Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 B

Jaarverslag en slotwet Gemeentefonds 2017

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en dus ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te
brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.
Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in
onderdeel B van deze memorie toegelicht.
Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5,
eerste lid, van de Fvw)
Als gevolg van artikel 5, eerste lid van de Financiële-verhoudingswet
(Fvw) juncto artikel 6, vierde lid van de Invoeringswet Financiëleverhoudingswet (IFvw), hebben de gemeenten gezamenlijk recht op het
bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de
algemene uitkering c.a. en de aanvullende uitkeringen is opgenomen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

kst-34950-B-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 B, nr. 4

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
Onderdeel uitgaven, verplichtingen en ontvangsten
Uitgaven
In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de
totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten
opzichte van de 2e suppletoire begroting 2017 is het uitgavenbedrag van
het gemeentefonds met – € 102.567.000 gewijzigd. De in de tabel
weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.
Tabel 1: Totstandkoming uitgavenbedrag gemeentefonds (x € 1.000):
Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 2017
Stand uitgavenbedrag 1e suppletoire begroting 2017
Stand uitgavenbedrag 2e suppletoire begroting 2017
Voorgestelde mutaties bij slotwet 2017:
1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet
2) Verhoogde Asielinstroom
3a) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2016
3b) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2017
4) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen 2017
5) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2017
6) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkering sociaal domein
2017
Totaal mutaties bij slotwet

27.193.169
27.821.956
28.008.814

– 1.181
– 78.415
– 1.591
13.845
–2
– 34.918
– 305
– 102.567

Stand uitgavenbedrag slotwet begroting 2017

27.906.247

Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet
Waarvan uitgavenbedrag Kosten Waarderingskamer
Waarvan uitgavenbedrag Budget A+O-fonds
Waarvan uitgavenbedrag Bijdrage aan VNG
Waarvan uitgavenbedrag Bijdrage gemeenten inzake KING
Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkeringen c.a.
Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen
Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering sociaal domein

1.530
2.441
6.640
74.689
7.464
15.555.457
1.290.729
1.136.719
9.830.578

De wijziging van het uitgavenbedrag is het saldo van een aantal mutaties:
1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet
Het gerealiseerde bedrag komt door de slotwetmutatie € 1.181.000 lager
uit dan na de stand 2e suppletoire begroting 2017 werd geraamd. Het
budget voor 2017 is niet volledig tot besteding gekomen. Een deel hiervan
zal alsnog in 2018 tot besteding komen. Daarom zullen de uitgaven
«Kosten Financiële verhoudingswet» bij Voorjaarsnota 2018 met een
maximum bedrag van € 1 miljoen opwaarts worden bijgesteld, conform
de bestaande afspraken hierover met het Ministerie van Financiën.
2) Verhoogde asielinstroom
Met de Ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van
Financiën is overeen gekomen dat de niet in 2017 benodigde middelen
voor Verhoogde Asielinstroom doorgeschoven worden naar 2018.
Daarom zal de begroting van het gemeentefonds bij Voorjaarsnota 2018
met hetzelfde bedrag worden opgehoogd. Het betreft een totaalbedrag
van € 78.415.000, waarvan € 27.991.000 voor de decentralisatie-uitkering
Participatie en integratie en € 50.424.000 voor de decentralisatie-uitkering
Partieel effect.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 B, nr. 4

2

3a) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2016
In de 1e suppletoire begroting 2017 zijn de mutaties wijziging betalingsverloop 2016 voor de verschillende uitkeringen in de begroting van het
gemeentefonds verwerkt. In de loop van 2017 is een openstaande
verplichting voor de algemene uitkering 2014 afgeboekt, omdat deze niet
meer tot betaling is gekomen. Daarmee samenhangend wordt de mutatie
wijziging betalingsverloop 2016 in de slotwet 2017 verlaagd.
3b) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2017
De uitbetalingen aan gemeenten in 2017 blijken hoger te zijn dan bij de
2e suppletoire begroting 2017 werd verwacht. Het gaat hierbij om een
verschil van € 13.845.000.
De reden van het verschil ligt in het feit dat zolang de uitkeringsfactor1
niet definitief is de omvang van betalingen aan de gemeenten kan
afwijken ten opzichte van wat in de begroting vermeld staat. De oorzaak
ligt bij het verschil tussen raming van de verdeelmaatstaven voor de
bepaling van voorlopige uitkeringsfactor en de verdeelmaatstaven die bij
de betalingen worden gebruikt. Indien bij de betalingen de definitieve
verdeelmaatstaven niet beschikbaar zijn, worden de gegevens van het
vorige jaar gebruikt. Op het moment dat de definitieve gegevens
beschikbaar komen, kan het gat tussen begroting en uitbetaling gedicht
worden door de uitkeringsfactor aan te passen. Het onderdeel wijziging
betalingsverloop algemene uitkering zal bij 1e suppletoire begroting 2018
dan ook met dit bedrag neerwaarts worden bijgesteld. Deze mutatie bij
1e suppletoire begroting 2018 heeft dus nog betrekking op het begrotingsjaar 2017.
4, 5 en 6) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen en
integratie-uitkeringen 2017
Het blijkt dat bij deze uitkeringen lagere uitbetalingen zijn gedaan dan bij
de 2e suppletoire begroting 2017 werd verwacht. Het gaat hierbij om een
verschil van € 2.000 bij de integratie-uitkeringen, € 34.918.000 bij de
decentralisatie-uitkeringen en € 305.000 bij de integratie-uitkering sociaal
domein. In tabel 2 wordt een specificatie gegeven van deze bedragen.
Deze onderdelen zullen bij 1e suppletoire begroting 2018 opwaarts
worden bijgesteld. Deze mutaties in de uitgaven bij 1e suppletoire
begroting 2018 hebben dus nog betrekking op het begrotingsjaar 2017.
Tabel 2: Specificatie Integratie- en decentralisatie-uitkeringen 2017 (x € 1.000)
Budget na NJN
Integratie-uitkeringen
Correctie waterschapswegen (knelpunten verdeelproblematiek)
Wmo
WUW-middelen
VTH-taken
Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen 2016

3.451
1.244.921
1.599
40.758
2

SUBTOTAAl IU (excl. Social domein)

1.290.731

IU Sociaal Domein
IU Sociaal Domein
Wijziging betalingsverloop IU Sociaal Domein 2016

9.830.578
305

Subtotaal IU Sociaal Domein

9.830.883

Decentralisatie-uitkeringen
A58 Aansluiting Goes

3.796

1

Slotwet

0

0

Budget totaal

Uitgegeven

Verschil

3.451
1.244.921
1.599
40.758
2

3.451
1.244.921
1.599
40.758
0

0
0
0
0
–2

1.290.731

1.290.729

–2

9.830.578
305

9.830.578
0

0
– 305

9.830.883

9.830.578

– 305

3.796

3.796

0

De uitkeringsfactor is de verhouding tussen de voeding van het gemeentefonds en de totale
landelijke uitkeringsbasis. De voeding van het gemeentefonds is de jaarlijkse omvang van het
gemeentefonds zoals wordt vastgesteld via de normeringsystematiek. De uitkeringsbasis wordt
berekend via vermenigvuldiging van het aantal eenheden van een set van verdeelmaatstaven
met bijbehorende gewichten (bedragen per eenheid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 B, nr. 4

3

Budget na NJN
Actieplan luchtkwaliteit
Arbeidsmarktregio Groningen
Arbeidsparticipatie mensen met een psychische beperking
Basisregistratie Grootschalige Topografie
Beeldende kunst en vormgeving
Beter benutten
Bevolkingsdaling
Bodemsanering
Bonus beschut werk
BRP centralisering inschrijving vergunninghouders
Burger Alert Real Time
Buurtsportcoaches
Chemische stoffen
City Deal Inclusieve stad
City Deal Zorg en veiligheid
Dialoog Sinterklaasintocht
E-formulieren
Economische Zelfstandigheid
Energiebesparing koopsector (innovatieve aanpak)
Erfgoed en ruimte
Faciliteitenbesluit opvangcentra
Fort Oranje
Frictiekosten Energieloket
Gezond in de stad
Grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling
Groeiopgave Almere
Herstructurering Wsw Oost-Groningen
Huisvesting Onderwijs Asielinstroom
Interreg V Projectstimuleringsregeling
Jeugd
Kansen voor alle kinderen
Klantprofielen in arbeidsmarktregio’s
Leeuwarden Europese Culturele Hoofdstad 2018
LHBT emancipatiebeleid
Maak Verschil
Maatschappelijke opvang
Meetsysteem van Geluidsnet
MIRT Onderzoek A2
Nationaal Cultureel-Wetenschappelijk Instituut
Ondersteuning Raadsman Loppersum
Pilot begeleiding kunstenaars
Pilot Nederlandse Kernwaarden
Regionet
RSP Zuiderzeelijn
Scholenprogramma Groningen
Small Business Innovation Research
Twinning arbeidsbemiddeling
Veiligheidshuizen
Verander- en versnellingstrajecten Sociaal Domein
Vergoeding Tweede Kamer verkiezingen
Verhoogde asielinstroom: partieel effect
Verhoogde asielinstroom: participatie en integratie
Versterking gemeentelijke aanpak jihadisme
Versterking peuterspeelzaalwerk
Voorschoolse voorziening peuters
Voorzieningenniveau Eindhoven
Vrouwenopvang
Wachtlijsten internationaal onderwijs
We can young
Weerbaar opvoeden
Woon- en leefbaarheidsonderzoek Appingedam
Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2016

6.000
100
2.565
633
13.500
322
11.347
67.011
1.156
4.731
200
58.012
50
206
105
45
50
885
7.550
67
6.148
5.300
25
19.846
1.400
7.671
2.000
8.000
237
21.700
85.000
3.100
1.653
1.634
388
385.057
36
10
17
944
89
187
4.508
36.277
3.000
173
221
7.700
2.100
1.336
139.835
77.623
5.801
35.000
20.000
900
118.671
5.350
98
57
95
62.534

Slotwet

– 50.424
– 27.991

Budget totaal

Uitgegeven

Verschil

6.000
100
2.565
633
13.500
322
11.347
67.011
1.156
4.731
200
58.012
50
206
105
45
50
885
7.550
67
6.148
5.300
25
19.846
1.400
7.671
2.000
8.000
237
21.700
85.000
3.100
1.653
1.634
388
385.057
36
10
17
944
89
187
4.508
36.277
3.000
173
221
7.700
2.100
1.336
89.411
49.632
5.801
35.000
20.000
900
118.671
5.350
98
57
95
62.534

6.000
100
2.565
633
13.500
322
11.347
67.009
1.156
4.731
200
58.012
50
206
105
45
50
885
7.550
66
6.148
5.300
25
19.846
1.400
7.671
2.000
0
237
21.700
85.000
3.098
1.653
1.634
388
385.057
36
10
17
944
88
186
4.508
36.277
3.000
173
221
7.699
2.100
1.335
76.944
42.712
5.801
35.000
20.000
900
118.671
5.350
98
57
95
55.011

0
0
0
0
0
0
0
–2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
–1
0
0
0
0
0
0
0
– 8.000
0
0
0
–3
0
–1
0
0
0
0
0
0
–1
–1
0
0
0
0
0
–1
0
–1
– 12.467
– 6.920
0
0
0
0
0
0
0
0
0
– 7.523

TOTAAL DU

1.250.052

– 78.415

1.171.637

1.136.719

– 34.918

TOTAAL IU en DU

12.371.666

– 78.415

12.293.251

12.258.026

– 35.225

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 B, nr. 4

4

Verplichtingen
In de volgende tabel wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven
van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2017 is het verplichtingenbedrag met – € 79.602.000 gewijzigd.
Tabel 3: Totstandkoming verplichtingenbedrag gemeentefonds (x € 1.000):
Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 2017
Stand verplichtingenbedrag 1e suppletoire begroting 2017
Stand verplichtingenbedrag 2e suppletoire begroting 2017
Voorgestelde mutaties bij slotwet 2017:
1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet
2) Verhoogde asielinstroom
Totaal mutaties bij slotwet

27.193.169
27.763.991
27.950.849

– 1.187
– 78.415
– 79.602

Stand verplichtingenbedrag slotwet begroting 2017

27.871.247

Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet
Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Waarderingskamer
Waarvan verplichtingenbedrag Budget A+O-fonds
Waarvan verplichtingenbedrag Bijdrage aan VNG
Waarvan verplichtingenbedrag Bijdrage gemeenten inzake KING
Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkeringen c.a.
Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen
Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen
Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering sociaal domein

1.524
2.441
6.640
74.689
7.464
15.548.079
1.290.729
1.109.103
9.830.578

De wijziging van het verplichtingenbedrag is het saldo van een aantal
mutaties. Voor de verklaringen van de in de tabel weergegeven mutaties
wordt verwezen naar de verklaringen bij de overeenkomende mutaties
van de «uitgaven».
Ontvangsten
Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en
de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar
aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2017
worden de ontvangsten met – € 102.567.000 gewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 B, nr. 4

5