Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2567
Vragen van de leden Wolbert en Bouwmeester (beiden PvdA) aan de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over ziekenhuizen die
doorverwijzingen van het bevolkingsonderzoek darmkanker niet aan kunnen
(ingezonden 4 juli 2014).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 16 juli 2014)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Ziekenhuizen kunnen doorverwijzingen darmkanker niet aan?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Welke verklaring heeft u voor het feit dat bijna driemaal zo vaak wordt
doorverwezen als vooraf werd verwacht?
Antwoord 2
De oorzaak voor het hoge aantal verwijzingen is drieledig.
Allereerst is de opkomst hoger dan verwacht: in de eerste maanden deed
68% van de doelgroep mee, terwijl we op basis van de proefbevolkingsonderzoeken gemiddeld 60% deelname verwachtten. Dat is dus positief.
Ten tweede zijn we begonnen met de oudste doelgroep, de 75 en 76-jarigen.
Bij de oudere doelgroep komt vaker kanker voor en dus is het verwijscijfer
hoger. Intussen worden ook 63, 65 en 67-jarigen uitgenodigd, maar dan blijft
het verwijscijfer wat hoger dan we op termijn bij de hele doelgroep van
55–75-jarigen verwachten. We zijn met deze leeftijdscategorieën begonnen,
omdat de screening voor hen het meest effectief is.
En ten derde blijkt de test gevoeliger dan gedacht. Dat zien we ook in een
aantal andere landen die met een ander type test werken. Fabrikanten blijven
hun testen steeds verbeteren.

1

ah-tk-20132014-2567
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Ziekenhuizen kunnen doorverwijzingen darmkanker niet aan, nu.nl, 3 juli 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3
Maakt u zich zorgen over ziekenhuizen die de grote vraag naar vervolgonderzoeken niet aan kunnen? Om hoeveel ziekenhuizen gaat het?
Antwoord 3
Nee, ik maak me geen zorgen. Er zijn op dit moment geen lange wachttijden
bij de ziekenhuizen. Zodra in het landelijke afsprakenpunt werd gesignaleerd
dat de wachttijden opliepen, is het aantal uitnodigingen teruggebracht. Dat
betekent dat de monitoring werkt.
Vraag 4
Wat betekent het onverwacht grote aantal doorverwijzingen voor de tijd
tussen ontlastingstest en vervolgonderzoek? In hoeverre vindt u deze
«wachttijd» redelijk voor burgers?
Antwoord 4
De wachttijd is korte tijd hoger geweest dan waarnaar we streefden. Het liep
op met een uitschieter van twee maanden. Drie weken van de uitslag tot de
intake voor het vervolgonderzoek, de coloscopie, is als redelijke tijd afgesproken. De wachttijd is meteen teruggebracht toen bleek dat deze opliep, door
tijdelijk minder mensen uit te nodigen.
Vraag 5
Welke maatregelen neemt u om de onzekere periode tot aan het vervolgonderzoek voor burgers met een positieve ontlastingstest te beperken?
Antwoord 5
De wachttijd is al teruggebracht door tijdelijk minder mensen uit te nodigen.
Maar bij deze deelname en dit verwijscijfer zou er onvoldoende capaciteit zijn
om de beoogde leeftijdsgroepen voor 2014 dit jaar uit te nodigen. Het RIVM
heeft de betrokken coloscopiecentra gevraagd of ze extra capaciteit beschikbaar kunnen stellen.
Bovendien is de afkapwaarde van de test verhoogd. De test blijkt gevoeliger
dan we hadden berekend. Daardoor worden weliswaar meer kankers
gevonden, maar daarvoor sturen we op dit moment verhoudingsgewijs teveel
mensen door voor vervolgonderzoek. We wilden weer teruggaan naar de
verhouding tussen gevonden afwijkingen en foutpositieve uitslagen zoals op
basis van het advies van de Gezondheidsraad werd verwacht. Dat kan met
deze test door de afkapwaarde aan te passen. Uit de analyses van de eerste
resultaten van het bevolkingsonderzoek bleek dat de test minder gevoelig
afgesteld kan worden zonder teveel gevallen van kanker te missen. Hiermee
kan het verwijspercentage omlaag.
Nu we de afkapwaarde aanpassen, verwachten we door het lagere verwijscijfer de hele doelgroep voor dit jaar ook daadwerkelijk te kunnen uitnodigen. In
de komende periode kan het zijn dat mensen iets langer dan drie weken
moeten wachten of iets verder moeten reizen, maar de screeningsorganisaties doen er alles aan om de beschikbare capaciteit zo goed mogelijk te vullen
zonder de burgers te lang in onzekerheid te laten.
Vraag 6
Welke daling in het aantal vervolgonderzoeken verwacht u bij de door u
ingestelde verhoging van de drempelwaarde? Op welke wetenschappelijke
onderbouwing is dit gebaseerd?
Antwoord 6
We verwachten dat het percentage vervolgonderzoeken in de tweede helft
van 2014 daalt tot de 6% die de Gezondheidsraad adviseerde op basis van de
proefbevolkingsonderzoeken, waarbij we een vergelijkbaar aantal afwijkingen
hopen te vinden. Dit is onder andere gebaseerd op onderzoek van Erasmus
MC en het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis op basis van de eerste
resultaten van het bevolkingsonderzoek.2 Daarnaast is gekeken naar de

2

http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Professioneel_Praktisch/Richtlijnen/
Preventie_Ziekte_Zorg/Darmkanker/
Aanpassing_uitvoering_bevolkingsonderzoek_darmkanker_in_2014_en_2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

resultaten in andere landen. In Ierland en Schotland is dezelfde oplossing
gekozen.
Vraag 7
Heeft u inzicht in de kosteneffectiviteit op lange termijn bij verhoging van de
drempelwaarde voor vervolgonderzoek? Zo ja, hoe verhoudt zich dit tot de
kosteneffectiviteit van de drempelwaarde, zoals gebruikt in de proefbevolkingsonderzoeken? Zo nee, bent u bereid hier onderzoek naar te doen?
Antwoord 7
Het verhogen van de afkapwaarde brengt het bevolkingsonderzoek weer in de
balans tussen doorverwijzingen en gevonden afwijkingen zoals we die voor
ogen hadden. Ik verwacht daarom dat deze maatregel de (kosten)effectiviteit
weer meer in lijn brengt met de berekeningen op basis van de proefbevolkingsonderzoeken. Vanzelfsprekend wordt in de eerste plaats de effectiviteit
gemonitord en geëvalueerd. Ik verwacht de eerste rapportage in het najaar en
zal u op de hoogte houden. Daarnaast laat ik ook de kosteneffectiviteit
onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3