Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 325

Maatschappelijke Opvang

Nr. 95

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2018
Iedereen moet kunnen meedoen. Maar meedoen is niet voor iedereen
vanzelfsprekend. De afgelopen periode heb ik daar diverse indrukwekkende voorbeelden van gezien. Een student die depressief werd, moest
stoppen met haar studie, schulden kreeg en daardoor haar huis kwijtraakte. Een jongvolwassene die samen met haar vriend en hond in een
woonboot van nog geen acht vierkante meter zonder sanitair woont,
omdat ze geen huis kan krijgen. Ik vind het schrijnend dat dit in een
welvarend land als Nederland voorkomt. Daarom werk ik samen met
diverse partijen aan het terugdringen van dakloosheid en aan de sociale
inclusie van mensen die voor korte of langere tijd niet in staat zijn (op
eigen wijze) mee te doen aan de samenleving. Het gaat om mensen met
verschillende aandoeningen of beperkingen, en vaak ook levensproblemen als schulden, werkloosheid, etc. De complexiteit van de
problemen vraagt om maatwerkoplossingen en goede samenwerking van
alle betrokken partijen. Het advies van de commissie Toekomst
beschermd wonen (oftewel de commissie Dannenberg) vormt daarbij het
uitgangspunt: begeleiding en ondersteuning moet zoveel mogelijk in
«gewone» woningen en wijken, in de eigen sociale omgeving van
mensen, plaatsvinden en gericht zijn op herstel en zelfredzaamheid.
Tegelijkertijd is een kleine groep mensen langdurig of blijvend aangewezen op een intramurale 7 x 24 uurs-woonvoorziening1. Om de beoogde
doelen te kunnen realiseren is een specifieke verdeling van middelen
nodig.
Kernpunten van deze brief
In deze brief, die ik mede namens de Minister van BZK stuur, ga ik in op:
– de totstandkoming van het Actieprogramma Dak- en thuisloze
jongeren en de thema’s die ik een plek wil geven in dit programma;
1

kst-29325-95
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Er wordt gewerkt aan het openstellen van de Wet langdurige zorg voor de mensen met een
psychische stoornis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

1

–
–

–

–

–
–

de uitvoering van de meerjarenagenda beschermd wonen en
maatschappelijke opvang, die in 2019 vol van start zal gaan;
de ontwikkeling van het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen,
maatschappelijke opvang en begeleiding (nieuwe taken Wmo 2015) en
het «Onderzoek externe in- en uitstroom beschermd wonen en
maatschappelijke opvang» dat in dit kader is uitgevoerd;
de trajecten en onderzoeken die zijn en worden uitgevoerd om de
doelgroepen die gebruik maken van beschermd wonen en de
maatschappelijke opvang beter in beeld te brengen;
de uitkomsten van het onderzoek naar de landelijke toegankelijkheid
van de maatschappelijke opvang, waaruit blijkt dat de landelijke
toegankelijkheid nog onvoldoende is gewaarborgd, en de acties die ik
de komende maanden onderneem;
de acties die worden ondernomen om kinderen in de opvang beter te
helpen;
stand van zaken toezegging huurtoeslag voor mensen die beschermd
of begeleid wonen via een instelling.

Actieprogramma Dak- en thuisloze jongeren
Tijdens de begrotingsbehandeling kondigde ik aan een Actieprogramma
Dak- en thuisloze jongeren te starten (Handelingen II 2018/19, nr. 15, item
17). Ik vind dat alle jongeren een eerlijke start van hun volwassen leven
verdienen. Het vormt een belangrijke basis voor de rest van hun leven.
In 2016 waren ongeveer 10.700 jongeren van 18–27 jaar dak- en thuisloos.
Een onacceptabel hoog aantal. De afgelopen jaren is meerdere malen
onderzoek gedaan naar de oorzaken van dakloosheid onder jongeren. In
2017 heeft het Nederlands Jeugdinstituut in beeld gebracht welke acties
moeten worden genomen om de belemmeringen weg te nemen waar
jongeren tegenaan lopen. Veelgehoorde knelpunten zijn bijvoorbeeld de
doorstroom naar betaalbare woningen, de kostendelersnorm2 en het
kunnen verkrijgen van een briefadres. Ook het «Onderzoek naar zwerfjongeren» van de SP bevat een tiental (deels hiermee overlappende)
knelpunten. De knelpunten zijn dus grotendeels bekend. Nu is het tijd om
ze op te lossen. De komende tijd ga ik hier met professionals en jongeren
het gesprek over aan. Wat moet er gebeuren om in de praktijk het verschil
te kunnen gaan maken? Wie is waarvoor aan zet? Daarbij betrek ik niet
alleen de partijen op lokaal niveau, maar ook andere ministeries.
Centrale thema’s voor dit programma zijn voor mij het hebben van een
woonplek, het creëren van voldoende kansen op een opleiding of op de
arbeidsmarkt, het in staat zijn tot financiële zelfredzaamheid en het krijgen
van voldoende zorg en ondersteuning. Daarbij heb ik – in aansluiting op
het programma Zorg voor de Jeugd van de Minister van VWS – ook
aandacht voor de overgang naar het 18e levensjaar. Tevens wil ik met
gemeenten gaan experimenteren in het bieden van levensbrede ondersteuning aan deze doelgroep. Mijn streven is de jongeren die aan de
experimenten meedoen te volgen. Ik verwacht het Actieprogramma Daken thuisloze jongeren komend voorjaar vast te kunnen stellen. Dan zal ik
het delen met uw Kamer.
Meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang
Op 24 mei jl. heb ik uw Kamer de meerjarenagenda beschermd wonen en
maatschappelijk opvang aangeboden (Kamerstuk 29 325, nr. 93). Deze
meerjarenagenda is tot stand gekomen mede dankzij de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG), het Netwerk Directeuren Sociaal Domein,
2

De Minister van VWS heeft tijdens het wetgevingsoverleg Jeugd op 12 november jl. toegezegd
dat de kostendelersnorm betrokken wordt bij het opstellen van dit Actieprogramma (Kamerstukken 35 000 XVI en 35 000 VII, nr. 107).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

2

Divosa, Federatie Opvang, RIBW-Alliantie, GGZ Nederland, MIND,
Werkplaats Cliënten Organisaties Maatschappelijke Opvang, Aedes,
Zorgverzekeraars Nederland en het Schakelteam Personen met verward
gedrag. Deze meerjarenagenda bevat de kernthema’s waarop lokale,
regionale en landelijke partijen intensiever willen samenwerken om de
implementatie van de visie van de commissie Toekomst beschermd
wonen te versnellen. De afgelopen maanden is gewerkt aan een concretisering van de ambities van de meerjarenagenda langs twee lijnen:
1. Versnelling van de lokale en regionale samenwerking
2. Landelijke ondersteuning van lokale en regionale partijen
Conform mijn toezegging tijdens het AO maatschappelijke opvang op
13 juni jl. informeer ik u hierbij over de concrete acties die voortvloeien uit
de meerjarenagenda, inclusief hoe regio’s hiermee aan de slag gaan.
Versnelling van de lokale en regionale samenwerking
Op dit moment werken 46 regio’s aan de implementatie van de visie van
de commissie Toekomst beschermd wonen. 44 regio’s hebben inmiddels
een regioplan waarin zij hun visie op de ondersteuning aan de doelgroep
beschrijven. VWS gaat het gesprek aan met de twee regio’s waar
regioplannen ontbreken om te bezien waarom zij nog geen regioplan
hebben kunnen opleveren en of zij extra ondersteuning nodig hebben,
naast de 25.000 euro die elke regio3 in 2018 via het gemeentefonds heeft
ontvangen voor het organiseren van bestuurlijke samenwerkingsafspraken in de regio.
De vertaalslag van regionale plannen naar concrete regionale en lokale
uitvoeringsafspraken moet in de komende periode gemaakt worden.
Tijdens bestuurlijk overleg op 11 december jl. heeft de VNG aangegeven
dat alle regio’s in 2019 uitvoeringsafspraken zullen maken. De uitvoeringsafspraken gaan o.a. over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
gemeenten in de regio, de verdeling van het beschikbare budget en de
wijze waarop samengewerkt wordt met partijen in de regio.
Landelijke ondersteuning van lokale en regionale partijen
In 2018 zijn diverse projecten in gang gezet die bijdragen aan de implementatie van de visie van de commissie Toekomst beschermd wonen. Zo
zijn via ZonMw4 middelen beschikbaar gesteld voor experimenten om de
samenhang tussen begeleiding en behandeling te verbeteren. Ook zijn via
dit programma middelen beschikbaar gesteld voor gemeenten om de
deskundigheid van hulpverleners in de wijk over mensen met psychische
problematiek en multiproblematiek te bevorderen. Beide projecten dragen
bij aan meer integrale zorgverlening en het flexibel kunnen op- en
afschalen van zorg en ondersteuning. Ook zijn er via Platform31 in 2017
en 2018 diverse publicaties beschikbaar gekomen voor gemeenten,
corporaties en zorgorganisaties waar zij hun voordeel mee kunnen doen.
Zo verscheen er een stappenplan voor het in beeld brengen van de
opgave voor de uitstroom uit beschermd wonen5, een publicatie over het
vormgeven van kansrijke samenwerking tussen verschillende partijen bij
de uitstroom uit beschermd wonen en de maatschappelijke opvang6 en
een afsluitende publicatie met de lessen uit het experiment «Weer thuis in
de wijk» 2016–20177.

3

De nieuwe regio’s hebben elk 25.000 euro extra ontvangen ten behoeve van het maken van
aanvullende afspraken die nodig zijn bij de vorming van een nieuwe regio.
4
Onderdeel van het Actieprogramma lokale initiatieven voor mensen met verward gedrag
5
https://www.platform31.nl/publicaties/zicht-op-uitstroom
6
https://www.platform31.nl/publicaties/handreiking-voor-kansrijk-samenwerken
7
https://www.platform31.nl/publicaties/zelfstandig-wonen-na-beschermd-wonen-of-opvang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

3

Door bij de meerjarenagenda betrokken partijen is afgelopen maanden
gewerkt aan nieuwe activiteiten die bijdragen aan lokale versnelling voor
de periode vanaf 2019. Het gaat om trajecten die passen binnen de acht
thema’s van de meerjarenagenda: (1) lokale en regionale samenwerking,
(2) cliëntondersteuning, ervaringsdeskundigheid en betrokkenheid
omgeving, (3) wonen, (4) vroegsignalering en schulden, (5) participatie,
werk en inkomen, (6) toegang, (7) kwaliteit en vraaggerichtheid van
ondersteuning en (8) continuïteit van zorg en ondersteuning. Ik noem er
enkele.
Het actieprogramma «Weer thuis!», dat partijen op lokaal niveau
ondersteunt bij het maken van bestuurlijke afspraken over de doorstroom
naar een eigen woning met voldoende begeleiding, is verlengd en
uitgebreid naar tien nieuwe regio’s. Hiermee geven de Minister van BZK
en ik invulling aan de moties van het lid Ronnes8 en de leden Dik-Faber en
Voortman9. Voor de periode 2019–2020 verlengen BZK en VWS het kennisen experimentenprogramma «Weer thuis in de wijk» bij Platform 31,
waarin aandacht zal zijn voor inclusief wonen, een welkome wijk aanpak,
vernieuwing van het wijkaanbod en de monitoring van zelfstandig wonen.
VNG, Federatie Opvang, Leger des Heils en VWS gaan – conform de motie
van het lid Peters c.s.10 – in 2019 met gemeenten en aanbieders verkennen
hoe innovatie in de maatschappelijke opvang kan worden gerealiseerd,
waarbij het streven is om mensen zo kort mogelijk in de (nood)opvang te
laten verblijven en ze – in plaats daarvan – zoveel mogelijk in een
thuissituatie te helpen. Er zullen pilots starten gericht op integrale toegang
en op gespecialiseerde cliëntondersteuning voor daklozen of mensen die
dakloos dreigen te raken. Ook start een project gericht op (vroegsignalering van) schulden en het voorkomen van huisuitzettingen.
In de periode 2019–2021 zullen de bij de meerjarenagenda betrokken
partijen regelmatig bijeenkomen om de voortgang te volgen, eventuele
knelpunten te bespreken en hiervoor adequate oplossingen te benoemen.
Verder zal een «Versnellingsteam» ingesteld worden dat concrete
activiteiten ter ondersteuning van de regio’s gaat uitvoeren. Over het
advies van het Schakelteam om bredere regionale ondersteuning te
organiseren, ben ik in gesprek met de VNG, JenV en BZK. Gedachte is om
beschermd wonen en maatschappelijke opvang hier in mee te nemen.
Over de inrichting van deze ondersteuning informeer ik u nog voor het
Kerstreces.
Verdeelmodel
Een belangrijk traject in het realiseren van het advies van de commissie
Toekomst beschermd wonen is de ontwikkeling van een nieuw verdeelmodel voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en begeleiding
(nieuwe taken Wmo 2015). Dit nieuwe model gaat op verschillende
onderdelen afwijken van het huidige model. Het wordt:
– een objectief in plaats van een historisch verdeelmodel, met een
verdeling op basis van vraag naar ondersteuning in plaats van een
historische verdeling van het aanbod;
– een verdeling over alle gemeenten in plaats van alleen de centrumgemeenten, om de verantwoordelijkheid van alle gemeenten t.a.v. deze
doelgroep te benadrukken en financieel te faciliteren;
– een geïntegreerd verdeelmodel voor de middelen voor beschermd
wonen, maatschappelijke opvang en nieuwe (begeleidings)taken Wmo
2015, om de samenhang tussen deze vormen van ondersteuning beter
te kunnen vormgeven.
8

Kamerstuk 29 453, nr. 444
Kamerstuk 34 775 XVIII, nr. 33
10
Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 85
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

4

Tijdens bestuurlijk overleg in mei jl. hebben gemeenten, BZK en VWS
gezamenlijk geconcludeerd dat het nieuwe verdeelmodel per 1 januari
2021 geïmplementeerd zal worden, tenzij nadere inzichten dit in de weg
staan. Het jaar 2021 is een logisch moment, omdat de Wet langdurige zorg
(Wlz) dan ook toegankelijk wordt voor mensen met een psychische
stoornis en de invoering van een verbeterde verdeling van de verdeelmodellen in het gemeentefonds voor het sociaal domein plaatsvindt11. Een
gelijktijdige invoering maakt een integrale benadering mogelijk, waardoor
recht kan worden gedaan aan de inhoudelijke samenhang tussen de
verschillende onderdelen in het sociaal domein.
Inmiddels is het concept verdeelmodel gereed. Op een tweetal punten
hebben de onderzoekers aannames moeten doen, omdat op dit moment
onvoldoende informatie voorhanden is. Het betreft de gevolgen van de
openstelling van de Wlz en de instroom vanuit aanpalende wettelijke
kaders, zoals de Jeugdwet en de Zorgverzekeringswet. Om het inzicht in
de stromen tussen de verschillende wettelijke kaders te vergroten, is
onderzoek12 uitgevoerd. Dit onderzoek is als bijlage bij deze brief
toegevoegd. De conclusies uit dit onderzoek nemen BZK en VWS mee bij
de verdere ontwikkeling van het nieuwe verdeelmodel.
Doelgroepen beter in beeld
Conform het Regeerakkoord werk ik aan het beter in beeld brengen van
daklozen en dak- en thuisloze jongeren, maar ook van de mensen die in
beschermd wonen verblijven. Dit sluit aan bij de moties van de leden Volp
en Berckmoes-Duindam13, de motie Bergkamp14 en de motie van het lid
Leijten15 waarin de regering wordt verzocht meer zicht te krijgen op
bepaalde groepen.
Structurele monitoring
Ik vind het belangrijk tot structurele monitoring te komen die in de eerste
plaats ten dienste staat van gemeenten. Zij moeten immers voorzieningen
op maat aan hun inwoners bieden. De afgelopen maanden heb ik samen
met de VNG en vijf gemeenten (Amsterdam, Arnhem, Den Haag,
Groningen, Vlissingen) een pilot uitgevoerd om inzicht te krijgen in de
monitoringbehoeften van gemeenten op het gebied van beschermd
wonen en maatschappelijke opvang. De uitkomsten van de pilot zijn
vervolgens getoetst bij een bredere groep gemeenten. Gemeenten geven
aan meer zicht te willen krijgen op cliëntkenmerken, de verblijfsduur, mate
van ambulantisering, maar ook eventuele cliëntzorgpaden en verhuisbewegingen. In het voorjaar van 2019 start de volgende fase van dit traject
waarin de gewenste indicatoren verder zullen worden geoperationaliseerd. Op basis van de uitkomsten past VNG de landelijke gegevensuitvraag aan gemeenten aan.
Zoals toegezegd tijdens het AO maatschappelijke opvang op 13 juni jl. heb
ik in bestuurlijk overleg met gemeenten gesproken over het gewenste
inzicht op met name landelijk niveau (Kamerstuk 29 325, nr. 94). De
conclusie is dat wij samen werken aan de verdere doorontwikkeling van
de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein op de onderwerpen beschermd
wonen en maatschappelijke opvang. De uitkomsten van de pilot zijn

11

Zie voor meer informatie de meicirculaire gemeentefonds 2018, paragraaf 5.3: https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2018/05/31/meicirculaire-gemeentefonds-2018
12
Onderzoek externe in- en uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang,
Significant/APE. Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
13
Kamerstuk 29 325, nr. 84
14
Kamerstuk 29 325, nr. 85
15
Kamerstuk 29 325, nr. 82

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

5

leidend voor de gegevens die we hierover gaan verzamelen. Daarnaast
gaan we verkennen of we ook het effect van de transformatie in beeld
kunnen gaan brengen. Met andere woorden: wat merken cliënten
hiervan? Hier worden cliënten uiteraard heel nadrukkelijk bij betrokken.
Tot slot blijven we op specifieke onderdelen onderzoek uitvoeren. Denk
bijvoorbeeld aan het in beeld brengen van de landelijke toegankelijkheid
van de maatschappelijke opvang of het volgen van de uitvoering van
regioplannen beschermd wonen en maatschappelijke opvang in regio’s. Ik
informeer uw Kamer over de ontwikkelingen op landelijk niveau, tenzij er
aanleiding is om in te gaan op een specifieke situatie in een of meerdere
gemeenten.
Rapport Inzicht in dakloosheid
Ik heb het CBS gevraagd onderzoek te doen naar de samenstelling van de
groep daklozen en de ontwikkelingen daarbinnen over de jaren heen. De
eindrapportage «Inzicht in dakloosheid» van het CBS is als bijlage aan
deze brief toegevoegd16. De belangrijke bevindingen zijn als volgt:
1. De groep daklozen in Nederland kenmerkt zich door een relatief groot
aandeel mannen, laagopgeleiden en niet westerse-allochtonen. Het
grootste deel verblijft in één van de vier grote steden en is ongehuwd.
2. Aan dakloosheid gaat bij het merendeel van de mensen een
jarenlange opeenstapeling van problemen vooraf. Denk bijvoorbeeld
aan psychische problematiek of armoede. Het beeld dat dakloosheid
(grotendeels) de consequentie is van een aantal specifieke life events
– zoals baanverlies of echtscheiding (die zouden leiden tot «pechmannen» of «economisch daklozen») – is niet bevestigd in dit onderzoek.
Ik ga met de VNG, het CBS en bij de meerjarenagenda betrokken partijen
in gesprek over de uitkomsten van dit onderzoek en de betekenis voor
landelijk en regionaal beleid. Daarbij betrek ik ook de uitkomsten van het
onderzoek van de G4 naar de ontwikkeling in het aantal daklozen in de
afgelopen drie jaar dat begin 2019 beschikbaar is.
Landelijke toegankelijkheid van de maatschappelijke opvang
Het uitgangspunt van de Wmo 2015 is dat ingezetenen van Nederland die
maatschappelijke opvang nodig hebben, altijd opgevangen moeten
worden. Deze «landelijke toegankelijkheid» is geborgd in artikel 1.2.1 van
de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015).
Zoals gemeld in de voortgangsrapportage beschermd wonen en
maatschappelijke opvang van 22 december 201717 en tijdens het AO
maatschappelijke opvang op 13 juni jl. heb ik in 2018 nieuw onderzoek uit
laten voeren naar de landelijke toegankelijkheid van de maatschappelijke
opvang (Kamerstuk 29 325, nr. 94). Dit onderzoek is op 7 december jl.
afgerond en treft u als bijlage bij deze brief aan18. De uitkomsten van het
onderzoek zijn teleurstellend; hoewel er een lichte verbetering zichtbaar is
ten opzichte van 2017, krijgt nog altijd 24% van de mystery guests geen
slaapplek. Daarnaast wordt 19% van de mystery guests doorverwezen
naar een andere locatie/regio, waarbij onduidelijk is of dit geleid zou
hebben tot een slaapplek. Tegelijkertijd zie ik ook het resultaat van de
inspanning die een deel van de gemeenten sinds het vorige onderzoek
heeft gepleegd. De gemeenten Rotterdam, Arnhem, Nissewaard en Zwolle
scoorden vorig jaar slecht en nu goed.

16

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 29 325, nr. 92
18
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

6

Ik wil de gemeenten waar mystery guests geen toegang hebben gekregen
tot een slaapplek – in het kader van het interbestuurlijk toezicht – vragen
om een reactie op de bevindingen van de onderzoekers. Over die
bestuurlijke reacties ga ik vervolgens met gemeenten indringend in
gesprek. De uitkomsten daarvan neem ik mee in mijn beleidsreactie op
het rapport, die u dit voorjaar tegemoet kunt zien. Daarin zal ik aangeven
welke maatregelen de betreffende gemeenten, de VNG en ik nemen om
de landelijke toegankelijkheid op orde te brengen.
Kinderen in de opvang
Voor kinderen is het een zeer ingrijpende ervaring als zij samen met (een
van) hun ouders terecht komen in een locatie voor vrouwenopvang of
maatschappelijke opvang. Doorgaans is de aanleiding al ingrijpend, maar
ook het vertrek uit het eigen huis en het verblijf in een opvanglocatie heeft
een forse impact. De sector heeft in de afgelopen jaren steeds meer
aandacht gekregen voor kinderen en jongeren als zelfstandige individuen
met een eigen hulpvraag waarin moet worden voorzien. Maar er is meer
nodig. De verhalen van kinderen spreken boekdelen. Het is belangrijk dat
deze kinderen, die in hele moeilijke en zorgelijke omstandigheden
opgroeien, de juiste hulp krijgen en in een veilige omgeving met een
eigen plek kunnen leven. Uitgangspunt daarbij is wat mij betreft dat
kinderen niet in de maatschappelijke opvang thuis horen. En dat als zij
daar toch terecht komen, zij de juiste hulp en ondersteuning ontvangen.
Op 2 juli jl. is in een bestuurlijk overleg tussen VNG, Federatie Opvang en
VWS over «kinderen in de opvang» afgesproken een normenkader voor
kinderen in de vrouwenopvang en de maatschappelijke opvang te
ontwikkelen, in aansluiting op de motie van het lid Bergkamp19.
Aanleiding vormde de «Eindrapportage Lenferink over kinderen in de
maatschappelijke en de vrouwenopvang», waaruit onder andere blijkt dat
niet helder is wat wordt verstaan onder «goede opvang» van kinderen in
de opvang. Voor de vrouwenopvang is dit voorjaar een opzet voor een
normenkader gemaakt, gericht op de veiligheid van slachtoffers van
huiselijk geweld en het organiseren van een effectieve bovenregionale
samenwerking in de vrouwenopvang. Ook voor de maatschappelijke
opvang is reeds een handreiking voor de kwaliteitsontwikkeling
opgesteld, namelijk de «Handreiking Kwaliteitseisen Beschermd wonen en
Maatschappelijke opvang». Het is belangrijk daar op voort te bouwen. De
Minister van VWS en ik hebben opdracht gegeven aan een externe partij
om tot een aangepast normenkader voor de vrouwenopvang te komen,
waarin het bestaande normenkader wordt aangevuld met normen over
wat specifiek voor deze kinderen nodig is. Daarnaast hebben wij advies
gevraagd over wat nodig is voor kinderen in de maatschappelijke opvang.
Het normenkader en dit advies zijn in het voorjaar van 2019 gereed,
waarna VWS met betrokken partijen in gesprek gaat over het vervolg.
Het is van belang dat deze kinderen goede ondersteuning en hulp krijgen.
Ook waar het gaat om onderwijs. De motie Van den Hul20 vraagt aandacht
voor het belang van passend onderwijs in de vrouwenopvang en in het
bijzonder voor het ontbreken van een standaardsamenwerking tussen de
opvang en het onderwijs. Deze motie zal worden meegenomen in de
lopende gesprekken van het Ministerie van VWS en het Ministerie van
OCW met o.a. Federatie Opvang en gemeenten, waarbij zal worden
gekeken hoe het onderwijs voor deze kinderen in de opvang beter
vormgegeven kan worden en wat daarvoor nodig is, zodat een passend

19
20

Kamerstuk 29 538, nr. 236
Kamerstuk 31 497, nr. 264

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

7

onderwijszorgarrangement georganiseerd kan worden. Ieder kind heeft
immers recht op onderwijs.
Voor wat betreft de oproep in de motie van het lid Peters21 c.s. waarin de
regering wordt verzocht te voorkomen dat kinderen als gevolg van
schulden of armoede uit huis worden geplaatst, kan ik melden dat de
Ministeries van BZK, SZW en VWS deze motie betrekken bij de uitwerking
van de afspraken uit het Interbestuurlijk Programma en onderdeel
uitmaakt van de Brede Schuldenaanpak (actielijn «Problematische
schulden voorkomen»).
Huurtoeslag
De afgelopen periode is gebleken dat sommige huurders die zelfstandig
beschermd of begeleid wonen via een instelling in bepaalde gevallen door
de verhuurder een huurovereenkomst krijgen aangeboden die geen recht
geeft op huurtoeslag. De Belastingdienst beoordeelt deze overeenkomsten als betreffende een gebruik dat naar zijn aard van korte duur is.
Op grond hiervan stelt hij na controle terugvorderingen in. Dit kan voor
deze kwetsbare doelgroep tot ongewenste effecten leiden, zoals het
ontstaan of een toename van schulden. Conform toezegging in
antwoorden op Kamervragen van het lid Beckerman (Aanhangsel
Handelingen II 2018/19, nr. 295) informeer ik u hierbij – mede namens de
Minister van BZK – over de stand van zaken. BZK heeft samen met
Federatie Opvang, Financiën en de Belastingdienst de afgelopen maanden
verkend hoe de contractvorm voor bepaalde tijd passend door de sector
kan worden ingezet. Hierover zal de Minister van Binnenlandse Zaken u
namens het Kabinet begin 2019 verder informeren.
Tot slot
Het Actieprogramma Dak- en thuisloze jongeren, de meerjarenagenda
beschermd wonen en maatschappelijke opvang, het nieuwe verdeelmodel
en het vergroten van het inzicht vormen een samenhangend pakket aan
maatregelen om te bevorderen dat mensen op eigen wijze kunnen
deelnemen aan de samenleving. Ik zet me hier volop voor in, samen met
andere departementen, landelijke en lokale partijen.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

21

Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 85

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 325, nr. 95

8