Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 131

Wijziging van een aantal wetten ter
uniformering van het loonbegrip (Wet
uniformering loonbegrip)

Nr. 11

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 17 januari 2011
Inhoudsopgave
1
Inleiding
2
Vereenvoudiging loonstrookje
3
Werknemersdeel AWf-premie
4
Toepassing omkeerregel voor inleg en opname
levenslooptegoed
5
Bijtelling privégebruik auto
6
Heffing van inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet
7
Gevolgen voor inkomensafhankelijke regelingen
8
Inkomenseffecten
9
Loonkosten bedrijven en instellingen
10
Uitvoeringskosten Belastingdienst/Gevolgen voor
bedrijfsleven en burger
11
Overig

blz.
1
3
3
6
6
9
11
12
13
14
18

1. Inleiding
Het kabinet heeft met belangstelling kennis genomen van de nadere
vragen van de leden van de fracties van de VVD, de PvdA, het CDA, de
PVV, de SP en GroenLinks. Het kabinet is verheugd dat de leden van de
fractie van de PVV met instemming kennis hebben genomen van het
wetsvoorstel. Het kabinet bedankt deze leden voor de waardering dat dit
vorig jaar aangehouden en controversieel verklaarde wetsvoorstel zo snel
weer op de rails staat en is het eens met de leden van de fractie van de
PVV dat de «trein nu weer snel moet gaan rijden». Voort is het kabinet
verheugd dat de leden van de fractie van het CDA onder de indruk zijn van
de consequente wijze waarop de hervormingen worden doorgevoerd. Het
kabinet is blij met de waardering van deze leden dat lastige keuzes niet
worden ontweken om tot deze vereenvoudiging te komen en de motie
Omtzigt c.s.1 wordt uitgewerkt. Daarnaast is het kabinet verheugd dat de
leden van de fractie van de VVD zich kunnen vinden in het streven naar
uniformering van het loonbegrip.
1

Kamerstukken II 2008/09, 31 704, nr. 59.

kst-32131-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

1

Het kabinet wil, voordat het ingaat op de vragen die gesteld zijn, nog kort
ingaan op de strekking en het doel van dit wetsvoorstel. In het Regeerakkoord is gekozen voor uniformering van het loonbegrip. Doel van dit
wetsvoorstel is een vereenvoudiging van de loonadministratie en
loonheffingen, waardoor de administratieve lasten voor de werkgever
worden verminderd, de uitvoering voor de Belastingdienst gemakkelijker
wordt en het loonstrookje voor de werknemer begrijpelijker wordt. De
maatregelen vormen één geheel. Indien een deel van de maatregelen niet
wordt doorgevoerd, worden de beoogde doelen grotendeels niet bereikt.
In het wetsvoorstel Uniformering loonbegrip (verder: ULB) wordt
voorgesteld om het loon voor de loonheffing en het loon voor de heffing
van de premies voor de werknemersverzekeringen en het loon voor de
inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet (verder:
ZVW) te uniformeren. De verschillen tussen deze loonbegrippen, de
discoördinatiepunten, worden daartoe weggenomen. Al deze verschillen
maken dat er nu nog berekeningen per heffing plaatsvinden over
verschillende lonen. Deze verschillen ontstaan door verschillende
behandeling van de inleg en opname voor levensloop, het privégebruik
van de auto van de zaak, het werknemersdeel in de premie in het
Algemeen Werkloosheidsfonds (verder: AWf) en de vergoeding van de
werkgever voor de inkomensafhankelijke bijdrage voor de ZVW.
Daarnaast wordt het deel van het loon waarover de premies voor de
werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage voor de
ZVW worden geheven, gelijkgetrokken. Thans vinden drie berekeningen
van deze heffingen plaats, namelijk voor de AWf-premie over het loon met
een franchise en een maximum, voor de sectorfonds- en WIA-premies
over het loon tot hetzelfde maximum, maar zonder franchise, en voor de
ZVW-bijdrage zonder franchise tot een lager maximum. Dit wetsvoorstel
schaft de franchise af en trekt het maximum van de grondslag voor de
inkomensafhankelijke bijdrage ZVW gelijk aan het maximum van de
grondslag voor de premies werknemersverzekeringen.
Tot slot wordt de teruggave van premies werknemersverzekeringen en
inkomensafhankelijke bijdrage voor de ZVW afgeschaft in gevallen waarin
de werknemer bij twee werkgevers in dienst is geweest en wordt de
teruggave van inkomensafhankelijke ZVW-bijdrage vereenvoudigd in
overige gevallen door gelijktrekken van het tarief voor de heffing.
In het algemeen beoogt het kabinet met dit wetsvoorstel de verschillen in
de loonbegrippen weg te nemen zonder een nieuwe beleidsmatige
aanpak op de punten waarin de uniformering van de loonbegrippen
doorwerkt, te introduceren.
De leden van de fractie van het CDA vragen bevestiging dat er nog een
fundamentele discussie zal worden gevoerd over de wijze waarop de
financiering van de WW en de zorg, en de vormgeving van de WW en de
zorg als zodanig, plaatsvindt. Dit wetsvoorstel beoogt geen fundamentele
wijziging aan te brengen in de wijze van financiering van de Werkloosheidswet (WW) en beoogt evenmin te wijzigen in de vormgeving van de
werkloosheidsverzekering en het zorgstelsel. Doel van dit wetsvoorstel
betreft een vereenvoudiging van de loonheffingen, waardoor de administratieve lasten voor de werkgever worden verminderd, de uitvoering voor
de Belastingdienst gemakkelijker wordt en het loonstrookje voor de
werknemer begrijpelijker wordt. Verder bevat het Regeerakkoord geen
fundamentele wijziging van de toetredings- en uitkeringsvoorwaarden
voor de WW. Het Regeerakkoord beoogt de druk van administratieve
lasten en regels voor bedrijven en burgers omlaag te brengen, onder
meer door de uniformering van het loonbegrip (dit wetsvoorstel) en de
aanpak van de loonsomheffing. Over de wijze van financiering van de WW
en de zorg is in het Regeerakkoord verder niets opgenomen.
De leden van de fractie van het CDA vragen terecht naar benodigde
aanpassingen in het onderhavige wetsvoorstel in verband met de
wijzigingen die zich hebben voorgedaan na indiening van dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

2

wetsvoorstel. Op grond van de bij deze nota gevoegde tweede nota van
wijziging vinden deze technische aanpassingen plaats. Deze wijzigingen
houden verband met het Belastingplan 2011, Overige fiscale maatregelen
2011 en de Fiscale Verzamelwet 2010 die op 1 januari 2011 in werking zijn
getreden. Verder bevat de tweede nota van wijziging een verhoging van
het percentage van de forfaitaire ruimte van de werkkostenregeling met
0,1% naar 1,5%, welke verhoging het gevolg is van de wijzigingen in
de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (ZVW). Daarnaast
wordt bij deze tweede nota van wijziging een technische aanpassing
gerealiseerd in de berekening van het maximum premieloon die het
gevolg is van de Wet harmonisatie en vereenvoudiging sociale zekerheidswetgeving1.
De leden van de fractie van het CDA vragen voorts welk tijdstraject het
kabinet voor ogen heeft met betrekking tot het onderhavige wetsvoorstel.
Betrokken partijen, zoals werkgevers en softwareontwikkelaars, en de
Belastingdienst en het UWV hebben voldoende voorbereidingstijd nodig.
Om een stabiele en robuuste implementatie van het wetsvoorstel ULB
met ingang van 1 januari 2012 te verzekeren is het nodig om betrokken
partijen, zoals werkgevers en softwareleveranciers tijdig te informeren
over de inhoud van het wetsvoorstel en het tijdstip van inwerkingtreding.
Om die reden is het noodzakelijk dat het onderhavige wetsvoorstel vóór
1 april 2011 door de Tweede Kamer is aanvaard. Ook de Belastingdienst
en het UWV hebben een dergelijke voorbereidingstijd nodig. In het
onderdeel Uitvoeringskosten Belastingdienst/gevolgen voor bedrijfsleven
en burgers wordt nader ingegaan op de benodigde voorbereidingstijd en
communicatie.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar een mogelijke inpassing
van een vitaliteitsregeling in het onderhavige wetsvoorstel. De vitaliteitsregeling wordt, mede in het licht van het noodzakelijke tijdpad van het
onderhavige wetsvoorstel, niet meegenomen in het wetsvoorstel ULB,
omdat een mogelijke invulling van de vitaliteitsregeling nog nader wordt
onderzocht. Overigens blijft het van essentieel belang ervoor te waken dat
er geen nieuw discoördinatiepunt ontstaat, in het geval sprake zou zijn
van een regeling in de loonsfeer.
2. Vereenvoudiging loonstrookje
De leden van de fractie van het CDA vragen naar een loonstrook waarin
ook een tussen de werkgever en werknemer verdeelde bijdrage aan een
pensioenfonds is opgenomen. Als bijlage is een voorbeeld van een
dergelijke loonstrook opgenomen. Het is een aanpassing (op het punt van
pensioenbijdrage) van de loonstrook die reeds in de memorie van
toelichting op het onderhavige wetsvoorstel was opgenomen. Om een en
ander niet onnodig te compliceren is uitgegaan van dezelfde percentages,
cijfers en randvoorwaarden als in de loonstrook uit die memorie van
toelichting.
3. Werknemersdeel AWf-premie

1

Stb. 2010, 867.

De leden van de fracties van de PvdA en van GroenLinks vragen naar het
afschaffen van het werknemersdeel van de AWf-premie in relatie tot de
vermogenspositie van het Algemeen Werkloosheidsfonds. Onder druk van
de economische crisis is het vermogensoverschot in het Algemeen
Werkloosheidsfonds afgenomen. Naar verwachting komt het fondsvermogen eind 2011 uit op € 1,8 miljard negatief. De leden van de fractie van
de PvdA veronderstellen dat dit tekort weggewerkt dient te worden door
dan wel een verhoging van de premies dan wel door aanpassing van de
polisvoorwaarden. Dat is niet nodig. De fondsen van het UWV zijn
onderdeel van het geïntegreerd middelenbeheer (het zogenaamde
«schatkistbankieren»). Het AWf heeft via het UWV een rekening-courant

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

3

bij het ministerie van Financiën. Het kabinet garandeert hiermee dat het
UWV altijd over voldoende middelen kan beschikken. Het zogenoemde
«leeglopen van de fondsen» vormt derhalve geen enkel risico voor de
uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen.
Ondanks dat de uitbetaling van de WW-uitkeringen niet in gevaar komt bij
een negatief fondsvermogen, is het wel zo dat op termijn gestreefd wordt
naar evenwicht tussen uitgaven en inkomsten. Het kabinet heeft ervoor
gekozen daarbij de polisvoorwaarden binnen de WW ongemoeid te laten.
Aangezien het kabinet daarnaast in dit wetsvoorstel kiest voor afschaffing
van het werknemersdeel in de AWf-premie kan een evenwicht alleen
bereikt worden via een eventuele verhoging van de werkgeverspremie
AWf. De leden van de fractie van de PvdA merken terecht op dat een
dergelijke verhoging niet mag leiden tot een stijging van de lastendruk
voor werkgevers. Een eventuele verhoging van de werkgeverspremie zal
dus moeten worden bezien binnen het lastenkader dat het kabinet bij
aanvang van de kabinetsperiode heeft vastgesteld.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar een reactie op de stelling
dat met het afschaffen van het werknemersdeel van de AWf-premie ook
veel invloed van werknemers op de sociale zekerheid zou verdwijnen. Het
kabinet begrijpt de zorgen van deze leden op dit punt maar deelt de
conclusie dat de werknemers aan invloed zouden verliezen, niet. De
verdeling van de premie over werkgever en werknemer houdt naar de
overtuiging van dit kabinet geen verband met de verdeling van de invloed
van sociale partners en de overheid op de sociale zekerheid. In het
bestaande stelsel is het niet zo dat de omstandigheid dat werknemers
formeel een deel van de premie voor het AWf verschuldigd zijn, ervoor
zorgt dat zij invloed op het stelsel hebben. Andersom is het tenslotte ook
niet zo dat de omstandigheid dat werknemers geen werknemersdeel in de
premie verschuldigd zijn voor de Werkloosheidswet met betrekking tot
werkloosheid gedurende de eerste zes maanden, de Ziektewet, de WAO
en de WIA, betekent dat werknemers naast werkgevers daardoor geen
invloed hebben op die regelingen. Het is naar de mening van dit kabinet
een misvatting dat het op grond van dit wetsvoorstel in de toekomst
ontbreken van een werknemersdeel voor een van de fondsheffingen,
ervoor zorgt dat de invloed en betrokkenheid van werknemers naast die
van werkgevers op de sociale zekerheid zal verdwijnen. Zij kunnen
immers als sociale partners op centraal niveau verenigd in de Stichting
van de Arbeid, het kabinet adviseren en met het kabinet overleg voeren
over onder meer het socialezekerheidsbeleid. Dit gaat verder dan alleen
de toepassing van de Werkloosheidswet voor zover gefinancierd uit het
Algemeen Werkloosheidsfonds en heeft ook betrekking op de werkloosheid die wordt gefinancierd via sectorfondsen en de regelingen in de
overige genoemde wetten. Dit geldt eveneens voor de invloed die kan
worden uitgeoefend via de adviezen die tot stand komen in de Sociaal
Economische Raad mede door de vertegenwoordiging van werknemers.
Het kabinet is het met de leden van de fractie van de PvdA eens dat het
onwenselijk is dat in het geval een werknemerspremie WW wordt
geheven, en deze wordt ingehouden van het nettoloon, de uitkering ook
belast zou zijn. In het geval dat het werknemersdeel van een door de
overheid vastgestelde premie van het netto-loon zou worden ingehouden,
omdat deze premie niet aftrekbaar is, en de uitkering geheel belast zou
zijn, zou sprake zijn van een dubbele heffing. Om dat te voorkomen is het
door werknemers verschuldigde deel van de premie AWf aftrekbaar van
het brutoloon. Ter toelichting nog het volgende.
De premie voor het AWf is als enige van de premies voor de werknemersverzekeringen formeel verschuldigd door werkgever en werknemer,
respectievelijk uitkeringsverstrekker en uitkeringsgerechtigde. Het
werknemersdeel van deze premie is feitelijk tot 2009 geheven over het
loon van de werknemer en uitkeringsgerechtigde en was aftrekbaar voor
de belastingheffing. Overheidswerknemers waren een «pseudopremie»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

4

verschuldigd. Per saldo wordt niet de aanspraak op een uitkering, maar de
uitkering zelf belast (de zogeheten omkeerregel). Van enige extra
inkomsten voor de overheid is derhalve geen sprake. Voor de overige
premies voor de werknemersverzekeringen is geen werknemersdeel
verschuldigd. Dit betreffen de premies voor het sectorfonds, het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof) en de Werkhervattingskas (Whk), en tot en
met 2010 de Arbeidsongeschiktheidskas (Aok). Ook hier geldt de
omkeerregel en is alleen de uitkering belast.
De premie ten behoeve van de Werkhervattingskas ter financiering van de
WGA (Werkhervattingsregeling gedeeltelijk arbeidsgeschikten) wordt
geheven bij de werkgever. Hij heeft een verantwoordelijkheid voor
beperking van de instroom in de WGA en de premie die hem wordt
opgelegd is gerelateerd aan het arbeidsongeschiktheidsrisico dat zich
heeft gerealiseerd. Heffing bij de werkgever is in overeenstemming met
de gedachte van heffing van alle premies voor de werknemersverzekeringen bij de werkgever. Op verzoek van sociale partners is in de wet
geregeld dat de werkgever ten hoogste de helft van de door hem
verschuldigde WGA-premie kan verhalen op de werknemer. Dit is een
verhaal op het nettoloon van de werknemer. Het bedrag dat de
werknemer aldus verschuldigd kan zijn, is een bedrag dat hij afdraagt aan
de werkgever, en is dus geen premie die de overheid oplegt ten laste van
de werknemer. met de verhaalsmogelijkheid op de werknemer hebben
sociale partners uitdrukking willen geven aan de medeverantwoordelijkheid van de werknemer om onnodig beroep op de WGA te voorkomen.
De overheid staat hier echter buiten. Er is dan ook geen grond om het
bedrag dat door de werkgever verhaald wordt op de werknemer in aftrek
te brengen op het loon en dus buiten de loonheffing te laten.
In het wetsvoorstel ULB wordt voorgesteld definitief geen premie
werknemersverzekeringen te heffen ten laste van de werknemer, om
daarmee definitief de discoördinatie weg te nemen tussen het premieloon
en het loon voor de loonbelasting, de premie volksverzekeringen en het
bijdrageloon. Door het laten vervallen van het werknemersdeel voor het
AWf worden de grondslag voor de heffing van de premie voor het AWf
gelijkgetrokken met de grondslagen voor de overige premies voor de
werknemersverzekeringen en wordt de discoördinatie op dit punt met het
loon voor de loonheffing opgeheven.
Het kabinet heeft naar aanleiding van vragen over de verantwoordelijkheid en invloed van werknemers op de sociale zekerheid de opgeworpen bezwaren nog eens overwogen en bezien of door middel van een
aanpassing van dit wetsvoorstel tegemoet kon komen aan de zorgen die
leefden. De slotsom van die overwegingen is dat er geen aanleiding is om
de systematiek van de premieheffing aan te passen anders dan is
voorgesteld. Hiervoor is aangegeven dat de omstandigheid dat geen
premie wordt geheven van de werknemer voor de werkloosheidsverzekering niet betekent dat er geen invloed is. Er is daarom besloten om het
wetsvoorstel op dit punt niet te wijzigen.
De AWf-premie kent thans een franchise waardoor over het loon tot het
niveau van het minimumloon geen premie voor de werkloosheidsverzekering wordt afgedragen. Wel worden de overige premies geheven over
het volledige loon (tot het maximumloon). De kosten voor arbeid zullen
daardoor enigszins stijgen. Hierna zal worden ingegaan op de effecten
voor de werkgelegenheid. Het kabinet heeft het CPB verzocht om de
effecten op de werkgelegenheid te bezien1. Hieruit kan worden geconcludeerd dat deze maatregelen per saldo een verwaarloosbaar effect op de
totale werkgelegenheid hebben.

1
De CPB Notitie «Werkgelegenheidseffecten
uniformering loonbegrip» is ter inzage gelegd
bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

5

4. Toepassing omkeerregel voor inleg en opname levenslooptegoed
In de praktijk wordt de levensloopregeling veel gebruikt door werknemers
met een hoog inkomen. De leden van de fractie van de PvdA vragen
aandacht voor een gelijkmatiger verdeling van het financieel voordeel van
een nieuw op te zetten vitaliteitsregeling over de gehele werknemerspopulatie. Bij de vormgeving van de vitaliteitsregeling heeft de toegankelijkheid voor verschillende inkomenscategorieën onze aandacht.
5. Bijtelling privégebruik auto
De leden van de fractie van de PVV plaatsen bij de behandeling privégebruik van de auto enkele kanttekeningen, met name op het moment dat
achteraf blijkt dat er meer of minder dan 500 kilometer door een
werknemer privé met een ter beschikking gestelde auto is gereden. Deze
leden schetsen een tweetal opties inzake het opheffen van de discoördinatie rondom de bijtelling privégebruik auto van de zaak. Deze leden
noemen de optie om de discoördinatie op te heffen door het privégebruik
auto van de zaak uit de loonbelastingsfeer te halen en weer onder de
inkomstenbelasting te brengen. Daarnaast opteren zij er voor het
kabinetsvoorstel te handhaven, het privégebruik auto van de zaak blijft
dus onder het uniforme loonbegrip vallen, maar op zo’n wijze dat de
«vrijstelling» – bij minder dan 500 kilometer privégebruik auto van de zaak
– wordt geschrapt. Deze laatste optie heeft hun voorkeur. Deze leden
vragen het kabinet in te gaan op voornoemde opties en aandacht te geven
aan het kostenaspect.
Het kabinet is verheugd te kunnen constateren dat deze leden een
voorkeur hebben voor de optie om de discoördinatie op te lossen via de
door het kabinet voorgestelde route en dat het privé-gebruik auto ook tot
het premieloon gaat behoren, net zoals het overige loon in natura. Het
discoördinatiepunt privé-gebruik van een auto bestaat namelijk hieruit dat
het privé-gebruik auto van de zaak wel tot het loon behoort voor de
loonbelasting/premie volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke
bijdrage Zorgverzekeringswet, maar niet tot het loon voor de premies
werknemersverzekeringen.
De leden van de fractie van de PVV zetten bij deze route echter kanttekeningen bij de omstandigheid dat er na afloop van het jaar gecorrigeerd
moet worden. Dit doet zich voor op het moment dat op verzoek van de
werknemer de bijtelling voor privé gebruik achterwege blijft – omdat hij
voorziet de auto voor minder dan 500 kilometer per jaar voor privédoeleinden te gaan gebruiken – en achteraf blijkt, dat de ter beschikking
gestelde auto voor meer dan 500 kilometer per jaar voor privédoeleinden
is gebruikt. Op dat moment dient er gecorrigeerd te worden. De leden van
deze fractie vinden dat hierdoor de eenvoud die uit het oplossen van de
discoördinatie voortvloeit teniet wordt gedaan.
De leden van de fractie van de PVV constateren terecht dat op het
moment dat er een correctie moet plaatsvinden dit de eenvoud niet ten
goede komt. Het kabinet plaatst deze constatering graag in een nader
perspectief. Allereerst merkt zij op dat een dergelijke correctie na afloop
van het jaar buiten de werkgever omgaat, en bij de werknemer neerslaat,
die het privégebruik zelf in de hand heeft. Eventuele correctiehandelingen
betekenen met name extra handelingen voor de uitvoeringsorganisaties.
Deze zijn nu al noodzakelijk bij de Belastingdienst; na de uniformering zal
ook het UWV wijzigingen moeten doorvoeren omdat nu ook de correctie
in de premiegrondslag kan optreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

6

Voorts wordt opgemerkt dat het naar verwachting om een zeer beperkte
groep gaat. De bijtelling privégebruik auto van de zaak heeft voor circa
70% van de werknemers met een auto van de zaak geen effect op de
hoogte van een uitkering, omdat deze werknemers al boven of rond het
maximum dagloon zitten. Voor deze groep werknemers speelt de
omstandigheid dat er meer of minder dan 500 kilometer privé met de ter
beschikking gestelde auto wordt gereden niet.
De bijtelling heeft voor circa 30% van de werknemers wel effect op het
dagloon. Dit effect wordt echter kleiner naarmate het loon van de
werknemer het maximum dagloon nadert. Voor de genoemde 30% van de
werknemers kan het meer of minder dan 500 kilometer privé rijden in de
auto van de zaak gevolg hebben. Deze groep werknemers zou in de
situatie van correctie terecht kunnen komen. Correctie is er alleen als aan
het begin van het jaar een andere situatie over het privé-gebruik is
voorgesteld als aan het eind van het jaar. Hiervan kan sprake zijn, zoals de
leden van de fractie van de PVV opmerken, als aan het begin van het jaar
de verwachting is dat er minder dan 500 kilometer privé wordt gereden en
uiteindelijk blijkt dat er aan het eind van het jaar meer dan 500 kilometer
privé in de auto van de zaak gereden is en de waarde van de auto alsnog
tot de grondslag van de premies werknemersverzekeringen gaat behoren.
Dit leidt tot een drietal «correctie-situaties», waarbij de werkgever
gedurende het jaar corrigeert of de werknemer na afloop van het jaar.
Allereerst is er de mogelijkheid dat een werknemer beschikt over een
verklaring geen privé-gebruik. Deze verklaring dient hij – op het moment
dat hij verwacht niet meer aan de eisen van de verklaring geen privégebruik te kunnen voldoen – in te trekken. De waarde van de auto komt
dan alsnog in het dagloon. Indien de verklaring geen privé-gebruik
gedurende het jaar wordt ingetrokken, dan kan de werkgever de
grondslag aanpassen.
In de tweede plaats kan de werkgever de grondslag ook aanpassen als hij
er gedurende het jaar achterkomt dat de auto meer dan 500 kilometer
privé wordt gebruikt.
In de derde plaats bestaat de mogelijkheid dat pas na afloop van het jaar
blijkt dat er meer dan 500 kilometer privé is gereden (en de verklaring «te
laat» is ingetrokken). Hierdoor komt de waarde van de auto alsnog in het
dagloon. De werknemer zal over de reeds verstreken loontijdvakken
waarover te weinig premies werknemersverzekeringen, inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet en loonbelasting/premies volksverzekeringen zijn betaald, een naheffingsaanslag worden opgelegd en de te
weinig betaalde loonheffingen zullen hem ook in rekening worden
gebracht.
Het kabinet is daarom van mening dat de gevallen waarin de grondslag
aan het eind van het jaar nog zal worden aangepast klein is en dat de
extra correctie die nodig is in de premiesfeer zeker geen afbreuk doet aan
de eenvoud die met het oplossen van dit discoördinatiepunt wordt
bereikt. Hierbij wordt opgemerkt dat dit wetsvoorstel ziet op het
wegnemen van het discoördinatiepunt privégebruik auto en het niet een
beleidsmatige wijziging beoogt van de doelmatigheidsmarge van 500 km
in het privégebruik auto. Dit punt komt aan de orde in de bij de behandeling van het Belastingplan voor de zomer toegezegde autobrief.
Het kabinet leest het voorstel van de leden van de fractie van de PVV zo,
dat zij er voor opteren dat iedere ter beschikking gestelde auto wordt
meegenomen in het uniform loonbegrip, terwijl voor ondernemers in de
inkomstenbelasting deze zakelijk ter beschikking gestelde auto, waar privé
minder dan 500 kilometer mee wordt gereden, buiten beschouwing blijft.
De optie van voornoemde leden houdt in dat iedere zakelijk ter beschikking gestelde auto wordt meegenomen in de grondslag van het uniform

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

7

loonbegrip, ook als er feitelijk geen sprake is van loon in natura. Er wordt
dan in feite een «fictieve» bijtelling opgelegd, waardoor in enkele gevallen
het dagloon moet worden opgehoogd. Dit kan in voorkomende situaties
tot hogere uitkeringen leiden voor voornoemde werknemers als die in een
dergelijke situatie terechtkomen, terwijl er nooit een privé-voordeel van de
auto genoten is. Naast een ongelijke behandeling tussen werknemers en
IB-ondernemers, heeft een dergelijke fictie ook budgettaire gevolgen.
Een andere optie om de discoördinatie op te lossen zou zijn om, zoals de
leden van de fractie van de PVV terecht opmerken, de bijtelling auto van
de zaak weer volledig onder te brengen in de inkomstenbelasting. Het
kabinet is het met de leden van de fractie van de PVV eens dat deze weg
geen voorkeur heeft vanwege de bestrijding van misbruik. Daarom is in
2006 juist gekozen voor het overbrengen van de auto van de zaak naar de
loonbelasting met het oog op de handhaving van regelgeving. Nu de
werkgever voor de bijtelling verantwoordelijk is, zijn meer auto’s bij de
Belastingdienst in beeld gekomen. Daarnaast heeft de werknemer niet
meer de mogelijkheid om op dit onderdeel een onjuiste aangifte inkomstenbelasting te doen. Het verbeterde aangiftegedrag heeft geleid tot een
opbrengst van circa € 250 miljoen. Dit ook in reactie op de vraag van de
leden van de fractie van het CDA te reageren op de brief van VNO-NCW
en MKB-Nederland (verder: VNO).
Door terug te keren naar het systeem van voor 2006 verwacht het kabinet
dat er minder auto’s in beeld komen en dat de kans op een onjuiste
aangifte inkomstenbelasting wordt vergroot. Het kabinet acht het ook
mogelijk dat er een budgettaire derving ontstaat die op termijn zou
kunnen oplopen tot naar verwachting € 250 miljoen. Verder vindt er met
ingang van het jaar van wijziging een verschuiving plaats van het tijdstip
waarop de belasting over de auto van de zaak wordt ontvangen. Tenzij
voorlopige aangifte wordt gedaan, ontvangt de Belastingdienst via de
inkomstenbelasting de belasting over de auto van de zaak immers pas in
het jaar nà het jaar waarover aangifte wordt gedaan in plaats van in het
lopende jaar via de loonbelasting. Dit betekent een budgettaire
verschuiving in het jaar van wijziging met circa € 1,6 miljard.
De leden van de fractie van het CDA vragen in te gaan op de brief van
23 november 2009 van VNO op het onderdeel auto van de zaak. VNO
vraagt zich met name af welke praktische gevolgen er zitten aan de
situatie waarin achteraf blijkt dat een werknemer achteraf meer dan 500
kilometer privé in de auto van de zaak heeft gereden, terwijl de werkgever
naar aanleiding van de verklaring geen privé-gebruik auto geen loonheffingen heeft ingehouden. Tevens benoemt VNO de situatie waarin een
werknemer heeft gekozen voor een milieuvriendelijke auto, waardoor zijn
uitkeringsrechten beperkt kunnen worden. Tot slot stelt VNO voor om het
discoördinatiepunt op te lossen door de auto van de zaak niet langer
onder de loonheffingen te laten vallen, maar weer te belasten via de
aangifte inkomstenbelasting.
In antwoord op de door VNO gemaakte opmerkingen die zien op de
situatie van naheffing van de premies werknemersverzekeringen bij de
werknemer als niet wordt voldaan aan de eisen omtrent privé-gebruik,
merkt het kabinet het volgende op.
In de Wet financiering sociale verzekeringen is opgenomen dat premies
werknemersverzekeringen worden geheven van de werkgever. In
afwijking daarvan worden premies werknemersverzekeringen van de
werknemer geheven, als de verklaring geen privé-gebruik wordt
ingetrokken of de werknemer niet doet blijken dat de auto op kalenderjaarbasis voor niet meer dan 500 kilometer voor privédoeleinden is gebruikt.
De bevoegdheid is neergelegd in het voorgestelde artikel 59, zevende lid,
van de Wet financiering sociale verzekeringen. Om op dit punt alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

8

onduidelijkheid weg te nemen is bij nota van wijziging expliciet
opgenomen dat de werknemer de premie in de hierboven beschreven
gevallen verschuldigd is. Worden met toepassing van laatstgenoemd
artikel 59, premies werknemersverzekeringen nageheven van de
werknemer, dan is de werknemer die aanslag in zijn geheel verschuldigd
op grond van artikel 8, tweede lid, van de Invorderingswet 1990. Een
nadere aansprakelijkheidsbepaling voor die situatie is niet nodig.
VNO stelt zich verder voor dat dit tot gevolg kan hebben dat het verzekeringsbericht van het UWV door de inspecteur moet worden aangevuld
met een overzicht van het extra premieloon. Ook vraagt VNO zich af hoe
in geval van naheffing bij de werknemer de informatie in de polisadministratie terecht komt.
Hierover kan worden opgemerkt dat deze gegevens niet middels een
correctiebericht van de werkgever – zij zijn immers bij hem niet bekend –
in de polisadministratie terechtkomen. De Belastingdienst stelt de
gegevens van de naheffingsaanslag bij de werknemer beschikbaar aan het
UWV. Het UWV zal worden gevraagd in beeld te brengen wat de impact is
van een beleidswijziging, inhoudende dat de gegevens van de naheffingsaanslag ook in de polisadministratie en het verzekeringsbericht worden
opgenomen.
VNO vraagt zich tevens af hoe er door de werkgever rekening moet
worden gehouden met de grens van het maximum premieloon als er een
aparte premiebetaling door de werknemer plaatsvindt op basis van
naheffing. De werkgever berekent het loon van de werknemer zonder
rekening te houden met de waarde van het privégebruik van de auto
indien de werknemer aan hem een verklaring geen privé-gebruik overlegt.
Het loon waarover wordt nageheven bij de werknemer in verband met
geconstateerd gebruik voor meer dan 500 km per jaar leidt bij de
werkgever in dat kalenderjaar niet tot een wijziging in de heffing.
VNO merkt op dat er gevolgen zijn voor een werknemer met een
milieuvriendelijke auto waarvoor een lagere bijtelling geldt waardoor
minder uitkeringsrechten worden opgebouwd zijn meegewogen in het
onderhavige voorstel. Het kabinet merkt op dat dit voorstel van wet strekt
tot uniformering van het loonbegrip. Als het fiscale loon om de een of
andere reden wijzigt, werkt dat gelijk door in het premieloon voor de
werknemersverzekeringen. Zo geldt dit ook voor de bijtelling. Thans
behoort de bijtelling van de auto niet tot de grondslag van de berekening
van een uitkering. Op grond van de voorgestelde maatregel vormt de
waarde van de auto en het bijtellingspercentage tezamen het voordeel
privégebruik auto van de zaak, dat van invloed is op een eventuele
uitkering wegens werkloosheid of arbeidsongeschiktheid.
6. Heffing van inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet
De leden van de fractie van het CDA vragen naar gevolgen van wijzigingen in het fiscale loon voor private partijen. Aandacht voor de
betekenis van de wijzigingen voor private partijen en voor de voor hen
benodigde voorbereidingstijd onderschrijven wij van harte. Via de vaste
communicatiekanalen naar inhoudingsplichtigen worden deze partijen
over de wijzigingen in het loonbegrip geïnformeerd. Ook komen dergelijke
wijzigingen aan de orde in periodiek overleg tussen de Belastingdienst en
uitvoeringspartijen, zoals met koepelorganisaties en met softwareontwikkelaars. Zo kan ook voldoende rekening gehouden worden met de voor
hen benodigde voorbereidingstijd voor deze wijziging.
De leden van de fractie van de SP vragen naar de verwerking van de
teruggave van de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet.
Teruggave van inkomensafhankelijke bijdrage vindt alleen plaats voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

9

zover het totale bedrag aan loon en/of pensioen waarop de bijdrage wordt
ingehouden, meer beloopt dan de maximum grondslag waarover de
inkomensafhankelijke bijdrage verschuldigd is. Thans zijn er twee stromen
van teruggaven. Via de inhoudingsplichtige loopt de teruggave van
inkomensafhankelijke bijdrage, die is ingehouden op loon waarover de
inhoudingsplichtige aan de bijdrageplichtige een vergoeding verschuldigd
was. Deze teruggave kan ontstaan bij meerdere dienstbetrekkingen.
Rechtstreekse teruggave aan bijdrageplichtigen vindt plaats over loon
waarover de inhoudingsplichtige geen vergoeding verschuldigd was.
Deze teruggave doet zich voornamelijk voor in de situatie dat de bijdrageplichtige meerdere pensioenen geniet. In het geval de bijdrageplichtige
een combinatie van pensioen en loon geniet, wordt de teveel ingehouden
inkomensafhankelijke bijdrage geacht zoveel mogelijk betrekking te
hebben op het pensioen en rechtstreeks terugbetaald aan de bijdrageplichtige. Een eventueel restant wordt terugbetaald via de inhoudingsplichtige. Door de invoering van het wetsvoorstel ULB vervalt de
teruggave aan inhoudingsplichtigen. Hiermee wordt een aanzienlijke
reductie van het aantal teruggaven gerealiseerd. De teruggave rechtstreeks aan bijdrageplichtigen kan niet worden afgeschaft. Wel is het zo
dat, doordat ingeval van pensioenen steeds hetzelfde (lage) tarief van
toepassing is, het verlenen (en uitleggen) van de teruggaven veel
eenvoudiger wordt. Doordat het maximum bijdrage-inkomen voor de
inkomensafhankelijke bijdrage wordt verhoogd tot het maximum
premieloon voor de werknemersverzekeringen neemt bovendien het
aantal teruggaven in deze gevallen sterk af.
De leden van de fractie van de SP vragen ook of er nog steeds problemen
zijn met het teruggavenproces en of dit aan de inhoudingsplichtigen ligt.
Het teruggavenproces over het jaar 2006 kende aanloopproblemen,
waardoor de teruggaven pas laat konden worden gerealiseerd. In het
algemeen is de beschikbaarheid van jaarloongegevens bepalend voor
snelheid van het teruggavenproces. De teruggaven over de jaren 2007,
2008, en 2009 hebben steeds plaatsgevonden medio van het jaar volgend
op dat waarop de teruggave ziet. Dit komt doordat bij enkele inhoudingsplichtigen opnieuw jaarloongegevens moesten worden uitgevraagd en die
gegevens voor de berekening van het teruggavenproces pas op 1 juni na
afloop van het desbetreffende jaar beschikbaar kwamen. Ten behoeve van
gepensioneerden die meerdere pensioenen genieten, waarbij het totaal
van AOW en aanvullend(e) pensioen(en) het maximum bijdrage-inkomen
overschrijden, is een voorschotregeling in het leven geroepen. Op basis
van de gegevens van het voorgaande jaar worden voorschotten vastgesteld, die vooruitlopend op de teruggave worden uitbetaald. Deze
voorschotten dragen ertoe bij dat bijdrageplichtigen niet te lang op hun
geld hoeven te wachten. Van structurele problemen is geen sprake.
Bovendien wordt met de voorgestelde wijzigingen het teruggavenproces
zowel eenvoudiger als minder omvangrijk.
De leden van de fractie van de SP stellen vragen over het aantal individuele teruggaafverzoeken van bijdrageplichtigen. Deze leden vragen ook
naar een verklaring voor het aantal individuele teruggaafverzoeken, of de
bekendheid van de teruggaafregeling hierbij een rol speelt en hoeveel
mensen de teveel ingehouden inkomensafhankelijke bijdrage niet terug
vragen. In het teruggavenproces doen zich problemen voor met
betrekking tot bijdrageplichtigen van wie niet alle loongegevens in de
bestanden van de Belastingdienst en het UWV opgenomen zijn. Deze
bijdrageplichtigen dienen verzoeken in om teruggaaf van teveel
ingehouden inkomensafhankelijke bijdrage ZVW.
In het onderstaande overzicht zijn de aantallen individuele teruggaafverzoeken over de jaren 2006 tot en met 2009 opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

10

Teruggaafverzoeken individuele bijdrageplichtigen
over het jaar

aantal verzoeken

2006
2007
2008
2009
2010

8 642
5 697
9 172
3 404
nog niet bekend

Over het jaar 2010 zijn nog geen individuele teruggaafverzoeken
ontvangen. Over het verwachte aantal verzoeken over het jaar 2010 is op
dit moment nog niets bekend.
Met betrekking tot het aantal individuele teruggaafverzoeken zijn twee
tendensen waarneembaar. Enerzijds wordt de kwaliteit van de loongegevens steeds beter, waardoor ieder jaar meer bijdrageplichtigen worden
betrokken in het massale proces middels een automatische teruggaaf. Dit
leidt naar verwachting tot een afname van het aantal individuele
teruggaafverzoeken. Anderzijds worden steeds meer bijdrageplichtigen
zich bewust van de mogelijkheid van een teruggaaf, hetgeen kan leiden
tot een toename van het aantal individuele teruggaafverzoeken.
Niet bekend is hoeveel bijdrageplichtigen verzuimen een teruggaafverzoek in te dienen.
7. Gevolgen voor inkomensafhankelijke regelingen
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de effecten op de
inkomensafhankelijke regelingen van de aanpassingen in het verzamelinkomen als gevolgen van het afschaffen van de vergoeding voor de
inkomensafhankelijke bijdrage. Deze leden vragen voorts om een
overzicht per inkomensafhankelijke regeling.
Doordat de verplichte vergoeding van de inkomensafhankelijke bijdrage
vervalt, wordt het verzamelinkomen voor de meeste huishoudens lager.
De grenzen van verschillende regelingen zijn hierop aangepast om een
budgettaire doorwerking en inkomenseffecten te voorkomen. Voor
sommige regelingen gebeuren deze wijzigingen automatisch. Bij de
zorgtoeslag en de huurtoeslag is het afbouwpunt gekoppeld aan het
verzamelinkomen dat behoort bij het minimumloon/een bijstandsuitkering. Deze afbouwpunten schuiven dus automatisch mee wanneer dit
verzamelinkomen verandert als gevolg van het wetsvoorstel. Dit betekent
overigens niet dat deze automatische aanpassingen voldoende zijn om
een budgettaire en inkomensneutraliteit te waarborgen. Bijvoorbeeld voor
de huurtoeslag zullen, conform de bestaande methodiek, ook de overige
inkomensparameters worden aangepast zodat een budgettaire doorwerking wordt voorkomen. De aanpassingen zijn per regeling verschillend en
afhankelijk van op welke inkomens het betrekking heeft, omdat de
uitwerking van de vereenvoudiging ook per inkomensniveau verschillend
zijn.
Ook worden sommige aanpassingen (zoals de tabel in de kinderopvangtoeslag) niet in een wet in formele zin geregeld maar in een algemene
maatregel van bestuur. Om deze reden zijn niet alle aanpassingen in het
wetsvoorstel opgenomen en is er dus geen directe koppeling tussen het
effect op het verzamelinkomen en de aanpassingen per regeling. Bij de
aanpassingen van alle regelingen – voor zover dit betrekking heeft op het
vervallen van de inkomensafhankelijke bijdrage ZVW uit het verzamelinkomen – zal het uitgangspunt van budgettaire neutraliteit (en zo veel
mogelijk inkomensneutraliteit) worden toegepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

11

8. Inkomenseffecten
De leden van de PvdA-fractie vragen naar het aantal personen met een
loon tussen € 23 000 en € 40 000 en tussen € 40 000 en € 65 000.
Er zijn circa 1,65 miljoen werknemers met een bruto loon tussen € 23 000
en € 40 000 en circa 1,67 miljoen werknemers met een bruto loon tussen
€ 40 000 en € 65 000.
De leden van de fracties van de SP en het CDA vragen naar een update
van de tabel met standaard koopkrachteffecten. Daarnaast vragen de
leden van de fractie van de SP naar een update van de tabel van de
marginale wig en de marginale druk, de tabel met de spreiding in de
mutatie in de marginale druk en de tabel met een onderscheid in de
inkomenseffecten voor verschillende huishoudgroepen. Ook vragen zij
naar een tabel met cumulaties van de te verwachten veranderingen in
verband met het regeer- en gedoogakkoord.
Allereerst merkt kabinet merkt op dat het aanvullend pakket de
koopkrachteffecten, die worden veroorzaakt door het wegnemen van de
discoördinatiepunten in het loonbegrip, zo veel mogelijk gladstrijkt.
Daarin komt geen verandering. In de memorie van toelichting en de nota
naar aanleiding van het verslag van het wetsvoorstel uniformering
loonbegrip is ingegaan op de inkomenseffecten en de effecten op
marginale druk. De berekening van deze effecten is gebaseerd op het
aanvullende pakket dat onderdeel is van het wetsvoorstel. Omdat het
aanvullende pakket niet is gewijzigd als gevolg van het regeerakkoord/
gedoogakkoord of andere wetsvoorstellen zoals het Belastingplan 2011
c.a., is de eerder verstuurde informatie nog steeds van toepassing. Wel is
het zo dat voor de beoogde budgettaire neutraliteit het aanvullende
pakket herijkt moet worden op basis van de cijfers voor 2012 (de huidige
berekening baseren zich op cijfers van 2009). Omdat deze herijking aan de
cijfers van 2012 plaatsvindt op basis van de CPB raming voor 2012, is het
momenteel nog te vroeg om dit te doen. Het kabinet zal deze herijking aan
de cijfers 2012 meenemen in de voorbereiding op de begroting voor 2012.
Hierdoor verandert in principe het aanvullend pakket niet omdat dezelfde
variabelen beschikbaar zijn als de variabelen waarvan nu in het aanvullend pakket gebruik is gemaakt om het wetsvoorstel budgettair neutraal te
houden. Bij de voorbereiding van de begroting 2012 zullen de (partiele)
inkomenseffecten van dit wetsvoorstel (inclusief herijking) nog bezien
worden binnen de totale koopkrachtontwikkeling in het kader van het
koopkrachtpakket 2012. Van cumulatie is dan ook geen sprake.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom in tabel 7 de alleenstaande ouder onder minimumloonniveau erop vooruit gaat en in tabel 4
erop achteruit.
In tabel 7 wordt het modale inkomenseffect van alle huishoudens in een
bepaald huishoudtype/-inkomen weergegeven. Bij alleenstaande (ouders)
met een inkomen tot 175% van het minimumloon (dit is vergelijkbaar met
het modale loon) is het modale inkomenseffect positief. Dit komt overeen
met tabel 4 waar de inkomenseffecten voor een aantal voorbeeldhuishoudens zijn weergegeven. Alleenstaande ouders met een minimumloon
hebben een negatief inkomenseffect, en met een modaal loon een positief
inkomenseffect. Het modale inkomenseffect voor alleenstaande (ouders)
is positief.
De leden van de fractie van de SP vragen naar de achterliggende oorzaken
van de achteruitgang voor een paar met kinderen op het sociaal
minimum, een alleenstaande op het minimumloon en een alleenstaande
ouder op het minimumloon

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

12

Vereenvoudiging bij gelijkblijvende middelen heeft als gevolg dat een
mate van verfijning binnen een regeling verloren gaat die niet exact
gecompenseerd kan worden. Het aanvullende pakket is erop gericht de
inkomenseffecten beperkt te houden. Ook is het aanvullende pakket zo
vormgegeven dat lage inkomens er relatief vaak op vooruit gaan (en hoge
inkomens er relatief vaak op achteruit gaan – zie ook tabel 3 van de
memorie van toelichting). Hoewel in algemene zin lage inkomens er
relatief vaak op vooruit gaan, is dit niet voor iedereen het geval. Voor een
gering aantal huishoudens met een laag inkomen resulteert een (beperkt)
negatief inkomenseffect, zo ook voor de door de leden van de fractie van
de SP genoemde huishoudens.
De leden van de fractie van de SP vragen tevens of het kabinet de
uitschieters wil compenseren door andere maatregelen buiten deze
specifieke wet. Gegeven de budgettaire neutraliteit is het niet te
voorkomen dat vereenvoudiging leidt tot zowel negatieve als positieve
inkomenseffecten. Het kabinet heeft het aanvullende pakket van het
wetsvoorstel gericht op het beperkt houden van de inkomenseffecten.
Hierbij is verder gekeken dan het reguliere instrumentarium; zo wordt er
voor ouderen met een inkomen boven de inkomensgrens van de
ouderenkorting een ouderenkorting geïntroduceerd om de inkomenseffecten beperkt te houden. Het kabinet ziet geen verdere mogelijkheden om
de inkomenseffecten te beperken.
9. Loonkosten bedrijven en instellingen
Door verschillende fracties is gevraagd naar de effecten van het
wetsvoorstel voor de werkgelegenheid. De leden van de fractie van de
PvdA vragen of het kabinet kan reageren op de gezamenlijke brief van de
ABU, LTO Nederland en de OSB. De leden van de fracties van de SP en
Groenlinks vragen naar de gevolgen van het wetsvoorstel voor de
werkgelegenheid. De leden van de fractie van de SP vragen of het kabinet
in kan gaan op de stelling dat de elasticiteit relatief groot is aan de
onderkant van de arbeidsmarkt. Ook vragen zij of het kabinet bereid is de
gevolgen voor de werkgelegenheid door te laten rekenen door het CPB.
Het kabinet heeft het CPB gevraagd een doorrekening te maken van het
wetsvoorstel voor wat betreft het loonkosteneffect. Uit de doorrekening
van het CPB, die als bijlage is opgenomen, blijkt dat het gevolg voor de
totale werkgelegenheid verwaarloosbaar is. Gemiddeld stijgen de
loonkosten met 0,1%, waardoor de totale werkgelegenheid nagenoeg
constant blijft. Zoals ook het CPB aangeeft in haar notitie bevat het
wetsvoorstel een aanvullend pakket dat bedoeld is om de lasten voor
zowel burgers, bedrijven als overheid neutraal te houden. Dit pakket zal,
zoals ook al eerder is aangegeven, geupdate worden naar aanleiding van
de laatste stand van zaken voor 2012. Hierbij zal de lastneutraliteit voor
burgers, bedrijven en overheid voorop staan. Voor laaggeschoolden is er
een klein negatief effect voor de werkgelegenheid van maximaal 0,1%. Het
CPB is in haar notitie ingegaan op de arbeidsvraagelasticiteit voor de
laagste inkomens. Zij concluderen dat op basis van recente studies
betwijfeld mag worden dat de vraag naar laagopgeleide werknemers
meer elastisch is dan de vraag naar hoogopgeleide werknemers.
Niet-plaatsgebonden laagwaardige arbeid is reeds voor een belangrijk
deel verplaatst naar lage lonenlanden. De resterende werkgelegenheid
voor laagopgeleiden is daarom plaatsgebonden en minder gevoelig voor
veranderingen in de loonkosten. Het CPB merkt op dat vanwege dit effect
het maximale negatieve effect op de werkgelegenheid voor laaggeschoolden van 0,1% mogelijk overschat is.
In de gezamenlijke brief van de ABU, LTO Nederland en de OSB wordt
gesteld dat de verwachte loonkostenstijging aan de onderkant van de
arbeidsmarkt 140 miljoen euro bedraagt, waarbij de onderkant is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

13

gedefinieerd als lonen t/m 18 000 euro. De briefstellers zijn van mening
dat een generieke structurele compensatieregeling nodig is om de
effecten aan de onderkant van de arbeidsmarkt te mitigeren. In de
memorie van toelichting van het wetsvoorstel is aangegeven dat de
loonkosten voor werknemers met een inkomen tot circa 18 000 met
maximaal 0,8% stijgen. Voor deze werkgevers is de totale cumulatieve
loonkostenstijging inderdaad in de orde van grootte van het in de brief
genoemde bedrag. Opgemerkt wordt dat loonkostenstijging per uur
gering is. De beslissing om nieuwe medewerkers aan te nemen wordt
daardoor slechts in beperkte mate beïnvloed. Omdat de meeste bedrijven
werknemers over het hele spectrum van de arbeidsmarkt in dienst
hebben, is het loonkosteneffect op bedrijfsniveau in de meeste gevallen
veel lager dan de maximale 0,8%. Tabel 4 uit de memorie van toelichting
van het wetsvoorstel geeft hier meer informatie over. Het CPB voorziet
dan ook een gering (maximaal 0,1%) werkgelegenheidseffect aan de
onderkant van de arbeidsmarkt. De resultaten van de doorrekening van
het CPB liggen in lijn met de eerdere inschatting van het kabinet (zie ook
memorie van toelichting en de eerdere nota naar aanleiding van het
verslag) Op basis hiervan ziet het kabinet geen aanleiding om een
generieke compensatieregeling in te stellen.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de eindevaluatie van
de pilot kleinebanenregeling en of het een probleem is om te wachten met
de definitieve besluitvorming ten aanzien van het voorliggende
wetsvoorstel tot aan de eindevaluatie. De kleinebanenregeling maakt
arbeid goedkoper voor werkgevers van jongeren tot en met 22 jaar met
een inkomen tot de helft van het maandelijks wettelijk minimumloon.
Zolang die regeling duurt, blijft arbeid voor deze jongeren goedkoper en
wordt dat effect niet ongedaan gemaakt. Dit wetsvoorstel heeft als
neveneffect dat kosten van bepaalde groepen werknemers hoger liggen.
Het CPB concludeert op basis van een doorrekening dat het effect op de
totale werkgelegenheid verwaarloosbaar is. De besluitvorming over de
kleinebanenregeling zal plaatsvinden na een evaluatie in 2011 die zal
worden afgerond na de besluitvorming over dit wetsvoorstel. Er is geen
reden om de behandeling van dit wetsvoorstel daardoor te laten
ophouden. Inwerkingtreding van dit wetsvoorstel met ingang van
1 januari 2012 is niet op verantwoorde wijze haalbaar indien de Kamer dit
wetsvoorstel niet heeft aanvaard voor 1 april 2011.
10. Uitvoeringskosten Belastingdienst/Gevolgen voor bedrijfsleven en burger

1
SUB staat voor Samenwerking UWVBelastingdienst; Walvis staat voor Wet
administratieve lastenverlichting en vereenvoudiging in de sociale verzekeringswetten.

De leden van de fractie van de VVD uiten hun zorgen over de snelheid van
invoering en wijzen daarbij op de problemen destijds bij de invoering van
vooral de zorgtoeslag en de regels van de wet Walvis. Ook wijzen zij op de
invoering van de werkkostenregeling. Deze zorgen wil het kabinet graag
wegnemen. Allereerst is de uniformering van het loonbegrip bij lange na
niet zo’n grootschalige operatie als SUB/Walvis1 waarbij de heffing van de
premies werknemersverzekeringen van het UWV overging naar de
Belastingdienst. Procesmatig zijn de wijzigingen als gevolg van het
wetsvoorstel ULB voor werkgevers beperkt. De wijzigingen richten zich
vooral op een aanpassing van de loonsoftware die voor een deel verder
gaat dan alleen de aanpassing van enkele parameters. Belangrijk om te
beseffen is dat er geen geheel nieuwe heffingsstructuur wordt gecreëerd
en de heffing niet wordt overgedragen aan een andere organisatie, zoals
dat bij Walvis het geval was.
Bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel is gekeken naar de gevolgen
voor de uitvoering door de Belastingdienst, het UWV en de SVB. Voorts is
overleg gevoerd met salarissoftwareleveranciers via het OSWO (organisatie van softwareontwikkelaars). Voor de Belastingdienst is wat betreft de
loonaangifteketen de impact beperkt en kan worden beschouwd als een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

14

jaaraanpassing. Voor de programmatuur van de Belastingdienst heeft dit
wetsvoorstel geen gevolgen. Voor wat betreft het proces van teruggaaf
van te veel ingehouden premies werknemersverzekeringen is sprake van
een aanzienlijk vereenvoudiging. Ook het UWV en de SVB hebben
aangegeven dat zij in staat zijn de aanpassingen tijdig te verwerken indien
tijdig bekend is dat de wijzigingen doorgaan en de specificaties daarvan
ook bekend zijn. Dit is voldoende bekend indien de Tweede Kamer het
wetsvoorstel heeft aangenomen vóór 1 april 2011. Bij gelegenheid van de
uitvoeringstoets van de loonstrookjes 2011 van de ministeries van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en Financiën met softwareontwikkelaars op
18 november 2010 is dit door laatstgenoemden nog bevestigd.
Voor een deel vallen werkzaamheden voor de Belastingdienst en de
werkgevers eenvoudig weg. Dit is het geval bij het niet meer teruggeven
van de premies en bijdragen als een werknemer in een kalenderjaar bij
meerdere werkgevers heeft gewerkt en elk overeenkomstig de wettelijke
regels heeft afgedragen maar door hen gezamenlijk een hoger bedrag is
betaald dan indien de werknemer bij slechts één werkgever in dienst was
geweest. Overigens moet worden bedacht dat de invoering van wijzigingen in de systematiek van heffen steeds inspanningen en daarmee
gepaard gaande kosten vergt. Hier geldt het adagium van de kost gaat
voor de baat uit. Daar doet de datum van inwerkingtreding niet aan af.
Tenslotte draait het om de te realiseren vereenvoudiging en de daarmee
samenhangende kostenreductie.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de noodzaak van het
formeel afschaffen van het werknemersdeel van de AWf-premie nu deze
sinds ingang van 1 januari 2009 al op 0% is gesteld. Het formeel in stand
houden van de discoördinatie in het loonbegrip op het punt van de
AWf-premie, waar deze leden op duiden, zou ertoe leiden dat de administratieve lastenverlichting op dit punt niet bereikt wordt. De afschaffing van
het werknemersdeel van de AWf-premie is een noodzakelijk onderdeel
van dit wetsvoorstel, dat een blijvende en reële vereenvoudiging beoogt
van de loonadministratie en loonaangiften door werkgevers en vermindering van de uitvoeringskosten van de Belastingdienst. Dit gaat verder
dan het op nihil stellen van een parameter. Het op nihil stellen van het
werknemersdeel van de premie betekent dat de software niet aangepast
en de berekeningswijze niet gewijzigd wordt. Zodra het werknemersdeel
meer is dan nihil, is er voor alle premies werknemersverzekeringen een
andere grondslag voor de loonheffing. Dat komt omdat ter vermijding van
dubbele heffing het werknemersdeel wel in mindering komt op het loon
voor de loonheffing en niet voor het loon voor de heffing van premies
werknemersverzekeringen. De vereenvoudiging wordt dan niet bereikt.
Deze afschaffing van het werknemersdeel van de AWf-premie maakt één
van de discoördinatiepunten tussen het loon voor de loonheffing en voor
de premieheffing werknemersverzekeringen ongedaan. Door het
wegnemen van deze verschillen wordt het mogelijk om over dezelfde
grondslag te heffen. Als het werknemersdeel eenmaal is afgeschaft,
vervallen in de software de specifieke rekenregels die thans nodig zijn om
het onderscheid te maken tussen grondslag voor de heffing voor de
premies werknemersverzekeringen en voor de loonheffing. Na doorvoering van deze wijzigingen zijn verdere vereenvoudigingen in de heffing
mogelijk. De situatie na invoering van dit wetsvoorstel is dan ook basis
voor de ontwikkeling van de verdere vereenvoudigingen. De herinvoering
van een werknemersdeel zou ook verdere vereenvoudigingen ongedaan
maken die gebaseerd zijn op dezelfde grondslag voor de heffingen.
Tevens willen deze leden weten hoeveel voorbereidingstijd nodig zou zijn
om via een wetwijziging het werknemersdeel van de AWf-premie terug te
brengen. Wijzigingen van programmatuur ten behoeve van de heffingen
moeten tijdig worden aangekondigd aan de betrokkenen, te weten de
werkgevers en hun softwareleveranciers, en uiteraard de Belastingdienst.
Dit betekent dat vóór 1 april van een kalenderjaar de wijzigingen bekend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

15

moeten zijn die op 1 januari van het daarop volgend kalenderjaar ingaan
om tijdige en juiste implementatie te kunnen garanderen. Een wetsvoorstel tot herinvoering van een werknemersdeel in een van de premies voor
de werknemersverzekeringen zou dan ook ten minste voor 1 april van het
voorafgaande jaar door de Tweede Kamer aangenomen moeten zijn en de
Eerste Kamer zou ook kort daarna het wetsvoorstel moeten aannemen.
Inclusief de voorbereiding van een wetsvoorstel, waaronder de ambtelijke
voorbereiding, het overleggen met en vragen van uitvoeringstoetsen aan
betrokken uitvoeringsinstanties, de advisering door de Raad van State en
de behandeling door de Tweede Kamer en Eerste Kamer moet dan al
gauw gerekend worden met anderhalf jaar voor het gehele traject van
herinvoering. De intussen bereikte administratieve lastenverlichting wordt
met zo’n wet wel ongedaan gemaakt.
De leden van de fracties van de PvdA en van GroenLinks vragen om een
nadere toelichting op de administratieve lastenverlichting en naar de
mogelijkheden om voor werkgevers via eigen software loonaangifte te
doen. Het kabinet streeft ernaar om de reductie van de administratieve
lastenverlichting die door de uniformering van het loonbegrip bereikt zou
kunnen worden, zo groot mogelijk te maken. Tegelijkertijd vormt dit
wetsvoorstel een noodzakelijke stap naar verdere substantiële vereenvoudiging in de vorm van een loonsomheffing. De verwachting is dat
uiteindelijk de loonaangifte dermate eenvoudig wordt dat er fors op de
kosten ervan bespaard kan worden. Deze besparing zal voornamelijk uit
«de markt» moeten worden gehaald. Eenvoudige loonheffingen vergen
eenvoudigere, dus goedkopere diensten van salarisverwerkers en
softwareleveranciers. Het als ambitieus omschreven streven om 90% van
de werkgevers via eigen software loonaangifte te laten doen, past in dat
perspectief.
De leden van de PvdA en van GroenLinks vragen tevens waarop het
kabinet die verwachting baseert. Uit het standaardkostenmodel (de
zogenaamde nulmeting voor de administratieve lastenberekeningen) blijkt
dat het grootste deel van de administratieve lasten die gemoeid zijn met
de loonheffingen zit in de inhuur van een extern salarisbureau dat de
loonheffingen (loonbelasting en premies) berekent en namens de
werkgever aanlevert aan de Belastingdienst. Uit deze nulmeting blijkt dat
de gemiddelde kosten van een werkgever die via een salarisverwerker zijn
loonaangifte laat doen € 1 311 bedragen, terwijl die van een werkgever
die met eigen software werkt de kosten gemiddeld € 852 bedragen. Een
sterk vereenvoudigde loonaangifte zal de overstap naar zelf aangifte doen
stimuleren. Daarmee kan een werkgever gemiddeld een kostenreductie
van zo’n € 400 realiseren. Door de beoogde omslag naar het zelf doen van
loonaangifte door 90% van de werkgevers zou structureel een potentiële
administratieve lastenreductie van € 380 mln. mogelijk zijn.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen verder hoe reëel de
aanname is dat 90% van de werkgevers die nu de loonaangifte uitbesteden, zelf de aangifte gaan doen. Het uitbesteden van de loonaangifte is
een omvangrijke aanpassing in de dagelijkse bedrijfsvoeringsprocessen.
Werkgevers laten deze beslissing niet alleen afhangen van de vereenvoudiging van de loonaangifte in dit wetsvoorstel, maar van velerlei factoren,
zoals het zicht op verdere vereenvoudiging of andere overwegingen. Het
aantal werkgevers dat overgaat naar het zelf doen van loonaangifte zal
daarom naar verwachting geleidelijk groeien.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar verdergaande vereenvoudiging van de loonaangifte. Dit naar aanleiding van de opmerking in
de nota naar aanleiding van het verslag dat voor 1 juli 2010 zal worden
aangegeven of en in hoeverre verdergaande vereenvoudiging van de
loonaangifte mogelijk is. In maart 2010 is het onderhavige wetsvoorstel
controversieel verklaard door de Tweede Kamer. Verdere uitwerking van
vereenvoudiging van de loonaangifte specifiek in het kader van dit
wetsvoorstel heeft daarom niet plaatsgevonden. Op het punt van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

16

vereenvoudiging van loonheffingen in het algemeen is het volgende te
melden.
Afgelopen jaar heeft het kabinet werkgroepen ingesteld met de opdracht
om voorstellen te doen tot besparingen op de overheidsuitgaven. De
werkgroep heroverweging belasting- en premieheffing (HO16) heeft
voorstellen gedaan ter voldoening aan de opdracht varianten te
beschrijven waarmee ten minste 20% op de € 2 miljard aan huidige
uitvoeringskosten voor belasting- en premieheffing kan worden bespaard.
Een onderdeel van de voorstellen is een «hybride» loonsomheffing op
werkgeversniveau van de premies werknemersverzekeringen met
jaarlijkse uitvraag van loongegevens van werknemers ten behoeve van
inkomensheffing en uitkeringsrechten.
De Studiecommissie Belastingstelsel had tot taak een voorstudie te
verrichten naar verschillende scenario’s voor een mogelijke herziening
van het Nederlandse belastingstelsel. De Studiecommissie merkt op dat
het wetsvoorstel ULB een loonsomheffing dichterbij brengt doordat het
loonbegrip voor de loonheffing en de heffing van premies werknemersverzekeringen gelijk getrokken wordt. Vanwege de vereenvoudiging die
met dit wetsvoorstel kan worden bereikt, adviseert de Studiecommissie
om dit wetsvoorstel door te zetten. De Studiecommissie ziet dat het
voorstel van de werkgroep HO 16 tot vereenvoudiging leidt, maar ziet
complicaties vanwege de premiedifferentiatie in de werknemersverzekeringen. Daarom raadt de commissie nader onderzoek aan alvorens een
dergelijk besluit te nemen.
Het kabinet zal de adviezen van de werkgroep en de Studiecommissie
benutten bij de in het Regeerakkoord voorziene aanpak van de loonsomheffing. In een interdepartementale werkgroep worden voorstellen
daarvoor verder uitgewerkt in het licht van de beoogde verdere vereenvoudiging van regeldruk en administratieve lasten en de taakstellingen
voor de Belastingdienst en het UWV. Het kabinet zal hierover de Kamer
vóór 1 april 2011 nader informeren in de Fiscale agenda (voorheen: de
startbrief) die aan de Kamer is toegezegd bij de behandeling van het
Belastingplan 2011.
De leden van de fractie van het CDA vragen tevens hoe het kabinet
aankijkt tegen het afschaffen van het voortschrijdend cumulatief rekenen
(VCR). VCR geeft een gelijkmatige berekening van de premies over het
kalenderjaar over het gehele premieplichtige loon. Deze wijze van
berekenen is ingegeven vanuit de gedachte van het voorkomen van een
met het maximumpremieloon samenhangende eindafrekening aan het
einde van het jaar. Ook de inkomensafhankelijke bijdrage ZVW wordt
berekend met behulp van de VCR-methodiek. Door middel van VCR wordt
loon van een werknemer dat in een tijdvak boven de premiegrens
respectievelijk boven de bijdragegrens uitkomt, alsnog in de heffing
betrokken in een later tijdvak in het kalenderjaar voor zover in dat latere
tijdvak het loon van de werknemer onder dat maximum ligt. Hiermee
wordt zodanig premie geheven dat aan het einde van het jaar premie is
geheven tot het maximumpremieloon per jaar. Deze methodiek legt de
verbinding tussen het loon waarover premie wordt geheven (premieloon)
en het loon waarover de uitkeringen worden betaald (dagloon). Dit
wetsvoorstel beoogt daarin geen wijziging te brengen.
Actal heeft in zijn advies naar aanleiding van het wetsvoorstel Uniformering loonbegrip geadviseerd om te overwegen de voorgeschreven
VCR-methodiek af te schaffen. Over dit onderwerp wordt vooralsnog niets
geregeld omdat binnen de systematiek van heffing tot een maximumloon
geen alternatieven beschikbaar zijn die tot een evidente verbetering in de
zin van administratieve lastenverlichting leiden en zorgen voor heffing tot
het maximum per jaar. In het regeerakkoord is ter verlichting van
administratieve lasten voor bedrijven een aantal maatregelen aangekondigd, waaronder de loonsomheffing. In de volgende stap tot vereenvoudiging wordt de afschaffing van de VCR-methodiek verkend als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

17

onderdeel van een bredere verkenning. Het kabinet zal dit daarom
betrekken in de aanpak van de loonsomheffing en zal de Kamer daarover
nader informeren.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de gevolgen voor de
werkgelegenheid, bijvoorbeeld bij administratiekantoren ingeval werkgevers zelf de loonaangifte gaan doen in plaats van deze uit te besteden.
Zoals hierboven reeds is vermeld, zal de besparing op administratieve
lasten deels «uit de markt» moeten worden gehaald, dus kan ook de
administratiekantoren betreffen. In hoeverre daarmee ook de werkgelegenheid bij deze kantoren is gemoeid, is niet goed in te schatten. Enige
verschuiving van werkgelegenheid naar eigen beheer van loonaangifte is
mogelijk wel een gevolg.
11. Overig
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar een reactie op het artikel
in de ESB «Structuur Duitse zorgpremies efficiënter dan Nederlandse».1
Tijdens de begrotingsbehandeling van VWS is dit artikel aan de orde
geweest. De PvdA heeft tijdens het debat een motie ingediend met een
verzoek aan de minister van VWS om een nader onderzoek te doen naar
de voor- en nadelen van het zogenaamde Duitse systeem en aan te geven
op welke wijze dit systeem in Nederland zou kunnen worden toegepast,
en de Kamer hierover voor 1 maart 2011 te berichten. De minister van
VWS heeft in het debat over die begrotingbehandeling gereageerd door
aan te geven dat een dergelijk onderzoek niet aan de orde is. Zij heeft ter
motivering aangegeven dat het debat over die premie in de afgelopen
tientallen jaren steeds terugkeert. Ook bij de behandeling van de
Zorgverzekeringswet is de premiestructuur uitvoering besproken. Voorts
heeft de Minister van VWS aangegeven niet nu weer een onderzoek naar
hetzelfde punt te willen doen, maar liever inzet op uitvoering van het
afgesproken beleid.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

1

ESB 95 (2010) 4596, p. 662–665.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

18

BIJLAGE 1

SCHEMATISCH OVERZICHT LOONSTROOKJE INCLUSIEF
PENSIOENBIJDRAGE/LOONADMINISTRATIE (CIJFERS 2009)

Nu
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J

Toekomst
Brutoloon
+ auto van de zaak
-/- levensloop
-/- Pensioenpremie werknemersdeel
-/- AWf-premie (2009 = 0,0%)
Loon voor ZVW bijdrage (= A + B – C – D – E)
ZVW vergoeding van werkgevers (6,9%* F)
Loon voor de loonheffing (= F + G)
Loon voor de ZVW-premie (= F)
Loon voor de werknemersverzekeringen (=A)

Inhoudingen/bijtellingen op loonstrookje
K
ZVW-vergoeding (6,9% * F)
L
ZVW-bijdrage (6,9% * F)
M
Loonheffing1 (op basis van H)
N
AWf-premie (2009 = 0,0% * A)
O

Netto loon3 (= A + K – L – M – N)

Af te dragen buiten loonstrookje
Premies WW (2*, gemiddeld)
Premies WAO/WIA (3*, gemiddeld)
Eindheffingen

1
2
3

2 000
500
200
100
0
2 200
152
2 352
2 200
2 000

152
152
588
0

A
B
C
D
E

Brutoloon
+ auto van de zaak
-/- levensloop
-/- Pensioenpremie werknemersdeel
Uniform loon (= A + B – C – D)

Inhoudingen/bijtellingen op loonstrookje
F
Loonheffing1 (op basis van E)

Netto loon3 (= A – F)

1 412

F

54
126
divers

Af te dragen buiten loonstrookje
Premies WW (2*, gemiddeld)
Premies WAO/WIA (3*, gemiddeld)
Eindheffingen
ZVW-premie

2 000
500
200
100
2 200

5882

1 412

54
126
divers
149

Loonheffing betreft de loonbelasting en premie volksverzekeringen.
Door tariefsaanpassingen gelijk verondersteld ondanks gedaalde grondslag.
Inclusief inleg levensloop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 131, nr. 11

19