Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

28 676

NAVO

Nr. 225

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juni 2015
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan ten behoeve van de
Navo-ministeriële op 24 en 25 juni a.s. te Brussel. Tevens ga ik in op de
toezegging, uit het algemeen overleg over internationale militaire
samenwerking op 11 februari jl., tot een nadere toelichting op hoe de
Joint Expeditionary Force (JEF) zich verhoudt tot andere snelle
reactiemachten.
Agenda
In de uitnodigingsbrief van 2 juni jl. beklemtoont Secretaris-generaal
Stoltenberg dat de ministeriële bijeenkomst op een belangrijk moment
wordt gehouden, namelijk tussen de Navo-Top in Wales van september
vorig jaar en de Top in Warschau op 8 en 9 juli 2016. Op de eerste dag van
de bijeenkomst zal dan ook veel aandacht worden besteed aan de
uitvoering van het Readiness Action Plan (RAP), dat in Wales werd
aangenomen. Tijdens het werkdiner zal over de langetermijnplanning van
de Navo worden gesproken, in het bijzonder over de Political Guidance
voor het Navo Defensie Planningsproces (NDPP). Op de tweede dag
vergadert de Navo-Oekraïne Commissie, gevolgd door een bijeenkomst
met de partnerlanden van de Resolute Support missie.
Werksessie over het Readiness Action Plan
Zoals bekend, bevat het RAP maatregelen ter verhoging van de
gereedheid en de inzetbaarheid van de Navo-strijdkrachten. Daartoe
wordt ook de NATO Response Force (NRF) hervormd en de Very High
Readiness Joint Task Force (VJTF) opgericht.
Het RAP is sinds de vorige Navo-ministeriële in februari jl. verder
uitgewerkt. De oprichting van de VJTF moet de Navo in staat stellen snel,
slagvaardig en flexibel te reageren op dreigingen waar dan ook in het
verdragsgebied. Om de slagkracht van de Navo te garanderen, is besloten
tot een omvang van drie brigades. Eén brigade bereidt zich voor (de

kst-28676-225
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 225

1

stand-up VJTF-capaciteit), één brigade heeft een hoge gereedheid voor
zeer snelle inzet (de stand-by VJTF-capaciteit), en één brigade is nog
beschikbaar na de stand-by fase (de stand-down VJTF-capaciteit). De
stand-up en stand-down VJTF-eenheden kunnen als versterking voor de
stand-by VJTF dienen. Naar verwachting is de VJTF in juli 2016 volledig
operationeel. Dit jaar levert Nederland samen met Duitsland en
Noorwegen de landcomponent van de interim--VJTF. Hierdoor heeft Navo
niet alleen een interim--capaciteit, maar wordt ook waardevolle ervaring
opgedaan met het concept van zeer snel inzetbare eenheden. De Ministers
zullen de uitwerking van het VJTF-concept bespreken en daarbij ook
aandacht besteden aan de nog verder te ontwikkelen componenten van
de marine, luchtstrijdkrachten en special operations forces. Nederland
hecht hier groot belang aan omdat de dreigingen of veiligheidsrisico’s aan
de flanken van het Navo-verdragsgebied niet alleen om snel inzetbare
landstrijdkrachten vragen.
Voorts zal worden gesproken over de NATO Force Integration Units
(NFIU’s), die de VJTF ondersteunen bij de ontplooiing op het grondgebied
van een Navo-bondgenoot. Het takenpakket van de NFIU’s wordt thans
uitgewerkt. Vast staat dat er in de Baltische Staten, Bulgarije, Polen en
Roemenië een NFIU komt. Deze NFIU’s krijgen een omvang van maximaal
40 personen, de helft hiervan is afkomstig uit het gastland. Nederland
heeft in totaal acht militairen aangeboden voor de NFIU’s in Estland,
Letland, Litouwen en Polen. De Nederlandse inzet is steeds geweest dat
de ontvangende landen zorg dragen voor een goede Host Nation Support
en dat zoveel mogelijk andere Navo-landen personeel bijdragen.
Ook komen de politieke besluitvorming en de operationele planning aan
de orde. Deze beide aspecten moeten, met het oog op de operationele
inzet van de VJTF, naadloos op elkaar aansluiten. Voor de geloofwaardigheid en de effectiviteit van de Navo is het van belang dat het politieke
besluitvormingsproces is afgestemd op de zeer snelle inzetbaarheid van
de VJTF. Vanzelfsprekend blijft steeds een besluit van de NoordAtlantische Raad nodig voor de inzet van eenheden. In mijn brief over de
parlementaire betrokkenheid bij de inzet van de Very High Readiness Joint
Task Force (Kamerstuk 29 521, nr. 279, 27 januari 2015) ben ik reeds
ingegaan op de betrokkenheid van uw Kamer. Zoals toegezegd tijdens het
algemeen overleg op 29 januari jl., zal ik dit opnieuw doen in het verslag
naar aanleiding van de ministeriële op 24 en 25 juni a.s.
De Nederlandse positie is dat de Navo uiteindelijk moet beschikken over
een reactiemacht die zowel geloofwaardig als duurzaam is. Voorts moet
de Navo flexibel blijven, geen terugkeer naar de statische verdediging uit
de tijd van de Koude Oorlog. De VJTF moet kunnen worden ingezet tegen
dreigingen waar dan ook in het verdragsgebied. Tot slot moeten alle 28
bondgenoten een militaire en/of financiële bijdrage leveren aan de
uitvoering van het RAP. Wat de maritieme component betreft, heb ik reeds
eerder mijn zorg uitgesproken over de geringe bereidheid van landen om
schepen aan de Standing NATO Maritime Groups beschikbaar te stellen.
Dit blijft een punt van aandacht.
Naast de uitvoering van het RAP zal ook worden gesproken over de
Defence Investment Pledge. Verder wordt er aandacht besteed aan de
reactie van de Navo op het concept van hybride oorlogvoering, vooral in
de context van de situatie in Oost-Oekraïne.
Werkdiner
Het werkdiner biedt de gelegenheid voor een discussie over de langetermijnontwikkeling van de Navo in het licht van de verslechterde veilig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 225

2

heidssituatie. De Hoge Vertegenwoordiger, Federica Mogherini, zal daarbij
aanwezig zijn. De verbondenheid van de Navo met in eerste instantie de
EU, maar ook met de OVSE en de VN, zal op de Top in Warschau ook naar
voren moeten komen evenals het verder ontwikkelen van de dialoog en
samenwerking met partnerlanden.
Tijdens het werkdiner spreken de Ministers ook over de nieuwe Political
Guidance.
Deze dient als prioriteitstelling voor de volgende cyclus van het Planningsproces van de Navo. In het gerubriceerde document wordt aan de hand
van verschillende inzetscenario’s bepaald welke capaciteiten de Navo
nodig heeft. Zo wordt gegarandeerd dat de Navo in voorkomend geval
trefzeker kan reageren, zowel in crisisbeheersingsoperaties als in een
Artikel 5-situatie. Het is belangrijk dat ook in de nieuwe Political Guidance
de collectieve verdediging, crisisbeheersing en veiligheidssamenwerking
(de drie kerntaken van de Navo) met elkaar in evenwicht zijn.
Navo-Oekraïne Commissie
De Navo-Oekraïne Commissie (NUC) wordt gehouden met de Oekraïense
Minister van Defensie Stepan Poltorak. Aan de orde zullen komen de
veiligheidssituatie in Oekraïne en de voortgang op het gebied van
defensiehervorming, ondersteund vanuit de Navo Trust Funds. De
Navo-landen zullen steun uitspreken voor de soevereiniteit en territoriale
integriteit van Oekraïne. Nederland hecht er belang aan dat de Oekraïense
overheid de voorgenomen ambitieuze hervormingen uitvoert.
Sessie met partners van Resolute Support
De Ministers van alle partnerlanden die meedoen aan Resolute Support
alsmede een vertegenwoordiger van Afghanistan bespreken in een
gezamenlijke sessie over de situatie in Afghanistan. De missieplanning en
de bijbehorende gefaseerde overgang naar een Enhanced Enduring
Partnership zijn eveneens onderwerp van gesprek. Nederland heeft nog
niet besloten tot deelneming aan het Enhanced Enduring Partnership.
Nationaal is nu de verlenging van de eerste fase van de Resolute Support
missie aan de orde.
Cyber Defence
De Ministers ontvangen voorts een rapport over de voortgang van het
NATO Enhanced Cyber Defence actieplan. Sinds het vorige voortgangsrapport is onder meer vooruitgang geboekt met het Navo Industrie Cyber
Partnerschap en is het debat gestart over cyber als mogelijk operationeel
domein. Nederland steunt de Enhanced NATO Cyber Defence Policy en
het bijbehorende Actieplan.
Nederland zet in op een pragmatische aanpak, die voortbouwt op de
huidige cyber defence beleid en realistische en praktische vervolgstappen
benoemt. Uitgangspunt hierbij is dat de prioriteit voor de Navo moet
liggen bij de bescherming van de eigen netwerken en dat lidstaten
verantwoordelijk zijn voor de opbouw van eigen capaciteiten, waarbij de
Navo een ondersteunende rol kan spelen.
Toelichting op de Joint Expeditionary Force
De Joint Expeditionary Force (JEF) is een interoperabel samenwerkingsverband waartoe het Verenigd Koninkrijk het initiatief heeft genomen om
snel op crises te kunnen reageren teneinde een grootschalige operatie te
voorkomen. Partnerlanden kunnen van geval tot geval besluiten om op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 225

3

modulaire basis een bijdrage te leveren aan de JEF. Doel is voorts om
sneller te kunnen besluiten dan à 28 in Navo. De partnerlanden kunnen in
JEF-verband ook een bijdrage leveren aan de NATO Response Force of de
EU Battlegroup. Nederlandse bijdragen aan de JEF zullen steeds moeten
worden bezien in samenhang met bijdragen aan andere snelle
reactiemachten.
De JEF komt voort uit de reorganisatie van de Britse krijgsmacht en past
binnen het Framework Nation Concept van de Navo. Het Verenigd
Koninkrijk wil samen met partnerlanden de onderlinge interoperabiliteit
versterken en met de JEF-structuur op drie crises tegelijk kunnen
reageren. Nederland kent met de UK/NL amphibious force al geruime tijd
een hoge mate van interoperabiliteit met het Verenigd Koninkrijk. Deze
kan in JEF-verband worden versterkt ten behoeve van de expeditionaire
inzet. De kracht van de JEF zal komen te liggen in het snelle, expeditionaire karakter.
In 2018 zal de JEF in multinationale vorm volledig operationeel inzetbaar
zijn en zal een Memorandum of Understanding (MoU) worden getekend.
Eerst ondertekenen de partnerlanden, waarschijnlijk in de tweede helft
van dit jaar, een oprichtingsmemorandum. Daarmee onderstrepen zij hun
inzet en worden de eerste contouren van de JEF zichtbaar. In de brief over
internationale militaire samenwerking in oktober a.s., zal ik u opnieuw
informeren over de ontwikkelingen van de JEF.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 225

4