Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 930 VII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
van Wonen en Rijksdienst 2013

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN BINNENLANDSE
ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES (VII) EN VAN WONEN EN
RIJKSDIENST (XVIII)
Aangeboden 21 mei 2014

kst-33930-VII-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

2

blz.
JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES (VII)

5

A.

7

B.

C.

D.

Algemeen
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
2. Leeswijzer

7
11

Beleidsverslag
1. Beleidsprioriteiten
2. Beleidsartikelen
Artikel 1 Openbaar bestuur en democratie
Artikel 2 Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
Artikel 6 Dienstverlenende en innovatieve
overheid
Artikel 7 Arbeidszaken en overheid
3. Niet-beleidsartikelen
Artikel 11 Centraal apparaat
Artikel 12 Algemeen
Artikel 13 Nominaal en onvoorzien
Artikel 14 VUT-fonds
4. Bedrijfsvoeringsparagraaf

13
13
19
19

Jaarrekening
1. a. De departementale verantwoordingstaat
1. b. De samenvattende verantwoordingstaat agentschappen
2. Jaarverantwoording agentschappen per 31 december
2013
3. De saldibalans
4. Topinkomens

55
55

Bijlagen
1. Toezichtsrelaties en Zelfstandige Bestuursorganen en
Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (ZBO’s/RWT’s)
2. Afgerond evaluatie en overig onderzoek
3. Externe inhuur
4. Overzicht van de burgemeestersbenoemingen in 2013

78

23
26
36
41
41
44
46
47
48

56
57
63
72

78
80
81
84

JAARVERSLAG WONEN EN RIJKSDIENST (XVIII)

85

E.

Algemeen
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
2. Leeswijzer

87

Beleidsverslag
1. Beleidsprioriteiten
2. Beleidsartikelen
Artikel 1 Woningmarkt
Artikel 2 Woonomgeving en bouw
Artikel 3 Kwaliteit Rijksdienst
Artikel 4 Uitvoering Rijkshuisvesting
Artikel 5 Beheer materiële activa

93
93
98
98
106
114
118
121

F.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

87
91

3

blz.

G.

H.

3. Bedrijfsvoeringsparagraaf

125

Jaarrekening
1. a. De verantwoordingstaat W&R
1. b. De samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen
2. Jaarverantwoording agentschappen per 31 december
2013
3. De saldibalans
4. Topinkomens (Zie hiervoor de topinkomens behorende bij het jaarverslag van W&R)

129
129

Bijlagen
1. Toezichtsrelaties en Zelfstandige Bestuursorganen en
Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (ZBO’s/RWT’s)
2. Afgerond evaluatie en overig onderzoek
3. Externe inhuur (Zie hiervoor de bijlage externe inhuur
behorende bij het jaarverslag van W&R)
4. Extra-comptabel overzicht Stedenbeleid 2013

208

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

130
132
197
207

208
209
210
211

4

JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES
Gerealiseerde uitgaven naar beleidsterrein (x € 1.000)

Openbaar bestuur en
democratie; 30.373

VUT-fonds;
140.000
Algemeen;
2.870

Algemene Inlichtingen en
Veiligheidsdienst; 195.142

Nominaal en
onvoorzien; 0

Dienstverlenende en
innovatieve overheid; 125.526

Centraal apparaat;
272.083

Arbeidszaken overheid;
40.146
Gerealiseerde ontvangsten naar beleidsterrein (x € 1.000)

VUT-fonds;
18.816

Openbaar bestuur en
democratie; 24.816

Algemeen; 0
Nominaal en
onvoorzien; 0

Algemene
Inlichtingen en
Veiligheidsdienst;
7.440

Dienstverlenende
en innovatieve
overheid; 17.480

Arbeidszaken
overheid;
1.769
Centraal apparaat;
91.404

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

6

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) over het jaar 2013 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het
in het jaar 2013 gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieel beheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2013;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het
onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van
het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2013
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2013, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2013
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

8

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

10

2. LEESWIJZER
Algemeen
Op 20 april 2011 is de aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam «Verantwoord Begroten» in de Tweede Kamer
behandeld (Kamerstukken II, 31 865, nr. 26). Het jaarverslag is vormgegeven conform de voorschriften van Verantwoord Begroten.
Bij nota van wijziging is door middel van een splitsing van het oorspronkelijke wetsvoorstel tot vaststelling van de begrotingsstaten van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2013 een nieuw
voorstel van wet tot vaststelling van de begrotingsstaten van Wonen en
Rijksdienst (XVIII) gecreeërd.
Voor het toelichten van verschillen tussen de budgettaire raming en de
realisatie in het verslagjaar, is de absolute norm aangehouden van
€ 1 mln.
Groeiparagraaf
Er zijn dit jaar geen nieuwe ontwikkelingen voor de groeiparagraaf te
melden.
Het beleidsverslag
In het beleidsverslag wordt teruggekeken op de resultaten uit 2013. Het
beleidsverslag bestaat uit de beleidsprioriteiten, de beleidsartikelen en de
bedrijfsvoeringsparagraaf.
Begrotingsstructuur en budgettaire gevolgen van beleid
Dit jaarverslag is vormgegeven conform de voorschriften van Verantwoord Begroten. Door de nieuwe indeling zijn in de tabellen geen
gegevens opgenomen voor de jaren 2011 en daarvoor.
Baten-lastenagentschappen
De begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kent in 2013
het baten-lastenagentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en
Reisdocumenten (BPR)
De begroting voor Wonen en Rijksdienst kent in 2013 de batenlastenagentschappen Logius, P-Direkt, De Werkmaatschappij, FMHaaglanden, Shared Service Centrum-ICT, Rijksgebouwendienst,
Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf en de Dienst van de Huurcommissie.
In de jaarrekening is de financiële verantwoording van de batenlastenagentschappen opgenomen. In de jaarrekening wordt voor deze
agentschappen middels een balans, een staat van baten en lasten en een
kasstroomoverzicht, financiële verantwoording afgelegd over 2013.
Tevens worden de bijzonderheden ten aanzien van de bedrijfsvoering, de
ontwikkeling van het vermogen, de liquiditeit en de exploitatie toegelicht.
Opbouw Jaarverslag 2013
Het jaarverslag 2013 is als volgt opgebouwd:
A. een algemeen deel met de dechargeverlening.
B. het beleidsverslag 2013 over de prioriteiten en de beleidsartikelen.
In deel B is tevens de bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen.
C. de jaarrekening 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

11

Deel C bestaat uit de verantwoordingsstaten van het departement en
de baten-lastenagentschappen, de departementale saldibalans en het
overzicht van de gefinancierde topinkomens.
D. de bijlagen:
1. overzicht van de toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s;
2. afgeronde evaluatie en overig onderzoek;
3. externe inhuur;
4. overzicht van de burgemeestersbenoemingen in 2013;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

12

B. BELEIDSVERSLAG
1. BELEIDSPRIORITEITEN
1. Inleiding
In 2013 is gestart met de voorbereiding voor de beoogde decentralisaties
op het gebied van de participatiewet naar werk, maatschappelijke
ondersteuning en jeugdzaken. Met betrokken ministeries en de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) is gewerkt aan een aanbod om
gemeenten bij hun nieuwe taken te ondersteunen. Ook is in 2013 een
perspectief geschetst voor de vorming van provincies nieuwe stijl.
Om ruimte en vertrouwen te bieden aan maatschappelijke initiatieven zijn
in 2013 door Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties belemmeringen in
regelgeving weggenomen en is kennisuitwisseling en netwerkvorming op
lokaal en regionaal niveau gefaciliteerd. Daarnaast is gewerkt aan het
verminderen van de administratieve lasten. Dat is bereikt door betere
(digitale) dienstverlening, toezicht en bestuurlijke samenwerking.
Het werkgeverschap in de publieke sector is meer gemoderniseerd. Er is
een akkoord bereikt tussen sociale partners over de aanpassing van de
ABP-pensioenregeling. Daarnaast is de Wet Normering Topinkomens
(WNT) in werking getreden, waardoor de inkomens van topfunctionarissen – van onder de WNT vallende instellingen – worden gemaximeerd
tot 130% van het ministersalaris.
2. Moderniseren Openbaar Bestuur
Decentralisaties naar gemeenten
Met de in het regeerakkoord «Bruggen slaan» voorgenomen decentralisaties krijgen gemeenten meer verantwoordelijkheden op het gebied van
participatie naar werk, maatschappelijke ondersteuning en jeugdzaken. De
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft in het
sociale domein een stelselverantwoordelijkheid ten opzichte van de
andere departementen. In 2013 is de voorbereiding van de voorgenomen
decentralisaties ter hand genomen:
– in opdracht van het kabinet en de VNG heeft het Centraal Planbureau
de financiële risico’s en kansen als gevolg van drie voorgenomen
decentralisaties geïnventariseerd (Kamerstukken II, 2012–2013, 33 400
B nr. 16, 33 400 B nr. 22 en 33 750 B nr. 5);
– er is besloten tot het oprichten van een sociaal deelfonds voor de
bekostiging van de te decentraliseren verantwoordelijkheden
(Kamerstukken II, 2012–2013, 33750 VII, nr. 9);
– onder voorzitterschap van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, is interdepartementaal gewerkt aan de gewenste
juridische borging van gegevensuitwisseling en privacy in het sociaal
en justitieel domein;
– in samenwerking met de VNG is de aansluiting tussen de gemeentelijke informatievoorziening, de sectorale informatievoorziening en de
generieke voorzieningen voor e-overheid tot stand gebracht;
– samen met de betrokken ministeries en de VNG, is tevens een breed
aanbod ter ondersteuning van gemeenten ontwikkeld en verspreid. Dit
heeft onder meer geleid tot samenwerkingsverbanden met 40
gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

13

Effectief Middenbestuur
Op 14 december 2012 startte het kabinet met de procedure tot het
samenvoegen van de provincies Flevoland, Noord-Holland en Utrecht
(vorming Noordvleugelprovincie). De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties heeft begin 2013 overleg gevoerd met betrokken
partijen: provincies (provinciale en gedeputeerde staten), gemeenten,
waterschappen, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Vanaf medio 2013 is het overleg aangegaan met de betrokken provincies
over de taken en bevoegdheden waarmee de nieuw te vormen provincie
zal kunnen worden uitgerust. De uitkomsten van dit overleg worden
verwerkt in het wetsvoorstel Noordvleugelprovincie dat medio 2014 ter
behandeling aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. Het perspectief
voor de vorming van overige provincies nieuwe stijl verwoordde het
kabinet in november 2013 als reactie op de motie Vliegenthart (Kamerstukken I, 2013–2014, CII H).
Burgerschap
Het kabinet biedt ruimte en vertrouwen aan maatschappelijke initiatieven
en actief bijdragen aan het zelforganiserend vermogen van de samenleving. In 2013 zijn daartoe de volgende activiteiten ontplooid:
– samen met het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve Bewoners en
Platform 31 zijn projecten opgezet, gericht op het wegnemen van
belemmeringen in regelgeving, aansprakelijkheid in de openbare
ruimte en maatschappelijke aanbestedingen;
– een tiental leerkringen is ingericht, waarbinnen gemeenteprofessionals
ervaringen op het terrein van overheidsparticipatie kunnen delen;
– door partnerschappen met ondersteuningsorganisaties is kennisuitwisseling en netwerkvorming tussen initiatiefnemers en overheidsprofessionals versterkt;
– in samenwerking met 15 andere partners is de internationale leerconferentie Borders to Cross, rondom democratische vernieuwing en
burgerschap, georganiseerd. Borders to Cross bracht 300 overheidsprofessionals, academici en initiatiefnemers uit heel Europa bijeen
rond 40 innovatieve projecten op het gebied van de veranderende
relatie overheid, samenleving en markt.
Verkiezingen en politieke partijen
Voor de eerstkomende verkiezing van de leden van het Europees
parlement op 22 mei 2014 kunnen Nederlanders die op Aruba, Curaçao of
Sint Maarten wonen zich registreren bij de Vertegenwoordiging van
Nederland in deze landen. Daarvoor is in 2013 de Kieswet aangepast. Ook
wordt bij deze verkiezing een experiment gehouden met een nieuw model
stembiljet. Kiezers in het buitenland kunnen bij de registratie opgeven of
zij het stembiljet per mail willen ontvangen. Het mailen van het stembiljet
heeft het voordeel dat de kiezer snel het stembiljet ontvangt en dan nog
voldoende tijd heeft om de stem op tijd per post uit te brengen. Door deze
maatregelen wordt het stemmen voor Nederlanders uit het buitenland
gemakkelijker.
Met ingang van mei 2013 is de Wet financiering politieke partijen in
werking getreden. Deze wet stelt onder andere eisen aan de transparantie
van giften aan politieke partijen. Zo moeten landelijke politieke partijen
giften boven 4.500 euro met naam en toenaam in hun jaarverslag
openbaar maken. Een uitbreiding van de wet om ook transparantieregels
te stellen voor lokale politieke partijen en lokale afdelingen van landelijke
partijen is eind 2013 in consultatie gegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

14

Verdieping van het constitutioneel bestel
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties staat garant
voor de borging van de kernwaarden van de democratie en de rechtsstaat,
met de Grondwet als basis. In 2013 zijn hiervoor verschillende voorstellen
verder uitgewerkt, zoals:
– het voorstel tot opneming in de Grondwet van het recht op een eerlijk
proces en op toegang tot de rechter;
– het wetsvoorstel tot modernisering van artikel 13 (onschendbaarheid
van het brief-, telefoon- en telegraafgeheim);
– initiatiefvoorstellen tot wijziging van de Grondwet met betrekking tot
invoering van een correctief referendum;
– het treffen van een wettelijke regeling ter invoering van een raadgevend referendum in het voorjaar van 2014;
– op 10 december 2013 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties het eerste Nationale Actieplan Mensenrechten aan
de Tweede Kamer aangeboden.
3. Nationale Veiligheid
De onderzoeksprioriteiten van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) voor 2013 waren de internationale jihadistische-,
terroristische- en cyberdreigingen.
De snel groeiende deelname, van bijna 100 Nederlanders, aan de
burgeroorlog in Syrië, bleek een concrete bedreiging voor de nationale
veiligheid. Een deel van deze Syrië-gangers is in de loop van het jaar
teruggekeerd. Hun ervaringen en gelegde contacten met internationaal
opererende jihadistische netwerken, maakt dat zij bij terugkeer naar ons
land een potentiële dreiging vormen. Voor deze teruggekeerde personen
is een integrale aanpak ontwikkeld, waarmee de dreiging op zowel
landelijk als lokaal niveau is tegengegaan. Hierbij werkten de AIVD, de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV),
gemeenten, politie en het Openbaar ministerie nauw samen.
Onderzoek naar digitale spionage vormde een belangrijk aandachtsgebied. De AIVD verkreeg meer inzicht in daders, doelwitten, intenties en
methoden. Dit inzicht werd vervolgens gebruikt ten behoeve van een
betere detectie en beveiliging. Veel digitale spionageaanvallen zijn gericht
op overheidsinstanties. Deze aanvallen richten zich op het vergaren van
politieke inlichtingen over het defensie-, energie-, economisch en
buitenlandbeleid. Daarnaast zijn digitale aanvallen gericht op het
intimideren, manipuleren en/of bespioneren van dissidentengroeperingen
en mensenrechtenorganisaties. Steeds meer digitale spionageaanvallen
waren op het bedrijfsleven gericht. Ook hoogwaardige ICT-infrastructuur
in Nederland is op zichzelf mikpunt. Deze wordt gebruikt voor digitale
spionage- en sabotageaanvallen op doelwitten buiten Nederland.
Op 2 december 2013 heeft de commissie-Dessens haar rapport van de
evaluatie van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (Wiv
2002) aangeboden aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Defensie. Hun reactie op de bevindingen van het
rapport is in maart 2014 aan de Kamer aangeboden.
In het begrotingsakkoord 2013, tussen VVD, PvdA en de oppositiepartijen
D66, ChristenUnie en SGP, is de taakstelling op de AIVD vastgesteld op
structureel € 34 mln. vanaf 2018. Door aanvullende efficiencymaatregelen,
verregaande versobering en een gedeeltelijke bijstelling van taken, heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

15

de AIVD in 2013 voor een bedrag van structureel € 23 mln. reeds
ingevuld. Daartoe is een pakket aan maatregelen vastgesteld, waarbij ook
wordt gesneden in de organisatie: circa 200 fte, met name in de staf- en
ondersteunende functies (Kamerstukken II, 2012–2013, 30 977, nr. 54).
4. Overheid en Dienstverlening
In 2013 is ingezet op het wegnemen van regeldruk, de aanpak van fraude
en de modernisering van het werkgeverschap.
Verbeteren van de dienstverlening van de overheid en het verminderen
van de regeldruk
In 2013 realiseerde de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een besparing van € 352 mln. in de administratieve lastendruk voor
burgers. Dit is ondermeer bereikt door betere (digitale) dienstverlening,
toezicht en bestuurlijke samenwerking.
De landelijke toepassing van een informele aanpak binnen besluitvormingsprocedures en bij behandeling van klachten en bezwaren is verder
uitgebreid. Inmiddels zijn 450 pilotprojecten actief binnen het project
«Prettig contact met de overheid». Om bestuursorganen te ondersteunen
en te stimuleren bij het toepassen en implementeren van deze aanpak, is
door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in
samenwerking met de Minister van Veiligheid en Justitie, een nieuwe
handleiding uitgebracht. Uit onderzoeksresultaten, gebundeld in de
uitgave «Prettig contact met de overheid 5», blijkt dat burgers de
informele aanpak als eerlijker en rechtvaardiger ervaren. Ook neemt het
vertrouwen van burgers in de overheid toe.
Fraude
Ter voorkoming en bestrijding van fraude is het kabinet gestart met het
versterkt inzetten van de kwaliteitsagenda Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) (Kamerstukken II, 2012–2013, 17 050, nr. 435). In 2013 leidde
dit tot de volgende resultaten:
– de gegevens uit de GBA zijn gecombineerd met actief DigiD-gebruik en
signalen van mogelijke fraude in de keten. Dat heeft in 6.000 gevallen
geleid tot vermoedens van fraude en uiteindelijk tot het afsluiten van
167 DigiD’s;
– via de centrale verstrekkingsvoorziening wordt gecontroleerd op
risicopatronen bij inschrijvingen en is gestuurd op meer samenwerking in de keten van afnemers van de GBA;
– gemeenten hebben inzage gekregen in adresgegevens van werknemers bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de
zogenaamde Suwi-inkijk. Daar maakten 184 gemeenten 19.500 keer
gebruik van;
– het kabinet investeerde € 1 mln. extra in opleidingen en examens van
1.200 gemeentelijke burgerzaken-ambtenaren gericht op het bestrijden
van fraude (Kamerstukken II, 2013–2014, 29 911, nr. 450);
– op basis van ruim 5.000 adresbezoeken zijn risicoprofielen ontwikkeld
en actief gedeeld met alle gemeenten. Deze profielen gebruiken
gemeenten bij nieuwe adresonderzoeken.
(Door)ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
In 2013 is gewerkt aan de (door)ontwikkeling van
e-overheidsvoorzieningen en het voldoen aan de steeds wijzigende eisen
omtrent veiligheid en toenemend gebruik. Ten opzichte van 2012 is het
gebruik van DigiD met ruim een derde gestegen. In 2013 is het voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

16

Nederlanders die wonen in het buitenland mogelijk geworden om een
DigiD aan te vragen en zo digitaal zaken te doen met de overheid.
Moderniseren van werkgeverschap publieke sector
In september 2013 is een akkoord bereikt tussen sociale partners in de
publieke sector over een aanpassing van de ABP-pensioenregeling aan
fiscale kaders die per 1 januari 2014 gelden. In ruil voor de versobering
van de ABP-pensioenregeling is een lastenverlichting voor overheidswerknemers afgesproken wat leidt tot een gemiddelde koopkrachtstijging van
2% in 2014. Daarnaast is door geen uitkering te geven voor loonbijstelling
een besparing van ongeveer € 750 mln. gerealiseerd op de rijksbegroting.
Het kabinet heeft voor het eerst overheidswerkgevers gelegenheid
gegeven om door modernisering van secundaire arbeidsvoorwaarden
toch budgettaire ruimte te creëren voor primaire loonstijging.
Op 27 juli 2013 is de Wet aanpassing pensioenleeftijd Algemene Pensioenwet Politieke Ambtdragers (APPA) in werking getreden. De pensioengerechtigde leeftijd van politieke ambtsdragers loopt nu in lijn met de
verhoging van de AOW-leeftijd. Pensioenen van politieke ambtdragers
volgen voortaan de ontwikkelingen van de overheidspensioenen. Ook is
het middelloonstelsel ingevoerd. Op verzoek van de Tweede Kamer wordt
de duur van de voortgezette uitkering van politieke ambtsdragers
teruggebracht van tien naar vijf jaar. In december 2013 is dit wetsvoorstel
voor (internet)consultatie aangeboden.
Beperken Topinkomens Publieke Sector
Per 1 januari 2013 is de Wet Normering Topinkomens (semi-)publieke
sector (WNT) in werking getreden. Het inkomen van topfunctionarissen,
van de onder de WNT vallende instellingen, wordt gemaximeerd tot 130%
van het ministersalaris. Vakministers kunnen voor instellingen van onder
hen ressorterende sectoren een lagere normering vaststellen. Verder dient
een overzicht van de inkomens van topfunctionarissen te worden
opgenomen als bijlage bij de departementale jaarverslagen 2013. Dit geldt
ook voor de inkomens van niet-topfunctionarissen die het bezoldigingsmaximum van de WNT overschrijden.
Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen om gegevens te verzamelen
voor de eerste WNT-rapportage. De WNT voorziet in een jaarrapportage
over de gehele (semi) publieke sector aan de Staten-Generaal over het
voorafgaande jaar. In 2014 wordt de eerste WNT-rapportage (over 2013)
gepresenteerd.
Integere en veilige publieke taakuitoefening
In 2013 is de metamonitor Veilige Publieke Taak uitgevoerd1. De resultaten
zijn gebaseerd op beschikbare, sectorale en landelijke onderzoeken.
Hieruit blijkt dat het percentage werknemers met een publieke taak dat
slachtoffer is geweest van agressie en geweld tussen 2011 en 2012 gelijk
is gebleven.
Het slachtofferschap tussen de sectoren loopt sterk uiteen. Bij de sector
veiligheid lijkt er sprake van een toename van het percentage slachtoffers,
terwijl er in het stads- en streekvervoer een afnemend slachtofferschap
wordt gerapporteerd. In de overige sectoren is de omvang van het
slachtofferschap ongeveer stabiel in vergelijking met eerdere jaren.

1

Kamerstukken II, vergaderjaar 2013–2014, 28 684, nr. 399

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

17

De implementatie en doorwerking van agressie- en geweldsbeleid laat
een stijgende lijn zien.
Het afgelopen jaar hebben 435 mensen contact gezocht met het
Adviespunt Klokkenluiders. In ongeveer 75% van de gevallen betrof het
een verzoek om advies. Daarnaast richtte het Adviespunt zich op
signalerings- en voorlichtingstaken op dit specifieke gebied. De Onderzoeksraad Integriteit Overheid heeft zich als extern meldpunt voor de
publieke sector gepositioneerd en nieuwe sectoren hebben hierbij
aansluiting gezocht. Naast de sectoren Rijk, Politie, Defensie en de
Provincies hebben nu ook de sectoren gemeenten en waterschappen de
Onderzoeksraad Integriteit Overheid aangewezen als extern meldpunt.
5. Realisatie Beleidsdoorlichtingen
Realisatie Beleidsdoorlichtingen H VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Artikel

Realisatie
2011

2012

1. Openbaar bestuur en democratie
1.2 Bestuurlijke en financiële verhoudingen

1.2 Participatie
2. Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst
2.1 Apparaat
2.2 Geheim
6. Dienstverlenende en innovatieve
overheid
6.1 Verminderen regeldruk
6.2 Informatiebeleid en ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen
6.3 Betrouwbare levering van
e-overheidsvoorzieningen
6.4 Burgerschap
6.5 Reisdocumenten en basisadministratie personen
7. Arbeidszaken overheid
7.1 Overheid als werkgever

Toelichting

2013

De beleidsdoorlichting is in 2013
uitgevoerd en begin 2014 afgerond.
Reeds in maart 2014 verzonden aan de
Tweede Kamer.

x
x
x
x

De beleidsdoorlichting is in 2013
uitgevoerd en begin 2014 afgerond.
Verzending aan de Tweede Kamer staat
gepland voor maart 2014.

7.2 Pensioenen, uitkeringen en benoemingsregelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

18

2. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie
A Algemene doelstelling
Een bijdrage leveren aan een goed functionerend openbaar bestuur en
democratie.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het functioneren van het
stelsel van het openbaar bestuur, zowel op centraal als op decentraal
niveau en binnen de kaders van de regelgeving van de Europese Unie. De
minister is verantwoordelijk voor de bestuurlijke organisatie (de
Grondwet, de Gemeente- en Provinciewet, de Financiële verhoudingswet
en de Wet gemeenschappelijke regelingen), maar ook voor goede
bestuurlijke en financiële verhoudingen. Daarmee schept de Minister van
BZK randvoorwaarden voor voldoende bestuurskrachtige gemeenten en
provincies, die in staat zijn hun taken – zowel in autonomie als in
medebewind – goed te kunnen uitvoeren. Dat draagt bij aan de legitimatie
van ons bestuurlijke stelsel.
Het democratische en rechtsstatelijke gehalte van de publieke besluitvorming en beleidsvoering vormt daarnaast een belangrijke pijler van de
legitimatie van het Nederlands openbaar bestuur. In dat kader waarborgt
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het functioneren van het constitutionele bestel, waaronder het stelsel van de
representatieve democratie. Daarbij gaat het in de eerste plaats om de
verkiezingen (de Kieswet) voor vertegenwoordigende lichamen op de
verschillende bestuurlijke niveaus. De Minister van BZK zorgt tevens voor
zodanige toerusting van de Kiesraad dat deze zijn wettelijke taken
adequaat kan vervullen.
C Beleidsconclusies
Decentralisaties
Het Ministerie van BZK blijft nauw betrokken bij de decentralisatieoperatie
in het sociaal domein. Naast de klassieke verantwoordelijkheden zoals
opgenomen in gemeentewet en financiële verhoudingswet, heeft de
Minister van BZK in het constituerend beraad ook een coördinerende rol
gekregen. Deze coördinerende rol richt zich op de samenhang tussen de
drie decentralisaties, jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie, en op het goed laten landen van de nieuwe verantwoordelijkheden
bij bestuurskrachtige en uitvoeringskrachtige gemeenten. De Minister van
BZK kent ook een inhoudelijke verantwoordelijkheid in relatie tot een
aantal belangrijke randvoorwaarden bij het goed laten landen van de
decentralisaties. Zo is hij verantwoordelijk voor onderwerpen als een
bestuurskrachtig binnenlands bestuur met de juiste schaal, de juiste
bestuurlijke verhoudingen, het beheer van het gemeentefonds, interbestuurlijk toezicht, vermindering van regeldruk, kaders voor een goede
implementatie van gegevensuitwisseling en privacyvraagstuk ten
behoeve van regie en vroegsignalering over alle te decentraliseren
domeinen, en het faciliteren en bevorderen van burgerparticipatie en
overheidsparticipatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

19

Het Kabinet heeft, onder leiding van de Minister van BZK, een aantal
uitgangspunten geformuleerd in de zogeheten «Decentralisatiebrief» van
19 februari 2013. Deze uitgangspunten brengen samenhang binnen de
drie genoemde decentralisaties op onderwerpen als verantwoording,
interbestuurlijk toezicht, vermindering van regeldruk en financiën. De
uitgangspunten zoals opgenomen in de decentralisatiebrief zijn meegenomen in de besluitvorming omtrent de decentralisatiewetgeving,
daarnaast worden deze gebruikt bij de vormgeving die bij inwerkintreding
van de decentralisaties van belang worden zoals een overall monitor
sociaal domein. Als voorbeeld wordt de samenhang op het terrein van
financiën bereikt door het opnemen van de middelen in het sociaal
deelfonds. De middelen in het deelfonds worden tijdelijk, voor een
periode van drie jaar, verstrekt via een apart begrotingsartikel in het
gemeentefonds en kunnen gedurende deze periode alleen worden
besteed aan de onderscheiden doelen van het sociaal domein.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 1.1 Openbaar bestuur en democratie
Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

31.897

45.581

25.102

20.479

Uitgaven:
1.1 Bestuurlijke en financiële verhouding

25.209

30.373

25.102

5.271

6.806
4.246

11.947
6.794

7.999
3.349

3.948
3.445

0
1.600
2.646
2.560

13
605
6.176
5.016

0
854
2.495
4.650

13
– 249
3.681
366

2.560

5.016

4.650

366

0
0

137
137

0
0

137
137

18.403
14.599
14.599
3.803
540
3.263

18.426
15.749
15.749
2.677
245
2.432

17.103
16.033
16.033
1.070
420
650

1.323
– 284
– 284
1.607
– 175
1.782

24.694

24.816

49.465

– 24.649

(x € 1.000)

Subsidies
Communicatie, kennisdeling en
onderzoek
Diverse subsidies
Oorlogsgravenstichting (OGS)
Opdrachten
Communicatie, kennisdeling en
onderzoek
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
Bijdragen internationaal

2009

2010

2011

1.2 Participatie
Subsidies
Politieke partijen
Opdrachten
Kiesraad
Verkiezingen
Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

20

E Toelichting op de financiële instrumenten
1.1 Bestuurlijke en financiële verhoudingen
Subsidies
Diverse subsidies
De stichting Europa Decentraal heeft in 2013 gemeenten en provincies
ondersteund in de omgang met de Brusselse regels omtrent staatssteun,
en hier een subsidie voor ontvangen.
Het actieprogramma Lokaal Bestuur heeft naar aanleiding van de
verantwoording over 2012 een nabetaling ontvangen voor een subsidie.
Deze subsidie is toegekend ten behoeve van de begeleiding aan raden/
raadsleden en wethouders om op een adequate manier invulling te geven
aan hun veranderende rollen en taken.
Oorlogsgravenstichting (OGS)
Namens de Nederlandse overheid heeft de Oorlogsgravenstichting in
2012 wereldwijd ongeveer 50.000 graven van Nederlandse oorlogsslachtoffers beheerd. Deze graven liggen in meer dan 50 landen, verspreid over
vijf continenten. Het zwaartepunt ligt daarbij in Indonesië. Ook verzorgde
de stichting ruim 10.000 graven van militairen van de geallieerde
strijdkrachten in Nederland. Naast de € 2,5 mln. structurele subsidie heeft
de Oorlogsgravenstichting in 2013 € 2,9 mln. aan incidentele subsidies
ontvangen: € 1,9 mln. voor de uitbreiding van ereveld Loenen en het
onderhoud aan de paden aldaar en € 0,8 mln. voor het aanboren van
derde geldstromen en/of het reorganiseren van de werkzaamheden.
Omdat de Oorlogsgravenstichting kampt met wisselkoersrisico’s is
daarnaast een incidentele subsidie van € 0,2 mln. voor de vorming van
een egalisatiereserve gedaan.
1.2 Participatie
Subsidies
Politieke partijen
Politieke partijen krijgen subsidie op grond van de Wet financiering
politieke partijen (Wfpp). Voor subsidie komen alleen partijen in
aanmerking die ten minste 1.000 leden hebben, die hebben deelgenomen
aan de voorgaande Kamerverkiezingen en daarbij in één van beide
Kamers minimaal één zetel hebben behaald.
De Wfpp is op 1 mei 2013 in werking getreden, en kan worden gezien als
de opvolger van de Wet subsidiëring politieke partijen (Wspp). In de Wfpp
staan niet alleen de regels over de subsidiëring aan politieke partijen,
maar zijn ook nieuwe, aangescherpte regels opgenomen over de
financiering van partijen door derden (door middel van bijvoorbeeld
donaties).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

21

Tabel 1.2 Subsidies op grond van de Wet subsidiering politieke partijen
Partij

VVD
PvdA
SP
CDA
D66
CU
GL
SGP
PvdD
50PLUS
OSF
1

Waarde 2009 (in
€)

Waarde 2010 (in
€)

Waarde 2011 (in
€)

Waarde 2012 (in
€)

Waarde 2013 (in
€)1

2.204.470
3.123.645
2.394.179
3.689.447
684.230
986.719
967.414
816.707
540.977

2.323.101
3.084.084
2.334.912
3.455.182
872.433
971.370
1.003.867
800.842
558.401

375.589

374.426

2.737.052
2.769.171
1.696.472
2.129.837
1.273.866
855.600
1.149.221
737.401
538.847
224.936
377.161

2.743.998
2.780.432
1.666.193
2.110.184
1.273.909
849.163
1.137.367
738.740
540.732
377.943
376.975

3.629.949
3.538.686
1.606.728
1.710.428
1.530.066
921.981
833.945
855.725
613.973
441.608
360.890

Definitieve vaststelling van de bedragen over 2013 moet nog plaatsvinden.

Opdrachten
Verkiezingen
In het voorjaar van 2013 is extra budget vrijgemaakt ten behoeve van het
onderzoek naar een nieuw stembiljet dat elektronisch geteld kan worden.
De Tweede Kamer heeft eind 2013 het verslag van het onderzoek
ontvangen (Kamerstukken II, 2013–2014, 31 142 nr. 37). De Minister van
BZK heeft het onderzoek, voor zover het gaat om de invoering van een
nieuw stembiljet in het stemlokaal «on hold» gezet lopende de advisering
van de commissie Van Beek die moet adviseren over de vraag of het
mogelijk is om elektronisch stemmen in het stemlokaal in te voeren. Deze
commissie heeft op 18 december 2013 advies uitgebracht. De planning is
om in maart 2014 het kabinetsstandpunt aan de Tweede Kamer toe te
sturen. Voor de kiezers die vanuit het buitenland mogen stemmen wordt
bij de verkiezing van de leden van het europees parlement geëxperimenteerd met een van de, in het onderzoek, ontwikkelde modellen voor een
nieuw stembiljet. In dit experiment kan het nieuwe model van het
stembiljet per mail worden gezonden aan de kiezers die zijn geregistreerd.
Nederlanders die in Curaçao, Aruba of Sint Maarten woonachtig zijn
kunnen zich registreren bij de Vertegenwoordiging van Nederland in deze
landen. De Kieswet is daarvoor aangepast. Medio 2013 is (Kamerstukken
II, 2012–2013, 31 142 nr. 35) aan de Tweede Kamer bericht dat toegewerkt
zal worden naar de realisatie van een permanente registratie voor de
kiezers die vanuit het buitenland mogen stemmen. Doel is de permanente
registratie gereed te hebben voor de eerstkomende reguliere verkiezing
waaraan de kiezers in het buitenland mogen deelnemen. Dat is de
verkiezing van de leden van de Tweede Kamer in 2017.
Ontvangsten
In het financieringsarrangement mGBA/ORRA was een ontvangst van
€ 25 mln. van agentschap BPR voorzien in verband met de inbeheername
van de Online Raadpleegbare Reisdocumentenadministratie (ORRA). Deze
inbeheername heeft in 2013 niet plaatsgevonden, omdat er een pas op de
plaats is gemaakt met de ontwikkeling van de ORRA; de met de
inbeheername samenhangende ontvangst heeft derhalve ook niet
plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

22

Artikel 2. Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
A Algemene doelstelling
Tijdige onderkenning van niet direct waarneembare dreigingen en risico’s
voor de (inter)nationale veiligheidsbelangen van de Nederlandse staat en
samenleving, en daarop gebaseerde informatieverstrekking aan de
partners van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), die
daardoor worden aangezet om passende maatregelen te nemen.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor de taakuitvoering van de AIVD. De Minister legt zo veel als
mogelijk in het openbaar verantwoording af aan de Tweede Kamer. Waar
dat niet kan, vanwege geheimhoudingsnoodzaak, gebeurt dit via de
Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) van de
Tweede Kamer.
De AIVD staat voor de nationale veiligheid door tijdig dreigingen, politieke
ontwikkelingen en risico’s te onderkennen die niet direct zichtbaar zijn.
Hiervoor verricht de AIVD onderzoek in binnen- en buitenland met behulp
van algemene inlichtingenmiddelen (open bronnen) en bijzondere
inlichtingenmiddelen. Op basis van de onderzoeksresultaten zet de AIVD
bestuurders, beleidsmakers en andere belanghebbenden op lokaal,
nationaal en internationaal niveau aan tot handelen. Hiertoe informeert en
adviseert de AIVD zijn afnemers met ambtsberichten en analyses
(waaronder openbare publicaties) en door gericht relatiemanagement.
Tabel 2.1 Kengetallen

Aantal openbare publicaties
Aantal ambtsberichten exportcontroles1
Aantal ambtsberichten aan het Openbaar Ministerie
Aantal ambtsberichten (overige afnemers)
Aantal dreigingsinformatie-producten ten behoeve van
stelsel bewaken en beveiligen (art 6.2.e Wiv 2002)2
Aantal dreigingsinformatie-producten ten behoeve van
beveiligingsbevorderende taak (art 6.2.c Wiv 2002)
Aantal inlichtingenproducten over ontwikkelingen in de
landen van het aanwijzingsbesluit buitenland
Aantal aangewezen vertrouwensfuncties
Aantal door AIVD in behandeling genomen veiligheidsonderzoeken
Aantal geweigerde Verklaringen van Geen Bezwaar (VGB)3

Waarde
2012

Waarde
2013

6
38
42
23

3
30
42
35

163

115

12

13

530
63.948

427
61.417

8.497
990

7.929
716

1
Dit zijn berichten in het kader van exportcontrole op strategische goederen (o.a. dual use) aan
het Ministerie van Buitenlandse Zaken, het Directoraat-generaal Buitenlandse Economische
Betrekkingen DGBEB.
2
De gerapporteerde stelselproducten bewaken en beveiligen zijn: dreigingsinschatting,
dreigingsanalyse, risicoanalyse en mededelingen. (De definitie is aangepast en gecorrigeerd voor
2012.)
3
Hiervan hebben in 2013 664 weigeringen betrekking op B-vertrouwensfuncties in de burgerluchtvaart.

[Bron AIVD]

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

23

C Beleidsconclusies
De beoogde verregaande samenwerking met de nationale politie
aangaande de personele en technische inrichting van de tien Regionale
Inlichtingendiensten en de Landelijke Inlichtingendienst heeft in 2013
vertraging opgelopen door reorganisaties bij zowel de AIVD als de
nationale politie. In 2013 heeft wel een ICT-pilot bij één Regionale
Inlichtingendienst (RID) plaatsgevonden. Het doel was de effectiviteit en
efficiency van de inzet van RID-en te versterken. Verder zijn de resultaatgebieden nagenoeg allemaal beschreven. Deze zullen door de nationale
politie en de AIVD vanaf 2014 stap voor stap worden doorgevoerd bij de
RID’s.
In 2013 is een kwartiermaker aangesteld in het kader van de samenwerking tussen de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de
AIVD inzake de Nationale Sigint Organisatie (NSO) en de operationele
ondersteuning van de beide diensten op het gebied van cybersecurity.
Daarmee is ook een aanvang gemaakt met de gezamenlijke uitvoering van
deze taken. Naar verwachting zal in het voorjaar van 2014 de gezamenlijke
eenheid formeel worden opgericht. De commissie Dessens heeft
geadviseerd de bevoegdheden van de I&V-diensten met betrekking tot
kabelinterceptie uit te breiden. Nadat het kabinet een reactie heeft
geformuleerd op het advies kan eventueel een wijziging van de Wet op de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV) worden ingediend. Materiële
uitbreiding van specifieke expertise en technieken die nodig zijn om de
toenemende datastromen te kunnen verwerken en analyseren zijn op
beperkte schaal gerealiseerd. Van personele uitbreiding hiervoor was
geen sprake. In 2013 is een pilot voor netwerk detectie bij het Rijk in
samenwerking met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en
Veiligheid (NCTV) en de MIVD voorbereid.
De situatie in Syrië maakt het belang van een I&V-dienst met een
zelfstandige inlichtingenpositie nog eens duidelijk. De Nederlandse
regering moet in staat worden gesteld, zonder volledig afhankelijk te zijn
van de informatie van andere landen, besluiten te nemen over de
Nederlandse inzet in EU of VN-kader ten behoeve van internationale
maatregelen. Dit was onder ander het geval ten aanzien van Syrië, over
het gebruik van chemische wapens in dat land, over de regionale
implicaties van de burgeroorlog en over de tegen Europa gerichte
dreiging.
Met inlichtingenberichten en analyses draagt de AIVD bij aan kennisopbouw en kan de AIVD waarschuwen voor mogelijke dreigingen tegen
de Nederlandse belangen. Ook heeft de AIVD frequent presentaties en
briefings gegeven voor betrokken ministers (in de Raad voor de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten en op ad hoc basis), voor de
Commissie Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) van de Tweede
Kamer en voor betrokken hoge ambtenaren.
De AIVD heeft in 2013 de uitvoering van de veiligheidsonderzoeken
herijkt. Dit was nodig omdat de behoefte aan screening toenam en
daarmee de vraag om uitbreiding van functies waarvoor een veiligheidsonderzoek is benodigd. Evenwel is het veiligheidsonderzoek een kostbaar
en op de privacy inbreukmakend middel dat enkel in het kader van de
nationale veiligheid kan worden ingezet. In samenspraak met de andere
departementen is nieuw beleid ontwikkeld voor de aanwijzing van
vertrouwensfuncties. Het nieuwe beleidskader zorgt voor eenduidige,
scherpe aanwijscriteria waarmee de verschillende ministers in hun eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

24

domein functies, waarbij de mogelijkheid bestaat de nationale veiligheid
te schaden, als vertrouwensfunctie aan wijzen. De nieuwe leidraad sluit
aan op de rijksbrede Strategie Nationale Veiligheid. Aan de hand van
nieuw ontworpen risicoprofielen zorgt de AIVD voor nog meer maatwerk
in de uitvoering van veiligheidsonderzoeken.
In 2013 is door de Minister in samenwerking met de Minister van Defensie
een wetsvoorstel ingediend om tarifering ook in de private sector mogelijk
te maken. De Raad van State heeft positief geadviseerd over het
wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is vertraagd en ligt ter behandeling in de
Tweede Kamer.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2.1 Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst
Realisatie

Oorspronkellijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

200.112

197.486

199.621

– 2.135

Uitgaven:
2.1 Apparaat
2.2 Geheim

198.945
188.302
10.643

195.142
185.758
9.384

199.621
190.237
9.384

– 4.479
– 4.479
0

Ontvangsten

3.170

7.440

8.214

– 774

(x € 1 000)

2009

2010

2011

E Toelichting op de financiële instrumenten
2.1 Apparaat
De opstart van de gezamenlijke eenheid van de MIVD en de AIVD is later
van start gegaan dan gepland. De beschikbare middelen zijn doorgeschoven naar 2014 (€ 1,5 mln.). Daarnaast zijn in 2013 zijn middelen vrij
gespeeld binnen de dienst met het oog op de financiering van de
frictiekosten van de reorganisatie als gevolg van de taakstelling op de
dienst. (€ 6 mln.). Ten opzichte van deze mutaties is de begroting volledig
gerealiseerd.
Ontvangsten
Vanaf 1 januari 2013 zijn de kosten die samenhangen met de uitvoering
van veiligheidsonderzoeken voor de publieke sector in rekening gebracht
aan de werkgevers. In totaal heeft de AIVD in 2013 € 5,7 mln. in rekening
gebracht, waarmee er sprake was een tegenvaller van € 1,3 mln. op de
ontvangsten als gevolg van vraaguitval. De overige ontvangsten zijn
apparaatsgerelateerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

25

Artikel 6. Dienstverlenende en innovatieve overheid
A Algemene doelstelling
Een compacte overheid door minder regeldruk, voorzieningen voor
efficiënt gebruik van overheidsinformatie en het bevorderen van
burgerschap.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van BZK heeft een regierol voor het verminderen van
administratieve lasten en regeldruk voor burgers, professionals en
medeoverheden.
De Minister is systeemverantwoordelijk voor het stelsel van basisregistraties en is vanuit de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens verantwoordelijk voor een goed functionerende Gemeentelijke
Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA) en vanuit de Paspoortwet
verantwoordelijk voor betrouwbare reis- en identiteitsdocumenten. De
Minister stelt voor de basisregistratie het beleid vast en is verantwoordelijk voor de uitvoering.
De Minister is coördinerend verantwoordelijk voor het gebruik en de
implementatie van e-overheidvoorzieningen en is als opdrachtgever
verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het beheer van diverse
e-overheidvoorzieningen.
De Minister heeft een regierol bij het bevorderen van burgerschap en
stimuleert hiervoor veranderingen binnen de overheid.
In Caribisch Nederland is de Minister vanuit de Wet basisadministraties
persoonsgegevens BES verantwoordelijk voor een goed functionerende
bevolkingsadministratie (PIVA) en vanuit de Wet identiteitskaarten BES
voor een betrouwbare identiteitskaart (sedula).
C Beleidsconclusies
Open Overheid
Nederland is in 2011 lid geworden van het Open Government Partnership
(OGP), het internationale verband dat zich richt op het transparanter en
toegankelijker maken van overheden. In september 2013 heeft Nederland
een visie en actieplan Open Overheid opgesteld dat actieve openbaarheid
van overheidsinformatie als uitgangspunt heeft.
Deze visie en actieplan Open Overheid biedt de basis voor het werken met
verschillende partijen binnen en buiten de overheid aan een meer open
overheid.
De visie en actieplan Open Overheid is door het kabinet aan de Tweede
Kamer gestuurd en omarmt.
Open data (herbruikbare openbare overheidsinformatie) is één van de
uitgangspunten van de visie op Open Overheid en levert een belangrijke
bijdrage aan economische innovatie, versterking burgerschap, goed
bestuur en een efficiëntere overheid. In 2012 is een begin gemaakt met
pilots en het op elkaar laten aansluiten van vraag en aanbod van Open
data. In 2013 is actief ingezet op het wegnemen van belemmeringen bij
het aanbieden van data, op het verspreiden van goede voorbeelden van
vraag en aanbod en op kennisdeling. In 2013 is binnen het departement

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

26

voortgang geboekt door het gebruik van open data. Er zijn meer
bestanden beschikbaar zoals topinkomens in de publieke sector en
nieuwe data met betrekking tot leefbaarheid. Vanuit de eigen BZK
organisatie is een team Open data actief om data open te maken. BZK
inventariseert bij ieder ministerie welke datasets openbaar worden
gemaakt. Uit internationale vergelijkingen blijkt dat Nederland veel
datasets beschikbaar stelt, maar op het terrein van financiële transparantie – open spending – nog achterblijft. Hiermee is in 2013 een start
gemaakt.
Het aantal open data bestanden wat vindbaar is in 2013 via data.overheid.nl is flink groter geworden. Het open data aanbod is toegenomen van
150 datasets eind 2012 naar ruim 6.000 datasets eind 2013. Er is hard
gewerkt aan de bekendheid van open data. Op veel agenda’s van
uitvoeringsagenda’s, gemeenten en andere overheden is Open data een
thema geworden. In 2013 is niet alleen het vergroten van het aanbod van
data leidend geweest, maar ook de toepassing ervan in maatschappelijke
vraagstukken. Hiervoor zijn onder andere twee pilots opgestart om de
invloed van open data bij de oplossing van maatschappelijke vraagstukken vast te kunnen stellen. Daarbij is er het Gronings open data
portaal geopend. Het als open data beschikbaar stellen van aardbevingsdata speelt een rol in het gesprek over aardbevingen in provincie
Groningen. Daarnaast is in samenhang met de departementen Economische Zaken (EZ), Infrastructuur en Milieu (IenM) en BZK gestart met het
doorbraakproject open data. Doel is om op basis van een aantal thema’s
vraag en aanbod bij elkaar te brengen. De thema’s voor 2014 zijn Water,
Energie en Smartcities.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6.1 Dienstverlenende en innovatieve overheid

(x € 1.000)

2009

2010

2011

Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

193.538

102.722

125.848

145.866

125.526

125.848

– 322

3.711
3.711

2.849
2.004

4.300
4.300

– 1.451
– 2.296

3.711

2.004

4.300

– 2.296

0

845

0

845

0

845

0

845

37.699
30.066

31.562
27.429

22.129
22.129

9.433
5.300

29.593
0
473
0

15.065
5.270
0
7.094

18.348
0
0
3.781

– 3.283
5.270
0
3.313

Verplichtingen

Uitgaven:
6.1 Verminderen regeldruk
Opdrachten
Vermindering regeldruk en administratieve lasten
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Vermindering regeldruk en administratieve lasten
6.2 Informatiebeleid en ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen
Opdrachten
(door)ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen
Aanpak fraudebestrijding
Baten-lastenagentschap Logius
Implementatie NUP (VNG)

– 23.126

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

27

(x € 1.000)

2009

2010

2011

Bijdragen aan batenlastenagentschappen
(door)ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen (Logius)
Baten-lastenagentschap Logius
6.3 Betrouwbare levering van
e-overheidsvoorzieningen
Opdrachten
Beheer e-overheidsvoorzieningen
Officiële publicaties en wettenbank
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Baten-lastenagentschap BPR
Baten-lastenagentschap Logius
Baten-lastenagentschap Werkmaatschappij
Beheer e-overheidsvoorzieningen
(Logius)

Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

7.632

4.133

0

4.133

626
7.006

58
4.075

0
0

58
4.075

50.967
9.915
7.023
2.893

52.073
7.270
3.630
3.640

42.950
7.746
4.545
3.201

9.123
– 476
– 915
439

41.052
2.973
37.166

44.803
7.393
32.897

35.204
3.394
30.410

9.599
3.999
2.487

0

4.513

0

4.513

913

0

1.400

– 1.400

5.136
4.831
140
3.898
0
793
305
305

6.324
5.533
109
0
5.019
405
791
791

5.134
4.384
109
4.253
22
0
750
750

1.190
1.149
0
– 4.253
4.997
405
41
41

48.354
179
179
27.111
9.834
16.376
900

32.718
40
40
20.581
5.840
14.741
0

51.335
0
0
34.435
4.288
5.147
25.000

– 18.617
40
40
– 13.854
1.552
9.594
– 25.000

21.064
21.064
0

12.097
12.097
0

16.900
16.900
0

– 4.803
– 4.803
0

21.569

17.480

500

16.980

6.4 Burgerschap
Subsidies
Comité 4/5 mei
Huis voor Democratie en rechtstaat
ProDemos
Programma burgerschap
Opdrachten
Programma burgerschap
6.5 Reisdocumenten en basisadministratie personen
Subsidies
Beleid GBA en reisdocumenten
Opdrachten
Beleid GBA en reisdocumenten
Modernisering GBA
ORRA
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Baten-lastenagentschap BPR
Beleid GBA en reisdocumenten
Ontvangsten

E Toelichting op de financiële instrumenten
6.1 Verminderen regeldruk
Opdrachten
Vermindering regeldruk en administratieve lasten
Met het programma «beter en concreter» worden gemeenten rechtstreeks
ondersteund bij het terugdringen van regeldruk. «Beter en concreter» is
een gezamenlijk programma van de ministeries van BKZ en EZ en de VNG
voor het verminderen van regeldruk en het verbeteren van dienstverlening en de kwaliteit van regels.
In het regeerakkoord is opgenomen dat de regeldruk per 2017 met € 2,5
miljard wordt verlaagd (ten opzichte van 2012) voor bedrijven, professi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

28

onals en burgers. De afgelopen maanden is het deel voor burgers en
professionals verder ingevuld tot € 352 mln. De teruggang in het
cijferbeeld (was € 400 mln.) wordt verklaard doordat de regeldrukeffecten
van enkele maatregelen door beleidsverandering in negatieve zin
moesten worden bijgesteld. Met de Najaarsrapportage Regeldruk eind
2013 is de Tweede Kamer in vervolg op de programmabrief «Goed
Geregeld» over de voortgang van deze kwantitatieve vermindering
geïnformeerd (Kamerstukken II, 29 362, nr. 212).
Het kabinet heeft met de zogenaamde maatwerkaanpak ingezet op
vermindering van regeldruk in die sectoren en domeinen waar de
regeldruk als onevenredig hoog wordt ervaren. Zo is in 2013 gewerkt aan
het wegnemen van belemmeringen in het openbaar vervoer voor mensen
met een beperking en aan de aanpak van belemmeringen voor vrijwilligers. Deze aanpak loopt door, c.q. wordt (ten dele) afgerond in 2014. In
de Najaarsrapportage Regeldruk is de voortgang van de maatwerkaanpak,
de regeldrukvermindering bij medeoverheden en de nadere uitwerking
van de voorstellen ter verbetering van de wetgevingskwaliteit geschetst.
In 2013 heeft het onafhankelijk advies- en toetsingscollege Actal toetsen
uitgevoerd op nieuwe, voorgenomen wet- en regelgeving. Actal heeft
meerdere adviezen opgeleverd in 2013, waaronder een advies over de
merkbaarheid van regeldrukvermindering.
De onderuitputting op het artikelonderdeel is binnen het artikel ingezet
om tekorten op de dossiers eOverheid te verkleinen.
Tabel 6.2 Indicatoren
Beginstand 2010

Vermindering administratieve lasten van de burger
in tijd en kosten bij de overheid (t.o.v. het jaar
daarvoor)1

83,7 mln. uur
€ 755 mln

Streefwaarde
2011

Streefwaarde
2012

Realisatie tot en
met 2013

0%

0%

€ 52,9 mln.

1
De indicator is met het regeerakkoord gewijzigd naar een lastenreductie voor de periode 2012 -2017
van € 2,5 mld. voor bedrijven, professionals en burgers (er zijn geen tussenliggende streefwaarden gesteld) (Kamerstukken II 29 362 nr. 212,
2012–2013, brief van 24 april 2013).
In de tabel is opgenomen de realisatie voor burgers en professionals vanaf het begin van de regeerperiode (november 2012) tot en met eind 2013.
Tevens zijn de gerealiseerde uren onderdeel van de realisatie (gerekend wordt met € 15 per uur).

Bron: opgaven van verschillende departementen van door hen gerealiseerde vermindering van administratieve lasten.

Bijdragen aan baten-lastenagentschappen
Vermindering regeldruk en administratieve lasten
Het Kenniscentrum Prettig Contact, onderdeel van de Werkmaatschappij,
heeft een bijdrage ontvangen ten behoeve van de vermindering van
regeldruk en administratieve lasten. Naast de inzet op administratieve
lastenvermindering voor de burger is vanuit het project «Prettig Contact
met de Overheid» ten behoeve van de de-juridisering ingezet op een
landelijke toepassing en implementatie van de informele aanpak in
besluitvormings-procedures en bij de behandeling van klachten en
bezwaren. Een informele aanpak door de overheid wordt door burgers als
positief ervaren, zo bleek uit de onderzoeken gebundeld in de uitgaven
«Prettig contact met de overheid» editie 4 en 5. Dit inzicht heeft geleid tot
450 pilotprojecten waarin de behandeling van klachten en bezwaren op
informele wijze wordt aangepakt. Om de informele aanpak door bestuursorganen verder te ondersteunen en stimuleren heeft de Minister van BZK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

29

in samenwerking met de Minister van VenJ een nieuwe handleiding
hierover uitgebracht.
6.2 Informatiebeleid en ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
Opdrachten
(door)ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
Voor de ontwikkeling naar een iOverheid is ontwikkeling en beheer van
een digitale basisinfrastructuur noodzakelijk. In 2013 waren vele eOverheidsvoorzieningen in bedrijf en is door stichting ICTU gewerkt aan het
up-to-date houden en het voldoen aan de steeds wijzigende eisen met
betrekking tot veiligheid, toenemend gebruik en de gegevensuitwisseling
tussen de verschillende systemen. Ook zijn verdere stappen naar een
open overheid genomen en is het bestuurlijk en operationeel besef van
het belang van informatiebeveiliging vergroot. De digitale basisinfrastructuur is een belangrijke basis voor het realiseren van de afspraak uit
het regeerakkoord; bedrijven en burgers kunnen uiterlijk in 2017 zaken die
ze met de overheid doen, zoals het aanvragen van een vergunning,
digitaal afhandelen.
Ook is door stichting ICTU gewerkt aan de beveiliging van DigiD. Alle
gebruikers moeten een beveiligingsassessment uitvoeren en hiervan een
auditrapport bij Logius inleveren. In samenwerking met KING en VNG zijn
de gebruikers bij de uitvoering hiervan ondersteund. Voor bijna 90% van
de authenticaties in Nederland is inmiddels een
ICT-beveiligingsassessment ingeleverd.
In 2013 is gewerkt aan de strategische verkenning eID stelsel. Voor de
totstandkoming van het eID Stelsel en de uitwerking van de DigiD-kaart is
het programma eID ingericht, onder aansturing vanuit een stuurgroep
waarin diverse departementen zijn vertegenwoordigd. Het programma
werkt nauw samen met de VNG en NVVB. Over de ontwikkeling en
invoering van het eID stelsel is de Tweede Kamer eind december 2013
geïnformeerd (Kamerstukken II, 26 643, nr. 299).
In 2013 is gewerkt aan de voorbereiding van de registratie van
niet-ingezetenen, deze moest op 6 januari 2014 operationeel zijn. Met de
komst van de RNI kunnen niet-ingezetenen zich bij 18 daartoe aangewezen RNI-loketgemeenten laten inschrijven en wordt hen een BSN
toegekend.
Aanpak fraudebestrijding
In 2013 is een impuls gegeven aan fraudebestrijding. Hiertoe zijn
middelen aan het budget BZK toegevoegd. In de brief van 10 mei 2013 en
het debat rond fraude met toeslagen (Kamerstukken II, 17 050, nr. 435) is
aangekondigd om de kwaliteitsagenda GBA versterkt in te zetten in de
aanpak en voorkoming van fraude. Hiervoor is vanaf 2013 structureel
budget beschikbaar gekomen en is de aanpak gestart. Zo is het aantal
adressen dat in onderzoek is sterk verhoogd en zijn de gegevens uit de
GBA gecombineerd met actief DigiD-gebruik en signalen van mogelijke
fraude in de keten. Dat heeft in 6.000 gevallen geleid tot vermoedens van
fraude en tot het uiteindelijk actief afsluiten van 500 DigiD’s. Daarnaast
hebben gemeenten risicoprofielen ontwikkeld in relatie tot het inschrijven
van personen en wordt hierop gemonitord via de centrale verstrekkingsvoorziening. Deze profielen worden actief gedeeld met alle gemeenten. Er
is gestuurd op meer samenwerking in de keten van afnemers van de GBA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

30

Gemeenten hebben inmiddels inzage in adresgegevens van werknemers
bij het UWV. 184 gemeenten hebben daar in 2013 19.500 keer gebruik van
gemaakt. Ook is geïnvesteerd in deskundigheidsbevordering van
burgerzaken-ambtenaren.
Implementatie NUP (VNG)
Medio 2013 is de tussenbalans van i-NUP opgemaakt en aan de Tweede
Kamer verzonden (Kamerstukken II, 26 643, nr. 292). Hieruit blijkt dat het
merendeel van de bouwstenen van i-NUP (72%) inmiddels beschikbaar is.
Gemiddeld 66% van de gemeenten en 65% van de grote uitvoeringsorganisaties is aangesloten op de afgeronde bouwstenen. In 2014 wordt het
i-NUP afgerond en worden de bouwstenen geborgd.
De Minister van BZK draagt bij aan de implementatie van eOVerheidsvoorzieningen door gemeenten via operatie NUP2. In 2013 hebben nagenoeg
alle gemeenten gebruik gemaakt van de generieke implementatieondersteuning, dat in opdracht van de VNG door KING wordt uitgevoerd.
Voor de financiering van de implementatie zijn meerjarige afspraken
gemaakt. In 2013 zou de VNG € 9,0 mln. ontvangen. Hiervan is een deel in
2012 reeds voorgefinancierd. De rest is in 2013 betaald. Begin 2013 heeft
een positieve evaluatie plaatsgevonden op basis waarvan het programma
is gecontinueerd tot en met het einde van de looptijd van het i-NUP
(2014).
Bijdragen aan baten-lastenagentschappen
Baten-lastenagentschap Logius & (door)ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen (Logius)
Er is in 2013 voor € 1,8 mln. aan opdrachten verstrekt aan Logius voor de
doorontwikkeling van voorzieningen. Het ging hier om doorontwikkeling
van DigiD en DigiDmachtigingen en de stelselvoorzieningen. Deze
doorontwikkeling maakte geen onderdeel uit van het reguliere beheer en
exploitatie en is daarom middels aparte opdrachten betaald. Voor de
ontwikkeling van DigiD voor Nederlanders in het buitenland is eveneens
€ 1,8 mln. besteed. De ontwikkeling van de Nederlandse Overheid
Referentie Architectuur (NORA) heeft in 2013 € 0,4 mln. gekost.
6.3 Betrouwbare levering van e-overheidsvoorzieningen
Opdrachten
Beheer e-overheidsvoorzieningen
Beheer van de diverse e-overheidsvoorzieningen is ondergebracht bij een
aantal baten-lastenagentschappen, namelijk BPR, de Werkmaatschappij en
Logius. In 2013 is verdergegaan met het efficiënt en effectief leveren van
e-overheidsdienstverlening.
Officiële publicaties en wettenbank
Het Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP)
verzorgt het beheer van de officiële publicaties en wettenbank, zie ook bij
«Baten-lastenagentschap Werkmaatschappij». De productie van de
gegevens, die door KOOP beheerd worden, worden door een externe
partij verzorgd. Hiervoor is een meerjarige opdracht verstrekt.

2

NUP staat voor Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en eOverheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

31

Bijdragen aan baten-lastenagentschappen
Baten-lastenagentschap BPR
Het baten-lastenagentschap BPR heeft in 2013 voorbereidingen getroffen
om in 2014 het register niet-ingezetenen in beheer te kunnen nemen. Voor
de inbeheername zijn door het agentschap kosten gemaakt die bij de
begroting nog niet geraamd waren. Ook heeft het agentschap een
bijdrage geleverd aan de verdere ontwikkeling van het register. Daarnaast
heeft BPR het beheer verzorgd van de Beheervoorziening burgerservicenummer (BV-BSN).
Baten-lastenagentschap Logius & Beheer
e-overheidsvoorzieningen
Het agentschap Logius beheert diverse e-overheidsvoorzieningen in
opdracht van de Minister van BZK. Het gaat hier bijvoorbeeld om
voorzieningen als DigiD/DigiD buitenland, stelselvoorzieningen digikoppeling, melding en levering, Public Key Infrastructure (PKI), www.overheid.nl en MijnOverheid. De kosten van het beheer van de
e-overheidsvoorzieningen nemen, als gevolg van toenemend gebruik en
toenemende eisen aan veiligheid en betrouwbaarheid, sinds een aantal
jaren toe. Zo steeg in 2013 het aantal berichten dat via het MijnOverheidportaal is verstuurd van circa 1 miljoen in 2012 naar meer dan 6 miljoen in
2013. Daarnaast gebruiken meer dan 10 miljoen burgers DigiD en is het
aantal DigiD-authentificaties naar circa 115 miljoen in 2013 gestegen.
Baten-lastenagentschap Werkmaatschappij
Het Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP),
een onderdeel van het baten-lastenagentschap Uitvoeringsorganisatie
Bedrijfsvoering Rijk (UBR) beheert onder meer de Staatscourant, het
Staatsblad en wetten.nl. In 2013 is een centrale publicatievoorziening tot
stand gebracht waarmee decentrale overheden desgewenst en tegen
betaling van een vergoeding een elektronisch gemeenteblad, provinciaal
blad of waterschapsblad kunnen produceren. Daarnaast is een
voorziening operationeel geworden waarmee verkeerbesluiten, die
voorheen in regionale bladen werden gepubliceerd, in de Staatscourant
bekend worden gemaakt.
6.4 Burgerschap
Subsidies
Comité 4/5 mei
Met de subsidie die het Nationaal Comité 4 en 5 mei van BZK ontvangt,
wordt jaarlijks een deel van het inhoudelijke programma op de 14
Bevrijdingsfestivals gerealiseerd onder de noemer «Debat en Dialoog». In
totaal werden er meer dan 44 verschillende projecten uitgevoerd die door
bijna een miljoen bezoekers zijn bezocht.
Huis voor Democratie en rechtstaat / ProDemos
ProDemos heeft tot doel om mensen te informeren over de democratische
rechtsstaat en hen te stimuleren om een actieve rol daarin te spelen. Ook
in 2013 heeft ProDemos zijn activiteiten verder uitgebreid. In Den Haag en
elders op locatie namen in totaal ruim 160.000 mensen deel aan
ProDemos-activiteiten, waaronder ongeveer 77.000 scholieren. Verspreid
over het land namen ruim 15.000 mensen deel aan gastlessen, rollenspellen, trainingen en andere activiteiten op bijvoorbeeld scholen en in
gemeentehuizen. Het aantal activiteiten met en bij rechtbanken nam sterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

32

toe. Nieuw was onder andere de interactieve tentoonstelling DemocratieLAB. Bezoekers kunnen hier hun kennis over de democratie vergroten
en direct toepassen om zo hun meningen verder te ontwikkelen.
Opdrachten
Programma Burgerschap
In 2013 heeft BZK naar aanleiding van onderzoek en dialoog met
netwerkpartners de nota Doe-Democratie (Kamerstukken II, 2012–2013
33 017, nr. E) aan de Kamer aangeboden. Om de doelstellingen uit de nota
te realiseren zijn in 2013 een aantal activiteiten ondernomen. Zo zijn in
samenwerking met Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtsgebieden
en Platform 31 projecten tot stand gebracht met betrekking tot het
wegnemen van belemmeringen in de regelgeving, aansprakelijkheid in de
openbare ruimte en maatschappelijk aanbesteden. Er is een tiental
leerkringen ingericht in samenwerking met o.a. Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG), Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) en
de Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS) om dilemma’s en goede
voorbeelden van overheidsparticipatie te delen tussen gemeenteprofessionals, variërend van griffiers en gemeentesecretarissen tot beleidsmedewerkers. Meer dan 25% van de gemeenten is dit jaar op enige wijze
ondersteund vanuit BZK.
Daarnaast heeft BZK door middel van partnerschappen met de coöperatie
Kracht in Nederland, Movisie, Greenwish en andere ondersteuningsorganisaties, kennisuitwisseling en netwerkvorming tussen initiatiefnemers en
overheidsprofessionals versterkt. Om het aansluitingsvermogen van het
Rijk te vergroten, zijn leerkringen binnen het Rijk ingericht. Ook is het
traject Empowering People ingezet waarin 20 initiatieven zijn ondersteund
door 40 rijksambtenaren op hun beleidsterrein. Tenslotte heeft het
programma in samenwerking met 15 andere partners de internationale
leerconferentie Borders to Cross rondom democratische vernieuwing en
burgerschap georganiseerd. Borders to Cross bracht 300 overheidsprofessionals, academici en initiatiefnemers uit heel Europa bijeen rond 40
innovatieve projecten op het gebied van veranderende relatie overheid,
samenleving en markt.
6.5 Reisdocumenten en basisadministratie personen
Opdrachten
Beleid GBA en reisdocumenten
In 2013 hebben de Tweede en Eerste Kamer ingestemd met het
wetsvoorstel Basisregistratie personen (BRP, de opvolger van de wet
GBA). Onderdeel van de Wet BRP is de invoering van de bestuurlijke
boete op de aangifteverplichtingen van de burger en dat ook registratie
plaatsvindt van niet-ingezetenen (RNI) – waaronder arbeidsmigranten.
In de brief van 10 mei 2013 en het debat rond fraude met toeslagen
(Kamerstukken II, 17 050, nr. 435), is in samenwerking met de agentschappen BPR en Logius versneld uitvoering gegeven aan de maatregelen
uit de kwaliteitsagenda GBA/BRP. Ook Caribisch Nederland maakt
onderdeel uit van deze Kwaliteitsagenda. Onder de BRP lopen de
kwaliteitsmaatregelen en fraudeaanpak door. Eind 2013 is de campagne
gericht op burgers gestart: «Voorkom gedoe, kijk het na». Deze campagne
is er op gericht om burgers te wijzen op het belang van correcte registratie in de GBA/BRP. Het Kabinet heeft een fors bedrag in opleidingen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

33

examens van burgerzaken-ambtenaren geïnvesteerd, als intensivering van
de deskundigheidsbevordering van burgerzaken-ambtenaren (€ 1 mln.).
Er is voor gemeenten methodiek beschikbaar voor adresvergelijking BRP
en UWV. De gemeenten hebben inzage in gegevens bij het UWV, de
zogenaamde Suwi-inkijk; die gegevens kunnen gebruikt worden als extra
informatie om de BRP te verbeteren. Het evaluatie-instrument is werkend
en succesvol beproefd met gemeenten; het gebruik is verplicht met de
inwerkingtreding van de wet BRP. www.wiekrijgtmijngegevens.nl is
gelanceerd, burgers kunnen hier zien aan welke instanties in het
algemeen hun gegevens worden verstrekt. Uit risicogericht adresonderzoek in 2013 blijkt dat 97,7% van burgers op het juiste adres staat
ingeschreven (onderzoek «Samen Leren» op www.bprbzk.nl). Er is door
dit onderzoek voor gemeente een methodiek beschikbaar voor het doen
van risicogerichte huisbezoeken. De gegevens van ingezetenen die niet
frequent veranderen – de burgerlijke staat gegevens bijvoorbeeld – zijn
nagenoeg 100% betrouwbaar; dit blijkt uit de resultaten van het evaluatieinstrument.
In 2013 is voor de Persoonsinformatievoorziening Nederlandse Antillen en
Aruba (PIVA) van Bonaire, Sint Eustatius en Saba een meting uitgevoerd
naar de administratieve kwaliteit van de bestanden. Het ging om een
eerste vervolgmeting sinds 2010. Uit de meting blijkt dat de aanpak
waarbij GBA/PIVA specialisten worden ingezet, leidt tot significante
vooruitgang. GBA/PIVA specialisten ondersteunen op locatie bij het
verbeteren van geconstateerde fouten en het vergroten van de deskundigheid van de medewerkers.
In 2013 hebben de Tweede en Eerste Kamer ingestemd met de wijziging
van de Paspoortwet (Kamerstukken II, 33 440 (R1990)) die onder andere
toeziet op de verlenging van de geldigheidsduur van de reisdocumenten
van vijf naar tien jaar. Ook wordt met het wetsvoorstel geregeld dat bij de
aanvraag van een Nederlandse identiteitskaart geen vingerafdrukken
meer worden opgenomen. De wijzigingen zullen op 9 maart 2014 van
kracht worden.
In 2013 is het afschaffen van het verplicht aangifte doen bij politie bij
vermissing van het paspoort of identiteitskaart verder beproefd. Door
deze proef ontstaat bij de politie ruimte om gericht misbruik en fraude
met behulp van de documenten te onderzoeken. Ook is de proef uitgebreid met enkele Caribische delen van het Koninkrijk.
Modernisering GBA
De modernisering GBA realiseert een basisregistratie personen die 24 uur
per dag, 7 dagen per week online beschikbaar is, met een hoge verwerkingscapaciteit, een directe verwerking van wijzigingen en met de
mogelijkheden voor het leggen van verbanden tussen geregistreerde
personen. Persoonsgegevens kunnen er snel en in grote aantallen uit
worden opgevraagd op gebeurtenisniveau, zodat ze op het stelsel van
basisregistraties aansluiten en direct beschikbaar zijn. De gemoderniseerde GBA schept daarmee voorwaarden voor een doorbraak in
e-dienstverlening bij uitvoeringsorganisaties en gemeenten en voor
verdergaande ketensamenwerking.
In 2013 is het projectbudget met € 29,6 mln. opgehoogd tot € 74,0 mln.
(betreft meerjarige projectkosten). De meerkosten zijn in belangrijke mate
veroorzaakt door de, als inherent aan dit type projecten bekend staande,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

34

verbreding en verdieping van de gewenste functionaliteit. De Kamer is
hier in oktober over geïnformeerd (Kamerstukken II, 27 859, nr. 68).
In mei 2013 is de Kamer geïnformeerd over het voornemen om de drie
PIVA bevolkingsadministraties van Bonaire, Sint Eustatius en Saba over te
laten gaan naar de basisregistratie personen (BRP) (Kamerstukken II,
2012–2013, 27 859, nr. 65). De planning van de overgang van de PIVA
administraties naar de BRP en de eventuele vervanging van het identiteitsbewijs sedula worden afgestemd op herijkte planning van de BRP.
ORRA
In het financieringsarrangement mGBA/ORRA was een ontvangst van
€ 25 mln. van agentschap BPR voorzien in verband met de inbeheername
van de Online Raadpleegbare Reisdocumentenadministratie (ORRA). Deze
inbeheername heeft in 2013 niet plaatsgevonden, omdat er een pas op de
plaats is gemaakt met de ontwikkeling van de ORRA; de met de
inbeheername samenhangende ontvangst heeft derhalve ook niet
plaatsgevonden. De ontvangsten zijn binnengekomen op artikel 1
Openbaar bestuur en democratie.
Bijdrage aan baten-lastenagentschappen
Baten-lastenagentschap BPR
In 2013 is een bijdrage aan BPR verstrekt voor de uitvoering van de
financieringssystematiek van de GBA, waarbij door middel van afspraken
over budgetfinanciering via departementale begrotingsoverboekingen is
voorzien in een deel van de kosten van de GBA. Daarnaast is er een
bijdrage verstrekt voor werkzaamheden van BPR in het kader van de
voorbereiding van de inbeheername van de BRP en voor het organiseren
van de GBA-roadshows, die gericht zijn op het verbeteren van de
samenwerking tussen gemeenten en uitvoeringsorganisaties en het
verbeteren van de kwaliteit van de GBA.
Op het gebied van de reisdocumenten is in 2013 een bijdrage verstrekt ten
behoeve van de korting die is gegeven op het tarief voor de Nederlandse
identiteitskaart voor aanvragers die jonger zijn dan 14 jaar. Doordat het
aantal aanvragen in 2013 lager was dan geraamd, was hiervoor minder
budget benodigd dan begroot.
Ontvangsten
De ontvangsten zijn voor het grootste gedeelte toe te schrijven aan het
positieve resultaat bij BPR. Onderdeel hiervan is het positieve resultaat op
de reisdocumenten. Conform afspraken wordt dit resultaat teruggestort
naar BZK. Ook heeft BPR het positieve resultaat op de leges ingezet voor
het programma Reisdocumenten. Tevens heeft Logius de gelden voor
opdrachten die niet tot uitputting hebben geleid, teruggestort naar BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

35

Artikel 7. Arbeidszaken overheid
A Algemene doelstelling
Een (compacte) overheid met voldoende en goed gekwalificeerde,
integere medewerkers en politieke ambtsdragers tegen verantwoorde
kosten.
B Rol en verantwoordelijkheid
Onder meer op grond van de Ambtenarenwet en de Algemene
pensioenwet politieke ambtsdragers is de Minister van BZK systeemverantwoordelijk voor de coördinatie van het arbeidsvoorwaardenbeleid in
de publieke sector. Daaronder valt ook het creëren van voorwaarden om
agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak tegen te
gaan. Verder is de minister verantwoordelijk voor het bevorderen van de
integriteit van ambtenaren en politieke ambtsdragers, voor het bevorderen van de professionaliteit van politieke ambtsdragers, voor het
onderhouden en moderniseren van de rechtspositieregelingen voor
politieke ambtsdragers (in het verlengde van de Dijkstal-voorstellen) en
voor het bevorderen van mobiliteit binnen het openbaar bestuur door het
wegnemen van bestaande belemmeringen. De minister creëert
voorwaarden ter bescherming van klokkenluiders binnen de publieke
sector en gaat excessieve beloningen in de publieke en semi-publieke
sector tegen.
De Minister van BZK is uitvoeringsverantwoordelijk voor de rechtspositionele regelingen van (voormalige) politieke ambtsdragers, de pensioenregelingen van Nederlandse ambtenaren uit de voormalige overzeese
gebiedsdelen en hun nagelaten betrekkingen, de (her-)benoemingen en
ontslagen van onder andere burgemeesters, commissarissen der Koning
en leden van de Raad van State en voor het decoratiestelsel en de
toekenning van Koninklijke onderscheidingen.
C Beleidsconclusies
In 2013 is € 750 mln. bespaard door geen uitkering te geven voor
loonbijstelling. Wel heeft het kabinet voor het eerst (loonsombenadering)
overheidswerkgevers gelegenheid gegeven om door modernisering van
secundaire arbeidsvoorwaarden toch budgettaire ruimte te creëren voor
primaire loonstijging. Hier is echter geen gebruik van gemaakt.
Daarnaast is in september 2013 een akkoord bereikt tussen sociale
partners in de publieke sector over een aanpassing van de
ABP-pensioenregeling aan de per 1 januari 2014 geldende fiscale kaders.
In ruil voor de daarmee gepaard gaande versobering van de
ABP-pensioenregeling is een lastenverlichting voor overheidswerknemers
afgesproken die tot een gemiddelde koopkrachtstijging van rond de 2% in
2014 leidt.
In 2013 is de Wet aanpassing pensioenleeftijd Appa in werking getreden.
De pensioengerechtigde leeftijd van politieke ambtsdragers loopt nu in de
pas met de geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

36

D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7.1 Arbeidszaken overheid
Realisatie

Oorspronkellijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

38.068

32.136

43.177

– 11.041

Uitgaven:
7.1 Overheid als werkgever

44.797

40.146

43.177

– 3.031

16.124
10.696
2.802
2.098
5.587
209
5.428
3.117
130
2.181

14.099
9.534
2.634
1.175
5.541
184
4.200
3.338
102
760

16.198
10.012
3.857
3.100
2.833
222
6.186
4.444
750
992

– 2.099
– 478
– 1.223
– 1.925
2.708
– 38
– 1.986
– 1.106
– 648
– 232

0
0

365
365

0
0

365
365

28.672
8.242

26.047
8.214

26.979
9.224

– 932
– 1.010

8.242
20.431

8.214
17.833

9.224
17.755

– 1.010
78

20.431

17.833

17.755

78

2.485

1.769

820

949

(x € 1.000)

2009

2010

2011

Subsidies
Diverse subsidies
Programma Veilige Publieke Taak
Subsidies Overlegstelsel
Subsidies internationaal
Opdrachten
Arbeidsmarktbeleid
Programma Veilige Publieke Taak
Zorg voor politieke ambtsdragers
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Bijdrage aan de NOM
7.2 Pensioenen, uitkeringen en benoemingsregelingen
Inkomensoverdracht
Pensioenen en uitkeringen Politieke
ambtsdragers
Bijdragen aan ZBO’s / RWT’s
Regelingen voor Nederlandse
ambtenaren uit de voormalige
overzeese gebiedsdelen
Ontvangsten

E Toelichting op de financiële instrumenten
7.1 Overheid als werkgever
Subsidies
Diverse subsidies
De Minister van BZK werkt aan een betrouwbare overheid. In dat kader
zijn onder andere het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector
(BIOS) en het Professionaliseringsfonds voor burgemeesters gesubsidieerd. Dankzij de subsidie aan het professionaliseringsfonds, die voor
een belangrijk deel aangevuld wordt met middelen uit de eigen arbeidsvoorwaardenruimte, kan het Nederlands Genootschap van Burgemeesters
een breed programma van professionalisering uitvoeren dat jaarlijks
wordt vernieuwd op grond van ontwikkelingen rond het burgemeesterschap. Dit wordt in burgemeesterskring hoog gewaardeerd.
In het kader van het programma Beter Werken in het Openbaar Bestuur
(BWOB) wordt ingezet op het bevorderen van mobiliteit van personeel,
flexibiliteit van organisaties en professionalisering van medewerkers. Aan
de professionalisering is in 2013 tevens bijgedragen via subsidies. Onder
meer is subsidie verleend aan de Vereniging voor OverheidsManagement
(VOM) en de Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS). Dat laatste in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

37

het kader van een professionaliseringstraject van het lokaal topmanagement, dat verband houdt met de op handen zijnde decentralisaties.
Programma Veilige Publieke Taak
Een veilige taakuitoefening door personeel met een publieke taak en
politieke ambtsdragers is van groot belang voor het openbaar bestuur.
Met het expertisecentrum Veilige Publieke Taak richt de Minister van BZK
zich op het stimuleren en ondersteunen van de overheidswerkgevers bij
het nemen van hun verantwoordelijkheid hiervoor. Het gaat daarbij met
name om het stimuleren van en ondersteunen bij het daadwerkelijk
verhalen van schade en het uitwisselen van kennis en ervaringen. Uit de
metamonitor 2013 blijkt dat het beleid in organisaties met een publieke
taak in het algemeen beter is geïmplementeerd.
Subsidies Overlegstelsel
Ten behoeve van een adequaat overlegstelsel zijn er subsidies verstrekt
aan de Stichting Verdeling Overheidsbijdragen (SVO) en de Stichting
Centrum voor Arbeidsverhoudingen Overheidspersoneel (CAOP). Een
deel van het bedrag (€ 1,7 mln.) is onder «Veilige Publieke Taak» en
«Diverse subsidies» geboekt in de begroting 2013. Het budget dient echter
verantwoord te worden onder «Subsidies Overlegstelsel».
Subsidies Internationaal
Ter bevordering van de vaardigheden van overheidsfunctionarissen bij het
afhandelen van zaken van de Europese Unie is een subsidie aan het
European Institute of Public Administration verstrekt.
Opdrachten
Arbeidsmarktbeleid
Het interbestuurlijke programma Beter Werken in het Openbaar Besuur
(BWOB) investeert in kwaliteit en flexibiliteit van arbeidsinzet bij de
overheid. Ook in 2013 werd vanuit BWOB gewerkt aan een betere inzet en
ontwikkeling van medewerkers, onder meer door het bevorderen van
arbeidsmobiliteit en «slimmer werken». Daarnaast zijn vanuit BWOB
activiteiten verricht op het gebied van samenwerken tussen (semi)overheden. Zo is een vervolg gegeven aan de aansluiting van overheidsorganisaties op regionale arbeidsmarktnetwerken. Dit met het doel de
personele mobiliteit te bevorderen: binnen en tussen rijk, gemeenten,
provincies en waterschappen, maar ook tussen publieke en private sector.
In 2013 zijn verdere stappen gezet in het aansluiten van overheidsorganisaties op regionale werkgeversnetwerken. In West-Brabant zijn overheidsorganisaties uit het openbaar bestuur aangesloten op het werkgeversnetwerk ArbeidsmobiliteitsCentrum (ACE). Verbonden aan ACE is het
Transfercentrum West-Brabant waarin werknemers die moeilijker van
werk naar werk kunnen komen, begeleid worden naar een andere functie.
Getracht wordt succesvolle regionale activiteiten ook in andere regio’s te
implementeren. Tijdens de themadag «Het bestuur draait door», ondertekenden topambtenaren een intentieverklaring over grenzeloze mobiliteit.
In 2013 is het experiment van 14 proeftuinorganisaties met vernieuwende
arbeidsrelaties afgerond. Conclusie is dat er veel mogelijkheden zijn voor
flexibele arbeidsinzet, ook vanuit een vaste arbeidsrelatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

38

In november 2013 is een update gepresenteerd van het rapport De Grote
Uittocht uit 2010. De update laat zien dat er voorlopig geen kwantitatieve
tekorten, maar mogelijk wel kwalitatieve tekorten zijn te verwachten in de
personeelsvoorziening.
Verder zijn er in 2013 initiatieven genomen om de samenwerking tussen
overheidsorganisaties te versterken en is geëxperimenteerd met andere
werkwijzen, onder andere via het zogenaamde Slimmer Netwerk.
Tabel 7.2 Kengetallen en indicatoren

1. Aantal onvervulde vacatures in de sectoren Rijk, Provincies,
Gemeenten, Rechterlijke Macht, Waterschappen, Onderwijs,
Politie en Defensie
2. Bevorderen van aantrekkelijk werkgeverschap: Aandeel
werknemers, dat tevreden is met de primaire en secundaire
arbeidsvoorwaarden
3. Driejarig gemiddelde afwijking in loonontwikkeling overheid
t.o.v. de markt

Waarde
2009

Waarde
2010

Waarde
2011

Waarde
2012

Waarde
2013

20.700

10.500

7.700

7.200

7.700

59%

–

–

77,4%

^

0,42%

0,18%

– 0,35%

– 0,65%

_

^ Het POMO vindt tweejaarlijks plaats, het volgende is in 2014. (Svp nootcijfer in tabel aangeven)
_ Gegevens over 2013 zijn niet beschikbaar bij publicatie van het jaarverslag 2013. Deze komen in september 2014 beschikbaar. (svp nootcijfer in
tabel aangeven)
Bron 1: CBS, 2014 (Statline)
Bron 2: POMO 2014
Bron 3: MEV-rapportages, i.c. mimosi tabellen over loonvoet (KCEP 2013)

Programma Veilige Publieke Taak
Ruggengraat van de aanpak zijn de acht VPT-maatregelen voor
werkgevers3 en de Eenduidige Landelijke Afspraken (ELA) tussen politie
en Openbaar Ministerie over opsporing en vervolging.
De aanpak van agressie en geweld tegen werknemers met een publieke
taak heeft plaats gevonden langs drie hoofdlijnen:
1. de lokale bestuurlijke aanpak en het ondersteunen van werkgevers en
werknemers
Er is een plan van aanpak ontwikkeld voor het stimuleren van de lokale
bestuurlijke aanpak van Veilige Publieke Taak (VPT). Doel is dat
gemeenten en organisaties met een publieke taak VPT opnemen in het
(integrale) veiligheidsbeleid en de acht VPT-maatregelen invoeren.
2. preventie van agressie en geweld
Er is een plan van aanpak opgesteld gericht op preventie met als
aandachtsgebieden:
– slachtoffers die zeer frequent slachtoffer zijn;
– collega’s in de rol van omstander tijdens een incident;
– overige factoren die een rol spelen tijdens het incident.
3. het aanpakken van de dader
De Minister van Veiligheid en Justitie heeft de verbeterpunten uit de
evaluatie van de Eenduidige Landelijke Afspraken voor een eenduidige, effectieve en snelle opsporing en vervolging van VPT-zaken
onder de aandacht van politie en Openbaar Ministerie (OM) gebracht.
Voor de politie betreft dat bijvoorbeeld de (eenduidige) registratie van
VPT-zaken. Bij het OM is er verbetering mogelijk bij het eisen van
3

Het VPT-beleid voorziet in acht maatregelen: een norm stellen, melden van agressie en geweld,
registreren van incidenten, voorlichting en training aan medewerkers, een duidelijk signaal aan
daders, het bevorderen van aangifte bij de politie, het verhalen van schade en het bieden van
opvang en nazorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

39

zwaardere straffen4. Er wordt op toegezien dat deze verbeterpunten
worden doorgevoerd. Begin 2014 wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over een nader onderzoek naar de toepassing van de verhoogde strafeis door het OM.
Ook is er continu aandacht geweest voor de landelijke werking van het
onder nummer aangifte doen («beschermde aangifte»).
Het programma Veilige Publieke Taak wordt voortgezet tot 20175.
Zorg voor politieke ambtsdragers
De facilitering van de zorg voor politieke ambtsdragers heeft in 2013
onder meer vorm gekregen door samenwerking met en het faciliteren van
de beroepsverenigingen van raadsleden en wethouders, die daarmee
beide een programma van op hun specifieke beroepsgroep gerichte
professionaliseringsactiviteiten konden uitvoeren. Daarbij speelt het
perspectief op de grote decentralisatie-operaties uiteraard een rol. Voor
facilitering van activiteiten die politieke ambtsdragers verrichten in het
kader van hun rechtspositie (zoals re-integratie in relatie tot de sollicitatieplicht), bleek in 2013 minder benodigd dan voorzien door externe factoren
(minder ambtsdragers met een uitkering).
7.2 Pensioenen, uitkeringen en benoemingsregelingen
Inkomensoverdracht
Pensioenen en uitkeringen politieke ambtsdragers
Op basis van deze regelingen zijn uitkeringen en pensioenen verstrekt aan
gewezen politieke ambtsdragers. De lagere uitgaven dan begroot zijn het
gevolg van het feit dat gewezen politieke ambtsdragers binnen zes
maanden na het aftreden geen gebruik hebben gemaakt van het recht op
waardeoverdracht (de mogelijkheid om in het ambt opgebouwde
pensioenafspraken mee te nemen naar een ander pensioenfonds) en van
een lager beroep op de uitkeringsregeling dan verwacht.
Bijdragen aan ZBO’s / RWT’s
Regelingen voor Nederlandse ambtenaren uit de voormalige overzeese
gebiedsdelen
Op basis van deze regelingen zijn uitkeringen en pensioenen verstrekt aan
deze specifieke groepen. Dit wordt gedaan door de Stichting Administratie
Indonesische Pensioenen (SAIP).
Ontvangsten
De meerontvangsten betreffen met name terugontvangsten met
betrekking tot eerder verstrekte subsidies.

4
5

Kamerstuken II, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 367
Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 381

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

40

3. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 11. Centraal apparaat
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met
uitzondering van de AIVD (zie hiervoor artikel 2). Sinds de begroting 2012
zijn de apparaatsbudgetten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties in de begroting gecentraliseerd.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 11.1 Centraal apparaat
Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

422.040

270.261

226.423

43.838

Uitgaven:
11.1 Apparaat (excl. AIVD)

411.850

272.083

225.309

46.774

411.850
221.888

272.083
150.878

225.309
127.098

46.774
23.780

195.399
20.299

141.399
4.396

115.950
6.398

25.449
– 2.002

189.960

121.205

98.211

22.994

64.657
85.523

80.022
298

39.768
0

40.254
298

138.353

91.404

28.144

63.260

(x € 1.000)

Personeel
Waarvan:
Eigen personeel
Externe inhuur
Materieel
Waarvan:
Bijdrage SSO’s
ICT
Ontvangsten

2009

2010

2011

E Toelichting op de financiële instrumenten
Het verschil tussen de omvang van de realisatie in 2012 en 2013 is
grotendeels te verklaren uit de volgende factoren:
– de uitgaven voor 2012 zijn inclusief de apparaatsuitgaven van
Vreemdelingenzaken en Integratie en Samenleving. Deze onderdelen
zijn bij het Regeerakkoord overgegaan naar de ministeries van
respectievelijk Veiligheid en Justitie en Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
– daarnaast werden tot 2012 zowel de uitgaven als de ontvangsten voor
SSC-ICT op centraal apparaat verantwoord. Begin 2013 is deze dienst
van een kasdienst veranderd naar een agentschap en worden de
uitgaven en ontvangsten verantwoord in de baten-lasten paragraaf.
Het verschil op totaalniveau tussen de oorspronkelijke begroting en de
uiteindelijke realisatie is grotendeels te verklaren uit de volgende factoren:
– de Dienst Concernstaf en Bedrijfsvoering (DCB) draagt zorg voor de
financiële verrekening van de dienstverleningovereenkomsten tussen
de diverse baten-lastenagentschappen van het departement. De
verrekeningen verlopen via centraal apparaat en zorgt na desaldering
gedurende het jaar voor een substantiële verhoging van zowel de
ontvangsten als de uitgaven;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

41

–

aanvullend heeft de overgang van Doc-Direkt, van een tijdelijke
baten-lastenagentschap naar een kasdienst ertoe bijgedragen dat de
uitgaven en ontvangsten van deze dienst verantwoord worden onder
centraal apparaat.

11.1 Apparaat
De verschuivingen tussen de verschillende uitgavencategorieën, die
zichtbaar zijn in de tabel worden afzonderlijk per regel verklaard en nader
uiteengezet per dienstonderdeel.
Eigen personeel
De uitgaven aan eigen personeel laten ten opzichte van de oorspronkelijke
begroting een toename zien. Deze toename is onder meer het gevolg van
de eerder genoemde omzetting van Doc-Direkt naar een kasdienst.
Ook dragen andere departementen gedurende het jaar bij (overboeking)
aan de kosten die worden gemaakt voor de uitvoering van de rijksbrede
bedrijfsvoering. De budgettaire afspraken over deze bijdragen worden
gemaakt in de ICBR (Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijk).
Externe inhuur
De onderuitputting op de regel externe inhuur is de resultante van sturen
op een vermindering van externe inhuur.
Materieel
Bijdrage SSO’s
Het verschil tussen de realisatie en de oorspronkelijk vastgestelde
begroting is het gevolg van de verrekeningen van de dienstverleningsafspraken tussen de baten-lastenagentschappen onderling die via het
departement lopen.
Ontvangsten
De realisatie van ontvangsten laat een substantiële toename zien ten
opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting. Hiervoor zijn een
aantal oorzaken:
– de overgang van Doc-direkt;
– de verrekeningen van de dienstverleningsafspraken tussen de
baten-lastenagentschappen onderling die via het departement lopen;
– de afrekening voor de overgenomen activa van BZK door het batenlastenagentschap SSC-ICT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

42

Tabel 11.2 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven

(x € 1.000)

2009

Totaal apparaatsuitgaven ministerie
Kerndepartement
AIVD
Totaal apparaatskosten Agentschap
BPR
Doc-Direkt1
Logius
P-Direkt
De Werkmaatschappij
FMHaaglanden
Dienst van de Huurcommissie
Rijksgebouwendienst
RVOB
SSC-ICT2
Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT’s
Stichting Administratie Indonesische Pensioenen3

2010

2011

Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

600.152
411.850
188.302
557.587
97.425
30.131
74.943
55.169
113.859
96.737
12.783
76.540
0
0
1.097
1.097

457.841
272.083
185.758
658.198
93.226
0
96.650
56.524
106.761
111.887
13.099
68.531
20.852
90.668
–
–

415.546
225.309
190.237
572.542
87.451
30.876
82.012
57.692
120.139
88.365
12.675
70.482
22.850
0
770
770

42.295
46.774
– 4.479
85.656
5.775
– 30.876
14.638
– 1.168
– 13.378
23.522
424
– 1.951
– 1.998
90.668

1

Doc-Direkt is per 1 januari 2013 overgegaan van een tijdelijke baten-lastenagentschap naar een kasdienst.
SSC-ICT functioneert met ingang van 1 januari 2013 als agentschap.
3
De realisatie van apparaatskosten SAIP zijn bij het verschijnen van het jaarverslag nog niet bekend. De apparaatskosten van de ZBO’s Kiesraad en
Huurcommissie zijn niet opgenomen, omdat deze worden bekostigd vanuit respectievelijk het secretariaat van de Kiesraad (artikel 1) en het batenlastenagentschap Dienst van de Huurcommissie.
2

Tabel 11.3 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven per DG
Directoraat-generaal

Totaal apparaat
Dienst Concernstaf en Bedrijfsvoering
Kiesraad
Bestuur en Koninkrijksrelaties
Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk
Bureau Algemene Bestuursdienst (inclusief Topmanagementgroep
(TMG) van het Rijk)
Wonen en Bouwen
Rijksvastgoedbedrijf

Realisatie

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Verschil

272.083
146.799
1.343
29.454
51.551

225.309
131.287
1.618
29.310
14.575

46.772
15.512
– 275
144
36.976

20.779
21.310
847

23.816
23.974
729

– 3.037
– 2.664
118

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

43

Artikel 12. Algemeen
A Algemene doelstelling
Op dit artikel worden de centrale onderzoeksbudgetten en de werkzaamheden van internationale zaken begroot en verantwoord.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12.1 Algemeen
Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

2.466

331

2.266

– 1.935

Uitgaven:
12.1 Algemeen
Subsidies
Diverse subsidies
Koninklijk Paleis Amsterdam
Opdrachten
Internationale Samenwerking
Opdrachten

14.704
692
181
0
181
511
3
508

2.870
627
334
155
179
293
0
293

4.420
1.474
178
0
178
1.296
475
821

– 1.550
– 847
156
155
1
– 1.003
– 475
– 528

12.2 Verzameluitkeringen
Bijdragen aan medeoverheden
IPSV en impulsbudget
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
IPSV en impulsbudget
Oude regelingen wonen

14.012
0
0

2.243
2.243
2.243

2.946
0
0

– 703
2.243
2.243

14.012
13.923
89

0
0
0

2.946
2.946
0

– 2.946
– 2.946
0

0

0

0

0

(x € 1.000)

2009

2010

Ontvangsten

2011

E Toelichting op de financiële instrumenten
12.1 Algemeen
Opdrachten
Internationale samenwerking
In 2013 heeft in het kader van Internationale samenwerking een
overboeking naar het Ministerie van Veiligheid en Justitie plaatsgevonden
van € 75.000,–. Verder zijn met betrekking tot dit onderdeel geen
specifieke uitgaven gedaan.
Opdrachten
Op dit artikelonderdeel zijn uitgaven gerealiseerd voor strategisch,
beleidsondersteunend en evaluatief onderzoek dat raakvlakken heeft met
meerdere beleidsterreinen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

44

12.2 Verzameluitkeringen
Bijdragen aan medeoverheden
IPSV en impulsbudget
Dit betreft een technische correctie van 2013 naar 2012 om het
beschikbare budget aan te laten sluiten met de uitfinanciering op grond
van de afgegeven beschikkingen op het gebied van vooral IPSV en de
Impulsregeling Stedelijke Vernieuwing.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
IPSV en impulsbudget
Zie bovenstaande toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

45

Artikel 13. Nominaal en Onvoorzien
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13.1 Nominaal en onvoorzien
Realisatie

Oorspronkellijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

0

0

10.551

– 10.551

Uitgaven:
13.1 Loonbijstelling
13.2 Prijsbijstelling
13.3 Onvoorzien

0
0
0
0

0
0
0
0

10.551
983
4.797
4.771

– 10.551
– 983
– 4.797
– 4.771

(x € 1.000)

2009

2010

2011

E Toelichting op de financiële instrumenten
Bij de Ontwerpbegroting 2014 is het resterende saldo op de budgetten
voor loon- en prijsbijstelling structureel gerealloceerd naar Nominaal en
Onvoorzien (N&O), waarna het beschikbare budget op N&O voor 2013 is
ingezet voor het oplossen van de problematiek ten behoeve van de
Modernisering van de Gemeentelijke Basis Administratie (mGBA) in de
jaren 2015 en 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

46

Artikel 14. VUT-fonds
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 14.1 VUT-fonds
Realisatie

Oorspronkellijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2012

2013

2013

2013

Verplichtingen

190.000

140.000

210.000

– 70.000

Uitgaven:
14.1 VUT-fonds
Ontvangsten

190.000
190.000
15.892

140.000
140.000
18.816

210.000
210.000
19.000

– 70.000
– 70.000
– 184

(x € 1.000)

2009

2010

2011

E Toelichting op de financiële instrumenten
14.1 VUT-fonds
In 2013 heeft het VUT-fonds een lager beroep op de VUT-lening gedaan
dan was geraamd. De leenbehoefte was lager, omdat steeds meer
mensen besluiten langer door te werken, zelfs tot de leeftijd van 64 jaar en
11 maanden, en er daarom steeds later een beroep wordt gedaan op de
regeling Flexibel Pensioen en Uittreden. Deze trend is al vanaf de aanvang
van de leenovereenkomst zichtbaar. Indien men langer doorwerkt, komt
de volledige VUT/FPU tot uitkering in een kortere periode. De totale kosten
veranderen niet. De raming voor de VUT-lening wordt regelmatig
bijgesteld op basis van de meest actuele inzichten in de liquiditeitsplanning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

47

4. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt ingegaan op de aandachtspunten
en relevante verbeteringen in de bedrijfsvoering van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het verslagjaar 2013.
De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage. Voorgeschreven is dat de bedrijfsvoeringsparagraaf in ieder
geval ingaat op de aandachtspunten in het financieel- en materieel
beheer, de rechtmatigheid, de totstandkoming van de niet-financiële
beleidsinformatie en de toezeggingen aan de Algemene Rekenkamer
inzake het rechtmatigheidsonderzoek.
Daarnaast wordt in deze bedrijfsvoeringsparagraaf de stand van zaken
gemeld op enkele overige aspecten van de bedrijfsvoering uit het
management control systeem.
1. Rechtmatigheid
De Auditdienst Rijk heeft in haar controle over 2013 bij het departement
bij de aangegane verplichtingen en de uitgaven rechtmatigheidsfouten en
niet-gecorrigeerde getrouwheidsfouten geconstateerd. Deze zijn
weliswaar lager dan de voor de artikelen (en voor de verantwoordingsstaat als geheel) van toepassing zijnde rapporteringstoleranties, maar
bedragen meer dan de materialiteitsgrens. Deze grens bepaalt of er wel of
niet een verklaring met goedkeurende strekking kan worden afgegeven.
In totaal is voor een bedrag van bijna € 7,4 mln. onrechtmatigheden bij de
aangegane verplichtingen geconstateerd. Deze zijn voor bijna € 1,4 mln.
het gevolg van het niet correct naleven van de (Europese) aanbestedingsregelgeving. Door het niet of onvoldoende onderbouwen van de
aangegane verplichting is een onrechtmatigheid van in totaal € 3,6 mln.
ontstaan. Ten slotte bedraagt de meest waarschijnlijke rechtmatigheidsfout uit de steekproef op de materiële uitgaven (apparaatsartikel)
€ 2,4 mln. De oorzaak van deze tekortkomingen is divers.
Bij de uitgaven zijn rechtmatigheidsfouten geconstateerd tot een bedrag
van ruim € 9,4 mln. Voor een groot deel wordt dit veroorzaakt doordat
betalingen ten onrechte in 2013 zijn verricht tot een bedrag van € 7,6 mln.
Daarnaast blijkt uit de steekproef op de uitgaven van het apparaatsartikel
(onderdeel materiële uitgaven) een meest waarschijnlijke fout van € 1,8
mln.
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Binnen het Ministerie van BZK is het beleid met betrekking tot misbruik en
oneigenlijk gebruik (M&O) uitgewerkt door een inventarisatie en analyse
op de onderdelen subsidies, personeels- en inkoopregelingen, en een
overkoepelend beleidskader. Daaruit blijkt dat sprake is van een
toereikend M&O-beleid. Alleen op het vlak van subsidieregelingen was
sprake van een omissie in de voorbereidingsfase. Daarvoor zijn en
worden nog maatregelen genomen. Zie hiervoor het onderdeel subsidiebeheer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

48

2. Totstandkoming beleidsinformatie
De totstandkoming van de beleidsinformatie in het jaarverslag voldoet
aan de eisen die daaraan worden gesteld in de Rijksbegrotingvoorschriften van het Ministerie van Financiën.
Met betrekking tot de totstandkoming van niet-financiële informatie in het
jaarverslag voorziet de procedure in een gezamenlijke rol van beleidsdirecties en FEZ. De tijdigheid van de aanlevering van de niet-financiële
informatie in het jaarverslag door beleidsdirecties en de volledigheid van
de dossiervorming is voor verbetering vatbaar. Voor volgend jaar worden
maatregelen genomen om monitoring en de toetsing te versterken.
Beleidsdoorlichtingen en subsidie-evaluaties
In de begroting voor 2013 stonden twee beleidsdoorlichtingen vermeld
met afronding 2013: artikel 1.1 »Bestuurlijke en financiële verhoudingen»
en artikel 7.1 «Integriteitsbeleid». Beide doorlichtingen zijn inmiddels
afgerond en worden in maart 2014, na behandeling in de ministerraad,
verzonden aan de Tweede Kamer.
3. Financieel en materieelbeheer
De toezeggingen aan de Algemene Rekenkamer hebben betrekking op de
11 onvolkomenheden die bij het jaarverslag van het Ministerie van BZK
over 2012 zijn geconstateerd. Deze onvolkomenheden zijn gesplitst.
Hieronder wordt kort ingegaan op de toezeggingen die betrekking hebben
op hoofdstuk VII. De onvolkomenheden behorend bij het ministerie voor
Wonen en Rijksdienst, voornamelijk de agentschappen, worden in het
jaarverslag van hoofdstuk XVIII weergegeven. De verbeteringen in het
financieel beheer van Koninkrijksrelaties staan toegelicht in het
jaarverslag van hoofdstuk IV.
Financiële functie kerndepartement
De Algemene Rekenkamer constateerde vorig jaar een ontoereikende
financiële functie, onder andere als gevolg van onvoldoende personele
stabiliteit. Het beheer van voorschotten en verplichtingen vertoonde
tekortkomingen en het totstandkomingsproces van het jaarverslag verliep
moeizaam.
In 2013 zijn in opzet goede maatregelen genomen om de jaarafsluiting en
de totstandkoming van het jaarverslag beter te laten verlopen. Er zijn
werkinstructies opgesteld en zelfcontroles ingevoerd. Daarnaast is per
30 september 2013 een proefafsluiting van de financiële administratie
uitgevoerd. De Auditdienst Rijk heeft de tussentijdse afsluiting van de
financiële administratie in november 2013 beoordeeld en vastgesteld dat
de totstandkoming en de kwaliteit van de tussentijdse afsluiting nadrukkelijk nog verdere verbetering behoefde. Als gevolg daarvan zijn
aanvullende maatregelen getroffen. Medewerkers van de financiële
administratie en interne controle zijn vrijgemaakt van de reguliere
werkzaamheden om de activiteiten rondom de jaarafsluiting goed te laten
verlopen en er is bij de financiële administratie extra capaciteit ingezet
voor voortgangs- en kwaliteitsbewaking. Voorafgaand zijn afspraken
gemaakt over de dossiervorming en het gebruik van prepared by
client-lijsten, dit ter verbetering van de controleerbaarheid en ordelijkheid
van de balansdossiers. Verder heeft iedere beleidsdirectie in het voorjaar
van 2013 een Financieel Inkoop Verantwoordelijke (FIV-medewerker)
aangesteld. Deze medewerkers zijn verantwoordelijk voor een ordentelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

49

aanlevering richting de financiële administratie. Hiervoor zijn en worden
opleidingen en workshops verzorgd.
De voortgang van de verbetering van het financieel beheer wordt
maandelijks gemonitord in de Regiegroep Financieel Beheer onder leiding
van de Secretaris-generaal.
Hoewel de Auditdienst Rijk positief is over de opzet van de getroffen
verbeteringen is het proces nog niet vlekkeloos verlopen. Het totstandkomingsproces van de jaarverslagen van de hoofdstukken IIa en IIb en van
de fondsen BES, gemeente en provincie is goed verlopen. De totstandkoming van het jaarverslag van hoofdstuk IV is verbeterd: dit is van
ernstige naar lichte bevinding gegaan. Het totstandkomingsproces van het
jaarverslag van hoofdstuk VII behoeft nog verdere verbetering. Dit betreft
voornamelijk de inhoudelijke beoordelingen van de grootboekrekeningen
en de subadministraties en het (regulier) beheer van de intracomptabele
vorderingen en schulden. Daarnaast was het beheer van de voorschotten
en verplichtingen nog niet op orde. Het totstandkomingsproces van
hoofdstuk XVIII kan doelmatiger worden ingericht. Dit betreft het zichtbaar
uitvoeren van inhoudelijke beoordelingen en analyses. Ook het beheer
van de voorschotten en verplichtingen behoeft hier verbetering.
In 2013 zijn de juistheid en volledigheid van de standen voorschotten,
verplichtingen en vorderingen expliciet schriftelijk bevestigd door de
directies.
– Single Information, Single Audit (SiSa)
– De Algemene Rekenkamer constateerde afgelopen jaren dat het
systeem van Single Information, Single Audit (SiSa) niet voldoende
zekerheid bood voor de vaststelling van de rechtmatigheid van de
specifieke uitkeringen.
– In 2012 en 2013 zijn diverse maatregelen genomen ter verbetering van
de SiSa-systematiek. In alle drie pijlers (medeoverheden, de accountants en de ministeries) zijn belangrijke verbeteringen bewerkstelligd
sinds het verbeterplan SiSa van april 2012. Voor de gemeenten is een
modelwerkwijze ontwikkeld voor de inbedding van de SiSaverantwoording in de financiële bedrijfsvoering als geheel. Gemeenten
slagen er steeds beter in om de kwaliteit van hun SiSa-verantwoording
te verbeteren.
– De controlerende accountantskantoren moeten ook nog verdere
verbeteringen doorvoeren. Opnieuw zijn door de Auditdienst Rijk in
eerste instantie teveel fouten geconstateerd in de controledossiers.
Een integrale herstelactie door de betreffende kantoren heeft alsnog
tot de conclusie geleid dat op SiSa gesteund kan worden bij de
vaststelling van de specifieke uitkeringen 2012 door de departementen.
Voor het komende jaar zal de druk op alle betrokken accountantskantoren worden opgevoerd door heldere afspraken te maken over
publicatie van hun prestaties.
– Er is veel vooruitgang geboekt bij het verhelderen en versoberen van
de rijksregelgeving over de besteding van de specifieke uitkeringen.
Verder is meer transparantie ontstaan bij het concrete jaarlijkse
verantwoordingsproces, waarbij de jaarstukken met de SiSa-bijlage
door de medeoverheden via het Centraal Bureau voor de Statistiek
worden ingediend bij de ministeries. Daarnaast zijn draaiboeken
opgesteld die gebruikt kunnen worden bij tekortkomingen in het
SiSa-systeem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

50

Informatiebeveiliging
De Algemene Rekenkamer constateerde in 2012 dat de informatiebeveiligingsplannen nog niet voor alle onderdelen gereed waren en periodieke
evaluatie van het beleid niet plaats vond.
Eind 2013 zijn de actualisatie van de informatiebeveiligingsplannen, de
afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses voor nagenoeg alle
dienstonderdelen gereed. Enkele directies van het Directoraat-generaal
Organisatie Bedrijfsvoering Rijk en Dienst Concernstaf en Bedrijfsvoering
waren ultimo 2013 nog niet klaar met de actualisatie. Verder zijn er in
opzet toereikende maatregelen genomen om de evaluatie als onderdeel
van de actualisatie en de aandacht van het lijnmanagement in de
toekomst te borgen. In de planning- en controlcyclus wordt periodiek de
voortgang gerapporteerd door middel van de prestatie-indicator integrale
beveiliging. Door de vertraging in actualisatie kon de werking van de
plannen als de borging in de organisatie door de Auditdienst Rijk niet
worden getoetst. Beide onderwerpen moeten voor 2014 op orde komen,
omdat anders niet voldaan wordt aan de Baseline Informatiebeveiliging
Rijk.
Inkoopbeheer kerndepartement
De volledigheid van het contractenregister en de aanbestedingsdossiers
diende te worden verbeterd volgens de Algemene Rekenkamer. De
inkoopanalyse (spendanalyse) die gebruikt wordt om doelmatig en
rechtmatig in te kopen, was daarnaast niet tijdig opgesteld en onvoldoende gedocumenteerd in 2012.
De EU-aanbestedingen voor het kerndepartement lopen al vanaf 2012 via
de Haagse Inkoopsamenwerking (HIS, een onderdeel van het agentschap
«De Werkmaatschappij»). Vanaf 1 april 2013 worden alle inkoopopdrachten groter dan of gelijk aan € 30.000 inclusief BTW ook via de HIS
afgehandeld. Het inkoopproces is verder verbeterd door iedere directie
een eigen FIV-medewerker aan te laten stellen.
Een spendanalyse is uitgevoerd over de periode januari tot en met juli
2013. Begin 2014 is een tweede spendanalyse over het geheel van de
inkoopverplichtingen in 2013 uitgevoerd. Daaruit blijkt dat bij opdrachten
groter dan of gelijk aan € 50.000 niet in alle gevallen meervoudige
aanbesteding heeft plaatsgevonden.
Voor het inkoopproces geldt dat de werkinstructies en de werkstroom in
Digidoc ultimo 2013 nog niet waren aangepast aan de nieuwe inkoopprocedures. Derhalve is in 2013 niet volgens nieuwe procedures gewerkt. In
2014 wordt het proces ingericht conform de huidige werkstromen in
Digidoc. Daarnaast constateert de Auditdienst Rijk op onderdelen nog
onvolledige aanbestedingsdossiers en het contractenregister is nog niet
volledig. Voor het inkoopbeheer is een verbeterplan opgesteld. In 2014
worden de checklisten en werkinstructies ingevoerd en geïmplementeerd.
Subsidiebeheer
De Algemene Rekenkamer constateerde in het rapport bij het jaarverslag
over 2012 dat de interne beheersmaatregelen voor subsidies niet
adequaat functioneerden. Daarnaast waren er geen actuele procesbeschrijvingen beschikbaar, en ontbrak het aan beleid ter bestrijding van
misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O), en risicoanalyses.
In 2013 zijn de aanwijzingen voor subsidieverstrekking uitgewerkt in de
Kaderwet overige BZK-subsidies en het Kaderbesluit overige
BZK-subsidies. Deze zijn in werking getreden per 1 juli 2013. Ook is een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

51

procesbeschrijving subsidies uitgewerkt en zijn werkinstructies en
hulpmiddelen opgesteld en tevens beschikbaar gesteld. Bovendien is er
per directie een FIV-medewerker benoemd die de naleving van de
subsidievoorwaarden toetst. In 2013 is gestart met het uitvoeren van een
risicoanalyse per subsidieregeling. Dit traject wordt voortgezet in 2014. In
het voorjaar van 2014 wordt het M&O-beleid uitgebreid met een
M&O-register en een reviewbeleid dat beargumenteerd aangeeft of en op
welke wijze een review bij de betreffende subsidieregelingen met een
controleverklaring van belang is.
Rijksdienst Caribisch Nederland
De Algemene Rekenkamer vroeg in het verantwoordingsonderzoek 2012
om een actieve invulling van de coördinerende rol van het Ministerie van
BZK richting collega departementen ten aanzien van de problemen in het
financieel beheer bij Caribisch Nederland.
In 2012 zijn verbeteringen in het financieel- en materieel beheer doorgevoerd. Deze ontwikkeling heeft zich ook in 2013 voortgezet. Wel constateert de Auditdienst Rijk een verslechtering in het contractbeheer. Deze
bevinding vergt nader onderzoek. Directoraat-generaal Bestuur en
Koninkrijksrelaties zal dit samen met het Rijksdienst Caribisch Nederland
ter hand nemen en waar nodig verbeteracties formuleren en inzetten.
Departementen zijn zelf verantwoordelijk voor het financieel beheer ten
aanzien van de uitgaven in Caribisch Nederland. Ten aanzien van de
coördinerende rol van BZK is het bestaande interdepartementale overleg
Caribisch Nederland uitgebreid en worden departementoverstijgende
onderwerpen, zoals de door de Algemene Rekenkamer gesignaleerde
tekortkomingen, hierin afgestemd.
Fraude en Fraudebestrijding
Tijdens het Verantwoordingsdebat 2013 is de toezegging gedaan dat
departementen in de bedrijfsvoeringsparagrafen van de jaarverslagen
expliciet aandacht geven aan onderkende frauderisico’s en de maatregelen die daarop zijn ingezet.
Binnen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn
in alle processen en procedures voor de drie belangrijkste onderdelen
(subsidies, personeels- en inkoopregelingen) waar fraude kan spelen
geborgd dat er bij een vermoeden van fraude gemeld wordt bij de
beveiligingsambtenaar. Vervolgens volgt nader onderzoek en advies door
de beveiligingsambtenaar aan het bevoegd gezag om passende maatregelen te treffen.
In 2013 zijn geen meldingen die financieel, materieel dan wel kwalitatief
van belang zijn, gemeld bij de beveiligingsambtenaar. In het kader van
controle van de jaarrekening bespreekt de beveiligingsambtenaar met
zowel de Auditdienst Rijk als de Algemene Rekenkamer de meldingen.
Daarnaast wordt jaarlijks een verklaring bij de jaarrekening afgegeven aan
de Auditdienst Rijk, de zogenaamde Letter of Representation (LoR). Daarin
verklaren de SG en directeur FEZ dat alle informatie over 2013 die
noodzakelijk is voor de accountantscontrole, is gedeeld met de Auditdienst Rijk. Dit jaar is gekozen om eerst per Directeur-generaal en
diensthoofden een LoR te vragen, zodat dit proces beter geborgd is in de
organisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

52

Aanpak fraudebestrijding Gemeentelijke Basisadministratie (GBA)
In 2013 is een impuls gegeven aan fraudebestrijding en is hiervoor ook
structureel budget beschikbaar gesteld. Hiertoe is gestart met het
versterkt inzetten van de kwaliteitsagenda Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) (Kamerstuk 17 050, nr. 435). In 2013 leidde de intensivering
van de controle rondom de juistheid van adresgegevens tot een
verhoging van het aantal onderzochte huishoudens. Daarnaast leidde de
koppeling van gegevens uit GBA met actief DigiD-gebruik en signalen van
mogelijke fraude in de keten tot 6.000 gevallen tot vermoedens van fraude
en uiteindelijk tot het afsluiten van 500 DigiD’s. Er is gestuurd op meer
samenwerking in de keten van afnemers van de GBA. Ook is geïnvesteerd
in deskundigheidsbevordering van burgerzakenambtenaren.
Verantwoording toepassing open standaarden
Het kerndepartement van BZK heeft in 2013 gehandeld conform artikel 3,
eerste lid van de «Instructie rijksdienst bij aanschaf ICT-diensten of
ICT-producten». Er zijn in de regel geen ICT-diensten of -producten
aangeschaft waarbij is afgeweken van de open standaarden op de «pas
toe of leg uit»-lijst van College Standaardisatie.
De Rijksgebouwendienst is in één geval afgeweken van de lijst. De
Rijksgebouwencatalogus is nog niet aangepast aan de webrichtlijnen. Het
gaat hierbij om een specifieke applicatie, die in de fusie naar het Rijksvastgoedbedrijf in het applicatielandschap wordt heroverwogen. De investering om te voldoen aan de webrichtlijnen is derhalve uitgesteld.
Van een tweede afwijking is sprake bij de tooling voor de dienstverleningssystemen van P-Direkt. Doordat de dienstverlening draait op
gesloten systemen, kan de tooling niet op basis van open standaarden
worden geselecteerd. Logius past relevante open standaarden toe in haar
overheidsbrede ICT-producten, zoals MijnOverheid, e-Herkenning en
DigiD. In een beperkt aantal gevallen zijn open standaarden nog niet
toegepast. Jaarlijks publiceert Logius in zijn online jaaroverzicht een
overzicht van de toepassing van open standaarden binnen de Logiusproducten met eventuele afwijkingen en toelichting (http://www.logius.nl/
organisatie/jaaroverzicht/).
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Externe inhuur
Het verwachte sturingspercentage over heel 2013 komt uit op 18,5%. Het
kerndepartement en de agentschappen BPR en DHC blijven binnen de
norm van 10% (samen 6,4%). De agentschappen met een rijksbrede
dienstverlening komen daar ver boven (25%).
In de bijlage Overzicht Niet-Financiële Informatie over inkoop van
adviseurs en tijdelijk personeel zijn de uitgaven van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor externe inhuur in 2013
toegelicht.
Betaalsnelheid
Het Ministerie van BZK voldoet aan de rijksbrede norm van ten minste
90% tijdig betaalde facturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

53

Werkkosten Regeling (WKR)
Rijksbreed hebben alle departementen voor de WKR gegevens aangeleverd bij het Ministerie van Financiën. Op basis van de voorlopige
opgave van het Ministerie van Financiën blijft het Rijk als geheel binnen
de kaders. BZK is ook onder de grens gebleven en er vindt derhalve geen
naheffing plaats.
Grote ICT-projecten
Het Ministerie van BZK heeft vier grote ICT projecten en één afgerond
groot ICT project. Over deze projecten wordt gerapporteerd aan de
Tweede Kamer in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering. De rapportage wordt
gepubliceerd op de website www.rijksictdashboard.nl. Het betreft de
volgende projecten: modernisering Gemeentelijke Basisadministratie
(mGBA) (nu: operatie BRP), Elektronische identificatie (eID), DigiInkoop,
Overheidsdatacenter Haagse km2 en Orion (afgerond).
In het regeerakkoord Rutte-Asscher is vastgelegd dat de uitvoering van
een Privacy Impact Assessment (PIA) een vanzelfsprekende maatregel is
bij de bouw van systemen en het aanleggen van databestanden om de
risico’s voor privacy beter beheersbaar te maken. Dit heeft geleid tot het
verplicht stellen van de PIA per 1 september 2013 voor projecten boven de
€ 50.000. Bij het Ministerie van BZK ziet de Chief Information Officer (CIO)
en de Functionaris voor de Gegevensbescherming (FG) toe op de
naleving.
De risico’s ten aanzien van de uitvoering van grote ICT-projecten vormen
de basis van de rapportage in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering. In dit
jaarverslag wordt daarom volstaan met een verwijzing naar het
dashboard waarop de informatie wordt gepubliceerd.
Wet Normering Topinkomens
Het Ministerie van BZK heeft, als gevolg van de complexiteit van de Wet
normering topinkomens (Wnt), pas op een laat moment invulling gegeven
aan zijn systeemverantwoordelijkheid voor de wet. De definities en
normstelling die nodig waren om een goede verantwoording over 2013 te
kunnen opleveren, zijn op 26 februari 2014 in een ministeriële regeling
Wnt 2013 (inclusief beleidsregels) aan de Staten-Generaal aangeboden en
gepubliceerd op de website www.topinkomens.nl.
Activiteiten Audit Committee
In 2013 is in het Audit Committee veel aandacht geweest voor de
verbetering van het financieel beheer. Daarnaast is uitgebreid stil gestaan
bij de systeemverantwoordelijkheid inzake decentralisaties en het toezicht
op zelfstandige organisaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

54

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

55

11
12
13
14

7

6

1
2

Art.

226.423
2.266
10.551
210.000

Niet beleidsartikelen
Centraal apparaat
Algemeen
Nominaal en onvoorzien
VUT-fonds

199.621

199.621

225.309
4.420
10.551
210.000

125.848
43.177

25.102

844.028

28.144
0
0
19.000

500
820

8.214

49.465

106.143

Uitgaven Ontvangsten

25.102

125.848
43.177

Verplichtingen

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

– 1-

Beleidsartikelen
Openbaar bestuur en democratie
Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst
Dienstverlenende en innovatieve
overheid
Arbeidszaken overheid

Totaal

Omschrijving

(bedragen x € 1.000)

270.261
331
0
140.000

102.722
32.136

197.486

45.581

Verplichtingen

Realisatie

– 2-

272.083
2.870
0
140.000

125.526
40.146

195.142

30.373

806.140

91.404
0
0
18.816

17.480
1.769

7.440

24.816

161.725

Uitgaven Ontvangsten

– 43.838
1.935
10.551
70.000

23.126
11.041

2.135

– 20.479

Verplichtingen

– 46.774
1.550
10.551
70.000

322
3.031

4.479

– 5.271

37.888

63.260
0
0
– 184

16.980
949

– 774

– 24.649

55.582

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting
(+ = tekortschietend t.o.v. geraamd
bedrag)

3=(2–1)

Departementale verantwoordingsstaat 2013 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)

1.A. DE DEPARTEMENTALE VERANTWOORDINGSSTAAT

C. JAARREKENING

1.B. DE SAMENVATTENDE VERANTWOORDINGSSTAAT AGENTSCHAPPEN
Samenvattende verantwoordigsstaat 2013 inzake baten-lastenagentschap van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII)
(bedragen x € 1.000)
Naam

(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie en
oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Basisadministratie Persoonsgegevens en reisdocumenten
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

90.931
90.931
0

98.965
93.549
5.416

8.034
2.618
5.416

106.257
97.633
8.624

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

12.000
15.000

10.000
22.266

– 2.000
7.266

0
– 14.018

Baten-lastenagentschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

56

2. JAARVERANTWOORDING BATEN-LASTENAGENTSCHAPPEN
PER 31 DECEMBER 2013
Baten-lastenagentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en
Reisdocumenten (BPR)
Inleiding
Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (BPR) beheert
de stelsels van de identiteitsgegevens van burgers in Nederland. De
missie van BPR is het zorgen voor een betrouwbare registratie en levering
van persoonsgegevens en reisdocumenten.
BPR streeft naar een hoog kwaliteitsniveau. Dat wil zeggen dat BPR
betrouwbaar, professioneel en relatiegericht werkt.
GBA
Voor de financiering van het GBA stelsel is vanaf januari 2012 een nieuw
financieringsmodel geïntroduceerd. Het nieuwe financieringsmodel is
gebaseerd op een stelsel van jaarabonnementen. De structuur van het
stelsel van jaarabonnementen wordt jaarlijks door de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) bij ministeriële regeling
vastgesteld. De structuur wordt jaarlijks mede vastgesteld op basis van de
voor dat jaar verwachte kosten en het aantal verzonden berichten.
Met het nieuwe financieringsmodel ontvangen de afnemers nog maar één
factuur per jaar. Dit betekent een verlichting van de administratieve lasten.
Voor de gebruikers geldt een klasse die gebaseerd is op het totale verbruik
aan berichten in het voorafgaande jaar. Bij meer verbruik geldt automatisch een hogere klasse en ontvangen ze een aanvullende factuur. Bij een
lager verbruik dan de ingedeelde klasse vindt geen restitutie plaats. Ook
ontvangen de gebruikers geen restitutie als ze het abonnement voortijdig
beëindigen.
Reisdocumenten
De kostprijs van de documenten is gelijk aan de leges die BPR in rekening
brengt bij de uitgevende instanties, zoals gemeenten en de buitenlandse
posten. De gepresenteerde kostprijs is exclusief de gemeentelijke leges en
eventuele spoedtoeslagen. De kostprijs van de paspoorten en de
identiteitskaarten zijn in 2013 respectievelijk met ruim 11% en 15% lager
dan in 2012. De oorzaak van deze daling is dat eind 2011 een gunstige
prijsonderhandeling voor een nieuw contract voor de productie van de
reisdocumenten heeft plaatsgevonden. De productie- en distributiekosten
conform het vastgestelde indexcijfer (KVGO prognose en CBS indexering)
van de producent zijn daarentegen gestegen. Het aantal uitgegeven
reisdocumenten voor 2013 is bijna 3,3 miljoen stuks. Deze toename van
de paspoorten is vanwege de extra productie van documenten in verband
met de afschaffing van de kinderbijschrijving. In 2013 zijn minder jeugd
identiteitskaarten verstrekt dan begroot was. Dit komt doordat eind 2011
is besloten om de prijs van een identiteitskaart voor jeugdigen te laten
stijgen van € 9,22 naar € 30. De meeste jeugdigen tot 14 jaar hebben in
december 2011 het jeugd NIK aangeschaft en of vervangen.
Het beheer van de beheervoorziening BSN, PIVA en Sedula wordt
uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van BZK. De kosten komen
daarmee voor rekening van de begroting van BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

57

Bedrijfsvoering
De exploitatie van de GBA is in 2013 gebaseerd op een abonnementenstructuur. Binnen deze abonnementenstructuur is een onderverdeling in
budgetfinanciering en tarief-financiering. Onder de tariefgefinancierde
berichten zijn 60 miljoen berichten begroot en bij de budgetgefinancierde
zijn 100 miljoen berichten begroot. De realisatie van de tariefgefinancierde
berichten is ruim 25% hoger ten opzichte van de begroting. Eveneens is
de realisatie van de budgetgefinancierde berichten in 2013 met ruim 47%
gestegen ten opzichte van de begroting. De stijging van het berichtenvolume heeft bijna geen invloed op de omzet gehad omdat deze binnen
de bandbreedte van de staffel valt.
GBA Berichten verkeer
Soort

Begroting
2013

Realisatie
2013

Verschil

Tarieffinanciering
Budgetfinanciering

60
100

75,11
147,48

15,11
47,48

Totaal

160

222,59

62,59

In 2013 is de begroting voor de reisdocumenten gebaseerd op 1,7 miljoen
paspoorten, 1,2 miljoen Nederlandse identiteitskaarten (NIK’s) en 0,5
miljoen jeugdNIK’s die geleverd worden aan de uitgevende instanties. In
2013 zijn er ruim 2 miljoen paspoorten, ruim 1 miljoen identiteitskaarten
en 0,19 miljoen jeugd NIKs verstrekt.
Reisdocumenten
Soort

Begroting
2013

Realisatie
2013

Verschil

PN
NIK
JNIK

1,70
1,20
0,50

2,04
1,04
0,19

0,34
– 0,16
– 0,31

Totaal

3,40

3,27

– 0,13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

58

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap BPR
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap BPR (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

24.481
–
66.400
50
–
–
90.931

19.468
–
79.456
41
–
–
98.965

– 5.013
–
13.056
–9
–
–
8.034

26.645
–
79.547
65
–
–
106.257

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

87.451
12.113
9.550
2.563
75.339
–
2.000
3.000
–
3.000
480
–
480
–
90.931

93.226
9.419
6.525
2.894
83.807
134
131
322
–
322
1
–
1
–
93.549

5.775
– 2.694
– 3.025
331
8.468
134
– 1.869
– 2.678
–
– 2.678
– 479
–
– 479
–
2.618

97.425
7.140
5.713
1.427
90.285
–

–

5.416
2.501
2.916
0

5.416

8.624
129
8.495
0

Omschrijving

Voorlopig exploitatieresultaat
wv te restitueren aan GBA afnemers
wv te restitueren aan opdrachtgever Reisdoc.
Saldo van baten en lasten

208
–
208
–
–
–
–
97.633

Omzet moederdepartement
De omzet van het moederdepartement is lager dan de begroting. Dit komt
doordat er minder jeugdNIK’s zijn verstrekt. Ook de opbrengst budgetfinanciering GBA is ruim € 2 mln. lager dan de oorspronkelijke vastgestelde
begroting. BPR heeft per 1 januari 2012 PIVA V en Sedula in beheer
genomen. De beheerskosten worden gefinancierd door BZK.
Omzet Derden
De omzet derden bestaat uit het tariefgefinancierde GBA berichtenverkeer,
de verstrekte reisdocumenten en bijdrage voor de nieuwe infrastructuur.
De realisatie van de opbrengst derden GBA en de opbrengst reisdocumenten is hoger dan begroot was. Dit komt doordat er meer GBA
berichten zijn bevraagd en ook meer paspoorten zijn verstrekt dan het
begroot was. De opbrengst overig heeft betrekking op de bijdrage aan de
nieuwe infrastructuur. Dit heeft ook hogere (materiële) uitgaven tot
gevolg.
De afschrijvingskosten voor de inventaris en installaties zijn lager dan
begroot. De investering in installaties betreft de kantoorautomatisering;
de investering in inventaris betreft voornamelijk het kantoormeubilair. In
februari 2013 is BPR verhuisd naar de Jubitoren. De kantoorautomati-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

59

sering en de inventaris wordt voornamelijk gefaciliteerd door FM
Haaglanden.
Resultaat
Over het jaar 2013 is een positief exploitatieresultaat behaald van ruim
€ 2,5 mln. bij het beheer van de GBA. Conform Besluit Basisregistratie
Personen (BRP) artikel 13 lid 3 wordt dit bedrag verrekend met de
gebruikers van de GBA. Dit positieve resultaat is tot stand gekomen door
hoge opbrengsten en minder kosten.
Bij het beheer van de reisdocumenten is een positief exploitatieresultaat
van ruim € 2,9 mln. behaald. Conform de Dienstverlening overeenkomst
met de opdrachtgever van de reisdocumenten wordt dit bedrag
verrekend. Het positieve exploitatieresultaat komt door hogere
opbrengsten uit de spoedleges (€ 0,9 mln.) en is het aantal uitgegeven
paspoorten hoger dan geraamd (€ 2 mln.). Bij de overige producten en
programma’s zijn de baten gelijk aan de lasten. Met de opdrachtgever is in
DVO’s afgesproken dat de werkelijk gemaakte kosten worden vergoed. De
baten bestaan uit de vergoeding voor de gemaakte kosten en zijn dus per
definitie gelijk aan de lasten.
Balans
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013
Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
– waarvan moeder
– waarvan overig
Nog te ontvangen
– waarvan overig
Liquide middelen
Totaal activa

–
9.391
–
141
9.250
–
4.124
883
3.241
120
120
43.393
57.028

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
– waarvan overig
Nog te betalen
– waarvan moeder
– waarvan overig
Totaal passiva

5.162
5.162
–
–
7.500
5.573
5.573
38.793
8.355
30.438
57.028

Balans 2012

3.248
–
161
3.087
–
3.624

213
45.710
52.796

5.162
5.162
–
–
–
8.122
39.512

52.796

Het eigen vermogen is in 2013 € 0,3 mln. minder dan de gemaximeerde
omvang. Deze wordt vooralsnog niet opgehoogd. Het resultaat 2013 is
voor een deel toegevoegd aan het tegoed van de opdrachtgever reisdocumenten (€ 2,9 mln.) en voor een ander deel toegevoegd aan het tegoed
van de gebruikers van de GBA (€ 2,5 mln.). Er zijn geen voorzieningen
opgenomen op de balans. De materiële vaste activa worden uit de eigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

60

middelen gefinancierd en voor de post overige materiële vaste activa voor
investering infrastructuur is € 10 mln. geleend bij het Ministerie van
Financiën. € 7,5 mln. hiervan is langlopend en daar terug te vinden op de
balans. De overige € 2,5 mln. betreft kortlopende leningen.
Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand
depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement
(+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand
depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale
roodstand € 0,5 mln.).

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie en
oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (3)=(2)-(1)

30.047
3.000
– 12.000
–
– 12.000
–

45.710
– 2.765
– 9.553
–
– 9.553
–

15.663
– 5.765
2.447
–
2.447
–

–
– 3.000
12.000
9.000

–
–
10.000
10.000

–
3.000
– 2.000
1.000

30.047

43.392

13.345

In verband met het financieren van de nieuwe infrastructuur heeft BPR op
27 december 2013 een lening opgenomen ten bedrage van € 10 mln. bij
het Ministerie van Financiën. Hiervan is € 9.5 mln. al geactiveerd. Begin
2014 zal het restant bedrag geïnvesteerd worden in de nieuwe infrastructuur. De overige investering (€ 0,1 mln.) heeft betrekking op
kantoorautomatisering en zijn gefinancierd uit eigen middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

61

Doelmatigheid
Doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving Generiek Deel

realisatie 2010

realisatie 2011

realisatie 2012

begroting
2013

realisatie 2013

Kostprijzen per product (groep)
* GBA (in centen)
* Reisdocumenten:
Paspoort (in euro’s)
Identiteitskaart (in euro’s)

13

10

10

10

7

22,95
17,80

23,70
18,34

23,45
18,15

19,60
13,89

20,80
15,35

Omzet per productgroep
* GBA
* Reisdocumenten

20.404
84.841

17.043
98.214

16.841
79.083

18.505
61.715

17.369
65.175

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

81

70

96

119

95

Saldo van baten en lasten (%)

0%

0%

0%

0%

0%

2010

2011
100,00%
99,00%
< 1 sec
99,80%
99,70%
99,80%
–

2012
99,90%
100,00%
< 3 sec
99,30%
99,70%
100,00%
–

2013
99,90%
99,90%
< 3 sec
99,30%
99,70%
99,80%
6,5

2013
100,00%
99,90%
< 3 sec
99,90%
99,90%
99,90%
7,4

Omschrijving Specifiek Deel
ICT Diensten
Kwaliteitsindicatoren:
Beschikbaarheid GBA netwerk
Beschikbaarheid GBA-V
Responstijd GBA-V
Beschikbaarheid Basisregister
Beschikbaarheid Verificatieregister
Beschikbaarheid BSN
Klanttevredenheid

99,90%

99,80%
–

Kostprijzen per product
De werkelijke kosten GBA over 2013 ten opzichte van de bevragingen uit
de GBA resulteren in een berichtprijs van 7 cent.
De werkelijke kostprijs van de paspoorten en de identiteitskaarten zijn
hoger dan de begroting. Dit komt door de indexatie van de prijzen.
Omzet per productgroep
De omzet GBA bestaat uit in rekening gebrachte staffel aan de afnemers
van het GBA berichtenverkeer.
De omzet van de reisdocumenten bestaat uit in rekening gebrachte
rijksleges aan de uitgevende instanties.
FTE
Na reorganisatie is BPR bezig met de invulling van de openstaande
vacatures. Deels zijn in 2013 de vacatures ingevuld. De overige
openstaande vacatures worden in 2014 ingevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

62

3. DE SALDIBALANS VAN BZK (H VII)
Activa

31–12-’13

31–12-’12

1)

Uitgaven ten laste van de
begroting

806.140

5.028.288

3)

Liquide middelen

26.620

21.051

4)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

0

59.920

6)

Uitgaven buiten begrotingsverband
(= intra-comptabele vorderingen)

8)

Kas-transverschillen
Subtotaal

Passiva

31–12-’13

31–12-’12

2)

Ontvangsten ten gunste van
de begroting

161.726

701.140

4a)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

681.477

4.313.394

5)

Begrotingsreserves

0

59.920

7)

Ontvangsten buiten begrotingsverband
(= intra-comptabele schulden)

34.995

81.120

Subtotaal

878.198

5.155.574

3.181

0

1.005.369

876.669

45.438

46.315

0

0

878.198

5.155.574

3.181

0

9a)

Tegenrekening openstaande
rechten

1.005.369

876.669

10a)

Tegenrekening extracomptabele vorderingen

0

0

11)

Extra-comptabele schulden

0

0

432.101

2.962.245

12a)

Tegenrekening voorschotten

432.101

2.962.245

0

441

9)

Openstaande rechten

10)

Extra-comptabele vorderingen

11a)

Tegenrekening extracomptabele schulden

12)

Voorschotten

13a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

0

441

13)

Garantieverplichtingen

14a)

Tegenrekening openstaande
verplichtingen

157.272

1.201.899

14)

Openstaande verplichtingen

157.272

1.201.899

15)

Deelnemingen

0

0

15a)

Tegenrekening deelnemingen

0

0

TOTAAL

2.476.121 10.196.828

TOTAAL

2.476.121 10.196.828

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS
Waardesprong cijfers hoofdstuk VII per 01-01-2013
Met ingang van verantwoordingsjaar 2013 worden, op basis van de
Rijksbegrotingsvoorschriften, in de saldibalans ook de standen van de
balansposten ultimo voorgaand jaar gepresenteerd (zogenaamde
vergelijkende cijfers). Als gevolg van het regeerakkoord van VVD en PvdA
«Bruggen slaan» zijn er echter per 1 januari 2013 beleidsonderwerpen en
de daarbij behorende organisatie-onderdelen door BZK overgedragen
(ontvlochten) aan andere departementen, dan wel door BZK ontvangen
(ingevlochten). De ontvlechtingen per 1 januari 2013 hebben betrekking
op:
– vreemdelingenzaken (DGVZ) naar het Ministerie van Veiligheid en
Justitie;
– integratie en Samenleving (DGWB/I&S) naar het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid;
– start SSC-ICT Den Haag als baten-lastenagentschap van Hoofdstuk
XVIII (ontvlochten uit artikel 11 «Apparaat»);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

63

–

introductie van de programmabegroting Wonen en Rijksdienst
(hoofdstuk XVIII), met betrekking tot de oorspronkelijke begrotingsartikelen 3, 4, 8 en 9 van Hoofdstuk VII.

Daarnaast is ook nog sprake geweest van invlechting van:
– Doc-Direkt met ingang van 1 januari 2013 in plaats van batenlastenagentschap als kasdienst van DGOBR van start gegaan.
Deze in- en ontvlechtingen hebben er toe geleid dat de balansstanden per
1 januari 2013 (aanzienlijk) afwijken van de eindstand 2012. In de bijlage
van de toelichting van de saldibalans is dit per balanspost inzichtelijk
gemaakt.
Begrotingstechnisch zijn deze aanpassingen opgenomen in Kamerstukken
II, 2012–2013, 33 640 VII, nr 2 en Kamerstukken II, 2012–2013, 33 400 VII, nr
10.
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten 2013
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
Het bedrag is als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Kasbeheerders
b) Houders Kleine Kas

26.619.317
850

Totaal

26.620.167

Ad a) Kasbeheerders:
Deze post is gebaseerd op de verantwoording 2013 van de kasbeheerders.
Deze post bestaat voornamelijk uit het banksaldo van de kasbeheerder
RCN/bevoorschotting BES ad € 26 mln en het bedrag aan contant geld ad
€ 0,5 mln, aanwezig in de kluis van de kasbeheerder AIVD.
Ad b) Saldo houders Kleine Kas:
Het bedrag bestaat uit voorschotverstrekkingen aan houders van een
Kleine Kas en is gebaseerd op saldoverklaringen van die kashouders.
Ad 4a. Rekening-courant RHB
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement. De volgende Rekeningcourantverhouding is opgenomen in de balans:
(Bedragen in €)
a) Rekening-courant Hoofdstuk VII
b) Rekening-courant bevoorschotting BES

654.644.403
26.832.601

Totaal:

681.477.004

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

64

Ad a) De Rekening-courant Hoofdstuk VII:
Het saldo vertegenwoordigt de reguliere mutaties met betrekking tot
Hoofdstuk VII.
Ad b) De rekening-courant Bevoorschotting BES:
De Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) heeft een eigen rekeningcourant bij de RHB. De betalingen die de RCN verricht op Caribisch
Nederland namens alle betrokken ministeries, worden maandelijks via de
RHB verrekend met de betrokken ministeries.
Ad 6. Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)
Het bedrag is opgebouwd uit de volgende posten:
(Bedragen in €)
a) Vorderingen kasbeheerders Rijksdiensten
b) Te vorderen van ministeries en derden
c) Intra-comptabele voorschotten
d) Intra-comptabele debiteuren

1.798.199
33.917.039
329.138
9.393.747

Totaal

45.438.123

Ad a) Vorderingen kasbeheerders Rijksdiensten
Dit bedrag bestaat uit vorderingen van de kasbeheerder RCN-BES op
diverse ministeries (€ 1,4 mln) en uit vorderingen van de AIVD in verband
met te verrekenen voorschotten van personeel.
Ad b) Te vorderen van ministeries en derden
In dit bedrag (€ 33,9 mln.) zijn de volgende aan diverse departementen
door te berekenen posten opgenomen: aan het Ministerie van VenJ in
verband met de overdracht van het beleidsterrein Vreemdelingenzaken
(€ 14,4 mln.), aan het Ministerie van IenM betreffende doorberekening
verzameluitkeringen (€ 5,0 mln.), aan te verrekenen salariskosten (€ 2,2
mln) en aan diverse uitvoeringsorganisaties van het Rijk in verband met
uitgevoerde dienstverleningsafspraken (€ 5,1 mln.).
Daarnaast is een post opgenomen in verband met vorderingen op andere
begrotingshoofdstukken die ook in administratief beheer zijn bij het
Ministerie van BZK (€ 2,3 mln).
Ad c) Intra-comptabele voorschotten
Dit bedrag bestaat voornamelijk uit voorschotten aan personeel in
verband met uitzendingen naar Caribisch Nederland en vergoedingen
studiekosten.
Ad d) Intra-comptabele debiteuren
Het grootste deel betreft doorberekeningen voor de uitgevoerde dienstverlening aan baten-lastenagentschappen en diverse departementen
(€ 8,2 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

65

Ad 7. Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele
schulden)
Deze balanspost is als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten
b) Nog af te dragen loonheffing en sociale premies
c) Ontvangen subsidies uit Europese fondsen
d) Overige intra-comptabele schulden

1.055.792
8.814.239
14.970.217
10.154.806

Totaal

34.995.054

Ad a) Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten
Dit bedrag is gebaseerd op de laatste verantwoordingen over 2013 van de
Kasbeheerders. Het gaat in hoofdzaak om het saldo bij de kasbeheerders
respectievelijk AIVD (€ 0,3 mln) en RCN-BES (€ 0,7 mln).
Ad b) Nog af te dragen loonheffing en sociale premies
Het gehele bedrag betreft de nog af te dragen loonheffing en premies van
de inhoudingen over december 2013. Deze worden in 2014 met de
Belastingdienst verrekend.
Ad c) Ontvangen subsidies uit Europese fondsen
Het Programmasecretariaat Europese Fondsen is per 1 januari 2013
overgedragen naar de begroting van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie (VenJ). Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft in de administratieve verwerking gefaciliteerd. De
openstaande schuld van BZK aan VenJ wordt in 2014 verrekend. De
overdracht van deze administratieve verwerking vind plaats per 1 januari
2014.
Ad d) Overige intra-comptabele schulden
Dit saldo bestaat onder andere uit nog af te dragen pensioenpremies in
2014 (€ 5,9 mln), reserveringen eindejaars- en vakantie-uitkering en te
verrekenen detacheringskosten. Tevens moet een bedrag aangaande
dienstverlening nog met diverse uitvoeringsorganisaties van het Rijk
worden verrekend (€ 2,3 mln).
Daarnaast is een post opgenomen in verband met vorderingen op andere
begrotingshoofdstukken die ook in administratief beheer zijn bij het
ministerie van BZK.
Ad 9. Openstaande rechten
Ad 9a. Tegenrekening openstaande rechten
Het saldo per 31 december 2013 wordt hieronder per ontstaansjaar
gespecificeerd:
Ontstaansjaar

(Bedragen in €)

2010
2011
2012
2013

156.438
5.969
14.859
3.003.573

Totaal

3.180.839

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

66

Dit betreft het debiteurensaldo van Doc-Direkt en bestaat uit aan departementen doorberekende dienstverlening.
Ad 10. Extra-comptabele vorderingen
Ad 10a. Tegenrekening extra-comptabele vorderingen
Het saldo per 31 december 2013 wordt hieronder per ontstaansjaar en
artikel gespecificeerd:
(Bedragen in €)

Ontstaansjaar
2011
2012
2013

670.000.000
190.000.000
145.368.761

Totaal

1.005.368.761

Artikel

Omschrijving

Artikel 1
Artikel 6
Artikel 7
Artikel 11
Artikel 14

Openbaar bestuur en democratie
Dienstverlenende en innovatieve Overheid
Arbeidszaken Overheid
Centraal apparaat
VUT-fonds

Totaal:

(Bedragen in €)
363
30.095
15.806
5.322.497
1.000.000.000
1.005.368.761

Toelichting:
Artikel 6: Dienstverlenende en innovatieve Overheid
De openstaande vorderingen bestaan uit nog te innen creditfacturen en
een doorberekende bijdrage van de European Cultural Foundation voor
een conferentie.
Artikel 7: Arbeidszaken Overheid
Het openstaand saldo bestaat voornamelijk uit de verrekening van een
subsidieverstrekking aan de Veiligheidsregio Utrecht.
Artikel 11: Centraal apparaat
De openstaande vorderingen betreffen nog van diverse batenlastenagentschappen te ontvangen bedragen op basis van dienstverleningsafspraken aangaande geleverde plusdiensten en/of maatwerk (€ 4,1
mln.). Daarnaast staan vorderingen open als gevolg van doorberekende
detacheringovereenkomsten.
Artikel 14: VUT-fonds
Het betreft leningen uit 2011 en eerder (€ 670 mln.), 2012 (€ 190 mln.) en
2013 (€ 140 mln) aan het VUT- fonds. Het beheer van deze vorderingen
wordt uitgevoerd door de Rijkshoofdboekhouding.
Ad. 12. Openstaande voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening openstaande voorschotten
De saldi van de per 31 december 2013 openstaande voorschotten worden
hieronder per ontstaansjaar gespecificeerd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

67

(Bedragen in €)
Ontstaansjaar

stand
31-12-2012

Ontvlechting

stand
1-1-2013

verstrekt
2013

afgerekend
2013

stand
31-12-2013

t/m 2009
2010
2011
2012
2013

1.039.677.514
371.461.955
377.686.300
1.173.419.269
0

– 876.583.638
– 332.621.237
– 313.824.364
– 991.654.514
0

163.093.876
38.840.718
63.861.936
181.764.755
0

0
0
0
0
191.287.746

101.078.732
15.277.549
30.744.865
57.039.623
2.606.915

62.015.144
23.563.169
33.117.071
124.725.132
188.680.831

Totaal

2.962.245.038

– 2.514.683.753

447.561.285

191.287.746

206.747.684

432.101.347

De saldi van de per 31 december 2013 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
Artikel

Omschrijving

1
2
6
7
11
12

Openbaar bestuur en democratie
Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst
Dienstverlenende en innovatieve Overheid
Arbeidszaken Overheid
Centraal apparaat
Algemeen

Totaal

(Bedragen in €)
23.320.278
5.712.697
194.706.201
63.637.211
43.939.690
100.785.270
432.101.347

Toelichting:
Artikel 1: Openbaar bestuur en democratie
Het openstaande saldo bestaat grotendeels uit de bevoorschotting aan
politieke partijen (€ 14,6 mln.) op grond van de nieuwe Wet financiering
politieke partijen en aan de Oorlogsgravenstichting verstrekte
voorschotten over 2013 (€ 5,9 mln). Daarnaast staat op de Vereniging
Nederlandse Gemeenten een voorschot open voor het Actieprogramma
Lokaal Bestuur. Na ontvangst en beoordeling van de verantwoordingsinformatie zullen deze voorschotten in 2014 en volgende jaren worden
afgewikkeld.
Artikel 6: Dienstverlenende en innovatieve Overheid
De openstaande voorschotten bestaan onder andere uit de bevoorschotting aan de stichting ICT Uitvoerings-organisatie (€ 90,9 mln.), het
baten-lastenagentschap Logius (€ 46,4 mln.) en het batenlastenagentschap Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten (€ 16,6 mln.), ten behoeve van de ontwikkeling en het beheer van
e-overheidsvoorzieningen. Daarnaast staan op de Vereniging Nederlandse
Gemeenten voorschotten (€ 24,9 mln.) open ten behoeve van het
Nationaal UitvoeringsProgramma. Stichting huis voor democratie en
rechtstaat is bevoorschot op basis van de subsidieregeling ProDemos
(€ 5,0 mln.).
Een groot deel van deze voorschotten kan in 2014 worden afgewikkeld op
basis van de te ontvangen verantwoordingsinformatie.
Artikel 7: Arbeidszaken Overheid
Het openstaande saldo bestaat grotendeels uit de bevoorschotting van de
stichting Administratie Indonesische Pensioenen (€ 36,5 mln.), ten
behoeve van de pensioenen van gepensioneerd personeel uit de
voormalig overzeese gebieden. Ook zijn voorschotten verstrekt aan de
stichting Centrum voor Arbeidsverhoudingen Overheids Personeel (€ 7,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

68

mln.) en de stichting ICT Uitvoeringsorganisatie (€ 4,5 mln.). Tevens zijn
aan diverse organisaties voorschotten voor subsidies ter bevordering van
de veilige publieke taak verstrekt (€ 5,1 mln.) en voor onderzoekssubsidies
(€ 3,6 mln.). Aan het Nederlands Genootschap van Burgemeesters is een
voorschot (€ 1,7 mln.) verstrekt. De voorschotten zullen na ontvangst en
beoordeling van de verantwoordingsinformatie in 2014 en volgende jaren
worden afgewikkeld.
Artikel 11: Centraal apparaat
De openstaande voorschotten op dit artikel (€ 43,9 mln.) hebben onder
andere betrekking op de bevoorschotting Loyalis over de jaren 2009 tot en
met 2013 (€ 25,1 mln.) en op voorschotten verstrekt aan de batenlastenagentschappen voor de uitvoering van de dienstverleningsovereenkomsten (€ 14,5 mln.). Daarnaast is aan het Huis voor Democratie en
Rechtstaat een voorschot verstrekt ten behoeve van de viering 200 jaar
Koninkrijk. Afrekeningen zullen na ontvangst en beoordeling van
verantwoordingsinformatie in 2014 plaatsvinden.
Artikel 12: Algemeen
Het openstaande saldo heeft betrekking op aan gemeenten verstrekte
bijdragen die zijn opgenomen in de verzameluitkeringen. De afwikkeling
zal op basis van verantwoordingsinformatie volgens de SiSa-systematiek
plaatsvinden in 2014 en volgende jaren.
Ad 14. Openstaande verplichtingen
Ad 14a.Tegenrekening openstaande verplichtingen
De stand openstaande verplichtingen binnen begrotingsverband is als
volgt opgebouwd:
(Bedragen in
€)
Stand per 1/1
Aangegane verplichtingen in 2013

Tot betaling gekomen in 2013
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit
eerdere begrotingsjaren

192.504.105
788.517.574
981.021.679

+/+

827.098.296

–/–

806.136.787
20.961.509

Openstaande verplichtingen binnen begrotingsverband:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

153.923.383

69

De stand openstaande verplichtingen buiten begrotingsverband is als
volgt opgebouwd:
(Bedragen in
€)
Stand per 1/1
Aangegane verplichtingen in 2013

Tot betaling gekomen in 2013
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit
eerdere begrotingsjaren

2.531.944
817.117
3.349.061

+/+

0

-/-

0
0

Openstaande verplichtingen buiten begrotingsverband:

Recapitulatie balanspost:
Verplichtingen binnen begrotingsverband
Verplichtingen buiten begrotingsverband
Totaal openstaande verplichtingen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

3.349.061

(Bedragen in €)
153.923.383
3.349.061
157.272.444

70

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

71

Liquide middelen

Rekening-courant RHB

Rekening-courant RHB

3)

4a)

4)

876.669.225,36

21.008.865,36

395.154.088,68

6.001.581,62

1.450,00

2.754.461,05

DEBET

6.001.581,62

1.450,00

2.754.461,05

CREDIT

4.997.279,20

184.156,32

26.200,00

2.067.074,45

DEBET

DEBET

4.997.279,20

184.156,32

26.200,00

2.067.074,45

195.036.047,56

447.561.285,16

184.156,32

862.420.842,79

2.067.074,45

45.873.510,22

21.032.594,24

5.028.287.485,52

CREDIT

Tegenrekening

13a)

deelnemingen

Deelnemingen

13

TOTAAL

Openst. verplichtingen

12)
589.695.632,43

395.154.088,68

195.036.047,56

10.196.827.331,5410.196.827.331,541.288.034.348,371.288.034.348,371.385.386.318,281.385.386.318,28 938.005.011,52 938.005.011,52 8.757.492,67 8.757.492,67 7.274.709,97 7.274.709,976.602.462.996,26 6.602.462.996,26

1.201.898.936,45

0,00

0,00

0,00

0,00

447.561.285,16

184.156,32

26.200,00

862.394.642,79

2.067.074,45

62.116.062,36

4.331.937.593,53

701.139.934,09

CREDIT

0,00

21.008.865,36

440.750,48

487.951.074,82

4.409.097,54

50.000.000,00

50.000,00

CREDIT

EINDBALANS H VII
na verwerking in- en ontvlechtingen

0,00
589.695.632,43

440.750,48

487.951.074,82

4.409.097,54

50.000.000,00

50.000,00

DEBET

INVLECHTING
DOC-DIRECT
conform Protocol

staande verplichtingen

0,00

1.360.542.382,86

3.833.241,08

1.828,98

CREDIT

ONTVLECHTING
NAAR SSO-ICT
conform Protocol

Tegenrekening open-

440.750,48

666.188.845,37

1.360.542.382,86

3.833.241,08

1.828,98

DEBET

ONTVLECHTING NAAR H
XVIII
interne herschikkingl

12a)
1.201.898.936,45

440.750,48

2.962.245.038,21

666.188.845,37

3.277.782,90

9.920.000,00

18.952.087,67

CREDIT

ONTVLECHTING NAAR SZW
conform Protocol

Garantieverplichtingen

verplichtingen

Tegenrekening garantie-

2.962.245.038,21

876.669.225,36

3.277.782,90

441.078,70

9.920.000,00

18.492.296,61

18.712,36

DEBET

ONTVLECHTING NAAR V&J
conform Protocol

11)

11a)

Tegenrekening

10a)

voorschotten

Voorschotten

schulden

Extra-comptabele

comptabele schulden

Tegenrekening extra-

vorderingen

extra-comptabele

Tegenrekening

vorderingen

Extra-comptabele

10)

9)

9a)

8a)

openstaande rechten

Tegenrekening

9.920.000,00

7a)

50.000.000,00

81.119.979,01

16.916.791,37

4.296.476.676,57

701.139.934,09

CREDIT

Begrotingsreserve Asiel

Openstaande rechten

8)

46.314.588,92

9.920.000,00

50.000.000,00

21.051.306,60

5.028.287.485,52

DEBET

Begrotingsreserve NHG

schulden)

(intra-comptabele

begrotingsverband

Ontvangsten buiten

vorderingen)

(intra-comptabele

begrotingsverband

Uitgaven buiten

RC Bevoorschotting BES

Begrotingsreserve Asiel

Rekening-courant RHB/

Nationale hypotheekgarantie

7)

6a)

5)

Ontvangsten 2012

2)

Rekening-courant RHB/

Uitgaven 2012

1)

BALANSPOSTEN

GECERTIFICEERDE BALANS H VII 2012

Bijlage 1. Opbouw balansposten hoofdstuk XVIII per 1 januari 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

72

SG DEF

SG SZW

DG FIN

hoofd AIVD

DG VWS en per 15092013 DG SZW

IG SZW

Buitengewoon Adviseur BZK

DG AZ

ABD TOP Consultant BZK

SG EZ

DG BZK

DG EZ

DG SZW en per 26082013 SG EZ

SG VenJ

SG VenJ

DG EZ

DG I&M

CEPS Programme Manager

DG BZK

DG VenJ

ABD TOP Consultant BZK

DG FIN per 01082013 directeur
Centraal Planbureau (EZ)
DG SZW

directeur Planbureau voor de
Leefomgeving (I&M)
DG VWS en per 01112013 SG VWS

DG OCW

DG I&M

ABD TOP Consultant BZK

DG EZ

DG VenJ

DG VWS

Buitengewoon Adviseur BZK

DG OCW

DG OCW

plv. SG VWS

Buitengewoon Adviseur BZK

Deltacommissaris en ABD TOP
Consultant BZK

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

Functie(s)

Naam orgaan of
instelling waar
functie wordt
bekleed

Topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris met
buitengewoon verlof
zonder behoud van
bezoldiging bij BZK
topfunctionaris

topfunctionaris

gewezen topfunctionaris
topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

gewezen topfunctionaris
topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

Aard van de functie

Dhr. W.J. Kuijken

Mevr. J.A. van Kranendonk

Dhr. A.M.W. Kleinmeulman

Dhr. R.J.A. Kerstens

Dhr. A.H.M. de Jong

Dhr. P.F.M. Jagers

Dhr. P.H.A.M. Huijts

Mevr. E.M. ten Hoorn Boer

Dhr. J.P. Hoogeveen

Dhr. J.W. Holtslag

Dhr. P.R. Heij

Mevr. M.J. Hammersma

Dhr. L.A.M. van Halder

Dhr. M.A. Hajer

Dhr. B. ter Haar

Mevr. L.B.J. van Geest

Dhr. M.P. van Gastel

Dhr. A.F. Gaastra

Dhr. M.M. Frequin

Dhr. J. Fledderus

Dhr. J.H. Dronkers

Dhr. M.E.P. Dierikx

Dhr. J. Demmink

Dhr. P. Cloo

Dhr. M.R.P.M. Camps

Mevr. A.M. Burger

Dhr. G.J. Buitendijk

Mevr. R.M. van ErpBruinsma
Dhr. C.P. Buijink

Dhr. H.M. Brons

Dhr. G.L. Bouman

Dhr. J.A. v.d. Bos

Dhr. M.J. Boereboom

Dhr. R.A.C. Bertholee

Mevr. A. Berg

Dhr. A.H. Annink

Dhr. E.S.M. Akerboom

Naam

171.923

133.360

147.469

150.829

141.084

146.476

141.760

147.721

152.988

64.027

91.414

134.240

158.716

138.643

136.947

146.042

144.629

70.689

153.781

0

141.760

154.981

5.629

174.789

135.313

148.274

136.452

72.218

187.281

158.104

9.209

146.694

148.042

133.504

134.912

164.483

171.662

Beloning (in
€)

6.400

6.400

6.400

7.274

6.400

6.669

6.400

6.400

6.400

640

4.267

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

3.484

6.400

0

6.400

6.400

0

6.400

6.400

6.400

6.400

2.667

6.400

6.400

0

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

Belastbare
vaste en
variabele
onkostenvergoeding (in
€)

32.074

24.092

27.624

27.530

25.372

26.553

26.663

26.798

28.066

8.865

18.521

24.104

28.567

24.601

25.693

26.588

27.211

13.175

26.377

0

26.665

28.227

0

33.038

25.418

26.663

24.602

12.234

34.442

28.986

0

26.257

28.352

23.892

24.372

30.017

32.128

Werkgeversdeel
van voorzieningen
ten behoeve van
beloningen
betaalbaar op
termijn (in €)

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

01052013

–

–

–

–

–

–

15062013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

Datum aanvang
dienstverband in
het boekjaar(indien van
toepassing)

–

–

–

–

–

–

–

–

–

01072013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

01122012

–

–

–

–

01062013

–

–

01012013

–

–

–

–

–

Datum einde
dienstverband
in het boekjaar(indien van
toepassing)

1

1

1,11

1

1,11

1,06

1,06

1,06

1,11

0,67

1,06

1,06

1,11

1,06

1

1

1

1,11

1

1

1,06

1,06

0

1,11

1

1,06

1,06

1,06

1,11

1,11

1,11

1

1,08

1
per 01062013 van 1,11 fte
naar 1 fte

1,11

1,11

(in FTE)

Omvang dienstverband

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

InterimMotiveringoverschrij-ding
norm(indien van
toepassing)

Voor dit departement heeft de publicatieplicht die voorkomt uit artikel 4.1 van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector (Wnt), betrekking op de onderstaande topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen. Dit geldt op grond van artikel 4.2.
Wnt eveneens voor onderstaande functionarissen wier bezoldiging in het verslagjaar, na herrekening naar een voltijds dienstverband op jaarbasis,
meer bedroeg dan het wettelijke bezoldigingsmaximum. Bij functionarissen wordt de naam niet vermeld en worden ingevolge artikel 4.2, zesde lid,
tussen haken de gegevens over het voorafgaande boekjaar vermeld. Voor leden van de TMG wordt verwezen naar het jaarverslag van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

4. TOPINKOMENS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

73

DG I&M

ABD TOP Consultant BZK

DG EZ

DG ABD en per 01082013 SG FIN

SG VWS en per 01112013 directeur
ABD TOP Consult BZK
DG VenJ

SG AZ

DG I&M

ABD TOP Consultant BZK en per
15012013 IG Nederlandse Voedsel en
Warenautoriteit (EZ)
Buitengewoon Adviseur BZK

directeur Sociaal en Cultureel
Planbureau (VWS)
DG EZ

SG I&M

Buitengewoon Adviseur BZK

DG VenJ

IG OCW

directeur Sociaal en Cultureel
Planbureau (VWS)
DG VenJ en per 01032013 Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding en
Veiligheid (VenJ)
IG EZ

DG FIN

DG OCW

directeur European Centre for
Disease Prevention and Control

directeur ABD TOP Consult BZK en
per 01112013 ABD TOP Consultant
BZK
IG VWS

directeur Centraal Planbureau (EZ) en
per 01052013 Buitengewoon
Adviseur BZK
IG I&M

DG BZK

DG FIN

thesaurier-generaal (FIN)

directeur Europees Ondersteuningsbureau voor Asielzaken

SG OCW

ABD TOP Consultant BZK

ABD TOP Consultant BZK

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

Functie(s)

Naam orgaan of
instelling waar
functie wordt
bekleed

Topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris met
buitengewoon verlof
zonder behoud van
bezoldiging bij BZK
topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris met
buitengewoon verlof
zonder behoud van
bezoldiging bij BZK
topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

gewezen topfunctionaris
topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

Aard van de functie

Mevr. A.N. Wouters

Dhr. E.H. Wellenstein

Dhr. J. v.d. Vlist

Dhr. R.K. Visser

Dhr. J.A. Vijlbrief

Dhr. P.W.A. Veld

Mevr. J. ThunnissenTonneman
Dhr. J.J.M. Uijlenbroek

Mevr. J.A.A.M. van
Diemen-Steenvoorde
Dhr. C.N. Teulings

Dhr. K. v.d. Steenhoven

Dhr. M.J.W. Sprenger

Dhr. J.H. Schutte

Mevr. J.W. Schuiling

Dhr. C.W.J. Schreuders

Dhr. H.W.M. Schoof

Dhr. P. Schnabel

Mevr. A.S. Roeters

Dhr. G.N. Roes

Dhr. L.J. Roborgh

Dhr. S. Riedstra

Dhr. A. van Ravestein

Dhr. K. Putters

Dhr. P.H.B. Pennekamp

Dhr. H. Paul

Mevr. L.M.C. Ongering

Mevr. K.H. Ollongren

Mevr. L. Mulder

Dhr. G.H.O. van Maanen

Mevr. M.R. Leijten

Dhr. B. Leeftink

Dhr. R.I.M. Kuipers

Dhr. C.B.F. Kuijpers

Naam

141.876

54.553

162.046

0

147.234

147.118

146.403

147.129

122.730

162.102

176.407

0

152.299

55.238

63.868

160.550

69.090

154.983

152.487

6.735

152.231

129.270

63.621

135.033

156.990

155.819

153.074

136.452

179.247

134.467

143.634

90.494

146.634

Beloning (in
€)

6.400

2.667

6.400

0

6.400

6.400

6.400

6.400

4.800

6.400

6.400

0

6.400

2.667

2.133

6.400

2.133

6.400

6.400

0

6.400

6.400

3.484

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

6.400

Belastbare
vaste en
variabele
onkostenvergoeding (in
€)

25.648

9.515

29.498

0

29.740

28.774

26.965

26.216

19.833

30.573

32.324

0

28.108

10.706

10.259

28.209

9.382

28.108

28.068

0

29.576

23.307

12.432

25.399

26.998

28.593

29.721

24.602

33.137

23.307

25.897

24.734

28.879

Werkgeversdeel
van voorzieningen
ten behoeve van
beloningen
betaalbaar op
termijn (in €)

–

01082013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

01082013

–

–

–

–

–

–

–

–

15062013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

Datum aanvang
dienstverband in
het boekjaar(indien van
toepassing)

–

–

–

–

–

–

–

–

01102013

–

–

–

–

–

01052013

–

01052013

–

–

01012013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

Datum einde
dienstverband
in het boekjaar(indien van
toepassing)

1,06

1

1,11

1,11

1,06

1,06

1,11

1

1

1,11

1,11

1,11

1,11

1

1,11

1,11

1,11

1,11

1,11

1,11

1,06

1

1

1

1,11

1,06

1,11

1,06

1,08

1

1,11

1

1,11

(in FTE)

Omvang dienstverband

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt
De betrokkene heeft
conform in 2012
gemaakte afspraken in
2013 drie maanden
buitengewoon verlof
met behoud van
bezoldiging ontvangen. Deze afspraken
worden gerespecteerd
door het overgangsrecht (artikel 7.3,
zesde lid, WNT).

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

InterimMotiveringoverschrij-ding
norm(indien van
toepassing)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

74

topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris
topfunctionaris

SG FIN en per 01072013 SG BZK

ABD TOP Consultant BZK

Permanent Vertegenwoordiger voor
Nederland bij de OESO

Secretaris-directeur

voorzitter

lid

lid

lid

lid

lid

lid

lid

voorzitter

plv. voorzitter

zittingsvoorzitter

zittingsvoorzitter

zittingsvoorzitter

zittingsvoorzitter

zittingsvoorzitter

zittingsvoorzitter

zittingsvoorzitter

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Kiesraad

BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie
BZK/Dienst
Huurcommissie

BZK/TMG

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris met
buitengewoon verlof
zonder behoud van
bezoldiging bij BZK tot
01092013

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

topfunctionaris

Vertegenwoordiger van Nederland in
Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(BZK)
DG VWS

BZK/TMG

Aard van de functie

Functie(s)

Naam orgaan of
instelling waar
functie wordt
bekleed

Topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen

Mevr. L.E.M. Zalme

Dhr. J.A.M. Schuurbiers

Mevr. E.M. Jacquemijns

Mevr. S.A. Horn-Kruijer

Mevr. C.S van Damme

Mevr. W.C. Brouwer

Dhr. J.H. Bloksma

Mevr. T. Knoester

Mevr. A.A. van Heur

Dhr. G.J. Schutte

Dhr. P. Castenmiller

Dhr. W.M.B. Stoker

Mevr. M.H. Leyenaar

Mevr. G.M.M. Blokdijk

Dhr. A.J. te Veldhuis

Mevr. A.G. van Dijk

Dhr. H.R.B.M. Kummeling

Dhr. M. Bakker

Dhr. N. van Hulst

Dhr. J.F. de Leeuw

Dhr. R. van Zwol

Dhr. A.N. v.d. Zande

Dhr. G.E. v.d. Wulp

Naam

40.888

77.503

65.490

64.336

81.063

77.503

85.092

81.103

106.727

1.410

1.880

2.820

2.543

2.585

2.820

2.585

30.748

97.232

38.149

111.703

154.259

177.282

139.553

Beloning (in
€)

2.891

4.096

4.065

2.137

4.065

4.116

4.089

3.205

4.780

0

0

188

187

444

686

0

0

2.203

0

4.042

6.400

6.400

2.203

Belastbare
vaste en
variabele
onkostenvergoeding (in
€)

7.317

13.099

10.525

8.857

13.099

13.099

14.592

13.099

18.850

0

0

0

0

0

0

0

0

16.320

33.589

18.455

28.256

29.774

28.155

Werkgeversdeel
van voorzieningen
ten behoeve van
beloningen
betaalbaar op
termijn (in €)

15042013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

01062013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

Datum aanvang
dienstverband in
het boekjaar(indien van
toepassing)

–

–

–

01092013

–

–

–

–

–

01062013

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

–

Datum einde
dienstverband
in het boekjaar(indien van
toepassing)

1
per 01102013 van 0,78 fte
naar 1 fte

1
per 01102013 van 0,89 fte
naar 1 fte

1

1

1

1

1

0,02

0,02

0,02

0,02

0,02

0,02

0,02

0,3

1

1

0,67

1,11

1,11

1,11

(in FTE)

Omvang dienstverband

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

InterimMotiveringoverschrij-ding
norm(indien van
toepassing)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

75

BZK/Rijksgebouwendienst

coördinerend/
specialistisch adviseur

Naam orgaan Functie(s)
of instelling
waar functie
wordt bekleed

29.689

Beloning (in €)

0

Belastbare vaste
en variabele
onkostenvergoeding (in €)

Overige functionarissen van wie de bezoldiging de norm overschrijdt

1.375

Werkgeversdeel
van
voorzieningen ten
behoeve
van
beloningen
betaalbaar
op termijn
(in €)
–

Datum
aanvang
dienstverband in
het
boekjaar(indien
van
toepassing)

01022013

Datum einde
dienstverband in het
boekjaar(indien van
toepassing)

1

Omvang
dienstverband (in
FTE)

nvt

Interim

Uitbetaling van
het salaris over
januari en de
incidentele
looncomponenten
(diensttijdgratificatie, vakantieuitkering, eindejaarsuitkering,
vakantieuren)
leiden na
herrekening op
jaarbasis tot
overschrijding
norm.

Motiveringoverschrijding norm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

76

BZK

Naam orgaan of
instelling waar
functie werd bekleed

Overige functionarissen

BZK

Naam orgaan of
instelling waar
functie werd
bekleed

nvt

Functie(s)

nvt

Eerdere Functie(s)
tijdens dienstverband

Aard van de
Functie

Functie(s)

Topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen
Eerdere
Functie(s)
tijdens
dienstverband

Jaar van
beëindiging
dienstverband

Jaar van
beëindiging
dienstverband

Uitkeringen
wegens
beëindiging
dienstverband (in
€)

Uitkeringen wegens
beëindiging dienstverband
(in €)

Naam

Interim

Interim

Motivering
overschrijding
norm

Motivering
overschrijding
norm(indien
van
toepassing)

Uitkeringen wegens beëindiging van het dienstverband
Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op de onderstaande topfunctionarissen, gewezen topfunctionarissen en functionarissen.
Bij functionarissen wordt de naam niet vermeld.

De Minister van BZK heeft bij brief van 27 februari 2014 aan de Tweede
Kamer laten weten dat hij een ministeriële regeling over de WNT (inclusief
beleidsregels toepassing WNT) heeft opgesteld. In de begeleidende brief
is aangegeven dat het niet mogelijk is gebleken een sluitende oplossing te
vinden voor de uitvoeringsproblematiek ten aanzien van de vermelding
van de gegevens over personen die anders dan op grond van een
dienstbetrekking een functie vervullen als niet-topfunctionaris (externe
niet-topfunctionarissen). De Minister van BZK stelt daarom voor het
verslagjaar 2013 als gedragslijn voor dat niet volledig aan de verplichting
tot openbaarmaking kan en hoeft te worden voldaan. Het Ministerie van
BZK heeft overeenkomstig deze gedragslijn uitvoering gegeven aan de
WNT. Dit leidt tot een onzekerheid in de verantwoording vanwege het
ontbreken van een praktisch toepasbare normstelling voor dit onderdeel
van het WNT-overzicht. De onzekerheid betreft uitsluitend het achterwege
blijven van de vermelding van de gegevens over externe
niet-topfunctionarissen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

77

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

78

Kiesraad

Naam
organisatie

RWT

X

ZBO

Adviseren van de
regering en de
beide Kamers der
Staten-Generaal in
uitvoeringstechnische aangelegenheden die het
kiesrecht of de
verkiezingen
betreffen (artikel A
2 Kieswet)
Optreden als
centraal
stembureau voor
de verkiezingen
van de leden van:
a. de Tweede
Kamer (artikel E II,
tweede lid,
Kieswet); b. de
Eerste Kamer
(artikel S I, eerste
lid, Kieswet); c. het
Europees
Parlement (artikel
Y 9, eerste lid,
Kieswet).

Functie

0
0

0
0

begroting premies tarieven

Financiering
(realisatiecijfers)
(x € 1.000)

Artikel 1
245
«Openbaar 1.343
bestuur
en
democratie»
Artikel 11
«Centraal
apparaat»

Begrotingsartikel

www.kiesraad.nl

Verwijzing (URL-link)
naar website
RWT/ZBO

Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder het Ministerie van BZK)

http://
www.rijksoverheid.nl/
documenten-enpublicaties/notas/2013/05/
07/toezicht-bzk-opzelfstandigeorganisaties.html

Verwijzing (URL-link) naar
toezichtvisies/
-arrangementen

n.t.b.

Het bestuur en/of
accountant verklaart
dat de rechtmatigheid
op orde is

1. TOEZICHTSRELATIES EN ZELFSTANDIGE BESTUURSORGANEN EN RECHTSPERSONEN MET EEN WETTELIJKE TAAK (ZBO’S/
RWT’S)

D. BIJLAGEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

79

RWT

X

Naam
organisatie

Stichting
Administratie
Indonesische
Pensioenen
(SAIP)

X

ZBO

Zorg dragen voor
de uitvoering van
de verplichting tot
voldoening van de
weduwepensioenen en
wezenonderstanden aan de
nagelaten
betrekkingen van
gewezen
overheidspersoneel van
Indonesië.
Namens de
Minister nemen
van beslissingen
ter uitvoering van
de regelingen en
aangelegenheden
welke verband
houden met
zogenaamde
overzeese
pensioenen en
uitkeringen.

Functie

Artikel 7
«Arbeidszaken
Overheid»

Begrotingsartikel

17.833

0

0

begroting premies tarieven

Financiering
(realisatiecijfers)
(x € 1.000)

http://www.saip.nl/

Verwijzing (URL-link)
naar website
RWT/ZBO

Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder het Ministerie van BZK)

http://
www.rijksoverheid.nl/
documenten-enpublicaties/notas/2013/05/
07/toezicht-bzk-opzelfstandigeorganisaties.html

Verwijzing (URL-link) naar
toezichtvisies/
-arrangementen

n.t.b.

Het bestuur en/of
accountant verklaart
dat de rechtmatigheid
op orde is

2. AFGEROND EVALUATIE EN OVERIG ONDERZOEK
Soort onderzoek

Titel/ onderwerp

Artikel

Start

Afronding

Vindplaats

1a. Beleidsdoorlichtingen

Bestuurlijke en Financiële
verhoudingen

1.2

2013

2014

Vermindering regeldruk
Informatiebeleid en
ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen
Betrouwbare levering van
e-overheidsvoorzieningen
Burgerschap
Overheid als werkgever

6.1
6.2

2011
2011

De beleidsdoorlichting is in
2013 uitgevoerd en begin
2014 afgerond. Verzending
aan de Tweede Kamer staat
gepland voor maart 2014.
PM
PM

6.3

2011

PM

6.4
7.1

2012
2014

PM
De beleidsdoorlichting is in
2013 uitgevoerd en begin
2014 afgerond. Verzending
aan de Tweede Kamer staat
gepland voor maart 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

80

3. EXTERNE INHUUR
D2. OVERZICHT NIET-FINANCIËLE INFORMATIE OVER INKOOP
VAN ADVISEURS EN TIJDELIJK PERSONEEL
Inleiding
Het kabinet heeft in 2009 besloten een sturingsinstrumentarium voor
externe inhuur in te voeren. Vanaf 2011 mogen de uitgaven externe
inhuur maximaal 10% bedragen van de totale personele uitgaven. De
norm heeft het karakter van »comply-or-explain».
Uitgaven voor inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel (inhuur
externen).
Ministerie: Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Verslagjaar: 2013
Uitgaven in 2013 (in € x 1.000)

Programma- en
apparaatskosten

1. Interim-management
2. Organisatie- en formatieadvies
3. Beleidsadvies
4. Communicatieadvisering

3.928
341
1.479
1.115

Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)

6.863

5. Juridisch Advies
6. Advisering opdrachtgevers automatisering
7. Accountancy, financiën en administratieve organisatie

3.321
36.680
3.955

(Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)

43.956

8. Uitzendkrachten (formatie & piek)

38.723

Ondersteuning bedrijfsvoering

38.723

Totaal uitgaven inhuur externen

89.542

Algemene toelichting op de tabel
Bovenstaand overzicht geeft een beeld van de uitgaven (voor de agentschappen betreft het de kosten) voor inkoop van adviseurs en tijdelijk
personeel conform de rijksbrede definitie in de Rijksbegrotingvoorschriften. De baten-lastenagentschappen die zijn opgenomen in dit
overzicht betreffen BPR, DHC, RGD, RVOB, De Werkmaatschappij,
FMHaaglanden, P-Direkt, Logius en SSC-ICT Den Haag.
Toelichting op de uitgaven
Bij BZK is de inhuur externen voor het kerndepartement de afgelopen
jaren gedaald. Dit is echter niet het geval bij de rijksbreed opererende
agentschappen van BZK. Bij deze agentschappen vindt inhuur veelal
plaats ten behoeve van en in opdracht van andere departementen. Voor
dergelijke externe opdrachten geldt dat uit doelmatigheidsoverwegingen
gebruik gemaakt wordt van inhuur externen vanwege het tijdelijke
karakter van de opdrachten en/of de gevraagde specifieke kennis en
expertise. Het betreft de onderstaande agentschappen van BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

81

RGD
De Rijksgebouwendienst is een vraaggestuurde dienst, waarbij veelal
specifieke en specialistische kennis nodig is. Het gaat om kennis op het
terrein van vastgoed, bouw- cq installatietechniek en verschillende
vormen van veiligheid voor met name kantoren, musea, paleizen en
gevangenissen. De vraag naar huisvesting en huisvestingsadviezen
fluctueert, zowel in aard van de benodigde specialistische kennis als in
omvang. Politieke ontwikkelingen en beleidsmatige keuzes hebben ertoe
geleid dat de RGD werkt met een kernformatie en daaromheen een
flexibele schil van inhuur op bepaalde terreinen voor projecten.
RVOB
Het RVOB is overgeheveld van Financiën naar BZK en de samenvoeging
van het RVOB met de RGD is gaande. Door deze organisatorische
ontwikkelingen heeft de RVOB een marginale overschrijding van de norm
gerealiseerd. Inhuur van externen heeft voornamelijk plaatsgevonden op
het gebied van ICT, mede als gevolg van terughoudend personeelaannamebeleid.
De Werkmaatschappij
De Werkmaatschappij levert producten en diensten op het terrein van de
bedrijfsvoering aan onderdelen van de rijksoverheid. De Werkmaatschappij heeft hoofdzakelijk ingehuurd voor productie. De Werkmaatschappij heeft een flexibele schil nodig om te voldoen aan de vraag van
departementen. 10,9% van de externe inhuur is voor productie. Slechts
2,8% van de externe inhuur heeft betrekking op inhuur voor het eigen
apparaat.
Het percentage voor de externe inhuur is 2.5% gedaald ten opzichte van
2012 (van 16,2% naar 13,7%). Door de geplande groei van de bedrijfseenheden zijn de kosten van het ambtelijke personeel toegenomen. Tevens
zijn de kosten voor externe inhuur ten opzichte van 2012 met circa € 1
mln. gedaald.
FMHaaglanden
FMHaaglanden is de facilitaire dienstverlener voor de Haagse kern.
FMHaaglanden werkt met een flexibele schil om in te kunnen spelen op de
groei en krimp die optreedt als gevolg van de uitvoering «Masterplan Den
Haag». FMH heeft in 2013 een substantieel aantal maatwerkprojecten
uitgevoerd, waaronder projecten zoals het nieuwe werken, het afstoten
panden en complexe verhuizingen. Dit was niet realiseerbaar binnen de
reguliere formatie.
P-Direkt
P-Direkt is het shared service center voor de salaris- en personeelsadministratie voor de gehele rijksdienst. Voor het beheer en onderhoud van het
systeem worden, naast ambtelijk personeel, externen ingezet. Een
10%-norm voor externe inhuur heeft nadelige gevolgen voor de kwaliteit
van de dienstverlening van P-Direkt. Door de benodigde specialistische
kennis kunnen directe risico’s ontstaan bij onder andere de salarisbetalingen en de beschikbaarheid van de systemen.
Door interne kwaliteitstrajecten en intensieve verzuimaanpak heeft
P-Direkt meer productie gerealiseerd met het eigen personeel en is er ten
opzichte van 2012 minder besteed aan inhuur externen (daling ruim 2%)
voor de georganiseerde en geautomatiseerde dienstverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

82

SSC-ICT Den Haag
SSC-ICT Den Haag verzorgt de Haagse gemeenschappelijke dienstverlening voor de ICT-werkplekdiensten voor verschillende ministeries. Sinds
medio 2012 is hieraan de generieke dienstverlening toegevoegd. Deze
was daarvoor belegd binnen de het organisatie-onderdeel DWR van
DWM. Beide administraties zijn in 2013 samengevoegd. De vaste formatie
van SSC-ICT Den Haag voorziet in de reguliere dienstverlening.
Alle aanvullende klantvragen, in het bijzonder het uitvoeren van het
programma Compacte Rijksdienst (4 projecten ICT infrastructuur) en (7
projecten één ICT aanbieder beleidskern), worden ingevuld met tijdelijke
capaciteit. Waar mogelijk, wordt inhuur vervangen door vast personeel
(verambtelijking).
Logius
Logius is de gemeenschappelijke beheerorganisatie voor overheidsbrede
ICT-oplossingen. De dienst biedt een samenhangende ICT-infrastructuur
en generiek toepasbare ICT-producten. Deze producten zorgen voor een
efficiëntere overheid, een betere dienstverlening van de overheid aan
burgers en het verminderen van onnodige administratieve lasten. Mede
vanuit oogpunt van efficiency, is het bedrijfsbeleid van Logius dat alleen
de primaire beheer- en exploitatietaken bij vast personeel worden belegd.
Er wordt een beroep gedaan op de markt voor tijdelijk benodigde
(project)capaciteit en expertise op ICT-gebied voor grote implementaties,
zoals voor de projecten MijnOverheid, DigiInkoop, eHerkenningen en het
SBR (Standard Business Reporting).
In de brief van 25 februari 2013 (Kamerstukken II, 2012–2013, 32 501, nr.
22) heeft BZK de Tweede Kamer geïnformeerd dat BZK op basis van de
verwachtingen toen uit zou komen op een geraamd sturingspercentage
externe inhuur 2013 van 20,7% voor heel BZK.
Het gerealiseerde percentage inhuur externen van het kerndepartement
en de baten-lastenagentschappen BPR en DHC betreft 6,5%. De agentschappen met een rijksbrede dienstverlening komen over 2013 uit op een
percentage inhuur van 25,0%. Het gerealiseerde percentage inhuur
externen voor BZK als totaal komt in 2013 uit op 18,5%.
Sturingspercentage 2013 (in € x
1.000)

Heel BZK Kern+BPR+DHC

Overige
BLA’s

Uitgaven ambtelijk personeel
Uitgaven externe inhuur

395.209
89.542

159.826
11.017

235.383
78.525

Totaal personele uitgaven

484.751

170.843

313.908

Percentage inhuur 2013

18,5%

6,5%

25,0%

Rapportage overschrijding maximumuurtarief externe inhuur
buiten mantelcontracten
In onderstaande tabel wordt weergegeven en toegelicht in hoeveel
gevallen in 2013 door BZK buiten de mantelcontracten om externe
krachten zijn ingehuurd boven het voor de organisaties van het Rijk
afgesproken maximumuurtarief van € 225 (exclusief BTW).
Inhuur externen buiten mantelcontracten
Aantal overschrijdingen maximumuurtarief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

2013
0

83

4. OVERZICHT VAN DE BURGERMEESTERSBENOEMINGEN IN
2013
Overzicht burgemeestersposten naar politieke kleur en man/vrouw verhouding op 31 december 2013
Partij

Posten

%

Inwoners

%

Man

Vrouw

Totaal

CDA
VVD
PvdA
D66
CU
GL
SGP
OVG
Geen

120
93
80
22
11
8
6
5
1

34,7
26,9
23,1
6,4
3,2
2,3
1,7
1,4
0,3

4.155.960
4.315.000
4.771.576
715.281
350.488
169.222
142.264
113.721
9.771

28,2
29,3
32,4
4,9
2,4
1,1
1,0
0,8
0,1

96
70
63
18
10
4
6
5
1

24
23
17
4
1
4
0
0
0

120
93
80
22
11
8
6
5
1

Totaal

346

273

73

346

14.743.283

Ter vergelijking de verdeling van burgemeestersposten per
31 december 2012
Overzicht burgemeestersposten naar politieke kleur en man/vrouw verhouding op 31 december 2012
Partij

Posten

%

Inwoners

%

Man

Vrouw

Totaal

CDA
VVD
PvdA
D66
CU
GL
SGP
OVG
Geen

126
93
86
23
10
8
7
4
1

35,2
26,0
24,0
6,4
2,8
2,2
2,0
1,1
0,3

4.004.683
4.463.787
5.441.875
757.285
305.486
166.676
150.214
71.591
9.749

26,1
29,0
35,4
4,9
2,0
1,1
1,0
0,5
0,1

102
70
72
19
9
4
7
4
1

24
23
14
4
1
4
0
0
0

126
93
86
23
10
8
7
4
1

Totaal

358

288

70

358

15.371.346

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

84

JAARVERSLAG WONEN EN RIJKSDIENST (XVIII)
Gerealiseerde uitgaven naar beleidsterrein WenR (XVIII)

Uitvoering Rijkshuisvesting;
64.653

Beheer materiële activa;
93.244

Kwaliteit Rijksdienst;
20.959
Woonomgeving en bouw;
38.102

Woningmarkt;
2.929.201
Gerealiseerde ontvangsten per beleidsterrein WenR (XVIII)

Beheer materiële activa;
165.181

Uitvoering
Rijkshuisvesting;
4.297

Woningmarkt;
407.994

Kwaliteit Rijksdienst;
828
Woonomgeving en
bouw; 2.056

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

85

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

86

E. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van Wonen
en Rijksdienst (XVIII) over het jaar 2013 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister voor
Wonen en Rijksdienst decharge te verlenen over het in het jaar 2013
gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2013;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het
onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van
het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2013
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2013, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2013
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

87

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

88

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

89

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

90

2. LEESWIJZER
Algemeen
Op 20 april 2011 is de aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam «Verantwoord Begroten» in de Tweede Kamer
behandeld (Kamerstukken II, 31 865, nr. 26). Het jaarverslag is vormgegeven conform de voorschriften van Verantwoord Begroten.
Bij nota van wijziging is door middel van een splitsing van het oorspronkelijke wetsvoorstel tot vaststelling van de begrotingsstaten van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2013 een nieuw
voorstel van wet tot vaststelling van de begrotingsstaten van Wonen en
Rijksdienst (XVIII) gecreëerd.
Vanaf de nota van wijziging 2013 kent de begroting voor Wonen en
Rijksdienst de artikelen Woningmarkt, Woonomgeving en bouw, Kwaliteit
Rijksdienst, Uitvoering Rijkshuisvesting en Beheer materiële activa.
Groeiparagraaf
In het beleidsverslag zijn na de beleidsdoorlichtingen de tabel «Garanties
en Achterborgstellingen» opgenomen. Het betreft de hypotheekgaranties
en WSW Sociale Woningbouw.
Het beleidsverslag
In het beleidsverslag wordt teruggekeken op de resultaten uit 2013. Het
beleidsverslag bestaat uit de beleidsprioriteiten, de beleidsartikelen en de
bedrijfsvoeringsparagraaf.
Begrotingsstructuur en budgettaire gevolgen van beleid
Dit jaarverslag is vormgegeven conform de voorschriften van Verantwoord Begroten. Door de nieuwe indeling zijn in de tabellen budgettaire
gevolgen van beleid geen gegevens opgenomen voor het jaar 2012 en de
jaren daarvoor.
Voor het toelichten van verschillen tussen de budgettaire raming en de
realisatie in het verslagjaar, is de absolute norm aangehouden van € 1
mln.
Baten-lastenagentschappen
De begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kent in 2013
het baten-lastenlastenagentschap Basisadministratie Persoonsgegevens
en Reisdocumenten (BPR).
De begroting voor Wonen en Rijksdienst kent in 2013 de batenlastenagentschappen Logius, P-Direkt, De Werkmaatschappij, FMHaaglanden, Shared Service Centrum-ICT, Rijksgebouwendienst,
Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf en de Dienst van de Huurcommissie.
In de jaarrekening is de financiële verantwoording van de batenlastenagentschappen opgenomen. In de jaarrekening wordt voor deze
agentschappen middels een balans, een staat van baten en lasten en een
kasstroomoverzicht, financiële verantwoording afgelegd over 2013.
Tevens worden de bijzonderheden ten aanzien van de bedrijfsvoering, de
ontwikkeling van het vermogen, de liquiditeit en de exploitatie toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

91

Opbouw Jaarverslag 2013
Het jaarverslag 2013 is als volgt opgebouwd:
– A. een algemeen deel met de dechargeverlening.
– B. het beleidsverslag 2013 over de prioriteiten en de beleidsartikelen.
In deel B is tevens de bedrijfsvoeringparagraaf opgenomen.
– C. de jaarrekening 2013.
Deel C bestaat uit de verantwoordingsstaten van het departement en de
baten-lastenagentschappen, de saldibalans en het overzicht van de
gefinancierde topinkomens.
– D. de bijlagen:
1. overzicht van de toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s;
2. afgerond evaluatie- en overig onderzoek
3. externe inhuur;
4. extra-comptabel overzicht stedenbeleid 2013;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

92

F. BELEIDSVERSLAG
1. BELEIDSPRIORITEITEN
1. Inleiding
De vastgelopen woningmarkt moest in 2013 weer in beweging komen,
zowel in de koop- als de huursector. Het Woonakkoord heeft daarbij een
cruciale rol vervuld. Met steun van D66, ChristenUnie en SGP is een
samenhangend pakket aan maatregelen voor de koop- en de huursector
gepresenteerd welke perspectief bieden voor een toekomstbestendige en
flexibele woningmarkt en een gezonde hypotheekmarkt. De wetgeving
voor het beperken van de hypotheekrenteaftrek (met het terugsluizen van
de opbrengsten via de inkomsten belastingen) en het invoeren van
inkomensafhankelijke huurverhoging is door beide Kamers aanvaard. Ook
zijn er tal van maatregelen genomen om de doorstroming in de woningmarkt op gang te helpen en de werkgelegenheid in de bouw te behouden.
In 2013 is daarnaast verder gewerkt aan het Uitvoeringsprogramma
Compacte Rijksdienst; de rijksbrede infrastructuur voor de bedrijfsvoering
uitbouwen en uitvoerings- en toezichtstaken bundelen. Er werden onder
meer datacentra geopend en provinciale masterplannen voor rijkshuisvesting vastgesteld. In mei 2013 is de Hervormingsagenda Rijksdienst
gepresenteerd waarmee is ingezet op een kleine, efficiënte en doelmatige
rijksdienst. Projecten uit de agenda zijn gericht op goede dienstverlening
aan burgers, bedrijven en instellingen, op een grotere slagvaardigheid,
waarbij bureaucratie wordt verminderd en op het verminderen van kosten
voor personeel en materieel binnen de Rijksdienst.
2. Wonen en bouwen
In het Regeerakkoord van oktober 2012 en het Woonakkoord van februari
2013 heeft het kabinet, in samenwerking met de fracties van D66,
ChristenUnie en SGP, afspraken gemaakt over de hervorming van de
woningmarkt. Op basis van deze afspraken heeft het kabinet in september
2013 haar Hervormingsagenda Woningmarkt aan de Staten-Generaal
aangeboden. Hierin wordt de inzet op het terrein van de huur- en
koopmarkt, het corporatiestelsel, de bouw en de energiebesparing
uiteengezet.
Koopmarkt
Op de koopmarkt worden de schulden en daarmee de financiële risico’s
beperkt:
– Vanaf 1 januari 2013 is het recht op hypotheekrenteaftrek voor nieuwe
hypotheken gekoppeld aan het volledig annuitair aflossen van de
lening.
– De maximale loan-to-value voor nieuwe hypotheken is vanaf 1 januari
2013 teruggebracht naar 105%.
– Voor investeringen in woningverbetering en energiebesparende
maatregelen is voorzien in uitzonderingen. Dit is vastgelegd in de
Tijdelijke Regeling Hypothecair Krediet die per 1 januari 2013 van
kracht is geworden.
– In 2013 is de Wet Maatregelen Woningmarkt 2014 door het parlement
aanvaard. Deze wet voorziet ondermeer in de stapsgewijze beperking
van het maximale aftrektarief voor de hypotheekrente met een half
procentpunt per jaar, tot het tarief in de derde schijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

93

–

Het overgrote deel van de structurele opbrengst van de introductie van
de aflossingseis, wordt teruggesluisd via loon- en inkomstenbelasting.

In 2013 zijn daarnaast maatregelen getroffen om meer lucht te bieden aan
huiseigenaren en de doorstroming, alsmede een gezonde hypotheekverstrekking, te bevorderen:
– Per 1 oktober 2013 is de vrijstelling in de schenkbelasting ten behoeve
van de eigen woning tijdelijk verhoogd naar € 100.000.
– Sinds oktober 2012 kan de rente over restschulden tijdelijk worden
afgetrokken, zodat restschulden makkelijker kunnen worden meegefinancierd bij verhuizing.
– Vanaf 1 januari 2014 is het mogelijk om restschulden ook mee te
financiering in een lening met Nationale Hypotheek Garantie (NHG).
– De rijksbijdrage aan de starterslening van de Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) is in 2013 verhoogd
naar € 50 mln.
– In 2013 is eveneens de mogelijkheid onderzocht van de oprichting van
een Nationaal Hypotheekinstituut. Er is een kwartiermaker aangesteld
voor de Nederlandse Investeringsinstelling en het Nationaal Hypotheekinstituut.
Huurmarkt
Om meer doorstroming en ruimte voor investeringen op de huurmarkt te
bereiken is in het Woonakkoord afgesproken dat verhuurders van
gereguleerde woningen vanaf 2013 de mogelijkheid krijgen om de huren
boven inflatie te verhogen met: 1,5% voor inkomens tot € 33.000, 2% voor
inkomens tussen € 33.000 en € 43.000 en 4% voor inkomens vanaf
€ 43.000. Het kabinet heeft eind 2013 een voorstel gedaan voor modernisering en vereenvoudiging van het woningwaarderingsstelsel, waarbij de
WOZ-waarde in het stelsel wordt opgenomen zodat de maximale
huurprijzen beter de voorkeuren van de woonconsument weerspiegelen.
In 2013 aanvaardde het parlement de verhuurderheffing, als onderdeel
van de Wet Maatregelen Woningmarkt 2014. Ook is in de wet een
mogelijkheid tot heffingsvermindering opgenomen ten behoeve van
investeringen in krimpgebieden, in Rotterdam-Zuid en bij transformatie
van kantoren naar woningen. Het kabinet heeft afspraken gemaakt met
het bestuur van Aedes over de continuering van investeringen en de
bijdrage aan de heffing. Daarnaast heeft het kabinet, bij MG-circulaire van
1 oktober 2013, de regels voor de verkoop van woningen van corporaties
aan private investeerders versoepeld.
Op de huurmarkt komen meer betaalbare woningen beschikbaar voor
lagere inkomens. Om de betaalbaarheid te borgen, wordt tevens het
budget voor de huurtoeslag, met ingang van 2013, stapsgewijs verhoogd.
Het kabinet heeft in 2013 bovendien besloten om de eerder in het jaar
geconstateerde budgettaire tegenvallers in de huurtoeslag, volledig te
compenseren uit de Rijksbegroting.
In 2013 is, in overleg met betrokken partijen, de novelle op de eerder aan
het parlement aangeboden Herzieningswet Toegelaten Instellingen
Volkshuisvesting voorbereid. Hiermee wordt de wettelijke basis gelegd
voor een scherpere taakafbakening voor corporaties, een versterking van
de relatie tussen corporaties en gemeenten en de herpositionering en
versterking van het toezicht op de corporatiesector. Daarbij is in 2013 de
herpositionering van het volkshuisvestelijk toezicht bij de Inspectie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

94

Leefomgeving en Transport, per 1 januari 2014, voorbereid. Naar
verwachting wordt de novelle in 2014 aan het parlement aangeboden.
Ruimte voor investeringen in de bouw
Per 1 maart 2013 heeft het kabinet de BTW op verbouwingen en renovatiewerken, voor de duur van een jaar, verlaagd van 6% naar 2%. Daarnaast
heeft het kabinet in het Belastingplan 2014 de afschaffing van de
integratieheffing opgenomen.
In 2013 heeft het kabinet voorstellen aan het parlement gestuurd voor
vernieuwing van de bouwregelgeving, waarbij ook wordt ingegaan op de
uitwerking van de adviezen van de Commissie Dekker over aansprakelijkheid en bouwkwaliteit. Verder heeft de bouwsector in 2013 de
uitvoering van de Actieagenda Bouw ter hand genomen en is een
kabinetsreactie op het rapport van de Tijdelijke Tweede Kamercommissie
Huizenprijzen opgesteld.
Het Expertteam Eigenbouw heeft in 2013 aan 15 gemeenten adviezen
verstrekt; in de eerste drie kwartalen van 2013 was eigenbouw goed voor
26% van de verleende bouwvergunningen. Ook heeft het Expertteam
Kantoortransformatie tientallen initiatieven rond het transformeren van
leegstaande kantoren en overig vastgoed ondersteund.
Impuls voor energiebesparing in de gebouwde omgeving
Er wordt een revolverend fonds ingesteld voor energiebesparing in de
gebouwde omgeving, met een rijksbijdrage van in totaal € 185 mln.
Samen met de verwachte bijdragen van marktpartijen wordt een
fondsomvang van € 740 mln. beoogd. Als eerste onderdeel hiervan heeft
het Rijk met de Rabobank en ASN Bank in december 2013 overeenstemming bereikt over de instelling van het Nationaal Energiebespaarfonds voor particuliere huiseigenaren, ter grootte van € 300 mln.
Huiseigenaren kunnen uit dit fonds goedkoop lenen om energiebesparende maatregelen te realiseren. Het fonds is begin 2014 opengesteld.
Ter uitwerking van het Energieakkoord heeft het Rijk € 30 mln.
beschikbaar gesteld voor een indicatief energielabel voor alle woningen
en de ondersteuning van gemeenten bij lokale en regionale energiebesparing en duurzame opwekking. Verder is in 2013 begonnen met de
inrichting van een subsidieregeling van € 400 mln. voor verhuurders in de
sociale sector ten behoeve van investeringen in energiebesparing.
Ontwikkeling van de leefbaarheid
In november 2013 heeft het kabinet een brief aan de Tweede Kamer
gestuurd over de leefbaarheid en voortgang in aandachtswijken en
Rotterdam-Zuid. De ervaringen met wijkgericht werken zullen worden
benut langs de lijn van de decentralisaties in het sociale domein. De
uitvoering van de afspraken uit het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid
ligt op schema.
In 2013 zijn wijzigingen in de Rotterdamwet en de Woningwet tot stand
gekomen die gemeenten meer handvatten bieden om overlast en
verloedering aan te pakken. Met de wijziging van de Rotterdamwet is het
eenvoudiger om gebiedsaanwijzingen in te stellen en woningsplitsing
tegen te gaan. De aanpassing van de Woningwet versoepelt de
mogelijkheid van beheersovername, zodat huisjesmelkerij beter kan
worden tegengegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

95

3. Rijksdienst
Het kabinet streeft naar een compactere en meer effectieve rijksoverheid.
Deze ambitie is in 2013 verwoord in de Hervormingsagenda Rijksdienst.
Een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering rijksoverheid
In 2013 is verder gewerkt aan het Uitvoeringsprogramma Compacte
Rijksdienst met als doel de rijksbrede infrastructuur voor de bedrijfsvoering uit te bouwen en uitvoerings- en toezichtstaken te bundelen. In
2013 is bereikt:
– de opening van twee (van de vier) datacentra voor het Rijk;
– de vaststelling van provinciale masterplannen voor de rijkshuisvesting;
– de oprichting van 3W (shared service organisatie voor internationale
dienstverlening);
– de invoering van de nieuwe werkkostenregeling en de oprichting van
de Autoriteit Consument en Markt (fusie NMa, Opta en Consumentenautoriteit);
– het Ministerie van Financiën heeft zijn ICT-dienstverlening ondergebracht bij de shared service organisatie SSC-ICT;
– de Haagse Inkoop Samenwerking (HIS) is in 2013 uitgebreid met de
inkoopafdeling van de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Buitenlandse Zaken en Algemene Zaken;
– Tot slot zijn voorbereidingen getroffen voor nieuwe toetreders tot
FMHaaglanden en SSC-ICT Den Haag en de start van alle 20 Inkoop
uitvoeringscentra.
In mei 2013 heeft het kabinet de Hervormingsagenda Rijksdienst
gepresenteerd (Kamerstukken II, 2012–2013, 31 490-VII, nr. 119). De
agenda bestaat uit projecten gericht op onder andere uitbreiding van de
digitale dienstverlening, meer effectieve inzet van het stelsel van
basisregistraties en vermindering van het aantal zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s).
De Minister voor Wonen en Rijksdienst heeft in de Hervormingsagenda
Rijksdienst de Kamer eveneens geïnformeerd over het strategisch
personeelsbeleid. Op 11 april 2013 ondertekende de Minister de overeenkomst «Sociaal Beleid Rijk: Van Werk Naar Werk Beleid» met de
vakbonden. Bij reorganisaties binnen het Rijk biedt deze overeenkomst
regelingen en voorzieningen voor medewerkers bij de begeleiding naar
ander werk.
Ook is in 2013 gewerkt aan de (externe)mobiliteit en flexibiliteit van het
topmanagement. Daarbij past de dienstverlening aan publiekrechtelijke
ZBO’s en de uitwisseling met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Eind
2013 is overeengekomen dat per 2014 voor het eerst structureel uitwisseling plaats vindt tussen topmanagers van de Algemene Bestuurdienst
(ABD) en topmanagers en diplomaten van de dienst van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. Het aandeel vrouwen in topmanagementposities
binnen het Rijk steeg in 2013 met 1,8% naar 27,5%.
Oprichting van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
De oprichting van het Rijksvastgoedbedrijf is in 2013 voorbereid. In april
2013 hebben de Minister van Defensie en de Minister voor Wonen en
Rijksdienst besloten de Dienst Vastgoed Defensie (DVD) al bij de start van
het Rijksvastgoedbedrijf onderdeel van dit nieuwe bedrijf te laten zijn. Om
dit te realiseren is de startdatum van het Rijksvastgoedbedrijf verschoven
van 1 januari 2014 naar 1 juli 2014. Het kabinet heeft daarnaast de eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

96

door het Rijksvastgoedbedrijf i.o. voorbereide Rijksvastgoedportefeuillestrategie vastgesteld. Hiermee wordt de beleidsmatige en financiële
sturing op het vastgoedhandelen van het Rijk versterkt.
Realisatie Beleidsdoorlichtingen
Realisatie Beleidsdoorlichtingen H XVIII Wonen en Rijksdienst
Artikel

Realisatie
2011

2012

Toelichting

2013

1. Woningmarkt
1.1 Betaalbaarheid
1.2 Onderzoek en kennisoverdracht
2. Woonomgeving en bouw
2.1 Energie en bouwkwaliteit
2.2 Woningbouwproductie
2.3 Kwaliteit woonomgeving
3. Kwaliteit Rijksdienst
3.1 Kwaliteit Rijksdienst
6. Uitvoering rijksvastgoedbeleid1
6.1 Een doelmatige uitvoeringspraktijk
van de Rijksdienst
6.2 Beheer materieel activa
1
In de begroting 2013 stond de beleidsdoorlichting Rijksvastgoedbeleid nog voor 2013 gepland. Inmiddels is besloten dat ook de Dienst Vastgoed
Defensie aansluit bij het samengaan van RVOB, Rgd en directie Rijksvastgoed tot één Rijksvastgoedbedrijf. Tegen die achtergrond zal worden
gekeken naar een eventuele aanpassing van kaders en randvoorwaarden voor het omgaan met rijksvastgoed. Dit betekent dat de nieuwe kaders en
randvoorwaarden mogelijk later geïmplementeerd zullen worden dan initieel werd voorzien en bijgevolg dat een doorlichting op zijn beurt ook pas
later opgestart kan worden. Niettemin is het streven er thans op gericht de doorlichting te starten in 2016 en de resultaten ervan uiterlijk in 2018 op
te leveren.

In het jaar 2013 zijn geen onderzoeken gestart dan wel afgerond.
Garantie: Hypotheekgarantie (bedragen x € 1.mln)
Artikel

Omschrijving

Artikel 3 Kwaliteit
Rijksdienst

Hypotheek garanties

Uitstaande
garanties
2012

Verleende
garanties
2013

0,26

0

Vervallen Uitstaande
garanties
garanties
2013
2013

0,13

Garantieplafond

Totaal
plafond

0

0,36

0,13

Achterborgstelling: WSW Sociale Woningbouw (bedragen x € 1 mld)
Omschrijving

2012

2013

Achterborgstelling
Bufferkapitaal
Obligo

87,4
0,5
3,3

86,2
n.n.b.1
3,3

1

voorlopige cijfers

Achterborgstelling: WEW Nationale Hypotheekgarantie (bedragen x € 1 mld)
Omschrijving

2012

201316

Achterborgstelling
Bufferkapitaal
Obligo

154
0,8
N.v.t.

164
0,8
N.v.t.

16

Cijfers 2013 betreffen voorlopige cijfers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

97

2. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Woningmarkt
A Algemene doelstelling
Uitgangspunt voor het kabinet is het belang van een vrij toegankelijke
woningmarkt met steun voor degenen die dat nodig hebben. De Minister
voor Wonen en Rijksdienst draagt er zorg voor dat er voldoende goede en
betaalbare huisvesting voor iedereen beschikbaar is, met name voor die
groepen die vanwege hun inkomen of andere persoonlijke omstandigheden moeite hebben zich op eigen kracht in passende huisvesting te
voorzien. Woningcorporaties spelen daarbij een belangrijke rol, waarbij
het huisvesten van huishoudens met in 2012 een inkomen tot € 34.085
(inkomensgrens 2013 € 34 229) in sociale huurwoningen tot hun kerntaak
behoort.
B Rol en verantwoordelijkheid
De rol en verantwoordelijkheid van de Minister op dit beleidsterrein
omvat een aantal zaken:
De Minister is systeemverantwoordelijk voor het via regelgeving
bevorderen van een evenwichtige verdeling van de woningvoorraad, op
grond van de Huisvestingswet en de Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek (Rotterdamwet).
De Minister is verantwoordelijk voor de zorg voor een heldere verdeling
van rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende partijen op het
terrein van wonen.
De Minister is verantwoordelijk voor het scheppen van voorwaarden voor
de beschikbaarheid van voldoende betaalbare woningen, onder meer
door huurprijsregulering en voorgestelde herzieningswetgeving voor
woningcorporaties.
De Minister is verantwoordelijk voor de zorg voor betaalbaarheid van
wonen, in het bijzonder voor de lagere inkomensgroepen, onder andere
op grond van de Wet op de Huurtoeslag.
De Minister is verantwoordelijk voor het beleidsmatig vormgeven van het
instrument huurtoeslag en het budgettair beheer hiervan op grond van de
Wet op de Huurtoeslag. De uitvoering van de huurtoeslag is, op grond van
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (AWIR), onder
verantwoordelijkheid van de Minister van Financiën, belegd bij de
Belastingdienst/Toeslagen. Deze dienst is ook verantwoordelijk voor de
bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van de toeslag.
De Minister is verantwoordelijk voor het beleid met betrekking tot de
huisvesting van bijzondere aandachtsgroepen.
De Minister is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van kaders om
onrechtmatige bewoning tegen te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

98

De Minister is verantwoordelijk voor het beleidsmatig vormgeven van het
toezicht op woningcorporaties en de kwaliteit hiervan, het uitoefenen van
dit toezicht op grond van de Herzieningswet en de daarop gebaseerde
algemene maatregel van bestuur en de verantwoording hierover.
De Minister is verantwoordelijk voor het waarborgen van een laagdrempelige beslechting van huurgeschillen. In het Burgerlijk Wetboek (art. 7249
t/m 7261) is vastgelegd dat huurders en verhuurders een beroep kunnen
doen op de Huurcommissie. De organisatie en werkwijze van de
Huurcommissie, alsmede de administratieve ondersteuning door de
Dienst van de Huurcommissie (DHC), is vastgelegd in de Uitvoeringswet
huurprijzen woonruimte (Uhw).
C Beleidsconclusies
In het kader van de maatregelen op het gebied van de koopmarkt wordt
de bovengrens van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) gefaseerd
teruggebracht tot de gemiddelde woningwaarde. Tevens is om de risico’s
van de NHG te beheersen overeenstemming bereikt met het Waarborgfonds Eigen Woningen en de bancaire sector over de herintroductie van
een eigen risico voor geldverstrekkers op NHG-hypotheken, en zal het
Waarborgfonds een vergoeding betalen aan het Rijk voor het risico dat
door de achtervang wordt gelopen. Verder is begonnen met het onderzoeken van de mogelijkheden voor de oprichting van een Nationaal
Hypotheekinstelling, alsmede de mogelijkheden voor institutionele
beleggers om in corporatiebezit te investeren.
In 2013 is, zoals opgenomen in het Regeerakkoord, de verhuurderheffing
ingevoerd. Op basis van de besprekingen in de Eerste Kamer van de Wet
verhuurderheffing is deze wet beperkt tot het jaar 2013. In het op
13 februari 2013 gesloten Woonakkoord zijn afspraken gemaakt over de
verhuurderheffing in 2014 en latere jaren. Deze heffing is vormgegeven in
de Wet maatregelen Woningmarkt 2014 II (staatsblad 583; 2013).
5
4
3
2
1
0

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

-1
-2
-3
huurstijging
huurstijging reëel

inflatie t−1

bron: rapportage «feiten en achtergronden huurbeleid 2013»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

99

Voor het eerst sinds 2006 is vanaf 1 juli 2013, zoals aangegeven in het
beleidsverslag, weer een huurverhoging boven inflatieniveau doorgevoerd waarbij rekening wordt gehouden met het inkomen. De wetsvoorstellen inzake de inkomensafhankelijke huurverhoging zijn op 12 maart
2013 door de Eerste Kamer aangenomen, waardoor de inkomensafhankelijke huurverhoging mogelijk is geworden vanaf 1 juli 2013 (MG 2013–01).
De Wet normering topinkomens (WNT) is op 1 januari 2013 in werking
getreden. Deze wet is ook op de woningcorporaties van toepassing en
normeert onder meer de maximale bezoldiging van topfunctionarissen.
De op basis van deze wet opgestelde regeling voor de corporatiesector
met een onderverdeling van corporaties in klassen met lagere normbedragen is door de Rechtbank op 1 november 2013 buiten toepassing
verklaard. Daarmee is wel de WNT in 2013 van toepassing geweest voor
de corporatiesector, maar niet meer de regeling met lagere normbedragen. In november 2013 is een herziene regeling gepubliceerd voor de
corporatiesector die op 1 januari 2014 in werking treedt (Stcrt nr. 334942;
29 november 2013).
De Tweede Kamer is in 2013 niet aan de behandeling van de nieuwe
Huisvestingswet toegekomen. Hierin zijn ook nieuwe maatregelen gericht
op het tegengaan van huisjesmelkerij opgenomen. Naar verwachting zal
de parlementaire behandeling in het eerste kwartaal van 2014 plaatsvinden.
Per 1 juli 2013 is een ingrijpende wijziging van de Leegstandwet in
werking getreden. Hiermee zijn ondermeer de maximale termijnen voor
tijdelijke verhuur van leegstaande woonruimte verlengd en de vergunningvoorwaarden versoepeld. Ten aanzien van de huisvesting van
verblijfsgerechtigden wordt vanaf 1 oktober 2012 een nieuwe werkwijze
gehanteerd. De evaluatie van deze werkwijze is in 2013 niet afgerond.
Deze zal in het eerste kwartaal van 2104 beschikbaar komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

100

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 1.1 Woningmarkt
Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2013

2013

Verplichtingen

2.900.728

2.950.887

– 50.159

Uitgaven:
1.1 Betaalbaarheid
Subsidies
Beleidsprogramma betaalbaarheid
Bevordering eigen woningbezit
Eigen woningenregelingen
Onderzoek en kennisoverdracht
Woonconsumentenorganisaties
Opdrachten
Beleidsprogramma betaalbaarheid
Onderzoek en kennisoverdracht
Inkomensoverdracht
Huurtoeslag
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Beleidsprogramma betaalbaarheid (Agentschap NL)
Overige uitvoeringsinstanties
Bijdragen aan ZBO’s / RWT’s
Huurcommissie
Overige uitvoeringsinstanties
Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken
Overige uitvoeringsinstanties

2.929.201
2.922.871
61.971

2.880.443
2.875.269
36.193

48.758
47.602
25.778

743

29

714

59.694
0

34.096
802

25.598
– 802

314

0

314

1.220
778

1.266
1.177

– 46
– 399

696

1.177

– 481

82
2.846.103
2.846.103

0
2.821.743
2.821.743

82
24.360
24.360

0

1.822

– 1.822

0
0
13.300
13.300
0

1.822
0
13.615
13.300
315

– 1.822
0
– 315
0
– 315

719
719

719
719

0
0

6.330
3.589

5.174
2.069

1.156
1.520

3.589
2.711

2.069
3.105

1.520
– 394

2.711
30

3.105
0

– 394
30

30

0

30

407.994

578.445

– 170.451

(x € 1 000)

1.2 Onderzoek en kennisoverdracht
Subsidies
Samenwerkende kennisinstellingen e.a.
Opdrachten
Onderzoek en kennisoverdracht
Bijdragen aan medeoverheden
experimenten en kennisoverdracht Wonen
Ontvangsten

2009

2010

2011

2012

E Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen
Op artikel niveau is bij verplichtingen sprake van onderschrijdingen, dit
wordt veroorzaakt door de ramingsbijsteling Bevorderen Eigen Woningbezit (BEW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

101

1.1. Betaalbaarheid
Subsidies
Bevorderen Eigen Woningbezit
Er zijn geen nieuwe toekenningen gedaan op grond van de Wet Bevorderen Eigen Woningbezit (BEW) (St.crt. nr. 29510; 29 oktober 2013). Bij de
BEW en de eigen woningregelingen is sprake van hoger dan verwachte
uitstroom uit de regelingen bij de periodieke inkomenstoetsen en
verhuizingen, dit heeft geleid tot een onderuitputting van circa € 5 mln.
In 2013 is conform het woonakkoord een aanvullende subsidie van € 30
mln. als bijdrage voor de Startersleningen aan het Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) ter beschikking gesteld.
Hiermee komt de subsidie aan de SVn zoals aangegeven in het beleidsverslag in totaal uit op € 50 mln.
Om eigen woningbezit te bevorderen staat de Minister voor Wonen en
Rijksdienst garant voor het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) die de
uitvoering verzorgt van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG).
Tabel 1.2 Indicatoren NHG-garanties en aandeel eigenwoningbezit

NHG verstrekkingen
Aandeel eigenwoningbezit

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

90 000
56,6%

84 000
57,3%

97 000
57,8%

130 000
59,3%

137 219
59,7%

122 642
59,3%

106 200
nnb1

1
De woningvoorraadstatistiek van het CBS was tot 2012 gebaseerd op het Woningregister. Vanaf 2012 wordt de Basisregistratie Adressen en
Gebouwen (BAG) voor deze statistiek gebruikt. Omdat de analyse van de (definitie)verschillen tussen beide registraties meer tijd heeft gekost, is de
voorraadstatistiek, en daarmee ook het aandeel koop binnen de voorraad, per 2013 nog niet beschikbaar.

Bron NHG verstrekkingen: jaarverslag 2012 stichting WEW en kwartaalbericht 4e kwartaal 2013 WEW, 2013: voorlopig cijfer.
Bron aandeel eigenwoningbezit: BZK/WB Systeem Woningvoorraad (Syswov)

Opdrachten
Beleidsprogramma betaalbaarheid
Het programma betaalbaarheid omvat een veelheid van activiteiten op het
gebied van de woningmarkt onderverdeeld naar huur/koop/corporaties/
huurtoeslag. In 2013 is onder andere de beschikbaarheid (waaronder
betaalbaarheid) van woningen gemonitord en is hierover gerapporteerd
met «Feiten en achtergronden huurbeleid» (Kamerstukken II, 27 926, nr.
207) en het jaarlijks verslag over de huurtoeslag (Kamerstukken II, 27 926,
nr. 205).
Verder is bijgedragen aan experimenten in het kader van flexibel huren
(pilot Amsterdam tot eind 2016 begeleid door Platform 31) en zijn
Woningwaarderingsvarianten doorgerekend. Daarnaast heeft het Nibud
berekeningen gemaakt ten aanzien van de hypotheek(verstrekkings)normen. In het kader van het Memorandum of Agreement met
Zuid-Afrika is samen met de VNG en koepelorganisatie Aedes een
bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van lokale expertise.
Inkomensoverdracht
Huurtoeslag
In 2013 is per saldo meer uitgegeven aan huurtoeslag dan begroot. De
overschrijding van de uitgaven wordt veroorzaakt door hogere
voorschotten als gevolg van een hoger aantal aanvragen in 2013,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

102

daarnaast zijn er lagere ontvangsten als gevolg van het achterblijven van
nieuwe terugvorderingen.
Onderstaande tabel laat de ontwikkeling van de netto-huurquote zien.
Hierbij wordt naast de in de begroting 2013 verwachte ontwikkeling van
de netto-huurquote de gerealiseerde ontwikkeling van de netto-huurquote
getoond. Met behulp van het kengetal netto-huurquote wordt het effect
van de huurtoeslag op de betaalbaarheid van het huren voor de
huishoudens met lage inkomens zichtbaar gemaakt. De in onderstaande
tabel opgenomen netto huurquote geeft aan welk deel van het belastbaar
inkomen wordt besteed aan netto-huurlasten (huur minus huurtoeslag).
Daarbij is gerekend met de gemiddeld geldende huur voor de betreffende
groep.
Tabel 1.3 Ontwikkeling netto-huurquote

1

Begroting

Realisatie

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Eenpersoonshuishouden
Meerpersoonshuishouden
Eenpersoonsouderhuishouden
Meerpersoonsouderhuishouden

minima
minima
minima
minima

17.3%
14.3%
20.1%
14.5%

17.3%
14.2%
20.1%
14.5%

17.3%
14.2%
20.1%
14.5%

17.7%
15.0%
20.8%
15.2%

19.3%
16.4%
21.4%
15.6%1

19.6%
16.6%
21.5%
15.8%

Eenpersoonshuishouden
Meerpersoonshuishouden
Eenpersoonsouderhuishouden
Meerpersoonsouderhuishouden

boven minimaal
boven minimaal
boven minimaal
boven minimaal

19.4%
15.6%
17.7%
13.8%

19.4%
15.6%
17.8%
13.9%

19.4%
15.5%
17.9%
14.0%

19.9%
16.1%
18.7%
14.5%

20.3%
16.7%
19.3%
14.8%

21.5%
17.7%
19.3%
15.1%

In verband met een drukfout in de begroting 2013 komt dit cijfer niet overeen met het daar in de tabel opgenomen cijfer.

Bron: WB

De huurquotes laten voor alle huishoudens een stijging zien ten opzichte
van 2012. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door de verhoging van
de opslag op de eigen bijdrage met in totaal € 8,80 per maand. Dit is niet
volledig gecompenseerd door de daling van de eigen bijdrage vanwege
een negatieve indexering met – 1,1%. De huurquote van huishoudens
jonger dan 65 jaar laten een relatief grote stijging zien. Deze stijging wordt
echter mede veroorzaakt door een daling van het belastbaar inkomen,
waardoor het aandeel van de huur hierin toeneemt. Deze daling van het
belastbaar inkomen wordt veroorzaakt door een technische wijziging met
een veel beperkter effect op het netto inkomen (namelijk het niet meer in
het belastbaar inkomen bijtellen van de inkomensafhankelijke zorgverzekeringsbijdrage). Zonder dit effect zou de stijging van de huurquote in lijn
liggen met de stijging voor de overige getoonde groepen. De stijging van
de huurquote voor huishoudens jonger dan 65 met een bovenminimaal
inkomen tussen begroting en realisatie is te verklaren uit het feit dat met
het bovengenoemde effect in de begroting nog geen rekening is
gehouden. De stijging van de huurquote ten opzichte van de begroting
voor de overige huishoudgroepen vloeit voort uit een in de realisatie
blijkend hoger gemiddeld huurniveau.
Bijdragen aan baten-lastenagentschappen
Beleidsprogramma betaalbaarheid (Agentschap NL)
De uitgaven voor de uitvoering van de Wet bevordering eigen woningbezit (BEW) door Agentschap NL waren begroot op artikel 1 Woningmarkt
en worden verantwoord op artikel 2 Woonomgeving en Bouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

103

Bijdragen aan ZBO’s /RWT’s
Huurcommissie
Het werkterrein van de Huurcommissie wordt gevormd door het gereguleerde deel van de markt voor huurwoonruimte. Als huurders en
verhuurders in conflict raken over de hoogte van huurprijzen of servicekosten, doet de Huurcommissie op verzoek uitspraken in geschillen. Sinds
2012 beslecht de Huurcommissie ook geschillen in het kader van de Wet
op het overleg huurders verhuurder (Wohv) en met ingang van 2013 de
inkomensafhankelijke huur-verhogingsgeschillen.
In 2013 zijn de onderstaande aantallen en maximale behandeltermijnen
gerealiseerd.
Soort zaak

Huurprijsgeschillen
Servicekostengeschillen
Huurverhogingsgeschillen1
Redelijkheid huurprijzen2
WOHV-geschillen3
Subtotaal
Inkomensafhankelijke huurverhogingsverschillen
Totaal

Afhandeling
2012

Afhandeling
2013

4.938
2.801
629
245
5
8.618

4.842
2.631
2.028
125
25
9.651
4.553
14.204

1

Exclusief geschillen over huurverhoging op grond van inkomen.
Verzoeken van de Belastingdienst in het kader van de behandeling van Huurtoeslag-aanvragen.
3
Geschillen op grond van de Wet op het overleg huurders verhuurder
2

Bron: Jaarverslag Dienst van de Huurcommissie

Soort zaak

Begroting
2013

Realisatie
2013

90%
90%

58%
49%

90%
90%

99%
19%
44%

% huurprijsgeschillen afgerond binnen 4 maanden
% servicekosten afgerond binnen 4 maanden
% huurverhogingsgeschillen afgerond binnen 4
maanden
% WOHV-geschillende afgerond binnen 8 weken
% WOHV-geschillen afgerond binnen 13 weken
Bron: Jaarverslag Dienst van de Huurcommissie

De afgelopen jaren heeft de Huurcommissie stappen gezet om de
doorlooptijden van de geschillen te versnellen. In 2013 is 99 procent van
de huurverhogingsgeschillen (inclusief de inkomensafhankelijke
geschillen) binnen vier maanden afgehandeld; dit percentage ligt ruim
boven de norm van 90 procent. Daarentegen is zowel bij de reguliere
huurprijsgeschillen als bij de servicekostengeschillen de norm van 90
procent afhandeling binnen vier maanden nog te ambitieus gebleken. Wel
is het aantal zaken dat binnen vijf maanden is afgehandeld flink gestegen
ten opzichte van 2012: bij huurprijsgeschillen van 66% naar 76%, bij
servicekosten-geschillen van 57% naar 68%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

104

1.2 Onderzoek en kennisoverdracht
Subsidies
Samenwerkende kennisinstellingen
Een groot deel van de subsidiemiddelen is verstrekt aan de nationale
kennisinstelling voor de stedelijke en regionale ontwikkeling, Platform31.
Platform31 PlatPlis breed werkzaam en behandelt vele voor BZK relevante
thema’s. De focus is in 2013 aangescherpt tot vier aandachtsgebieden:
wonen, sociaal, ruimte en economie. De activiteiten van Platform31 over
het jaar 2013 worden geëvalueerd, als onderdeel van het verzoek tot
subsidievaststelling.
Opdrachten
Onderzoek en kennisoverdracht
Het budget is in 2013 besteed aan opdrachten onder meer op het gebied
van verkenningen, de resultaten van het Woon Onderzoek Nederland 2012
(WoON), de voorbereiding van het WoON 2015, monitoring van beleid en
ramingmodellen.
In 2013 zijn hiertoe ondermeer de volgende onderzoeken, instrumenten en
verkenningen opgeleverd:
– Woon Onderzoek Nederland (WoOn2012);
– Cijfer over Wonen en Bouwen 2013;
– Onderzoek Woonuitgaven van Huurders en eigenaren-bewoners;
– Onderzoek naar de positie van Flexwerkers en ZZP-ers op de woningmarkt;
– Instrumenten Leefbarometer en Demowijzer, met onder andere inzicht
in de ontwikkeling in de krimp en anticipeergebieden.
Ontvangsten
De ontvangsten bij de huurtoeslag zijn lager uitgevallen dan verwacht. Er
zijn minder vorderingen door de belastingdienst ingesteld als gevolg van
een vertraging in het proces van definitief toekennen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

105

Artikel 2. Woonomgeving en bouw
A Algemene doelstelling
Het stimuleren van burgers, decentrale overheden, instellingen en
bedrijven tot het realiseren van een goede kwaliteit van woningen,
gebouwen en andere bouwwerken om daarmee onder meer energie te
besparen en woonlasten te beperken. Het bevorderen van de woningbouwproductie waarbij aanbod en diversiteit zoveel mogelijk aansluit bij
de woningbehoefte van Nederland. Het stimuleren van burgers en andere
partijen om de leefbaarheid in steden en dorpen te bevorderen.
B Rol en verantwoordelijkheid
Op basis van de Woningwet (artikel 120), de Wet milieubeheer (hoofdstuk
4) en de Kadasterwet is de Minister verantwoordelijk voor het stimuleren
van energiebesparing en reductie van CO2– uitstoot binnen de sector
gebouwde omgeving.
Op basis van de Woningwet is de Minister verantwoordelijk voor het
opstellen van bouwregelgeving en stelselverantwoordelijk voor het
functioneren hiervan. Het Rijk rekent het daarnaast tot zijn verantwoordelijkheid om het verbeteren van de bouwkwaliteit te stimuleren.
Op basis van de Grondwet, artikel 22 lid 2 is bevordering van voldoende
woongelegenheid onderwerp van zorg der overheid. In de Woningwet
(hoofdstuk V) zijn de aan de Minister en andere bestuursorganen
toegekende taken en bevoegdheden ter voorziening in de woningbehoefte
nader uitgewerkt.
Het kabinet wil de sector stimuleren door investeringscondities te
verbeteren, onnodige belemmeringen weg te nemen en waar mogelijk de
mededinging te versterken, waardoor meer ruimte ontstaat voor
kleinschalige, natuurlijke groei, het voorzien in eigen woningbehoefte,
(collectief) particulier opdrachtgeverschap (CPO) en meegroei-, mantel- en
meergeneratiewoningen.
Op basis van de Woningwet (artikel 80a) heeft de Minister een ondersteunende regierol in het leefbaar maken en houden van steden en dorpen,
bijvoorbeeld in aandachtswijken en krimpregio’s. Hij ondersteunt
gemeenten en provincies (in geval van bevolkingsdaling) bij het invullen
van hun verantwoordelijkheid op dit terrein. Belangrijke maatregelen om
deze ondersteunende rol vorm te geven zijn: het aanpassen van belemmerende wet- en regelgeving, advisering, kennisoverdracht, monitoring van
resultaten en het aanspreken van medeverantwoordelijke departementen,
met het oog op een integrale (gebiedsgerichte) aanpak.
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte is opgenomen dat de
nieuwbouwprogrammering grotendeels wordt overgelaten aan provincies
en gemeenten. In de Noord- en Zuidvleugel van de Randstad worden de
bestaande verstedelijkingsafspraken onderdeel van de integrale aanpak
voor deze gebieden. In de andere regio’s is er geen directe betrokkenheid
meer van het Rijk bij de programmering van nieuwbouwwoningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

106

C Beleidsconclusies
Op het gebied van energiebesparing in de gebouwde omgeving is
voortgang geboekt door verdere uitvoering van programma’s als
Energiesprong en Blok voor Blok. Het beleid gaat een nieuwe fase in op
basis van het Energieakkoord voor duurzame groei dat in de zomer van
2013 is afgesloten.6 Hierin is besloten tot extra ondersteuning van
gemeenten bij lokale energiebesparing, een indicatief energielabel en een
subsidieregeling van 400 miljoen euro voor investeringen van sociale
verhuurders in energiebesparende maatregelen.
In 2013 is in het kader van de uitvoering van het Woonakkoord gewerkt
aan de opzet van het revolverend fonds energiebesparing. Daartoe heeft
de Minister voor Wonen en Rijksdienst, in samenwerking met Rabobank
en ASN Bank, de Stichting Nationaal Energiebespaarfonds opgericht.
Particuliere woningeigenaren kunnen uit dit fonds «energiebespaarleningen» aanvragen waarmee zij tegen een lage rente energiebesparende
voorzieningen kunnen financieren.7 Het Rijk draagt € 75 mln. bij aan het
fonds. Aanvullend hierop leveren beide banken gezamenlijk € 225 mln.
euro.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2.1 Woonomgeving en bouw
Realisatie

Oorpronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2013

2013

Verplichtingen

119.715

32.189

87.526

Uitgaven:
2.1 Energie en bouwkwaliteit
Subsidies
Beleidsprogramma Energiebesparing
Beleidsprogramma bouwregelgeving
Energiebesparing verhuurders
Innovatieregelingen gebouwde
omgeving
Revolverend fonds EGO
Tijdelijke regeling blok voor
blok
Tijdelijke stimuleringsregeling
energiebesparing
Opdrachten
Beleidsprogramma Energiebesparing
Beleidsprogramma bouwregelgeving
Innovatieregelingen gebouwde
omgeving
Bijdragen aan batenlastenagentschappen

38.102
16.883
12.605

32.639
21.304
4.000

5.463
– 4.421
8.605

631

0

631

1.592
0

0
0

1.592
0

6.905
0

4.000
0

2.905
0

50

0

50

3.427
3.550

0
17.304

3.427
– 13.754

2.491

14.962

– 12.471

1.019

2.342

– 1.323

40

0

40

728

0

728

(x € 1 000)

2009

6
7

2010

2011

2012

http://www.energieakkoordser.nl
http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2014/01/21/investeer-slim-met-deenergiebespaarlening.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

107

Realisatie

Oorpronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2013

2013

728

0

728

2.2 Woningbouwproductie
Subsidies
Beleidsprogramma woningbouwproductie
Opdrachten
Beleidsprogramma woningbouwproductie
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Beleidsprogramma woningbouwproductie (Agentschap
NL)

15.177
360

5.273
0

9.904
360

360
490

0
863

360
– 373

490

863

– 373

14.327

4.410

9.917

14.327

4.410

9.917

2.3 Kwaliteit woonomgeving
Subsidies
Beleidsprogramma woonomgeving e.a.
Wijkverpleegkundigen
Opdrachten
Beleidsprogramma woonomgeving e.a.
Wijkverpleegkundigen
Bijdragen aan medeoverheden
Beleidsprogramma woonomgeving e.a.

6.042
2.543

6.062
0

– 20
2.543

2.533
10
1.425

0
0
6.062

2.533
10
– 4.637

1.425
0
2.074

5.742
320
0

– 4.317
– 320
2.074

2.074

0

2.074

2.056

91

1.965

(x € 1 000)

2009

2010

2011

2012

Beleidsprogramma Energiebesparing(Agentschap NL)

Ontvangsten

E Toelichting op de financiële instrumenten
2.1 Energie en Bouwkwaliteit
Subsidies
Revolverend fonds energiebesparing
De uitwerking van het Nationaal Energiebespaarfonds voor particuliere
woningeigenaren is eind 2013 vertraagd. Hierdoor heeft de eerste betaling
(ad € 50 mln.) begin 2014 plaatsgevonden. (Voor de Rijksbijdrage van
€ 75 mln. is de verplichting in 2013 aangegaan). In 2013 is gestart met de
ontwikkeling van een soortgelijk fonds voor woningverhuurders, hetgeen
eveneens zal leiden tot de instelling van een revolverend fonds in 2014.
Innovatieregelingen Gebouwde omgeving
In 2013 is het programma Gebieden Energieneutraal (GEN) tot een
afronding gekomen. GEN, bestaande uit een consortium van marktpartijen en ondersteund door het Rijk, had tot doel de marktintroductie van
energieneutrale nieuwbouw en renovatie op gebiedsniveau voor te
bereiden vanuit een herhaalbare aanpak en oplossingen die zonder
subsidie levensvatbaar en rendabel zijn. GEN heeft veel kennis en
ervaringen opgeleverd ten behoeve van (markt-)partijen.
Het programma Energiesprong, met hoge energiebesparingambities
(zoals energieneutraal (ver)bouwen) gaat in 2014 de eindfase in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

108

Tijdelijke regeling Blok voor Blok
Het programma Blok voor Blok, gericht op bevordering van grootschalige
energiebesparing in bestaande woningen door middel van een kennis- en
leertraject, is in 2013 voortgezet en komt in 2014 tot afronding.
Genoemde drie programma’s worden voorjaar 2014 geëvalueerd. De
beleidsconclusies daaruit worden medio 2014 naar de Tweede Kamer
gezonden.
Tijdelijke stimuleringsregeling energiebesparing
In 2013 is voor € 3,4 mln. aan subsidies verstrekt ten behoeve van het
stimuleren van energiebesparing in de gebouwde omgeving. Dit betrof
niet alleen subsidies verleend op grond van de tijdelijke stimuleringsregeling. Het ging voornamelijk om de afwikkeling van openstaande
verplichtingen. Betaling in 2013 was mogelijk binnen de voor energiebesparing beschikbare budgetten. Voor de stimuleringsregeling sec waren in
2013 geen uitgaven geraamd.
Conclusies met betrekking tot de effectiviteit van deze regeling zullen
worden meegenomen in de beleidsdoorlichting die in 2014 zal worden
uitgevoerd voor de beleidsmaatregelen op het gebied van energiebesparing in de gebouwde omgeving.
Opdrachten
Beleidsprogramma Energiebesparing
Het Rijk is in 2013 met een aantal woningcorporaties en bouwers
overeengekomen dat in het kader van het Programma Energiesprong
111.000 sociale huurwoningen, in de periode tot 2020 gerenoveerd
worden naar niveau «nul op de meter». Dit leidt tot een aanzienlijke
verduurzaming van de woningvoorraad en verlaging van de energielasten
van de bewoners.
Het programma Excellente Gebieden is in 2013 voortgezet. Binnen deze
innovatieve nieuwbouwprojecten in de woning- en utiliteitsbouw zijn of
worden woningen en kantoren gebouwd met een ten minste 25%
scherpere energieprestatiecoëfficiënt (EPC) dan het Bouwbesluit
voorschrijft.
In 2013 is de (voorbereiding van de) implementatie voortgezet van de
herziene richtlijn Energieprestatie van gebouwen (Energy Performance of
Buildings Directive, EPBD) en de richtlijn energieefficiëntie (Energy
Efficiency Directive, EED) geïmplementeerd. Ten aanzien van de implementatie van de EPBD heeft de Europese Commissie Nederland in 2013 in
gebreke gesteld. Aan de Europese Commissie heeft Nederland gemeld
welke stappen gezet worden om begin 2015 alsnog te voldoen aan de
vereisten van de EPBD.
De onderschrijding op dit budget wordt grotendeels verklaard door een
budgettair neutrale herschikking binnen artikelonderdeel 2.1 bij
Najaarsnota. Daarnaast is bij Najaarsnota een deel van het 2013
beschikbare budget doorgeschoven naar de jaren 2015 en 2016.
Beleidsprogramma Bouwregelgeving
In lijn met de adviezen van de Commissie Dekker zijn de beleidsvoornemens voor private kwaliteitsborging uitgewerkt. Het voornaamste doel
is verhoging van de kwaliteit gedurende het gehele traject van de bouw.
Op 27 november 2013 is de Tweede Kamer over de beleidsvoornemens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

109

geïnformeerd (Kamerstukken II, 2013–2014, 32 757, nr. 91). Vooruitlopend
op de Omgevingswet zijn praktijkknelpunten, onder andere in relatie tot
de bouwregelgeving, in het omgevingsrecht geïnventariseerd die op korte
termijn kunnen worden opgepakt. Over de knelpunten en de verdere
aanpak is de Tweede Kamer op 27 november 2013 geïnformeerd
(Kamerstukken II, 2013–2014, 33 118, nr. 1).
Het bouwbesluit is in 2013 verder doorontwikkeld, onder meer door de
inwerkingtreding van de voorschriften over de milieuprestatie van
materialen (Staatsblad 2012, 256) en het aanpassen van het Bouwbesluit
door het geheel van kracht worden van de Europese Verordening
Bouwproducten per 1 juli 2013 (Staatsblad 2013, 462). Andere activiteiten
in 2013 hadden vooral betrekking op de pijlers «veiligheid» en
«gezondheid» bestaande bouw. Voorts is de bepaling voor de advisering
voor welstand bij bouwaanvragen gewijzigd, van een verplichte
welstandsadvisering door welstandscommissies of stadsbouwmeester
naar een keuze voor gemeenten om over welstand advies te vragen bij
deze organen (Staatsblad 2013, 75). De Helpdesk bouwregelgeving heeft
in 2013 in totaal 1.846 vragen beantwoord. Hiervan waren er 851 gericht
op het Bouwbesluit en 995 op Woningwet, Wabo en vergunningvrij
bouwen. De vragenstellers kunnen worden onderverdeeld in circa 20%
burgers, 40% gemeenten, brandweer en overheden en 40% professionals.
De meeste vragen werden gesteld over vergunningvrij bouwen en de
pijler «veiligheid» van het Bouwbesluit.
De onderschrijding van dit budget wordt grotendeels verklaard door een
budgettair neutrale herschikking binnen het beleidsprogramma bouwregelgeving bij Najaarsnota binnen artikelonderdeel 2.1. In 2013 is minder
uitgegeven op het instrument «opdrachten» en meer op het instrument
«subsidies».
2.2 Woningbouwproductie
Opdrachten
Beleidsprogramma woningbouwproductie
De expertteams Particulier opdrachtgeverschap en Kantorentransformatie
hebben in 2013 adviezen verstrekt en gemeenten ondersteund. Bij
woningbouwstimulering is met name voor de Noord- en Zuidvleugel inzet
geleverd ten behoeve van het bestuurlijk overleg MIRT (Meerjarenprogramme infrastructuur, Ruimte en Transport) en is er bijgedragen aan de
Actieagenda Bouw. In het kader van het grondbeleid is wederom een
onderzoek opgeleverd naar de financiële positie van gemeentelijke
grondbedrijven en is er in samenwerking met het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, gekeken naar het vereenvoudigen van wet- en
regelgeving inzake grondbeleid (Brief van de Minister en Staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu, Kamerstukken II, 33 750-A nr. 25 met
bijlagen). Tenslotte is er een kabinetsreactie op het rapport van de
Tijdelijke Tweede Kamercommissie Huizenprijzen opgesteld (brief
18 oktober 2013, Kamerstukken II, 2013–2014, 33 194 nr. 10).
Bijdragen baten-lastenagentschappen
Beleidsprogramma woningbouwproductie
Het op dit onderdeel verantwoorde bedrag heeft betrekking op diverse
(uitvoerings-)taken die het Agentschap NL heeft uitgevoerd in opdracht
van BZK op het gebied van energiebesparing, woningproductie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

110

kwaliteit van de leefomgeving. Onderdeel hiervan zijn ook de uitgaven
voor de uitvoering van de Wet Bevordering Eigen Woningbezit (BEW),
oorspronkelijk begroot op artikel 1, Woningmarkt.
2.3 Kwaliteit woonomgeving
Subsidies
Beleidsprogramma woonomgeving e.a.
Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve Bewoners (LSAB, voorheen
Landelijke Samenwerkingsverband Aandachtswijken) heeft middels
kennis, advies en experimenten een bijdrage geleverd aan een nieuwe
verhouding tussen bewoners en gemeenten. Tevens heeft het LSAB in
2013 bewoners ondersteund in de oprichting van wijkondernemingen. De
Minister heeft tijdens het jubileumcongres van het LSAB de toezegging
gedaan om de per eind 2013 aflopende subsidie te continueren voor de
jaren 2014 en 2015.
Opdrachten
Beleidsprogramma woonomgeving e.a.
Krachtige steden
De in 2013 gepubliceerde rapporten «Wonen in ongewone tijden»8,
«Onderscheid in leefbaarheid»9 en «Werk aan de wijk»10 en de Leefbaarometer11 laten een positieve trend zien in de 40 aandachtswijken en
verbetering van leefbaarheid in steden en dorpen de afgelopen jaren. Op
20 november 2013 heeft de Minister voor Wonen en Rijksdienst de
Tweede Kamer geïnformeerd over de leefbaarheid in Nederland en de
invulling van de rijksrol op dit terrein.12
Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid
In 2013 is een voorstel voor wijziging wetgeving (woningwet, huisvestingswet en Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek
(WBMGP)) teneinde de aanpak van onder andere huisjesmelkers en
woonoverlast te verbeteren bij de Kamer ingediend. Daarnaast is een
heffingsvermindering opgenomen binnen de verhuurderheffing ter
stimulering van investeringen in de woningvoorraad. Deze vermindering
raakt zowel krimpgebieden als Rotterdam Zuid. Ook de uitvoering van de
andere afspraken uit het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid in 2013
ligt op schema.13
Programma Bevolkingsdaling
In 2013 zijn lokale partijen ondersteund door het in beeld brengen van de
demografische ontwikkelingen met feiten en cijfers (transitieatlas), het
aanreiken van bouwstenen voor beleid en het stimuleren van de dialoog
tussen betrokken partijen. Daarnaast is er ondersteuning geboden bij
specifieke vragen en wegnemen van knelpunten in wet- en regelgeving. Er
is uitvoering gegeven aan de met de topkrimpregio’s gesloten convenanten.
8

op basis van het WoonOnderzoek Nederland 2012
op basis van de Leefbaarometer
10
van het Sociaal Cultureel Planbureau
11
Kamerstukken II, 2013/14, nr. 32 847/30 995, nr. 106; bijlage bij de brief van de Minister voor
Wonen en Rijksdienst d.d. 21 november 2013; Voortgangsrapportage wijkaanpak 2013
12
TK 2013–2014, 32 847 en 30 995, nr. 106
13
TK 2012–2013, 32 847, nr. 106
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

111

Economisch denken
In het kader van verbeteren van maatschappelijk rendement is er in 2013
een intentieverklaring gesloten tussen BZK en de Spar, is er met een
filantropsiche sector een traject gestart om lokale fondsen een impuls te
geven en is er een leergang Maatschappelijk Aanbesteden gestart. Met
steun van de ministeries van BZK en SZW is daarnaast het Platform
Society Impact gestart.
Huisvesting specifieke groepen
De realisatie van de door Kences toegezegde 16.000 extra studenteneenheden ligt op schema. In september 2013 zijn de in het Landelijk Actieplan
Studentenhuisvesting toegezegde Kences-BZK handreiking «Studentenhuisvesting en bouwregelgeving14» en de «Monitor Studentenhuisvesting
2013»15 gepubliceerd en is de Tweede Kamer geïnformeerd16 over de
voortgang van het Actieplan.
De kamer is geïnformeerd over de stand van zaken rondom ouderenhuisvesting. Ter uitvoering van de nationale verklaring voor huisvesting voor
EU-arbeidsmigranten zijn in 8 van de 9 regio’s bestuurlijke afspraken
gemaakt om adequate huisvesting te realiseren.
Overlast
Naast de wetsvoorstellen ter wijziging van de Woningwet en WBMGP die
in 2013 naar de Kamer zijn gestuurd, wordt er gezocht naar meer
mogelijkheden om gemeenten te ondersteunen met wet- en regelgeving.
In januari 2013 is een experiment gestart om de ondermijnende invloed
van georganiseerde misdaad in wijken zichtbaar te maken en de
informatie-uitwisseling te bevorderen.
Bij Najaarsnota heeft binnen het beleidsprogramma woonomgeving een
budgettair neutrale herschikking plaatsgevonden. Hierdoor sluit de
uitfinanciering van de in 2013 toegekende subsidies en bijdragen aan op
de hiervoor in 2013 beschikbare budgetten.
Wijkverpleegkundigen
Ter uitvoering van de motie Hamer17 zijn er tussen de 300 en 350
wijkverpleegkundigen ingezet in gemeenten waar sprake is van achterstandsproblematiek. Deze inzet heeft geleid tot betere samenwerking
tussen diverse (zorg)organisaties in de buurt. De financiering heeft
plaatsgevonden via het Gemeentefonds.
Bijdragen aan medeoverheden
Beleidsprogramma woonomgeving e.a.
In 2013 is middels de 2e suppletoire begroting een bijdrage van € 1,4 mln.
verstrekt aan de BES-eilanden, waarmee achterstanden op het gebied van
huisvesting worden aangepakt.

14

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/brochures/2013/09/17/handreikingstudentenhuisvesting-en-bouwregelgeving.html
http://www.kences.nl/nl/kennisbank/Monitor-studentenhuisvesting.html
16
Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 33 104 nr. 4; Kamerstukken II, vergaderjaar
2011–2012, 33 104 nr. 1.
17
Kamerstukken II, 2008–2009, 31 700, nr. 15
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

112

Ontvangsten
In verband met de afkoop van de uitvoeringskosten garantieregeling
Energiebesparingkrediet (EBK) is in 2013 € 1,2 mln. ontvangen. Ook is
voor € 0,6 mln. aan incidentele, niet voorziene ontvangsten gerealiseerd
op het gebied van woningbouwproductie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

113

Artikel 3. Kwaliteit Rijksdienst
A Algemene doelstelling
Een goed presterende rijksoverheid op het gebied van bedrijfsvoering en
het bevorderen van de kwaliteit van het management van de Rijksdienst.
B Rol en verantwoordelijkheid
Voor een optimale beleidsvoorbereiding en -uitvoering moet de interne
beheersing en sturing van de bedrijfsprocessen in rijksbreed verband op
orde zijn. Deze bedrijfsprocessen moeten naast dienstbaar aan het beleid,
ook effectief en doelmatig zijn. Daarvoor zijn heldere kaders nodig. Het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bepaalt in
samenwerking met de andere ministeries deze kaders en brengt daarin
meer samenhang, met als doel een beter bestuurbare en meer efficiënte
bedrijfsvoering binnen de Rijksdienst.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst is verantwoordelijk voor het
rijksbrede beleid en de rijksbrede kaders op terreinen als personeel,
informatie- en communicatietechnologie (ICT), organisatie, huisvesting,
inkoop, facilitaire dienstverlening en beveiliging. Tevens is de Minister
verantwoordelijk voor de primaire arbeidsvoorwaarden van het Rijk.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst investeert vanuit zijn systeemverantwoordelijkheid in het concernbrede zicht op talent en in specifieke
ontwikkeltrajecten voor managers. Daartoe bevordert de Minister de
uitstroom en flexibiliteit, een kleinere topstructuur van het Rijk, samenwerking tussen leidinggevenden, toekomstgerichtheid van managementtalent en de plaatsing van Nederlandse topposities bij Europese instellingen. Dit laatste gebeurt in samenwerking met het Ministerie van
Buitenlandse Zaken.
Vanuit een uitvoerende rol is de Minister voor Wonen en Rijksdienst
verantwoordelijk voor de rol van werkgever voor de Topmanagementgroep, daar waar het gaat om benoemingen, arbeidsvoorwaarden en
ontslag.
C Beleidsconclusies
In mei 2013 heeft het kabinet de Hervormingsagenda Rijksdienst
gepresenteerd (Kamerstukken II, 2012–2013, 31 490-VII, nr. 119). In het
beleidsverslag is de Hervormingsagenda Rijksdienst inhoudelijk toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

114

D Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3.1 Kwaliteit Rijksdienst
Realisatie

Oorpronkellijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2013

2013

Verplichtingen

18.880

29.380

– 10.500

Uitgaven:
3.1 Kwaliteit Rijksdienst
Subsidies
Fysieke Werkomgeving Rijk
Subsidie A&O-fonds
Opdrachten
Bedrijfsvoering Rijk
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Arbeidsmarkt Communicatie
Doc-Direkt
Eigenaarsbijdrage

20.959
20.959
3.698
298
3.400
9.108
9.108

29.380
29.380
3.400
0
3.400
8.904
8.904

– 8.421
– 8.421
298
298
0
204
204

8.153
5.653
0
2.500

17.076
5.776
11.300
0

– 8.923
– 123
– 11.300
2.500

828

250

578

(x € 1.000)

2009

2010

2011

2012

Ontvangsten

E Toelichting op de instrumenten
De algemene doelstelling is gericht op het functioneren van de totale
rijksoverheid. Een goed functionerende rijksoverheid, die slagvaardig,
dienstverlenend en kostenbewust is, vergroot de legitimiteit van het
overheidshandelen.
In 2013 zijn de volgende mijlpalen bereikt:
– Het VanWerkNaarWerk Beleid is vastgesteld.
– Op het gebied van ICT is verder gewerkt aan de ambities van de
I-Strategie.
– In het kader van het project DWR-Archief zijn met vier ministeries
pilotprojecten gestart.
– De bundeling van de inkoop in een twintigtal inkoopuitvoeringscentra
is in 2013 gerealiseerd.
Subsidies
Subsidie Fysieke Werkomgeving Rijk
Het Ministerie van BZK heeft een subsidie van € 298.000 verstrekt aan het
kennisinstituut Center voor People and Buildings. Deze subsidie heeft tot
doel de generieke ontwikkeling van toepasbare kennis in het domein van
de kantoorhuisvesting. Daarbij gaat het om het opbouwen van kennis
over kwalitatieve en financiële aspecten van de normering Fysieke
Werkomgeving Rijk voor kantoorgebouwen van het Rijk. De Fysieke
Werkomgeving Rijk (FWR) is een concept voor een werkomgeving voor
rijksambtenaren dat flexibel, tijd- en plaatsonafhankelijk (samen-)werken
mogelijk maakt.
Subsidie A&O-fonds
Het Ministerie van BZK heeft een subsidie van € 3,4 mln. aan het
A&O-fonds Rijk verstrekt. Deze subsidie is ingezet voor verschillende
projecten, zoals Duurzaam perspectief voor arbeidsbeperkten, Loopbaan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

115

stappen en Leerlijnen, Kwaliteit van leidinggevenden, cursussen functioneringsgesprekken voor medewerkers en Het Nieuwe Werken en Vitaliteit.
Opdrachten
Bedrijfsvoering Rijk
In 2013 is het Sociaal Beleid Rijk: Van Werk Naar Werk Beleid vastgesteld
(VWNW). Uitgangspunt van dit nieuwe Van Werk Naar Werk Beleid is een
sluitende aanpak voor iedereen in de begeleiding van werk naar werk,
waarbij ambtenaren die actief meewerken aan het VWNW-traject dat de
werkgever aanbiedt, daadwerkelijk begeleid worden naar ander werk. De
mobiliteitsorganisaties van de vier shared service organisaties van het
Rijk werken nauw samen bij hun dienstverlening in het kader VWNW van
zowel vrijwillige als ook verplichte VWNW-kandidaten.
Op het gebied van ICT is verder gewerkt aan de ambities van de
I-Strategie, te weten een meer samenhangende ICT infrastructuur, een
platform voor tijd-, plaats- en apparaatonafhankelijk werken en de
beheersing van grote ICT projecten. Hierover wordt jaarlijks gerapporteerd in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk.
Het sourcingsafwegingskader voor generieke ICT is toegepast op het
vraagstuk voor de ICT-netwerkvoorzieningen binnen het rijk (rijksoverheidnetwerk 2.0). Hiermee kunnen in 2014 transparante keuzes worden
gemaakt over het wel of niet uitbesteden en onder welke condities van
rijksconnectiviteit. In 2013 is in het kader van de gesloten rijkscloud een
proefopstelling voor een rijksapplicatiestore neergezet. Hierin zijn ook
pilotdiensten, zoals de rijksadresgids, ontwikkeld.
De voorbereidingen van het project DWR-Archief zijn gestart in 2012. Dat
project gaat enerzijds zorgen voor generieke archieffunctionaliteit en
anderzijds voor een centraal digitaal archief waarin departementen
documenten kunnen opslaan. De uitvoering van het project is gestart in
2013: met vier ministeries is een pilotproject gestart.
In 2013 is verder gewerkt aan de Enterprise Architectuur Rijksdienst (EAR)
met als tussenresultaat de oplevering van de iAtlas. Deze iAtlas biedt een
samenhangend bestuurlijk perspectief op de informatisering van de
rijksdienst. De architectuurkennisbank is beschikbaar en hierin zijn de
geldende kaders, doelarchitecturen en registers, zoals standaarden en
generieke voorzieningen, voor de rijksinformatisering opgenomen.
Met het identificeren en toedelen van 34 potentieel nieuwe categorieën is
in 2013 de besluitvorming gepleegd die er toe leidt dat vrijwel de gehele
generieke inkoop onder categoriemanagement wordt gebracht. De
bundeling van de inkoop in een twintigtal inkoopuitvoeringscentra is in
2013 gerealiseerd. Met deze beide ontwikkelingen is de basis gelegd voor
verdere harmonisatie, standaardisatie en professionalisering van de
rijksoverheid.
In 2013 zijn voorbereidingen getroffen om het instrumentarium van
duurzaam inkopen sterker te verbinden aan de professionalisering van de
inkoopfunctie. Ook zijn in 2013 de inkoopkaders voor sociale
voorwaarden, social return en milieucriteria toegepast.
De rijksbrede kengetallen over de bedrijfsvoering staan vermeld in de
Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

116

Bijdragen aan baten-lasten agentschappen
Arbeidsmarkt Communicatie
Het EC O&P, onderdeel van De Werkmaatschappij, heeft in 2013 activiteiten op het gebied van in-, door- en uitstroom binnen de rijksoverheid
(digitaal) gefaciliteerd. De coördinatie van de campagne Werken voor
Nederland ligt bij het EC O&P. Alle arbeidsmarktcommunicatie van de
rijksoverheid valt onder deze rijksbrede campagne. EC O&P beheert ook
CSO-platform (Carrière Sites Overheid), waar diverse websites draaien.
Recruitmentactiviteiten hebben onder meer plaatsgevonden via beurzen,
het Rijkstraineeprogramma en het Stage servicepunt.
Doc-Direkt
De bijdrage aan agentschap Doc-Direkt is door het intrekken van de status
van tijdelijke baten-lastenagentschap komen te vervallen. Conform
gemeld is in de eerste suppletoire begroting 2013 (Kamerstukken II,
2012–2013, 33 640-VII, nr. 2) worden de uitgaven aan Doc-Direkt zoals
voorgeschreven door Verantwoord Begroten verantwoord op het centraal
apparaatsartikel. Over de ontwikkeling van het wegwerken van de
archiefachterstanden wordt jaarlijks gerapporteerd in de Jaarrapportage
Bedrijfsvoering Rijk. Het kengetal is hierdoor komen te vervallen.
Eigenaarsbijdrage
Conform de regeling Agentschappen, waarin gesteld is dat de eigenaar
moet zorgdragen dat een Agentschap geen negatief eigen vermogen
heeft, heeft De Werkmaatschappij bij tweede suppletoire begroting
(Kamerstukken II, 2013–2014, 33 805-VII, nr. 1) een eigenaars bijdrage
ontvangen van € 2,5 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

117

Artikel 4. Uitvoering Rijkshuisvesting
A Algemene doelstelling
Het verzorgen van de rijkshuisvesting van de Hoge Colleges van Staat, het
Ministerie van Algemene zaken en het Koninklijk Huis, het beheren van
monumenten die, naar hun aard, niet geschikt zijn voor rijkshuisvesting
en het uitvoeren van het Rijkshuisvestingsbeleid.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister voor Wonen en Rijksdienst is op basis van het Besluit
Rijksgebouwendienst 1999 (KB) als opdrachtgever en uitvoerder verantwoordelijk voor:
– de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van
Algemene Zaken;
– de huisvesting van het Koninklijk Huis, voor zover vallend onder de
verantwoordelijkheid van de Staat;
– de instandhouding van de monumenten in beheer van de Rijksgebouwendienst, ook als die naar hun aard niet geschikt zijn voor de
huisvesting van rijksdiensten;
– de doelmatige uitvoeringspraktijk van de rijkshuisvesting binnen de
wettelijke en afgesproken kaders.
C Beleidsconclusies
De Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van Algemene Zaken zijn
binnen de beschikbare budgettaire kaders gehuisvest. Aan de Koning zijn
de drie staatspaleizen Huis ten Bosch, Paleis op de Dam en Paleis
Noordeinde ter beschikking gesteld.
De Hoge Colleges van Staat, het Ministerie van Algemene Zaken en de
Koning hebben gezamenlijk de beschikking over ca. 260.000 vierkante
meter bruto vloeroppervlak, waarop onderhoudswerkzaamheden zijn
uitgevoerd.
Aan diverse monumenten zijn onderhoudwerkzaamheden uitgevoerd. Een
belangrijk monument dat thans veel inzet vergt is het Jachtslot St.
Hubertus in het Nationaal Park Hoge Veluwe dat tot en met 2014 wordt
gerestaureerd.
De doelstelling om in 2013 te starten met de uitvoering van de maatregelen voor energiebesparing in kantoorpanden in tranche 3 FCIB
(Functioneel Controleren, Inregelen en Beproeven) voor klimaatinstallatie
in gebouwen is gerealiseerd.
De Rgd zorgt voor beleidsondersteuning aan verschillende beleidsmakers
(IenM, DG Wonen en Bouwen etc.). Deze vertaalt zich bijvoorbeeld in
advisering over uitvoerbaarheid van (voorgenomen) beleid. Onderwerpen
die afgelopen jaar hebben gespeeld betroffen voornamelijk leegstand van
kantoren, (brand)veiligheid, energiebesparing en duurzaam inkopen.
Ontwikkelingen als deze raken beleidsmakers primair.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

118

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4.1 Uitvoering Rijkshuisvesting
Realisatie

Oorpronkellijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2013

2013

Verplichtingen

64.652

59.207

5.445

Uitgaven:
4.1 Een doelmatige uitvoeringspraktijk van de rijkshuisvesting
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Bijdrage aan Rgd voor huisv
Koninklijk Huis, HoCoSta’s en
AZ
Bijdrage aan Rgd voor
monumenten
Bijdrage aan Rgd voor
rijkshuisvesting

64.653

59.207

5.446

64.653

59.207

5.446

64.653

59.207

5.446

38.753

37.936

817

13.800

10.199

3.601

12.100

11.072

1.028

4.297

357

3.940

(x € 1 000)

2009

2010

2011

2012

Ontvangsten

E Toelichting op de financiële instrumenten
4.1 Een doelmatige uitvoeringspraktijk van de rijkshuisvesting
Bijdragen aan baten-lastenagentschappen
Bijdrage aan Rgd voor het beheren van monumenten
Bij de uitgaven voor monumenten is sprake van hogere realisatie dan
begroot. Dit is met name een gevolg van de uitvoering van een renovatieproject bij Jachtslot St Hubertus en van de onderhoud- en exploitatiekosten van monument Paleis Soestdijk.
Tabel 4.2 Prestatie-indicator
Prestatie-indicator
Aantal monumenten in beheer
Gebruiksgraad monumenten

Basiswaarde

Peildatum

Streefwaarde

Periode

Realisatie

107
95%

2011
2009

107
95%

2013
2013

104
98%

Bron: BZK/Rgd administraties

De telling van het aantal monumenten (objecten) in beheer volgt de
rijksbrede telwijze waarbij iedere aanwijzing één monument is. Eén
aanwijzing komt niet altijd overeen met één object.
De gebruiksgraad op 31 december 2013 van de monumenten met een
erfgoedfunctie (maar zonder rijkshuisvestingsfunctie) is 98% (was 98%
ultimo 2012). De gebruiksgraad is het aantal vierkante meters bruto
vloeroppervlak (bvo) per object dat in gebruik is in verhouding tot het
totaal aantal m2»s bvo. Een deel van de monumenten is naar hun aard
niet geschikt voor gebruik, zoals gedenknaalden of grafmonumenten.
Deze zijn buiten de berekening gehouden. De realisatie van 104 wijkt af
van de streefwaarde van 107 door de verkoop van enkele objecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

119

Bijdrage aan Rgd voor rijkshuisvesting
Bij de uitgaven voor Rijkshuisvesting is sprake van incidenteel beperkt
hogere realisatie dan begroot. FEZ heeft in 2013 het inflatieresultaat (een
betaling van het Ministerie van Financiën aan de Rijksgebouwendienst)
over 2010 en 2011 gecompenseerd. Deze incidentele nabetaling van € 2,5
mln. zorgt voor een overschrijding op het budget voor rijkshuisvesting.
Geschoond voor deze betaling resteert een onderschrijding op de
begroting van € 1,5 mln. Die is ontstaan doordat er minder is uitgegeven
aan programma FCIB. In dit programma zit een vertraging naar volgende
jaren.
Ontvangsten
Bij de ontvangsten is sprake van incidenteel aanzienlijk hogere realisatie
dan begroot. Dit is met name een gevolg van de verkoop van een object
waarvan al in de begroting 2003 was overeengekomen dat de middelen
daarvoor aan de eigenaar zouden worden afgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

120

Artikel 5 Beheer materiële activa
A Algemene doelstelling
Een optimaal financieel resultaat bij het verwerven, beheren, ontwikkelen
en afstoten van materiële activa van/voor het Rijk ten behoeve van de
realisatie van rijksdoelstellingen.
B Rol en verantwoordelijkheid
Sinds 5 november 2012 is de Minister voor Wonen en Rijksdienst belast
met de behartiging van de aangelegenheden op het terrein van rijksvastgoed, met inbegrip van het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf
(RVOB), voor zover deze voordien was opgedragen aan de Minister van
Financiën.
Ook de taken en organisatie van de directie Rijksvastgoed, – opgericht ter
ondersteuning van de afstemming tussen zowel uitvoerende diensten als
departementen ten aanzien van rijksvastgoed in respectievelijk de Raad
voor Vastgoed Rijksoverheid (RVR) en de Interdepartementale Commissie
Rijksvastgoed (ICRV) –, zijn op 5 november 2012 overgeheveld van het
Ministerie van Financiën naar het Ministerie van Wonen en Rijksdienst.
(Zie KB 5 november 2012, Stcrt. 8 november 2012, nr. 23045).
In de portefeuilleverdeling die in het constitutionerend beraad is overeengekomen, is het rijksvastgoed opgenomen onder de Minister voor Wonen
en Rijksdienst.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst heeft een tijdelijke regeling
getroffen op grond waarvan de door de Minister van financiën vóór
5 november 2012 verleende mandaten, volmachten en machtigingen
worden aangemerkt als met ingang van genoemde datum te zijn verleend
door de Minister voor Wonen en Rijksdienst, zodat bevoegdheidsgebreken
worden vermeden. Het Organisatiebesluit BZK 2012 en het Mandaatbesluit BZK 2012 zijn aangepast (zie Stct. 5 november 2013 nrs. 30714 en
30715).
In het op 6 januari 2014 bij de Kamer ingediende voorstel voor een (6e)
wijziging van de CW 2001 zijn (ook) de relevante organisatorische en
juridische aspecten van bovengenoemde herindeling verwerkt.
Met ingang van de begroting voor 2013 is de Minister voor Wonen en
Rijksdienst verantwoordelijk voor:
– de uitvoering van het (privaatrechtelijk) beheer van onroerende zaken
die aan de Staat toebehoren dan wel zijn toevertrouwd, een en ander
voor zover de verantwoordelijkheid voor dat beheer niet bij of
krachtens de wet bij een of meer andere ministers is gelegd,
– de coördinatie van de samenwerking en afstemming tussen de
diensten die onderdeel vormen van het rijksvastgoedstelsel,
– de ondersteuning van de RVR en de ICRV,
– de verantwoordelijkheid voor de totstandkoming van de jaarlijks door
de ministerraad vast te stellen rijksbrede vastgoedportefeuillestrategie
en
de vertegenwoordiging van het rijk bij gebiedsontwikkelingsprojecten
waarbij (meervoudige) rijksdoelstellingen aanwezig zijn,
tezamen met de verantwoordelijkheid van de Minister voor Wonen en
Rijksdienst voor:
– de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van
Algemene Zaken;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

121

–
–

–

de huisvesting van het Koninklijk Huis, voor zover vallend onder de
verantwoordelijkheid van de Staat;
het beheer en onderhoud van de monumenten die aan de Rijksgebouwendienst zijn toevertrouwd en die naar hun aard niet geschikt zijn
voor de huisvesting van rijksdiensten en
de doelmatige uitvoeringspraktijk van de rijkshuisvesting binnen de
wettelijke en afgesproken kaders, ondergebracht in één artikel (artikel
6) op de begroting XVIII van de Minister voor Wonen en Rijksdienst.

Middelenafspraken
De Minister voor Wonen en Rijksdienst verzorgt behalve de ingebruikgeving en vervreemding van de eigen (overtollige) onroerende zaken ook
de ingebruikgeving en vervreemding van (overtollige) onroerende zaken
van andere ministers. Wanneer een middelenafspraak is gemaakt met een
Minister, dan wordt de opbrengst uit ingebruikgeving en/of vervreemding
door deze Minister verantwoord op zijn eigen begroting.
Voor de financiële consequenties van de verkoop en het beheer van de
onroerende zaken die deel uitmaken van de materiële activa van het Rijk
in 2013 wordt verwezen naar de tabel budgettaire gevolgen van beleid.
C Beleidsconclusies
Met het oog op de samenvoeging van het RVOB, de directie Rijksvastgoed, de Rijksgebouwendienst en de Dienst Vastgoed Defensie tot het
Rijksvastgoedbedrijf (RVB i.o.) is inmiddels een ondernemingsplan
opgesteld. Gestreefd wordt naar een daadwerkelijk samengaan van deze
diensten per 1 juli 2014.
Het nieuwe financiële kader voor de overname van overtollig gesteld
vastgoed door het Rijksvastgoedbedrijf i.o., het Kader Overname
Rijksvastgoed (KORV), is vastgesteld en wordt verder uitgewerkt voordat
het in werking zal treden. Het gaat hierbij met name om de uitwerking van
de concrete operationalisering van het kader.
De op basis van vastgoedportefeuille strategieën van individuele
vastgoeddepartementen opgestelde rijksbrede vastgoedportefeuillestrategie (RVPS) voor 2014 is vastgesteld. Deze is tot stand gekomen op basis
van vastgoedportefeuillestrategieën van individuele vastgoeddepartementen. De RVPS, die jaarlijks zal worden opgesteld, beoogt de sturing
vanuit het beleid op het handelen met rijksvastgoed te versterken, met als
doel een hoger maatschappelijk en financieel rendement.
Het instrument anticiperende aankopen en gebiedsontwikkeling is in 2013
beëindigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

122

D Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5.1 Beheer materiele activa
Realisatie

Oorspronkelijk
Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2013

2013

Verplichtingen

91.699

84.280

7.419

Uitgaven:
5.1 Beheer onroerend goed
Bekostiging
Zakelijke lasten

93.244
59.194
59.194
59.194

84.280
62.392
62.392
62.392

8.964
– 3.198
– 3.198
– 3.198

5.2 Bijdrage aan RVOB
Bijdragen aan batenlastenagentschappen
Bijdrage RVOB

21.888

21.888

0

21.888
21.888

21.888
21.888

0
0

5.3 Beheer en plankosten
Opdrachten
Beheer en plankosten

12.162
12.162
12.162

0
0
0

12.162
12.162
12.162

Ontvangsten

165.181

175.186

– 10.005

(x € 1 000)

2009

2010

2011

2012

E Toelichting op de instrumenten
5.1 Beheer onroerend goed
Bekostiging
Zakelijke lasten
In de ontwerpbegroting 2013 is het budget voor zakelijke lasten (5.1) en
beheer en plankosten (5.3) samengevoegd. Hierdoor lijken de zakelijke
lasten lager uitgevallen dan begroot. Dit is gecorrigeerd bij de 1e
suppletoire begroting. De realisatie voor zakelijke lasten is € 2,9 mln.
hoger uitgevallen dan begroot. Dit is veroorzaakt door de centrale
loketfunctie voor overige zakelijke lasten, waardoor het RVOB uitgaven
maakt voor andere departementen waar geen budget voor is. Inmiddels
zijn afspraken gemaakt met de andere departementen om deze
overschrijding in de toekomst te voorkomen.
5.2 Bijdrage aan RVOB
Bijdrage aan baten-lastenagentschappen
Bijdrage RVOB
Het betreft de bijdrage aan het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf
voor de uitvoering van het (privaatrechtelijk) beheer van onroerende
zaken die de Staat toebehoren en het vertegenwoordigen van het Rijk bij
bepaalde gebiedsontwikkelingsprojecten. De uitvoering van het (privaatrechtelijk) beheer houdt hoofdzakelijk in: het verwerven, beheren,
ontwikkelen en vervreemden van onroerende zaken. De bijdrage is in 2013
volledig uitgekeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

123

5.3 Beheer en plankosten
Opdrachten
Beheer en plankosten
De beheer en plankosten (5.3) waren niet begroot in de ontwerpbegroting
2013 (zie ook 5.1). Bij 1e suppletoire begroting is dit hersteld en is een
raming van ca. € 11 mln. gerealloceerd. De uiteindelijke realisatie was ca.
€ 1,3 mln. hoger, voornamelijk omdat panden bij het RVOB langer in
portefeuille blijven door de vastgoedcrisis. Hierdoor stijgen ook de
jaarlijkse kosten aan beheer ten opzichte van de raming.
Ontvangsten
De raming van de ontwerpbegroting is bij 1e suppletoire begroting met
ruim € 27 mln. neerwaarts bijgesteld voor de verkoopopbrengsten uit
onroerend goed. Deze bijstelling heeft plaatsgevonden vanwege de
vastgoedcrisis. De vastgoedmarkt kampt onder meer met de ontwikkeling
dat beleggers tegenwoordig niet eenvoudig krediet voor investeringsprojecten wordt verleend. Hierdoor wordt er minder in onroerend goed
geïnvesteerd. Ten opzichte van de bijgestelde ontvangstenreeks heeft het
RVOB meer dan € 14 mln. aan meeropbrengsten gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

124

3. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt verslag gedaan van relevante
verbeteringen en aandachtspunten in de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft conform de Comptabiliteitswet het karakter van een
uitzonderingsrapportage. Voor de algemene en BZK brede onderwerpen
wordt verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag
hoofdstuk VII. In deze paragraaf komen de verplichte elementen en
specifieke onderwerpen voor hoofdstuk XVIII Wonen en Rijksdienst, aan
de orde, te weten de rechtmatigheid en de totstandkoming van de
beleidsinformatie.
1. Rechtmatigheid
Huurtoeslag
In 2013 is de rapporteringstolerantie op totaalniveau, zijnde 1% van de
som van uitgaven en ontvangsten op alle artikelen (€ 37,2 mln.),
overschreden. Het totaalbedrag van de onrechtmatigheden bedraagt
€ 48,7 mln. (1,3%). Dit betreft rechtmatigheidsfouten in de huurtoeslag,
welke regeling wordt uitgevoerd door de Belastingdienst. De betalingen
voor de huurtoeslag worden door de Minister voor Wonen en Rijksdienst
verantwoord op beleidsartikel 01 Woningmarkt van het begrotingshoofdstuk XVIII Wonen en Rijksdienst.
De Rijksbegrotingsvoorschriften schrijven voor dat, indien bij statistische
steekproeven de meest waarschijnlijke en/of maximale fout de tolerantiegrens overschrijdt, in de bedrijfsvoeringparagraaf de meest waarschijnlijke fout moet worden gerapporteerd. Voor de toeslagregelingen geldt
een tolerantiegrens van 3% behalve voor de huurtoeslag vanwege de
geringe omvang van het desbetreffende begrotingshoofdstuk. Voor de
huurtoeslag geldt voor 2013 een tolerantiegrens van 1,14%.
Op basis van de meest waarschijnlijke fout voor de uitbetaalde
voorschotten, ad € 48,7 mln. (1,71%) en de definitief toegekende
huurtoeslagen, ad € 51,4 mln.(2,53%), wordt de – verhoudingsgewijze
zeer lage – tolerantiegrens ad € 37,2 mln. overschreden. Wanneer
dezelfde tolerantiegrens wordt gehanteerd als bij de andere toeslagen
blijft de meest waarschijnlijke fout ruimschoots binnen de tolerantiegrens.
2. Totstandkoming beleidsinformatie
De totstandkoming van de beleidsinformatie in het jaarverslag voldoet
aan de eisen die daaraan worden gesteld in de Rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.
Voor algemene aandachtspunten bij het proces van de totstandkoming
van de niet financiële beleidsinformatie bij het Ministerie van BZK wordt
verwezen naar de bedrijfsvoeringparagraaf van het Ministerie van BZK
(VII).
Beleidsdoorlichtingen en subsidie-evaluaties.
In 2013 waren geen beleidsdoorlichtingen en evaluaties gepland.
3. Financieel- en materieelbeheer
Het financieel en materieel beheer voldoet aan de gestelde eisen. Voor de
algemene aspecten van financieel- en materieelbeheer verwijs ik u naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf van het Ministerie van BZK (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

125

Oprichting van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
In 2013 is de Minister voor Wonen en Rijksdienst gestart om het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) gestalte te geven. De overheveling van het agentschap
Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (RVOB) van het Ministerie van
Financiën naar het Ministerie van BZK is ingezet vanwege de beoogde
vorming van de RVB, waarin de Rijksgebouwendienst (RGD), het RVOB en
de dienst Vastgoed Defensie en de directie RijksVastgoed samen opgaan.
De Algemene Rekenkamer heeft in het jaarverslag over 2012 vier
onvolkomenheden geconstateerd die betrekking hebben op het begrotingshoofdstuk Wonen en Rijksdienst. Hieronder wordt ingegaan op deze
onvolkomenheden.
Financieel beheer Doc-Direkt
Met ingang van 1 januari 2013 is Doc-Direkt een kasdienst van het
Ministerie van BZK.
De beginbalans van Doc-Direkt is in de loop van 2013 vastgesteld en
ingevlochten in de financiële administratie van het kerndepartement. Het
financieel beheer van Doc-Direkt was in 2013 voldoende op orde. In 2014
dient dit ordelijk financieel beheer te worden uitgebouwd. Dit zal met
name gestalte krijgen in de verdere verbetering van de projectadministratie.
Inkoopbeheer FMHaaglanden
Het inkoopbeheer bij FMHaaglanden was in 2012 volgens de Algemene
Rekenkamer onvoldoende door het ontbreken van een juist en volledig
contractenregister, onvoldoende interne controles in het inkoopproces en
onvoldoende gebruik van de inkoopanalyse.
Het contractenregister is in 2013 op juistheid en volledigheid doorlopen.
Over de eerste drie kwartalen van het afgelopen jaar is een spendanalyse
opgesteld. De procesbeschrijvingen voor inkoopbeheer zijn vastgesteld;
de implementatie daarvan loopt door in 2014. De uitvoering van de
interne controle op volledigheid en juistheid van het contractenregister is
eind 2013 afgerond.
Ondanks bovengenoemde maatregelen is ook in 2013 sprake van
onrechtmatige uitgaven bij FMHaaglanden. De onrechtmatigheden
betreffen voor een deel onrechtmatigheden die hun oorsprong vinden in
de overgenomen contracten van de aansluitende departementen en het
langer open blijven van panden. Hierdoor zijn contracten onrechtmatig
verlengd of zijn geen rechtmatig contracten aanwezig. De overige
onrechtmatigheden vloeien met name voort uit de weerbarstigheid van de
dagelijkse praktijk (onder andere vertraging in de aanbesteding en gebruik
onjuist contract).
Financieel beheer De Werkmaatschappij
Het inzicht in de omzet- en resultaatontwikkeling bij De Werkmaatschappij
(DWM) was volgens de Algemene Rekenkamer in 2012 gedurende het jaar
onvoldoende. Ook de jaarafsluiting over dat jaar verliep moeizaam.
In 2013 is het draaiboek jaarafsluiting verder aangescherpt. De jaarafsluiting is hierdoor beter verlopen. Daarnaast worden de omzet, de kosten
en het resultaat per bedrijfseenheid maandelijks bepaald, zodat er op
adequate wijze inzicht is in de omzet- en resultaat ontwikkeling.
Daarnaast heeft in 2013 een heroverweging plaatsgevonden van de
activiteiten van de bedrijfseenheden. De structuur van de Werkmaat-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

126

schappij blijft administratief arbeidsintensief. Deze complexiteit is
afgelopen jaar aangepakt door een programmaplan uit te voeren en
tegelijkertijd is een herontwerp van de financiële functie voorbereid. Dit
traject loopt door in het eerste halfjaar van 2014.
Controlraamwerk P-Direkt
De Algemene Rekenkamer concludeerde in het rapport bij het jaarverslag
over 2012 dat het controleraamwerk van P-Direkt nog niet geheel op orde
was en er nog tekortkomingen waren bij het autorisatiebeheer, het
wijzigingenbeheer (changemanagement) en bij de handmatige mutatieverwerking.
In 2013 zijn op alle punten verbeteringen doorgevoerd, maar de Auditdienst Rijk constateert in het rapport bij hoofdstuk XVIII dat bij het
changemanagement nog enkele beheersmaatregelen moeten worden
uitgewerkt. Daarnaast heeft de Auditdienst Rijk bij het gebruikers- en
autorisatiebeheer nog enkele tekortkomingen aangetroffen die een risico
op inbreuken met zich meebrengen. In 2014 wordt proactief ingezet op de
volledigheidsbeheersing van de handmatige mutatieverwerking, de
procesdocumentatie van het changeproces SAP-HR en de beheersing van
de actualiteit van de autorisatiematrix en diverse SAP- en usersinstellingen.
– Beveiliging digitale overheidsdiensten Logius
De Algemene Rekenkamer constateerde in 2012 twee risico’s voor de
beveiliging en continuïteit. Deze risico’s hebben betrekking op Digipoort
en DigiD-assessments.
In 2013 heeft Logius een forse inspanning geleverd om de
ICT-beveiligingsassessment op een toereikend niveau in te vullen. Er is in
het afgelopen jaar voldoende capaciteit beschikbaar gesteld. Bepaalde
gegevens van burgers zijn versleuteld (DigiD wachtwoorden) en er vindt
versleuteling plaats van gegevens als deze de DigiD applicatie verlaten
(bijvoorbeeld bij een back-up). Voor de overige gegevens in DigiD heeft
Logius het principebesluit genomen om nog zwaardere maatregelen te
nemen om het onbevoegd gebruik van de gegevens in de database van
DigiD te voorkomen. In maart 2014 wordt een besluit genomen over de
wijze waarop deze zwaardere maatregelen geïmplementeerd worden.
Er is in 2013 invulling gegeven aan de afspraken met de Tweede Kamer
over de uitvoering van de DigiD beveiligingsassessments. Eind 2013/
begin 2014 zijn enkele honderden assessment rapporten binnengekomen
bij Logius. In maart 2014 zijn vier partijen, die na herhaaldelijk rappelleren
en in gebreke stellen niet hadden voldaan aan de verplichting om een
assessment rapport op te leveren, van DigiD afgesloten.
Digipoort-OTP verzorgt onder andere het berichtenverkeer voor de
Douane. Het technisch beheer van de database Digipoort is door Logius
uitbesteed aan een leverancier. De Auditdienst Rijk constateert dat over
2013 de functiescheiding niet is aangetoond bij een buitenlandse
onderaannemer van de leverancier en dat deze mogelijk bij de data van
Digipoort kan. Logius zal op korte termijn in overleg treden met de
Auditdienst Rijk en de leverancier om dit punt op te lossen.
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
BTW-regelgeving
De Werkmaatschappij (DWM) (per 01-01-2014 Uitvoeringsorganisatie
Bedrijfsvoering Rijk) heeft vastgesteld dat vanaf 2008 de BTW-regelgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

127

onjuist is toegepast. Een door DWM uitgevoerde eerste analyse naar de
BTW-positie bij DWM geeft aan dat per saldo circa € 0,4 mln. (exclusief
rentederving en eventuele boete) te weinig is afgedragen. Dit bedrag is
een indicatie daar het onderscheid tussen BTW-plichtige en vrijgestelde
transacties soms lastig is. Het niet in rekening brengen van BTW aan een
deel van de afnemers van DWM heeft er bij die afnemers toe geleid dat zij
ook geen BTW hebben teruggevorderd. Als dit aspect wordt meegenomen
blijkt dat de fiscus op basis van de huidige quick scan niet is benadeeld.
DWM gaat eerst met de eigenaar bespreken hoe dit moet worden
opgelost, mede in het licht van de veronderstelling dat deze problematiek
niet louter bij DWM speelt. De Auditdienst Rijk heeft aangegeven dat
herstel noodzakelijk is, tenzij de fiscus expliciet een andere oplossing
goedkeurt. Daarnaast is van belang dat afspraken worden gemaakt voor
de toekomst, wellicht in bredere zin dan louter voor DWM, met de fiscus
over toepassing van de BTW-regelgeving.
Voor de overige aspecten van de bedrijfsvoering verwijs ik u naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf van het Ministerie van BZK (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

128

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

129

1
2
3
4
5

Art.

Beleidsartikelen
Woningmarkt
Woonomgeving en bouw
Kwaliteit Rijksdienst
Uitvoering Rijkshuisvesting
Beheer materiele activa

Totaal

Omschrijving

2.950.887
32.189
29.380
59.207
84.280

Verplichtingen

2.880.443
32.639
29.380
59.207
84.280

3.085.949

578.445
91
250
357
175.186

754.329

Uitgaven Ontvangsten

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

– 1-

2.900.728
119.715
18.880
64.652
91.699

Verplichtingen

Realisatie

– 2-

Departementale verantwoordingsstaat 2013 van Wonen en Rijksdienst (XVIII) (Bedragen x € 1.000)

1.A. DE DEPARTEMENTALE VERANTWOORDINGSSTAAT

G. JAARREKENING 2013

2.929.201
38.102
20.959
64.653
93.244

3.146.159

407.994
2.056
828
4.297
165.181

580.356

Uitgaven Ontvangsten

– 50.159
87.526
– 10.500
5.445
7.419

Verplichtingen

48.758
5.463
– 8.421
5.446
8.964

60.210

170.451
– 1.965
– 578
– 3.940
10.005

173.973

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting
(+ = tekortschietend t.o.v. geraamd
bedrag)

3=(2–1)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

130

655
1.455

84.978
83.756
1.222
370
1.839

73.225
72.642
583
15.000
26.800

123.061
122.797
264
1.000
3.547

95.291
95.291
0
6.510
12.538

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

Logius
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

P-Direkt
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

De Werkmaatschappij
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

FMHaaglanden
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

Shared Service Centrum-ICT

31.868
31.750
118

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

(1)

Doc-Direkt
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Baten-lastenagentschap

Naam

1.103
12.827

116.867
118.087
– 1.220

3.815
2.394

102.333
109.829
– 7.496

9.500
23.827

71.992
71.510
482

0
2.107

100.064
98.024
2.040

0
0

0
0
0

Realisatie

(2)

Samenvattende verantwoordingsstaat 2013 inzake baten-lastenagentschappen van Wonen en Rijksdienst (XVIII) (Bedragen x € 1.000)

1.B. DE SAMENVATTENDE VERANTWOORDINGSSTAAT AGENTSCHAPPEN (XVIII)

– 5.407
289

21.576
22.796
– 1.220

2.815
– 1.153

– 20.728
– 12.968
– 7.760

– 5.500
– 2.973

– 1.233
– 1.132
– 101

– 370
268

15.086
14.268
818

– 655
– 1.455

– 31.868
– 31.750
– 118

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

(3)=(2)-(1)

18.933
– 22.289

104.965
101.814
3.151

10.449
– 1.732

113.700
119.180
– 5.480

0
– 11.637

74.813
70.424
4.389

9.072
– 6.277

82.000
76.099
5.901

5.676
– 3.732

25.569
30.960
– 5.391

Realisatie 2012

(4)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

131

–
1.372

14.173
14.173
0

Dienst van de Huurcommissie
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

90.000
90.478

522.157
921.560

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

1.409.877
1.418.365
– 8.488

Rijksgebouwendienst
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

23.358
23.282
76

74.623
84.110

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

115.186
115.186
0

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

(1)

Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

Baten-lastenagentschap

Naam

0
1.477

18.068
19.888
– 1.820

8.417
5.696

24.304
21.181
3.123

277.201
900.405

1.437.820
1.423.747
14.073

51.846
54.600

116.985
107.063
9.922

Realisatie

(2)

0
105

3.895
5.715
– 1.820

– 81.583
– 84.782

946
– 2.101
3.047

– 244.956
– 21.155

27.943
5.382
22.561

– 22.777
– 29.510

1.799
– 8.123
9.922

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

(3)=(2)-(1)

0
– 564

16.569
19.053
– 2.484

0
0

0
0
0

428.602
– 900.715

1.455.562
1.477.383
– 21.821

0
0

0
0
0

Realisatie 2012

(4)

2. JAARVERANTWOORDING BATEN-LASTENAGENTSCHAPPEN
PER 31 DECEMBER 2013
Baten-lastenagentschap Logius
Inleiding
Missie Logius
De missie van Logius luidt: «Logius, de dienst digitale overheid van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, biedt publieke
dienstverleners een samenhangende ICT-infrastructuur, zodat burgers en
bedrijven betrouwbaar, snel, groen en gemakkelijk elektronisch zaken met
hen kunnen doen.» Logius levert daartoe producten en diensten op het
gebied van Toegang, Gegevensuitwisseling, Informatiebeveiliging en
Standaardisatie.
Kerntaken
– Het beheer en de exploitatie van bestaande producten;
– De inbeheername van nieuwe producten;
– De doorontwikkeling van reeds in beheer genomen producten;
– Stimulering van Veilig Gebruik.
Algemeen
De omzet 2013 ad € 100 mln. is ten opzichte van de omzet 2012 ad € 82
mln. fors gegroeid. Dit is een toename van 22%. Deze toename wordt
veroorzaakt door een stijging van het beheer van de producten bij Logius
door intensiever gebruik en het aantal klanten dat gebruik maakt van die
producten. De voorzieningen die bijdragen aan dit succes zijn onder
andere DigiD en DigiD Machtigen, Standard Business Reporting (SBR) en
MijnOverheid met de Berichtenbox. Nederlanders hebben in 2013
gezamenlijk meer dan 100 miljoen keer hun persoonlijke DigiD gebruikt.
Dat is 25 miljoen keer meer dan in geheel 2012, een stijging van meer dan
33%. Verder is het in 2013 voor ondernemers verplicht gesteld om alle
aangiften van vennootschapsbelasting (VpB) en Inkomstenbelasting (IB)
via SBR te versturen aan de Belastingdienst. Hiermee is SBR het exclusieve «system-to-system» kanaal voor deze aangiften. MijnOverheid is in
2013 geschikt gemaakt voor 8 miljoen accounts en 9 miljoen berichten per
maand. Dienstaanbieders kunnen nu hun analoge berichtenstroom
vervangen door een digitale berichtenstroom. Ook is de Belastingdienst
succesvol aangesloten zodat het verwerken van ruim 6 miljoen «Massale
Automatische Continuering» (MAC) 2014 toeslagberichten via de
berichtenbox van MijnOverheid mogelijk is gemaakt.
Met de forse toename van het gebruik van producten van Logius in het
primaire proces van de klanten, neemt tevens de afhankelijkheid van de
klanten ten aanzien van de dienstverlening van Logius toe. In 2013 zijn
hiertoe meerdere ontwikkelingen zichtbaar, zoals de DDoS maatregelen
die zijn genomen, het fraudeteam dat is ingericht en de beveiligingsassessments die door Logius worden gemonitoord.
Bedrijfsvoering
De forse groei van de omzet gaat tegelijkertijd gepaard met een groei van
de formatie. In 2013 is de formatie met 30 fte gegroeid naar 165 fte. Bij
deze groei is de focus geweest op een kwalitatief hoogstaande organisatie. In 2013 is ook verder invulling gegeven aan de door Logius
opgestelde herijkte strategie 2011–2013. Deze strategie staat in het teken
van het beheren van (volwassen) producten waarvoor een markt is en het
geleidelijk overzetten van een aantal projecten en producten die niet tot
de corebusiness van Logius behoren naar een andere beheer- of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

132

projectorganisatie. In 2013 zijn voorbereidingen getroffen om het beheer
van de Rijkspas onder te brengen bij het Tactisch Beraad Generieke ICT
(TBGI). De formele overdracht is per 1 januari 2014.
Doelmatigheidsverbetering en kostenefficiëntie
De producten en diensten van Logius leveren een door de klant meetbare
bijdrage aan hun positieve businesscase; de bijdrage kan zowel kwantitatief als kwalitatief zijn. Een voorbeeld is het digitaal aanleveren van de
aangiften inkomsten- en vennootschapsbelasting voor ondernemers in
een standaard format. Dit levert de belastingdienst een forse besparing
van personeelskosten op. Verdere winst komt van het steeds meer gebruik
maken van voorzieningen (bijv. meer aansluitingen en meer authenticaties) van Logius. Ook in 2013 heeft dit wederom geleid tot verdere
verlaging van de kosten van voorzieningen, zoals DigiD en Digipoort OTP.
Dit vertaalt zich door in de gunstigere doelmatigheidsindicatoren van
betreffende voorzieningen.
Ter verbetering of vernieuwing van de dienstverlening en het bereiken van
kostenreductie is in 2013 in de aanbestede contracten, zoveel mogelijk een
regiecomponent op de prijs en prijsontwikkeling opgenomen. Zoals
benchmarking en mechanismen in het exploitatiemodel bij stijgend/
dalend volume in de afname. Hierdoor is het voor Logius bijvoorbeeld
mogelijk om vanuit de contracten bij te stellen indien de vastgelegde
(prijs)afspraken niet meer marktconform zijn en de leveranciers continu te
stimuleren om de dienstverlening op niveau te houden of te verbeteren
(betere prijs/prestatie verhouding). Verder zijn in 2013 diverse onderzoeken uitgevoerd, onder andere op contracten voor DigiD, MijnOverheid,
en Koppelvlakken. De uitkomsten zijn geanalyseerd en meegenomen in de
te vernieuwen contracten. Bovenstaande leidt tot betere commerciële
uitnutting van contracten gedurende de gehele looptijd en het inzichtelijk
maken van keuzen in bijvoorbeeld beschikbaarheidseisen, waardoor
Logius goedkopere en kwalitatief betere dienstverlening kan bieden.
Voorts is in 2013 wederom een beperking van de inhuur van externen in
2013 in gang gezet, door 30 extra fte aan de formatie toe te voegen. Dit
heeft geleid tot meer productieve uren tegen lagere personele kosten.
Daarnaast is de additionele taakstelling 2013 conform de batenlastensystematiek doorvertaald naar de opdrachtgevers. De taakstelling heeft als
ijkjaar 2008 en daarmee betrekking op de producten DigiD, OTP en Public
Key Infrastructure (PKI). In overleg met de opdrachtgever van deze
producten (Directoraat-Generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) is bepaald hoe
de taakstelling is ingevuld.
Klanttevredenheid
Elk jaar wordt een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd onder de
beleidsopdrachtgevers. De uitkomsten van het onderzoek 2012 zijn
meegenomen in de verdere verbetering van de organisatie. Dit heeft in
2013 geleid tot het uitwerken en het uitvoeren van de volgende verbeteracties:
– optimaliseren release, incident en change management;
– optimaliseren gebruikersondersteuning;
– verbeteren aansluitdocumentatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

133

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap Logius
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap Logius (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)–(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

30.410
52.116
2.452
0
0
0
84.978

40.590
52.406
7.035
0
0
33
100.064

10.180
290
4.583
0
0
33
15.086

42.755
34.755
4.490
0
0
0
82.000

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

82.012
22.135
12.742
9.393
59.877
35.044
1.440
1.469
0
1.469
275
0
275
0
83.756

96.650
33.222
13.716
19.506
63.428
41.145
2.117
1.298
0
1.298
76
0
76
0
98.024

14.638
11.087
974
10.113
3.551
6.101
677
– 171
0
– 171
– 199
0
– 199
0
14.268

74.943
23.322
0
0
51.621
0
0
1.027
0
1.027
129
0
13
116
76.099

Saldo van baten en lasten

1.222

2.040

818

5.901

Omschrijving

Algemeen omzet
Voor alle producten beheer & exploitatie en voor de projectmatige
werkzaamheden zoals (door)ontwikkelingen, in beheernames, werk in
opdracht en de overige producten, geldt dat de omzet bestaat uit de in
rekening gebrachte werkelijke (project) kosten. Dit betekent dat voor
projecten die over de jaargrens van 2013 gaan, het resultaat aan het einde
van het project wordt vastgesteld.
Omzet moederdepartement
De opbrengsten van het moederdepartement ad € 40,6 mln. hebben
betrekking op de omzet van de producten waarvan BZK beleidsopdrachtgever is. Het betreft de omzet voor:
– beheer & exploitatie van de producten (ad € 33,7 mln.) zoals DigiD
(voor burgers), DigiD Machtigen, Digikoppeling, Digilevering en
Digimelding, Digipoort OTP, PKI Overheid, Stelselcatalogus en
EPV/BVV;
– in beheer name van nieuwe producten (ad € 1,9 mln.) zoals DigiD
Buitenland, DigiD Aansluitbalies, Stelselvoorzieningen en DDoS
maatregelen;
– doorontwikkeling (€ 2,7 mln.) van DigiD, DigiD Machtigen, DigiD
Veiligheid, DigiD beveiligingsassessments en PKI;
– werk in opdracht (€ 2,3 mln.) voor implementatie EPV en implementatie ondersteuning stelselvoorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

134

De toename van € 9,5 mln. ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt door niet geplande bijdragen voor het beheer en implementatie van
DigiInkoop (€ 2,6 mln.), inbeheernames (€ 1,9 mln.), doorontwikkelingen
(€ 2,7 mln.) en overige projecten (€ 2,3 mln.).
Omzet overige departementen
De omzet van de overige departementen ad € 52,4 mln. bestaat uit beheer
& exploitatie ad € 14 mln. voor de voorzieningen MijnOverheid inclusief
berichtenbox, Rijkspas, Supd@x, eHerkenning en DigiInkoop. Daarnaast is
er een in beheer name van Supd@x ad € 1 mln. uitgevoerd. Onder de
doorontwikkelingen ad € 37,4 mln. vallen de kosten voor de projecten
eHerkenning (€ 0,5 mln.), het eID-stelsel (€ 1 mln.), Standard Business
Reporting (€ 15,9 mln.), DigiInkoop (€ 5,4 mln.), MijnOverheid (€ 10,8
mln.) en Bureau Forum Standaardisatie (€ 2,0 mln.).
Als laatste is er voor € 1,2 mln. aan werk in opdracht uitgevoerd,
waaronder de implementatie van eHerkenning.
Omzet derden
De omzet derden bestaat uit beheer & exploitatie MijnOverheid (€ 2,4
mln.), overige voorzieningen (€ 1,5 mln.) en doorontwikkeling Standard
Business Reporting (€ 3,1 mln.).
Personele kosten
Tot de personele kosten zijn gerekend de lonen en salarissen van eigen
personeel en de kosten van inhuur voor de capaciteit die vereist is voor
het kunnen uitvoeren van alle geplande activiteiten. De forse stijging van
de orderportefeuille leidt ook tot een forse stijging van de personele
kosten. Ten opzichte van de ontwerpbegroting zijn deze kosten met 50%
toegenomen. De toename in de omzet is voor een belangrijk deel
opgevangen door de inzet van eigen personeel. Dit is mogelijk gebleken
door het verambtelijken van functies. Voor de overige toename van de
orders is externe inhuur ingezet.
Materiële kosten
De materiële kosten zijn maar beperkt toegenomen, door de toename in
de orderportefeuille. Het merendeel van de kosten is gemaakt voor de
projecten.
Afschrijvingen
De lagere afschrijvingskosten dan begroot worden veroorzaakt door
lagere investeringen dan gepland uit hoofde van de opschaling van
MijnOverheid.
Rentelasten
De rentelasten vallen lager uit dan begroot.
Resultaat
Het saldo van baten lasten voor Logius over 2013 is een winst van € 2
mln. en kan worden verklaard uit 2 componenten, te weten:
– om invulling te geven aan de taakstelling is er efficiënter ingekocht,
waardoor de overheadkosten lager zijn dan gepland;
– door de forse toename van de orderportefeuille is meer capaciteit
ingezet wat uiteindelijk meer dekking oplevert voor de overheadkosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

135

Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013

Balans 2012

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
– waarvan moeder departement
– waarvan overig departementen
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

4.109
32
76
4.001
–
3.987
426
3.561
2.679
59.020
69.795

5.398
44
100
5.254
–
9.407
–
–
687
53.470
68.962

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
– waarvan moeder departement
– waarvan overige departementen
Nog te betalen
– waarvan moeder departement
– waarvan overige departementen
Totaal passiva

9.142
7.102
2.040
–
3.715
6.099
409
5.690
50.839
17.863
32.976
69.795

7.102
1.200
5.902
–
5.650
5.067
–
–
51.143
–
–
68.962

Materiële activa
Het grootste deel van de materiële vaste activa heeft betrekking op
specifieke hard- en software ten behoeve van Digipoort Procesinfrastructuur, MijnOverheid Berichtenbox en Opschaling MijnOverheid.
Debiteuren
De debiteuren betreffen alle openstaande verkoopfacturen per
31 december 2013 die betrekking hebben op geleverde prestaties in 2013.
Het gaat grotendeels om facturen aan opdrachtgevers over het laatste
kwartaal 2013.
Nog te ontvangen
De nog te ontvangen bedragen zijn voornamelijk baten voor detacheringen, nog te ontvangen projecten en nog te ontvangen bedrijven.
Liquide middelen
De stijging van de liquide middelen ten opzichte van de beginbalans
wordt veroorzaakt door vooruit ontvangen bedragen voor werkzaamheden in het eerste kwartaal 2014 en de ontvangen voorschotten voor
projecten 2013 waarvan de werkzaamheden doorschuiven naar 2014 of
waarvan de kosten lager uitvielen dan gepland. Zie verder de toelichtingen bij de post nog te betalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

136

Eigen vermogen
Het eigen vermogen overschrijdt de toegestane maximumomvang van 5%
van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. Bij de
eerstvolgende suppletoire begrotingswet wordt aangegeven hoe dit wordt
hersteld.
Leningen bij het Ministerie van Financiën
De lening dient ter financiering voor de in de balans opgenomen activa. In
2013 zijn vervroegde aflossingen op de leningen gedaan voor een totaal
van € 648.000,–. Dit bedrag is ontstaan omdat het de kostprijs van de
activa uiteindelijk lager bleek dan was voorzien. De aflossingen op de
leningen voor 2014 bedragen € 1.286.833 en zijn als kortlopende schuld
opgenomen onder de post «nog te betalen».
Crediteuren
De crediteuren betreffen alle nog niet betaalde inkoopfacturen per
31 december 2013.
Nog te betalen
De post nog te betalen bestaat onder andere uit nog te ontvangen
facturen ad € 15,6 mln. die betrekking hebben op werkzaamheden, die
hoofdzakelijk in het laatste kwartaal van 2013 zijn uitgevoerd. Daarnaast is
er sprake van vooruitgefactureerde bedragen ad € 16,6 mln. aan
beleidsopdrachtgevers, voor werkzaamheden die in het eerste kwartaal
2014 worden uitgevoerd. Verder is er sprake van vooruit gefactureerde
voorschotten projecten ad 16,7 mln. die enerzijds voorschotten betreffen
van werkzaamheden die doorlopen in het eerste kwartaal 2014 en
anderzijds teveel ontvangen voorschotten die nog moeten worden
afgerekend met de opdrachtgevers. Het kortlopende deel van de leningen
Ministerie van Financiën ad € 1,3 mln. is onder deze post opgenomen. Als
laatste is een reservering opgenomen voor eindejaarsuitkering, vakantiedagen en vakantietoeslag opgenomen van € 0,6 mln.
Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1. Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
2. Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
4. Totaal financieringskasstroom
5. Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand € 0,5 miljoen)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (3)=(2)-(1)

–
1.469
– 370
–
– 370
–
–
– 1.469
370
– 1.099

53.470
7.657
–9
–
–9
–
–
– 2.098
–
– 2.098

53.470
6.188
361
–
361
–
–
– 629
– 370
– 999

–

59.020

59.020

De kasstromen uit operationele activiteiten hebben betrekking op de
dagelijkse bedrijfsvoering. Deze kasstroom is hoger dan begroot. Dit
wordt veroorzaakt door een hoger resultaat van € 2,0 mln., een afname

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

137

van de kortlopende vorderingen van € 5,6 mln. en een toename van de
kortlopende schulden van € 0,9 mln.
De investeringskasstroom is lager dan verwacht. De aanschafwaarde van
de activa is lager dan de ondergrens van het te lenen bedrag bij het
Ministerie van Financiën. Hierdoor is de aangeschafte activa lumpsum
gefinancierd en niet geactiveerd. De kasstroom uit financieringsaciviteiten
betreft een aflossing op de langlopende lening bij het Ministerie van
Financiën. Er is meer afgelost dan gepland omdat de opgenomen lening
hoger bleek dan het activum dat volgens de richtlijnen mocht worden
geactiveerd.
Doelmatigheid
Overzicht doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2013
Omschrijving generiek deel

Verloop kostprijs (basisjaar 2010 = 100)
Verloop tarieven (basisjaar 2010 = 100)
FTE-totaal (excl. externe inhuur)
Saldo van baten en lasten (% van de baten)
Klanttevredenheid (KTO)
Specifiek deel
Omzet per productgroep (in %)
. Beheer & exploitatie
. In beheername trajecten
. Doorontwikkeling
. Stimulering gebruik
. Projecten
DigiD
. Aantal aangesloten organisaties
. Aantal burgers met DigiD
. Aantal DigiD authenticaties
. Kostprijs per authenticatie
PKI-Overheid
. Aantal nieuwe certificaatverstrekkers
Digipoort (OTP)
. Aantal aangesloten bedrijven
. Aantal berichten via Digipoort
Overige indicatoren**
Vragen/klachten
. Aantal vragen/klachten
. Snelheid van eerste reactie
. Snelheid van afhandeling
Contract- en leveranciersmanagement
. Prijsbenchmark
Aantal inhuurkrachten vs. eigen medew.
Proces inbeheername nieuwe producten
. Tijdigheid van overdracht/conform planning
. Operationeel conform klantverwachting

Realisatie
2010

Realisatie
2011

Realisatie
2012

Begroting
2013

Realisatie
2013

100
100
82
0,50%
6,9

59
100
110
1,30%
6,8

41
97,7
125
2,40%
6,9

35
96,2
150
1,40%
7

30
96,2
143
2,00%
6,9

54
7
4
2
33

54
1
8
2
34

51
1
8
2
38

82
0
12
2
4

53
3
5
0
39

504
8,1 mln.
37,2 mln.
€ 0,37

534
8,8 mln.
52,9 mln.
€ 0,22

554
9,9 mln.
75,5 mln.
€ 0,15

600
9,2 mln.
70 mln.
€ 0,13

617
11,0 mln.
117 mln.
€ 0,11

0

7

0

2

0

480
38,6 mln.

712
72 mln.

956
70,8 mln.

1.206
70 mln.

1.246
74 mln.

14
3 dagen
39 dagen

30
3 dagen
14 dagen

2
3 dagen
15 dagen

2
3 dagen
15 dagen

2
3 dagen
15 dagen

n.v.t.
–

gestart
–

afgerond
47%

n.v.t.
47%

n.v.t.
48%

100%
100%

100%
100%

100%
100%

100%
100%

100%
100%

Toelichting op indicatoren:
– De indicatoren verloop kostprijs en verloop tarieven zijn aangepast. In
plaats van de realisatie in euro’s, is een indexcijfer opgenomen,
waarbij 2010 = 100.
– Het verloop van de kostprijs is gebaseerd op de kosten van DigiD.
– Klanttevredenheid: jaarlijks organiseert Logius een onderzoek naar
klanttevredenheid met betrekking tot de prestaties betreffende de
dienstverlening. De doelstelling is jaarlijks een score van minimaal een
7 te behalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

138

–

–

–

Ondanks extra kosten voor extra activiteiten in het kader van de
structurele fraudebestrijding en maatregelen tegen DDoS aanvallen, is
de kostprijs per authenticatie DigiD gedaald.
Benchmark: elke 2 jaar wordt een van de producten van Logius
getoetst op marktconformiteit. Hierbij gaat het om producten die
minimaal 2 jaar in beheer zijn. In 2013 is er geen benchmark uitgevoerd.
Betrouwbaarheid: om de kwaliteit van de IT-beheerprocessen aan te
tonen, laat Logius jaarlijks de IT-beheerorganisatie door een onafhankelijke partij certificeren. Dit certificaat is een Third Party Mededeling
(TPM). Het betreft hier producten die twee jaar of langer in beheer zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

139

Baten-lastenagentschap P-Direkt
Inleiding
P-Direkt levert efficiënte en kwalitatief hoogwaardige salaris- en personeelsdiensten. De diensten die P-Direkt beschikbaar stelt zijn daartoe op
een moderne wijze ingericht en gebaseerd op principes die passen bij
deze tijd, zoals zelfverantwoordelijkheid, vertrouwen en zelfbediening.
P-Direkt wil een kenmerk zijn van hoe de «nieuwe Rijksdienst» zich wil
profileren: compact, betrouwbaar, efficiënt en innovatief.
P-Direkt Dienstverlening
De dienstverlening van P-Direkt is een gevarieerd pakket van
HRM-services die vooral via het P-Direktportaal geleverd worden, het
contactcenter ondersteunt de gebruikers daarbij, en de salarisbetaling en
informatievoorziening zijn daarbij belangrijke eindproducten. P-Direkt
verzorgt de totale personeels- en salarisadministratie voor alle rijksambtenaren (met uitzondering van Defensie), in totaal zo’n 123.000
medewerkers.
Ontwikkelingen 2013
Voor 2013 lag het accent op het verbeteren van de kwaliteit van de
dienstverlening en het optimaliseren van de P-Direktketen waarbij borging
van stabiliteit, betrouwbaarheid, en continuïteit van de afgesproken
dienstverlening centraal stonden evenals gebruikerstevredenheid en
doelmatigheid.
Hierbij zijn een aantal verbeterprojecten opgestart om een gebruikerstevredenheiddoelstelling van 7, te bereiken. Eind 2013 heeft dit geresulteerd
in een gebruikerstevredenheid van 6,7.
Efficiencyverbetering
P-Direkt heeft voor 2013 en verder een aantal bezuinigingstaakstellingen
verwerkt. Het betreft de efficiency verbetering die al eerder is afgesproken
met de eigenaar en de bezuinigingsmaatregelen van het Kabinet.
De eigen efficiency doelstelling
De eigenaar heeft met P-Direkt tot en met 2014 een jaarlijkse efficiencytaakstelling afgesproken. Voor 2013 bedraagt die 3% hetgeen resulteert in
een korting op het jaar-tarief van € 17,40.
Bezuinigingstaakstelling Rutte I
De bezuinigingstaakstelling is door BZK doorvertaald naar P-Direkt voor
een bedrag van € 1,088 mln. in 2013 jaarlijks oplopend naar € 2,071 mln.
structureel in 2016. Deze bezuiniging wordt ingeboekt bij de departementen ten laste van de dienstverleningsbudgetten P-Direkt.
P-Direkt heeft haar tarieven hiermee naar beneden bijgesteld. In het
gesprek dat P-Direkt met de departementen heeft gevoerd over het niveau
van de dienstverlening is het volgende afgesproken. P-Direkt continueert
tot en met 2016 de afgesproken dienstverlening en lost de financiële
problematiek zelf op door efficiëntere inzet van ambtelijk personeel in
plaats van externe inhuur. Het jaar 2013 was daarop een uitzondering. Het
budgettaire gat bij P-Direkt is in dat jaar mede gedicht door doorbelasting
van het meerwerk en een additionele tariefopslag.
Bedrijfsvoering
Wat heeft P-Direkt bereikt in 2013.
2013 was voor P-Direkt het eerste jaar dat de volledige dienstverlening
geleverd is aan alle ministeries, met uitzondering van het Ministerie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

140

Defensie, en daarmee aan ruim 125.000 eindgebruikers. Jaarlijks maakt
P-Direkt met de opdrachtgevers afspraken over de dienstverlening. Deze
afspraken wordt vastgelegd in het zogenoemde Jaarplan en de daaraan
gekoppelde producten- en dienstengids. De in het jaarplan vastgestelde
servicelevels, zijn grotendeels behaald.
Daarnaast vormden de actielijnen uit het Jaarplan de basis waarlangs de
geschetste doelstellingen voor 2013 zijn opgepakt. Hieronder worden deze
en de resultaten kort toegelicht.
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap
P-Direkt
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap P-Direkt (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

6.084
67.141
–
–
–
–
73.225

5.126
66.846
–
20
–
–
71.992

– 958
– 295
–
20
–
–
– 1.233

7.035
67.766
12
–
–
–
74.813

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

57.692
34.332
24.226
10.106
23.359
12.562
8.430
11.850
11.764
86
3.100
–
3.100
–
72.642

56.524
33.796
26.565
7.231
22.728
12.665
7.777
11.813
11.749
64
3.173
–
3.173
–
71.510

– 1.168
– 536
2.339
– 2.875
– 631
103
– 653
– 37
– 15
– 22
73
–
73
–
– 1.132

55.169
33.839

Saldo van baten en lasten

583

482

– 101

4.389

Omschrijving

21.330

11.833
11.745
88
3.422
–
3.422
–
70.424

De doorberekening van de reguliere dienstverlening is conform de
vastgestelde Jaarplantarieven en het aantal individuele arbeidsrelaties per
ministerie. Het saldo van baten en lasten is conform begroting. Meerjarig
is sprake van een teruglopende doorbelasting als gevolg van lagere
tariefstelling en iar-aantallen (medewerkers bij de ministeries).
De omzet moederdepartement is lager dan begroot. Dit komt door een
departementale herindeling waarbij een aantal organisatieonderdelen van
BZK is overgegaan naar andere departementen.
Zowel de baten als de lasten zijn circa € 1 mln. lager uitgevallen.
De doorbelasting van de basis dienstverlening is lager dan begroot door
minder projectmatige opdrachten dan begroot.
De jaarlijkse projectinspanningen zijn nooit helemaal van te voren
uitputtend vast te stellen doordat projecten (veelal) geen specifieke
jaarcyclus kennen maar onder andere ook gedurende een boekjaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

141

kunnen worden geïnitieerd. P-Direkt hanteert op basis van historische
cijfers een jaarlijkse projectomzet van € 2 mln.
P-Direkt heeft op ontwikkeling en beheer van de ICT-systemen door meer
inzet van ambtelijk personeel kunnen besparen op de inhuur van
externen. Dit was mogelijk door kennisopbouw bij het ambtelijk apparaat
en verambtelijking van externen.
De materiële kosten zijn lager uitgevallen door een lagere doorbelasting
van de kosten van kantoorautomatisering door BZK. Deze korting is een
tijdelijke en betreft alleen 2013.
Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)

1

Balans 2013

Balans 2012

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

67.436
34
–
11
23
–
2.567
1.973
20.017
92.027

77.8581
112
–
112
–
–
696
3.697
21.927
104.290

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

7.464
6.982
482
314
54.174
220
29.855
92.027

6.982
2.593
4.389
349
67.251
601
29.107
104.290

optelling immateriële activa en immateriële activa in aanbouw/ontwikkeling

Activa
De immateriële activa betreffen het P-Direktportaal, het personeelsinformatiesysteem SAP HR, het salarisverwerkingssysteem SAP Payroll, het
Centraal Elektronische Personeelsarchief (cRMA), het HRM-portaal en
Fase ll (Contactcenter). Deze investeringen zijn bijna volledig gefinancierd
door middel van de leenfaciliteit van het Ministerie van Financiën.
De immateriële activa in ontwikkeling / aanbouw betreffen de geactiveerde ambtelijke inzet en externe inhuur ten behoeve van het Project
Optimaal verbinden.
Debiteuren en Nog te ontvangen
De post debiteuren betreft de gefactureerde, nog te ontvangen bedragen
voor verrichte diensten en leveringen. De totale vordering wordt als
inbaar aangemerkt; derhalve is er geen voorziening voor oninbaarheid in
aftrek gebracht. De post Nog te ontvangen bestaat uit nog te factureren
bedragen betrekking hebbend op 2010/2011 en vooruitbetaalde kosten
betrekking hebbend op 2014. De post Nog te ontvangen is per 31-12-2013
lager dan per 31-12-2012. Dit wordt veroorzaakt doordat van de post nog
te ontvangen Meerwerkkosten 2010/2011 de afbetalingstranches 2012 t/m
2014 zijn voldaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

142

Liquide middelen
Alle tegoeden van P-Direkt worden aangehouden bij de Rijkshoofdboekhouding (RHB).
Eigen Vermogen
De Regeling Agentschappen stelt dat het een baten-lastenagentschap is
toegestaan om reserves tot een bedrag van 5% van de gemiddelde
jaaromzet over de afgelopen 3 jaren aan te houden.
Met het resultaat van 2012 werd de maximaal toegestane reserve met
ruim € 3 mln. overschreden. Met de opdrachtgevers en de eigenaar is
gesproken over de bestemming van deze gelden om ultimo 2013 op het
toegestane niveau uit te komen. In 2013 is uitvoering gegeven aan de
voorgestelde bestemming maar ook bleek dat P-Direkt door betere en
bredere inzet van eigen personeel minder externen nodig had om haar
doelstellingen te realiseren. In overleg met de eigenaar en de opdrachtgevers is besloten deze structurele efficiëntieverbetering terug te laten
vloeien naar de gebruikers door een verlaging van het tarief vanaf 2014.
Voorzieningen
In 2011 heeft P-Direkt een eenmalige dotatie gedaan aan een voorziening.
De voorziening is getroffen voor verplichtingen aan medewerkers in het
kader van de uitvoering van personele regelingen. De aard van de
voorziening is langlopend. In 2013 is € 35.000 ten laste gebracht van de
voorziening.
Leningen, Crediteuren en Nog te betalen
De post leningen bestaat uit de leningen ter financiering van de licenties,
de dienstverleningssystemen en de softwareontwikkeling van het
contactcenter.
De aflossingsverplichtingen van de leningen voor het jaar 2014 van
€ 11,243 mln. zijn op de balans onder de kortlopende schulden
opgenomen.
De facturen die zijn opgenomen onder de post crediteuren per ultimo
2013 zijn nagenoeg allemaal in de eerste weken van 2014 betaald. Onder
de post Nog te betalen zijn opgenomen de vooruit ontvangen bedragen
2013, de nog te betalen kosten 2013 en de verplichting uit hoofde van
vakantiegeld personeel.
Uitsplitsing balansposten
Bedragen x € 1.000
debiteuren moederdepartement
debiteuren overige departementen
debiteuren overigen
nog te ontvangen moederdepartement
nog te ontvangen overige departementen
nog te ontvangen overigen
crediteuren moederdepartement
crediteuren overige departementen
crediteuren overigen
nog te betalen moederdepartement
nog te betalen overige departementen
nog te betalen overigen

realisatie

realisatie

31-12-2013

31-12-2012

262
2.293
12
2.567
– 12
888
1.097
1.973
71
0
149
220
3.909
22.845
3.101
29.855

652
29
15
696
170
2.507
1.020
3.697
448
25
128
601
3.098
22.972
3.037
29.107

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

143

Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 miljoen €)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

4.992
9.736
– 15.000
–
– 15.000
–
–
– 11.800
15.000
3.200

21.927
12.417
– 1.261
–
– 1.261
–
–
– 22.566
9.500
– 13.066

16.935
2.681
13.739
–
13.739
–
–
– 10.766
– 5.500
– 16.266

2.928

20.017

17.089

De investeringen en het beroep op de leenfaciliteit zijn lager dan begroot.
Het programma Tijdschrijven en Roosterplanning is uitgesteld en zal voor
2015 worden heroverwogen. Er is wel een leenaanvraag gedaan voor
2013 voor investering in het programma optimaal verbinden. De
ontwikkeling in dit programma loopt door tot en met 2015.
De aflossing op leningen is hoger dan begroot. De liquiditeit- en solvabiliteitspositie aan het eind van 2013 liet toe om een extra aflossing van
€ 11,3 mln. op de leningen te doen.
De stand van de Rekening-courant RHB is hoger dan begroot. Dit wordt
veroorzaakt door facturering van de dienstverlening van P-Direkt ten
behoeve van 1e kwartaal 2014. Deze facturering is afgestemd op de
liquiditeitsbehoefte die P-Direkt in de eerste maanden van 2014 heeft. In
de meerjarenbegroting 2014 is hier structureel rekening mee gehouden.
Doelmatigheid
In 2013 is op basis van een vernieuwde set servicelevels gerapporteerd.
De servicelevels gelden over het hele jaar en zijn voor alle opdrachtgevers
hetzelfde. Dit is inherent aan het shared service karakter van de dienstverlening.
De servicelevels zijn geen doel op zich, maar als minimaal te realiseren
normen. De opdrachtgevers mogen er op vertrouwen dat P-Direkt in de
dienstverlening streeft naar een zo hoog mogelijke score. De opdrachtgevers worden maandelijks geïnformeerd over de gerealiseerde servicelevels. Samen met hen stelt P-Direkt vast of eventuele tekortkomingen
hierin hebben geleid tot onoverkomelijke problemen. Op basis hiervan
maakt P-Direkt afspraken voor de servicelevels in de volgende maand(en).
Indien nodig zal P-Direkt werkzaamheden (her)prioriteren en aanvullende
verbetermaatregelen nemen.
De invulling van de taakstellingen hebben geen invloed gehad op het
niveau van de servicelevels.
De score op de servicelevels wordt uitgedrukt in percentages of de score
op een schaal van 1 – 10.
Doelmatigheidsindicatoren
P-Direkt realiseert in 2013 door de bredere inzet van eigen personeel een
structureel lagere inzet van externen en dat vertaalt zich door in een extra
tariefdaling van 3% voor 2014 en verder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

144

Meerjarig realiseert P-Direkt bij afnemende iar-aantallen een tariefdaling
van het basispakket dienstverlening en daarmee per saldo een jaarlijks
afnemende doorbelasting aan de ministeries.
Doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving Generiek Deel

realisatie
2010

realisatie
2011

realisatie
2012

begroting
2013

realisatie
2013

Verloop kostprijzen
Verloop tarieven (basisjaar 2011 = 100)
Aantal individuele arbeidsrelaties (IAR)
Totale omzet basisdienstverlening (x 1.000)
Totale omzet overige + projecten (x 1.000)
FTE-totaal (excl. externe inhuur)
Saldo van baten en lasten (%)
Medewerkertevredenheid

576
nvt
129.504
63.913

584,6
102
125.959
70.318
4.495
425
5,95%
7

579,9
101

580
102

377
0,06%
nvt

575
100
125.000
72.057
7.143
432
0,10%
7

69.795
3.448
414
0,08%
7

68.384
3.588
421
0,67%
nvt

97,0%
95,0%

98,6%
96,8%

100,0%
99,5%

90,0%
90,0%

nvt
–

nvt
78,4%
83,3%
97,4 sec
98,1%
100,0%
6

nvt
87,0%
90,7%
35,5 sec
99,4%
100,0%
6

nvt
90,0%
90,0%
30 sec
98,0%
98,0%
7

Omschrijving Specifiek Deel
ICT Diensten realisatie servicelevel
Tijdige afhandeling verwerkingsopdrachten:
* nabewerking (CRM)1
* centraal proces (CRM) 1
* opdracht verwerkt voor afgesproken
salarisbetaling
Contactcenter vraagafhandeling
Klachtbehandeling
Contactcenter responstijden
Portal beschikbaarheid
Rijksweb tijdige plaatsing wet- en regelgeving
Contactcenter gebruikerstevredenheid
1

nvt
99,0%
–
–

99,7%
94,2%
100,0%
42 sec
99,6%
100,0%
6,7

samengevoegd tot opdracht verwerkt voor afgesproken salarisbetaling.

Beschikbaarheid systeem
De P-Direktsystemen (P-Direktportaal, Rijksportaal Personeel en het
P-Dossier) zijn 7x24 uur beschikbaar. Het service-window voor de
systemen is van 8.30 uur – 17.00 uur, gedurende deze tijden is de
beschikbaarheidsnorm van toepassing.
Wet- en regelgeving up-to-date
Wijzigingen m.b.t. de wet- en regelgeving zijn binnen 2 weken na
publicatie in de Staatscourant op het Rijksportaal Personeel
raadpleegbaar.
Gebruikerstevredenheid
P-Direkt houdt maandelijks een enquête onder medewerkers (gebruikers)
op de ministeries. Willekeurige gebruikers ontvangen een e-mail met een
uitnodiging om vragen over de dienstverlening van P-Direkt te beantwoorden. Op deze wijze wordt inzicht verkregen in de tevredenheid over
het P-Direktportaal, het Contactcenter, het Rijksportaal Personeel en de
salarisverwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

145

Baten-lastenagentschap De Werkmaatschappij (DWM)
Inleiding
DWM heeft zich de laatste jaren ontwikkeld van een pioniersbedrijf voor
nieuwe initiatieven op het gebied van bedrijfsvoering, naar een dienstverleningsorganisatie van het Rijk. Een professionele organisatie waarin
rijksbreed, op verzoek van Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijk, SG-Overleg of ministerraad, bedrijfsvoeringstaken worden
uitgevoerd. Bij de uitvoering van de bedrijfsvoeringstaken wordt kritisch
gekeken en omgegaan met onder andere de kosten en verhoging van de
declarabiliteit van medewerkers.
2013 heeft in het teken gestaan van het uitwerken van een nieuwe
missie/visie/strategie en organisatiestructuur die toekomstbestendig is. De
strategische heroriëntatie heeft het eerste halfjaar van 2013 plaatsgevonden door het Management Team DWM. Dit heeft geresulteerd in een
nieuwe houtskoolschets. De houtskoolschets is door de Ondernemingsraad, de eigenaar en de SG in 2013 goedgekeurd en wordt vanaf
januari 2014 geïmplementeerd. Bij dit nieuwe profiel past ook een nieuwe
naam, te weten Uitvoeringorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR).
In 2014 gaat UBR verder als een meer geïntegreerde organisatie en is een
onderscheid gemaakt in dienstverleningsactiviteiten en ontwikkelingactiviteiten. In de tak dienstverlening is er de (reguliere) dienstverlening op het
vlak van advisering, interim-, project- en programmamanagement, zowel
in het P&O-domein als in de domeinen informatie en ICT, facilitair/
huisvesting en inkopen. In het ontwikkelbedrijf worden complexe
transities en implementaties op het gebied van rijksbrede bedrijfsvoering
uitgevoerd. Een aantal samenwerkingsverbanden wordt gebundeld in een
entiteit waarin wordt bezien onder welke condities en op welke plaats
continuïteit van activiteiten gerechtvaardigd is dan wel op welke wijze
uitfasering kan plaatsvinden.
De Hervormingsagenda Rijk is mede aanleiding geweest om het concept
van de organisatie als geheel te herzien in 2013. Ook was het na een
pioniersfase nodig de strategie en focus opnieuw te definiëren, om naar
de toekomst een helder profiel te hebben van wat de organisatie het Rijk
te bieden heeft. UBR doet dat met de inzet van medewerkers die de
rijksoverheid en haar netwerken door en door kennen. De medewerkers
van UBR zijn collega’s en kunnen zich daardoor goed verplaatsen in wat
afnemers binnen het Rijk nodig hebben. De kernwaarden van UBR zijn:
– van, voor en door het Rijk;
– kwaliteit: hoogwaardig, kennisintensief, multidisciplinair;
– klantnabijheid: de afnemer kennend en koesterend.
De ontwikkelingen als SGO5, het uitvoeringsprogramma Compacte
Rijksdienst en de taakstellingen nopen een uitvoeringsorganisatie tot een
effectieve, efficiënte en flexibele inrichting van de organisatie. Daarbij
wordt met name ingezet op afzetvergroting binnen de rijksoverheid
(omdat nog niet alle departementen de volledige dienstverlening van UBR
afnemen), kostenreductie en het verhogen van de declarabiliteit. Met de
nieuwe organisatieinrichting moet de organisatie toekomstbestendig zijn.
Belangrijke externe ontwikkelingen die invloed hebben op de activiteiten
van UBR zijn SGO5 en de lage loonschalen projecten. Op basis van
politieke besluitvorming in 2013 wordt begin 2014 de besturing van de
lage loonschaalonderdelen van UBR (RBO, IPKD en VKB) ingericht. Per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

146

onderdeel start een gerichte stuurgroep. De samenhang en ondersteuning
wordt geleverd vanuit het ontwikkelbedrijf van UBR in 2014.
Ontwikkelingen bedrijfsvoering Rijk
DWM heeft actief geparticipeerd in de verschillende rijksbrede projecten.
Met name in de projecten SGO5 en Lage Loonschalen. In de strategische
heroriëntatie van DWM in 2013 heeft DWM rekening gehouden met de
gedachten en voortgang van het project SGO5 waarmee de bedrijfsvoering van het Rijk wordt veranderd en vormgegeven.
In het verlengde van het programma SGO5 is in 2013 onderzocht of in de
bedrijfsvoering gekomen kon worden tot een vereenvoudiging van de
financiering van baten- en lastenagentschappen. EC O&P was hiervoor de
pilot. In 2014 wordt de nieuwe financieringsmodel voor EC O&P in gebruik
genomen. Daarnaast gaat er een aantal domeinprojecten lopen die nadere
invulling gaan geven aan een eenvoudiger manier van besturen (EC O&P
en HIS). Ook de doorontwikkeling van de RBO en IPKD worden SGO5
proof gedaan.
DWM is in 2013 ook in de politieke belangstelling komen te staan. Dit
gebeurde hoofdzakelijk door het beleid op het gebied van de creatie van
de werkgelegenheid in de lage loonschalen. De eenheden VKB, RBO en
IPKD kunnen hier goed invulling aan geven. Business cases zijn uitgewerkt en in de ministerraad goedgekeurd. De (no regret) uitwerking en
implementatie van deze business cases vindt hoofdzakelijk plaats in 2014.
Het voornemen om de grafische diensten van het Rijk, inclusief VKB op de
markt te plaatsen, wordt in stuurgroepverband voorbereid. IPKD zal voor
het gehele rijk de post- en koeriersdiensten uitvoeren en de RBO zal alle
aanbestedingscontracten die aflopen op het gebied van rijksbeveiliging de
komende jaren over gaan nemen met als doel ca 500 DJI-ers van werk
naar werk te begeleiden. Voor de resterende capaciteit zal de RBO met
categoriemanagement een nieuwe aanbesteding vormgeven.
Bedrijfsvoering Financieel Beheer
DWM heeft de lijn van de maandelijkse routine om de omzet, de kosten en
het resultaat te bepalen per bedrijfseenheid doorgezet in 2013. In 2013
heeft tevens een heroverweging plaatsgevonden van de activiteiten van
de bedrijfseenheden. Mede op basis van of activiteiten al dan niet
rendabel zijn, is besloten te stoppen met de activiteiten van Het
Buitenhuis en een nieuw business model voor IMR te ontwikkelen.
Samenhangend met de strategische heroriëntatie van DWM is een
programma gestart om een redesign van de gehele financiële functie te
realiseren. Dit programma is begin 2013 gestart en heeft als doel de
kwaliteit van de financiële functie te verhogen, de kosten te verlagen en
zorg te dragen voor standaardisatie en uniformering. Het programma
Redesign Financiële Functie (RFF) kent 2 fasen: 1) het herontwerp van de
financiële functie en het oplossen van korte termijn issues ten behoeve
van het jaarrekeningtraject 2013 en 2) het verder uitwerken van het
herontwerp en implementatie medio 2e kwartaal van 2014.
Het inkoopproces is tevens opnieuw doorgenomen en bezien hoe dit voor
DWM toekomstbestendig kan worden ingericht, in samenhang met de
implementatie van Digi Inkoop. Eind 2013 zijn de programma’s RFF en het
project inkoopfunctie onder één projectaansturing gebracht om de
implementatie van beide processen goed op elkaar aan te laten sluiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

147

Vanuit het controlplan 2012/2013 zijn de activiteiten uitgevoerd en/of
opgenomen in het programma RFF. In samenhang met de maandelijkse
resultaatsbepaling zijn de controlwerkzaamheden verder gestroomlijnd en
was DWM beter dan voorgaande jaren in staat sturing te geven op de
risicogebieden binnen de primaire business en haar eigen bedrijfsvoering.
Het in 2012 uitgewerkte strategisch plan voor EC O&P is in 2013 in gebruik
genomen. In het verlengde hiervan en van SGO5 is in 2013 gewerkt aan
het vergaand vereenvoudigen van de financiering van de dienstverlening
van EC O&P. De nieuwe financiering (vanaf 2014) sluit aan bij de nieuwe
organisatie en het strategisch plan. Een van de positieve uitwerkingen van
het strategisch plan bij EC O&P is dat geen 40–50 medewerkers VWNW
kandidaat zijn geworden (zoals eind 2012 werd voorzien), maar slechts
een kwart hiervan. Mede hierdoor zijn hoge mobiliteitskosten voorkomen.
Het betaalgedrag van DWM komt in 2013 gemiddeld boven de norm van
90% binnen 30 dagen betaald uit. DWM heeft ook haar debiteuren beleid
aangescherpt.
Ontwikkeling financiële positie
Op basis van de prognose, zoals opgenomen in de tweede tertaalrapportage 2013 van DWM heeft de eigenaar besloten het eigen vermogen te
versterken. Na verwerking van het negatieve resultaat 2013 is het eigen
vermogen gering positief.
Ontwikkeling 2014
De speerpunten voor UBR zijn in 2014:
– voortzetting organisatieherinrichting, en implementatie van de
herinrichtingsvoorstellen;
– implementatie van plannen met betrekking tot de lage loon schaal
projecten zoals die in de business cases zijn beschreven en in de
opdracht aan voorzitters van de bijbehorende stuurgroepen zijn
voorzien;
– verdere uniformering, standaardisering en sharing van de interne
bedrijfsvoering, waaronder de oprichting van de stafafdeling Financiën
& Bedrijfsvoering;
– de invoering van het herontwerp van de financiële functie medio 2014;
– de implementatie van DigiInkoop in combinatie met een herinrichting
van het inkoopproces binnen UBR. Aansluitend implementatie van
DigiVerkoop;
– bijdragen aan SGO5 via het pijlerproject bekostiging en
domeinprojecten/pilots; ten aanzien van een andere wijze van besturen
en bekostigen van EC O&P/HIS, RBO en IPKD;
– verdere harmonisatie onderzoeken van de UBR tarieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

148

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap DWM
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap DWM (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)–(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

40.911
76.350
5.800
–
–
–
123.061

33.194
65.493
2.010
5
343
1.288
102.333

– 7.717
– 10.857
– 3.790
5
343
1.288
– 20.728

31.817
77.743
2.705
–
629
806
113.700

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

120.139
74.413
68.702
5.711
45.726
11.473
8.380
2.618
497
2.121
40
40
–
–
122.797

106.761
83.213
71.801
11.412
23.548
3.323
8.621
909
418
491
2.159
–
5
2.154
109.829

– 13.378
8.800
3.099
5.701
– 22.178
– 8.150
241
– 1.709
– 79
– 1.630
2.119
– 40
5
2.154
– 12.968

113.859
76.344
–
–
37.515
–
–
1.450
415
1.035
3.871
–
–
2.921
119.180

264

– 7.496

– 7.760

– 5.480

Omschrijving

Saldo van baten en lasten

Toelichting op belangrijke verschillen:
– in de oorspronkelijke ontwerpbegroting was zowel aan de omzet- als
kostenkant DWR en BBR opgenomen. DWR is per 1-1-2013 overgegaan
naar SSC-ICT en BBR naar BZK. Zowel aan de omzet- als kostenkant
heeft dit een effect van circa € 19,6 mln;
– de bijzondere baten en lasten komen voort uit het programma
Redesign Financiële functie, het kwaliteitsprogramma bij
Financiën&Control en de programmakosten voor Lage loonschaalprojecten. De eigenaar heeft deze deels vergoed;
– het negatieve saldo van baten en lasten is met name het gevolg van
het negatieve saldo van baten en lasten bij het onderdeel EC O&P. De
eind 2012 geconstateerde vraaguitval bij Loopbaan & Mobiliteit heeft
zich in 2013 doorgezet. Gedurende 2013 was daar sprake van een
overcapaciteit van bijna 50 fte’s. Dit is aanleiding geweest een
reorganisatietraject te starten. Eind 2013 heeft EC O&P nieuwe
diensten ontwikkeld (Workflow-management en Trainingen in het
kader van het Van Werk Naar Werk beleid) en dit heeft ertoe geleid dat
een deel van medewerkers daarop kunnen worden ingezet en is bij de
eind 2013 goedgekeurde reorganisatie uiteindelijk sprake van een
belangrijk lager aantal medewerkers van Loopbaan & Mobiliteit
waarvoor de status Van Werk Naar Werkkandidaat geldt. Daarnaast is
in 2013 overcapaciteit ontstaan bij de Centrale eenheid van EC O&P,
mede als gevolg van de krimpende organisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

149

Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013

Balans 2012

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

1.423
1.288
280
372
636
99
8.966
8.991
16.311
37.078

1.003
2.616
333
1.759
524
109
14.207
8.313
19.452
45.700

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

12
7.508
7.496–
–
5.816
31.250
37.078

5.988
11.468
5.480509
98
8.291
30.814
45.700

Immateriële vaste activa
De in 2013 gemaakte ontwikkelkosten voor het nieuwe financiële systeem
zijn geactiveerd. De totale ontwikkelkosten worden vanaf ingebruikname
in 2014 in vijf jaar afgeschreven. Tevens is in 2013 verder geïnvesteerd in
de applicatie Gemeenschappelijke Voorziening Officiële Publicaties
(GVOP).
Debiteuren
De post debiteuren bestaat uit: moederdepartement (€ 2,0 mln.), overige
departementen (€ 6,9 mln.) en overige debiteuren (€ 0,2 mln.).
Eigen vermogen
Op 1 januari 2013 is de bedrijfseenheid DWR overgegaan naar SSC ICT
Den Haag, eveneens een baten-lastenagentschap van het Ministerie van
BZK. Als gevolg hiervan is het eigen vermogen van DWM met € 0,98 mln.
afgenomen.
Op basis van de tweede tertaalrapportage 2013 van DWM heeft de
eigenaar besloten een bedrag van € 2,5 mln. te storten ter versterking van
het eigen vermogen. Het eigen vermogen per eind december 2013 is
gering positief.
Voorzieningen
De onttrekkingen (€ 0,373 mln.) aan de voorziening betreffen personeelskosten van medewerkers met een herplaatsingstatus na reorganisaties
van Het Buitenhuis en het EC O&P. Het restbedrag van de voorziening
(€ 0,135 mln.) is per 31 december vrijgevallen.
Crediteuren
Van het crediteuren bedrag heeft € 0,9 mln. betrekking op het moederdepartement, € 0,9 mln. op overige departementen en € 4 mln. op overige
crediteuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

150

Nog te ontvangen en nog te betalen bedragen
De nog te ontvangen bedragen bestaan voornamelijk uit € 7,6 mln. nog te
factureren termijnen (minder dan 1 maand omzet) en € 0,8 mln. vooruitbetaalde kosten. Het aandeel van het moederdepartement in de nog te
ontvangen bedragen is € 3,8 mln. en van overige departementen is € 3,7
mln.
De nog te betalen bedragen bestaan uit € 11,3 mln. nog te betalen kosten,
nog te betalen aan derden € 5,8 mln., € 3,4 mln. vooruitgefactureerde
bedragen, € 2,6 mln. te verrekenen met uitzendbureaus uit inhuurbemiddeling via EC O&P, € 3,5 mln. voor personeelsgerelateerde verplichtingen,
€ 2,5 mln. nog te besteden gelden en € 1,9 mln. overige schulden. De
post nog te betalen aan derden betreft voornamelijk een nog aan
departementen te restitueren bedrag. Het aandeel van het moederdepartement in de nog te betalen bedragen is € 8,7 mln. en van overige
departementen € 6,5 mln.
Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 miljoen €)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

20.240
2.882
– 1.000
–
– 1.000
–
–
– 2.547
1.000
– 1.547

19.450
– 4.563
– 1.316
1.315
–1
– 980
2.500
– 98
–
1.422

– 790
– 7.445
– 316
1.315
999
– 980
2.500
2.449
– 1.000
2.969

20.575

16.308

– 4.267

De investeringen in 2013 bestaan voornamelijk uit vervoersmiddelen bij
IPKD en EC O&P, inventaris bij de Houdster, hardware bij Vijfkeerblauw en
investeringen in de database Gemeenschappelijke Voorziening Officiële
Publicaties (GVOP) bij KOOP en Redesign Financiële Functie (RFF) bij F&C.
De desinvestering is voornamelijk het gevolg van de uittreding van DWR
naar SSC-ICT, naast een desinvestering van vervoersmiddelen binnen EC
O&P. De uitkering aan het moederdepartement betreft de afrekening van
de afwikkeling DWR aan SSC-ICT. De storting door het moederdepartement betreft de versterking van het eigen vermogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

151

Doelmatigheidsindicatoren
Doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving Generiek Deel

realisatie
2010

realisatie
2011

realisatie
2012

begroting
2013

realisatie
2013

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)
Tarieven/uur (indexcijfer)
Omzet per FTE

n.b.
n.b.
203.931

100
100
165.850

100,8
98
147.329

97,5
97,5
151.367

106
98,5
122.801

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

639

578

762

813

820

Saldo van baten en lasten (%)

– 0,5%

– 1,6%

– 4,9%

0,2%

– 7,5%

7,5
7,5

n.b.
7,6

6,2
7,5

7,1
7,5

6,8
–

Kwaliteitsindicator 1 – KTO
Kwaliteitsindicator 2 – MTO

N.B. Gezien de grote verscheidenheid aan productgroepen heeft DWM
ervoor gekozen te werken met een indexcijfer. In de jaarrekening van
DWM geeft de specificatie van de omzet per bedrijfseenheid het inzicht in
de omzet per productgroep.
Omzet per fte
De begrote omzet per fte bedraagt € 151.367 ten opzichte van een
gerealiseerde omzet per fte van € 122.801. Dit is een daling van 19%. De
daling wordt voor bijna 12% verklaard door de uittreding van de bedrijfseenheid DWR per 1 januari 2013 en voor 7% als gevolg van achterblijvende vraag en gemiddeld lagere declarabiliteit.
Verloop indexcijfers
DWM heeft rekening gehouden in haar kostprijzen en verkooptarieven
met de taakstellingen en compenserende factoren. De gehanteerde
tarieven zijn gelijk aan de door de eigenaar goedgekeurde tarieven zoals
opgenomen in de begroting. DWM heeft de daling van de vraag onvoldoende kunnen compenseren door krimp van de organisatie en kostenreductie in 2013.
Kwaliteitsindicator
In 2013 is geen medewerkerstevredenheidsonderzoek gehouden. Het
eerstvolgende is in 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

152

Baten-lastenagentschap FMHaaglanden (FMH)
Inleiding
FMHaaglanden (FMH) is één van de vier landelijke concerndienstverleners
en verzorgt de facilitaire dienstverlening voor het Rijk in de regio
Haaglanden.
FMH verzorgt in 2013 de facilitaire dienstverlening voor de departementen
Buitenlandse Zaken (BZ), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW),
Infrastructuur en Milieu (IenM), Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK), Veiligheid en Justitie (VenJ), Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(OCW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Daarnaast faciliteert
FMH rijksverzamelkantoren in de regio Haaglanden.
Visie en missie
FMH wil de professionele dienstverlener zijn in de regio Haaglanden die
gefaciliteerde rijkswerkplekken levert zodat klanten comfortabel kunnen
werken. De bouwstenen «klanten» en «medewerkers» vormen het
belangrijkste kapitaal en zijn dan ook uitgangspunt van het denken en
handelen.
De missie is dit zo goed te doen dat klanten en medewerkers ons
desgevraagd aanbevelen bij anderen.
Producten en diensten
FMH levert producten en diensten op het gebied van gebouwbeheer,
exploitatie, consumptieve diensten, risicobeheersing, schoonmaak,
verhuizen, post en reprografie, verstrekken van inrichting, voorzieningen
vervoer, facilitair advies en overige diensten.
Klanttevredenheid, kosten en kwaliteit van dienstverlening
FMH heeft in samenspraak met het afnemersberaad (vertegenwoordigers
van demands) een plan van aanpak opgesteld met betrekking tot de
onderwerpen kwaliteit, klanttevredenheid en besparingsmogelijkheden.
In 2013 is gewerkt aan een voorstel waarop de kwaliteit van de dienstverlening het best kan worden gemonitord. FMH heeft de analyses op de
uitkomsten van de gehouden klanttevredenheidonderzoeken (iKTO’s) bij
de departementen BZ, BZK, SZW en VWS afgerond. De resultaten van de
departementen IenM en VenJ zijn in december ontvangen.
FMH heeft in samenwerking met de demands voor de producten en
diensten: beveiliging, energie, extern vergaderen, post- en personenvervoer besparingsvoorstellen uitgewerkt. Bij de uitwerking van de
voorstellen is gebleken dat er meer behoefte is om naar individuele
besparingsmogelijkheden te kijken dan naar gezamenlijke besparingsmogelijkheden. De verwachting is namelijk dat op individueel niveau de
besparingsmogelijkheden groter zijn. Er is voor het vervolgtraject gekozen
voor een departementspecifieke aanpak.
Aansluitingen
In de eerste maanden van 2013 zijn volgens planning bijna 5.000
ambtenaren verhuisd naar de Turfmarkt 147. De taakorganisaties van VenJ
zijn gehuisvest in de Turfmarkt. Hierdoor zijn ze aangesloten op de
dienstverlening van het Dienstencentrum VenJ en de facilitaire dienstverlening van FMH. Met deze aansluiting zijn ook de medewerkers naar FMH
over gekomen. De medewerkers zijn per 1 november 2013 formeel in
dienst getreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

153

In 2013 zijn de aansluitingen van Economische Zaken (EZ), Algemene
Zaken (AZ) en Financiën (FIN) verder voorbereid. De dienst personenvervoer van FIN is per 1 oktober 2013 door FMH overgenomen.
De politieke besluitvorming rondom het onderwerp «Lage loonschalen»
binnen de rijksoverheid heeft ertoe geleid dat de aansluiting van de
Rijksbeveiligingsorganisatie (RBO) op FMH, die 1 januari 2015 was
voorzien, geen doorgang vindt. RBO zal over gaan naar VenJ als
onderdeel van een landelijke aanpak. Er is wel gewerkt aan samenwerkingsafspraken tussen RBO en FMH.
Landelijk Facilitair Management Overleg (LFMO)
Het LFMO heeft het meerjarenplan geactualiseerd en een communicatieplan opgesteld.
Om de gezamenlijke producten van het LFMO te bespreken is tijdelijk een
Facilitair Beraad ingesteld. Het Facilitair Beraad heeft voor de ontwikkeling
van de rijksproducten- en dienstencatalogus in 2013 onder andere de
volgende producten en diensten vastgesteld: catering, reststoffenmanagement, schoonmaak, verhuizen, ruimte en benodigdheden en
telefoonservice.
De uitgangspunten van het kostprijsmodel zijn beschreven en het format
voor het kostprijsmodel is gerealiseerd.
Daarnaast heeft het LFMO vanuit een adviesrol richting de Interdepartementale Commissie Faciliteiten en Huisvesting (ICFH) verschillende
uitvoeringstoetsen aangeleverd, onder andere over het nieuwe Rijkskantoor, de standaardisatie van de Rijksbrede Bedrijfshulpverlening (BHV)
en de concept-brief Lage Loonschalen.
Verder is er een werkgroep klantprocessen, serviceportaal, personeel en
intake/transitie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

154

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap FMH
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap FMH (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)–(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

12.567
82.724
–
–
–
–
95.291

30.645
86.008
181
10
23
–
116.867

18.078
3.284
181
10
23
–
21.576

32.067
72.331
512
–
18
37
104.965

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

88.365
23.523
21.171
2.352
64.842
2.523
6.115
6.028
200
5.828
898
–
898
–
95.291

111.887
29.598
23.958
5.640
82.289
1.285
19.888
5.728
–
5.728
472
–
472
–
118.087

23.522
6.075
2.787
3.288
17.447
– 1.238
13.773
– 300
– 200
– 100
– 426
–
– 426
–
22.796

96.737
25.663
–
–
71.074
–
–
4.777
–
4.777
300
–
264
37
101.814

–

– 1.220

– 1.220

3.151

(1)

(2)

(3)=(2)–(1)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Productgroepen
Basis
Basis+
Maatwerk
Werkelijk
Overige opbrengsten
Totaal

74.870
7.138
5.157
7.335
791
95.291

81.711
5.577
18.675
9.178
1.693
116.834

6.841
– 1.561
13.518
1.843
902
21.543

Vrijval voorzieningen

0

23

23

Rentebaten

0

10

10

Bijzondere baten

0

0

0

95.291

116.867

21.576

Omschrijving

Saldo van baten en lasten

De baten kunnen als volgt worden gespecificeerd (bedragen x 1.000)

Omschrijving

Totaal baten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

155

Basis
De productgroep Basis is een afgesproken pakket producten en diensten
dat wordt afgenomen waarvoor een vaste prijs per vaste verrekeneenheid
wordt betaald. De prijs (p) en hoeveelheid (q) staan in principe gedurende
het jaar vast. Bij substantiële wijzigingen in de dienstverlening zijn
aanpassingen gedurende het jaar mogelijk.
De hogere omzet voor de basisdienstverlening komt enerzijds doordat
FMH de dienst beveiliging heeft overgenomen van BZ. Anderzijds heeft
FMH voor BZK en VenJ voor een beperkte periode te maken gehad met
dubbele lasten, namelijk de kosten voor de dienstverlening in de
Turfmarkt en de af te stoten panden (onder andere Schedeldoekshaven
100–200, Rijnstraat 8).
In de omzet van de basisdienstverlening is de tariefverlaging aan de
opdrachtgevers van € 3,9 mln. verwerkt. Dit betreft het surplus van het
eigen vermogen over 2012.
Basis+
De productgroep Basis+ heeft betrekking op producten en diensten
waarvoor de opdrachtgever afhankelijk van de afgenomen hoeveelheid
een prijs per product/dienst betaalt. De prijs (p) staat gedurende het jaar
vast, de hoeveelheid (q) is afhankelijk van de afname.
De lagere omzet voor Basis+ doet zich met name voor bij de producten
verhuizingen standaard, catering en vervoer personen.
De lagere omzet op standaard verhuizingen komt doordat in 2013 met
name complexe verhuizingen zijn uitgevoerd. Deze dienstverlening is
onderdeel van maatwerk.
Maatwerk
Bij de productgroep maatwerk is zowel de prijs (p) als de hoeveelheid (q)
afhankelijk van de afname/vraag.
In 2013 zijn omvangrijke projecten uitgevoerd. Dit betreft met name het
afstoten van panden (o.a. BZK en VenJ), het nieuwe werken bij IenM en
BZ maar ook de verhuizing van VWS naar de Hoftoren. De omvang van
deze projecten was bij het opstellen van de ontwerpbegroting nog niet in
te schatten en was fors hoger dan begroot.
Daarnaast is het aantal maatwerkaanvragen ten opzichte van 2012
toegenomen.
Werkelijke kosten
De werkelijke kosten hebben betrekking op de nutsvoorzieningen en de
belastingen en heffingen.
De hogere omzet voor de werkelijke kosten komt door de ingebruikname
van de Turfmarkt. FMH heeft, met de ingebruikname van het pand, de
dienstverlening voor de nutsvoorzieningen van BZK en VenJ overgenomen.
Overige opbrengsten
De overige opbrengsten hebben betrekking op de specifieke DVA
afspraken met de departementen, de werkzaamheden ten behoeve van
aansluitingen en verkoop van auto’s.
Personele kosten
De toename van de personele kosten is een direct gevolg van de toename
in vraag naar de facilitaire dienstverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

156

De toename van het eigen personeel is onder andere het gevolg van de
aansluiting van de taakorganisaties van VenJ en de aansluiting van FIN
voor het vervoer. Hiermee zijn ook de medewerkers overgekomen naar
FMH.
De hogere externe inhuur komt met name door extra inzet die benodigd
was om uitvoering te kunnen geven aan de omvangrijke maatwerkprojecten in 2013. Ook was er extra capaciteit benodigd zowel de Turfmarkt
als de af te stoten panden van BZK en VenJ te faciliteren. Tevens is
gebleken dat de ingebruikname van een nieuw pand in beginsel meer
capaciteit vergt dan bestaande panden.
Materiële kosten
De materiële kosten omvatten de uitgaven voor huisvesting, communicatie, automatisering, kantoorkosten, adviesopdrachten en overige kosten
ten behoeve van het apparaat. Daarnaast zijn de directe inkoopkosten
voor de dienstverlening opgenomen onder de materiële kosten.
Bij de ontwerpbegroting is voor de bijdrage aan de SSO’s alleen rekening
gehouden met de bijdrage ten behoeve van het apparaat van FMH. Echter
de SSO’s zijn ook leveranciers voor de dienstverlening van FMH aan de
departementen, zoals RBO voor de beveiliging en IPKD voor de koeriersdiensten (beiden bedrijfseenheden binnen De Werkmaatschappij). Deze
kosten zijn wel meegenomen in de realisatiecijfers.
Het aandeel van de inkoopkosten in de materiële kosten bedraagt 88%.
Rentelasten en afschrijvingskosten
De rentelasten en afschrijvingslasten zijn lager dan begroot omdat de
investeringen lager zijn dan gepland. Daarnaast is het rentepercentage
lager dan begroot.
Resultaat
Het negatieve resultaat van € 1,2 mln. is het gevolg van de tariefverlaging
van de basisdienstverlening met € 3,9 mln. om het surplus van het eigen
vermogen ultimo 2013 op te heffen. Om het eigen vermogen op het
maximum van 5% uit te laten komen moest FMH dus een negatief
resultaat behalen van € 3,9 mln.
Het resultaat over 2013 (– € 1,2 mln.) is dus positiever dan verwacht
(– € 3,9 mln.). Dit wordt met name veroorzaakt doordat FMH de toename
in vraag naar facilitaire dienstverlening met beperkte extra middelen heeft
kunnen uitvoeren. De indirecte kosten stijgen niet evenredig mee met de
directe kosten voor de dienstverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

157

Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013

Balans 2012

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

–
24.828
–
24.058
770
–
3.520
7.052
7.391
42.791

–
24.033
–
23.338
695
–
3.014
3.417
22.853
53.317

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

7.603
8.823
– 1.220
46
15.540
4.582
15.020
42.791

8.823
5.672
3.151
69
19.458
8.253
16.715
53.317

Materiële activa
De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de aanschafprijs,
verminderd met afschrijvingen en bijzondere waardeveranderingen.
Afschrijvingen op materiële vaste activa zijn gebaseerd op de geschatte
economische levensduur, rekening houdend met eventuele restwaarde.
Deze afschrijving vindt lineair plaats.
De post debiteuren is als volgt te specificeren (bedragen x € 1.000)

Debiteuren moederdepartement
Debiteuren overige departementen
Debiteuren overigen

31-12-2013

31-12-2012

1.615
1.895
10

1.971
848
195

3.520

3.014

Het saldo debiteuren betreft met name vorderingen op de departementen
voor de geleverde dienstverlening. De toename bij overige departementen heeft met name betrekking op VenJ en betreft vooral facturen met
een ouderdom van meer dan 90 dagen.
De post nog te ontvangen is als volgt samengesteld (bedragen x € 1.000)

Vooruitbetaalde en vooruitontvangen facturen
Nog te factureren bedragen
Onderhanden werk

31-12-2013

31-12-2012

851
5.453
748

176
1.499
1.742

7.052

3.417

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

158

De toename in vooruitbetaalde en vooruitontvangen facturen heeft
voornamelijk betrekking op een vordering op één leverancier. Dit bedrag
zal in december 2014 voldaan worden. Daarnaast heeft FMH voor het
pand Rijnstraat 8 de servicekosten voor het gehele jaar 2013 betaald. Dit
pand is echter medio 2013 gesloten waardoor FMH nog een vordering
heeft op de RVB i.o.
Het saldo nog te ontvangen van € 7,052 mln. bestaat uit € 2,032 mln. voor
het moederdepartement, € 4,219 mln. voor overige departementen en
€ 0,801 mln. voor overigen.
De nog te factureren bedragen ultimo 2013 kunnen naar de volgende
productgroepen worden gesplitst:
Productgroep

Nog te
factureren

Basis
Basis+
Maatwerk
Werkelijk
Overige opbrengsten

663
1.443
2.051
1.182
114

Totaal

5.453

De toename ten opzichte van 2012 doet zich in elke productgroep voor.
Bij de basis+ dienstverlening betreft dit voornamelijk de dienst vervoer. De
werkelijke kosten hebben betrekking op de periode oktober tot en met
december. De toename bij maatwerk is met name het gevolg van een
hogere omzet voor maatwerkopdrachten (€ 19 mln. in 2013 t.o.v. € 11
mln. in 2012).
Daarnaast is het onderhanden werk ten opzichte van 2012 afgenomen
doordat er aan het einde van het jaar meer projecten zijn afgerond.
Liquide middelen
De rekening courant bij het Ministerie van Financiën per 31 december
2013 bedraagt € 7,4 mln. De daling van de liquide middelen is onder
andere het gevolg van een toename in overlopende activa en afname in
overlopende passiva.
Eigen vermogen
De Regeling Agentschappen stelt dat het eigen vermogen van een
baten-lastenagentschap gebonden is aan een maximum omvang van 5%
van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste 3 jaar.
Het eigen vermogen komt uit op circa € 7,6 mln. en is € 2,4 mln. hoger
dan de maximumomvang. FMH zal het surplus teruggeven aan de
opdrachtgevers door middel van een tariefverlaging op de basisdienstverlening 2014.
Leningen bij het MvF
De leningen hebben betrekking op de overname van activa van de
aansluitende departementen en de investeringen ten behoeve van het
pand Turfmarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

159

De post crediteuren is als volgt samengesteld (bedragen x € 1.000)

Crediteuren moederdepartement
Crediteuren overige departementen
Crediteuren overigen

31-12-2013

31-12-2012

1.002
276
3.304

1.227
760
6.266

4.582

8.253

Onder de crediteuren overig zijn de van de leveranciers ontvangen
inkoopfacturen verantwoord.
De afname van het saldo crediteuren is het gevolg van een verbeterd
betaalgedrag van FMH.
Nog te betalen (bedragen x 1.000)

Nog te ontvangen facturen
Aflossing Lening MvF komend boekjaar
Personele verplichtingen (vakantiegeld,-dagen, 13e
maand e.d.)
Overige schulden

31-12-2013

31-12-2012

9.546
3.919

10.025
5.201

1.528
27

1.456
33

15.020

16.715

Het saldo nog te betalen van € 15,020 mln. bestaat uit € 11,099 mln. voor
het moederdepartement, € 0,981 mln. voor overige departementen en
€ 2,94 mln. voor overigen.
Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 miljoen €)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

11.235
6.028
– 6.510
–
– 6.510
–
–
– 6.028
6.510
482

22.853
– 3.738
– 7.626
1.103
– 6.523
–
–
– 5.201
–
– 5.201

11.618
– 9.766
– 1.116
1.103
– 13
–
–
827
– 6.510
– 5.683

11.235

7.391

– 3.844

De investeringen in installaties en inventaris hebben vooral betrekking op
de aanschaf van meubilair en audiovisuele middelen voor de Turfmarkt.
Daarnaast heeft FMH in 2013 ook geïnvesteerd in meubilair en audiovisuele middelen voor de Koningskade en de Plesmanweg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

160

De investeringen in overige materiële vaste activa betreft voornamelijk de
overname van dienstauto’s van het Ministerie van Financiën en de
aanschaf van nieuwe dienstauto’s.
Doelmatigheidsindicatoren
Doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving Generiek Deel

realisatie1
2010

realisatie
2011

realisatie
2012

begroting
2013

realisatie
2013

100

95,7

108

92,2

34.918
2.255
1.086
6.392
–

68.076
7.262
6.224
8.031
1.338

78.943
6.428
11.100
7.584
902

74.870
7.138
5.157
7.335
791

81.711
5.577
18.675
9.178
1.693

Saldo van baten en lasten (%)

4,0%

3,0%

3,0%

0,0%

– 1,0%

Personele kosten als % van de totale kosten
Materiële kosten als % van de totale kosten

21,1%
68,1%

23,6%
71,0%

25,1%
69,8%

25,0%
70,0%

Apparaatskosten (in €)

12.634

27.902

34.207

39.547

–

461

1.075

nvt

Tevreden
Tevreden

Tevreden
Tevreden

351

380

Verloop tarieven basisdienstverlening
(norm 2011)
Omzet per produktgroep (pxq)
* Basis
* Basis+
* Maatwerk
* Werkelijk
* Overig

Kostenbesparing aanbestedingen (5%)
4FM (per 1 april 2012)
Klanttevredenheid
Medewerkerstevredenheid
FTE-totaal (excl. externe inhuur)
1

284

nvt

361

Betreft alleen 4FM.

Algemeen
De realisatie 2010 en de begroting 2011 hebben betrekking op voormalig
4FM, waarvan 2010 voor een periode van 9 maanden.
Taakstellingen
Evenals de andere departementen en uitvoeringsorganisaties van het Rijk
levert FMH een bijdrage aan de taakstelling van de departementen uit het
regeerakkoord. Deze bestaat uit een generieke taakstelling van 6% op het
eigen apparaat (2012 – 2015). Deze taakstelling is door FMH over 2013
ruimschoots gerealiseerd (norm: 1,5% op eigen apparaat). FMH heeft ten
opzichte van 2012 een daling van de tarieven voor de basisdienstverlening
gerealiseerd van 3,6%. Dit is inclusief de herijking en de tariefverlaging in
2013. De totale tariefdaling ten opzichte van 2011 voor de basisdienstverlening bedraagt 7,8%. Dit percentage is inclusief de besparingen op
aanbestedingen.
De additionele taakstelling uit het regeerakkoord ligt bij de departementen
en wordt ingevuld met een vermindering van taken dan wel versoberingen. FMH bekijkt samen met de opdrachtgevers wat de mogelijkheden
zijn voor een versobering van het dienstverleningspakket. Dit wordt ook
meegenomen bij nieuwe aanbestedingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

161

Baten-lastenagentschap Shared Service Centrum-ICT (SSC-ICT)
Inleiding
SSC-ICT Den Haag is de ICT-shared service organisatie van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties die met ingang van
1 januari 2013 als agentschap op basis van het baten-lastenstelsel
functioneert.
SSC-ICT Den Haag levert generieke rijksbrede toepassingen als
Rijksportaal en de Samenwerkingsruimte en verzorgt daarnaast het op de
Digitale Werkomgeving Rijk (DWR) gebaseerde kantoorautomatisering,
telecommunicatie en hosting van bedrijfspecifieke applicaties voor de
aangesloten departementen. In 2013 betrof dit de ministeries van BZK,
IenM, VWS en SZW en vanaf 1 oktober 2013 tevens het Ministerie van
Financiën.
Omdat in afwachting van het instellingsbesluit het agentschap nog niet
was opgenomen in de oorspronkelijke begroting, zijn de realisatiecijfers
van het agentschap afgezet tegen cijfers van de 1e suppletoire begroting.
Doelmatigheid en taakstelling
De eigenaar heeft met SSC-ICT Den Haag tot en met 2016 een jaarlijkse
efficiencytaakstelling afgesproken van jaarlijks -1,5%.
Per 1 oktober 2013 heeft SSC-ICT Den Haag in het kader van CRD 7
(project 7 van het Uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst) de ICT
dienstverlening overgenomen voor het Ministerie van Financiën en per
4 november de ICT dienstverlening van de Kanselarij der Nederlandse
Orden.
In het kader van CRD 4 is met medewerking van de Rijksgebouwendienst
de ontwikkeling van het Overheidsdatacenter voor de Haagse km_
voorbereid en aanbesteed. De exploitatie van dit datacenter start naar
verwachting begin 2015.
Voor SSC-ICT Den Haag was 2013 het eerste jaar als batenlastenagentschap. De financiële administratie is ondergebracht bij de
Werkmaatschappij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

162

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap
SSC-ICT
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap SSC-ICT (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)–(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting/1e
suppletoire
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 20121

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

25.507
89.679
–
–
–
–
115.186

35.663
80.636
–
–
–
686
116.985

10.156
– 9.043
–
–
–
686
1.799

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

98.231
44.582
21.183
23.399
53.649
50.838
2.811
15.590
–
15.590
1.365
–
1.365
–
115.186

90.668
39.908
22.996
16.912
50.760
47.259
3.501
16.235
–
16.235
160
–
77
83
107.063

– 7.563
– 4.674
1.813
– 6.487
– 2.889
– 3.579
690
645
–
645
– 1.205
–
– 1.288
83
– 8.123

–

9.922

9.922

Omschrijving

Saldo van baten en lasten
1

SSC-ICT is eerst per 1-1-2013 officieel een agentschap. Daarom zijn er geen cijfers in deze kolom opgenomen.

Het positieve resultaat is € 9,922 mln. hoger dan begroot, als gevolg van
een € 1,799 mln. hogere omzet en € 8,123 mln. lagere kosten.
De totale omzet is hoger dan begroot vanwege de uitbreiding van de
dienstverlening met het Ministerie van Financiën per 1 oktober 2013 en de
Kanselarij der Nederlandse Orden per 4 november. De omzet is overeenkomstig de door de eigenaar vastgestelde tarieven en de in 2013 door de
Ministeries van BZK, IenM, VWS, SZW en FIN afgenomen dienstverlening.
In de begroting werd de specifieke omzet van het moederdepartement
vermeld onder omzet overige departementen. De omzet moederdepartement is ten opzichte van de begroting dus niet gestegen, maar er is
sprake van een verbeterde presentatie.
De bijzondere bate betreft de opbrengst van software bij de omzetting van
software in eigendom naar lease (subscription).
De € 8,123 mln. lagere lasten zijn het saldo van lagere personele en
materiële kosten en lagere rente.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

163

De € 4,674 mln. lagere personele kosten zijn het saldo van de € 1,813 mln.
hogere kosten van eigen personeel en de € 6,487 mln. lagere kosten dan
begroot van extern ingehuurd personeel.
De kosten van het eigen personeel zijn hoger dan begroot vanwege nog
niet in de formatie ingedaald personeel van voormalig VROM en bij de
overname van de dienstverlening van het Ministerie van Financiën
overgenomen personeel.
De lagere kosten dan begroot van ingehuurd personeel zijn gerealiseerd
door een actief beleid gericht op het beperken van externe inhuur.
De materiële kosten zijn € 2,889 mln. lager dan begroot door meevallende
eigen apparaatskosten.
De aan de productie gerelateerde kosten waren rekening houdend met de
uitbreiding van de dienstverlening voor het Ministerie van Financiën en de
Kanselarij der Nederlandse Orden wel conform begroting.
De rentelast is lager door lagere debetrente percentages dan begroot.
De bijzondere last betreft het saldo van de afloop van de openingsbalans.
Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

28.382
–
–
28.382
2
3.617
16.286
23.114
71.401

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

10.902
980
9.922
–
17.049
11.029
32.421
71.401

Definitieve
openingsbalans 2013

–
25.450
–
–
25.450
2
–
8.874
34.326

980
980
–
–
25.450
1.093
6.803
34.326

Activa
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de historische aanschafprijs, verminderd met afschrijvingen en bijzondere waardeveranderingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

164

Afschrijvingen op materiële vaste activa zijn gebaseerd op de geschatte
economische levensduur, rekening houdend met eventuele restwaarde.
Deze afschrijving vindt lineair plaats.
Debiteuren en Nog te ontvangen
De post debiteuren betreft de gefactureerde, nog te ontvangen bedragen
voor verrichte diensten en leveringen. De totale vordering wordt als
inbaar aangemerkt; derhalve is er geen voorziening voor oninbaarheid in
aftrek gebracht.
De post debiteuren betreft uitsluitend het moederdepartement.
De post nog te ontvangen bestaat uit nog te factureren opbrengsten
betrekking hebbend op 2013, vooruitbetaalde kosten voor 2014 en een
vordering op het moederdepartement van € 2,625 mln. bestaande uit het
van de moeder te ontvangen saldo van de openingsbalans en de
verrekening met de moeder van het saldo van betalingen en ontvangsten
inzake 2012.
De post nog te ontvangen heeft voor € 7,587 mln. betrekking op het
moederdepartement, voor € 0,185 mln. op andere departementen, en
voor € 0,095 mln. op agentschappen.
Liquide middelen
Alle tegoeden van SSC-ICT Den Haag worden aangehouden bij de
Rijkshoofdboekhouding (RHB). Het saldo per 31 december bedraagt
€ 23,114 mln.
Eigen Vermogen
Onder het eigen vermogen is het onverdeelde resultaat 2013 opgenomen.
Het eigen vermogen overschrijdt de toegestane maximumomvang van 5%
van de gemiddelde jaaromzet. Bij de eerstvolgende suppletoire begrotingswet wordt aangegeven hoe dit is hersteld.
Leningen, Crediteuren en Nog te betalen
De post leningen bestaat uit de leningen ter financiering van de materiële
vaste activa.
Van het saldo per ultimo 2013 van € 32,120 mln., is de aflossingsverplichting 2014 ad € 15,071 mln. opgenomen onder de post nog te betalen.
De facturen die zijn opgenomen onder de post crediteuren per ultimo
2013 zijn nagenoeg allemaal begin 2014 betaald. Van de crediteuren staat
€ 1,469 mln. open bij het moederdepartement, € 1,693 mln. bij het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu en € 2,151 mln. bij agentschappen.
Onder de post nog te betalen zijn de vooruit ontvangen bedragen, de
aflossingsverplichting 2014 van de lening bij het Ministerie van Financiën,
de nog te ontvangen facturen 2013 en de schuld aan het personeel
vanwege opgebouwde rechten vakantiegeld, eindejaarsuitkering en verlof
opgenomen.
De post nog te betalen heeft voor € 6,488 mln. betrekking op het
moederdepartement, voor € 18,210 mln. op andere departementen en
voor € 0,663 mln. op agentschappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

165

Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 miljoen €)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting/1e
suppletoire
begroting

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

–
14.467
– 66.654
–
– 66.654
–
7.969
– 17.456
66.654
57.167

0
25.868
– 19.168
2.411
– 16.757
– 25.450
7.332
– 9.982
42.103
14.003

–
11.401
47.486
2.411
49.897
– 25.450
– 637
7.474
– 24.551
– 43.164

4.980

23.114

18.134

SSC ICT is eerst per 1-1-2013 officieel een agentschap.

De investeringen in ICT goederen (hard en software) in 2013 bedroegen
€ 19,168 mln. waarvan € 2,515 mln. uit eigen middelen werd gefinancierd. Het verschil met de 1e suppletoire begroting is te verklaren uit een
ramingsverschil en de omstandigheid dat de overname van activa bij de
start als agentschap nu als eenmalige uitkering aan moederdepartement
wordt gepresenteerd.
Bij de start van SSC-ICT is voor € 25,450 mln. aan materiële vaste activa
overgenomen van het moederdepartement. Dit komt overeen met de
eenmalige storting aan het moederdepartement en het bedrag dat bij het
Ministerie van Financiën als conversielening werd opgenomen. In de 1e
suppletoire begroting werd deze overname als investering gepresenteerd.
De eenmalige storting door het moederdepartement betreft de inbreng in
SSC-ICT Den Haag van de al met het baten-lastenstelsel werkende
bedrijfseenheid DWR. Het verschil van € 0,637 mln. betreft het nog met de
moeder te verrekenen saldo van de openingsbalans.
Het beroep op de leenfaciliteit en de aflossing op leningen zijn beide lager
als gevolg van een ramingsverschil.
De stand van de rekening-courant RHB is de resultante van het positieve
resultaat over 2013 en het saldo van de in 2013 opgebouwde vorderingenen schuldenpositie.
Doelmatigheid
SSC-ICT Den Haag is de rijksbrede shared service organisatie die de
Compacte Rijksdienst ontzorgt met generieke en gemeenschappelijk ICT
oplossingen. Door de inzet van moderne ICT hulpmiddelen wordt de
doelmatigheid van de Rijksdienst vergroot. En met de bundeling van ICT
taken binnen SSC-ICT Den Haag wordt de in de projecten 4 en 7 van het
Uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst beoogde efficiencyslag
gemaakt.
De eigenaar heeft met SSC-ICT Den Haag tot en met 2016 een jaarlijkse
efficiencytaakstelling afgesproken van jaarlijks -1,5%. SSC-ICT Den Haag
verlaagt hiertoe jaarlijks haar tarieven met 1,5% en heeft daarnaast
voorstellen gedaan waarmee haar afnemers aanvullend 10% op hun ICT
uitgaven kunnen besparen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

166

Aanvullend op de taakstellende tariefverlaging vergelijkt SSC-ICT Den
Haag haar prestaties via benchmark onderzoek periodiek met marktpartijen en enkele grote uitvoeringsorganisaties binnen de overheid.
Om de tariefdaling te realiseren wordt voortgegaan met het integreren en
harmoniseren van de van de departementen overgekomen systeemlandschappen. Daarnaast is het Lean Six Sigma programma gestart dat tot
doel heeft verbetermogelijkheden in de bestaande processen te detecteren.
Dienstverlening
De dienstverlening van SSC-ICT Den Haag is gedocumenteerd in een
jaarlijks geactualiseerde Producten en Dienstencatalogus (PDC).
Onderdeel van dit PDC zijn de te realiseren serviceniveaus en de te
hanteren tarieven. Het PDC wordt besproken in het Opdrachtgeversberaad
en vervolgens vastgesteld door de eigenaar. De tarieven en dienstverleningsniveaus van de generieke–ICT worden onder regie van het Tactisch
Beraad Genrieke ICT (TBGI) besproken in het Interdepartementaal Overleg
van de departementale Chief Information Officers (ICCIO).
Op basis van het PDC bespreekt SSC-ICT Den Haag voorafgaand aan ieder
kalenderjaar met haar opdrachtgevers de in het nieuwe jaar gewenste
dienstverlening, waarvan de uitkomst wordt vastgelegd in Dienstverleningscontracten per departement.
Aanvullend hierop kunnen departementen verzoeken om maatwerk, dat
door SSC-ICT op basis van fixed prices offertes opdracht gestuurd wordt
uitgevoerd.
De door SSC-ICT te realiseren dienstverleningsniveaus gelden over het
hele jaar en zijn overeenkomstig het shared service karakter van de
dienstverlening voor alle opdrachtgevers hetzelfde. Via haar digitale
klantenportaal informeert SSC-ICT Den Haag haar opdrachtgevers en
afnemers continue over de omvang van de dienstverlening en de daarbij
behaalde serviceniveaus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

167

Overzicht doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2013
Omschrijving generiek deel

Kostprijzen per product (groep)
Beheertaken (werkplektarief, excl. bijdrage
datacenter incl. personeel)
Basis desktop PC
Basis monitor
Useraccounts
Omzet per produktgroep (pxq)
Generiek (SWF / Portaal / Infra)
Gemeenschappelijk (Basis / Hosting)
Specifiek (Basis plus)
FTE-totaal (excl. externe inhuur)
Overhead
Primair proces
Formatie / bezetting
Saldo van baten en lasten (%)

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting/1e
suppletoire
begroting

Realisatie

2010

2011

2012

2013

2013

€ 1.875

€ 115.186
€ 13.642
€ 70.226
€ 31.318

€ 1.875
1.435
330
110
€ 115.799
€ 14.431
€ 83.992
€ 17.376

15,7%
84,3%
339/339
–

15,7%
84,3%
377,5/348,5
8,5%

98,00%
90,00%
90,00%

99,95%
93,47%
93,45%

95,00%
80,00%

98,96%
87,53%

1,50%
7
7

1,50%
–
–

Specifiek deel
Beschikbaarheid/betrouwbaarheid basisfunctionaliteit
Geleverd binnen de gestelde termijnen
Incidenten hersteld binnen afgesproken tijd
Kwaliteit beantwoorden vragen:
Beantwoorden helpdeskvragen binnen afgesproken
tijd
Direct beantwoorden helpdeskvragen
Taakstellende tariefverlaging (na btw-verhoging en
indexering)
Klanttevredenheid
Medewerkertevredenheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

168

Baten-lastenagentschap Rijksgebouwendienst (Rgd)
Inleiding
De Rijksgebouwendienst draagt bij aan het succesvol functioneren van
zijn klanten, door het bieden van efficiënte en effectieve huisvestingsoplossingen. Met het in stand houden van monumenten draagt de Rijksgebouwendienst bij aan het behoud van ons cultureel erfgoed. De Rijksgebouwendienst heeft de status van baten-lastenagentschap. Deze status
vloeit voort uit het in 1999 vernieuwde Rijkshuisvestingsstelsel. Het
Rijkshuisvestingsstelsel is in deze opzet ingevoerd met als doel een
rijksbrede vergroting van de doelmatigheid in de huisvesting van de
rijksoverheid.
In 2008 is het Besluit Rijksgebouwendienst 1999 gewijzigd (Stb. 2008,
381). Daarmee is onder andere besloten om de verantwoordelijkheid voor
de kaderstelling voor het rijksbrede beleid van rijkshuisvesting bij het DG
Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk (DGOBR) van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) te beleggen.
De Rijksgebouwendienst levert de producten huisvesting, services,
adviezen en beleidsondersteuning. Het product huisvesting bestaat uit het
ontwikkelen, realiseren en leveren van huisvesting. De Rijksgebouwendienst handhaaft de afgesproken kwaliteit van de geleverde huisvesting
volgens de Regeling Taakverdeling Beheer Rijkshuisvesting.
Oprichting Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
De voorbereidingen voor de oprichting van het Rijksvastgoedbedrijf zijn in
2013 opgepakt. In april 2013 hebben de Minister van Defensie en de
Minister voor Wonen en Rijksdienst besloten de Dienst Vastgoed Defensie
(DVD) al bij de start van het Rijksvastgoedbedrijf onderdeel van dit nieuwe
bedrijf te laten zijn. Om dit te realiseren is de startdatum van het Rijksvastgoedbedrijf van 1 januari 2014 naar 1 juli 2014 verzet.
Rapportage aan de Autoriteit Consument en Markt
De Rijksgebouwendienst heeft een meldpunt mededinging, dat fungeert
als aanspreekpunt voor de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Bij dat
meldpunt kunnen zowel medewerkers van de Rijksgebouwendienst als
externe partijen vermoedens van prijs- of marktverdelingsafspraken of
andere overtredingen van de Wet Markt en Overheid melden.
In 2013 zijn analyses van inschrijvingsbegrotingen uitgevoerd. Deze
analyses zijn periodiek gerapporteerd aan en besproken met de ACM.
Overige prestaties
Indicator/kengetal

Streefwaarde
2013

Realisatie
2013

Energieambitie 2020

Starten met
uitvoering
maatregelen
FCIB
kantoorpanden
tranche 3
107
95%

Uitvoering
tranche 3
kantoorpanden is
gestart

Aantal monumenten in beheer
Gebruiksgraad monumenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

104
98%

169

Voortgang programma Energieambitie 2020
In 2013 is conform afspraak gestart met tranche 3 (objecten met een
kantoorfunctie) van de uitvoering maatregelen «Energiebesparing» in het
kader van FCIB.
Monumenten in beheer
De telling van het aantal monumenten (objecten) in beheer is gebaseerd
op de eigen objectenadministratie van de Rijksgebouwendienst.
Gebruiksgraad monumenten
Uit de begroting van BZK wordt de instandhouding bekostigd van de
monumenten met een erfgoedfunctie (maar zonder rijkshuisvestingsfunctie). De gebruiksgraad op 31 december 2013 van deze monumenten
met erfgoedfunctie is 98% (was 98% ultimo 2012). De gebruiksgraad is het
aantal m2 bruto vloeroppervlak (bvo) per object dat in gebruik is in
verhouding tot het totaal aantal m2 bvo. Een deel van de monumenten is
naar hun aard niet geschikt voor gebruik, zoals gedenknaalden of
grafmonumenten. Deze zijn buiten de berekening gehouden.
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap Rgd
Deze jaarrekening is opgesteld volgens de voorschriften van de Comptabiliteitswet (CW2001) en de nadere uitwerking hiervan in de
Rijksbegrotings- en verantwoordingsvoorschriften (RBV), de Regeling
Departementale Begrotingsadministratie 2007 (RDB 2007) en de Regeling
Agentschappen 2012. In deze Regeling is in beginsel het Burgerlijk
Wetboek 2 (BW 2), titel 9 en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ)
van toepassing verklaard. De afwijkingen van BW 2 titel 9 en RJ zijn
goedgekeurd door het Ministerie van Financiën. De afwijkingen zijn nader
toegelicht bij de betreffende posten van de balans en de staat van baten
en lasten. Voor zover niet anders is vermeld, worden de activa en passiva
gewaardeerd tegen nominale waarde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

170

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap RGD (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Baten
Leveren producten/diensten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Bedrijfsvoering
Vrijval voorzieningen
Rentebaten
Overige baten
Totaal baten
Lasten
Product Huisvesting
Apparaatskosten (netto)
Huren
Rentelasten
Afschrijvingen
Onderhoud
Dotaties voorzieningen
Belastingen en heffingen
Investeringen buiten gebruiksvergoedingen
PPS lasten
Overige producten
Services
Adviezen
Beleidsondersteuning
Overige lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

21.271
1.362.952
12.524

22.060
1.355.306
12.312

13.130
1.409.877

12.447
997
34.698
1.437.820

70.482
287.676
294.204
356.844
139.809
15.650
22.957
90.931
51.900

68.531
255.253
282.222
356.963
134.199
33.337
23.200
78.221
51.277

46.220
8.080
6.341
27.270
1.418.365

37.860
11.631
5.326
85.727
1.423.747

–
789
– 7.646
– 212
–
12.447
997
21.568
27.943
–
–
–
– 1.951
– 32.423
– 11.982
119
– 5.610
17.687
243
– 12.710
– 623
–
– 8.360
3.551
– 1.015
58.457
5.382

– 8.488

14.073

22.561

24.044
1.394.204
15.212
6.007
1.498
14.597
1.455.562

76.540
276.638
261.618
344.029
142.561
24.610
23.800
141.806
46.329
46.398
10.387
8.194
74.473
1.477.383
– 21.821

Omzet departementen
De opbrengsten huisvesting hebben betrekking op:
– de opbrengsten van de interne verhuurcontracten met de ministeries
volgens het huur-verhuurmodel (gebruiksvergoedingen);
– de PPS-opbrengsten op basis van leveringsovereenkomsten met de
ministeries. Deze omvatten de totale vergoeding, die de gebruikers uit
hoofde van het Design Build Finance Maintain Operate (DBFMO)contract verschuldigd zijn, minus de aflossingscomponent van de
langlopende vordering. In de resultatenrekening zijn de opbrengstcomponenten «onderhoud en dienstverlening» en «rente» opgenomen;
– de à fonds perdu gefinancierde huisvestingsprojecten voor ministeries
(investeringen buiten de gebruiksvergoeding);
– het verschil tussen de ontvangen gebruiksvergoeding en de
afschrijvings- en rentekosten van de vaste activa (egalisatie). In 2013 is
er sprake van een afname van de egalisatierekening.
Bij verlenging per 1-1-2013 van contracten voor kantoren heeft geen
herberekening van de gebruiksvergoedingen plaatsgevonden (bevriezing
gebruiksvergoeding). Voor deze contracten geldt dat geen egalisatieberekening meer wordt toegepast met ingang van 1-1-2013. Deze maatregel is
één van de eerste stappen bij de implementatie van het nieuwe Rijkshuisvestingstelsel, waarin de Rijksgebouwendienst met ingang van 1-1-2013
verantwoordelijk is voor de instandhouding in kantorenvoorraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

171

Het onderdeel services betreft de opbrengsten voor werkzaamheden, die
volgens de Regeling Taakverdeling Beheer (RTB) tot de taak van de
afnemer worden gerekend (RTB-serviceverlening), maar die op verzoek
van de afnemers, voor zover rijksoverheid, door de Rijksgebouwendienst
worden verricht.
Services worden door de Rijksgebouwendienst uitgevoerd zowel via
incidentele opdrachten als via servicecontracten.
De opbrengsten adviezen hebben betrekking op de opbrengsten van
niet-projectgebonden huisvestingsadviezen aan rijksoverheden.
De klantvraag met betrekking tot serviceprojecten en adviesopdrachten is
vooraf lastig in te schatten. Tegenover hogere/lagere baten staan ook
hogere/lagere lasten.
De PPS-opbrengsten omvatten de totale vergoeding, die de gebruikers uit
hoofde van het DBFMO-contract verschuldigd zijn, minus de aflossingscomponent van de langlopende vordering. In de resultatenrekening zijn
de opbrengstcomponenten «onderhoud en dienstverlening» en «rente»
opgenomen.
Omzet moederdepartement
Onder inputfinanciering buiten de huur-verhuurrelatie vallen het beheer
van monumenten met een erfgoedfunctie (inclusief Paleis Soestdijk), de
beleidsondersteunende taken van de Rijksgebouwendienst en het
Energiebesparingsprogramma Rijkshuisvesting. Voor de dekking van de
inputfinanciering wordt zorg gedragen door het moederdepartement. Het
moederdepartement verstrekt gedurende het jaar voorschotten aan de
Rijksgebouwendienst en op basis van de definitieve realisatiecijfers
worden de kosten het jaar daarop afgerekend. Het verschil tussen de
voorschotten en de realisatie (€ 2,1 mln.) wordt afgerekend met het
moederdepartement. De kosten en opbrengsten zijn per saldo aan elkaar
gelijk.
Omzet derden
De opbrengsten van derden betreffen de huuropbrengsten die de
Rijksgebouwendienst via het RVOB ontvangt. Onder deze post vallen
tevens de opbrengsten uit de exploitatie van de bijzondere objecten
(parkeergarages en de grafelijke zalen).
Vrijval voorzieningen
Er zijn vier posten vrijgevallen voor een bedrag van € 12,0 mln. De vrijval
is grotendeels het gevolg van nadere financieringsafspraken met de
gebruiker.
Specificatie rentebaten
(bedragen x € 1.000)

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Begroting
2013

Rentebaten rekening-courant RHB
Rentebaten projecten
Overige rentebaten

0
1.273
225

267
517
213

0
0
0

Totaal

1.498

997

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

172

Het rentepercentage op de rekening-courant RHB is nagenoeg nihil.
Rentebaten projecten betreffen rentebaten op à fonds perdu projecten.
Tegenover deze baten staan lasten voor de Rijksgebouwendienst als
gevolg van voorfinanciering tijdens de realisatiefase.
Specificatie overige baten
(bedragen x € 1.000)

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Begroting
2013

Boekwinstverkoop onroerend goed
Resultaat op investeringsprojecten
Resultaat op nazorg
Baten voorgaande boekjaren
Diverse overige baten

0
1.523
2.562
7.530
2.982

11.671
0
6.465
11.788
4.773

0
0
0
0
13.130

Totaal

14.597

34.697

13.130

De post diverse overige baten betreffen de opbrengsten uit de bestemmingsreserve ten behoeve van apparaats- en onderhoudskosten
brandveiligheid ad € 3,3 mln. Daarnaast is sprake van boeterente bij de
voortijdige afkoop van leaseovereenkomsten die door de gebruiker aan de
Rijksgebouwendienst is vergoed (€ 1,5 mln.), dit is als buitengewone bate
verantwoord. De bijbehorende kosten worden bij de overige lasten
gepresenteerd.
Apparaatskosten
Deze post omvat alle apparaatskosten, die niet zijn toegerekend aan de
overige producten, huisvestingsprojecten, adviezen, services en beleid) en
die gedekt dienen te worden uit 1-opslag Gebruiksvergoeding. De
apparaatskosten zijn de kosten voor intern en extern personeel plus de
materiële kosten, zoals eigen huisvestingskosten en ICT-kosten.
Specificatie apparaatskosten
(bedragen x € 1.000)

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Begroting
2013

Totaal (bruto)kosten Personeel
Totaal (bruto)kosten Materieel

+/+

83.385
36.688

81.919
28.897

82.442
33.040

Totale personele en materiële
kosten
Correctie Technisch Advies

-/-

120.073
1.700

110.816
0

115.482
0

118.373

110.816

115.482

41.833

42.285

45.000

76.540

68.531

70.482

Apparaatskosten (bruto)
Totaal toegerekend aan overige
producten
Totaal apparaatskosten (= netto)

-/-

De gerealiseerde bruto apparaatskosten 2013 liggen € 4,7 mln. lager dan
begroot, het betreft voornamelijk lagere materiële kosten dan oorspronkelijk geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

173

Huren
Het betreft hier de huren die de Rijksgebouwendienst aan de markt
betaalt. De realisatie is lager dan oorspronkelijk geraamd, door de daling
van de voorraad huurpanden in 2012 en 2013. Deze daling was nog niet in
deze mate in de begrotingsraming verwerkt.
Rentelasten
Onder deze post worden de rentekosten van de rentedragende leningen
en (eventuele) debetrente van de rekening courant RHB verantwoord. De
rentelasten in 2013 bedragen € 282,2 mln. De realisatie is lager dan de
oorspronkelijke raming als gevolg van de lage actuele rentepercentages.
Afschrijvingen
Onder deze post worden de afschrijvingskosten voor materiële vaste
activa (gebouwen, inclusief inbouwpakketten en bedrijfsmiddelen)
verantwoord. De begrotingsraming is gebaseerd op de geplande
opleveringen in de totale projectenportefeuille en de daadwerkelijke
realisatie is afhankelijk van de werkelijke opleveringen en activeringen.
Onderhoud
Onder deze post vallen dagelijks onderhoud, planmatig onderhoud, het
beheer van monumenten en bijzondere objecten.
Voorzieningen
Deze post bestaat enerzijds uit dotaties aan de voorzieningen (ad € 33,3
mln.) en anderzijds uit vrijval van voorzieningen (ad € 12,3 mln.). Een
specifieke toelichting op de dotatie of de vrijval is terug te vinden bij de
toelichting op de balans bij de betreffende voorziening.
Belastingen
Het betreft hier het eigenaarsdeel van de onroerende zaakbelasting (OZB)
over de verhuurde voorraad onroerend goed. De OZB is afgedragen aan
het RVOB.
Investeringen buiten gebruiksvergoedingen
Onder deze post zijn investeringen opgenomen die niet leiden tot een
(aanpassing van de) gebruiksvergoeding. Het betreft hier kleinere
projecten voor ministeries en het energiebesparingsprogramma rijkshuisvesting. Kleine projecten voor ministeries betreffen de integrale kosten
van de door de Rijksgebouwendienst uitgevoerde kleine, à fonds perdu
gefinancierde, projecten voor ministeries alsmede à fonds perdu
bijdragen aan investeringsprojecten. Het betreft hier over het algemeen
(ver)bouwactiviteiten van relatief geringe financiële omvang.
PPS-Lasten
De PPS-lasten omvatten de totale vergoeding, die de Rijksgebouwendienst uit hoofde van DBFMO-contracten verschuldigd is aan consortia,
gecorrigeerd voor de aflossingscomponent van de langlopende schuld
(indien van toepassing).
Services
De post services betreft de integrale kosten (inclusief apparaatskosten)
voor werkzaamheden, die volgens de Regeling Taakverdeling Beheer tot
de taak van de afnemer worden gerekend (RTB-serviceverlening), maar op
verzoek van de afnemers door de Rgd worden verricht en overige
services. Hieronder valt ook het facilitymanagement. De service projecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

174

komen pas in het uitvoeringsjaar in beeld en de totale omvang fluctueert
jaarlijks.
Adviezen
De Rijksgebouwendienst levert op verzoek van de gebruikers
niet-projectgebonden adviezen. De kosten betreffen zowel de interne als
externe kosten. De adviesvraag van klanten aan de Rijksgebouwendienst
fluctueert over de jaren heen.
Beleidsondersteuning
Onder deze post zijn opgenomen de door het moederdepartement
gefinancierde kosten voor beleidsondersteuning.
Specificatie overige lasten
(Bedragen x € 1.000)

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Begroting
2013

Boekwaardecorrecties
Afstootkosten onroerend goed
Resultaat op inversteringsprojecten
Lasten voorgaande boekjaren
Inflatieresultaat
Diverse overige lasten

47.861
1.001
8.396
3.670
2.115
11.430

67.138
1.198
2.593
1.403
0
13.395

6.565
0
2.020
0
0
18.685

Totaal

74.473

85.727

27.270

De diverse overige lasten betreffen:
– kostprijs brandveiligheid € 3,3 mln.
– buitengewone lasten € 2,8 mln.
– bouwkundig ruimtelijk tekenwerk € 5,1 mln.
– afkoop boete huur € 2,2 mln.
Toelichting op het resultaat
In de onderstaande tabel is het resultaat van de Rijksgebouwendienst
gepresenteerd op productniveau.
Specificatie resultaat 2013 per product
(Bedragen x € 1.000)

Baten

Lasten

Resultaat

Huisvesting
Services
Adviezen
Beleidsondersteuning

1.381.032
39.831
11.631
5.326

1.368.930
37.860
11.631
5.326

12.102
1.971
0
0

Totaal

1.437.820

1.423.747

14.073

Binnen het product huisvesting is sprake van een categorie die vanuit de
tarieven (gebruiksvergoeding, à fonds perdu) gefinancierd wordt, de
grootste posten betreffen rente & afschrijving, huren uit de markt,
1-opslag en investeringen buiten de gebruiksvergoeding. Daarnaast is
sprake van een component die geen onderdeel uitmaakt van de tarieven
(bijvoorbeeld boekwaardecorrecties en dotaties aan voorzieningen). In de
eerste categorie is sprake van een positief resultaat (€ 84,1 mln.), terwijl in
de tweede sprake is van een negatief resultaat van € 70,9 mln. (met name
boekwaardecorrecties € 67,1 mln., vrijval/dotaties aan voorzieningen per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

175

saldo € 20,9 mln. negatief, projectresultaten en afstootresultaten per
saldo € 10,5 mln. positief).
Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)

Activa
Immateriële activa
Materiële activa
– grond en gebouwen
– onderhanden huisvestingsprojecten (leenfaciliteit)
– inventaris en overige bedrijfsmiddelen
Financiële vaste activa
– Egalisatiereserve
– PPS en Afkopen BTW
Vlottende activa
– onderhanden werk services, adviezen en overig
– debiteuren en overige vorderingen
– uitsplitsing debiteuren
moederdepartement
overige departementen
externe partijen (incl. musea)
– overlopende activa
Liquide middelen
– bank/kas
– in bewaring genomen gelden NRA
– RHB
Totaal activa
Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– bestemmingsreserves
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
– asbestverontreiniging
– herstel onderhoud
– overig
Langlopende schulden
– leenfaciliteit Financiën
– overige langlopende schulden
Kortlopende schulden
– nazorgbudgetten
– crediteuren
– uitsplitsing crediteuren
moederdepartement
overige departementen
externe partijen
– overige schulden en overlopende passiva
overlopende passiva zijnde nog te ontvangen facturen
moederdepartement
overige departementen
externe partijen
– kortlopend deel langlopende schulden
Totaal passiva

Balans 2013

Balans 2012

5.864.741
5.680.551
184.167
23
988.070
598.785
389.285
134.468
46.273
67.551

6.340.764
6.167.045
173.682
37
1.032.647
674.158
358.489
121.736
40.731
62.297

2.858
25.733
24.610
20.644
128.463
0
128.463
7.115.742

18.708
357.398
0
11.034
346.364
7.852.545

135.272
54.516
66.683
14.073
81.155
38.841
35.630
6.684
6.133.563
5.742.593
390.970
765.752
29.882
23.112

124.499
76.337
69.983
– 21.821
70.461
26.902
36.215
7.344
6.702.288
6.343.383
358.905
955.297
72.604
31.089

192
135
22.785
195.082
32.573
3.144
15
29.413
517.676
7.115.742

331.683

519.921
7.852.545

Materiële Vaste Activa
De regionale masterplannen kantoorhuisvesting zijn in 2013 door de
Minister voor Wonen en Rijksdienst goedgekeurd en vastgesteld.
Daarmee is ook bekend welke panden in de voorraad op basis van die
plannen overtollig worden. Op basis van waardebepalingen (door RVOB

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

176

en externe taxateurs) is de verwachte opbrengstwaarde bepaald en is
indien noodzakelijk overgegaan tot afwaardering van de voorraad.
De versobering van het gevangeniswezen is vormgegeven in het
Masterplan DJI. Naar aanleiding van kritiek op het eerste Masterplan DJI,
heeft Staatssecretaris Teeven op 19 juni 2013 een aangepast Masterplan
naar de Tweede Kamer gestuurd. Op 24 april 2013 is een kaderovereenkomst getekend door de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de
Rijksgebouwendienst. In deze overeenkomst zijn de financiële consequenties van Masterplan DJI uitgewerkt. De restboekwaardes worden
door de DJI aan de Rijksgebouwendienst vergoed. Pas bij sluiting van een
penitentiaire inrichting en na instemming van DJI op de individuele
afkoopbrieven wordt overgegaan tot facturatie. In 2013 heeft voor 16
complexen de financiële afwikkeling plaatsgevonden. De boekwaarde van
die complexen is hierna nihil.
Egalisatierekening
Het gebruik van de egalisatierekening is verbonden met de regeling
Rekenmethodiek Rijksgebouwendienst (RMR).
De gebruiksvergoeding voor rente en afschrijving wordt bij aanvang
zodanig vastgesteld dat gedurende de contractperiode de netto contante
waarden van de kosten en de opbrengsten elkaar dekken. Hierbij wordt bij
de berekening van de gebruiksvergoeding uitgegaan van een verwachte
inflatie. Voor de departementen leidt dit over de gehele periode tot een
vaste gebruiksvergoeding, die uitsluitend door de stijging van het
prijsindexcijfer wordt beïnvloed.
De totale kosten van rente en afschrijvingen dalen over de jaren. Het
verschil tussen kosten en opbrengsten wordt jaarlijks op contractniveau
geëgaliseerd en in de balans tot uitdrukking gebracht in een langlopende
afdwingbare vordering op de gebruikers van de objecten. De vordering
wordt over de totale contractperiode geneutraliseerd en is bij afloop van
het contract nihil. Bij vroegtijdige contractontbinding wordt de
opgebouwde vordering (= egalisatie) door de klant afgekocht.
Er wordt geen egalisatieberekening meer toegepast op verhuurcontracten
die niet zijn herberekend bij verlenging per 1-1-2013 (bevriezing gebruiksvergoeding).
Egalisatierekening
(Bedragen x € 1.000)
Saldo per 1 januari 2013
Egalisatie afschrijvingskosten
Egalisatie rentekosten

282.415
391.743
674.158

Mutaties
Egalisatie afschrijvingskosten
Egalisatie rentekosten
Afgekochte egalisatie afschrijvingskosten
Afgekochte egalisatie rentekosten

– 20.526
– 23.912
– 13.696
– 17.239
– 75.373

Saldo per 31 december 2013
Egalisatie afschrijvingskosten
Egalisatie rentekosten

248.193
350.592

Saldo per 31 december 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

598.785

177

Vorderingen PPS
De Regeling Agentschappen 2013 is van toepassing bij de Rijksgebouwendienst. Deze Regeling zou door artikel 17 lid 9 voor de Rijksgebouwendienst tot gevolg hebben dat een ongelijksoortige behandeling van
PPS-projecten zou ontstaan. Het Ministerie van Financiën heeft
toestemming verleend om de huidige verwerkingswijze van de
PPS-projecten te handhaven en deze worden als financieel vast actief op
de balans opgenomen.
PPS Contracten
(Bedragen x € 1.000)
Saldo per 1 januari 2013
Mutaties
Oprenting
Betalingen
Correctie

364.522

+/+
-/+/+

19.579
29.620
43.858
33.817

Saldo per 31 december 2013

398.339

Toelichting PPS Contracten
(Bedragen x € 1.000)
Kortlopend deel
Langlopend deel

11.905
386.434

Saldo per 31 december 2013

398.339

In 2013 is geen nieuw PPS-project opgeleverd waarbij activering noodzakelijk is. De vorderingen omvatten de geïndexeerde renovatiekosten
respectievelijk bouwkosten van een in publiek, privaat samenwerking
(PPS) uitgevoerd project. Tegenover deze vorderingen staat een zelfde
bedrag aan schulden aan de consortia in verband met de design, build,
finance maintain and operate (DBFMO)-contracten die ten behoeve van
deze projecten zijn afgesloten.
Afkoop BTW
(Bedragen x € 1.000)
Saldo per 1 januari 2013
Mutaties
Afname
Afgekochte BTW

5.234

-/+/+

1.533
0
– 1.533

Saldo per 31 december 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

3.681

178

Toelichting Afkoop BTW
(Bedragen x € 1.000)
Kortlopend deel
Langlopend deel

830
2.851

Saldo per 31 december 2013

3.681

Activering van afgekochte BTW vindt plaats op basis van goedkeuring van
het Ministerie van Financiën. De afkopen worden opgenomen in de
gebruiksvergoeding.
In 2013 hebben zich geen BTW afkopen voorgedaan waarvoor een beroep
is gedaan op de leenfaciliteit voor financiering met activering als gevolg.
Door DJI is één contract afgekocht.
Overzicht vermogensontwikkeling 2013
excl. bestemmingsreserves
(Bedragen x € 1.000)
Saldo per 1 januari 2013
Correctie bestemmingsreserves
Bijdrage door het moederdepartement
Uitkering aan het moederdepartement

124.499
– 69.983
0
0

Exploitatiereserve
Saldo van baten en lasten

54.516
14.073

Rgd eigen vermogen ultimo 2013 t.b.v. normering eigen vermogen

68.589

Uit voorgaande opstelling blijkt dat het vermogen van de Rijksgebouwendienst per 31-12-2013 binnen de bandbreedte van het toegestane eigen
vermogen blijft.
Voorzieningen
Een voorziening wordt opgenomen indien:
– de Rijksgebouwendienst een bestaande verplichting heeft ten gevolge
van een gebeurtenis in het verleden;
– het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling van die verplichting een
uitstroom van middelen noodzakelijk is;
– een betrouwbare schatting kan worden gemaakt van de omvang van
de verplichting.
Overzicht voorzieningen per 31 december 2013
(Bedragen x € 1.000)

Asbestverontreiniging
Wachtgelden en FPU uitk.
Bodemsanering
Verlieslatende contracten
Herstel onderhoud
Geschillen en rechtsgedingen
Totaal

Stand
01-01-2013

Onttrekking

Dotatie

Vrijval

Stand
31-12-2013

26.902
1.322
4.588
1.399
36.215
35
70.461

– 3.308
– 604
– 56
– 179
– 6.279
– 35
– 10.461

15.375
214
0
0
17.743
0
33.332

– 128
0
0
0
– 12.049
0
– 12.177

38.841
932
4.532
1.220
35.630
0
81.155

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

179

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen bestaan uit
Post

Omschrijving

Bedrag

Markthuren

De totale nominale betalingsverplichting voor de
gehele contractsduur, die voortvloeit uit panden
welke zijn gehuurd uit de markt.
De waarderingsgrondslag voor de niet uit de balans
blijkende rechten en verplichtingen in het jaarverslag
2013 is identiek aan de gevolgde systematiek in
voorgaande jaren.
Er zijn per 31 december 2013 2 nieuwe DBFMO
contracten waar financial close heeft plaatsgevonden,
waarvan de oplevering in 2016 wordt verwacht.
– PI Zaanstad
– Nieuwbouw Hoge Raad (Den Haag)
Opgeleverde DBFMO-contracten waarbij sprake is van
een financiële verplichting m.b.t. onderhoud en
facilitaire diensten (4 contracten)
Opgeleverd DBFMO-contract zonder eigendom (1
contract)
De verplichting voor de gehele contractsduur:
Bij één object is er nog onzekerheid over de kosten
voor het saneren van asbest. Momenteel wordt een
inventarisatie gedaan.
De verplichting is gelijk gesteld aan de geraamde
betalingen in 2014 en volgende jaren ten behoeve van
de projecten in projectadministratie.
De Rijksgebouwendienst draagt het eigen vermogen
af voor zover dit het genormeerd eigen vermogen van
maximaal € 130 miljoen overstijgt dan wel voegt dit
toe aan de bestemmingsreserves.

looptijd < 1 jaar € 10,1 mln.
looptijd > 1 ≤ 5 jaar € 455,1 mln.
looptijd > 5 jaar € 1.332,7 mln.

Geïntegreerde contracten (PPS)

PPS contract zonder eigendom
Maincontracting
Asbest

Projecten

Verplichting afdracht eigen
vermogen boven € 130 mln.

€ 474,0 mln.
€ 223,7 mln.
€ 510,6 mln.
€ 44,3 mln.
€ 8,4 mln.
Ca. € 9,0 mln.
€ 442,4 mln.
Het positieve resultaat ad € 14,1 mln.
wordt aan de exploitatiereserve
toegevoegd. Er is geen sprake van
overschrijding van het toegestane
maximum eigen vermogen.

Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.
3a.
3b.
3.
4a.
4b.
4c.
4d.
4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand 0,5 miljoen €)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

331.499
379.624
– 425.000
97.157
– 327.843
–
–
– 496.560
425.000
– 71.560

357.398
394.270
– 155.158
136.559
– 18.599
–
–
– 745.247
140.642
– 604.605

25.899
14.646
269.842
39.402
309.244
–
–
– 248.687
– 284.358
– 533.045

311.720

128.463

– 183.256

Het kasstroomoverzicht geeft aan hoeveel kasmiddelen in de verslagperiode beschikbaar zijn gekomen en op welke wijze gebruik is gemaakt van
deze middelen. Aan de hand van het kasstroomoverzicht worden de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten toegelicht. In dit model vormen de
posten 3a, 4a en 4c de kapitaaluitgaven, terwijl de posten 3b, 4b en 4d de
kapitaalontvangsten vormen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

180

Operationele kasstroom
Bij het bepalen van de operationele kasstroom is uitgegaan van het saldo
van baten en lasten, dat is gecorrigeerd voor de afschrijvingen en de
mutaties in de balansposten egalisatie, voorzieningen en kortlopende
activa en passiva en langlopende activa en passiva, voor zover dit niet
betreft de leenfaciliteit van het Ministerie van Financiën.
Investeringskasstroom
De investeringskasstroom bestaat uit het saldo van investeringen en
(boekwaarde van de) desinvesteringen. De afwijking ten opzichte van de
begroting is het gevolg van lagere investeringen en dientengevolge een
lager kasberoep, dit is bij de 2e suppletoire begroting als mutatie
verwerkt.
Financieringskasstroom
De aflossingen op leningen bestaan uit de aflossing op de leenfaciliteit bij
het Ministerie van Financiën (€ 745 mln.). Alleen voor de investeringen in
huisvestingsprojecten en voor de terugbetaling van de voorfinancieringen
wordt een beroep op de leenfaciliteit gedaan. De afwijking ten opzichte
van de begroting wordt verklaard door extra aflossingen (€ 266 mln.) en
een lager beroep op de leenfaciliteit, verwerkt in de 2e suppletoire
begroting.
Doelmatigheidsindicatoren
Producten en diensten

2010

2011

2012

Streefwaarde
2013

Realisatie
2013

Omzet product huisvesting * € 1.000
Omzet product adviezen * € 1.000
Omzet product services * € 1.000

1.246.328
5.801
59.100

1.365.730
8.819
45.996

1.387.719
10.422
49.227

1.308.652
8.080
46.220

1.381.032
11.631
39.831

Saldo van baten en lasten * € 1.000
Saldo van baten en lasten (%)

2.334
0,2

– 53.633
– 3,8

– 21.821
– 1,5

– 8.488
– 0,6

14.073
1,2

Huisvestingsvoorraad in mln m2 BVO
waarvan verhuurd
Leegstand voor rekening Rgd
ITK

7.144
3,8%
2,32

7.068
6.717
4,8%
2,21

7.013
6.460
5,3%
2,29

6.691
6.209
7,2%
2,1 – 2,8

6.859
6.153
6,3%
2,32

927
74.816
9,9%

873
75.864
9,1%

794
77.668
8,1%

770
n.v.t.
8,2%

766
80.270
7,7%

Bedrijfsvoering
Gemiddelde bezetting fte’s
Gemiddelde loonkosten * € 1
Bruto Apparaat/omzet

Leegstand
De leegstand voor rekening van de Rijksgebouwendienst (6,3%) is lager
dan begroot (7,2%), omdat de masterplannen voor de herhuisvesting van
het Rijk minder snel dan voorzien tot uitvoering zijn gekomen.
ITK
De indicator technische kwaliteit (ITK) geeft in een cijfer de technische
kwaliteit van de vastgoedportefeuille weer op een bepaald tijdstip. Het
cijfer loopt van 1 (nieuwbouw) tot 6 (zeer slecht). De ITK is een gewogen
gemiddelde van de technische condities van alle gebouwelementen. Deze
technische condities worden bepaald door inspecties. De ITK in 2013 is
2,32 en voldoet aan de doelstelling doordat deze tussen de 2,1 en 2,8 blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

181

Bezetting in fte’s
De gemiddelde bezetting over 2013 was 766 fte. De werkelijke bezetting
per 31 december 2013 bedroeg 750 fte.
Gemiddelde loonkosten
Onder de loonkosten ambtelijk personeel vallen de salarissen, inclusief
aanspraken op vakantiegeld en eindejaarsuitkering, alsmede incidentele
beloningen. De stijging van de gemiddelde loonkosten is met name het
gevolg van uitgekeerde stimuleringspremies in het kader van sociaal
flankerend beleid in 2013.
Apparaatsindicator bruto apparaat/omzet
De apparaatsindicator continueert een dalende lijn en geeft daarmee een
indicatie van een toenemende efficiency. De omzet is nagenoeg gelijk aan
het voorgaande jaar terwijl sprake is van een reductie van de apparaatskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

182

Baten-lastenagentschap Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf
(RVOB)
Inleiding
Het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (RVOB) heeft in het boekjaar
2013 een netto resultaat van € 3,1 mln. geboekt. Het verschil van € 3,1
mln. tussen het toegestane eigen vermogen (5% van de gemiddelde
omzet van de afgelopen drie jaar: € 1,2 mln.) en de aanwezige exploitatiereserve, inclusief winst 2013 (€ 4,3 mln.) moet volgens de regeling
agentschappen worden uitgekeerd aan het moederdepartement.
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap RVOB
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap RVOB (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)–(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

21.888
500
950
20
–
–
23.358

21.888
46
1.764
172
425
9
24.304

–
– 454
814
152
425
9
946

22.311
64
2.038
18
1.195
15
25.641

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

22.850
15.948
15.748
200
6.902
1.400
750
432
25
407
–
–
–
–
23.282

20.852
15.902
14.721
1.181
4.950
1.261
661
329
23
306
–
–
–
–
21.181

– 1.998
– 46
– 1.027
981
– 1.952
– 139
– 89
– 103
–2
– 101
–
–
–
–
– 2.101

20.180
14.661
14.014
647
5.519
1.399
–
414
34
380
129
112
17
–
20.723

76

3.123

3.047

4.918

Omschrijving

Saldo van baten en lasten

Omzet moederdepartement
De omzet moederdepartement is onderverdeeld naar de volgende
productgroepen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

183

Producten

Omzetbedrag
(* € 1.000)

Erfpacht
Huur
Pacht
Medegebruik
Behandelen zakelijke lasten
Onbeheerde nalatenschappen
Bodemmaterialen
Beheerstaken in eigen beheer
Verkopen
Aankopen
Taxatie & Advies
Projectopdrachten gebiedsontwikkeling
Business cases gebiedsontwikkeling
Adviezen over ontwikkelmogelijkheden
Totaal

1.053
4.096
1.529
1.508
937
1.010
255
615
6.512
89
1.499
690
1.748
347
21.888

De omzet moederdepartement is opgebouwd op basis van aantal
uren*tarief. Het tarief voor 2013 is € 111. Voor de ontwikkelproducten
gelden tarieven voor directeuren, projectleiders en projectondersteuners
van respectievelijk € 139, € 121 en € 90.
Omzet overige departementen
Er zijn ten behoeve van RWS, Defensie en RGD minder taxaties verricht.
Omzet derden
Er zijn diverse declarabele taxatiewerkzaamheden verricht, waarmede in
de begroting geen rekening is gehouden. Ook waren er opbrengsten voor
de ureninzet van tijdelijk beheer. Daarnaast is er in verband met de
ICT-dienstverlening aan Domeinen Roerende Zaken in 2013 € 0,3 mln.
hogere omzet gerealiseerd.
Rentebaten
In verband met de vooruit ontvangst van subsidiegelden ten behoeve van
de ontwikkeling van het Hembrugterrein is € 15 mln. tijdelijk op deposito
geplaatst.
Vrijval voorzieningen
Bij beoordeling van de post voorzieningen is de personele voorziening te
hoog gebleken; deze valt vrij.
Bijzondere baten
De bijzondere baten hebben grotendeels betrekking op schadevergoedingen met betrekking tot dienstauto’s.
Personele kosten
De lagere personele kosten – eigen personeel – zijn grotendeels het
gevolg van een behoudend personeelsbeleid (vacaturebeleid en variabele
beloningen). De hogere personele kosten – externe inhuur – zijn grotendeels veroorzaakt door noodzakelijke ICT-aanpassingen in verband met de
omhanging van het RVOB van het Ministerie van Financiën naar het
Ministerie van BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

184

Materiële kosten
Het grootste verschil tussen de begroting en realisatie wordt veroorzaakt
door de overboeking naar onderhanden werken (- € 1.152). Er is € 1.152
vanuit de kosten naar de balans overgebracht (post onderhanden werken).
Het betreft apparaatskosten met betrekking tot gebiedsontwikkelingsprojecten die op het moment van vervreemding in het resultaat worden
genomen.
Saldo van baten en lasten
Zie inleiding.
Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013

Balans 2012

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Onderhanden werk grondexploitaties
Vordering op Minsterie van Financiën
Voorraden
Debiteuren
wv moederdepartement
wv overige departementen
Nog te ontvangen
wv moederdepartement
wv overige departementen
Liquide middelen
Totaal activa

29
791
86
586
119
103.659
80.000
–
206
–
140
5.242
–
1.995
28.386
218.313

48
769
100
544
125
103.181
70.700
–
987

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– Risico reserve1
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
wv moederdepartement
wv overige departementen
Nog te betalen
wv moederdepartement
wv overige departementen
Totaal passiva

4.332
1.209
11.549
3.123
230
178.955
1
–
–
23.246
–
9.280
218.313

6.152
1.234
6.606
4.918
812
170.538
1

3.482

29.100
208.267

24.158

208.267

1
De risicoreserve wordt niet meegenomen bij de Eigen Vermogen bepaling waarvoor de
5%-grens geldt.

Onderhanden werk grondexploitaties en vordering op Ministerie van
Financiën
In verband met de marktontwikkelingen en andere factoren zijn de
verwachte opbrengsten lager ingeschat en heeft een correctie plaatsgevonden op het onderhanden werk, bestaande uit onder andere de
projecten Hembrug en Valkenburg. Dit heeft geleid tot het instellen van
een vordering op het moederdepartement conform de methodiek zoals
opgenomen in het Financieel Kader voor het RVOB/DO uit 2009. Deze is
gevormd ten behoeve van risico’s op projecten (onderhanden werk) die
het RVOB voor eigen rekening en risico (gaat) verricht(en).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

185

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen
Het RVOB heeft een vordering van € 0,1 mln. op een in 2013 failliet
verklaard bedrijf. Daarnaast is het RVOB in beroep gegaan tegen een
vonnis inzake een claim ad € 3,1 mln. Deze claim is ontstaan omdat het
RVOB, als gevolg van aanwezig gebleken explosieven, een verhuurd
terrein binnen het project Valkenburg niet tijdig vrij heeft kunnen geven.
Het is mogelijk dat de tegenpartij in beroep gaat tegen datzelfde vonnis
maar dan op het deel (ad € 0,2 mln.) dat betrekking heeft op stagnatie als
gevolg van verontreinigingskosten en dat door de rechter is afgewezen.
Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

8.673
418
– 90.381
–
– 90.381
– 97
–
–
90.000
89.903

29.100
– 3.435
– 5.696
–
– 5.696
–
–
–
8.417
8.417

20.427
– 3.853
84.685
–
84.685
97
–
–
– 81.583
– 81.486

8.613

28.386

19.773

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand € 0,5 miljoen)

Rekening-courant RHB 1 januari 2013
Het verschil wordt voornamelijk verklaard door vooruitontvangen
bijdragen van Defensie en de gemeente Zaanstad voor het project
Hembrugterrein.
Totaal operationele kasstroom
Het verschil komt tot stand door voornamelijk hogere uitgaven voor
onderhanden werk.
Totaal investeringskasstroom
De gerealiseerde investeringen (betreffende diverse onderhanden
werk-uitgaven ten aanzien van vooral Valkenburg en project Hembrugterrein) zijn aanzienlijk lager dan begroot omdat de grondverwerving bij
enkele projecten (nog) niet heeft plaatsgevonden.
Totaal financieringskasstroom
Er behoefde in 2013 voor enkele projecten geen beroep te worden gedaan
op de leenfaciliteit omdat de grondverwerving (nog) niet heeft plaatsgevonden.
Doelmatigheidsindicatoren
Invulling taakstelling
De in de ontwerpbegroting opgenomen invulling van de taakstellingen
voor 2013 betreft € 0,6 mln., waarvan € 0,2 mln. personele lasten en € 0,4
mln. materiële lasten. De taakstelling heeft invulling gekregen door een
terughoudend vacaturebeleid waardoor de personele kosten op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

186

gewenste niveau zijn gekomen. Hiernaast is er gekort op de materiële
lasten, op basis van de analyse van structurele onderschrijdingen. Dit
beleid wordt gecontinueerd.
indicatoren

2010

2011

2012

2013

Oorspronkelijke
begroting

Kostprijzen per product
– Pacht
– Huur
– Erfpacht
– Medegebruik/overig
– Zakelijke lasten

€ 717
€ 674
€ 556
€ 396
€ 364

€ 574
€ 625
€ 513
€ 417
€ 375

€ 601
€ 695
€ 494
€ 449
€ 263

€ 594
€ 632
€ 624
€ 470
€ 243

€ 728
€ 728
€ 616
€ 392
€ 392

€ 11.272
€ 12.113
€ 23.385

€ 11.445
€ 13.460
€ 24.905

€ 10.713
€ 14.928
€ 25.641

10.388
13.916
24.304

€ 10.944
€ 12.414
€ 23.358

61%

61 %

62 %

63%

60%

1.289

1.350

1.391

1.361

1.280

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

232

228,5

217,3

208,6

257,1

Mate van kostendekkendheid

100%

100%

100%

100%

100%

Saldo van baten en lasten (%)

5%

9%

19%

13%

1%

Percentage in het gelijkgestelde procedures (WOZ)

95%

84%

92%

96%

70%

Klachten binnen termijn van 6 weken afgehandeld

83%

92%

100%

100%

80%

Omzet per productgroep (* € 1.000)
– Homogene producten
– Heterogene producten
– Totaal
Aandeel directe uren
Aantal directe uren voor medewerker in primair
proces

Kostprijzen per product
De realisaties zijn berekend door per product de gemiddelde gerealiseerde
uren te vermenigvuldigen met het uurtarief van € 111.
Pacht
De gerealiseerde gemiddelde tijdbesteding van het product pacht is lager
uitgevallen dan de normtijd. De berekening van de pachtprijsherziening
wordt nu met behulp van een ICT-programma uitgevoerd, waardoor de
behandeltijd is verlaagd. Inmiddels is ook de normtijd herzien.
Huur
De gerealiseerde gemiddelde tijdsbesteding voor het product huur is lager
dan de normtijd. De oorzaak hiervan lag vooral in beperkingen in de
beschikbare personele capaciteit.
Medegebruik
De gerealiseerde gemiddelde tijdsbesteding voor het product medegebruik is groter dan de normtijd in verband met de uitvoering van
activiteiten (zoals het verwerken van gedoog- en schouwbrieven)
waarmee bij de begroting niet volledig rekening is gehouden.
Zakelijke lasten
Als gevolg van een wijziging in de behandelwijze van de ontvangen
zakelijke lasten is de gerealiseerde gemiddelde behandeltijd beduidend
lager dan de nog in de begroting gehanteerde normtijd. Inmiddels is ook
de normtijd herzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

187

Omzet naar productgroep
RVOB heeft voor de taken die voortvloeien uit de Comptabiliteitswet twee
soorten producten onderscheiden: homogene en heterogene producten.
De homogene producten zijn: pacht, huur, erfpacht, medegebruik/overig,
zakelijke lasten, onbeheerde nalatenschappen en bodemmaterialen. Per
soort homogeen product zijn normuren gedefinieerd. Dat betekent dat er
een genormeerd aantal uren per overeenkomst/zaak beschikbaar is. In
tegenstelling tot de homogene producten zijn er voor de heterogene
producten geen normtijden vast te stellen. Dit i.v.m. de diversiteit aan
inzet van uren en activiteiten binnen het soort product. De heterogene
producten zijn met name verkopen, aankopen, taxaties & advies.
Aandeel directe uren voor totaal RVOB/DV
Dit kengetal geeft aan in welke mate het totale aantal netto te werken uren
(aanwezige uren) aan directe uren besteed wordt.
Aantal directe uren voor medewerker in primair proces
Dit kengetal laat de ontwikkeling zien van het aantal directe uren dat een
medewerker (in fte) in het primaire proces op jaarbasis levert. De
organisatie heeft zichzelf hogere streefwaarden opgelegd dan de in de
begroting 2013 opgenomen reeks, zodat eerder het gewenste niveau
wordt bereikt.
FTE-totaal
Het als streefwaarde vermelde aantal fte’s betreft de begrotingssterkte. De
werkelijke bezetting ligt lager. In de afgelopen jaren is het RVOB terughoudend geweest met het vervullen van openstaande vacatures vanwege
de voorgenomen organisatieveranderingen.
Mate van kostendekkendheid
Het uitgangspunt is dat de baten-lastendienst RVOB volledig kostendekkend is. Dit is in 2013 ruimschoots behaald.
Saldo van baten en lasten (%)
Het percentage is als volgt berekend: het saldo van baten en lasten
gedeeld door de totale baten.
Percentage in het gelijkgestelde procedures (WOZ)
Het RVOB/DV betaalt namens het Rijk de onroerendezaakbelasting.
Hiertoe worden de door de gemeenten en waterschappen opgelegde
aanslagen beoordeeld en waar nodig wordt bezwaar gemaakt. Door het
aantal gehonoreerde bezwaarschriften te vergelijken met het aantal
ingediende bezwaarschriften ontstaat een beeld van de effectiviteit van
het maken van bezwaar door het RVOB/DV. De in de tabel vermelde norm
stelt dat minimaal 70% van alle ingediende bezwaarschriften door de
gemeente toegekend moet worden. In 2013 werd uiteindelijk van de door
de gemeenten afgehandelde bezwaarschriften 96% toegewezen.
Klachten binnen termijn van 6 weken afgehandeld
Doelstelling is dat alle ontvangen klachten binnen de gestelde termijn van
de klachtenprocedure, binnen 6 weken, inhoudelijk worden beantwoord
(100%-score). De doelstelling is behaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

188

Baten-lastenagentschap Dienst van de Huurcommissie (DHC)
Inleiding
Het werkterrein van de Huurcommissie wordt gevormd door het gereguleerde deel van de markt voor huurwoonruimte. Als huurders en
verhuurders er onderling niet uitkomen, doet de Huurcommissie op
verzoek uitspraken in geschillen tussen huurders en verhuurders omtrent
de hoogte van huurprijzen en servicekosten. Duidelijke informatie over de
huurprijswetgeving kan verschillen van mening tussen huurders en
verhuurders in een vroeg stadium oplossen en zo procedures bij de
Huurcommissie voorkomen. Via verzoekformulieren, de vernieuwde
internetsite en de telefonische helpdesk heeft de Huurcommissie die
informatie in 2013 verschaft. Daarnaast beantwoordt de Huurcommissie
verzoeken van de Belastingdienst over de redelijkheid van huurprijzen in
het kader van de uitvoering van de huurtoeslag door de Belastingdienst.
De Huurcommissie is een landelijk functionerend ZBO. Dit ZBO wordt
ondersteund door de Dienst van de Huurcommissie (DHC), die de status
van baten-lastenagentschap heeft. Hierdoor wordt het mogelijk om het
verband te leggen tussen de kostprijzen enerzijds en de kwantiteit en
kwaliteit van de diensten anderzijds.
Jaarlijks verstrekt de directie Woningmarkt (onderdeel van DG Wonen en
Bouwen, DGWB) een opdracht aan DHC voor de uitvoering van de
huurgeschilbeslechtings- en overige werkzaamheden. Het leeuwendeel
van die werkzaamheden wordt afgerekend op basis van het aantal
afgewikkelde zaken en de daarvoor geldende tarieven; deze tarieven
behoeven goedkeuring door de eigenaar, de DG Wonen en Bouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

189

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap DHC
Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap DHC (bedragen x € 1.000)
(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

(4)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie 2012

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

13.234
–
939
–
–
–
14.173

13.300

14.085

983
11
71
3.703
18.068

66
0
44
11
71
3.703
3.895

Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
– materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
Afschrijvingskosten
– immaterieel
– materieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– rentelasten
– bijzondere lasten
Totaal lasten

12.675
6.222
5.922
300
6.453
2.892
–
1.372
803
569
126
–
126
–
14.173

13.099
7.081
5.375
1.706
6.018
2.164
–
960
927
33
5.829
1.837
–
3.992
19.888

424
859
– 547
1.406
– 435
– 728
0
– 412
124
– 536
5.703
1.837
– 126
3.992
5.715

12.783
7.030
–

–

– 1.820

– 1.820

– 2.484

Omschrijving

Saldo van baten en lasten

986
–
–
1.498
16.569

5.753

1.104
1.007
97
5.166
2.781
2.385
19.053

Omzet moederdepartement
De voornaamste bate van DHC bestaat uit de vergoeding door de
opdrachtgevende beleidsdirectie Woningmarkt (Wm) voor het aantal
gerealiseerde zaken. Deze vergoeding wordt in principe bepaald door de
gerealiseerde aantallen geschilzaken respectievelijk redelijkheiduitspraken
te vermenigvuldigen met het tarief per soort zaak. Met betrekking tot
huurverhogingsgeschillen op grond van inkomen is in 2013 afgeweken
van deze systematiek in verband met het ontbreken van ervaringscijfers
over de uitvoeringskosten. Met de opdrachtgever is afgesproken dat deze
op basis van daadwerkelijk gemaakte kosten vergoed worden. Deze
vergoeding is verantwoord onder de bijzondere baten.
In verband met de budgettaire problematiek van Wm, is met Wm
afgesproken dat DHC bij de afrekening van de opdracht-2013 geen hoger
bedrag in rekening brengt dan het toegezegde bedrag. Overweging
daarbij was tevens het gegeven dat de omvang van het eigen vermogen
van DHC, mede als gevolg van een éénmalige bijdrage van Wm in 2012,
zodanig is dat een dergelijke maximering van de afrekening (via de
verlies- en winstrekening) niet leidt tot een te grote daling van dat eigen
vermogen. Over 2013 is de opbrengst derhalve als volgt berekend:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

190

Soort zaken

aantal

tarief

vergoeding1

Huurprijsgeschillen
Servicekostengeschillen
Huurverhogingsgeschillen op
grond van inkomen
Huurverhogingsgeschillen op
grond van punten
Redelijkheid huurprijzen2
WOHV-geschillen3

4.842
2.631

€ 1.423
€ 1.462

6.890
3.847

4.553

nvt

nvt

2.028
125
25

€ 1.423
€ 898
€ 8.191

2.886
112
205

Totaal

14.204

13.940

Aftrek in verband met
maximering afrekening
Opbrengst uit productie

– 640
13.300

afgerond, x € 1.000.
Verzoeken van de belastingdienst in het kader van de behandeling van Huurtoeslag-aanvragen.
3
geschillen op grond van de Wet op het overleg huurders en verhuurders.
1
2

Het positieve verschil tussen de begrote en berekende vergoeding is het
gevolg van een hogere totale productie dan geraamd in samenhang met
een hogere instroom van verzoeken dan verwacht. Deze hogere productie
deed zich overigens alleen voor bij huurverhogings- en WOHV-geschillen,
zoals uit de volgende tabel blijkt:
Soort zaak

1
2

Verwachting
(1)

Realisatie (2)

Verschil (2–1)

Huurprijsgeschillen
Servicekostengeschillen
Huurverhogingsgeschillen op grond
van inkomen
Huurverhogingsgeschillen op grond
van punten
Redelijkheid huurprijzen1
WOHV-geschillen2

5.000
3.000

4.842
2.631

– 158
– 369

2.000

4.553

2.553

590
400
10

2.028
125
25

1.438
– 275
15

Totaal

11.000

14.204

3.204

Verzoeken van de Belastingdienst in het kader van de behandeling van Huurtoeslag-aanvragen
Geschillen op grond van de Wet op het overleg huurders verhuurder.

De hogere instroom bij huurverhogings- en WOHV-geschillen kan
verklaard worden door het met ingang van 2013 gewijzigd huurverhogingsbeleid. In het kader van dat beleid is het verhuurders toegestaan om
voor alle huurders een huurverhoging voor te stellen die hoger is dan het
inflatiepercentage en tevens om voor huurders met een huishoudinkomen
van meer dan € 33.000 een inkomensafhankelijke huurverhoging voor te
stellen. Huurders werden als gevolg hiervan geconfronteerd met een
grotere huurverhoging in vergelijking met voorgaande jaren, toen er
sprake was van een inflatievolgend huurverhogingsbeleid. Het
leeuwendeel van deze instroom is in 2013 afgewikkeld. Bij de overige
zaken was er sprake van een lagere instroom dan verwacht en in
samenhang daarmee een lagere productie dan verwacht.
Omzet derden
De opbrengst van de leges is hoger dan bij de begroting de inschatting
was. Dit is veroorzaakt door enerzijds de eerder genoemde hogere
productie in samenhang met een hogere instroom en anderzijds een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

191

gemiddeld genomen lagere legesopbrengst per uitspraak dan verwacht.
In deze opbrengst zijn de in 2013 verleende legesvrijstellingen verwerkt.
Bijzondere baten
Ten behoeve van een aantal specifieke projecten heeft het moederdepartement in 2011 een specifieke bijdrage toegezegd en bij wijze van
voorschot betaald. Jaarlijks wordt de definitieve hoogte van deze bijdrage
bepaald en na afloop van het desbetreffend jaar in rekening gebracht op
basis van daadwerkelijk gemaakte kosten, die in 2013 hoger waren dan
ten tijde van de begrotingsvoorbereiding waren geraamd (zie lasten).
Apparaatskosten: personele kosten
De personele kosten waren in 2013 hoger dan begroot. Een voorname
oorzaak hiervan was een grotere inhuur van externe medewerkers om de
hogere instroom van geschillen te behandelen.
Apparaatskosten: materiële kosten
De materiële kosten waren lager dan begroot, vooral door lagere
ICT-kosten.
Dotaties voorzieningen
De voorzieningen zijn verhoogd in verband met de kosten in de periode
2014 en verder als gevolg van de reorganisaties in 2009 en 2012.
Bijzondere lasten
In 2013 zijn kosten gemaakt voor het verbeteren van de website van de
Huurcommissie, de behandeling van huurverhogingsgeschillen op grond
van inkomen en de verbetering van de digitale dienstverlening. Tevens
zijn kosten gemaakt die voortvloeien uit de reorganisaties van 2009 en
2012. Ook de waardevermindering van onderhanden werk is onder deze
post verantwoord.
Met het oog op kosten die in 2014 en verder gemaakt zullen worden voor
de in 2009 en 2012 doorgevoerde reorganisaties, alsmede in verband met
onzekere legesontvangsten, zijn de voorzieningen met € 1,837 mln.
verhoogd. In verband met de budgettaire problematiek van Wm is op het
bij Wm in rekening te brengen bedrag voor de afwikkeling van geschillen
en verzoeken een korting aangebracht van ruim € 0,6 mln. Als gevolg van
deze twee factoren, is over 2013 een negatief exploitatieresultaat behaald,
dat een omvang heeft van € 1,820 mln.
De reguliere lasten (dat wil zeggen exclusief de lasten die voortvloeien uit
de reorganisaties) bedroegen € 16,8 mln., de reguliere baten (dat wil
zeggen exclusief de onttrekking van de voorziening ten behoeve van de
reorganisatiekosten én exclusief de bovengenoemde korting op het bij
Wm in rekening te brengen bedrag) bedroegen € 17,5 mln. Het saldo van
reguliere baten en lasten was derhalve – evenals vorig jaar – positief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

192

Balans per 31 december 2013
Balans per 31 december 2013 (bedragen x € 1.000)
Balans 2013

Balans 2012

Activa
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
– grond en gebouwen
– installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

2.611
97
0
95
2
2.493
518
119
11.605
17.443

3.323
113
0
112
1
2.915
516
78
13.345
20.290

Passiva
Eigen Vermogen
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Leningen bij het MvF
Crediteuren
Nog te betalen
Totaal passiva

191
2.011
– 1.820
3.343
0
174
13.735
17.443

2.011
4.495
– 2.484
2.832
0
165
15.282
20.290

Immateriële activa
De immateriële activa bestaan uit aangeschafte software en het Themis
bedrijfssoftwarepakket dat in opdracht van de Huurcommissie door
derden in 2010 is ontwikkeld en in januari 2011 in gebruik is genomen. Op
bedragen van de post Themis wordt afgeschreven vanaf het moment van
ingebruikname, dus vanaf 2011.
Materiële activa
De materiële activa bestaan uit inventaris, hardware, installaties en
verbouwingen die in de afgelopen jaren zijn gedaan aan het kantoor Den
Haag van DHC. DHC huurt zijn kantoorruimten, deze panden staan daarom
niet op de balans als activa.
Het grootste deel van de activa is begin deze eeuw aangeschaft waardoor
de restwaarde beperkt is. Veel activa worden nog gebruikt terwijl ze
inmiddels afgeschreven zijn.
Voorraden
Dit betreft het onderhanden werk.
Debiteuren
Deze post heeft voornamelijk betrekking op nog te ontvangen leges van
huurders en verhuurders die bij een huurgeschil (geheel of gedeeltelijk) in
het ongelijk zijn gesteld en als niet-indiener deze leges niet als voorschot
hadden betaald. In deze post zijn geen bedragen opgenomen uit hoofde
van vorderingen op het moederdepartement, andere ministeries en
agentschappen.
Eigen vermogen
Het eigen vermogen wordt gevormd door enerzijds de exploitatiereserve
en anderzijds het onverdeeld resultaat over 2013. Het onverdeeld resultaat
over 2013 bedroeg, zoals hiervoor vermeld en toegelicht, – € 1,820 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

193

Als gevolg hiervan is het eigen vermogen gedaald tot € 0,191 mln.
Daarmee is de omvang van het eigen vermogen gedaald onder het in de
Regeling agentschappen vermelde maximum van 5% van de gemiddelde
jaaromzet in de jaren 2011–2013, conform het in de Jaarrekening 2013
geformuleerde voornemen. Dit maximum bedraagt € 0,840 mln.
Leningen bij het Ministerie van Financiën
In 2013 is bij het Ministerie van Financiën geen lening opgenomen ter
financiering van de investeringen. Deze konden gefinancierd worden uit
de beschikbare liquide middelen.
Voorzieningen
De voorziening die op de balans staat betreft kosten in verband met de
reorganisaties in 2009 en 2012 die in 2014 en latere jaren worden
verwacht, alsmede onzekere legesontvangsten. In de volgende tabel is het
verloop en de stand van deze voorziening vermeld.
Overzicht voorzieningen per 31 december 2013,
bedragen x € 1.000

Stand per
1-1-2013

Onttrekking

Vrijval

Dotatie

Saldo per
31-12-2013

Reorganisatie 2009
Reorganisatie 2012

202
2.630

207
1.048

16
55

490
1.275

469
2.802

Legesontvangsten

0

0

0

72

72

2.832

1.255

71

1.837

3.343

Totaal

Crediteuren
Dit betreft in 2013 ontvangen maar per ultimo 2013 nog niet betaalde
facturen voor gemaakte kosten die betrekking hebben op 2013. In deze
post zijn geen bedragen opgenomen uit hoofde van schulden aan het
moederdepartement, andere ministeries en agentschappen.
Nog te betalen
Deze post bestaat uit nog te ontvangen facturen, legesvoorschotten,
vooruitontvangen vergoedingen door de opdrachtgever en het moederdepartement, alsmede verplichtingen jegens het personeel.
Onder deze post is ook de schuld aan het moederdepartement voor de
overgenomen activa opgenomen; het betreft een bedrag van € 2,281 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

194

Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over 2013 (bedragen x € 1.000)

1.
2.

3.

4.
5.

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
(3)=(2)-(1)

3.340
1.372
– 1.372
0
– 1.372
0
0
0
0
0

13.345
– 263
– 232
0
– 232
– 1.245
0
0
0
– 1.245

10.005
– 1.635
1.140
0
1.140
– 1.245
0
0
0
– 1.245

3.340

11.605

8.265

Rekening-courant RHB 1 januari 2013 + stand depositorekeningen
Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investeringskasstroom
Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
Aflossingen op leningen (-/-)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom
Rekening-courant RHB 31 december 2013 + stand depositorekeningen (1+2+3+4) (maximale roodstand € 0,5 mln.)

In 2013 is geen beroep gedaan op de leenfaciliteit. De uitgaven voor de
investeringen (in ICT) konden gefinancierd worden uit de liquide
middelen.
Het saldo liquide middelen is ten opzichte van de beginbalans gedaald. Dit
is met name veroorzaakt door de betaling aan BZK ter vergoeding voor de
overgenomen inventaris bij de oprichting van DHC.
Doelmatigheidsindicatoren
Doorlooptijden
Voor de doorlooptijden van geschilbeslechting staat in de Uitvoeringswet
huurprijzen woonruimte een termijn van vier maanden. De in de
begroting vermelde streefwaarden voor 2013 zijn als volgt gerealiseerd:
Begroting

Realisatie

90%

58%

90%

49%

90%
90%
–

99%
19%
44%

% huurprijsgeschillen afgerond binnen 4 maanden
% servicekostengeschillen afgerond binnen 4
maanden
% huurverhogingsgeschillen afgerond binnen 4
maanden
% WOHV-geschillen afgerond binnen 8 weken
% WOHV-geschillen afgerond binnen 13 weken

De afgelopen jaren heeft DHC stappen gezet om deze doorlooptijden te
verkorten. In 2013 is 99% van de huurverhogingsgeschillen (inclusief de
inkomensafhankelijke geschillen) binnen vier maanden afgehandeld. Dit
percentage ligt ruim boven de norm van 90%. Daarentegen is zowel bij de
reguliere huurprijsgeschillen als bij de servicekostengeschillen de norm
van 90% afhandeling binnen vier maanden nog te ambitieus gebleken.
Wel is het aandeel zaken dat binnen vijf maanden is afgehandeld, flink
gestegen ten opzichte van 2012: bij huurprijsgeschillen van 66% naar 76%,
bij servicekostengeschillen van 57% naar 68%. Bij de WOHV-geschillen
vinden partijen het belangrijker om tot een gedragen oplossing te komen
dan een geforceerde uitspraak binnen een krappe normtijd. De
doorlooptijd is en wordt daarom in afstemming met de partijen verlengd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

195

Integrale kostprijzen
Op basis van de werkelijke kosten over 2013 en de werkelijke aantallen
afgehandelde zaken, zijn de integrale kostprijzen per product bepaald.
Integrale kostprijzen

Raming

Realisatie

Geschil Huurprijs
Geschil Servicekosten
Verklaring redelijkheid huurprijs
WOHV-geschillen

€ 1.548
€ 1.587
€ 898
€ 8.291

€ 1.409
€ 1.526
€ 863
€ 10.599

De gerealiseerde integrale kostprijzen van de behandeling van huurprijsen servicekostengeschillen en verzoeken van de Belastingdienst over de
redelijkheid van huurprijzen zijn lager dan geraamd met name als gevolg
van de lagere apparaatskosten.
De kosten voor de behandeling van WOHV-geschillen waren hoger dan
geraamd omdat de behandeling arbeidsintensiever bleek dan geraamd.
Personeel
Het aantal medewerkers in vaste dienst (uitgedrukt in fte) en de ontwikkeling daarvan in de loop der jaren is geen doelmatigheidsindicator, maar
een kengetal.

Aantal fte (exclusief externe
inhuur)

Ultimo 2011

Ultimo 2012

Ultimo 2013

74

66

62

Saldo van baten en lasten als percentage van de totale baten
Realisatie
2010
– 3%

Begroting
2011
+ 3%

2012
– 15%

2013
– 10%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

2013
0%

196

3. DE SALDIBALANS
Saldibalans per 31 december 2013 Wonen en Rijksdienst (H XVIII) (bedragen x € 1.000)
Activa
1)

Uitgaven ten laste van de
begroting

3)

Liquide middelen

4)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

6)

8)

Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)
Kas-transverschillen
Subtotaal

9)

10)

11a)

31–12-’13

31–12-’12

3.146.159

0

0

0

50.000

0

2)

3.790

0

0

0

3.199.949

0

15.960

0

648

0

0

0

313.630

0

Openstaande rechten

13a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

356

0

Tegenrekening openstaande
verplichtingen

408.714

0

0

0

3.939.257

0

15)

Deelnemingen
TOTAAL

4a)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

31–12-’12

580.356

0

2.555.343

0

5)

Begrotingsreserves

50.000

0

7)

Ontvangsten buiten begrotingsverband (intracomptabele schulden)

14.250

0

3.199.949

0

15.960

0

648

0

0

0

313.630

0

356

0

408.714

0

0

0

3.939.257

0

11)

Voorschotten

14a)

Liquide middelen

10a)

12)

31–12-’13

Ontvangsten ten gunste van
de begroting

3a)

9a)

Extra-comptabele vorderingen

Tegenrekening extracomptabele schulden

Passiva

Tegenrekening openstaande
rechten
Tegenrekening extracomptabele vorderingen
Extra-comptabele schulden

12a)

Tegenrekening voorschotten

13)

Garantieverplichtingen

14)

15a)

Openstaande verplichtingen

Tegenrekening deelnemingen
TOTAAL

Toelichting bij de saldibalans per 31 december 2013 Wonen en
Rijksdienst (HXVIII)
Waardesprong cijfers hoofdstuk XVIII per 01-01-2013
Met ingang van verantwoordingsjaar 2013 worden, op basis van de
Rijksbegrotingsvoorschriften, in de saldibalans ook de stand van de
balansposten ultimo voorgaand jaar gepresenteerd (zogenaamde
vergelijkende cijfers). Als gevolg van het regeerakkoord van VVD en PvdA
«Bruggen slaan» is Wonen en Rijksdienst per 1 januari 2013 als programmabegroting ontstaan. Een aantal beleidsonderwerpen en de daarbij
behorende organisatie-onderdelen zijn van Financiën en BZK overgedragen aan de programmabegroting Wonen en Rijksdienst (invlechtingen).
Deze invlechtingen hebben betrekking op:
• Introductie van de programmabegroting Wonen en Rijksdienst
(hoofdstuk XVIII), met betrekking tot de oorspronkelijke begrotingsartikelen 3, 4, 8 en 9 van hoofdstuk VII;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

197

•

Start SSC-ICT Den Haag als baten-lastenagentschap van Hoofdstuk
XVIII (ontvlochten uit Hoofdstuk VII, artikel 11 «Apparaat»);
Overkomst baten-lastenagentschappen Logius, De Werkmaatschappij,
FMHaaglanden, Dienst van de Huurcommissie, P-Direkt en Rijksgebouwendienst van Hoofdstuk VII;
Overkomst baten-lastenagentschap RVOB van Hoofdstuk IX (Financiën);
De directies Duurzame Ontwikkeling en Vastgoed van het Ministerie
van Financiën in de begroting en verantwoording van hoofdstuk XVIII
(oorspronkelijk artikel 7 van H IX). Dit betreft een kasbeheerder.

•

•
•

De in het regeerakkoord genoemde overdracht van de topmanagers en
diplomaten van de dienst Buitenlandse Zaken naar de Algemene
Bestuursdienst van BZK heeft per 1 januari 2013 niet plaatsgevonden. Op
basis van het advies van de heer Doctors van Leeuwen vindt vanaf 2014
structurele uitwisseling plaats. Na twee jaar wordt dit geëvalueerd.
In bijlage 1. Opbouw balansposten hoofdstuk XVIII per 1 januari 2013
behorende bij de toelichting is per balanspost inzichtelijk gemaakt hoe de
beginstanden per 1 januari 2013 zijn opgebouwd.
Begrotingstechnisch zijn deze aanpassingen opgenomen in Kamerstukken
II, 2012–2013, 33 640 VII, nr 2 en Kamerstukken II, 2012–2013, 33 400 VII, nr
10.
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten 2013
Bij deze posten zijn de gerealiseerde uitgaven en ontvangsten opgenomen
met betrekking tot het jaar 2013 waarvoor de Rijksrekening nog niet door
de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de Kasbeheerder.
Ad 4. en 4a. Rekening-courant RHB
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement. De volgende Rekeningcourantverhouding is opgenomen in de balans:
Bedragen in €
a.
b.

Rekening-courant Fin/RHB
Rekening-courant NHG

– 2.555.343.239
50.000.000

Ad a. De Rekening-courant Fin/RHB:
Het saldo vertegenwoordigt de reguliere mutaties met betrekking tot
Wonen en Rijksdienst (XVIII).
Ad b. De Rekening-courant NHG:
In 2011 is de begrotingreserve Nationale Hypotheek Garantie (NHG)
gevormd. Het doel hiervan is een reservering van middelen ter partiële
dekking van een eventuele aanspraak op de achtervang functie van het
Rijk door het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

198

Ad 5. Begrotingsreserves
Bedragen in €
Nationale Hypotheekgarantie

50.000.000

Totaal

50.000.000

Dit betreft het saldo van de Nationale Hypotheekgarantie. In 2011 is de
begrotingreserve Nationale Hypotheek Garantie (NHG) gevormd. Het doel
hiervan is een reservering van middelen ter partiële dekking van een
eventuele aanspraak op de achtervang functie van het Rijk door het
Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW).
Ad 6. Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele
vorderingen)
Het bedrag aan uitgaven buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
Bedragen in €
a.
b.

Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf
Te vorderen van ministeries en derden

Totaal

3.708.882
81.919
3.790.801

Ad a. Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf
De vorderingen van het Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf (RVOB)
bestaan uit diverse vorderingen op ministeries en derden, zoals terugvorderingen algemeen ad € 0,8 mln overige terugvorderingen onroerende
zaken ad € 0,1 mln, verrekende bodemkosten ad € 0,2 mln. en over te
boeken bedragen ontstaan bij het afsluiten van het boekjaar 2012 van de
administratie op GVKA-basis ad € 2,4 mln.
Ad b. Te vorderen van ministeries en derden
In dit bedrag zijn aan diverse departementen door te berekenen posten
opgenomen.
Ad 7. Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele
schulden)
Het bedrag aan ontvangsten buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
Bedragen in €
a.

Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten

Totaal

14.249.671
14.249.671

Ad a. Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten
Het betreft schulden van de Kasbeheerder RVOB. Dit saldo bestaat
voornamelijk uit verhuringen en ontvangen verkopen aan het Ministerie
van Defensie ad € 1,1 mln, verhuringen en ontvangen verkopen aan de
Rijksgebouwendienst (Rgd) ad € 3,7 mln., verkoopopbrengsten van
objecten aan het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I en M) ad € 1,4
mln., te betalen huurontvangsten aan het Ministerie van Veiligheid en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

199

Justitie (V&J) ad 2,7 mln., onbeheerde nalatenschappen ad € 2 mln., en
saneringskosten van panden ad € 1,9 mln.
Ad 9. Openstaande rechten
Het saldo per 31 december 2013 wordt hieronder per ontstaansjaar
gespecificeerd:
Bedragen in €

Ontstaansjaar
t/m 2009
2010
2011
2012
2013

862.492
156.821
294.643
506.589
14.139.841

Totaal

15.960.386

Het saldo bestaat voornamelijk uit debiteuren met betrekking tot de
ingebruikgeving aan diverse ministeries van het RVOB ad € 14,8 mln.
Ad 10. Extra-comptabele vorderingen
Het saldo per 31 december 2013 kan als volgt worden gespecificeerd:
Stand per 31 december 2013 openstaande vorderingen naar ontstaansjaar
Beginstand

Mutaties in
2013

Stand in €

Ontstaansjaar

1-1-2013

31-12-2013

t/m 2009
2010
2011
2012
2013

51.253
451.500
15.279
3.891.066
0

51.253
451.500
15.279
3.500.550
257.741

0
0
0
390.516
257.741

Totaal

4.409.098

3.760.841

648.257

Stand per 31 december 2013 openstaande vorderingen per artikel
Omschrijving
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3

Woningmarkt
Woonomgeving en bouw
Kwaliteit Rijksdienst

Totaal

Stand in €
310.292
222.562
115.403
648.257

Artikel 1 Woningmarkt
Het openstaand saldo ad € 0,3 mln. betreft vorderingen over de periode
1992 tot en met 2012 in het kader van de Eigen Woningregelingen (EW) en
de Wet Bevordering Eigenwoningbezit (BEW). Deze vorderingen ontstaan,
als uitbetaalde bijdragen achteraf worden verlaagd, op grond van
wijziging van de berekeningsgegevens. Het beheer van deze vorderingen
wordt uitgevoerd door Agentschap NL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

200

Artikel 2: Woonomgeving en bouw
De openstaande vorderingen van € 0,2 mln. bestaan voor € 0,18 mln. uit
vorderingen ontstaan als gevolg van afrekeningen van subsidies aan
derden. Het beheer van deze vorderingen wordt uitgevoerd door
Agentschap NL.
Artikel 3: Kwaliteit Rijksdienst
Dit bestaat voornamelijk uit vorderingen van het Bureau Algemene
Bestuursdienst (BABD) ad € 0,1 mln. op de Inter Collegiale Consultancy
(ICC).
Ad 12. Openstaande voorschotten
De saldi van de per 31 december 2013 openstaande voorschotten en van
de in 2013 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
Ontstaansjaar

Stand per
1-1-2013

Bevoorschot
in 2013

Afgerekend
in 2013

Bedragen in
€
31-12-2013

t/m 2009
2010
2011
2012
2013

92.099.816
15.969.970
258.551.825
121.329.463

0
0
0
0
132.653.730

51.954.222
5.589.209
235.883.853
12.726.803
820.453

40.145.594
10.380.761
22.667.972
108.602.660
131.833.277

Totaal

487.951.074

132.653.730

306.974.540

313.630.264

De saldi van de per 31 december 2013 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
Omschrijving
Artikel 1
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5

Woningmarkt
Woonomgeving en bouw
Kwaliteit Rijksdienst
Uitvoering Rijkshuisvesting
Beheer materiële activa

Totaal

Bedragen in €
144.556.613
83.598.224
6.263.439
57.324.000
21.887.988
313.630.264

Artikel 1: Woningmarkt
Op dit artikel staat in totaal circa € 144,6 mln aan voorschotten open. In
het regeerakkoord van 2012 is door het rijk € 20 mln uitgetrokken om
gemeenten en provincies financieel te ondersteunen bij het verstrekken
van startersleningen. Deze bijdrage is verstrekt aan het Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVN). In aanvulling op het
voorschot 2012, is in 2013 een voorschot van € 30 mln verstrekt. Daarmee
komt het totaal aan openstaande voorschotten aan SVN op € 50 mln, die
in 2017 zullen worden afgerekend.
Voor de afhandeling van de huurprijsonderzoeken ontvangt de Huurcommissie jaarlijks een budget van de directie Woningmarkt dat in de vorm
van een voorschot wordt verstrekt. Voor 2012 bedroeg het saldo circa
€ 22,3 mln, waarvan het voorschot uit voorgaande jaren ad € 3,5 mln
naar verwachting in de loop van het jaar 2014 wordt afgewikkeld. Voor de
opdracht van 2013 is een voorschot verstrekt van € 13,3 mln, wat het
totaal aan openstaande voorschotten aan de Huurcommissie op € 35,6
mln brengt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

201

Daarnaast is in voorgaande jaren een voorschot verstrekt van € 30,6 mln
aan Agentschap NL ten behoeve van de bouwlocatie Kop van Zuid. Dit
voorschot zal in 2015 worden afgerekend.
Verder zijn in 2013 en eerder voorschotten verstrekt aan de verschillende
kennisinstellingen voor het uitvoeren van hun werkprogramma’s en voor
onderzoek op het gebied van wonen. Zo zijn er in voorgaande jaren aan
het NICIS Institute diverse voorschotten verleend van ruim € 14 mln en
aan Platform 31 € 8 mln. Deze programma’s lopen meerjarig en zullen in
2014/2015 worden verantwoord en afgewikkeld.
Artikel 2: Woonomgeving en Bouw
Op dit artikel staat ultimo 2013 circa € 83 mln aan voorschotten open.
Hiervan was € 203 mln. bestemd voor de Brede doeluitkering Sociaal,
Integratie en Veiligheid (BDU SIV); deze uitkering was verleend aan 31
gemeenten in het kader van het Grotestedenbeleid voor de periode
2005–2009, inclusief herstel- en verlengingsafspraken 2010–2011 en is in
2013 definitief afgerekend.
Verder heeft € 17,3 mln. betrekking op de vergoeding van mensuren en
projectmiddelen aan het Agentschap NL voor de jaren 2011 tot en met
2013. Daarnaast staat een voorschot van circa € 13 mln. open aan
Agentschap NL ten behoeve van het Nationaal Restauratiefonds.
Voor de uitvoering van ontwikkelplannen op het gebied van sociale
huisvesting op de BES-eilanden, zijn voorschotten verstrekt aan
woonstichting THUIS, woonstichting Aert Swaens en stichting AMFO voor
een totaalbedrag van € 3,2 mln.
Het merendeel van de overige voorschotten zijn in 2013 en eerdere jaren
verstrekt aan gesubsidieerde projecten (waaronder Gebieden Energieneutraal € 5,4 mln en CENCO € 1,4 mln. voor de uitvoeringsagenda bouw),
onderzoeksopdrachten, maatwerkafspraken met gemeenten en
maatschappelijke kosten/baten analyses wijkenaanpak in het kader van
Woon en leefomgeving, het vergroten van de leefbaarheid in wijken en
bevolkingsdaling € 11,3 mln. Daarnaast zijn er voorschotten ad € 12,1
mln. verstrekt voor het uitvoeren van het meerjarige programma
Energiesprong. Na ontvangst en beoordeling van de verantwoordingsinformatie zullen de voorschotten in de loop van 2014 worden
afgewikkeld. Ook is ten behoeve van de oprichting van het Nationaal
Energiebespaarfonds een voorschot van € 0,7 mln. verstrekt aan SVN.
Artikel 3: Kwaliteit Rijksdienst
De openstaande voorschotten ad € 6,2 mln hebben grotendeels
betrekking op voorschotten verstrekt aan de Stichting A&O Fonds ad € 3,4
mln. ten behoeve van arbeidsmarktprojecten en aan de Stichting ICTU
voor het project Marij ad € 0,5 mln. en Kennislab ad € 1,7 mln. Na
ontvangst en beoordeling van de verantwoordingsinformatie zullen deze
voorschotten worden afgewikkeld.
Artikel 4: Uitvoering Rijkshuisvesting
Het openstaand saldo betreft voorschotten aan de Rgd ad € 57,3 mln.
voor het uitvoeren van Rijkshuisvestingsbeleid en het beheren van
monumenten. Na ontvangst en beoordeling van de verantwoordingsinformatie zullen deze voorschotten worden afgewikkeld.
Artikel 5: Beheer materiële activa
Het openstaand saldo betreft voorschotten aan RVOB ad € 21,9 mln. De
convenanten die de basis vormen voor de overboeking van de maandelijkse bijdrage, van het moederdepartement aan het RVOB zijn nog niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

202

definitief en ondertekend. Op basis van het jaarplan 2013 zijn de maandelijkse bijdragen van 2013 overgemaakt.
Ad 13. Garantieverplichtingen
Ad 13a. Tegenrekening garantieverplichtingen
Het bedrag aan garantieverplichtingen is als volgt opgebouwd:
Bedragen in
€
Garantieverplichtingen per 1 januari 2013
Aangegane verplichtingen in 2013

440.750
0

+/+

440.750
Tot betaling gekomen in 2013
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit
eerdere begrotingsjaren

0
85.083
85.083

Totaal openstaande garantieverplichtingen
per31 december 2013

-/-

355.667

De garanties betreffen Hypotheekgaranties. Bij beschikking van
23 augustus 1974, nr. AB74/U1271, van de Minister van Binnenlandse
Zaken, is de mogelijkheid geschapen om onder bepaalde voorwaarden
een hypotheekgarantie te verlenen voor tijdige betaling van rente en
aflossing op een hypothecaire geldlening, die in verband met de aankoop
van een woning is afgesloten. Er zijn ultimo 2013 nog 5 garanties geldig.
Het theoretische risico bedraagt € 0,1 mln. Het maximale garantieplafond
per 31 december 2013 bedraagt € 0,3 mln.
Niet in de balans opgenomen garantieverplichtingen
Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)
Het Rijk en de gemeenten staan borg voor de stichting Waarborgfonds
Sociale Woningbouw (WSW). Voor het WSW geldt dat indien het
fondsvermogen na gebruikmaking van de zekerheidsstructuur een zeker
minimum heeft bereikt, zoals vastgelegd in de achtervangovereenkomst,
het WSW een beroep kan doen op de achtervangers. Dit beroep is in
beginsel ongelimiteerd. Het Rijk en de deelnemende gemeenten
verstrekken in geval van eventuele liquiditeitsproblemen bij het WSW
ieder voor 50% een renteloze lening aan het WSW.
Deze borgstelling vormt de tertiaire zekerheid van het fonds. De primaire
zekerheid wordt gevormd door het eigen vermogen van de aangesloten
corporaties. Indien de financiële positie van de corporatie, naar de eisen
van kredietwaardigheid van het WSW, onvoldoende is, kan onder
bepaalde voorwaarden saneringssteun worden verleend door het Centraal
Fonds Volkshuisvesting (CFV). De secundaire zekerheid wordt gevormd
door het vermogen van het WSW. Dit vermogen is opgebouwd uit een
borgstellingreserve en een obligo op corporaties. Voor 2013 geldt dat de
borgstellingreserve in het eerste half jaar wordt vastgesteld. Het totaalbedrag aan obligo’s is € 3,26 miljard. De kans dat de tertiaire zekerheid
wordt aangesproken is nagenoeg nihil.
In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de
vermogenspositie van de stichting WSW:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

203

Kengetallen stichting WSW (x € 1 mln)
Gegarandeerde leningen
Eigen vermogen WSW
Obligoverplichtingen
Garantievermogen
Totaal aan schadebetalingen

Jaar 2013

Jaar 2012

jaar 2011

jaar 2010

jaar 2009

86.200
–
3.260
–
0

87.400
489
3.300
3.789
0

86.300
477
3.200
3.697
0

85.300
482
3.200
3.682
0

75.800
476
2.918
3.394
0

Bron: jaarrekening WSW 2012/2011/2010/2009
Cijfers over 2013 betreffen voorlopige cijfers

Het WSW heeft tot op heden uit hoofde van haar borgstellingsfunctie
nooit schadebetalingen gedaan. Belangrijke reden hiervan is dat het CFV
in de praktijk aan financieel noodlijdende corporaties saneringssteun geeft
voordat ze niet meer kunnen voldoen aan hun betalingsverplichtingen en
de borgstelling van het WSW zou kunnen worden aangesproken.
Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) is de uitvoerder van
de Nationale Hypotheek garantie (NHG).
Het Rijk is de achtervanger bij het WEW. Dit betekent dat zodra het WEW
onvoldoende risicovermogen heeft om aanspraken op de garantstelling te
kunnen betalen, het Rijk zich verplicht heeft gesteld om achtergestelde
renteloze leningen te verschaffen.
Tot 2011 was het Rijk samen met de gemeenten achtervanger. Vanaf
1 januari 2011 is alleen het Rijk achtervanger, voor de oude gevallen
blijven de gemeenten verantwoordelijk voor 50% van de achtervang.
In 2013 is de aanspraak op de NHG vanwege een gedwongen verkoop
opgelopen tot 4.522 huishoudens (2012: 3.548 huishoudens). Deze stijging
ten opzichte van 2012 is vanwege de verdere prijsdaling van woningen in
2013 overeenkomstig de verwachtingen. Het garantievermogen van de
stichting bedroeg ultimo 2013 € 778 mln.
In de liquiditeitsprognose van het WEW voor de periode 2013–2018 wordt
geen aanspraak op de achtervang van de overheid voorzien.
In de onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de
vermogenspositie van het WEW:
Kengetallen stichting WEW (x € 1 mln)
Totaal aan gegarandeerde leningen
Garantievermogen
Totaal aan schadebetalingen

Jaar 2013

Jaar 2012

jaar 2011

jaar 2010

jaar 2009

164.000
778
150,7

154.000
786
112,0

136.207
729
60,9

126.422
643
38,1

108.879
610
18,1

Bron: jaarrekening WEW 2012/2011/2010/2009
Cijfers over 2013 betreffen voorlopige cijfers

Garantie Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf
Bij de overkomst van het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf van het
Ministerie van Financiën naar Wonen en Rijksdienst per 1-1-2013 heeft
Wonen en Rijksdienst een door het Ministerie van Financiën verleende
garantie overgenomen. Vanaf die datum heeft Wonen en Rijksdienst zich
garant gesteld voor de eventuele verliezen op gebiedsontwikkelingsprojecten van het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf. Deze is gemaximeerd tot een bedrag van € 207 mln. (het vorderingenplafond). Ultimo
2013 heeft Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf na herwaardering van
de post Onderhanden Werk in verband met de verwachte verliezen op
deze projecten een vordering van € 80 mln. op het moederdepartement
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

204

Als dit daadwerkelijk leidt tot een betaling van Wonen en Rijksdienst aan
het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf wordt dit budgettair gedekt uit
het generale beeld (via het Ministerie van Financiën).
Ad 14. Openstaande verplichtingen
Ad 14a. Tegenrekening openstaande verplichtingen
Het bedrag aan openstaande verplichtingen is als volgt opgebouwd:
Bedragen x €
Verplichtingen per 1 januari 2013
Aangegane verplichtingen in 2013

397.036.804
3.195.673.090

+/+

3.592.709.894
Tot betaling gekomen in 2013
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit
eerdere begrotingsjaren

3.146.157.164
37.838.975
3.183.996.139

Totaal openstaande verplichtingen per
31 december 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

-/-

408.713.755

205

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

206

TOTAAL

12)
13
13a)

11)
12a)

11a)

10)
10a)

9)

9a)

8a)

8)

7)
7a)

6a)

5)

1)
2)
3)
4a)
4)

Uitgaven 2012
Ontvangsten 2012
Liquide middelen
Rekening-courant RHB
Rekening-courant RHB
Rekening-courant RHB/
Nationale hypotheekgarantie
Uitgaven buiten
begrotingsverband
(intra-comptabele
vorderingen)
Ontvangsten buiten
begrotingsverband
(intra-comptabele
schulden)
Begrotingsreserve NHG
Begrotingsreserve Asiel
Openstaande rechten
Tegenrekening
openstaande rechten
Extra-comptabele
vorderingen
Tegenrekening
extra-comptabele
vorderingen
Tegenrekening extracomptabele schulden
Extra-comptabele
schulden
Voorschotten
Tegenrekening
voorschotten
Tegenrekening garantieverplichtingen
Garantieverplichtingen
Tegenrekening openstaande verplichtingen
Openst. verplichtingen
Deelnemingen
Tegenrekening
deelnemingen

BALANSPOSTEN

28.983.595,00

1.882.716,00

9.850.907,00

5.382.026,00

28.983.595,00

1.882.716,00

9.850.907,00

17.249.972,00

CREDIT

INVLECHTING RVOB
Conform Protocol
per 1 januari 2013

269,00
11.867.677,00

Bijlage 1. Opbouw balansposten hoofdstuk XVIII per 1 januari 2013

938.005.011,52

395.154.088,68

440.750,48

487.951.074,82

4.409.097,54

50.000.000,00

50.000,00

DEBET

938.005.011,52

395.154.088,68

440.750,48

487.951.074,82

4.409.097,54

966.988.606,52

1.882.716,00
395.154.088,68

440.750,48

487.951.074,82

4.409.097,54

966.988.606,52

397.036.804,68

440.750,48

487.951.074,82

4.409.097,54

9.850.907,00

50.000.000,00

50.000.000,00

CREDIT

17.299.972,00

9.850.907,00

50.000.000,00
5.382.026,00

269,00
11.867.677,00
50.000,00

DEBET

BEGINSTAND H XVIII
per 1 januari 2013

50.000,00

CREDIT

INVLECHTING VAN H VII NAAR H XVIII
per 1 januari 2013

4. TOPINKOMENS (WNT)
Zie hiervoor de topinkomens behorende bij het jaarverslag van BZK (VII)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

207

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

208

X

X

Huurcommissie

X

X

ZBO

Stichting Waarborgfonds
Eigen Woningen

X

X

Bureau Architectenregister

Centraal Fonds voor de
Volkshuis-vesting

RWT

Naam organisatie

Het beheren van het architectenregister. De
Wet op de architectentitel heeft tot doelstelling het scheppen van waarborgen voor de
vakbekwame beroepsuitoefening door
bouwkundig architecten, stedenbouwers,
tuin- en landschap- en interieurarchitecten,
het uitvoeren van de EU- architectenrichtlijn
en consumentenbescherming.
Het houden van financieel toezicht op
corporaties en de sector als geheel.
Daarnaast verstrekking van sanering- en
projectsteun in het belang van de volkshuisvesting.
Het bevorderen van het eigenwoningbezit en
kwaliteitsverbetering woning;
de stichting is verantwoordelijk voor het
beleid en de uitvoering van de Nationale
Hypotheek Garantie.
Onafhankelijk beslechten van geschillen
tussen huurders en verhuurders over
onderhoud, huurprijs en servicekosten van
huurwoningen. Daarnaast het toetsen op
verzoek van de Belastingdienst van de
redelijkheid van de huurprijs bij aanvraag
van huurtoeslag.

Functie

Artikel 1 «Woningmarkt»

Artikel 1 «Woningmarkt»

Artikel 1 «Woningmarkt»

Artikel 4 «Uitvoering Rijkshuisvesting»

Begrotingsartikel

13.300

0

0

62

begroting

0

?

?

0

premies

Financiering (realisatiecijfers)
(x € 1.000)

Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder de Minister voor W&R)

0

?

?

?

tarieven

http://www.huurcommissie.nl/

http://www.nhg.nl/

http://www.cfv.nl/

http://www.architectenregister.nl/

Verwijzing (URL-link) naar
website RWT/ZBO

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/notas/2013/05/07/toezicht-bzk-opzelfstandige-organisaties.html

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/notas/2013/05/07/toezicht-bzk-opzelfstandige-organisaties.html

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/notas/2013/05/07/toezicht-bzk-opzelfstandige-organisaties.html

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/notas/2013/05/07/toezicht-bzk-opzelfstandige-organisaties.html

Verwijzing (URL-link) naar toezichtvisies/arrangementen

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

Het bestuur en/of
accountant
verklaart dat de
rechtmatigheid op
orde is

1. TOEZICHTSRELATIES EN ZELFSTANDIGE BESTUURSORGANAN EN RECHTSPERSONENE MET EEN WETTELIJKE TAAK (ZBO’S/
RWT’S)

H. BIJLAGEN

2. AFGEROND EVALUATIE EN OVERIG ONDERZOEK
In het jaar 2013 zijn geen onderzoeken gestart dan wel afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

209

3. EXTERNE INHUUR
Zie hiervoor de bijlage externe inhuur behorende bij het jaarverslag van
BZK (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

210

4. EXTRA-COMPTABEL OVERZICHT STEDENBELEID 2013
De Minister voor Wonen en Rijksdienst is programmaminister voor het
stedenbeleid. Vanuit die coördinerende verantwoordelijkheid voor het
bevorderen van de leefbaarheid in steden heeft hij onderhavige
overzichtsconstructie tot zijn beschikking, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften 2013. Het overzicht heeft een informatiefunctie voor de
Staten-Generaal. Op deze wijze wordt het integrale overheidsbeleid
zichtbaar gemaakt, ook al wordt het beleid door meer ministers uitgevoerd. De individuele ministeriële verantwoordelijkheid blijft daarbij
gehandhaafd.
Beleidsterrein/instrument

Type uitkering 2013

Ministerie

2013

2014

2015

2016

2017

decentralisatieuitkering

VWS

254

255

255

255

255

decentralisatieuitkering

VWS

5

5

5

5

5

OCW

182

182

182

182

182

OCW

95

95

95

95

95

SZW
OCW

47
25

0
29

0
29

0
29

0
29

OCW

22

22

22

22

22

VWS

91

91

89

89

89

721

679

677

677

677

W&R

153

139

0

0

0

I en M

18

18

0

0

0

892

836

677

677

677

(indicatieve bedragen x € mln)1
Sociaal domein
Maatschappelijke opvang,
openbare geestelijke gezondheidszorg en verslavingsbeleid2
Gezond in de stad

Onderwijsachterstandenbeleid
OAB-Besluit van 23 augustus 20104
OAB-Besluit tot wijziging van
28 november 20115

specifieke uitkering3

Participatiebudget6
Inburgering
Volwasseneneducatie7

specifieke uitkering

Jeugd

decentralisatieuitkering

Voortijdig schoolverlaten (accent
op aanpak overbelaste jongeren)8
Vrouwenopvang/huiselijk geweld9

decentralisatieuitkering

Totaal beschikbare middelen
sociale domein
Fysiek domein
Investeringsbudget stedelijke
vernieuwing
Budget voor stedelijke
vernieuwing (bodemsanering)
Totaal beschikbare middelen
sociale en fysieke domein

decentralisatieuitkering
decentralisatieuitkering

1

Met het oog op de vergelijkbaarheid met de reeksen in voorgaande jaren wordt uitgegaan van de G4/G27 (G31), tenzij anders vermeld.
Het betreft hier de 27 centrumgemeenten maatschappelijke opvang binnen de G31.
De specifieke uitkering is in verband met bestuursafspraken met een jaar verlengd tot en met 2015 (2011–2015; Staatsblad 2013, 442); bij de
evaluatie kan worden bezien of oormerking langer wenselijk of nodig is (Staatsblad 2010, 687).
4
De specifieke uitkering gaat naar alle gemeenten met onderwijsachterstandleerlingen (n.a.v. de som van de schoolgewichten in de desbetreffende
gemeente); het betreft hier het bedrag voor de G31.
5
Het betreft hier een aanvullende bekostiging bestemd voor vve, schakelklassen en zomerscholen aan G37 (G31, zgn. Ortega-gemeenten – Almere,
Apeldoorn, Ede, Haarlemmermeer, Zoetermeer – en de gemeente Delft); Staatsblad 2011, 582.
6
Vanaf 2010 zijn voor de G31 de middelen voor inburgering en volwasseneneducatie toegevoegd aan het Participatiebudget. In 2013 en 2014 vindt
de verdeling van de educatiemiddelen deels plaats op basis van outputverdeelmaatstaven en deels op basis van objectieve gegevens. Hierdoor kan
de verdeling van het budget tussen de G31 en de andere gemeenten wijzigen.
7
Het betreft hier volwasseneneducatie aan de G37 (G31, zgn. Ortega-gemeenten – Almere, Apeldoorn, Ede, Haarlemmermeer, Zoetermeer – en de
gemeente Delft).
8
De uitkering gaat naar de G31 en naar de gemeenten Almere, Apeldoorn, Ede en Zoetermeer.
9
Het betreft hier de 25 centrumgemeenten vrouwenopvang binnen de G31.
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

211

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 930 VII, nr. 1

212