727

1.211.321

893.756

Schadevergoedingen

490.625

490.625

297.819

788.444

42.053

173.695

268.971

226.596

Uitvoeringskosten Schade

226.356

226.356

216.947

443.303

67.109

115.520

122.593

79.418

0

0

2.800.000

2.800.000

2.650.000

1.200.000

200.000
65.000

Dividenduitkering EBN

1.034.281

0

Dividenduitkering GasTerra

4.000

4.000

0

4.000

Mijnbouwwet

55.000

55.000

2.141.500

2.196.500

1.219.500

263.000

Vergoeding waardedaling
Groningen

190.750

190.750

358.262

549.012

3.500

2.500

Vergoeding immateriële
schade Groningen

65.000

65.000

‒ 8.244

56.756

45.000

15.000

65.000

Ontvangsten publieke SDRA

1.050

1.050

859

1.909

350

350

350

Versterken

1.500

1.500

151

1.651

‒ 70

‒ 70

‒ 70

Diverse ontvangsten

0

0

990

990

Ontvangsten NAM
Versterkingskosten NCG

0

0

680.521

680.521

561.485

624.802

524.547

497.742

Ontvangsten Nationaal
Programma Groningen
(NAM)

0

0

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

Ontvangsten
Nieuwbouwregeling

0

0

4.930

4.930

4.930

4.930

4.930

Mutaties via
NvW,
Vastge­
moties,
stelde Mutaties 1e
Stand 1e
Ontwerpbe­
amende­
begroting suppletoire suppletoire
groting menten en 2022 (3) = (1)
begroting
begroting
2022 (1)
ISB's (2)
+ (2)
(4) (5) = (3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

2.299.815

1.658.896

929.404

631.032

2.299.815

1.658.896

929.404

631.032

Tabel 23 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
waarvan
garantieverplichtingen
waarvan overige
verplichtingen

945.961

80.500

0
945.961

1.026.461

8.460.847

0
80.500

1.026.461

9.487.308
0

8.460.847

9.487.308

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

34

Budgetflexibiliteit
Na overheveling van de BZK-middelen is van het totale uitgavenbudget in
2022 op artikel 5 bijna 100% juridisch verplicht. Dit is het geval omdat de
meeste uitgaven op artikel 5 een verplichting zijn op basis van wettelijke en
ministeriële regelingen. Daarbij is eveneens de grootste uitgavenpost in
2022 (Norg akkoord) juridisch verplicht.
Toelichting
Bij het aantreden van het kabinet is besloten om de uitgaven en ontvangsten
voor de schadeafhandeling en versterkingsoperatie in Groningen onder te
brengen op één begroting. De middelen die voor de versterkingsoperatie
op de BZK-begroting stonden zijn overgeheveld naar de EZK-begroting.
Tabel 24 maakt inzichtelijk welk deel van de uitgavenmutaties van de eerste
suppletoire begroting samenhangen met de herverkaveling van budget van
BZK naar EZK. Tabel 25 maakt dit inzichtelijk voor de ontvangstenmutaties.
Het ‘herverkaveling budget’ van tabel 24 bevat eveneens de € 250 mln voor
de woningverbeteringssubsidie in 2022. De vastgestelde begroting betreft
de stand ontwerpbegroting EZK 2022 inclusief de mutaties van de zesde
incidentele suppletoire begroting 2022 en de Nota van Wijziging hierop. Van
de overige mutaties eerste suppletoire begroting wordt een aanzienlijk
bedrag verklaard door de vergoeding Norg akkoord, zowel voor wat betreft
de uitgaven- als de ontvangstenmutaties.
Tabel 24 Uitsplitsing uitgavenmutaties eerste suppletoire begroting
herverkaveling BZK en overige mutaties (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting 2022 na
ISB's (uitgaven)

2022

2023

2024

2025

2026

1.027.511

796.700

647.416

397.616

392.466

Herverkaveling budget
Groningen van BZK naar EZK

1.520.608

831.919

778.271

760.737

758.580

Overige mutaties 1e suppletoire

6.942.439

1.470.096

882.825

170.867

‒ 127.548

Stand 1e suppletoire begroting
2022

9.490.558

3.098.715

2.308.512

1.329.220

1.023.498

Tabel 25 Uitsplitsing ontvangstenmutaties eerste suppletoire begroting
herverkaveling BZK en overige mutaties (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting 2022 na
ISB's (ontvangsten)

2022

2023

2024

2025

2026

1.034.281

550.958

318.575

154.093

103.075

Herverkaveling budget
Groningen van BZK naar EZK

490.000

661.000

661.000

661.000

661.000

Overige mutaties 1e suppletoire

6.028.735

3.957.857

1.763.727

550.321

232.756

Stand 1e suppletoire begroting
2022

7.553.016

5.169.815

2.743.302

1.365.414

996.831

Verplichtingen
Voor een toelichting op de verplichtingen wordt verwezen naar de
toelichting op de uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

35

Uitgaven
Subsidies
Verduurzamingsopgave uit aardgasbaten
Recentelijk is de tijdelijke verlenging van de waardevermeerderingsregeling
aangekondigd (Kamerstuk 33 529, nr. 1003). Bij de VJN worden middelen
overgeheveld voor de aangepaste voortzetting van de regeling na 1 oktober.
In tegenstelling tot de naam van het instrument wordt dit niet gedekt uit
aardgasbaten, maar uit bestaande (risico)reserveringen voor Groningen op
de aanvullende post van het Ministerie van Financiën.
Duurzaam herstel
Op basis van een amendement op de Tijdelijke wet Groningen (onderdeel
versterken) krijgt het IMG de taak om schade duurzaam te herstellen. Medio
2022 wordt meer duidelijkheid verwacht hoe het IMG invulling geeft aan
de uitvoering van deze taak en het daarvoor benodigde budget. Hiervoor
wordt nu € 350 mln gereserveerd. Dit jaar is er enkel sprake van aanloop­
kosten (€ 10 mln).
Bestuursakkoord
Middelen voor het bestuursakkoord worden overgeboekt vanuit het
Ministerie van BZK (totaal circa € 610 mln), waaronder € 250 mln voor de
woningverbeteringssubsidie. Ook worden middelen voor het bestuursak­
koord opgevraagd die op de Aanvullende Post bij het Ministerie van
Financiën staan (totaal circa € 104 mln). Tot slot vallen hier ook de extra
impassingskosten onder die een waterbedrijf moet maken door het
verplaatsen van een woonwijk (€ 5 mln).
Schade (vergoedingen)
Schadevergoedingen
De ramingen voor schade worden ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding
daarvan wordt het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de fysieke
schadebetalingen bijgesteld. Ook worden middelen toegevoegd voor de
kosten voor bijstand bij bezwaar en beroep (o.b.v. novelle versterken).
Vergoeding waardedaling Groningen
De raming voor schade wordt ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding
daarvan wordt het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de vergoe­
dingen voor waardedaling bijgesteld.
Vergoeding immateriële schade Groningen
De ramingen voor schade worden ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding
daarvan wordt het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de
immateriële schadebetalingen bijgesteld.
Herbeoordeling waardedaling
Vanuit de Aanvullende Post bij het Ministerie van Financiën wordt € 25 mln
opgevraagd voor de tegemoetkoming voor bewoners die een lagere
schadevergoeding voor waardedaling hebben ontvangen van de NAM, dan
nu zou worden toegekend door IMG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

36

Opdrachten
Werkbudget
Vanuit het Ministerie van BZK worden middelen overgeboekt voor het werken onderzoeksbudget. Ook worden middelen opgevraagd vanuit de
Aanvullende Post bij het Ministerie van FIN.
Versterkingsoperatie
Vanuit het Ministerie van BZK worden middelen overgeboekt voor de
versterkingsoperatie. Ook wordt de raming van deze versterkingsoperatie
geactualiseerd. Tot slot worden middelen overgeboekt vanuit de
Aanvullende Post van het Ministerie van FIN (ca. € 34 mln over 2022 en
2023).
Bestuursakkoord
De knelpuntenpot van het NCG wordt overgeboekt vanuit het Ministerie van
BZK. Ook worden middelen toegevoegd vanuit de Aanvullende Post van
het Ministerie van Financiën.
Vergoeding Norg akkoord
Conform de afspraken in het Norg akkoord betaalt de Staat een vergoeding
aan NAM. De berekeningswijze van de vergoeding is vastgesteld in
arbitrage, de hoogte van de vergoeding is afhankelijk van de gasprijs. Over
de vergoeding moet btw worden betaald (Kamerstuk 33 529, nr. 997).
Vermogensverschaffing/-onttrekking
Kapitaalinjectie EBN
Door de hogere gasbaten is de financiële positie van EBN verbeterd ten
opzichte van vorig jaar. Daarom wordt de vorig jaar geraamde kapitaal­
storting naar beneden bijgesteld.
Bijdrage aan agentschappen
Bijdrage aan RVO.nl
RVO levert het personeel en de ondersteuning voor het IMG. De ramingen
voor schade worden ieder jaar geactualiseerd. Naar aanleiding daarvan
wordt ook het in de EZK-begroting opgenomen bedrag voor de uitvoerings­
kosten van het IMG bijgesteld.
Bijdrage aan medeoverheden
Nationaal Programma Groningen
Middelen voor het Nationaal Programma Groningen (NPG) worden
overgeboekt vanuit het Ministerie van BZK (totaal ca. € 125 mln). Ook
worden middelen toegevoegd vanuit de Aanvullende Post van het
Ministerie van FIN (totaal ca. € 233 mln).
Compensatie gemeenten en provincies
Middelen voor compensatie aan gemeenten en provincies worden
overgeboekt vanuit het Ministerie van BZK.
Bestuursakkoord
Vanuit het Ministerie van BZK en de Aanvullende Post bij het Ministerie van
BZK worden middelen overgeboekt voor het gebiedsfonds deelclustering
(blok B van de bestuurlijke afspraken, totaal ca. € 248 mln) en het gebieds­
fonds (blok D van de bestuurlijke afspraken, totaal ca. € 160 mln).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

37

Ontvangsten
Schadevergoedingen
De uitgaven voor de schadeafhandeling worden via een heffing bij NAM in
rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van de uitgaven voor
fysieke schade worden ook de ontvangsten van NAM bijgesteld. Daarnaast
is in 2021 ook een deel van de ontvangsten van de NAM die samenhangen
met de uitgaven voor fysieke schade uitgesteld. De ontvangsten die worden
verwacht in 2022 worden nu geboekt op de EZK-begroting.
Uitvoeringskosten schade
De uitgaven voor uitvoeringskosten van de schadeafhandeling worden via
een heffing bij NAM in rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van
de uitgaven worden ook de ontvangsten van NAM bijgesteld. Daarnaast is
in 2021 ook een deel van de ontvangsten van de NAM die samenhangen
met de uitgaven voor fysieke schade uitgesteld. De ontvangsten die worden
verwacht in 2022 worden nu geboekt op de EZK-begroting.
Dividenduitkering EBN
Vanwege hogere opbrengsten uit de gaswinning en de vergoeding uit het
Norg akkoord kan EBN dividend uitkeren.
Mijnbouwwet
Vanwege hogere opbrengsten uit de gaswinning en de vergoeding uit het
Norg akkoord zijn er extra opbrengsten onder de Mijnbouwwet.
Vergoeding waardedaling Groningen
De uitgaven voor de vergoeding voor waardedaling worden via een heffing
bij NAM in rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van de uitgaven
worden ook de ontvangsten van NAM bijgesteld. Daarnaast is in 2021 ook
een deel van de ontvangsten van de NAM die samenhangen met de
uitgaven voor waardedaling uitgesteld. De ontvangsten die worden
verwacht in 2022 worden nu geboekt op de EZK-begroting.
Vergoeding immateriële schade
De uitgaven voor de schadeafhandeling worden via een heffing bij NAM in
rekening gebracht. Als gevolg van de bijstelling van de uitgaven voor
immateriële schade worden ook de ontvangsten van NAM bijgesteld.
Daarnaast is in 2021 ook een deel van de ontvangsten van de NAM die
samenhangen met de uitgaven voor immateriële schade uitgesteld. De
ontvangsten die worden verwacht in 2022 worden nu geboekt op de EZKbegroting.
Ontvangsten NAM versterkingskosten NCG
Naast de uitgaven worden ook de ontvangsten van de versterkingsoperatie
overgeboekt vanuit het Ministerie van BZK. Als gevolg van de bijstelling van
de uitgaven voor deze versterkingsoperatieworden ook de ontvangsten van
NAM bijgesteld. Daarnaast is in 2021 ook een deel van de ontvangsten van
de NAM die samenhangen met de uitgaven voor de versterkingsoperatie
uitgesteld. De ontvangsten die worden verwacht in 2022 worden nu geboekt
op de EZK-begroting.
Ontvangsten Nationaal Programma Groningen (NAM)
De ontvangsten die samenhangen met het NPG worden overgeboekt vanuit
het Ministerie van BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

38

4 Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 40 Apparaat Kerndepartement
Tabel 26 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via Vastgestelde
NvW, moties,
begroting
Ontwerpbegroting amendementen 2022 (3) = (1) +
2022(1)
en ISB's (2)
(2)

Mutaties 1e
suppletoire
begroting (4)

Stand 1e
suppletoire
begroting (5) = Mutatie Mutatie Mutatie Mutatie
2023
2024
2025
2026
(3) + (4)

Verplichtingen

302.285

100

302.385

209.098

511.483 185.981 184.430 171.816 153.156

Uitgaven

302.285

100

302.385

209.098

511.483 185.981 184.430 171.816 153.156

Personele uitgaven
eigen personeel

192.163

192.163

11.230

203.393

10.695

inhuur externen

10.048

10.048

2.599

12.647

570

10.494

8.997

3.949

overige personele
uitgaven

8.164

8.164

‒ 1.186

6.978 ‒ 1.164 ‒ 1.092 ‒ 1.060

‒ 1.055

ICT

18.829

18.829

7.207

bijdrage aan SSO's

13.382

13.382

26.036
13.382

6.000

DICTU

20.200

20.200

20.200

overige materiële
uitgaven

39.499

100

39.599

189.248

228.847 171.982 171.185 159.309 144.262

Ontvangsten

25.294

0

25.294

154.178

179.472 112.254 108.298 102.698

ACM

17.902

17.902

17.902

SoDM

3.150

3.150

3.150

CPB

1.643

1.643

kerndepartement

2.599

2.599

Materiële uitgaven

NCG

3.898

3.843

4.570

94.033

1.643
23.303

25.902

130.875

130.875 112.254 108.298 102.698

94.033

Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
Personele uitgaven
Er is € 12,6 mln toegevoegd aan de personeelsbudgetten van het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat. Deze toevoeging aan budgetten komt
onder andere door de verhoging van het personeelsbudget voor beleidsdi­
recties (€ 2,4 mln), het langer actief houden van de Corona-unit (€ 0,9 mln).
Tevens is er budget toegevoegd aan de personele budgetten van directie
communicatie (€ 0,7 mln), Bureau Bestuursraad (€ 0,6 mln) en directie
Europese en Internationale zaken (€ 0,6 mln).
Materiële uitgaven
Er is € 196 mln toegevoegd aan de materiële budgetten van het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat. Deze toevoeging van budgetten komt
voornamelijk door ‘door te verdelen’ uitvoeringsbudgetten (€ 182 mln)
vanuit onder andere het klimaatfonds, Groningendossier en herverkaveling
van het Nationaal Coördinator Groningen (NCG) vanuit BZK. Tevens zijn er
naar aanleiding van de kabinetsreactie Parlementaire ondervragingscom­
missie Kinderopvangtoeslag (POK), middelen beschikbaar gesteld voor
het op orde brengen van de informatiehuishouding (€ 9,1 mln).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

39

Ontvangsten
Aan de ontvangst budgetten van het kerndepartement is € 154 mln
toegevoegd. Deze toevoeging van budgetten is met name veroorzaakt
doordat het Nationaal Coördinator Groningen (NCG) als nieuw onderdeel
is toegevoegd (€ 131 mln). Verder komt de verhoging van de ontvangsten
door de verplichte afromingen van het eigen vermogen van DICTU (€ 15,6
mln), RVO (€ 6,6 mln) en NEa (€ 1 mln).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

40

4.2 Artikel 41 Nog onverdeeld
Tabel 27 Nog onderdeeld (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW, moties,
Vastgestelde
Ontwerpbegroting amendementen begroting 2022
2022 (1)
en ISB's (2)
(3) = (1) + (2)

Stand 1e
Mutaties 1e
suppletoire
suppletoire begroting (5) =
begroting (4)
(3) + (4)

Mutatie
2023

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Verplichtingen

0

0

0

82.460

82.460

78.622

76.321

71.152

69.983

Uitgaven

0

0

0

82.460

82.460

78.622

76.321

71.152

69.983

Loonbijstelling

0

0

0

28.660

28.660

28.443

27.791

27.373

27.217

28.660

28.660

28.443

27.791

27.373

27.217

53.800

53.800

50.179

48.530

43.779

42.766

53.800

53.800

50.179

48.530

43.779

42.766

programma
apparaat
Prijsbijstelling

0

0

0

programma
apparaat
Onvoorzien

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
Loon- en prijsbijstelling
Bij Voorjaarsnota 2022 is de loon- en prijsbijstellingstranche 2022
uitgedeeld. De loonbijstelling betreft de vergoeding voor de stijging van
de contractloonontwikkeling en de stijging van de sociale lasten voor de
overheidswerkgever. De prijsbijstelling betreft de verwerking van de
stijging van de diverse prijsindexen. De loon- en prijsbijstellingstranche
2022 zal bij de eerst volgende begrotingsronde uitgedeeld worden aan de
relevante loon- en prijsgevoelige onderdelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

41

5 Agentschappen
5.1 Agentschap Telecom (AT)
Tabel 28 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap AT Eerste suppletoire begroting 2022 (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting

(2) Mutaties 1e
suppletoire
begroting

(3)=(1)+(2) Totaal
geraamd

Omzet

63.706

9.750

73.456

waarvan omzet moederdepartement

34.299

8.702

43.001

waarvan omzet overige departementen

4.579

1.048

5.627

waarvan omzet derden

24.828

0

24.828

Rentebaten

0

0

0

Vrijval voorzieningen

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

63.706

9.750

73.456

Apparaatskosten

59.931

9.750

69.681

Personele kosten

38.022

6.229

44.251

waarvan eigen personeel

28.973

5.108

34.080

waarvan inhuur externen

6.567

1.121

7.688

waarvan overige personele kosten

2.483

0

2.483

Materiële kosten

21.909

3.522

25.430

0

0

0

waarvan bijdrage aan SSO's

13.273

0

13.273

waarvan overige materiële kosten

8.636

3.522

12.157

100

0

100

Afschrijvingskosten

3.600

0

3.600

Materieel

2.000

0

2.000

0

0

0

waarvan overige materiele afschrijvingskosten

2.000

0

2.000

Immaterieel

1.600

0

1.600

Overige lasten

75

0

75

waarvan dotaties voorzieningen

75

0

75

waarvan bijzondere lasten

0

0

0

63.706

9.750

73.456

Saldo van baten en lasten gewone bedrijfsuitoefening

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

0

0

Omschrijving

Baten

Totaal baten
Lasten

waarvan apparaat ICT

Rentelasten

waarvan apparaat ICT

Totaal lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

42

Toelichting op de baten
Omzet moederdepartement
In maart 2022 zijn de uitvoeringsofferte en toezichtofferte goedgekeurd.
De offertes omvatten een hogere omzet dan begroot. Dat komt vanwege
beoogde intensiveringen op bestaande taken. Dit houdt in dat er € 8,7 mln
extra omzet is vastgesteld. Dit bestaat uit: € 0,5 mln Vergunningvrij, € 0,7
mln Artificial Intelligence, € 55.000 beveiliging Repressief, € 36.000 Toezicht
ruimtevaart, € 1,1 mln beleidsondersteuning uitvoering, € 82.000 uitvoering
ruimtevaart, € 0,3 mln Dynamisch Spectrum Management & Sharing, € 1,2
mln Veilingprojecten en € 4 mln voor Afbouw Salderingsregeling.
Omzet overige departementen
In 2022 is de offerte (voorbereiding) Wet Digitale Overheid goedgekeurd met
BZK als opdrachtgever. De totale omzet bedraagt € 1 mln.
Toelichting op de lasten
Personele kosten
De totale personele kosten zijn conform offertes en liggen in lijn met de
opbouw zoals bekend vanuit de begroting. De totale personele kosten
bestaan uit ambtelijk personeel (82%) en extern personeel (18%), eveneens
conform begroting 2022.
Materiële kosten
De materiële kosten zijn één op één afgeleid van de offerte en de beoogde
materiële lasten benodigd om de taak ten uitvoer te brengen.
Tabel 29 Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

(1) Vastgestelde begroting

1. Rekening-courant RHB 1 januari 2022 + depositorekeningen

(2) Mutaties 1e suppletoire
begroting

(3)=(1)+(2) Totaal geraamd
13.958

10.639

3.319

63.706

9.750

73.456

‒ 60.106

‒ 9.750

‒ 69.857

2. Totaal operationele kasstroom

3.600

0

3.600

Totaal investeringen (-/-)

‒ 5.750

0

‒ 5.750

Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)

Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)

0

0

0

‒ 5.750

0

‒ 5.750

Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)

0

0

0

Eenmalige storting door het moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

‒ 4.101

0

‒ 4.101
5.750

3. Totaal investeringkasstroom

Beroep op leenfaciliteit (+)

5.750

0

4. Totaal financieringskasstroom

1.649

0

1.649

5. Rekening-courant RHB 31 december 2022 (=1+2+3+4)

10.137

3.319

13.457

Toelichting op het kasstroomoverzicht
De suppletoire begroting heeft geen effect op het saldo van het kasstroom­
overzicht. De mutaties bevinden zich binnen de operationele kasstroom met
een saldo van nul.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

43

5.2 Dienst ICT Uitvoering (DICTU)
Tabel 30 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap DICTU Eerste suppletoire begroting 2022 (bedragen x
€ 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting

(2) Mutaties 1e
suppletoire
begroting

(3)=(1)+(2) Totaal
geraamd

Omzet

320.162

34.137

354.300

waarvan omzet moederdepartement

212.582

24.168

236.750

waarvan omzet overige departementen

105.725

9.969

115.695

1.855

0

1.855

Rentebaten

0

0

0

Vrijval voorzieningen

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

320.162

34.137

354.300

Apparaatskosten

296.507

35.787

332.295

Personele kosten

193.450

35.787

229.237

waarvan eigen personeel

89.900

6.404

96.304

waarvan inhuur externen

99.600

29.383

128.983

Omschrijving

Baten

waarvan omzet derden

Totaal baten
Lasten

waarvan overige personele kosten

3.950

0

3.950

Materiële kosten

103.057

0

103.057

waarvan apparaat ICT

29.494

0

29.494

waarvan bijdrage aan SSO's

21.100

0

21.100

waarvan overige materiële kosten

52.463

0

52.463

Rentelasten

5

0

5

Afschrijvingskosten

23.150

‒ 1.650

21.500

Materieel

12.000

3.000

15.000

waarvan apparaat ICT

12.000

3.000

15.000

0

0

0

11.150

‒ 4.650

6.500

Overige lasten

500

0

500

waarvan dotaties voorzieningen

500

0

500

0

0

0

320.162

34.137

354.300

Saldo van baten en lasten gewone bedrijfsuitoefening

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

0

0

waarvan overige materiele afschrijvingskosten
Immaterieel

waarvan bijzondere lasten
Totaal lasten

Toelichting op de baten
In de ontwerpbegroting 2022 werd er van uit gegaan dat de hogere omzet
in 2021 incidenteel van aard was. Inmiddels is duidelijk dat deze stijging
structureel van aard is en vraag naar ICT diensten van DICTU blijft
toenemen. De stijging van de omzet moederdepartement van 24,2 mln komt
voort uit groeiende vraag naar werkplekdiensten door Corona gerelateerde
groei bij afnemers en meer ontwikkelopdrachten (o.a. door rijksdigitali­
sering en overheid op orde). In de ontwerpbegroting 2022 werd een daling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

44

verwacht van de omzet als gevolg van de implementatie van de bedrijfs­
strategie. Het outsourcen van ontwikkeltrajecten van Rijkszaak is ingezet,
maar de sterk stijgende vraag naar dienstverlening maakt dat deze daling
niet zichtbaar is.
De stijging bij de omzet bij overige departementen met 10 mln wordt
voornamelijk veroorzaakt door een stijgende vraag naar het product Appli­
catiediensten bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre­
laties.
Toelichting op de lasten
Om aan de gestegen vraag naar ICT-dienstverlening te kunnen voldoen
nemen de personele kosten toe met € 35,8 mln ten opzichte van de ontwerp­
begroting. Door de toename van de opdrachtenportefeuille door nieuwe
opdrachten met specifieke ICT-expertise vangt DICTU de benodigde extra
capaciteit in eerste instantie op door de benodigde ICT expertise extern in
te huren (€ 29,4 mln). Voor de toekomst wordt gekeken naar het in de markt
zetten van aanbestedingen die de reguliere beheer- en ontwikkeltaken
kunnen opvangen als een belangrijke maatregel om de externe inhuur te
beperken.
Tabel 31 Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

(1) Vastgestelde begroting

1. Rekening-courant RHB 1 januari 2022 + depositorekeningen

(2) Mutaties 1e suppletoire
begroting

(3)=(1)+(2) Totaal geraamd

23.980

7.127

31.107

Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)

320.162

34.137

354.300

Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)

‒ 332.800

‒ 297.012

‒ 35.787

2. Totaal operationele kasstroom

23.150

‒ 1.650

21.500

Totaal investeringen (-/-)

‒ 30.000

4.500

‒ 25.500

Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)

0

0

0

‒ 30.000

4.500

‒ 25.500

Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)

0

‒ 15.700

‒ 15.700

Eenmalige storting door het moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

‒ 23.150

1.650

‒ 21.500

3. Totaal investeringkasstroom

Beroep op leenfaciliteit (+)

30.000

‒ 4.500

25.500

4. Totaal financieringskasstroom

6.850

‒ 18.550

‒ 11.700

5. Rekening-courant RHB 31 december 2022 (=1+2+3+4)

23.980

‒ 8.573

15.407

Toelichting op het kasstroomoverzicht
De eenmalige uitkering aan het moederdepartement van € 15,7 mln betreft
een afroming van het Eigen Vermogen in verband met overschrijding van
de toegestane maximale omvang van 5%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

45

5.3 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)
Tabel 32 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap RVO. nl Eerste suppletoire begroting 2022 (bedragen x
€ 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting

(2) Mutaties 1e
suppletoire
begroting

(3)=(1)+(2) Totaal
geraamd

Omzet

841.437

208.326

1.049.763

waarvan omzet moederdepartement

413.763

140.910

554.673

waarvan omzet overige departementen

394.382

67.416

461.798

waarvan omzet derden

33.292

0

33.292

Rentebaten

0

0

0

Vrijval voorzieningen

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

841.437

208.326

1.049.763

Apparaatskosten

831.337

208.326

1.039.663

Personele kosten

461.393

95.733

557.127

waarvan eigen personeel

361.805

29.577

391.382

waarvan inhuur externen

85.672

64.211

149.883

waarvan overige personele kosten

13.916

1.945

15.862

Materiële kosten

369.944

112.592

482.536

Omschrijving

Baten

Totaal baten
Lasten

waarvan apparaat ICT

5.609

0

5.609

waarvan bijdrage aan SSO's

169.752

22.028

191.779

waarvan overige materiële kosten

194.583

90.565

285.147

0

0

0

10.100

0

10.100

100

0

100

0

0

0

100

0

100

Rentelasten
Afschrijvingskosten
Materieel
waarvan apparaat ICT
waarvan overige materiele afschrijvingskosten
Immaterieel

10.000

0

10.000

Overige lasten

0

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

0

waarvan bijzondere lasten

0

0

0

841.437

208.326

1.049.763

Saldo van baten en lasten gewone bedrijfsuitoefening

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

0

0

Totaal lasten

Toelichting op de baten
Omzet moederdepartement
De totale mutatie in de omzet vanuit het moederdepartement bedraagt
€ 140,9 mln. Deze mutatie is opgebouwd uit de volgende onderdelen:
– De omzet vanuit het DG Bedrijfsleven & Innovatie (B&I) stijgt met € 89,5
mln. Het overgrote deel hiervan is te herleiden naar de in mei 2021 reeds
bestaande Coronaregelingen die uiteindelijk in 2022 nog zijn geconti­
nueerd of die pas half 2021 zijn ingevoerd en doorlopen in 2022. Ook is
er middels de veegbrieven in 2021 nog een groot aantal «reguliere»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

46

–

–
–

–

opdrachten toegevoegd aan de bundel, die uiteindelijk in 2022 ook tot
de opdracht zijn gaan behoren. De BAR en impulsaanpak Winkelge­
bieden zijn hiervan de belangrijkste voorbeelden.
De omzet vanuit het DG Klimaat en Energie (K&E) stijgt met € 37,1 mln.
De toename komt voornamelijk door intensivering bij Investeringssub­
sidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE), Waterstof, Bureau
Energieprojecten en Commissie mijnbouwschade. Daarnaast zijn
Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG) en Programma Infra­
structuur Duurzame Industrie (PIDI) overgeheveld naar K&E. Verder
hebben wij een opdracht gekregen voor Programma Energiesysteem
(PES).
De omzet aan de Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) is gelijk aan
de raming van de ontwerpbegroting.
De toename van de opdracht Chief Economist (€ 3,2 mln) komt voorna­
melijk door de aanvullende opdrachten Beter Aanbesteden en het
Nationaal Groeifonds.
De omzet Overig is € 11,1 mln hoger dan begroot. Deze omzet bestaat
voornamelijk uit de opdracht voor het Inkoop Uitvoeringscentrum, de
opdracht Unit omgevingskennis en Concordaat/END.

Omzet overige departementen
De totale mutatie in de omzet van overige departementen bedraagt € 67,4
mln. Deze mutatie is opgebouwd uit de volgende onderdelen:
– De opdracht vanuit het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedsel­
kwaliteit is € 47,4 mln hoger dan geraamd. Deze stijging wordt
veroorzaakt door de autonome groei van de reguliere opdracht vanuit
2021, daarnaast is er een aanvullende opdracht afgegeven voor
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 23 van € 7,3 mln. Verder zijn er
vooralsnog in 2022 geen grote nieuwe opdrachten bij gekomen. Diverse
bestaande regelingen hebben een groter budget gekregen.
– De omzet van het Ministerie van Buitenlandse Zaken is gelijk aan de
raming in de ontwerpbegroting.
– De opdracht vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties is uitgebreid met € 4,5 mln, wat met name te verklaren is
door de opdrachten voor het klimaatakkoord
– De opdracht vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stijgt
met € 7,7 mln. Dit wordt met name veroorzaakt door aanpassing aan
de definitieve opdracht 2022 (€ 5,0 mln), waaronder het programma
Partners voor Water 5. Daarnaast is sprake van een aanvullende opdracht
voor de Tijdelijke Subsidieregeling Vuurwerkverbod COVID-19 2021
(€ 0,3 mln), de Subsidieregeling Walstroom Zeeschepen (€ 0,3 mln) en
verschillende andere opdrachten (€ 2 mln).
– De omzet van de andere departementen stijgt met € 7,8 mln door
bijstelling aan de definitieve opdrachten. De grootste mutatie vindt
plaats bij het Ministerie Justitie en Veiligheid. Dit bestaat uit de
Waterschade Limburg (€3,4 mln). Andere stijgingen vinden plaats bij
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wat voortkomt uit
meerwerk dat grotendeels ligt bij de Subsidieregeling Ondersteuning
Wijkverpleging (€ 1,8 mln), en het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid wat grotendeels bestaat uit de Subsidieregeling
Praktijkleren (€ 1,1 mln). Ten slotte is de definitieve opdracht van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hoger dan begroot
(€ 1,1 mln), en diverse overige opdrachten € 0,4 mln hoger dan begroot.
Omzet derden
De totale omzet derden is gelijk aan de raming in de ontwerpbegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

47

Bijzondere baten
Zoals ook het geval ten tijde van de ontwerpbegroting 2022 verwacht RVO
geen ontvangsten in het kader van bijzondere baten.
Toelichting op de lasten
De baten en lasten stijgen beide met € 208,3 mln. De toename van het
opdrachtvolume zoals hierboven toegelicht leidt tot hogere uitvoerings­
kosten. Dit vertaalt zich in een stijging van de personele lasten (€ 95,7 mln),
waarbij zowel hogere kosten voor ambtelijk personeel (€ 29,6 mln) als
hogere kosten voor externe inhuur (€ 64,2 mln) zijn geraamd. De materiële
kosten nemen toe met € 112,6 mln. De materiële kosten zijn onder te
verdelen in directe en indirecte kosten, waarbij de directe materiële kosten
verband houden met de uitvoering van opdrachten. De toename van het
opdrachtenpakket leidt tot een stijging van € 90,6 mln aan overige materiële
kosten. Dit geldt in mindere mate voor de toename in de bijdrage aan
Shared Service Organisaties (€ 22,0 mln).
Tabel 33 Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

(1) Vastgestelde begroting

1. Rekening-courant RHB 1 januari 2022 + depositorekeningen
Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)

(2) Mutaties 1e suppletoire
begroting

(3)=(1)+(2) Totaal geraamd

111.896

82.752

194.648

841.437

208.326

1.049.763
‒ 1.039.663

‒ 831.337

‒ 208.326

2. Totaal operationele kasstroom

10.100

0

10.100

Totaal investeringen (-/-)

‒ 25.900

‒ 2.600

‒ 28.500

Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)

0

0

0

‒ 25.900

‒ 2.600

‒ 28.500

Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)

0

‒ 6.600

‒ 6.600

Eenmalige storting door het moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

‒ 22.660

12.360

‒ 10.300
28.500

3. Totaal investeringkasstroom

Beroep op leenfaciliteit (+)

25.900

2.600

4. Totaal financieringskasstroom

3.240

8.360

11.600

5. Rekening-courant RHB 31 december 2022 (=1+2+3+4)

99.336

88.512

187.848

Toelichting op het kasstroomoverzicht
In het kasstroomoverzicht is zichtbaar dat het grotere opdrachtpakket zorgt
voor hogere operationele ontvangsten en uitgaven. De eenmalige uitkering
aan het moederdepartement betreft de afdracht van Eigen Vermogen
volgens afspraak met de eigenaar van RVO. Ook de investeringen zijn in
beperkte mate toegenomen en betreft met name de ontwikkeling van
software.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XIII, nr. 2

48