Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2074
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking over doorvoer van munitie naar de Verenigde
Arabische Emiraten (ingezonden 13 maart 2019).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 28 maart 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Munitiedoorvoer naar VAE – mogelijke inzet in Jemen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat ondanks het in oktober 2018 afgekondigde beleid om geen
wapens meer te leveren aan Saudi-Arabië, Egypte en de Verenigde Arabische
Emiraten (VAE), vanwege hun betrokkenheid bij de oorlog in Jemen, eind
december toestemming is verleend voor de doorvoer van twee zendingen
munitie naar de VAE? Zo nee, wat zijn dan de feiten?
Antwoord 2
Nee, dat klopt niet. De lading betreft een door een bondgenoot2 (Tsjechië)
goedgekeurde transactie die zonder overlading door Nederland wordt
vervoerd. Dergelijke zendingen zijn in Nederland niet vergunningplichtig.
De reden waarom Nederland doorvoer zonder overlading van of naar een
bondgenoot niet eigenstandig toetst is omdat deze lading al onder effectieve
exportcontrole staat. De zending is immers afkomstig van een bondgenoot
die een exportcontrolesystematiek hanteert dat gelijkwaardig is aan, of
overeenkomsten heeft met, het Nederlandse systeem. Indien de zending
afkomstig is van een EU-lidstaat – zoals bij de huidige transactie het geval is
– heeft toetsing aan de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt
al plaatsgevonden.3

1

http://www.stopwapenhandel.org/node/2259, 11 maart 2019.
Onder bondgenoten worden in dit geval verstaan EU-lidstaten, NAVO bondgenoten, Australië,
Japan, Nieuw Zeeland en Zwitserland.
3
Een gedetailleerde toelichting van het Nederlandse doorvoerbeleid zal op korte termijn aan uw
Kamer worden verzonden.
2

ah-tk-20182019-2074
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Het in november 2018 aangescherpte beleid geldt voor alle vergunningaanvragen ten aanzien van uitvoer, doorvoer4 en tussenhandel van militaire
goederen. Dat zijn transacties waarvoor een vergunningplicht geldt. De
Nederlandse overheid toetst die zelf allemaal individueel – mede n.a.v. het
aangescherpte beleid t.a.v. het conflict in Jemen – aan de acht criteria uit het
EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake wapenexport.
Vraag 3
Klopt het dat deze doorvoer ruim 57 miljoen kogelpatronen (9 mm voor
kleine wapens) uit Tsjechië betreft? Zo nee, wat zijn dan de feiten?
Antwoord 3
Het betreft twee doorvoerzendingen. De eerste zending dateert van 21 december 2018 en betreft 3.888.000 9X19mm kogelpatronen. De tweede zending
dateert van 28 december 2018 en betreft 53.520.000 9x19mm kogelpatronen.
Vraag 4
Klopt het dat Nederland geen eigen toetsing heeft gedaan van de levering
van deze munitie aan de VAE? Zo ja, waarom is dat het geval? Gaat u er van
uit dat Nederland dezelfde afweging zou hebben gemaakt als Tsjechië?
Antwoord 4
Voor eerste deel vragen, zie antwoord op vraag 1. Ten aanzien van de laatste
vraag: het Nederlandse beleid ten aanzien van de uitvoer van wapens naar de
VAE, Egypte en Saoedi-Arabië is in november 2018 aangescherpt. Volgens dit
nationale beleid zullen vergunningaanvragen voor de export van wapens naar
deze landen alleen worden toegekend indien het onomstotelijk vaststaat dat
de desbetreffende goederen niet kunnen worden ingezet bij de strijd in
Jemen. Om die reden zal een vergelijkbare zending een Nederlandse
exportcontroletoets waarschijnlijk niet hebben doorstaan. Hoewel Nederland
andere landen regelmatig aanspoort om net zo restrictief te zijn – zoals
tijdens zittingen van de VN Veiligheidsraad en bijeenkomsten van de Raad
Buitenlandse Zaken – kan Nederland hen daartoe niet verplichten.
Vraag 5
Hoe kunt u uitsluiten dat dit type munitie ingezet wordt in het conflict in
Jemen? Staat onomstotelijk vast dat deze munitie niet kan worden ingezet in
de strijd in Jemen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Gelet op de aard van de goederen (munitie) kan inzet in Jemen waarschijnlijk
niet onomstotelijk worden uitgesloten. Aangezien de vergunningaanvraag
voor deze zending echter in Tsjechië is ingediend en behandeld, beschikt het
Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken niet over alle gegevens
horende bij deze transactie om daarover een duidelijk oordeel te vellen.
Wel heeft Nederland naar aanleiding van deze zending contact gezocht met
de Tsjechische exportcontroleautoriteiten. Nederland heeft vragen gesteld
over het eindgebruik van de goederen en heeft daarbij nogmaals gewezen op
het aangescherpte Nederlandse exportcontrolebeleid t.a.v. de VAE, Egypte en
Saoedi-Arabië.
Vraag 6
Hoe is het mogelijk, gegeven het strikte beleid van Nederland en de
EU-wapenexportcriteria in het algemeen, dat deze wapens geleverd zijn aan
de VAE? Hoe kon de levering van deze munitie de toetsing van de acht
criteria doorstaan? Kan dat toegelicht worden?
Antwoord 6
Aangezien de vergunningaanvraag voor deze zending in Tsjechië is ingediend
en behandeld, beschikt het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken
niet over alle gegevens horende bij deze transactie om daarover een duidelijk

4

Inclusief de algemene doorvoervergunning NL007, deze is sinds 8 juli 2016 niet meer bruikbaar
voor Saoedi-Arabië, VAE en Jemen en sinds 13 februari 2019 ook niet meer voor Egypte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

oordeel te vellen. Dit gegeven laat onverlet dat een vergelijkbare zending een
Nederlandse exportcontroletoets waarschijnlijk niet zou hebben doorstaan.
Vraag 7
Deelt u de mening dat toetsing van de doorvoer van militair materieel aan
landen die betrokken zijn bij het conflict in Jemen gelijk zou moeten zijn aan
de toetsing die plaatsvindt bij wapenexporten vanuit Nederland? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Ja. Het in november 2018 aangescherpte beleid geldt daarom voor alle
vergunningaanvragen ten aanzien van uitvoer, doorvoer en tussenhandel van
militaire goederen. Dat zijn transacties waarvoor een vergunningplicht geldt.
Doorvoerzendingen zonder overlading afkomstig van een bondgenoot zijn
echter niet vergunningplichtig, waardoor de verantwoordelijkheid voor de
toetsing niet bij Nederland is belegd (zie ook het antwoord op vraag 1). Ook
daarom acht het kabinet het wenselijk dat het aangescherpte Nederlandse
beleid wordt overgenomen door andere EU-lidstaten. De huidige casus toont
opnieuw het belang aan van verdere harmonisatie binnen de EU ten aanzien
van het wapenexportcontrolebeleid in het algemeen en een aangescherpt
beleid t.a.v. de landen die militair betrokken zijn bij het conflict in Jemen in
het bijzonder. Om die reden spoort het kabinet andere landen regelmatig aan
om net zo restrictief te zijn als Nederland, zoals de Minister van Buitenlandse
Zaken onlangs deed in november 2018 tijdens een zitting van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (conform motie Sjoerdsma van 14 november
2018, kamerstuk 21 501-02, nr. 1924) en onlangs tijdens de Raad Buitenlandse
Zaken van 18 maart 2019 (conform ook de motie Van Ojik van 17 oktober
2018, kamerstuk 21 501-20, nr. 1368). Helaas kan Nederland hen daartoe niet
verplichten. Desalniettemin zal ik onverminderd aandacht blijven vestigen op
het aangescherpte Nederlandse beleid en ga ik graag het gesprek hierover
aan met mijn EU-collega’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3