Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 580

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN VAN
DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2020
Tijdens het Nota overleg Politie van 15 oktober jl. (Kamerstuk 29 628,
nr. 987) is toegezegd om de Tweede Kamer per brief te informeren over de
pilot die loopt op het gebied van street-triage in het kader van een goede
aanpak voor mensen met verward gedrag. Middels deze brief wordt aan
deze toezegging voldaan. Ook wordt hiermee invulling gegeven aan de
aangenomen motie ingediend door het lid Yesilgöz-Zegerius (VVD), die
vraagt te bevorderen dat er (aangepaste) pilots komen met straattriageteams (Kamerstuk 29 628, nr. 978). Tevens informeren wij u met deze
brief breder over onze visie op de inzet van ggz-triagisten bij meldingen
van verward gedrag op de meldkamer. Dit naar aanleiding van de
toezegging daarover aan de heer Van den Berge (GroenLinks) in het WGO
(Kamerstuk 35 065, nr.15) over de Wijzigingswet meldkamers (Kamerstuk
35 065). Tot slot informeren wij uw Kamer over de voortgang die wordt
geboekt inzake het organiseren van passend vervoer voor personen met
verward gedrag.
In de eerste plaats merken wij graag op dat wij samen met politie,
gemeenten en zorgpartners druk bezig zijn om verdere stappen te zetten
om ervoor te zorgen dat bij meldingen van verward gedrag snelle en
adequate triage plaatsvindt, de juiste hulp wordt georganiseerd en waar
nodig passend vervoer. Dit doen we in het bredere kader van de aanpak
gericht op personen met verward gedrag. Het uitgangspunt hierbij is wat
ons betreft om werk te maken van vroegtijdige signalering van problemen
en het versterken van de samenwerking tussen politie en de zorg om
verdere escalatie te voorkomen.
Wat betreft het vervoer van personen met verward gedrag zijn we het er
allemaal over eens dat personen met verward gedrag in principe niet in
een politieauto vervoerd horen te worden. Dit omdat dit traumatiserend
en stigmatiserend kan zijn voor de persoon in kwestie. We zetten daarom

kst-25424-580
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 424, nr. 580

1

in op het realiseren van passend vervoer voor personen met verward
gedrag.
Pilots street-triage
Wij hebben via pilotsubsidies binnen het actieprogramma lokale
initiatieven voor mensen met verward gedrag de ontwikkeling van
innovatieve concepten bevorderd. Op lokaal niveau is geëxperimenteerd
met diverse pilots voor een gecombineerde inzet van zorg en veiligheid
zoals de wijk GGD’ers, waarbij de nadruk ligt op preventie en het
voorkomen van escalatie, en met street-triage waarbij de inzet gericht is
op acute situaties.
Het idee achter street-triage is simpel en doeltreffend: een team van een
sociaalpsychiatrisch verpleegkundige en een politieagent reageert als
eerste op meldingen van overlast door «mensen met verward gedrag» die
bij de meldkamer binnenkomen.
In Twente wordt al enkele jaren geëxperimenteerd met deze manier van
werken en is ook een maatschappelijke kosten-baten analyse gemaakt
door onderzoeksbureau Andersson Elffers Felix (AEF). Daaruit blijkt dat in
het eerste jaar van de pilot (2019) positieve maatschappelijke effecten zijn
gerealiseerd, en er per saldo financiële baten zijn. Als maatschappelijke
effecten worden onder meer genoemd: een meer passende bejegening
van verwarde personen, effectievere doorgeleiding naar juiste zorg,
snellere afhandelingstijd door de politie en minder inzet van ambulancevervoer. Binnen de pilot zijn de street-triage teams dagelijks van 15:00 tot
23:00 uur beschikbaar. AEF heeft de ketenpartners in Twente geadviseerd
om de mogelijkheden van 24/7 beschikbaarheid te verkennen. De kosten
en baten binnen de pilot slaan op verschillende plekken neer. Het
opschalen en structureel inbedden van street-triage vraagt, mede daarom,
om overleg tussen de ketenpartners.
Goede triage op de meldkamer blijft essentieel om in acute situaties de
afweging te maken wanneer de politie beschikbaar moet zijn en wanneer
niet.
Inzet van de ggz-triagist bij meldingen
Binnen de Generieke Module Acute Psychiatrie (GMAP) – een door
ketenpartners (inclusief de nationale politie) geautoriseerde kwaliteitsstandaard op het gebied van acute psychiatrie, die momenteel wordt
geïmplementeerd – zijn afspraken opgenomen over het inschakelen van
de ggz-triagist bij meldingen op de meldkamer. In het wetgevingsoverleg
van 27 januari 2020 over de Wijzigingswet meldkamers1 is aan het lid Van
den Berge (GroenLinks) toegezegd dat hierop richting uw Kamer zou
worden teruggekomen. Een manier om invulling te geven aan de GMAP is
het maken van afspraken over het (op afstand) snel schakelen tussen
meldkamer en acute ggz bij een melding over een persoon met verward
gedrag. Een andere manier om de GMAP te implementeren is het fysiek
werkzaam zijn van ggz-triagisten op de meldkamer. In de regio MiddenNederland bijvoorbeeld is hier afgelopen jaar goede ervaring mee
opgedaan: ggz-triagisten van ggz-instelling GGz Centraal namen plaats in
de meldkamer Lelystad. In de ene regio werkt dit beter dan in de andere,
zo is uit pilots gebleken.

1

Kamerstuk 35 065, nr. 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 424, nr. 580

2

Ontwikkelingen passend vervoer
Als een persoon met verward gedrag vervoerd moet worden in verband
met het vermoeden van psychiatrische problematiek is het, zoals gezegd,
belangrijk dat dit op een passende manier gebeurt. Dit houdt in dat de
politie niet zelf hoeft te rijden, maar dat hiervoor ander vervoer geregeld
wordt. Om dit te realiseren is in het afgelopen jaar een aantal belangrijke
stappen gezet. Net als in eerdere jaren, zijn in pilotverband in diverse
regio’s verdere ervaringen opgedaan met vernieuwende vormen van
vervoer. Dat heeft op meerdere plekken geleid tot aansprekende resultaten waar men in de regio enthousiast over is.
Daarnaast is op landelijk niveau inmiddels een duidelijke en structurele
verantwoordelijkheidsverdeling afgesproken. In overleg met alle
ketenpartners is besloten dat de verantwoordelijkheid voor het vervoer
met psychiatrische hulpverlening ook in de toekomst bij de Regionale
Ambulancevoorzieningen (RAV’s) wordt belegd. Dit is verankerd in de Wet
ambulancezorgvoorzieningen die per 1 januari 2021 in werking treedt. Ook
is deze zomer het kwaliteitskader «Mobiele zorg vóór psychiatrische
beoordeling» vastgesteld door Ambulancezorg Nederland (AZN). De inzet
is dat nog dit jaar door te ontwikkelen tot een kwaliteitskader «Mobiele
zorg vóór en ná psychiatrische beoordeling». Hiermee wordt ook de
kwaliteit van het vervoer geborgd en versterkt.
De hiervoor genoemde acties werpen al vruchten af. De politie meldt dat
in de praktijk de politie steeds minder vaak zelf personen met verward
gedrag naar de beoordelingslocaties hoeft te rijden. Toch betekent dat niet
dat we er al zijn. In de ene regio is men verder dan in de andere en het
komt nog steeds voor dat de politie zelf met een persoon met verward
gedrag rijdt.
Eind 2020 lopen de huidige vervoerspilots af. De financiële middelen – die
eerder voor RAV’s beschikbaar zijn gesteld voor het vervoer voor
personen met verward gedrag, zowel binnen pilots als daarbuiten –
(jaarlijks 6 miljoen euro) blijven in 2021 en de jaren daarna geheel binnen
het kader ambulancezorg beschikbaar. Hiermee komt goed en passend
vervoer voor de doelgroep steeds meer binnen handbereik. Wij zullen de
ontwikkelingen nauwlettend blijven volgen.
Hoe gaan we verder?
Naast street-triage en de pilots rondom passend vervoer zijn de afgelopen
jaren meerdere initiatieven ontwikkeld om zorg en veiligheid in de wijk
beter te organiseren. Hiermee kan echt het verschil worden gemaakt voor
de betrokken persoon maar ook voor de directe omgeving en betrokken
professionals. Wij vinden het belangrijk dat goede voorbeelden en lessen
gedeeld worden en dat ketenpartners in de regio de werkwijze kunnen
toepassen die in hun regio het beste werkt. Wij zien daarom mogelijkheden om met de betreffende ketenpartners, zoals GGZ, GGD,
gemeenten, RAV’s en politie te verkennen hoe we deze best practices
verder onder de aandacht kunnen brengen en betrokkenen kunnen
stimuleren hier mee aan de slag te gaan.
Hierbij is het streven om de werkzame bestanddelen en ervaringen zoveel
mogelijk te bundelen en actief onder de aandacht brengen van regio’s om
zo een grote stap te zetten om zorg en veiligheid in de wijk te versterken.
Eerder is aangegeven dat uw Kamer in het voorjaar van 2021 weer zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 424, nr. 580

3

worden geïnformeerd over de aanpak voor personen met verward gedrag
en de experimenten die in dat kader lopen. Dan zullen wij onder andere
ook weer ingaan op het onderwerp passend vervoer voor deze doelgroep.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 424, nr. 580

4