Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

20
Vragen van het lid Ouwehand (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over de aantallen dieren die onbedwelmd worden geslacht
(ingezonden 24 juli 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 18 september 2018).
Vraag 1
Kunt u het aantal onbedwelmd aangesneden dieren uit het eerste kwartaal
van 20181 uitsplitsen naar het aantal dieren dat direct na het aansnijden een
bedwelming kreeg, het aantal dieren dat kort voor het verstrijken van de 40
seconden een bedwelming kreeg en het aantal dieren dat geen bedwelming
kreeg omdat ze binnen 40 seconden na het aansnijden het bewustzijn hadden
verloren? Kunt u bij deze drie categorieën onderscheid maken tussen de
verschillende diersoorten?
Antwoord 1
Nee, ik kan deze nadere uitsplitsing niet maken. De NVWA houdt hier geen
registratie van bij.
Vraag 2
Kunt u uiteenzetten hoeveel slachterijen direct bedwelming toepassen bij het
aansnijden, hoeveel slachterijen kort na het aansnijden bedwelming
toepassen, hoeveel slachterijen alle dieren kort voor het verstrijken van de 40
seconden alsnog bedwelmen en hoeveel slachterijen alleen de dieren
bedwelmen die kort voor het verstrijken van de 40 seconden nog tekenen van
bewustzijn vertonen? Kunt u bij deze vier categorieën onderscheid maken
tussen slachterijen die dieren slachten voor de halal of koosjere markt?
Antwoord 2
Nee, ik kan deze nadere uitsplitsing niet maken.
Bekend is wel dat ingeval onbedwelmd geslacht wordt ten behoeve van joods
rituele slacht (koosjer) altijd gewacht wordt met het geven van een eventuele
bedwelming tot kort voor het verstrijken van 40 seconden na aansnijden. In

1

ah-tk-20182019-20
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Antwoord op vragen, gesteld tijdens het Algemeen Overleg NVWA, over de onbedwelmde
slacht (Kamerstuk 31 571, nr. 32)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

het geval van islamitisch rituele slacht (halal) kan dit variëren naar gelang de
wensen van de afnemer/halal-certificerende instelling en het slachthuis.
Vraag 3
Klopt het dat het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK) heeft
bevestigd dat dieren die (alsnog) een bedwelming krijgen na het aansnijden
niet om die reden worden afgekeurd voor afzet als koosjer vlees?
Antwoord 3
Hiervoor verwijs ik naar het antwoord in mijn brief van 28 juni jongstleden
(Kamerstuk 31 571, nr. 32).
Vraag 4
Hoeveel dieren zijn sinds 1 januari 2018 onbedwelmd aangesneden in de
koosjere slacht en vervolgens afgekeurd voor afzet als koosjer vlees? Wat zijn
hiervoor de redenen geweest? Wat is er vervolgens met het vlees van deze
dieren gebeurd?
Antwoord 4
Hoeveel en op welke gronden onbedwelmd aangesneden dieren ten behoeve
van koosjere slacht afgekeurd worden als koosjerwaardig is mij niet bekend.
Hierop houdt de NVWA geen toezicht. Zoals ik schreef in mijn brief van
28 juni jongstleden is mij vanuit de slachterijen verzekerd dat vlees afkomstig
van als koosjer onbedwelmd aangesneden dieren dat niet als koosjer afgezet
wordt, als halal afgezet kan worden. Ik heb er geen zicht op of dit ook
daadwerkelijk als halal afgezet wordt.
Vraag 6
Hoeveel dieren zijn sinds 1 januari 2018 onbedwelmd aangesneden in de
halal slacht en vervolgens afgekeurd voor afzet als halal vlees? Wat zijn
hiervoor de redenen geweest? Wat is er vervolgens met het vlees van deze
dieren gebeurd?
Antwoord 6
De aantallen onbedwelmd aangesneden dieren, zoals gerapporteerd in mijn
brief van 28 juni jongstleden, betreft het totale aantal voor joods én islamitisch rituele slacht. Het toezicht van en de registratie door de NVWA maakt
geen onderscheid voor welke ritus dit geschiedt. Het is mij niet bekend of, en
zo ja op welke gronden onbedwelmd aangesneden dieren ten behoeve van
halalslacht afgekeurd zijn voor afzet als halalvlees.
Vraag 5 en 7
Kunt u bevestigen dat wanneer een dier onbedwelmd wordt aangesneden,
maar waarvan het vlees vervolgens wordt afgekeurd voor afzet op de
koosjere markt, er een nieuw dier onbedwelmd wordt aangesneden om te
voorzien in de vraag naar koosjer vlees? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Kunt u bevestigen dat wanneer een dier onbewelmd wordt aangesneden,
maar waarvan het vlees vervolgens wordt afgekeurd voor afzet als halal
vlees, er een nieuw dier onbedwelmd wordt aangesneden om te voorzien in
de vraag naar halal vlees? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Antwoord 5 en 7
Nee, dat kan ik niet bevestigen. De NVWA houdt uitsluitend toezicht op de
onbedwelmde slacht en niet op de criteria die organisaties, die de koosjerdan wel halalwaardigheid beoordelen, hanteren.
Vraag 8
Is het waar dat slachterijen u hebben verzekerd dat wanneer een dier als
koosjer wordt aangesneden, maar het vlees vervolgens wordt afgekeurd voor
afzet op de koosjere markt, het vlees wel als halal vlees wordt geaccepteerd
door de islamitische gemeenschap? Is het tevens waar dat er geen toezicht
wordt gehouden op deze afzetstromen door de NVWA of een andere
instantie? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Antwoord 8
Hiervoor verwijs ik naar het antwoord in mijn brief van 28 juni jongstleden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 9
Wordt afgekeurd koosjer vlees dat vervolgens als halal wordt afgezet als
zodanig geëtiketteerd? Zo ja, wie draagt daar zorg voor en hoe vindt de
controle daarop plaats?
Antwoord 9
Het is mij niet bekend óf, en zo ja hoe vlees dat niet als koosjerwaardig wordt
beschouwd, als halalwaardig wordt geëtiketteerd. Er is geen wettelijke
verplichting tot etikettering; een eventuele etikettering is een private
aangelegenheid.
Vraag 10
Kunt u bevestigen dat standaard niet alle onderdelen van onbedwelmd
aangesneden dieren in de koosjere slacht ook daadwerkelijk als koosjer
kunnen worden aangemerkt, en dat de andere onderdelen in reguliere (of
halal-)kanalen worden afgezet? Zo ja, kunt u duidelijk maken hoeveel van het
hier bedoelde vlees in Nederland buiten de koosjere kanalen wordt verkocht?
Kunt u bevestigen dat dit vlees niet als zodanig is geëtiketteerd waardoor
consumenten die vlees kopen mogelijk producten kopen die afkomstig zijn
van onbedwelmd geslachte dieren uit de koosjere slacht, zonder dat te
weten?
Antwoord 10
Hiervoor verwijs ik naar hetgeen Staatssecretaris Van Dam hierover geschreven heeft in zijn brief d.d. 9 juni 2017 (Kamerstuk 31 571, nr. 29). «Circa 65%
van de runderen wordt, na volgens de shechita te zijn aangesneden, op basis
van de beoordeling van interne organen tóch als niet-koosjer beoordeeld
door de joods-religieuze autoriteit. Daarnaast wordt de «achterhand» van
karkassen altijd als niet-koosjer beschouwd. De VSV heeft mij laten weten dat
ook het vlees afkomstig van deze dieren, en deze karkasdelen, een bestemming als onbedwelmd aangesneden halal kan krijgen.»
Vraag 11
Erkent u dat u er, als er überhaupt geen toezicht plaatsvindt op de afzet van
vlees van onbedwelmde slacht en etikettering ontbreekt, voor zorgt dat vlees
van onbedwelmd geslachte dieren, afkomstig uit ofwel de koosjere slacht
ofwel de halal slacht, als regulier vlees aan nietsvermoedende consumenten
wordt verkocht? Zo nee, kunt u uitsluiten dat dit gebeurt?
Antwoord 11
Het is niet uitgesloten dat vlees, afkomstig van onbedwelmd aangesneden
dieren, niet als herkenbaar «halal» of «koosjer» verkocht wordt.
Vraag 12
Wat is volgens u de onderliggende verklaring voor het afgenomen aantal
onbedwelmde slachtingen sinds 1 januari 2018?
Antwoord 12
Er zijn geen gegevens bekend die het afgenomen aantal onbedwelmde
slachtingen sinds 1 januari 2018 in vergelijking met 2017 verklaren.
Vraag 13 en 14
Welke tekortkomingen, zoals door u worden genoemd in uw brief van 28 juni
jongstleden, zijn er sinds 1 januari 2018 geconstateerd bij de onbedwelmde
slacht?
Hoeveel en welke overtredingen zijn er geconstateerd sinds 1 januari 2018?
Welke maatregelen zijn hierop genomen?
Antwoord 13 en 14
Zoals genoemd in mijn brief van 28 juni 2018 betreffen de geconstateerde
tekortkomingen veelal een niet correct uitgevoerde fixatie van het dier bij het
onbedwelmd aansnijden. Daarnaast is geconstateerd dat de fixatie opgeheven werd vóór het intreden van bewusteloosheid werd vastgesteld, of dat
geen controle op bewustzijnsverlies werd uitgevoerd. Ook is geconstateerd
dat de halssnede niet correct in één vloeiende beweging werd uitgevoerd. In
totaal zijn in het eerste kwartaal 80 overtredingen geconstateerd, waarop 41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

keer aanwijzingen voor corrigerende maatregelen zijn gegeven en 3
rapporten van bevindingen zijn aangezegd. In het tweede kwartaal is de
uitvoering al verbeterd; in het tweede kwartaal zijn 21 overtredingen
geconstateerd, resulterend in 15 aanwijzingen voor corrigerende maatregelen,
en zijn geen rapporten van bevindingen aangezegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4