Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2018

Nr. 120

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2017
Per brief van 7 september 20161 heeft mijn voorganger aangegeven dat
het belangrijk is dat verzekerden en patiënten goed geïnformeerd zijn over
hun rechten en plichten ten aanzien van privacy en het medisch beroepsgeheim.
Op z’n minst moeten zij de mogelijkheid hebben zich hierover op
eenvoudige wijze te informeren. In die brief heeft mijn voorganger ook
geschreven dat VWS in gesprek zou gaan met de Patiëntenfederatie
Nederland, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) om te bekijken hoe dit beter kan.
Tevens heeft mijn voorganger toegezegd uw Kamer te informeren over de
stand van zaken rond een actieplan ter verbetering van de informatiepositie van de verzekerde en patiënt met betrekking tot privacy en het
medisch beroepsgeheim. Met deze brief geef ik hieraan navolging.2
De hoofdpunten van deze brief zijn als volgt:
– Er is inmiddels al veel informatie beschikbaar over privacy en het
medisch beroepsgeheim.
– Ten behoeve van de verzekerde en patiënt zetten genoemde partijen
zich in om de nodige verbeteringen door te voeren. Het gaat dan niet
zo zeer om méér informatie maar om betere informatie. Dat wil zeggen
een andere wijze van presenteren of updaten van de al beschikbare
informatie.
– Diverse acties zijn en worden in gang gezet, zoals het updaten van
Q&A’s en de ontwikkeling van infographics, factsheets, een app en een
online kennistest. Dit versterkt de informatiepositie van de verzekerde
en patiënt.

1
2

kst-34775-XVI-120
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 33 980, nr. 19.
Zie ook Kamerstuk 34 550 XVI, nr. 129 en Kamerstuk 34 550 XVI, nr. 144 waarin is heb verwezen
naar deze toezegging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XVI, nr. 120

1

Terugblik: wat gebeurt nu al?
Uit de gesprekken met de Patiëntenfederatie Nederland, ZN en de VNG is
mij gebleken dat goede informatievoorziening over privacy en het
medisch beroepsgeheim bij patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars en
gemeenten hoog op de agenda staat. Er is al veel goede informatie
beschikbaar. De wil is er bij partijen om een verbeterslag te maken, vooral
ten aanzien van de wijze waarop de beschikbare informatie wordt
aangeboden.
Voordat ik in ga op de acties die we willen ondernemen («het actieplan»),
geef ik eerst per partij een stand van zaken.
Patiëntenfederatie Nederland
Op de website van de Patiëntenfederatie Nederland staan diverse dossiers
met informatie voor patiënten. Daarnaast is een kennisbank beschikbaar
waarin diverse Q&A’s zijn opgenomen om patiënten van relevante
informatie te voorzien over privacy en medisch beroepsgeheim.
Bovendien kunnen mensen telefonisch vragen stellen via het Nationale
Zorgnummer.
Verder hebben patiëntenorganisaties vorig jaar bij hun achterban gepeild
waaruit de informatiebehoefte ten aanzien van privacy en medisch
beroepsgeheim bestaat en hierover gepubliceerd. Dit is gebeurd via de
meldactie privacy in juni 2016 van Patiëntenfederatie Nederland, Landelijk
Platform GGz en Ieder(in) en de daarop volgende (deel)rapporten
«Meldactie privacy» van september 20163 en «Privacy in de zorg» van
november 2016. Hieruit blijkt onder meer dat de kennis over de veiligheid
van medische gegevens bij met name zorgverzekeraars en gemeenten
onder een grote groep mensen nog onvoldoende is.
Zorgverzekeraars
Zorgverzekeraars voorzien op dit moment in relevante privacyinformatie
via hun websites. Zo is hier een privacyverklaring op te vinden waarin
wordt omschreven hoe zij omgaan met privacy, staat beschreven waarom
bepaalde informatie verzameld wordt en onder welke voorwaarden
gegevens aan anderen worden verstrekt. Daarnaast wordt hier informatie
weergegeven over hoe er wordt omgegaan met declaratiecontroles.4 Ook
de polisvoorwaarden vermelden hierover informatie.
Daarnaast is op de website zorgverzekeraars.nl informatie te vinden over
zorgverzekeringen en de rol en verantwoordelijkheden van zorgverzekeraars. Op de deelpagina «Controle en fraude» zijn twee infographics
beschikbaar. Een over inzage in het medisch dossier door de zorgverzekeraar en een waarin uitleg wordt gegeven over het proces van controle
van zorgnota’s door zorgverzekeraars. Tevens is hier een factsheet over
«privacy en controles» te raadplegen.
Gemeenten
Door het programma Informatievoorziening Sociaal Domein (ISD), waarin
de VNG en de koepels van aanbieders vertegenwoordigd zijn, wordt een
apart programma «privacy» tot stand gebracht. Dit betreft zowel jeugd als
maatschappelijke ondersteuning. Op de website van ISD is voor
gemeenten en aanbieders informatie over privacy in het sociaal domein te
3
4

Hierop heb ik gereageerd in mijn brief van 7 september 2016 (Kamerstuk 33 980, nr. 19).
Zorgverzekeraars geven overigens aan dat verzekerden weinig vragen stellen over de thema’s
privacy en medisch beroepsgeheim in relatie tot controles door zorgverzekeraars.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XVI, nr. 120

2

vinden. Ook de VNG-site heeft veel informatie over dit onderwerp te
bieden. Voor gemeenten is er daarnaast een helpdesk voor privacyvraagstukken.
Op 22 juni 2016 vond de Conferentie «In Goed Vertrouwen» plaats over de
borging van de privacy van jeugdigen in het sociale domein. Tijdens deze
conferentie werd namens gemeenten, jeugdhulpaanbieders en (medische)
professionals – bij elkaar meer dan 20 manifestpartners – een manifest
ondertekend over hoe om te gaan met gegevensuitwisseling en privacybescherming. Dit manifest wordt begeleid door 10 vuistregels. De
Ministeries van VWS, BZK en JenV en VWS ondersteunen dit manifest.
VWS
Op 15 juni 2016 stuurde mijn voorganger u een brief met als bijlagen
onder meer een factsheet medisch beroepsgeheim en een notitie met de
basisprincipes van het medisch beroepsgeheim.5 De factsheet is later nog
aangevuld met praktijkvoorbeelden en verschenen in een «interactieve»
variant. Op die manier is een eerste stap gezet in de informatievoorziening
voor verzekerden en patiënten.
Actieplan: wat wordt nog gedaan?
Voornoemde partijen, waaronder VWS, hebben diverse ideeën over
verdere verbetering van de informatievoorziening voor privacy en
medisch beroepsgeheim. De afgelopen periode hebben wij benut om ons
te beraden over nadere invulling hiervan. De nog te ondernemen – nu
voorziene – acties worden hieronder per partij beschreven.
Patiëntenfederatie Nederland en VWS
De Patiëntfederatie Nederland en VWS maken gezamenlijk een aanvullend
digitaal middel om de informatievoorziening via (eigen) social mediakanalen actief te verspreiden. Hierbij kan worden gedacht aan een online
privacy kennistest voor het medisch beroepsgeheim. Ik verwacht dat deze
kennistest voor de zomer 2018 is afgerond.
Op basis van de uitwerking van deze online informatievoorziening zal ik
samen met de Patiëntfederatie bekijken of er aanvullend behoefte is aan
(een update van) bestaande brochures, informatiekaarten van de
Patiëntfederatie Nederland en/of een digitale animatie.
Zorgverzekeraars
De eerder vermelde infographics en factsheets zijn recent gelanceerd. Op
dit moment staan geen nieuwe acties ter verbetering van de informatievoorziening op de planning. Zorgverzekeraars zullen ernaar blijven
streven om relevante informatie duidelijk en vindbaar op hun websites te
plaatsen.
Gemeenten
Ondertekenaars en ondersteuners van het manifest hebben de
handschoen opgepakt om verder na te denken over de ontsluiting van
informatie over wat wel en niet kan bij het uitwisselen van (bijzondere)
persoonsgegevens. Er is een «app» ontwikkeld die gericht is op jeugdigen
en hun ouders, ambtenaren, professionals en bestuurders. De app is
afgelopen september gelanceerd tijdens een tweede conferentie «In Goed
Vertrouwen» over de borging van de privacy van jeugdigen in het sociale
5

Kamerstuk 34 300 XVI, nr. 161.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XVI, nr. 120

3

domein. Op dit moment worden de eisen ten aanzien van potentieel
bereik, gebruiksvriendelijkheid en inhoudelijke boodschap verder
uitgewerkt. De VNG is nauw betrokken bij de ontwikkeling van de app. De
Ministeries van VWS, BZK en JenV financieren de app. Onderzocht gaat
worden of de app ook kan worden uitgebreid tot het zorgdomein.
VWS
Op https://www.rijksoverheid.nl/ wordt door VWS een update uitgevoerd
van onderwerpen betreffende privacyvraagstukken in de zorg. De website
wordt uitgebreid met laagdrempelige Q&A’s over privacyonderwerpen,
waaronder het medisch beroepsgeheim. De beschikbare informatie bij
zorgverzekeraars en de Patiëntenfederatie Nederland wordt hierbij benut.
Ik verwacht dat dit komend voorjaar is afgerond.
Conclusie
Het is van belang dat partijen gefocust zijn op versterking van de
informatiepositie van de verzekerde en patiënt, als het gaat om privacy en
medisch beroepsgeheim.
Zoals benadrukt is al veel nuttige informatie beschikbaar. Meer informatie
is dus niet dé oplossing voor het gebrek aan kennis van of het wegnemen
van de misverstanden bij de verzekerde en patiënt. Met elkaar zijn partijen
het erover eens dat het erom gaat hoe de informatie wordt gepresenteerd.
De verwachting is dat door een slimmere presentatie van de al
beschikbare informatie deze toegankelijker wordt en beter aansluit bij de
informatiebehoefte van de verzekerde en patiënt.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XVI, nr. 120

4