Ministerie van Financien

Inspectie der
HEOEN

Rijksfinanctdn

TER ADVISERING
Aan

de minister
de staatssecretaris van Financien

Fiscaliteit en Beiastingdienst

Persoonsgegevens

nota

Energiecompensatie semi publieke sector

Datum
15 September 2022

Aanleiding

Notanummer

U

2022 0000230047

stas

heeft aandacht gevraagd voor sportverenigingen in verband met de

stijgende energieprijzen

Bjjiagen
1

•

Overzrcht irrventarisatie
per begroting

Adviezen

Wij adviseren om geen compensatie te ieveren aan sportverenigingen voor
stijgende energieprijzen Voor reguiiere sportverenigingen is het aandeel
zwembaden en ijsbanen uitgezonderd
Dit lijkt in eerste
energiekosten 16
instantie opgevangen te kunnen worden door besparinqen en of hogere

2

Prijsbijstelling per
Begroting

3

IRF 227848

contributie
•

Daarnaast geldt dat de energierekening

bij zeer veel organisaties zal stijgen

Compensatie bij sportverenigingleigt in onze ogen tot de roep om

•

compensatie in de gehele collectieve sector vogr de energierekening Ervaring
bij de covid steun leert dat compensatie lastig vait af te bakenen Daarnaast
is de situatie heel anders dan bij Covid toen de overheid sectoren sloot Ook
staat compensatie energiebesparing en energietransitie in de weg
Een eerste inventarisatie levert ca 1 8 miijard aan mogelijke verzoeken tot
compensatie op Op dit moment zijn ^r bij ons nog geen ciaims ontvangen
van departementen en sectoren
iivde media vragen energie intensieve
sectoren wel om steun

fu

Toelichting
•

In

bijiage 1 is een eerste inventarisatie gegeven van stijgende energieprijzen
2021 wat kan opiopen tot ruim 1 8 miijard Dit is een zeer
grove schatting Daadwerkeiijke kosten zijn afhankelijk van de hoogte en
reikwijdte van mogelijke compensatie en kunnen hoger uitvallen Hierbij
zouden ook nog uitvoeringskosten komen In dit overzicht is het MKB niet
meegenomen hier bent u minister zie bijiage 3 separaat over
in 2022 t o v

geinformeerd
•

Het compenseren van de energierekening kan ook leiden tot de roep om

compensatie van hogere brandstof of grondstofprijzen
aan

denk bijvoorbeeid

visserij defensie en infraprojecten

Reguiiere prijsbijstelling
Eenmaal per jaar worden de begrotingen van de departementen geTndexeerd
voor de loon
en prijsontwikkelmg
Dit gebeurt bij Voorjaarsnota op basis van
•

Pagina 1 van 6

1559908

00003

de CEP raming van het CPB

De pnjsbijstelling is een structurele tranche en

bedroeg voor 2022 ruim 2 miljard voor de Rijksbegroting
Vraag is of de reguiiere prljsBijstelling onvoldoende is De inflatie CPI die het
CPB voai 4rt jaar ca amt in de cMEV is
4 7
punt hoger dan
bjjjZEP stijging
o
9
naar
De
voor
departementen is conform
prijsbijstelling
vaij ST^
9^
be^ande sv^tematiek vastgesteld op basis van CEP en niet verhoogd bij MEV

•

^for^etterorwors^^

^
•

^ coiiectieve se cEor heeft dtt jaar door het vastzetten van de prijzen bij CEP
fors nadeel Een additionele prijscompensatie voor 2022 op basis van
MEV zou de Rijksbegroting structureel circa 1 5 miijard kosten exclusief de

een

z

^g

De mate waarin deze prijsstijging

na

C^ daadwerkelijk gevoeid wordt

zal verschillen per orqanisatie Voor 2022 verwachten we veelal

Cl^deruitputting op deRijKSPegronng^
•

N B Voor de prijsbijsteiiing tranche 2023 staat reeds cumulatief 15 1 miljard
gereserveerd waarvan 2 9 miijard in 2023 In bijiage 2 vindt u de verdeling
hiervan per begroting

Illustratieve voorbeelden
Om illustratief een beeid te

krijgen van de mogelijke gevolgen van de stijgende
energieprijzen staat hieronder voor een paar sectoren een nadere toeiichting
inciusief mogelijke opiossingen
•

Amateursportvereniqinqen

Naar schatting is voor sportvereniqinqen

zwembaden

de totale kosten besteed aan energiekosten

circa 16

van

excl

energieverbruik peFm2 is naar schatting circa een factor drie lager dan bij
ijsbanen zie hieronder Pit is relatief hoog De reserves zijn
relatief beperkt maar contributies kunnen verhoogd worden veel
vereniqinqen plannen dit ookte doen Ook kan de temperatuur in de kantine
worden aanqepast Daarnaast hebben veel verenigingen relatigsjoat
zwembaden

al dan niet via huur
en is dat ^n iogisc h
pgfsteloket om aan
kloppen bij financieie problemen Compensatie zou nu taTlOO min kosten
Zwembaden en ilsbanen reiatief hocTg en^gieverbruik Wa afloop van het
naar 50
van
energiecontract kunnen de energielasten stijgen van 15 20
de exploitabe Reserves zijn vaak beperkt ook is het verhogen van de
toegangsprijzen niet direct moqeiiik door gemeenteiijke afspraken Een
alternatief is dat zwem en ijsbanen het gesprek aangaan met gemeenten
over het toch ophogen van de~prijzen of om finandei^teun van de

gemeenten

•

te^

gemeenten te vragen Bij covid zijn gemeenten gecompenseerd voor zwem
en

ijsbanen

BZK is aan het [nventarisePeTi wat er eventueel gedaan kan

worden voor gemeenten

Compensatie voor eneraie zou nu circa 280 mlHoen

kosten
De Dienst Justitiele Insteilinoen

•

DJI
energiekosten ca l
omvang
begroting vanwege de exploitatie van een groot aantal gebouwen inciusief
gevangenissen Er is echter geen directe noodzaak voor compensatie
aangezien~t jreen agentschap is Een negatief resultaat ais gevolg van
hogere energiekosten kan daardoor in het eigen vermogen lopen waarbij
vervolgens de keuze gemaakt kan worden om een negatief eigen vermogen
bij voorjaarsbesluitvorming aan te zuivefen Eigen vermogen is juist voor

•

Zoraaanbieder

risico s

Ditzelfde geldt voor andere JenV uitvo^nqsorqanisaties
nog geen concrete signalen van zorgaanhieders die door

energieprijzen in de problemen komen In 2022 kunnen incidenteie

tegenvallers ontstaan door de energieprijzen mede omdat de tarieven niet
tijdens het 1aar worden qei ndexeerd Voor 2023 wordt in prTncipe geen
probieem voorzien ais indexatie van tarieven kan plaatsvinden op basis van

Pagina 2 van 6

1559908

00003

MEV

in

ijn met het beschikbare budget

Het profiel van enerqieverbruik

verschilt sterk per categbrie zorgaanbieder Twee voorbeelden
Ziekenhuize n kennen relatief tot andere zorg

o

process_en

In het Erasmus MC zijn energie en onderhou^samei 4 5

J

vatTdeTasten in 2021

Verpleeghuizen kennen energie extensieve processen maar de
verouderde behuizing gemiddeid energielabel C en permanente

o

aanwezigheid van bewoners vraagt relatief veel verwariaingT In
l 5
de
verpleeghuis Waardenburg willekeurig gekozen is
lasten in_202p
Onderwils en cultuur grote diversiteit tussen instellinqen Stijgende kosten
zijn afhankelijk van o a looptijd vanTiet energiecontract en de duurzaamheid
van het pgjsdTEnkete voorbeelden van prijsstijgingen
o
van de totale
^^ijnderend ondervjjjh energiekosten zijn in 2021 ca ^1
omvang Een totaalbeeld van de stijgingen ontbreekt De PO raad krijgt
en 800
In enkele gevallen
signalen van prijsstijgingen tussen de 110
het
om
zeer
OMO steeg de
scholenkoepel
gaat
grote bedragen Bijv bij
energierekening van 1 2 min naar 15 min Bij scholen waar de
ejjeEgtecontractgtq^Tanger doorlopen is de stijging veel beperkter
^s
Hoger onderwijs^r\erg\e\ osten zijn in 2021 bij universiteiten ca 1 9
van de omvang bij hogescholen 0 8
en bij mbo instellingen 1 1
Er
worden stijgingen verwacht Bijv bij de Hogeschool Rotterdam is in 2022
ten opzichte van 2021 De Universiteit
sprake van een stijging van 50
Utrecht houdt rekening met een verdrievoudiging van de kosten van ca
—

efi^gie

•

1 6 Pwte in 2021 naar 48 min

o^Cultuur^h\i bijv
C

musea

in 2023

zijn de energiekosten in 2021 ca

totat^mvang Vanuit musea komen
energiekosten

^v|ii

er

2 4

van

de

signalen van stijgende

De Museumfabriek heeft een verdrievoudiging van de

energiekosten van 2021 naar 2023
aantal maanden de deuren

Museum Thorn sluit in de winter een

vanwege de energiekosten

Een deel van de onderwijsinstellingen heeft bovenmatige reserves waardoor

•

compensatie niet per se in de rede ligt Of er een bovenmatige reserve is en
hoe hoog die is verschilt fiink tussen instellingen In tabel 1 staan de
es ln 20gJ
bovenmatige re
wpgrgegeven en het aantal besturen bij wie
dit speelJ

de

abei 1

HT

2^0 ciijferf ^21 volgerhTqg

en^iebelasting een dempend effect

Daarnaast heeft de verlaging van

de kosten

Reserves onderwi sinstellingen

Sector

2021

Primair Onderwijs

besturen met bovenmatige

Bovenmatige reserve
mtn

reserve 2021

958

i3

Samenwerkingsverbanden 131

82

Voortgezet onderwijs

414

57

Mbo

71

9

Hbo

9

i0 5

Totqal

1 579

6

z

Communicatie

Pagina 3 van 6

1559908

00003

Niet van toepassing
Politiek bestuurlijke context
Niet van toepassing

Niet van toepassing Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 4 van 6

1559908

00003

Bijiagen
1

Overzicht eerste inventarisatie meerkosten stijgende energieprijzen per

begroting
Dit overzicht is een eerste inventarisatie van de meerkosten waarbij is uitgegaan
van een

stijging van de energieprijzen van 151

heden geen claims ontvangen van departementen

Bron

CBS
Er zijn tot op
Onderstaand beeld geeft een

inschatting van de extra energiekosten op basis van de stijging van de
energieprijzen Er zijn geen gedragseffecten meegenomen in deze cijfers
vws

Amateursport

100

Zwembaden en ijsbanen

280

Zorgaanbieders in Zvw en WIz

300

ocw
Universiteiten

148

Hogescholen

46

MBO

94

Funderend onderwijs PO VO

speciaal onderwijs

Musea

291

37

Bibliotheken

18

Overige cuiturele instellingen

PM

Theaters

23

Bioscopen

11

GF PF r waterschappen

Compensatie Gazprom gemeenten Q 4 2022
Wijkcentra

buurthuizen

17

9

SW bedrijven

10

Uitvoeringskosten

PM

Zuiveringsinstallaties waterschappen

Straatverlichting gemeente

42
30 50

Ambtelijke huisvesting
provinciaal

60

BZK

Rijksvastgoed

31

JenV

Dienst Justitiele Inrichtingen DJI

fiechtspraak

34
6

Politie

59

Asiel COA

10

LNV

Visserij

10

Bcrgstelling Glastuinbouw

30

Defensie

Vastgoed

60

Brandstof

75

Buitenlandse Zaken

Vastgoed

IS

Pagina 5 van 6

1559908

00003

1

2

}

Reservering prijsbijstelling 2023 per begroting
20Z6

^

Totale reservering prijsbijstelling H80

2 945

4 297

5 669

6 817

7 792

Waarvan Tranche 2023

nm l oener euro

2 945

3 034

3 095

3 072

2 983

De Koning

1

1

1

1

1

Stoten 6enerool

4

4

4

4

4

HCVS

2

2

2

2

2

Algemene Zoken

2

2

2

2

2

Koninkrijksrelaties

3

3

3

3

4

Veiligheid en Justitie

175

173

171

171

173

Binnenlandse Zoken en Koninkrijksrelaties

82

74

73

71

70

1 012

1 012

1 016

1 018

1 018

1

1

1

1

1

67

62

61

60

60

82

80

80

80

81

72

71

68

62

60

Economische Zaken

56

54

49

48

47

Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit

43

39

41

36

34

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

45

45

48

48

46

Volksgezondheid Welzijn en Sport

68

63

61

61

62

0

0

0

0

0

62

83

84

65

41

Onderwijs Cultuur en Wetensehap
Nationole Schutd
Financien

Defensie
Infrastructuur

Milieu

Wonen en Rijksdienst
Notionao

Groeifonds

Gemeentefonds
Infrastructuurfon ds
BES fonds

Delta Foods

10

10

10

10

10

340

304

321

323

289

0

0

0

0

0

78

66

59

60

64

Defensiematerleelbegrotingsfonds

275

270

263

257

254

Aanvullende Post

467

616

673

688

659

Voor SZW en VWS geldt naast de reguliere loon

systematiek voor de premiegefinancierde uitgaven

en

prijsbijsteliing

separaat een

Deze bedragen zijn niet opgenomen in

deze label

De overhevelingen vanaf de Aanvullende Post naar de begrotingen worden dit najaar

verwerkt in de grondslagen van de begrotingen

waardoor er een licht vertekend beeld is

per begroting

Pagina 6 van 6

1559908

00003