Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

408
Vragen van de leden Ypma (PvdA) en Klein (Klein) aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht «Duizenden kinderen zitten
onnodig thuis» (ingezonden 6 oktober 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 4 november 2016).
Vraag 1
Kent u het bericht «Duizenden kinderen zitten onnodig thuis»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat duizenden kinderen volstrekt
onnodig thuis zitten? Zo ja, deelt u de mening dat dit komt doordat een deel
van de scholen en gemeenten onvoldoende in het werk stellen om een
passende onderwijsplek te vinden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Elk kind dat onnodig thuiszit is er een teveel. In het in juni gesloten Thuiszitterspact zijn afspraken gemaakt, gericht op de doelstelling dat in 2020 geen
enkel kind meer langer dan drie maanden thuiszit zonder passend aanbod.
Onderdeel van dat pact is de aanstelling van de heer Dullaert als aanjager.
Net als de heer Dullaert, zie ik gelukkig dat veel gemeenten, scholen en
samenwerkingsverbanden werk maken van hetgeen daarin is afgesproken.
Helaas herken ik ook het beeld dat een deel van de scholen en gemeenten
nog onvoldoende werk maakt van de thuiszittersproblematiek. De samenwerking komt soms moeilijk van de grond en het vinden van passend aanbod
gaat niet snel genoeg.
Vraag 3
Herkent u het probleem dat het terugdringen van het aantal thuiszitters wordt
bemoeilijk doordat scholen, gemeenten en jeugdzorg ruziën over wie welke
kosten op zich dient te nemen?

1

ah-tk-20162017-408
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.volkskrant.nl/binnenland/duizenden-kinderen-zitten-volstrekt-onnodigthuis~a4387972/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, dat beeld herken ik helaas. Gesteggel over geld is niet in belang van de
leerling die ondersteuning nodig heeft. Er zijn daarentegen ook genoeg
voorbeelden waar wel oplossingen worden gevonden. Bijvoorbeeld door het
gezamenlijk dragen van de kosten. Zowel de heer Dullaert als mijn ministerie
zullen deze goede voorbeelden uitdragen. Waar in vertrouwen wordt
samengewerkt tussen gemeente, onderwijs en jeugdhulp en de ondersteuningsbehoefte van de leerling centraal staat, wordt een passend aanbod
sneller gerealiseerd.
Vraag 4
Bent u van mening dat het belang van het kind altijd voor financiële belangen
dient te gaan? Zo ja, welke concrete stappen bent u voornemens te zetten om
duidelijkheid te scheppen over wie welke financiële verplichtingen heeft? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ja, die mening deel ik. Wie welke financiële verplichtingen heeft kan per
casus verschillen. Per situatie is maatwerk vereist met soms een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van betrokken partners. Uitgangspunt is en blijft dat alle
kinderen onderwijs en zorg op maat ontvangen. Het is aan de regionale
samenwerkingsverbanden, gemeenten, scholen, zorginstellingen en ouders
om met elkaar tot afspraken te komen. Het uitgangspunt is daarbij dat
onderwijs verantwoordelijk is voor onderwijsondersteuning, gemeenten voor
jeugdhulpverlening en de zorg verantwoordelijk is voor onder meer begeleiding en persoonlijke verzorging. Maar, zo eenvoudig als beschreven is het
niet altijd. Er is een grijs gebied. Dat is ook precies de reden waarom wij, de
ministeries van OCW en VWS, niet vanuit Den Haag exact kunnen beschrijven
wie in welke situatie wat moet betalen. Om de regio’s te ondersteunen heb ik,
samen met VWS, de inzet van onderwijszorgconsulenten mogelijk gemaakt
en is een stroomschema over de inzet van zorg op school beschikbaar op
www.passendonderwijs.nl.
Vraag 5
Herkent u het probleem dat scholen onder het mom van «te vol» zorgleerlingen weren van hun scholen en zich daarmee niet houden aan de afspraken
uit het passend onderwijs en het Thuiszitterspact? Zo ja, welke stappen bent
u voornemens te zetten om er voor te zorgen dat scholen zich niet meer aan
hun zorgplicht kunnen onttrekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik herken de signalen dat sommige scholen, bijvoorbeeld door te zeggen dat
ze vol zitten, de zorgplicht ontduiken. Daarom heb ik met de Inspectie van het
Onderwijs (hierna: inspectie) afgesproken dat deze signalen daar kunnen
worden gemeld. De inspectie neemt vervolgens contact op met de directeur
van de school en het samenwerkingsverband. Vaak lukt het dan om tot een
oplossing te komen. Indien sprake is van het blijvend niet nakomen van de
zorgplicht, kan de inspectie een sanctietraject inzetten en kan een deel van de
bekostiging worden opgeschort en/of ingehouden. Daarnaast voert de
inspectie een verkenning uit naar de mogelijkheden om sneller te kunnen
sanctioneren bij het ontwijken van de zorgplicht. Zoals toegezegd, informeer
ik u in de volgende voortgangsrapportage passend onderwijs over de
resultaten hiervan. Belangrijk blijft dat signalen daadwerkelijk gemeld
worden. De inspectie kan immers alleen optreden bij concrete signalen over
een bepaalde school. Uitgangspunt is dat er binnen het samenwerkingsverband een dekkend aanbod moet zijn.
Vraag 6
Welke rol speelt de angst van scholen voor het oordeel van de onderwijsinspectie met betrekking tot het slagingspercentage en de aanzuigende werking
die goede zorg tot gevolg zou kunnen hebben in het bieden van een plek
voor leerlingen met een zorgvraag? Ziet u mogelijkheden om deze angst weg
te nemen en scholen daarmee te stimuleren leerlingen met een zorgvraag
toch een plek te bieden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Dat er soms angst bestaat bij scholen is niet terecht. De inspectie houdt in
haar oordeel rekening met de leerlingpopulatie van een school. Daarnaast
heeft een school altijd de gelegenheid om een nadere toelichting te geven op
de resultaten. Scholen worden dus niet afgerekend als zij meer leerlingen
aannemen die extra ondersteuning nodig hebben. Het hardnekkige misverstand dat de inspectie hier wel op afrekent, wil ik hierbij graag opnieuw
wegnemen.
Wat betreft de aanzuigende werking: ouders zijn vrij in het kiezen van de
school en dat is een groot goed. Dat kan ertoe leiden dat sommige scholen
meer leerlingen hebben die extra ondersteuning nodig hebben dan andere
scholen. Bij de verdeling van de middelen van het samenwerkingsverband
kan hiermee rekening worden gehouden.
Vraag 7
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat het aantal vrijstellingen de
laatste jaren is toegenomen en dat dit komt doordat sommige gemeenten te
snel een vrijstelling geven als het moeilijk blijkt een kind te plaatsen? Zo ja,
bent u bereid gemeenten aan te spreken op het te makkelijk verlenen van de
vrijstelling en hen te stimuleren de reeds afgegeven vrijstellingen te her
beoordelen?
Antwoord 7
Ja, kinderen verdwijnen zo uit beeld van het onderwijs en dat is inderdaad
onwenselijk. Daarom heb ik op 2 juni 2016, mede op uw verzoek, een brief
gestuurd naar alle gemeenten, waarin ik gemeenten heb gevraagd kritisch
naar alle aanvragen te kijken. Daarnaast ben ik een onderzoek gestart om
meer zicht te krijgen op de oorzaken van de stijging van het aantal vrijstellingen. De resultaten hiervan deel ik met u in de tiende voortgangsrapportage,
die u in december van dit jaar ontvangt.
Vraag 8
Welke verantwoordelijkheden en mogelijkheden heeft de «aanjager» van het
Thuiszitterspact om bij te dragen aan een oplossing voor de te grote
hoeveelheid aan kinderen die onnodig thuis zitten?
Antwoord 8
De verantwoordelijkheid om tot een oplossing te komen voor thuiszittende
kinderen ligt bij de lokale en regionale partners van onderwijs en jeugdhulp.
De landelijke partijen als de onderwijsraden en de VNG hebben in het
Thuiszitterspact afgesproken hun leden daarbij te stimuleren en te ondersteunen. De heer Dullaert heeft als taak om samenwerkingsverbanden, scholen en
zorginstellingen aan te sporen om met elkaar in gesprek te gaan, samenwerkingsafspraken te maken en daar waar nodig een stapje extra te zetten in de
zoektocht naar een oplossing voor elk kind. De eerste gesprekken die Dullaert
heeft gevoerd zijn bemoedigend: zijn bijdrage wordt op prijs gesteld en hij
wordt door regio’s zelf benaderd met het verzoek om mee te denken.
Vraag 9
Deelt u de mening dat ouders en onderwijspersoneel nog beter en nadrukkelijker betrokken kunnen worden in het vinden van de juiste vorm van
maatwerk? Zo ja, op welke wijze denkt u dit vorm te geven? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
De betrokkenheid van ouders en onderwijspersoneel is van groot belang. Dit
is ook afgesproken in het pact. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de
regionale samenwerkingsverbanden. Zij geven hier invulling aan. De aanjager
heeft als taak om regio’s hierop te wijzen, indien dat nodig is.
Vraag 10
Zou een ontwikkelbudget voor thuiszitters een oplossing kunnen zijn,
waarover gemeente en samenwerkingsverbanden afspraken maken en
samenwerken om vanuit jeugdzorg en onderwijs maatwerk oplossingen te
realiseren voor kinderen die zich anders ontwikkelen dan de meeste
kinderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 10
In gevallen waar sprake is van complexe problematiek bij een kind is het van
belang dat gemeenten en onderwijs (en eventuele andere zorgpartners) nauw
samenwerken om tot een maatwerkoplossing te komen. Dit blijkt niet altijd
eenvoudig. Wanneer in samenspraak met kind en gezin een passend aanbod
wordt bedacht, blijken oplossingen binnen de huidige stelsels vaak mogelijk.
Zowel het onderwijs als de gemeente kunnen financieel bijdragen aan een
dergelijk individueel of collectief maatwerktraject.
Ondanks de mogelijkheden die de huidige stelsels van jeugdhulp en passend
onderwijs bieden blijkt het in de praktijk nog niet altijd te lukken om tot een
maatwerkoplossing te komen. Dit vergt kennis van de wettelijke ruimte,
creativiteit en lef om de soms nog ongebaande paden te bewandelen.
Daarom blijf ik, samen met de Staatssecretaris van VWS, in gesprek met
ouders, gemeenten en onderwijs over waar men in de praktijk tegenaan loopt
bij het bieden van maatwerk en de vraag wat het ontwikkelbudget toe zou
voegen aan de huidige mogelijkheden. We ondersteunen partijen om
bestaande mogelijkheden beter te benutten. Waar alsnog blijkt dat er
knelpunten zitten in de huidige wetgeving, pak ik die samen met de Staatssecretaris van VWS op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4