Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 991

Voedselveiligheid

Nr. 575

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2020
Hierbij stuur ik u mijn reactie op toezeggingen aan de Tweede Kamer
welke mijn voorganger heeft gedaan op het gebied van voedsel- en
productveiligheid. Het betreft vier toezeggingen die zijn gedaan in het
Algemeen Overleg Voedselveiligheid van 16 januari 2020 (Kamerstuk
26 991, nr. 566). Tevens wordt in deze brief ingegaan op een toezegging
gedaan in een Kamerbrief over de Europese ontwikkelingen op het gebied
van de interpretatie van de definitie van «vermijdbare hoeveelheden»
(d.d. 8 oktober 2018). Ook wordt in deze brief de toezegging behandeld uit
de beantwoording van Kamervragen over AGPO Ferrolli CV-ketels (d.d.
28 november 2019).
Voedselveiligheid
In oktober 2019 is bij een vleeswarenbedrijf een Listeria-besmetting in
producten geconstateerd. Deze producten moesten uit de schappen
worden gehaald, consumenten werd aangeraden deze producten niet
meer te consumeren en terug te brengen naar de winkel. Ook de mogelijk
besmette producten bij zorginstellingen konden niet meer worden
geconsumeerd en moesten worden teruggehaald. In het Algemeen
Overleg voedselveiligheid van 16 januari 2020 is toegezegd dat de NVWA
de wijze waarop de terughaalactie bij de zorginstellingen is verlopen zou
evalueren en de uitkomsten naar de Tweede Kamer zou sturen.
De NVWA heeft de aanpak bij de zorginstellingen geëvalueerd. Ten tijde
van het incident is via steekproeven nagegaan in hoeverre de zorginstellingen meewerkten aan de terughaalactie. Bij deze steekproeven bleek een
deel van de zorginstellingen de berichtgeving over het incident genegeerd
te hebben. Daarop zijn de betrokken brancheorganisaties benaderd en
aangespoord om de zorginstellingen op te roepen tot actie. Na drie dagen
werd een verbetering in de naleving gezien.
Naar aanleiding van deze casus heeft het Voedingscentrum, beheerder
van de hygiënecode voor voedingsverzorging in zorginstellingen, met
gebruikers van de hygiënecode gesproken over de listeria-besmetting,
hoe de terughaalactie is uitgevoerd en wat er verbeterd kan worden. Dit

kst-26991-575
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 991, nr. 575

1

overleg heeft geleid tot extra informatie over de te nemen maatregelen bij
een besmetting in de nieuwe versie van de hygiënecode. Met deze extra
informatie in de hygiënecode worden de gebruikers van de code (de
zorginstellingen) beter geïnformeerd over wat zij moeten doen bij een
mogelijke besmetting van producten die zij aangeleverd hebben
gekregen.
De gebruikers van de code wordt geadviseerd zich per locatie te
abonneren op de nieuwsbrief van de NVWA, zodat zij, naast de informatie
van de branche, ook op die manier de informatie van een eventuele
terugroepactie snel binnen kunnen krijgen. De NVWA heeft zelf het
adressenbestand van te benaderen personen en organisaties uitgebreid.
De aangepaste hygiënecode wordt nadat de afstemming met branche is
afgerond door mij goedgekeurd. Hiermee is invulling gegeven aan de
opvolging van de evaluatie.
In het Algemeen Overleg voedselveiligheid van 16 januari is ook
toegezegd om uit te zoeken of er een verband is tussen het aantal
terugroepacties/meldingen dat bij de NVWA binnenkomt en het aantal aan
voedselgerelateerde ziektegevallen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelt periodiek rapporten op waarin een
overzicht wordt gegeven van de voedselgerelateerde uitbraken in de
afgelopen periode, voor zover deze geregistreerd of gepubliceerd zijn. Het
laatste rapport over de registraties van 2018–2019 is op 19 november
jongstleden gepubliceerd1. Het gaat hier om meldingen die bij het
Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM werden geregistreerd
door de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en) in het kader van de
meldingsplicht van uitbraken door artsen en laboratoria, meldingen die
geregistreerd werden door de NVWA en aangevuld met gepubliceerde of
anderszins bekende uitbraken in deze periode. Tussen 2015 en 2018 wordt
er een toename gezien in het aantal geregistreerde zieken en uitbraken,
als ook het aantal meldingen door bedrijven. Globaal lijkt er een correlatie
te zijn tussen het aantal uitbraken/zieken en meldingen. Desalniettemin
wijst het niet op een direct (causaal) verband. De NVWA ziet in de
afgelopen jaren vooral dat bedrijven meer controles op producten
uitvoeren en daardoor ook vaker afwijkingen vinden en dit melden. Er zijn
geen aanwijzingen dat vaker levensmiddelen onveilig zijn. De stijging in
het aantal uitbraken/zieken kan deels worden verklaard door een
veranderde registratiesystematiek, maar kan voor een ander deel niet
goed verklaard worden. Het zou een indicatie voor meer zieken door
onveilig voedsel kunnen zijn, maar ook een grotere bekendheid met en
bereidheid tot het melden van een voedselinfectie.
Tijdens het Algemeen Overleg voedselveiligheid van 16 januari sprak de
Kamer ook over de berekeningen die EFSA maakt van de cumulatieve
blootstelling van de consument aan residuen van gewasbeschermingsmiddelen. Tot nog toe is dat gedaan voor effecten op het zenuwstelsel en
de schildklier. Er is in het overleg toegezegd dat nagegaan zou worden
wanneer EFSA de methode gereed heeft om de cumulatieve blootstelling
van gewasbeschermingsmiddelen met effecten op het endocriene
systeem (hormoonhuishouding) te kunnen berekenen. Ook zou bij EFSA
het belang van het snel beschikbaar komen van berekeningen voor met
name de ontwikkeling (van het zenuwstelsel) van jonge kinderen worden
aangekaart.
Het project om cumulatieve blootstelling te berekenen is gestart vanuit de
behoefte om bij een gebleken te hoge cumulatieve blootstelling het beleid
te kunnen aanscherpen. Het beleid bij hormoonverstoring is al maximaal
restrictief: gewasbeschermingsmiddelen worden van de markt gehaald als
1

Registratie voedselgerelateerde uitbraken in Nederland, 2018–2019. RIVM rapport 2020–0131.
I.H.M. Friesema et al. https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2020–0131.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 991, nr. 575

2

zij hormoonverstorend blijken te zijn, hoe groot of klein het hormooneffect
ook is. De uitkomsten van cumulatieve berekeningen van het hormonale
effect zouden dit beleid niet veranderen. Nu de methode voor het
berekenen van de cumulatieve blootstelling beschikbaar is, gaat EFSA de
komende jaren ook andere cumulatieve effecten berekenen. Welke daarbij
met voorrang worden opgepakt, is op dit moment onderwerp van
discussie. Ik wil de uitkomst van deze prioriteitsstelling afwachten en in de
tussentijd geen eigen prioriteitstelling te doen.
Ook is u toegezegd het RIVM met de meest actuele residugegevens
opnieuw een berekening van de cumulatieve inname van gewasbeschermingsmiddelen met effecten op het zenuwstelsel te laten uitvoeren en u
de resultaten daarvan toe te sturen2. Deze resultaten, samengevat in een
factsheet, treft u aan in een aparte bijlage3. Het RIVM heeft het onderzoek
uitgevoerd met dezelfde onderzoeksmethode als die uit 2018, maar op
basis van een verbeterde afbakening van de middelen die inwerken op het
zenuwstelsel. Daarnaast zijn recentere voedselconsumptiegegevens
(afkomstig van de Voedselconsumptiepeiling 2012–2016) en gegevens
over de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen op Nederlandse
voedingsmiddelen gebruikt (afkomstig van de NVWA 2016–2018). Net als
het onderzoek uit 2018 blijkt dat zelfs een hoge dagelijkse blootstelling
aan gewasbeschermingsmiddelen (door het eten van grote porties
producten waar gewasbeschermingsmiddelen op zitten of het eten van
producten waar een hoge hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen op
zit) lager is dan de blootstelling die nog als veilig wordt geacht. Er is dus
voor deze groep middelen geen sprake van gezondheidsrisico’s voor de
Nederlandse bevolking.
Productveiligheid
In de brief van 8 oktober 20184 is toegezegd dat de Tweede Kamer
geïnformeerd zou worden over de Europese ontwikkelingen omtrent
verboden stoffen die in onvermijdbare hoeveelheden in cosmetische
producten voorkomen. Nederland heeft het vraagstuk gepresenteerd en
voorstellen voor een verbetering gedaan in het Standing Committee on
Cosmetic Products (de werkgroep van de Europese Commissie waar door
Commissie en lidstaten wijzigingen en interpretatie van de Europese
Cosmeticaverordening worden besproken). Daarnaast heeft Nederland bij
de Europese Commissie per brief op hoogambtelijk niveau aandacht
gevraagd voor deze kwestie. De Europese Commissie heeft in antwoord
op de brief gemeld niet van plan te zijn aanvullende maatregelen te
nemen. VWS bezint zich op eventuele vervolgstappen.
In de beantwoording op de vragen van de Kamerleden Beckerman (SP) en
Koerhuis (VVD) over gevaarlijke AGPO Ferroli CV-ketels (ingezonden
21 oktober 2019) van 28 november 20195 is toegezegd de Kamer te
informeren over de voortgang van de door de NVWA aan Ferroli
opgelegde corrigerende acties. Het gaat hier om de volgende acties:
1. Ferroli moet zo snel mogelijk en voor het begin van komende
stookseizoen een waarschuwing uitbrengen aan de bezitters en
vermoedelijke bezitters van de AGPO Ferroli CV-ketels van de typen
Econpact, Ultima, MegaDense en MegaLux. Daarin moet nadrukkelijk
gewezen worden op de noodzaak de cv-ketel te laten controleren en
het noodzakelijk onderhoud te laten uitvoeren en dat dit door een

2

Kamerstuk 27 858, nr. 505
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
4
Kamerstuk 25 834, nr. 152
5
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 871
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 991, nr. 575

3

deskundige en met de bewuste cv-ketels bekend zijnde monteur
respectievelijk installateur gebeurt.
2. Ferroli moet de laatste versie van de onderhoudsinstructies daarbij
actief en kosteloos ter beschikking stellen aan zowel de bezitters van
de bedoelde cv-ketels als aan de onderhouds- en installatiebureaus.
3. Ferroli moet de nog bij de consumenten in gebruik zijnde cv-ketels
van de type Econpact, Ultima, MegaDense en MegaLux (laten)
voorzien van een thermische beveiliging die de cv-ketel direct
uitschakelt wanneer de behuizing van de warmtewisselaar te heet
wordt.
De NVWA laat de Minister voor Medische Zorg en Sport weten dat de
eerste twee acties direct door Ferroli zijn uitgevoerd. De derde actie
betreft het aanbrengen van een thermische beveiliging als extra veiligheidsmaatregel. Die thermische beveiliging moest worden ontwikkeld en
conform de wettelijke voorschriften goedgekeurd door een onafhankelijke
keuringsinstelling. Door de Covid-19-maatregelen heeft dit enige
vertraging opgelopen, maar inmiddels is de goedkeuring verkregen en is
de productie en de uitrol ervan gestart.
De Minister voor Medische Zorg,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 991, nr. 575

4