Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1687
Vragen van het lid Marijnissen (SP) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat jongeren met een
beperking niet terecht kunnen in een zorginstelling (ingezonden 30 maart
2017).
Antwoord van StaatssecretarisVan Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 april 2017).
Vraag 1
Wat vindt u ervan dat veel jonge mensen met een verstandelijke beperking in
combinatie met ernstige gedragsproblemen niet terecht kunnen in een
zorginstelling?1
Antwoord 1
Dat vind ik ongewenst. De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan het
herzien en verbeteren van het zorgstelsel, zodat iedereen die dat nodig heeft
zo snel mogelijk passende zorg kan krijgen. Ook voor mensen met complexe
problematiek moet die zorg er gewoon zijn.
Vraag 2
Wat zegt dit over de zorgplicht die zorgkantoren hebben? Hoe is het mogelijk
dat zij geen voldoende passende zorg met verblijf inkopen voor jongeren met
een beperking?
Antwoord 2
De zorgkantoren hebben zorgplicht en proberen ook voor deze kleinere
doelgroepen met zeer diverse en complexe problematiek voldoende
zorgaanbod beschikbaar te hebben, maar niet in alle gevallen lukt dat snel,
omdat soms heel specifiek maatwerk nodig is. Met zorgkantoren en andere
betrokkenen wil ik uitwerken hoe het beter kan.

1

ah-tk-20162017-1687
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2165099-zo-veel-instellingen-gebeld-maar-nergens-plaats-voorsiebe.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat is uw reactie op de uitspraak van K. Erends van ’s Heeren Loo: «Wij
hebben 143 mensen op een wachtlijst staan en dat zijn allemaal acute
situaties»? Waarom staat u toe dat er wachtlijsten zijn voor deze kwetsbare
jongeren en hun vaak overbelaste families?2
Antwoord 3
Ik vind het zeer ongewenst dat mensen langer dan de afgesproken maximum
wachttijden moeten wachten op een passende plek. De desbetreffende
zorgkantoren zullen samen met ’s Heeren Loo van geval tot geval moeten
bekijken hoe het beste zo snel mogelijk aan de zorgplicht kan worden
voldaan. Daarbij merk ik wel op dat het regelmatig voorkomt dat mensen
zorg krijgen maar tegelijkertijd ingeschreven zijn bij een zorginstelling voor
een zorgplek waar hen (nog) betere zorg kan worden geboden of die beter
voldoet aan hun wensen. In principe zou het dan niet moeten gaan om
bovengenoemde acute situaties. Of het hier inderdaad acute situaties betreft
bij deze 143 mensen, en zo ja, hoe het kan dat zij in die situaties dan toch
moeten wachten op een plek bij ’s Heeren Loo zullen de desbetreffende
zorgkantoren in overleg met ’s Heeren Loo nader onderzoeken.
Momenteel zijn de zorgkantoren bezig met het uitvoeren van hun actieplan
om met alle cliënten (zogenaamde niet-actief wachtenden) contact op te
nemen, teneinde hen meer proactief te bemiddelen. Hierbij verzamelen de
zorgkantoren alle kwantitatieve en kwalitatieve informatie die nodig is voor
het verbeteren van de zorgbemiddeling. Begin mei rapporteert ZN over de
bevindingen van dit traject. Ik informeer uw Kamer nog dit voorjaar over de
resultaten, evenals over de structurele verbetermaatregelen.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de uitspraak van M. Sterk van MEE, die schat dat het
daadwerkelijk aantal moeilijk te plaatsen jongeren op de wachtlijst rond de
500 ligt? Kunt u uw antwoord toelichten?3
Antwoord 4
Ik begrijp van MEE dat het hier gaat om een ruwe schatting, op basis van hun
inventarisatie van 126 MEE-cliënten voor wie medewerkers van MEE niet of
slechts met heel veel moeite een passende plek kunnen vinden. Ook al gaat
het hier om een schatting, ik neem het signaal van MEE zeer serieus en heb
inmiddels meermaals met MEE, Ieder(in) en zorgkantoren overlegd om te
bekijken wat de beste en snelste praktische aanpak is om dit probleem verder
in kaart te brengen en zo snel mogelijk op te lossen.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over de stelling van M. Vermaak, arts voor verstandelijk
gehandicapten die aangaf dat het hebben van wachtlijsten voordelig kan
uitwerken voor zorginstellingen, omdat er dan nooit een situatie van lege
bedden ontstaat en als lege bedden ontstaan deze makkelijk kunnen worden
opgevuld? Wat is uw analyse hierover?4
Antwoord 5
Ons zorgstelsel zit zo in elkaar dat zorgkantoor en zorgaanbieders met elkaar
zodanige afspraken maken dat enerzijds wachttijden zo kort mogelijk zijn (en
in elk geval binnen de afgesproken normen blijven) en anderzijds beschikbare
plekken zo snel mogelijk worden opgevuld. Zorgaanbieders streven er uit
oogpunt van doelmatige bedrijfsvoering naar dat plekken zoveel mogelijk
worden benut; zorgkantoren dienen er van uit hun zorgplicht voor te zorgen
dat cliënten zo snel mogelijk een passende plek krijgen. Uiteraard is het goed
inschatten van het aantal benodigde plaatsen een ingewikkelde puzzel voor
zorgkantoren en zorgaanbieders. Die puzzel is extra moeilijk bij de complexe

2

http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2165250-bij-deze-mensen-durft-familie-niet-eens-in-de-buurt-tekomen.html?title=bij-deze-mensen-durft-familie-niet-eens-in-de-buurt-te-komen
http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2165099-zo-veel-instellingen-gebeld-maar-nergens-plaats-voorsiebe.html
4
http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2165099-zo-veel-instellingen-gebeld-maar-nergens-plaats-voorsiebe.html
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

zorg, waar het gaat om omvangrijke zorg voor relatief kleine groepen en het
benodigde aantal plekken in een regio sterk kan fluctueren.
Vraag 6
Hoe oordeelt u over de berichtgeving dat op verschillende manieren en
verschillende plekken wachtlijsten worden geregistreerd, waardoor het beeld
van de wachtlijstproblematiek waarschijnlijk geen waarheidsgetrouw beeld
weergeeft? Wat is uw analyse hierover?5
Antwoord 6
Er zijn tussen zorgaanbieders en zorgkantoren heldere afspraken gemaakt
over de landelijke definities en normen voor wachttijden. Uitgaande van deze
definities geeft de huidige landelijke registratie van het aantal wachtenden
een zo betrouwbaar mogelijk beeld. Zorgaanbieders hanteren daarnaast soms
eigen (wacht)lijsten van bij hen aangemelde cliënten. Bedenk daarbij dat bij
deze eigen lijsten soms (om heel legitieme redenen) andere definities worden
gehanteerd dan bij de landelijke registratie. Vergelijken van (wacht)lijsten met
verschillende definities leidt al snel tot interpretatieverschillen. Zie verder ook
mijn antwoord op vraag 3.
Vraag 7
Hoe oordeelt u over de uitspraak van J. Diepenhorst van het zorgkantoor
Noordoost Brabant die aangeeft dat er geen financieel probleem is en dat er
voor cliënten en uitbreiding middelen zijn? Hoe oordeelt u over de uitspraak
van K. Erends van ’s Heeren Loo die aangeeft dat er geen enkele garantie is
dat er geld komt voor de 143 cliënten die op de wachtlijst staan en dat er
ontzettend weinig financiële ruimte is? Hoe verhouden deze uitspraken zich
tot elkaar volgens u?6
Antwoord 7
In principe is er geld voor deze zorg beschikbaar, zoals deze medewerker van
een zorgkantoor al aangeeft. Maar dat betekent niet automatisch dat een
instelling iedereen die op hun wachtlijst staat ook meteen zorg kan bieden
zonder hierover afspraken te maken met het zorgkantoor. Als het tussen
zorgkantoor en zorgaanbieder afgesproken productiemaximum voor een
bepaalde periode is bereikt en er toch nog mensen op de wachtlijst staan,
zullen over het snel aanpakken van die wachtlijst nadere afspraken tussen
zorgaanbieder en zorgkantoor moeten worden gemaakt. Daarop kan ook
worden geanticipeerd. Een zorgaanbieder die daarop vooruitlopend echter
alvast zorg biedt, heeft niet automatisch de zekerheid dat hij voor het bieden
van deze nog niet-gecontracteerde zorg vervolgens ook geld ontvangt van het
zorgkantoor.
Zoals bij vraag 5 al aangegeven is het goed vooraf inschatten van de
benodigde hoeveelheid zorg geen eenvoudige klus voor zorgaanbieders en
zorgkantoren. Zeker bij bijzondere en kleine doelgroepen waarvoor dus ook
relatief weinig plaatsen worden ingekocht kunnen al snel wachtlijsten
ontstaan als er meer cliënten dan verwacht zorg nodig hebben. In dat geval
kunnen zorgkantoor en zorgaanbieder nadere afspraken maken over het zo
snel mogelijk oplossen van de ontstane wachtlijst. Om ervoor te zorgen dat
de zorginkoop sneller kan inspelen op (onverwachte) ontwikkelingen in de
zorgvraag, ben ik voorstander van het flexibeler herschikken van productieafspraken. Concrete stappen in deze richting zijn gezet; denk daarbij bijvoorbeeld aan het op maandbasis starten van een productieafspraak en aan de
experimenten met persoonsvolgende bekostiging.
Vraag 8
Waarom heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza) niet eerder ingegrepen bij
de zorgplicht die zorgkantoren hebben om deze jongeren te begeleiden naar
een passende zorginstelling? Waarom onderneemt de Nza nu pas actie? Kunt
u uw antwoord toelichten?

5

http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2165250-bij-deze-mensen-durft-familie-niet-eens-in-de-buurt-tekomen.html?title=bij-deze-mensen-durft-familie-niet-eens-in-de-buurt-te-komen
6
http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2165250-bij-deze-mensen-durft-familie-niet-eens-in-de-buurt-tekomen.html?title=bij-deze-mensen-durft-familie-niet-eens-in-de-buurt-te-komen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 8
De Nederlandse Zorgautoriteit kijkt zeer regelmatig over de schouders van
zorgkantoren mee bij het zoeken naar passende plekken. Waar nodig grijpt de
NZa daarbij in, ook bij individuele gevallen. Ik zal de Nza ook betrekken bij de
acties genoemd in het antwoord op vraag 4.
Vraag 9
Bent u bereid om samen met MEE, de Nza en de zorgkantoren spoedig met
een oplossing te komen, zodat al die honderden jongeren snel een plekje
krijgen in een passende zorginstelling? Zo ja, wilt u hierover de Kamer
spoedig informeren? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 9
Zoals hierboven al aangegeven ben ik in overleg met MEE, Ieder(in) en
zorgkantoren om te bekijken wat de beste aanpak is om dit probleem verder
in kaart te brengen en zo snel mogelijk op te lossen. Waar nodig zullen we
daarbij ook andere relevante partijen betrekken. Over de resultaten van deze
overleggen, de verder te nemen stappen en de (eerste) resultaten daarvan zal
ik u zo spoedig mogelijk informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4