Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 761

Verwerking en bescherming persoonsgegevens

Nr. 42

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 5 september 2012
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie en de vaste commissie
voor Europese Zaken hebben op 3 juli 2012 overleg gevoerd met
staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie over:
– de brief van de minister van Veiligheid en Justitie d.d. 27 april
2012 met de reactie op het commentaar van het College
bescherming persoonsgegevens en de commissie-Meijers op
de herziening van de EU-wetgeving betreffende de bescherming van persoonsgegevens (32 761, nr. 29);
– de brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
5 maart 2012 betreffende de herziening van de regels over de
bescherming van persoonsgegevens binnen de Europese Unie
(32 761, nr. 17);
– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
2 maart 2012 met het fiche: Richtlijn gegevensbescherming
opsporing en vervolging (22 112, nr. 1371);
– de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
2 maart 2012 met de fiche: Verordening gegevensbescherming
(22 112, nr. 1372);
– de brief van staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
14 juni 2012 betreffende het verslag van een schriftelijk
overleg inzake herziening van de regels over de bescherming
van persoonsgegevens binnen de Europese Unie (32 761, nr.
31);
– de brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie d.d.
29 juni 2012 met toezeggingen op het gebied van bescherming
persoonsgegevens (32 761, nr. 34);
– de brief van de vicepresident van de Raad van State d.d.
28 juni 2012 betreffende voorlichting van de Raad van State
inzake verwerking en bescherming persoonsgegevens (32 761,
nr. 32).

kst-32761-42
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
De Roon
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De griffier van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Nava

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

2

Voorzitter: Van Toorenburg
Griffier: Van Doorn
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Berndsen, Elissen, Recourt,
Van der Steur, Van Toorenburg,
en staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie, die vergezeld is van
enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Welkom in deze kleine, knusse zaal. Aan de orde is het
algemeen overleg van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie over
de herziening van de EU-wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens. Ik stel een spreektijd in eerste termijn voor van vijf minuten per
woordvoerder. Ik leg geen beperkingen voor interrupties op. Mogelijk
moeten we daar op enig moment toe overgaan, maar laten we zien hoe
het loopt, deze laatste week voor het reces.
Als eerste geef ik het woord aan de heer Recourt van de Partij van de
Arbeid.
De heer Recourt (PvdA): Voorzitter. Privacybescherming op Europees
niveau, dan hebben we het over de verordening en de richtlijn die allebei
in concept voorliggen. Over beide heb ik grote zorgen.
Als aftrap wil ik een vraag stellen: wat weten bedrijven als Google en
Facebook eigenlijk niet van ons? Zij weten mogelijk welke boodschappen
wij doen en welke interesses, relaties en vrienden we hebben. Dit gebeurt
allemaal via gratis diensten, maar als diensten gratis zijn, is de burger zelf
de handelswaar. Onze persoonsgegevens zijn big business. Dat is prima
voor zover de burger daarmee zelf instemt. Reclame afgestemd op de
persoon heeft voordelen, maar je moet je er wel bewust van zijn en je
moet er bewust toestemming voor geven. Onze persoonsgegevens zijn
onze eigendommen. Verder is van belang dat je er, indien gewenst, zicht
hebt op wanneer die persoonsgegevens worden doorverkocht. Ook
moeten deze gegevens verwijderd kunnen worden. Al deze zaken, die
horen bij het eigendom van je persoonsgegevens, moeten we goed
regelen.
Tot onze grote vreugde is dit geregeld in de voorliggende conceptverordening. Ik begon echter al met mijn zorg uit te spreken. Ik heb de zorg dat
het verwaterd. De Kamer heeft dat al eerder geconstateerd; collega
Elissen heeft er al moties over ingediend die ook zijn aangenomen. Daarin
wordt uitgesproken dat Nederland de beveiliging probeert te behouden
zoals die nu in de verordening is opgenomen. De geluiden die mij
bereiken uit Europa zijn echter dat we wegzakken in die beveiliging. Je ziet
dit ook aan de voorstellen die komen ter aanpassing van de verordening.
Het gaat daarbij om afzwakkingen op het punt van de doelbinding en
afzwakkingen betreffende het aantal uitzonderingen dat wordt toegestaan.
Uiteindelijk kunnen we afzakken naar een niveau van privacybescherming
dat beneden het niveau ligt waarop we nu zitten. Het is soms een
voordeel dat we een verordening niet nationaal kunnen repareren, maar
als we te laag zakken in de beveiliging is het een groot nadeel. Hoe ziet de
staatssecretaris dit? Hoe groot is de zorg volgens hem? Is hij in ieder
geval niet gevoelig voor de aanzienlijke lobby uit het bedrijfsleven? Blijft
hij vechten voor een goed beschermingsniveau in de richtlijn?
Het tweede grote punt is de privacyrichtlijn die we gaan afspreken voor
persoonsgegevens die worden uitgewisseld door justitiële autoriteiten.
Het is logisch dat je daarvoor aparte regels afspreekt. We willen dat de
verschillende politiemachten in de verschillende landen relatief snel en
gemakkelijk hun gegevens kunnen uitwisselen om zo de criminaliteit in
Europa aan te pakken. Ook op dit punt echter moet je afspraken maken op
Europees gebied, anders is het gevaar levensgroot aanwezig dat we het in
Nederland nationaal goed hebben geregeld maar dat het internationaal zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

3

lek is als een mandje. Als de Nederlandse politie en justitie het volgens de
eigen regelgeving dan niet kunnen, kun je naar een land gaan waar de
regelgeving op een veel lager niveau staat. Op dit punt bereiken mij
signalen dat een meerderheid van de landen de richtlijn wil schrappen.
Herkent de staatssecretaris deze berichten? Als dat zo is, kan hij dan
toelichten hoe het precies zit? Welke landen betreft het? Wat is de positie
van Nederland daarin?
Mijn derde punt betreft Matthijs Koot. Hij verzamelde gegevens van 2,7
miljoen Nederlanders uit de Gemeenschappelijke Basisadministratie
(GBA). 67% van deze groep bleek te identificeren op basis van alleen de
vier cijfers van de postcode en de geboortedatum. Ik heb daar kortgeleden
vragen over gesteld en realiseer mij dat er maar kort tijd was om die te
beantwoorden. Ik vind die antwoorden echter onvoldoende. De staatssecretaris antwoordde dat burgers zelf bewuster moeten zijn en dat we daar
ook bedrijven op kunnen aanspreken. Het gaat mij echter om de rol van
de overheid. Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat een particulier
persoon 2,6 miljoen gegevens opvraagt, die veel waarde vertegenwoordigen?
Hierop aansluitend: bij de identificeerbaarheid van een natuurlijk persoon
moet in de verordening zoals die in Europa ligt, worden opgenomen dat
er ook sprake is van identificeerbaarheid van een natuurlijk persoon als op
grond van gegevens een individu kan worden onderscheiden van
anderen, het «singled out»-principe. Moeten we gegevens die het
mogelijk maken dat een persoon van anderen is te onderscheiden niet
definiëren als persoonsgegevens die vallen onder de richtlijn?
Ik ga in op enkele concrete punten. Hoe wordt het «one stop shop»beginsel, artikel 51 van de verordening, geregeld? Immers, de meeste
grote bedrijven, Facebook, Google, Microsoft, zijn in Ierland gevestigd. Is
dan de gegevensbeschermer in Ierland ook degene die alle grote zaken
gaat doen, en hebben we het dus elders in Europa rustig, of wordt dat
verdeeld?
Een tweede praktisch punt betreft de financiering van het College
bescherming persoonsgegevens (CBP). De algemene verordening
gegevensbescherming bevat een bepaling die lidstaten verplicht om zorg
te dragen voor een adequate financiering. We hebben een eindeloze
discussie gehad over de financiering hier in Nederland. Ik wil de staatssecretaris toch vragen of het risico bestaat dat Europa op basis van dit
artikel zegt dat het Nederlandse CBP niet adequaat wordt gefinancierd.
Worden dan mensen die nadelige effecten hebben ondervonden van
privacyschendingen gecompenseerd?
Ik zie aan de voorzitter dat ik helaas moet stoppen. Ik zal bekijken of ik de
rest van mijn punten elders in dit debat kan inbrengen.
De heer Van der Steur (VVD): Voorzitter. De Kamer volgt de ontwikkelingen en de onderhandelingen inzake de verordening en de richtlijn,
omdat wij vinden dat dit een heel belangrijk onderwerp is voor Nederland
maar ook voor Europa. De VVD-fractie ondersteunt de modernisering van
de verordening en de richtlijn en is van mening dat het uitgangspunt zoals
neergelegd door de Europese Commissie een goed idee is. Het advies van
de Raad van State laat zien dat deze de zorgen van de VVD-fractie over de
verordening voor een groot deel deelt. Ik heb collega Recourt overigens
niet over dit advies gehoord, hoewel het een belangrijk document is. Het
is immers de eerste keer dat de Kamer over het voorliggend wetsvoorstel
advies heeft gevraagd aan de Raad van State. Ik noem de punten van de
Raad van State op, omdat ik van de staatssecretaris verwacht dat hij deze
punten meeneemt in de onderhandelingen in Europa. Ik weet dat zijn
positie daar lastig is, als een van de 27 lidstaten, maar ik denk dat hij op
dit punt medestanders kan vinden.
Ik begin met het allerbelangrijkste punt. De Raad van State zegt dat er
dankzij deze verordening een enorme hoeveelheid bevoegdheden wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

4

overgedragen aan de Europese Commissie. De principiële vraag is of we
dat moeten willen. De beleidsvrijheid die Nederland overhoudt na het
aannemen van de verordening is bijzonder beperkt. De verordening heeft
rechtstreekse werking, we kunnen er dus niet met eigen wetgeving iets
aan veranderen. Dat baart mij echt zorgen, mede omdat er maar liefst 30
delegatiebepalingen in de verordening staan waarbij de besluitvorming,
en dus in zekere zin ook de wettelijke macht, wordt overgedragen aan de
Europese Commissie. De democratische legitimatie van de Europese
Commissie met het Europees Parlement is voor de VVD-fractie echt een
punt van zorg. Is de staatssecretaris bereid om nog eens grondig naar de
delegatiebepalingen te kijken en daar waar mogelijk een aantal ervan te
schrappen? Ik ben graag bereid om de staatssecretaris daarover in meer
detail te informeren, als hij dat op prijs stelt.
Ik heb de vorige keer al aandacht gevraagd voor de kwestie van de
administratieve lasten. Deze verordening is gepresenteerd met het
geweldige bericht dat er 2,3 mld. bespaard zou worden op de administratieve lasten. Dat is natuurlijk een fantastisch geluid. De verordening noch
het persbericht, echter, rept over de nalevingkosten, de kosten voor de
verantwoordelijken, de bewerkers en de betrokkenen, die allerlei kosten
moeten maken, vermoedelijk meer dan nu het geval is, om deze verordening daadwerkelijk uit te voeren. Daarover maakt de VVD-fractie zich
grote zorgen. Zoals ik de vorige keer al zei, is het ronduit schokkend dat de
Europese Commissie een verordening maakt en alleen maar praat over
daling van de lasten voor overheden maar kennelijk geen interesse heeft
in wat het kost om een en ander uit te voeren. Dat is voor ons een erg
belangrijk punt; je kunt het niet maken om in tijden van crisis het
bedrijfsleven met een enorme kostenpost op te zadelen als dat niet in alle
gevallen leidt tot betere bescherming van de privacy van onze inwoners.
De heer Recourt (PvdA): Ik heb een vraag over de besparing van 2,3 mld.
die is voorgerekend. Ik begrijp de heer Van der Steur zo, dat hij zegt dat dit
bedrag alleen ziet op een besparing die bij de overheid wordt gerealiseerd
en dat het bedrijfsleven niet in beeld is. Ik heb de motivering van die 2,3
mld. voor me. Daarin staat dat overbodige administratieve formaliteiten,
zoals sommige verplichte meldingen door bedrijven, worden afgeschaft.
Dat moet 2,3 mld. per jaar besparen. Elk bedrijf is momenteel verplicht om
alle maatregelen inzake gegevensbescherming aan de toezichthouders te
melden, wat overbodige administratie met zich meebrengt. Zo gaat het
nog een poosje door. Kortom, het lijkt erop dat er wel degelijk rekening is
gehouden met kostenbesparingen voor bedrijven.
De heer Van der Steur (VVD): Dan moet de heer Recourt toch teruggaan
naar de uitleg die we de vorige keer van de staatssecretaris hebben
gehad. Hij zei dat de 2,3 mld. ziet op administratieve lasten. Dat is
overigens ook zo besproken in de technische briefing die hierover ging.
Naar ik meen was de heer Recourt daar ook aanwezig. Die 2,3 mld. ziet op
wat de overheden kunnen besparen omdat bedrijven minder dingen
hoeven te doen. Er staat echter niet wat bedrijven allemaal wél moeten
gaan doen. Dat is niet uitgerekend en dat is precies het punt van zorg voor
de VVD.
De heer Recourt (PvdA): Het is voor bedrijven toch profijtelijk als zij zich
maar tot één privacybeschermer hoeven te wenden? Het is toch prettig
dat de Facebooks en Googles van deze wereld alleen naar de Ierse
privacybeschermer moeten en niet naar alle 29 privacybeschermers? Dat
is toch een enorme besparing?
De heer Van der Steur (VVD): Dat is inderdaad beter. Ik heb de vorige
keer namens de VVD dan ook uitgebreid gezegd dat dit een goed idee is.
Overigens is die ontwikkeling niet af, maar daar kom ik zo meteen nog op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

5

terug. Het is nog niet helemaal goed geregeld op dat punt. Het is echter
een goed uitgangspunt. Er zitten wel degelijk ook positieve punten in deze
verordening, dat is het probleem niet. Die staan echter in geen
verhouding tot het feit dat men gewoon vergeet om duidelijk te maken
wat een en ander het bedrijfsleven gaat kosten. Daarvoor werd de
afgelopen maanden door veel vertegenwoordigers van het bedrijfsleven,
de advocatuur en de wetenschap aandacht gevraagd, omdat het een groot
punt van zorg is. Ik blijf het schokkend vinden dat de Europese Commissie
zich niet verwaardigt om in ieder geval een berekening daarvan aan te
leveren.
Voorzitter. We hebben het vandaag ook over de toezichthouders. De kern
van de verordening is dat niet alleen per land toezicht gehouden gaat
worden maar ook vanuit Europa. De gehele verordening ademt
vertrouwen in de toezichthouders. De VVD-fractie wil dat vertrouwen best
opbrengen, maar er moeten nogal wat vage regels worden ingevuld. Die
toezichthouders, in samenwerking met de Europese Commissie, nemen
de leiding over van het nationale parlement betreffende de invulling van
deze verordening. Dat vinden wij, vanuit ons uitgangspunt dat we er
graag zelf over gaan, erg problematisch. Het betekent bijvoorbeeld ook
dat er in de verordening geen check-and-balances zijn opgenomen ten
aanzien van de toezichthouders. Hoe controleren we die dan? Hoe kan het
Nederlands parlement zijn invloed aanwenden op de Nederlandse
toezichthouder, maar ook op andere toezichthouders in Europa, laat staan
op de Europese toezichthouder? Al dit soort dingen is niet geregeld.
Is de reikwijdte van deze verordening beperkt tot de Europese Unie of is
het de bedoeling om de verordening uit te breiden over de rest van de
wereld? Als dat zo is, hoe gaan we dat dan uitvoeren? Persoonlijk en
huishoudelijk gebruik wordt in het voorstel beperkt tot activiteiten die niet
gericht zijn op winst. Dat betekent dat daar dus een uitzondering voor
geldt. Dat zou kunnen betekenen dat een particulier die een oude fiets wil
verkopen op Marktplaats wel aan allerlei verplichtingen moet voldoen. Is
dat de bedoeling van deze verordening? Het is een mooi voorbeeld van
iets waarover waarschijnlijk wel goed is nagedacht, maar waarbij niet is
doorgeredeneerd wat het daadwerkelijk zal betekenen. Dit betekent dat de
reikwijdte van het kernbegrip «persoonsgegevens» moet worden
verduidelijkt. Wat zijn persoonsgegevens precies? Ook het CBP heeft af en
toe dit idee waardoor bij ons het idee ontstaat dat «individualiseren» en
«identificeren» wordt verward. Op die manier komt men tot een
onbeperkte reikwijdte van het begrip «persoonsgegevens». Dat is nou
precies niet de bedoeling.
In essentie gaat het de VVD om de vraag hoe je komt tot een benadering
van de verordening die is gebaseerd op risico’s. Iedereen wil dat Google
en Facebook aan de strengste eisen moeten voldoen, zoals collega
Recourt al heeft gezegd. Niemand wil echter dat de drogist op de hoek die
een advertentie over steunkousen wil sturen aan zijn klanten, iets wat
betrekking heeft op bijzondere persoonsgegevens in de huidige wettelijke
tekst, aan alle eisen moet voldoen.
Natuurlijk is ook de grens van 250 werknemers volstrekt irrelevant. Het
moet gaan om een risicogerichte benadering. Kan de staatssecretaris
toezeggen dat hij dat uitgangspunt in het oog zal houden? Ik realiseer mij
dat dit lastig is, want het is een open begrip, maar iedereen begrijpt dat
we Google wel aan banden willen leggen en controleren maar dat de
gewone ondernemer die in Nederland op een normale manier zijn
(salaris)administratie voert, niet aan die strenge eisen hoeft te voldoen,
tenzij er goede redenen zijn waarom dat wel moet. Dat moet het
uitgangspunt van de verordening zijn.
De heer Elissen (PVV): Voorzitter. Het is goed om van de collega’s te
horen dat zij zich op een aantal punten zorgen maken. Ook de PVV heeft
zorgen, die ik graag met de staatssecretaris deel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

6

Het is belangrijk om wet- en regelgeving zorgvuldig te bekijken, want voor
je het weet is een en ander ingevoerd en dan zijn we te laat. Vandaar ook
het behandelvoorbehoud en de afspraken die we daaromtrent hebben
gemaakt. De Nederlandse regering vindt het allemaal prima. De Nederlandse regering zegt: komt u maar, hoe meer Europa hoe beter. De PVV zit
er wat kritischer in. Ik heb hier een citaat uit een brief van minister
Opstelten van 27 april van dit jaar: «De regering kan de precieze grondslag
van de opvattingen van de door de commissie-Meijers aangehaalde
instanties niet goed duiden, maar kan zich overigens niet goed voorstellen
dat de Europese Commissie een voorstel zou presenteren dat, in ieder
geval vanuit juridisch perspectief, een te laag niveau van gegevensbescherming zou bieden.» Wat ons betreft is dit ronduit schokkend. Ik geef
het voorbeeld van het walgelijke Acta-verdrag. Dat kwam ook uit Europa.
De opmerking dat men zich niet kan voorstellen dat daar slechte
producten vandaan komen, deel ik dus niet. Ik vraag de staatssecretaris
dan ook of hij de Kamer kan verzekeren dat hij kritisch blijft kijken naar
alle voorstellen die ons vanuit Europa bereiken. De opmerking dat hij en
de minister zich «niet kunnen voorstellen» dat iets wat uit Europa komt
niet goed is, vind ik niet bepaald bemoedigend.
De vorige uitgelekte versie van de Europese conceptregelgeving kende
wel degelijk een lager beschermingsniveau dan de Nederlandse
wetgeving die kent. Voor de aardigheid waren daar de rechtshulpverzoeken ook maar even uit gefietst. Natuurlijk heb ik toen moties ingediend
en een aantal daarvan is aangenomen. Ik hoop dat we nog op tijd waren
om een aantal zaken bij te sturen. In gewonemensentaal betekende het
dat allerhande buitenlandse mogendheden zonder tussenkomst van de
Nederlandse rechter allerlei gegevens van Nederlanders kunnen opeisen.
Deze regelgeving kan dus zeer vervelend uitpakken voor de Nederlandse
burger waar het de privacy betreft. Hoeveel ruimte is er zo meteen nog
voor Nederland? Zoals wij het zien, is dat bitter weinig. De staatssecretaris
zei het zelf al, tijdens het algemeen overleg op 7 maart: enerzijds biedt de
verordening geen mogelijkheid om er nationale koppen bovenop te
zetten. De ruimte is dus nul. Ook de Raad van State heeft dit geconcludeerd.
Dan het punt van het informeren van de Kamer. We hebben daar
afspraken over gemaakt; ik refereer aan de brief van 20 maart. Dan is het
natuurlijk vreemd dat we via een website als www.statewatch.org wél aan
de nieuwste versie van het wetsvoorstel kunnen komen, terwijl we deze
van de staatssecretaris nog niet hebben ontvangen. Waarom kan de
staatssecretaris een voorstel over privacy niet open en bloot met de
Tweede Kamer delen?
Staat Nederland alleen in zijn mening dat het voorstel aandachtig bekeken
moet worden? Nee, bepaald niet. Gelukkig, zou ik bijna zeggen. Naast
Nederland plaatsten ook Tsjechië, Hongarije en Polen een parlementair
behandelvoorbehoud. Alle andere lidstaten hebben ook zo hun bedenkingen, dat staat althans in de meest recent gelekte versie van het
voorstel, die van 22 juni 2012. Kan de staatssecretaris meer vertellen over
de wijze waarop de verschillende landen in deze strijd zitten?
Ik kom op de inhoudelijke problemen met het voorstel. Het belangrijkste
punt van zorg is en blijft de doelbinding. Doelbinding betekent toch dat je
gegevens die je voor een bepaald doel verzamelt, niet stiekem voor iets
anders gebruikt? De burger moet erop kunnen vertrouwen dat de
overheid van tevoren netjes duidelijk maakt wat zij gaat doen en met welk
doel de gegevens worden verzameld. De burger moet de overheid kunnen
vertrouwen. Het moet dus niet mogelijk zijn dat er achter je rug om allerlei
gegevens bij elkaar worden geharkt en dat men vervolgens zelf maar
bepaald waarvoor die worden gebruikt. Dat past gewoonweg niet in een
democratie.
Staatssecretaris Teeven heeft het heel eufemistisch over «flexibilisering
van de doelbinding». Dat klinkt natuurlijk heel flexibel, maar ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

7

zorgwekkend. Regels zijn regels, wat ons betreft. Die gelden voor de
burgers maar ook voor de overheid. Wij staan voor law and order en dat
houdt in dat de overheid ook zichzelf in het gareel moet zien te houden en
zichzelf niet meer bevoegdheden moet toekennen dan noodzakelijk. Is de
staatssecretaris ook voor law and order, of is hij alleen maar van de order?
Kan de staatssecretaris garanderen dat hij zich hard blijft maken om
doelbinding een prominente plaats te geven in het Europese voorstel? Ik
vraag hem of hij daar écht voor gaat en of hij zijn ideeën over flexibele of
contextafhankelijke doelbinding wil laten varen. Die klinken mij namelijk
vaag in de oren.
Tot slot vraag ik aandacht voor de bestuurlijke boete. Ik heb de brief en de
reactie gelezen. Als we het CBP adequaat willen toerusten ontkomen we
er bijna niet aan om te zorgen dat het ook de bevoegdheid tot het
opleggen van een bestuurlijke boete krijgt. De argumenten die de
staatssecretaris aanhaalt, komen erop neer dat ze nu in Brussel bezig zijn
en dat het zonde van de tijd en de energie is om dan op nationaal niveau
iets te regelen. Van een aantal partijen heb ik begrepen dat dat Brusselse
nog wel een aantal jaar kan duren; ik heb zelfs de termijn van vijf jaar
horen vallen. Waarom zouden wij het in Nederland dan niet ook regelen,
zoals het in andere lidstaten ook al geregeld is?
Mevrouw Berndsen (D66): Voorzitter. Onze vrijheid staat op de tocht.
Door technologische ontwikkelingen en een toenemende zucht naar
veiligheid leveren we steeds meer van onze privacy in. Kopietjes van ons
paspoort liggen bij steeds meer aanbieders van diensten en producten, en
als je naar de zon wilt vliegen, ga je als potentieel crimineel in een
database. Dergelijke ontwikkelingen maken een stevige bescherming van
onze gegevens belangrijker dan ooit.
De herziening van de Europese privacyregels biedt een kans om de
privacy van de Europese burgers nu zo goed mogelijk te regelen, met
voor iedereen overal in Europa dezelfde regels, waarbij de balans is
gewaarborgd tussen enerzijds onze burgerrechten en anderzijds de macht
van de overheid en de verzamelzucht van bedrijven. Daarom is de keuze
voor een verordening een grote stap voorwaarts. Daarom moeten we nu
in de voorhoede stevige stappen vooruit durven zetten. Voor D66 betekent
dat drie dingen. Ten eerste, maximaliseer het niveau van gegevensbescherming. Ten tweede, versterk de rechtspositie van burgers. Den derde,
geef de privacywaakhond tanden.
Ten eerste. D66 wil een hoog beschermingsniveau waarvan alleen onder
specifieke voorwaarden kan worden afgeweken. Dat de bescherming nu
wordt vervat in twee verschillende instrumenten, waarbij het beschermingsniveau fors uiteenloopt, vindt mijn fractie niet wenselijk. Op deze
toer zijn bedrijven straks via de verordening aan strakke regels gebonden,
maar kunnen opsporingsdiensten via de richtlijn vrijwel onbeperkt met
onze gegevens aan de slag. Wat is op dit moment het krachtenveld in
Europa als het gaat om het verschil in bescherming? Welke positie neemt
het kabinet daarbij in? Mijn fractie ziet vooralsnog weinig beweging bij de
Raad als het gaat om de richtlijn en hoort geluiden dat overheidsdiensten
zich onder de regels uit zouden wurmen. D66 vindt het onacceptabel als
de overheid zich aan regels voor gegevensbescherming zou onttrekken.
Juist de klassieke balans tussen burgerrechten en macht van de overheid
behoeft stevige waarborgen. Klopt het dat binnen de Raad wordt
overwogen om de richtlijn op ijs te zetten? Is het kabinet bereid om bij de
Raad actief te pleiten voor behandeling van de richtlijn en daarbij in te
zetten op een zo hoog mogelijk beschermingsniveau?
De heer Van der Steur (VVD): Ik kan heel goed meegaan in het betoog
van collega Berndsen ten aanzien van het belang van privacybescherming. Is zij het echter ook met mij eens dat uitwisseling van
gegevens door overheden een ander doel dient dan de uitwisseling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

8

gegeven tussen bedrijven en dat het logisch is dat daarom wordt gekozen
voor twee verschillende instrumenten?
Mevrouw Berndsen (D66): Dat is natuurlijk lang niet altijd het geval. Bij
opsporingsdiensten waarbij sprake is van verdachten kan ik mij daar iets
bij voorstellen. Maar als er sprake is van gegevens van personen die
helemaal geen verdachte zijn, kan ik mij daar helemaal niets bij
voorstellen.
De heer Van der Steur (VVD): Dan zou de vraag zijn hoe collega
Berndsen voor zich ziet dat de overheid informatie van mensen uitwisselt,
wat alleen mag in het kader van de opsporing, terwijl het dan niet in het
kader van de opsporing is. De richtlijn is er juist voor bedoeld om de
opsporing, onder andere van terrorisme maar ook van criminaliteit, te
verbeteren. Ik snap de reactie niet zo goed.
Mevrouw Berndsen (D66): Ik kan een ander voorbeeld geven, dat van
passagiersgegevens die worden verstrekt. Dat gaat soms van de ene
overheid naar de andere overheid, terwijl dat niet altijd nodig is in het
kader van de opsporing. Dat gebeurt dan vanuit het uitgangspunt dat we
in een risicoloze samenleving zouden moeten leven en omdat het anders
wellicht terrorisme zou bevorderen. Ik vind echt dat de overheid de
verplichting heeft om goed te kijken naar de bescherming van de
gegevens van haar inwoners.
Voorzitter. Mijn fractie ziet vooralsnog weinig beweging bij de Raad als het
gaat om de richtlijn. Ik sprak al over de klassieke balans tussen burgerrechten en macht van de overheid. Die balans behoeft een stevige
waarborg. Ik hoor dus graag van de staatssecretaris of het inderdaad waar
is dat de Raad overweegt om de richtlijn op ijs te zetten. Is het kabinet
bereid om bij de Raad actief te pleiten voor de behandeling van de
richtlijn en daarbij in te zetten op een zo hoog mogelijk beschermingsniveau?
Hoe wordt omgegaan met druk van buitenaf? Ik noemde het al even: onze
passagiersgegevens en vingerafdrukken zijn geliefd bij de Amerikanen. Ik
weet ook niet waarom, maar kennelijk is het zo. Klopt het dat de Amerikanen aan de Europese tekentafel zitten en zich bemoeien met onze
privacyregels? Is de staatssecretaris bereid om bij de Europese
Commissie aan te dringen op gepaste afstand tussen Europa en buitenstaanders?
D66 wil een «risk driven»- en «principle based»-invulling van de verordening, waarbij wordt uitgegaan van de daadwerkelijke risico’s, in plaats
van dat er alleen mechanisch een lijstje bureaucratische eisen wordt
afgewerkt. Bedrijven moeten een stevige eigen verantwoordelijkheid
krijgen om gegevensbescherming goed te regelen en datalekken te
melden, met zware sancties als stok achter de deur. Hoe staat het kabinet
hierin? Deelt de staatssecretaris het uitgangspunt van verantwoordelijkheid met zware sancties als stok achter de deur?
Ten tweede. Het versterken van de rechtspositie van burgers.
Bescherming van privacy gaat om bescherming van mensen. Versterk de
rechtspositie van burgers en maak burgers baas over hun eigen
gegevens. D66 vindt dat voortaan toestemming gevraagd moet worden
voor het gebruik van gegevens. De bestaande richtlijn bevat zo’n eis, maar
die is in de praktijk een dode letter gebleken. Dit onderwerp vraagt om
een stevige verankering van het toestemmingsvereiste in de nieuwe
verordening. Uitgangspunt moet zijn dat stilzwijgende instemming,
toestemming zonder actie van de burger of toestemming als de gebruiker
geen echt alternatief heeft, niet langer kan worden beschouwd als
rechtsgeldige toestemming. Instemming met algemene voorwaarden is
niet hetzelfde als toestemming voor gegevensverwerking. Wat vind het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

9

kabinet van deze stevige waarborg tegen misbruik? Welke afwegingen
maakt het ten gunste of nadele van de burgers?
Ten derde. Geef de privacywaakhond tanden. Dit is al vaker aan de orde
geweest. D66 wil een privacywaakhond met tanden, een toezichthouder
met voldoende capaciteit en een boetebevoegdheid, want bescherming
van onze gegevens staat of valt met naleving van de regels. Dit kabinet,
echter, toont zich niet bereid om het CBP van tanden te voorzien. Geen
boetebevoegdheid voor het CBP betekent een blaffende hond. Zoals we
allemaal weten, bijten die niet. D66 vindt dat het kabinet de boetebevoegdheid van het CBP nu moet regelen en niet moet wachten op Europa.
Mijn collega Elissen zei dit al. Ook in de onderhandelingen in Europa moet
het kabinet gaan staan voor effectieve en afschrikwekkende boetes. Is het
kabinet bereid om daarop in te zetten?
Voorzitter: Berndsen
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Ik begin mijn inbreng
namens het CDA met dank te zeggen aan mevrouw Lisa Vermeer, die zo
haar best heeft gedaan om ervoor te zorgen dat de Kamer behoorlijk op
dit dossier zit. Ik vind het wel aardig om daar iets over te zeggen.
We bespreken vandaag een heel belangrijk onderwerp. Tegelijkertijd heeft
het CDA een gevoel van déjà vu; aan het einde van het parlementair jaar
komt alles weer terug. Immers, we moeten feitelijk constateren dat alles
wat er vandaag door de leden van deze commissie wordt gezegd al
eerder, in het voortraject, aan de orde is gesteld. Het is bijna beangstigend
om te zien wat er gebeurt met de kritiek, het commentaar en de zorgen die
we hebben geuit. Daarom is het goed dat we er vandaag nogmaals stevig
op ingaan. De bescherming van persoonsgegevens is immers eenvoudigweg een grondrecht. We zien dat het ook steeds meer verankerd is in
Europa en in onze eigen grondwet. We zien dat de regels die tot nu toe in
Europa worden gehanteerd eigenlijk uit het pre-internettijdperk stammen.
Een modernisering is daarom van groot belang.
De CDA heeft een aantal maal, waaronder bij motie, duidelijk gemaakt dat
het er zeer aan hecht dat burgers actief en voorafgaand toestemming
verlenen voor gebruik van hun gegevens. We zien dat dit ook het
uitgangspunt is van de ontwerpverordening. Er staat ook dat de
verwerking van gegevens moet worden beëindigd wanneer de
toestemming wordt ingetrokken en er geen andere rechtvaardigingsgrond
rest. Echter, in artikel 7 van de ontwerpverordening staat dat toestemming
geen grondslag voor verwerking van persoonsgegevens biedt als er een
aanzienlijke onevenwichtigheid bestaat tussen de positie van de betrokkenen en die van de voor de verwerking verantwoordelijken. Dit baart ons
zorgen. Kan de staatssecretaris de CDA-fractie geruststellen op dit punt?
Het lijkt een beetje alsof het allemaal al zo is, tenzij je eigenlijk maar een
minimaal belangetje hebt. Het CDA maakt zich zorgen hierover. We krijgen
graag een geruststelling van de staatssecretaris.
Wij zien in de verordening ook duidelijke taken voor de nationale
toezichthouder staan. In Nederland is dat het College bescherming
persoonsgegevens. De staatssecretaris heeft zijn oor te luisteren gelegd
bij het bedrijfsleven. Dat is prima. We hebben echter gelezen dat hij niet
voornemens is om ruimte te bieden voor prejudiciële vragen die dan
mogelijk betaald zouden kunnen worden. We hebben daarvan kennis van
genomen. We zullen zien of die opvatting zal blijven. We kijken er even
naar; we weten nog niet of we er genoegen mee zullen nemen, maar voor
nu is het prima.
Daarnaast maakt de staatssecretaris duidelijk dat hij nog niet voelt voor
uitbreiding van de sanctiebevoegdheden. Hij wil geen dubbel werk doen
en niet vooruitlopen op de onderhandelingen over de verordening. Het
lijkt bijna een beetje gemakkelijk geredeneerd. Waarom zou het immers
een probleem zijn om erop vooruit te lopen? Zoals de heer Elissen terecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

10

zei, moeten we immers een behoorlijke tijd overbruggen voordat alles op
een behoorlijke manier in de steigers is gezet.
Het CBP suggereert om in de verordening ruimte te creëren voor de
nationale toezichthouders om zelf te beslissen welke zaken zij ter hand
nemen. Wij kunnen ons hier iets bij voorstellen; het kabinet zegt zelf ook
daar niet op voorhand tegen te zijn. We willen echter wel duidelijker
weten wat het precies voorstelt. In de conceptverordening is een
belangrijke rol weggelegd voor de nationale toezichthoudende instanties.
Bij hen kan men terecht met klachten. Wordt dan zelf gekeken welke klacht
belangrijk genoeg is? Is daar een ruime discretionaire bevoegdheid? Wat
gaat de staatssecretaris doen wanneer hij ziet dat er een fundamenteel
probleem is? Kortom, hoe zorgen we ervoor dat de zaken worden
aangepakt die daadwerkelijk moeten worden aangepakt? Of kan het ook
zo zijn dat er wordt geredeneerd: het wordt een beetje ingewikkeld, we
doen het nu maar even niet?
We hebben al eerder gezegd dat er gekke dingen in de verordening zitten.
Ik kom wederom terug op het punt dat bedrijven met meer dan 250
werknemers verplicht zijn om een data protection officer aan te stellen.
Dat is op zich goed, maar dat getal 250 blijft een heel vreemde maatstaf.
Het zou moeten gaan om het risico dat wordt gelopen. Dat kan bij kleine
bedrijven evenzoveel aan de orde zijn als bij grote. Ik was laatst bij een
bedrijfje waar drie mensen werken, die gaan over een enorme bulk
gegevens. Dat is veel linkere boel dan een bedrijf waar 251 mensen
werken die daar helemaal niet mee bezig zijn, een aardbeienkwekerij
bijvoorbeeld. In een dergelijk bedrijf is men waarschijnlijk helemaal niet
met gegevensbescherming bezig maar kunnen wel veel mensen in dienst
zijn. Kortom, kunnen we opnieuw kijken naar risico als criterium?
Verder wordt er gesproken over «overheidsorganen of -instanties». In
Nederland snappen we nog wel waar we het dan over hebben, maar je
ziet in heel veel landen dat taken zijn uitbesteed, bijvoorbeeld aan zbo’s.
Hoe werkt dit dan? Wat wordt precies bedoeld met «overheidsinstanties of
-organen»? Die terminologie maakt het ingewikkeld. Wanneer moet wie
waaraan voldoen?
Ik heb een paar vragen over de ontwerprichtlijn. Wat is precies de
samenhang? Ook hierbij is er discussie mogelijk over de verhouding
tussen de richtlijn en de verordening. De een is een soort Wet
bescherming persoonsgegevens en de andere gaat verder, als een soort
Wet politiegegevens. Hoe verhoudt de een zich tot de ander? Ik voeg mij
verder bij de opmerkingen van mevrouw Berndsen op dit punt.
Wil de staatssecretaris nader ingaan op het toepassingsbereik van de
richtlijn? We lezen dat onder «bevoegde autoriteiten» moet worden
verstaan elke overheidsinstantie die bevoegd is ten aanzien van de
voorkoming, het onderzoek, de opsporing of de vervolging van strafbare
feiten of de tenuitvoerlegging van straffen. Het gaat dus niet alleen om
opsporen en vervolgen maar ook om voorkómen. Dat is een bijzonder
ruim begrip. Ook daarover krijgen we graag duidelijkheid.
In de ontwerprichtlijn lezen we dat de persoonsgegevens moeten worden
verwerkt onder verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van de voor de
verwerking verantwoordelijken. Wat betekent hier «aansprakelijkheid»?
Tot slot. We hebben zorgen ontvangen van de Verbond van Verzekeraars.
De bond begrijpt goed dat het natuurlijk maar zeer beperkt is toegestaan
om medische gegevens te gebruiken. Je ziet in dit geval echter wat je ook
bij strafrechtelijke gegevens ziet. De verzekeraars zijn bij uitstek organisaties die fraude moeten tegengaan. Zij staan nu met de rug tegen de
muur, omdat ze geen gegevens kunnen gebruiken om te handhaven.
Voorzitter: Van Toorenburg
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Dank aan de Kamerleden voor hun
vragen en opmerkingen. De Kamer had een behandelvoorbehoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

11

ingesteld. Dat betekent ook veel werk voor de Kamer zelf, veel voorbereidingswerk. Het is mij een genoegen om van gedachten te wisselen met
deze vaste commissie. Het is ook goed dat de Raad van State om advies is
gevraagd over dit onderwerp. Dat geeft duidelijkheid over een aantal
onderwerpen. Soms kan de regering dat als steun in de rug ervaren, maar
soms ook niet. De leden hebben in hun inbreng bij een aantal onderwerpen de vinger op de zere plek gelegd. Ik zal deze punten bespreken.
De heer Van der Steur werpt het punt van de ruimte voor nadere
regelgeving op. We moeten vaststellen dat de ontwerpverordening veel
ruimte laat voor nadere regels. Je spreekt dan over gedelegeerde
handelingen. Zaken als de criteria voor het wissen van gegevens,
uitzonderingen op het verbod van geautomatiseerde verwerking van
persoonsgegevens en de vraag hoe je een datalek omschrijft, moeten in
de verordening nog gedelegeerd en omschreven worden. Daarnaast gaat
het ook over uitvoeringshandelingen. Daar is ook nog heel veel ruimte.
De vraag is wel aan de orde – dit speelt momenteel ook in de onderhandelingen – of de Commissie binnen de grens van artikel 290 van het
EU-verdrag blijft met haar uitgangspunten. Uit artikel 291 bijvoorbeeld
volgt dat bij iedere bevoegdheid van de Commissie tot een uitvoeringshandeling moet worden gemotiveerd waarom de betreffende handeling
niet aan de lidstaten kon worden overgelaten. In de toelichting op de
verordening wordt daar nauwelijks op ingegaan. Ik denk dat dit ook een
van de zorgen van de heer Van der Steur is en dat hij zich afvraagt hoe het
zit met de nadere regelgeving. Hij vindt dat de verordening veel delegatiebepalingen heeft en veel uitvoeringshandelingen. Ik ben het daarmee
eens; de regering deelt deze zorg. We hebben de zorg van Nederland over
de gedelegeerde regelgeving ingebracht in de werkgroep van 22 en
23 februari jongstleden. We zitten natuurlijk nog midden in de ambtelijke
besprekingen over de verordening.
De fracties van PvdA, PVV en D66 constateren dat de ontwerpverordening
veel dan wel te veel ruimte biedt – dat kun je politiek verschillend
interpreteren – om af te wijken van de doelbinding. Dat kun je constateren, maar de regering is het daar niet mee eens. Op zich zouden wij wel
willen instemmen met de door de Commissie voorgestelde regeling; het
beginsel van doelbinding moet je niet verabsoluteren maar dynamisch
toepassen. Ik weet wat de heer Elissen daarover heeft gezegd, maar ik
denk dat het belangrijk is dat je het dynamisch toepast in een veranderende omgeving. Deze staatssecretaris is niet alleen voor order maar ook
voor law, om de opmerking van de heer Elissen meteen maar te pareren.
Je kunt echter niet met de mond belijden dat je voor order bent – zoals ik
een beetje bespeur bij de heer Elissen – maar tegelijkertijd zo erg voor law
zijn dat je niet kunt inspelen op de praktische veranderingen die plaatsvinden. De regering wil dat graag wél doen. Dat betekent echter niet dat
we de doelbinding daarbij uit het oog verliezen.
Dit zijn nog maar mijn inleidende opmerkingen; ik kom nog aan een
uitgebreide beantwoording toe. Ik realiseer mij dat mijn opmerkingen wel
een beetje politiek zijn.
De voorzitter: Ik hoor dermate veel verkiezingspraat dat ik de heer
Elissen ook even het woord geef.
De heer Elissen (PVV): Ik zeg maar zo: de campagne is begonnen, maar
het is nog geen tijd voor champagne, dus laten we het rustig aan doen
met de verkiezingsretoriek.
Ik hoor de staatssecretaris spreken over flexibele toepassing, met ruimte
voor law and order. Natuurlijk, de PVV is ook voor law and order. Wat law
and order en informatie-uitwisseling betreft, denk ik dat niemand hier er
moeite mee heeft als je de uitwisseling op een zorgvuldige wijze doet,
namelijk op basis van een rechtshulpverzoek, op basis van de spelregels
die we met elkaar hebben afgesproken over in welke gevallen je welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

12

informatie uitwisselt. Dat is heel to the point. Als het echter niet gaat om
dergelijke specifieke zaken, moeten we de doelbinding absoluut zo strak
mogelijk zien te houden. Hoe flexibel wil de staatssecretaris het nog
hebben?
Staatssecretaris Teeven: In ieder geval zo flexibel dat we kunnen inspelen
op veranderende omstandigheden in de samenleving. Ik denk bijvoorbeeld dat er ruimte moet zijn om de uitwisseling van persoonsgegevens
goed te benutten. Als ik de heer Elissen beluister, lijkt hij voorbij te gaan
aan bijvoorbeeld de ontwikkelingen die spelen in de jeugdzorg. We willen
allemaal dat het tuig van de straat gaat, om in de woorden van de
PVV-fractie te blijven. Als je dat wil, moet je de informatie die bij de
jeugdzorg en bij justitie voorhanden is natuurlijk wel goed uitwisselen. Je
kunt dit ook grensoverschrijdend zien. De regering en ik vinden het te
beperkt om het te beperken tot rechtshulp. Het is ook nooit ons
uitgangspunt geweest. We moeten optimaal bekijken hoe we maatschappelijke problemen kunnen aanpakken. Daarbij moet je altijd zoeken naar
de balans. Ik zou bijna zeggen, in de woorden van mijn voorganger de
heer Hirsch Ballin: het mes snijdt aan twee kanten. Het is niet of privacybescherming of veiligheid; het is en, en. Die balans zoekt de regering
daadwerkelijk. Dus ja, de regering is voor order en ook heel erg voor law,
maar dat zal niet verbazen.
De heer Elissen (PVV): Wij begrijpen elkaar volledig als het gaat om het
oppakken van boeven en het opsluiten van tuig, om het maar zo te
noemen. Daarbij liggen we niet ver uit elkaar. Natuurlijk, bij het aanpakken
van terroristen en zware vormen van criminaliteit moet je alle register
kunnen opentrekken en alle instrumenten kunnen inzetten. Het gaat echter
natuurlijk niet alleen om die zaken. Het gaat ook om gegevens van
bedrijven en om de Amerikanen die op basis van de Patriot Act maar
klakkeloos alles naar zich toe willen trekken. Dan hebben we gewoon de
afspraak dat je op basis van een juridische grondslag, van doelbinding,
met elkaar aan de voorkant duidelijke afspraken moet maken in welke
gevallen je onder welke voorwaarden gegevens ter beschikking stelt.
Volgens mij is dit ook in lijn met een motie die de Kamer heeft aangenomen, waarin staat – we hebben het er de vorige keer ook over gehad –
dat het beschermingsniveau van de privacy zoals we dat thans in
Nederland kennen, de ondergrens zou moeten zijn. Ik hoop dat de
staatssecretaris en de regering zich op dat niveau blijven inzetten, ook in
de ambtelijke besprekingen, want we weten allemaal dat als je niet
vroegtijdig ingrijpt in het Brusselse circus, het te laat is.
Staatssecretaris Teeven: Ik zou het woord «circus» niet willen gebruiken.
Je kunt zeggen dat Brussel een bureaucratie is, je kunt het Brussels
overlegcircuit allerlei namen noemen, maar het woord «circus» zou ik niet
direct willen gebruiken.
Het is niet aan mij als lid van de regering om de vragen van de leden van
de commissie te riposteren, maar ik blijf wel zitten met het voorbeeld van
een probleem in de jeugdzorg waarbij je bepaalde informatie hebt en je
wilt zorgen dat je veelplegers op een effectieve wijze bestrijdt. Nu ligt er
een klacht van het CBP bij ons ministerie dat je niet alles zomaar kunt
uitwisselen. Daarbij is de doelbinding onderwerp van discussie. Ik zou niet
graag zien dat wij in het kader van effectief zorgen voor veiligheid in de
samenleving maar ook in het kader van effectieve jeugdzorg bepaalde
gegevens niet mogen uitwisselen doordat we te rigide vasthouden aan
doelbinding. Natuurlijk is doelbinding een belangrijk uitgangspunt, daar
wordt dan ook over gesproken in Brussel. We zijn ermee bezig. Ik wil er
echter wel dynamisch naar kijken. Zo moet u mijn brief van 27 april ook
uitleggen. Ik begrijp dat in ieder geval een aantal commissieleden de brief
ook zo heeft opgevat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

13

De heer Recourt (PvdA): Ook ik sluit mij aan bij de woorden van de
ambtsvoorganger van de heer Teeven, de heer Hirsch Ballin, dat het mes
aan twee kanten snijdt. Aan de ene kant heb je privacybescherming, aan
de andere kant handhaving. Dat mes kun je echter alleen maar aan twee
kanten laten snijden als je je houdt aan de doelbinding. Als je die loslaat,
snijdt het mes alleen aan de kant van de handhaving. Dan hebt je een
afweging gemaakt bij een bevoegdheid en denk je: dat is gemakkelijk, ik
heb de gegevens nu toch, dan gebruik ik ze ook maar voor iets anders. Er
zijn twee heel mooie voorbeelden hiervan in Nederland. Rijkswaterstaat
stuurt gemakshalve maar een e-mail aan alle weggebruikers. Hoe komen
ze aan de gegevens? Via de kentekenregistratiekastje boven de weg. De
Belastingdienst geeft gemakshalve maar alle gegeven aan woningbouwverenigingen in verband met de huurgrens. Dat zijn voorbeelden waarbij
men volkomen is losgezongen van de doelbinding. De Tweede Kamer
heeft hierin geen enkele afweging meer kunnen maken. Als de staatssecretaris zegt dat je dat dynamisch moet kunnen bekijken, maak ik mij heel
grote zorgen. Ik vraag nogmaals aan de staatssecretaris of hij mijn zorgen
kan wegnemen. Hoe kunnen we garanderen dat de afweging om iets al
dan niet te doen, niet wegglijdt door het loslaten dan wel dynamisch
interpreteren van de doelbinding?
Staatssecretaris Teeven: Ik heb niet eens de intentie om zelfs maar zorgen
op te roepen bij de heer Recourt. Het is heel belangrijk dat een overheid
voldoende gegevens kan benutten. Dat is de reden dat Nederland
sommige dingen in de richtlijn wil regelen, zeker als het gegevens met
betrekking tot politie en justitie betreft. Er moet enige ruimte zijn voor een
overheid om gegevens te benutten. Ik roep in herinnering dat ik en mijn
collega-bewindspersoon op het departement al diverse keren Kamervragen van de PvdA-fractie hebben moeten beantwoorden of de minister
en de staatssecretaris in staat zijn om alle informatie die voorhanden is
effectief bij elkaar te leggen. Bijvoorbeeld waar het de jeugdzorg betreft is
mij diverse keren verweten dat ik in het grote departement ook informatie
in de justitiële sfeer heb maar die in de jeugdzorg niet gebruik. Het mes
snijdt inderdaad aan twee kanten. Doelbinding is een heel belangrijk
principe, maar je moet het niet verabsoluteren. We moeten geen muur om
het begrip heen bouwen waardoor er geen enkele mogelijkheid tot
interpretatie wordt gelaten. Dat wil de regering niet. Ik hoop dat ik met dit
antwoord de zorgen die bestaan bij de heer Recourt heb kunnen
wegnemen.
De heer Recourt (PvdA): Helaas niet, want volgens mij praten we langs
elkaar heen. Ik deel het doel van de staatssecretaris om de specifieke
problemen in de jeugdzorg op te lossen en ben het ermee eens dat
daarvoor informatie uitgewisseld moet worden. Dan maak je namelijk
specifiek de afweging tussen aan de ene kant privacybescherming en aan
de andere kant het belang dat de gegevensuitwisseling oplevert. Voor dat
doel neem je dus die beslissing. Dat heet doelbinding. Als je die
doelbinding loslaat en zegt: «nu we de gegevens toch hebben, gaan we
meteen maar even gemakkelijk het volgende regelen», ben je die
afweging volledig kwijt. Dan is de kans levensgroot dat de balans die er
voorturend moet zijn in de privacybescherming weg is. Ik vraag dus
nogmaals hoe we de balans erin houden als we het dynamisch gaan
interpreteren.
Staatssecretaris Teeven: Op het gevaar af dat het een herhaling van
zetten wordt: ik denk dat we die afweging moeten maken, waarbij ik er
wel van uitga dat de overheid altijd goed moet kunnen omgaan met de
haar ten dienste staande gegevens. Er moet voldoende ruimte bestaan
voor de overheid om die gegevens te vergelijken en aan elkaar te
koppelen. Dat kan in bepaalde situaties betekenen dat je wellicht ook wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

14

eens, als dat effectief is, gegevens met elkaar uitwisselt die buiten de
doelbinding gaan. De heer Recourt zou toch niet willen dat wanneer de
regering uit een heel andere hoek informatie krijgt dat er sprake is van
terrorisme, zij die informatie niet kan gebruiken om preventief op te
treden tegen dat terrorisme? Dan zou terecht het verwijt komen van de
commissieleden dat de regering niet regeert en niet vooruitkijkt. Ik vind
het doelbindingsprincipe een heel belangrijk principe, maar ik denk ook
dat het heel belangrijk is dat we geen muur om dat begrip heen bouwen.
Er moeten mogelijkheden zijn voor uitzonderingen. Tot nu toe is de inzet
van de ambtelijke werkgroep, van Nederland en ook wel van andere
landen geweest om die mogelijkheid wel te hebben, om er enigszins
dynamisch en flexibel mee te kunnen omgaan.
Mevrouw Berndsen (D66): De staatssecretaris komt met een voorbeeld
van gegevensuitwisseling binnen Nederland. In Nederland hebben we in
ieder geval de Wet politiegegevens. Deze biedt voldoende mogelijkheden
om gegevens te kunnen uitwisselen maar daar zit wel een heel goede
doelbinding in. Wat mij de meeste zorgen baart, is dat de staatssecretaris
in zijn brief schrijft dat hij flexibiliteit nodig heeft omdat er geen gemeenschappelijke regels op het terrein van strafvordering zijn en de politie
verschillende bevoegdheden heeft in de diverse lidstaten. Dan hebben we
dus geen gegevensbescherming omdat er in de verschillende lidstaten op
een verschillende manier mee wordt omgegaan. We zijn juist aan het
zoeken hoe we het niveau van gegevensbescherming zoals we dat in
Nederland in het kader van de opsporing goed geregeld hebben, ook
kunnen regelen op het niveau van Europa. Juist de flexibiliteit die de
staatssecretaris wil aanbrengen, herbergt wat mijn fractie betreft nogal
wat gevaren in zich.
Staatssecretaris Teeven: Ik ben, goed luisterend naar mevrouw Berndsen,
in ieder geval blij dat ik consequent ben in wat ik in mijn brief heb
geschreven en wat ik vandaag zeg. Ik wijs de leden op pagina 13 van mijn
brief van 14 juni, waarin ik al opmerk dat de doelbinding wat mij betreft
niet in marmer wordt gehouwen, maar waarin ik tegelijkertijd zeg – ik
herhaal het vandaag graag – dat indien er sprake is van structurele
gegevensuitwisseling, we dat doen na een afweging en dat we na een
bepaalde afweging ook een wettelijke regeling daarvoor zullen treffen. Als
er dus structureel op een bepaald punt gegevens worden uitgewisseld die
buiten de doelbinding vallen, zullen daarvoor een wettelijke regeling en
waarborgen moeten komen. Ik verwijs naar pagina 13 van mijn brief van
14 juni, waarin ik dat met zoveel woorden heb gezegd. Daarnaast moet
het wel incidenteel mogelijk zijn om buiten de doelbinding om gegevens
uit te wisselen en daar flexibel mee om te gaan.
De voorzitter: De staatssecretaris vervolgt zijn betoog. De leden kunnen
in tweede termijn op dit onderwerp terugkomen.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik realiseer mij dat ik het soms ook
oproept. Ik zal zakelijker antwoorden.
De heer Van der Steur spreekt namens de VVD-fractie over lastenverzwaring. Hij is van mening dat er veel meer verplichtingen zijn in de
verordening voor de verantwoordelijken. Ik meen dat ook mevrouw Van
Toorenburg hiervoor aandacht heeft gevraagd vanuit het bedrijfsleven. Er
zijn inderdaad nieuwe verplichtingen die ook de Nederlandse regering
zorgen baren. Ik noem het bewaren van documentatie, de beveiliging van
gegevens, het uitvoeren van privacyeffectbeoordelingen, het voorafgaand
consulteren van de toezichthoudende autoriteiten of het aanwijzen van
een functionaris voor de gegevensbescherming. Dat alles is een opeenstapeling van wettelijke verplichtingen, waarbij de Nederlandse regering er
nog niet op voorhand van overtuigd is dat die leiden tot een effectievere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

15

bescherming van persoonsgegevens. Het is niet vanzelfsprekend dat
wanneer je die dingen zo vastlegt, dit per saldo leidt tot betere
bescherming. Ik meen dat te bespeuren in de bijdrage van de heer Elissen.
De afweging tussen de bescherming van persoonsgegevens en het belang
van een adequate taakuitvoering door degene die de gegevens heeft,
brengt met zich mee dat zekere grenzen worden gesteld aan de verplichtingen van de verantwoordelijke, degene die verantwoordelijk is voor de
gegevens. Het recht op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer is
natuurlijk geen absoluut recht, het moet steeds opnieuw worden
afgewogen tegen andere rechten.
De heer Van der Steur vraagt zich af of er wel sprake is van een afname
van de administratieve lasten. Dit punt heeft onze zorg. In eerste lezing
van de verordening zou je op zijn minst kunnen concluderen dat eerder
het omgekeerde het geval is. Wat ons betreft is de motivering van de
Commissie dan ook niet overtuigend. We hebben daar grote zorgen over.
Er leven grote zorgen over de gevolgen van de voorstellen voor de
administratieve lasten. We hebben dit in Brussel duidelijk ter sprake
gebracht. Ik verwijs verder naar mijn brief van 14 juni. Dit punt was ons
namelijk al eerder opgevallen. We zullen bij de onderhandelingen steeds
opnieuw hierop blijven inzetten.
De fracties van CDA en VVD hebben aandacht gevraagd voor het criterium
van 250 werknemers. Dit is het punt dat sommige verplichtingen alleen
van toepassing zouden moeten zijn voor bedrijven met meer dan 250
werknemers. Ook wij vragen ons af of er niet beter kan worden uitgegaan
van het risico van verwerking vanuit het oogpunt van de bescherming van
de persoonlijke levenssfeer. Ook dit punt is ingebracht, niet alleen door
Nederland maar ook door andere landen, in de bespreking van 22 en
23 februari. Bij de vervolggesprekken zal dit blijvend een punt van
aandacht zijn. Ook dat heb ik in de brief van 14 juni al gemeld.
De voorzitter: In mijn hoedanigheid van woordvoerder namens het CDA
heb ik hier een vraag over. Is het juist dat de industrielobby hier een
enorme poot aan de grond heeft gekregen? Kan de staatssecretaris
uitleggen hoe hij dat wil pareren, samen met zijn collega van EL&I?
Staatssecretaris Teeven: Ik weet niet of de industrielobby een enorme
voet aan de grond heeft gekregen, dat kan ik niet zo zeggen. Ik denk dat de
regering het niet het meest voor de hand liggende uitgangspunt vindt om
aan te haken bij die 250 werknemers. Het ligt meer voor de hand om een
ander criterium te nemen, dat ik zojuist al noemde, namelijk het risico van
verwerking uit oogpunt van bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
Dit zou eerder het ijkpunt moeten zijn, het vertrekpunt van waaraf je
redeneert.
Voorzitter. Uit de bijdrage van de heer Recourt meen ik een aantal
opmerkingen over het noodzakelijkheidcriterium op te maken. In het
huidige kaderbesluit voor de gegevensverwerking door politie en justitie
wordt de mogelijkheid geboden om gevoelige persoonsgegevens – ras,
seksuele voorkeur, geloofsovertuiging – te verwerken wanneer dat strikt
noodzakelijk is. Dat is een heel absolute regeling. In de ontwerprichtlijn
voor politie en justitie is dit punt weggevallen. De regering is van mening
dat we dit punt opnieuw moeten inbrengen in de onderhandelingen.
De heer Van der Steur heeft een aantal vragen over de positie van de
Commissie ten opzichte van de toezichthouders. Het kabinet heeft moeten
vaststellen dat de werkwijze van het Comité niet meteen duidelijk is. We
hebben dus ook vragen over hoe de dwingende bevoegdheden van de
Commissie zich verhouden tot een onafhankelijke positie van de nationale
toezichthouders. Dat zou eigenlijk ook de zorg moeten zijn van de
voorzitter van het CBP, maar ik heb dit daar niet teruggezien. Het is in
ieder geval wel de zorg van het kabinet. Er is op dit punt verheldering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

16

nodig. Dat zullen we inbrengen in de onderhandelingen, want het is geen
helder punt.
De heer Van der Steur (VVD): Ik ben blij dat de staatssecretaris dit zegt,
want het is ook voor ons een punt van zorg. Het uitgangspunt dat we een
deugdelijke privacybescherming willen, delen we met zijn allen, zo is mij
duidelijk geworden. Tegelijkertijd moeten we niet weer een heel bureaucratisch circus creëren. Het volgende punt, waar ik de staatssecretaris niet
over hoor, is met name belangrijk. De verordening zit vol met open
normen, met begrippen die door de Commissie en de toezichthouder
verder kunnen worden ingevuld. Gegeven de algemene formulering van
de verordening is totaal onduidelijk waar dat naartoe kan gaan. Kan de
staatssecretaris op dat punt mijn zorgen wegnemen en toezeggen dat hij
het meeneemt naar Brussel?
Staatssecretaris Teeven: Ik dacht dat ik daarmee was begonnen. Ik begon
mijn betoog met opmerkingen over de vele ruimte die er is voor nadere
regels, zowel wat betreft gedelegeerde wetgeving als uitvoeringshandelingen. Ik heb ook een aantal voorbeelden genoemd van gedelegeerde
handelingen waaraan nog invulling moet worden gegeven. Die zorg leeft
dus wel degelijk. Het is daarom van groot belang dat het kabinet bekijkt in
welke gevallen de Commissie de bevoegdheid wordt verleend om nadere
regels te stellen. In hoeverre geven de lidstaten de Commissie de ruimte
om nadere regels te stellen? Dat zullen we als uitgangspunt hanteren. Ik
heb dit zojuist al gemeld, maar ik wil het best herhalen.
Voorzitter. Ik loop de vragen van de leden die nog zijn blijven liggen
puntsgewijs na. De heer Recourt vraagt of ik het signaal herken dat er
landen zijn die de richtlijn willen schrappen. Het is bekend dat verschillende lidstaten kritisch zijn over de richtlijn. Zij hebben aarzelingen bij de
reikwijdte van de materiële gegevensverwerking of vinden dat eerst het
huidige kaderbesluit dataprotectie van 2008 geëvalueerd moet worden. Er
ligt nu een voorstel van de Commissie op tafel. Op zich is Nederland
voorstander van de richtlijn; ik verwijs ook naar de BNC-fiche die de
Kamer is toegezonden. Tijdens de lunch van de laatste JBZ-Raad heb ik
steun gegeven aan die ruime reikwijdte van de richtlijn. Die steun heb ik
daar al uitgesproken namens Nederland.
De heer Recourt (PvdA): Ik dank de staatssecretaris. Kan hij inzicht geven
in de grootte van de beweging om de gehele richtlijn feitelijk niet in
werking te laten treden? Er zijn twee bewegingen. De eerste is onderhandelen om de richtlijn zo beperkt mogelijk te maken. Nederland is daar
gelukkig niet voor, het is gewoon een stevige richtlijn. De andere is een
beweging waarin landen helemaal af willen van de richtlijn. Dat laatste
signaal heeft mij bereikt.
Staatssecretaris Teeven: De richtlijn zal wel worden behandeld. Er wordt
niet van afgezien, maar de richtlijn zal niet met prioriteit worden
behandeld. De zaken gaan op de lange termijn, daar heeft de heer Recourt
gelijk in. De verordening gaat voor.
De heer Recourt (PvdA): En Nederland verzet zich tegen dat op de lange
baan schuiven?
Staatssecretaris Teeven: Ja, daar verzet Nederland zich tegen.
Voorzitter. De heer Recourt vraagt ook naar de bepaling dat landen voor
een adequate financiering moeten zorgen. Daarmee loop je het risico dat
Europa bepaalt wat adequaat is. Die zorg van de heer Recourt deel ik.
Daarom vind ik dat het eindoordeel wat «adequate financiering» is, zal
moeten berusten bij de verantwoordelijke Nederlandse instantie, de
Kamer zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

17

Het CBP bepleit de uitbreiding van het begrip «persoonsgegevens» tot
«gegevens waarmee personen zich van anderen kunnen onderscheiden»,
de one stop shop. Waarom ga ik daar niet in mee, wil de heer Recourt
weten. Laat ik het zo zeggen: ik waardeer de prikkelende denkexercitie van
het CBP. Ik blijf echter terughoudend op dit punt, omdat het begrip
«persoonsgegevens» in de afgelopen decennia aanleiding heeft gegeven
tot veel interpretatieproblemen. Dat zal met de voortschrijdende
technische ontwikkelingen van dit moment eerder toenemen dan
afnemen. Als we dit begrip uitbreiden met het element «zich van anderen
onderscheiden» levert dat vrijwel zonder twijfel op dat we nog meer
interpretatieproblemen over onszelf afroepen. Overigens, met alle begrip
voor de wens van het CBP om het beschermingsbereik van de verordening zo groot mogelijk te laten zijn, moeten we niet vergeten dat
bedrijven en instellingen als gevolg van een verbreed begrip ook meer
inspanningen moeten leveren. De heer Van der Steur vroeg daar al
aandacht voor. Het is mij gebleken in de onderhandelingen in Brussel dat
er voor dit standpunt weinig of geen draagvlak bestaat bij de andere
lidstaten. Dat is ook een constatering.
De heer Recourt wil weten of de Ierse toezichthouder bevoegd is voor de
daar gevestigde bedrijven. Ja. Als er aanleiding voor is, zal de Ierse
toezichthouder via EU-mechanismen andere toezichthouders om bijstand
vragen.
Ik hoop dat ik hiermee alle vragen van de heer Recourt heb beantwoord.
De heer Van der Steur vraagt naar de bereidheid tot schrappen van de
delegatiegrondslagen. Die is er. Er wordt op dit moment ook al aan
gewerkt in Brussel.
De heer Van der Steur wil ook weten wat ik ga ondernemen tegen de hoge
lasten voor het bedrijfsleven. Ik heb dat al gezegd: wij vragen daar op
politiek niveau aandacht voor. Ik heb dat gedaan tijdens de lunchbesprekingen bij de laatste JBZ-Raad. Ook op ambtelijk niveau hebben we dat
gedaan. We zijn overigens niet het enige land dat dit doet; de grote landen
vragen er ook aandacht voor.
De heer van der Steur wil weten of er voldoende checks-and-balances zijn
bij het samenwerkingsverband van de privacytoezichthouders. Vooropgesteld: de samenwerking van de toezichthouders in de nieuwe board is
binnen het concept van de verordening verklaarbaar. Ik ben er ook
voorstander van. Je moet echter ook regels hebben voor de besluitvorming. Ik denk niet dat die checks-and-balances er op dit moment
allemaal al zijn. Ik vind dat de standpunten van de board over de uitleg
van de verordening tot stand moeten komen met veel meer betrokkenheid
van bedrijven en instellingen. Dat kun je zien als lobbyen maar ook als
draagvlak creëren. Ik zou het graag als dat laatste zien. Het betekent dus
meer dialoog, meer rekening houden met de samenleving. Pas dan kun je
die onafhankelijkheid geven en niet eerder. De regering denkt overigens
ook dat de rol van de Europese Commissie op dit punt te groot is.
De heer Van der Steur wil weten of de reikwijdte van de verordening niet
te groot wordt. Als voorbeeld noemt hij een reikwijdte buiten de grenzen
van de EU. Het lijkt inderdaad te ambitieus, dat is ook het standpunt dat
we ambtelijk hebben verwoord. Ik heb reden om aan te nemen dat de
Commissie erover wil nadenken omdat ook de lidstaten dat vinden.
Verder vraagt de heer Van der Steur of de exceptie voor persoonlijk en
huishoudelijk gebruik niet te beperkt is. Hij gebruikte daarbij het mooie
voorbeeld van een fietsverkoop via internet. Ik denk dat dit een van de
belangrijkste vragen in de onderhandelingen tot dusver is. Het gaat echt
om het vinden van een juiste balans tussen de ruimere bescherming van
persoonsgegevens en de uitvoerbaarheid van regels in het internettijdperk. Gehoord de discussie in Brussel vinden wij dat de Commissie
verder moet nadenken over de implicaties van het voorstel. Ik denk dat dit
ook gaat gebeuren. Ik zou bijna willen zeggen tegen de heer Elissen dat
Nederland heus niet overal achteraan huppelt in Brussel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

18

Tot slot wijzen de heer Van der Steur en mevrouw Van Toorenburg op de
risicogerichte benadering. Wij vragen daar al aandacht voor.
Ik kom toe aan de vragen van de heer Elissen. Hij vraagt zich af of de
Kamer wel voldoende wordt geïnformeerd. Dat is een blijvende zorg die
bij hem bestaat. Het is voor mij een blijvende verplichting om hem te
overtuigen van het feit dat dit wel degelijk zo is. Daarin zal ik niet rusten.
Hij noemde als voorbeeld dat er een nieuw draft document van de
verordening is verschenen. Ik heb de Kamer bij brief van 27 juni jongstleden zo uitgebreid mogelijk geïnformeerd. Op dezelfde dag is in de
onderhandelingen in Brussel uitgelegd wat de status is van het document
waaraan de heer Elissen refereert. Het is door het Raadsecretariaat van de
Commissie ten onrechte niet van de rubricering «restreint» voorzien en
dus ten onrechte openbaar gemaakt. Er had «restreint» op moeten staan.
Het stuk is inmiddels alsnog aldus gerubriceerd. Dat betekent dat ik niet
vrij ben; ik zeg het maar gewoon. Het gaat dus niet om het niet goed
willen voorlichten van de Kamer; ik heb gewoon de vrijheid niet om het
stuk aan de Kamer te overleggen, ondanks het feit dat de leden het
gewoon op internet kunnen vinden. Het document bevat de standpunten
van een aantal landen, waaronder dat van ons. Die weergave is nog niet
geverifieerd. Als het niet gerubriceerd zou zijn, had ik dit stuk – uiteraard,
zou ik bijna zeggen – bij de volgende kwartaalrapportage wél meegezonden, maar dat lukte dus niet meer met de laatste brief. Ik hoop dat ik
hiermee alle ideeën die bij de heer Elissen bestaan over het niet volledig
informeren van de Kamer heb kunnen wegnemen.
De heer Elissen (PVV): Het is in ieder geval fijn om te constateren dat we
die stukken wel gewoon via internet kunnen ontvangen, dan hebben we
toch een vorm van openbaarheid. Ik vraag mij werkelijk af waarom het
allemaal zo geheim moet blijven. De vorige keer was er ook al een stuk
uitgelekt. Het nare is dat er dan vervolgens ook uitlekt dat de eerdere
versie strenger was en meer in lijn met ons Nederlandse privacybeleid
dan de versie die daarna kwam. Waarom moet dit geheim, restreint, zijn?
Kennelijk is dat ook in Brussel niet helemaal helder, gezien het feit dat ze
er een verkeerd stempeltje op zetten. Kunnen we dit niet met meer
openheid aanpakken? Voor je het weet, ligt het toch op straat, dan kunnen
we het maar beter via de geëigende kanalen ontvangen.
Staatssecretaris Teeven: Ik begrijp de denkwijze van de heer Elissen,
maar de reden dat stukken restreint zijn, heeft te maken met het feit dat
landen niet willen dat hun standpunten, die in Brussel in onderhandelingen met elkaar worden gewisseld in ambtelijke werkgroepen, in de
volle breedte via internet worden uitgedragen. Dan heb je immers geen
mogelijkheid meer om te onderhandelen. Als je er een voorstander van
bent dat Nederland uit de Unie treedt, hoef je nooit meer te onderhandelen, maar zo lang we niet uit de Unie zijn getreden, moeten we blijven
onderhandelen en zullen die stukken van een restreint zijn voorzien. Dat is
natuurlijk de reden dat dit zo gebeurt.
De heer Elissen vroeg in eerste termijn naar de standpunten van de
andere landen. Dan zitten we direct met een probleem: ik kan niet ingaan
op de standpunten van andere landen. Ik kan wel zeggen wat het
standpunt van Nederland is. Ik kan wel melden dat de parlementen van
Portugal, Duitsland, Zweden, Spanje en Frankrijk een negatief subsidiariteitsoordeel hebben gegeven over het pakket of delen van het pakket.
Voor zover ik weet, zijn dit niet voldoende stemmen om de Commissie te
verplichten het onderwerp terug te nemen. Het is dus geen blokkerende
minderheid. Er is een parlementair behandelvoorbehoud gemaakt,
behalve in Nederland ook in Hongarije, Polen en Tsjechië. Alle lidstaten
hebben een algemeen studievoorbehoud gemaakt op het gehele pakket
aan voorstellen dat voorligt. Verschillende lidstaten hebben op een paar
afzonderlijke artikelen van de verordening een speciaal studievoorbehoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

19

gemaakt. Dat is de stand van zaken. Er is dus een lappendeken van
lidstaten die hetzelfde hebben gedaan als wij doen op dit moment.
De heer Elissen (PVV): Het is in ieder geval verheugend om te horen dat
er volop gelopen wordt. Ik heb niet het idee dat ze hard lopen, maar er
wordt in ieder geval gelopen. Dat is fijn.
Staatssecretaris Teeven: Dat is een waardeoordeel, voorzitter, daar kan ik
niets over zeggen.
Voorzitter. De heer Elissen wil weten of met de regeling in artikel 5b van
de verordening het doelbindingsvereiste genoemd in artikel 6, lid 4,
onderuit wordt gehaald. Daar staat namelijk dat gegevens wel mogen
worden verwerkt voor doelen die onverenigbaar zijn met het doel
waarvoor ze zijn verzameld. Ik heb dit uitgebreid beantwoord in mijn brief
van 27 april 2012. Uit tijdsoverwegingen wil ik daarnaar verwijzen. Ik wik
het wel allemaal herhalen, maar het staat daar allemaal in extenso in.
De heer Elissen en naar ik meen ook mevrouw Berndsen – je ziet hier een
gelijkenis tussen die beide fracties – willen weten waarom ik niet snel kom
met een eigen wetsvoorstel betreffende bestuurlijke bevoegdheid,
boetebevoegdheid, voor het CBP. Onder de huidige omstandigheden kan
ik daar niet veel mee. Ik denk dat dit echt een zaak is voor het volgende
kabinet. Ik neem aan dat de leden dit begrijpen. Ik heb al eerder gemeld
dat het ver gaat om een boetebevoegdheid die vrij gecompliceerd is zelf
te regelen. Dat heeft mede te maken met de open normen en het abstracte
karakter van de normen van de Wbp. Dat heeft echt enige tijd nodig; het is
niet overmorgen klaar. Het traject in Brussel loopt gewoon door. Ik vind
het risico groot dat ik op dit moment dubbel werk ga doen. Ik vind het een
groot risico dat, omdat we een nieuw kabinet krijgen en omdat het werk in
Brussel doorgaat, we hier allemaal voor niets werk doen en met heel veel
mensen heel veel ambtelijke energie erin stoppen. Ik ben daarom op dit
moment niet bereid om het meteen ter hand te nemen.
De heer Elissen (PVV): Het is jammer om dat te horen van de staatssecretaris, want we hebben hem zojuist ook horen zegen dat het allemaal niet
zo vlotjes loopt in Brussel en dat het met al die voorbehouden nog
weleens op de heel lange baan zou kunnen worden geschoven. Dan vind
ik dat we primair voor het nationaal belang moeten gaan en het nationaal
goed moeten regelen. Het CBP laat immers weten dat het die scherpe
hoektanden nodig heeft waar we het al over hebben gehad. Ik zie niet in
waarom je on hold zou blijven staan en niets zou doen. Je kunt het zelfs
zo opschrijven dat het straks misschien naadloos past in de Europese
regelgeving. Als dat niet kan, passen we het te zijner tijd wel aan.
Stilstand is echter achteruitgang. Je moet je blijven ontwikkelen en om je
heen blijven kijken. Andere landen hebben die bestuurlijke boetebevoegdheid wel, dus ons CBP staat op achterstand.
Staatssecretaris Teeven: Ik had graag in een missionair kabinet gezeten
waarin ik de vrijheid had om dit meteen te regelen. Ik heb tot op heden
geen Kameruitspraak gezien dat ik er onverwijld mee aan de gang moet.
Dat betekent dat ik de demissionaire status van het kabinet alsmede mijn
eigen status daarin wil respecteren. Van sommige dingen vindt de Kamer
dat het heel snel moet, bij andere dingen moet ik op mijn handen gaan
zitten. Als ik de uitspraak krijg van de Kamer dat het sneller doet, gaat het
ook sneller, dat weet u, voorzitter. Als ik de komende week moties zie
waarin wordt uitgesproken dat de zaken sneller moeten, zal ik, gehoord
die uitspraak, kijken wat ik kan doen, binnen de mogelijkheden tot de
verkiezingen en daarna in de tijd die mij nog gegeven is.
Mevrouw Berndsen (D66): De staatssecretaris zit echt op zijn verkiezingsstoeltje, want om nou maar gelijk de PVV en D66 op één hoop te gooien,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

20

gaat erg ver. Bovendien, als hij een motie wil hebben, kan hij die krijgen.
Ik denk dat er een meerderheid in de Kamer voor zal zijn, dus niet alleen
maar PVV en D66. Ik denk dat het ontzettend belangrijk is dat het CBP wel
degelijk de tools krijgt om daadkrachtig en adequaat te kunnen optreden.
Als dit kabinet in staat is om met één pennenstreek de snelheden op de
rijkswegen te veranderen en boetes te verhogen, snap ik niet waarom het
nu niet alvast een aanvang kan maken om het CBP daadkrachtiger te
kunnen laten optreden. Maar goed, ik zal zorgen dat er een motie komt en
ik hoop dat die een meerderheid krijgt.
De voorzitter: Daar heb ik geen vraag in gehoord. Ik geef het word aan
de heer Recourt.
De heer Recourt (PvdA): Laat het feit nou zijn dat ik al een motie heb
ingediend met een dergelijke strekking. Die is aangehouden opdat de
staatssecretaris in een brief kon laten weten wat hij ging doen. We hebben
in de brief en nu hier het antwoord gekregen, dus ik ga die motie in
stemming brengen.
De voorzitter: De staatssecretaris wordt op zijn wenken bediend. Hij kan
voortgaan met zijn betoog.
Staatssecretaris Teeven: Dan toch niet na een reactie aan mevrouw
Berndsen te hebben gegeven, want zij lokte mij daartoe uit. Ik dacht dat de
fractie van D66 altijd voorstander was – dat respecteer ik – van zorgvuldige wetgeving, waarbij afstemming plaatsvindt met de jurisprudentieorganen en de wettelijke macht. Dat zou ik in dit geval ook willen doen.
Dat is toch iets anders dan de boete op de snelwegen even verhogen van
€ 200 naar € 220. Mevrouw Berndsen moet ervoor waken om niet in de
eigen voet te schieten, zou ik bijna willen zeggen.
De voorzitter: De staatssecretaris zegt veel «bijna», maar hij zegt het wel.
Wil mevrouw Berndsen daar nog op reageren?
Mevrouw Berndsen (D66): Ik vind het een beetje flauw dat de staatssecretaris zit te mopperen, terwijl hij mijn reactie uitlokte door te zeggen dat hij
aan het werk zal gaan als er een Kameruitspraak komt. Dan krijgt hij die
Kameruitspraak en dan zou ik opeens in mijn eigen voet schieten. Ja,
natuurlijk moet het zorgvuldig. Dat is de staatssecretaris ook van mijn
fractie gewend. Maar hij begon zelf flauw te doen door te zeggen dat de
PVV en D66 elkaar hier wel erg goed kunnen vinden. Dat vind ik net zo
flauw.
De voorzitter: Laten wij voortgaan met de beantwoording van de vragen.
Staatssecretaris Teeven: Dank u wel, voorzitter. Het is geenszins de
bedoeling van het kabinet om flauw te doen. Ik zit hier demissionair, dat
betekent dat als de Kamer iets wil, er een meerderheid voor moet zijn, zo
simpel is het.
Voorzitter. Mevrouw Berndsen wil weten of het niveau van gegevensbescherming van de ontwerpverordening niet aanzienlijk hoger is dan dat
van de ontwerprichtlijn. De verordening heeft verplichtingen die de
richtlijn niet kent, zoals voorafgaande consultatie van de toezichthouder. Ik
moet vaststellen dat de gegevensverwerking met het oog op opsporing en
vervolging van strafbare feiten een betrekkelijk nauw omlijnd doel betreft,
mevrouw Berndsen zei het al in haar inbreng. Dit is een belangrijk verschil
met de ontwerpverordening, die regels geeft voor de verwerking van
persoonsgegevens door overheidsinstanties en bedrijven. Die is veel
ruimer. De ontwerprichtlijn kent dan ook een strikte doelbinding. De
persoonsgegevens mogen in beginsel slechts worden verwerkt voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

21

opsporing en vervolging van strafbare feiten. Doordat de gegevens niet
verwerkt mogen worden op een met die doeleinden onverenigbare wijze
wordt er een beperking gesteld aan de verdere verwerking van de
persoonsgegevens. Dat is echt iets anders dan wat in die verordening in
de volle breedte wordt gedaan.
Mevrouw Berndsen vraagt of er is aangedrongen op afzonderlijke
regelingen voor de private en de publieke sector in de verordening. Ik heb
daar in mijn brief van 27 juni al iets over medegedeeld. De verordening
maakt geen harde scheiding tussen de regels voor de publieke en private
sector. Er zijn op sommige onderdelen afwijkende regels voor de publieke
sector. Dat acht ik dringend noodzakelijk, omdat de overheid een
bijzondere rol vervult in de samenleving, ook als het gaat om de
verwerking van persoonsgegevens. Die rol vraagt en vergt dat de
overheid gegevens van burgers verwerkt en binnen de overheid ook zelf
kan delen. Dat doen we voor specifieke doeleinden op een goede,
wettelijke grondslag met allerlei verantwoordingsmechanismen die niet
gelden voor de private sector. Ik richt mij er dus op om de nationale
beleidsruimte voor de overheid te claimen.
Mevrouw Berndsen wil weten of de VS aan de tekentafel zit in Brussel.
Nee, niet in de Raad. Ik kan geen antwoord geven, om de doodeenvoudige reden dat het bij ons niet bekend is, op de vraag of de VS contact
heeft met de Commissie. Dat weet ik niet. Wij gaan daar niet over.
Mevrouw Berndsen (D66): Ik krijg ook weleens berichten uit Europa en
het is toch echt zo dat in ieder geval medewerkers van de ambassade van
de VS veelvuldig rondlopen bij de EU en dat er zelfs zaken weerspiegelen
die in briefings van de EU voorkomen. Ik denk dus dat het goed is als de
Nederlandse regering een standpunt daarover zou innemen. Het kan toch
niet zo zijn dat Amerika medebepalend is voor wet- en regelgeving in
Europa? Die inmenging zou Amerika van ons ook niet wensen en die
wensen wij dus niet van Amerika. Het zou goed zijn als de Nederlandse
regering zich hier beter van op de hoogte stelt en er stelling tegen neemt.
Staatssecretaris Teeven: Ik kan alleen maar zeggen dat de Amerikanen
niet aan tafel zitten in de Europese Raad. Zij zijn niet aanwezig bij hetgeen
daar wordt besproken. Ik weet niet of het in de Commissie ook zo is. Het
zou best kunnen dat het in de Commissie wel het geval is. Ik heb niet
gezegd dat het niet zo is; ik weet het niet. Ik kan me ook voorstellen dat als
je heel moeilijke onderhandelingen hebt gehad over de PNR-gegevens,
zoals we die in het verleden hebben gehad, de Europese Commissie
besluit om de Amerikanen in een vroeger stadium te laten meekijken om
de problemen die we de laatste jaren met de PNR hebben gehad te
voorkomen. Ik zou me dat kunnen voorstellen, maar ik weet het niet. Het
zou een reden kunnen zijn om de Amerikanen bij sommige onderwerpen
te betrekken. Ik weet het echter niet. Ik heb er geen idee van of het in de
Commissie zo gaat. Als mevrouw Berndsen daar nadere informatie over
heeft, hoor ik die graag, dan kan ik het navragen. Wij weten het niet. We
gaan niet over wat er gebeurt op de burelen van de Europese Commissie.
Mevrouw Berndsen (D66): Wel voor zover het ook ons land en onze
inwoners betreft. Dan doe ik toch een dringend beroep op de regering om
wél poolshoogte te nemen en er stelling tegen te nemen.
Staatssecretaris Teeven: Ik heb er geen indicaties voor. Ik nodig mevrouw
Berndsen graag uit om mij die gegevens ter beschikking te stellen, zodat
ik dit punt kan opnemen bij de volgende JBZ-vergadering met de
Commissaris. Dat is totaal geen probleem, maar dan moet ik wel meer
rugnummers hebben. Als ik die heb, ben ik zeker bereid om dat te doen.
Die toezegging ligt er. Dan wil ik best aandacht vragen voor dit
onderwerp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

22

Mevrouw Berndsen vraagt wat de inzet van Nederland is geweest op het
toestemmingsvereiste. Ik ben positief over het verdwijnen van het
bestaande verschil tussen «ondubbelzinnige» en «uitdrukkelijke»
toestemming. Ik heb nog wel vragen over de uitwerking van de rechtsgevolgen van het intrekken van de toestemming. Dat wordt nog besproken
in de werkgroep van de Raad. Ik heb ook sterke twijfels bij de uitvoerbaarheid van de regel dat toestemming niet geldt waneer er sprake is van
een onevenwichtige verhouding tussen verantwoordelijke en betrokkene.
Die vragen zijn nog niet beantwoord door de Commissie. We wachten op
de beantwoording.
Mevrouw Berndsen vraagt naar mijn standpunt over de sancties in de
verordening. Ik ben voorstander van het invoeren van een bestuurlijke
boetebevoegdheid voor het CBP. Met het voorstel daarvoor in de
verordening ben ik het dan ook in beginsel eens. We zullen wel apart
moeten kijken of beoogd is dat er verplicht sancties moeten worden
opgelegd of dat het een bevoegdheid is. Ik denk dat dit op wetgevingstechnisch niveau kan worden opgelost. Ik verwacht nog wel discussie over
de vraag over het boetemaximum en de vraag of het juiste maximum
voor iedere overtreding wel even gerechtvaardigd is. Verder zal ik kijken
of er voldoende draagvlak is voor bestuursdwangbevoegdheid in de
verordening. Het kan zijn dat dit niet voor iedere EU-lidstaat even
vanzelfsprekend zal zijn.
Ik kom op de vragen van mevrouw Van Toorenburg. Zij wil weten of ik
vind dat het toestemmingsvereiste in de verordening voldoende is
verankerd. Ik denk het wel. Net als in de huidige richtlijn staat
toestemming voorop. Over andere rechtvaardigingsgronden heb ik
vragen, zoals ik zojuist al zei.
Verder vraagt mevrouw Van Toorenburg of privaatrechtelijk vormgegeven
bestuursorganen ook vallen onder de verordening. Dat is zo. Het is
duidelijk besproken en ook toegelicht door de Commissie.
Kan het CBP zelf blijven uitmaken welke zaken het aanpakt, wil mevrouw
Van Toorenburg weten. Jazeker. Het CBP is onafhankelijk. Regering en
parlement moeten dat respecteren. Dat is nu al zo en de regering staat
ervoor dat het zo blijft. Het CBP kan zelf blijven uitmaken wat het
prioriteert en wat niet.
Mevrouw Van Toorenburg vraagt of verzekeraars medische en strafrechtelijke gegevens niet langer mogen verwerken. Zij kaart hiermee een
probleem aan dat door ons nadrukkelijk aan de orde is gesteld in Brussel
tijdens de afgelopen werkgroepen. Bij de volgende bijeenkomst, in juli,
verwachten we antwoord van de Raadswerkgroep. De Kamer zal daarvan
op de hoogte worden gesteld. We zullen de Kamer periodiek steeds op de
hoogte houden van dit punt.
Mevrouw Van Toorenburg heeft het punt van de aansprakelijkheid aan de
orde gesteld. Ik kom daar in tweede termijn op terug.
De heer Recourt (PvdA): De staatssecretaris vroeg zich eerder af of hij al
mijn vragen had beantwoord. Ik heb dat inmiddels nagekeken, ook met
het oog op de tweede termijn. Ik had een vraag gesteld over mogelijke
compensatie voor slachtoffers van problemen met onrechtmatige
privacyschending. Die vraag is nog niet beantwoord.
Op een andere vraag van mij heeft de staatssecretaris gedeeltelijk
geantwoord. Dit betreft het «singled out»-principe. Hij ziet dat principe
niet zitten omdat je dan gedoe krijgt over wat wel en wat niet. Ik had mijn
vraag echter concreet gemaakt naar aanleiding van de Nederlandse zaak
van Martijn Koot, die 2,6 miljoen gegevens boven tafel kreeg.
Staatssecretaris Teeven: De vraag over het proefschrift, de zaak van
Martijn Koot, zullen we opnemen met BZK. Ik zal de Kamer daarover
schriftelijk informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

23

Het punt over schadevergoeding voor slachtoffers is nog niet uitgewerkt
in de verordening. Het zal de komende tijd in de onderhandelingen
worden meegenomen.
De heer Recourt (PvdA): Heeft Nederland zelf een standpunt?
Staatssecretaris Teeven: Wij vinden dat als je echt volstrekt slachtoffer
bent van volstrekt onrechtmatige gegevensuitwisseling er moet kunnen
worden gekeken naar compensatie.
De voorzitter: We gaan door naar de tweede termijn. De leden hebben
een minuut spreektijd. Het woord is aan de heer Recourt van de PvdA.
De heer Recourt (PvdA): Voorzitter. Ik maak haast.
Ik gebruik mijn tweede termijn om het over moties te hebben. De motie
over de boetebevoegdheid zal ik in stemming brengen, zoals ik al zei.
Collega Elissen heeft eerder moties ingediend die ook zijn aangenomen,
bijvoorbeeld op het punt van de doelbinding. Na de discussie met de
Kamer begrijp ik de staatssecretaris zo dat hij zegt dat je op incidentele
basis dynamisch moet kunnen omgaan met doelbinding. Hij geeft het
voorbeeld van terroristische dreiging. Dat snap ik. Maar volgens mij gaat
het bij de onderhandelingen een stuk verder en dreigt nu juist de
bescherming te worden uitgehold. Dan komen we terecht onder de grens
genoemd in de moties van de heer Elissen die door de Kamer zijn
aangenomen. Ik blijf grote zorgen hebben over dit punt.
Verder is er een aantal punten aan de orde geweest zoals administratieve
lasten, 250 fte’s en het «singled out»-principe. In het antwoord hoor ik
veel begrip voor grote bedrijven, kosten en weet ik wat, maar uiteindelijk
gaat het natuurlijk om de bescherming van de privacy van burgers. Er
worden bovendien door diezelfde bedrijven miljarden verdiend met die
persoonsgegeven. De regelgeving is er om de bedrijven binnen de perken
te houden van wat wij fatsoenlijk vinden. De Europese Commissie zegt dat
het geld oplevert, maar zelfs als het geld kost, zou ik zeggen: laten we de
belangen goed afwegen en niet te veel begrip voor die grote bedrijven
hebben.
Tot slot overweeg ik een VAO aan te vragen voor een extra motie op het
punt van de richtlijn, maar daar beraad ik mij nog over.
De heer Van der Steur (VVD): Voorzitter. Ik denk dat we goed op dezelfde
lijn zitten. Ik heb goed gehoord dat ook de staatssecretaris van mening is
dat we moeten focussen op de risicogerichtheid en dat D66 zich daarbij
aansluit. Daar zit de meerwaarde.
Ik heb nog drie punten. Ten eerste. Wil de staatssecretaris meenemen dat
de exclusieve bevoegdheid van de landelijke toezichthouders essentieel is
en dat het zo moet zijn dat als je bij de ene toezichthouder uitkomt
daarmee alle anderen weg zijn? Dat is een belangrijk punt.
Ten tweede. Dit is een fundamenteel punt. Als ik de verordening goed
lees, is de bescherming van persoonsgegevens gedefinieerd als
hoofdpunt. Andere belangen, bijvoorbeeld de vrijheid van meningsuiting,
worden geformuleerd als een soort uitzondering daarop. Kijk bijvoorbeeld
naar het vergeetrecht in artikel 17. Voor de VVD-fractie is dit een fundamenteel onjuist uitgangspunt. Die twee zaken staan natuurlijk altijd naast
elkaar; de vrijheid van meningsuiting staat op hetzelfde niveau als het
recht op bescherming van de persoonsgegevens wat mijn fractie betreft.
Ten derde een heikel punt. We krijgen uit de samenleving veel klachten
dat de verordening zoals die nu is geformuleerd het erg moeilijk maakt
om de kredietwaardigheid van personen en bedrijven te beoordelen. Voor
een groot deel is dat een heel belastende dienstverlening, maar voor een
ander deel hebben we er allemaal groot belang bij dat ondernemers en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

24

personen geen risico’s aangaan die zij niet aankunnen. Wil de staatssecretaris dit aspect meenemen bij de beoordeling van de verordening?
Mijn laatste punt betreft de Nederlandse vertaling van de verordening.
Deze is kwalitatief niet voldoende. Dit is een aandachtspunt bij de verdere
uitwerking.
De heer Elissen (PVV): Voorzitter. De staatssecretaris zegt dat Nederland
gelukkig niet altijd achteraan loopt. Nee, Nederland loopt ook wel eens
voorop, dat hebben we gezien met minister Verhagen bij het Acta-verdrag. Ik lees gelukkig net dat dit morgen waarschijnlijk verworpen wordt
door het Europees Parlement. Dat gaat dus naar de prullenbak. Dan zien
we dus ook dat er soms verdragen worden gemaakt in Brussel met een te
laag gegevensbeschermingsniveau. Maar dit terzijde.
Ik wil het nog even hebben over privacy versus veiligheid. Ik krijg het
gevoel alsof we hier af en toe langs elkaar heen praten. Het is natuurlijk
niet zodat privacy tegenovergesteld is aan veiligheid. Privacy is dus ook
niet strijdig met veiligheid. De privacy van een individu kan echter wel op
gespannen voet staan met een opsporingsbelang. Waneer je een
crimineel opspoort, ontkom je er natuurlijk niet aan om privacyregels aan
de kant te schuiven. Dat doe je dan ook terecht, want dergelijke gasten
moet je vooral kunnen pakken. We hebben er echter wel spelregels voor
afgesproken: strafvordering, rechtshulpverzoeken enzovoort. Er kan dus
geen sprake zijn van privacy tegenover veiligheid. Ik vraag de staatssecretaris of hij het eens is met de Partij voor de Vrijheid dat het mogelijk moet
zijn om zorg te dragen voor een zo hoog mogelijk niveau van privacybescherming zonder dat het opsporingsbelang wordt geschaad. Volgens mij
moet dat namelijk gewoon kunnen.
Mevrouw Berndsen (D66): Voorzitter. De staatssecretaris heeft mij niet
gerustgesteld op het punt van de richtlijn. Die staat naar ons idee wel
degelijk op ijs. Daar zouden nadere regels voor gesteld moeten worden. Ik
denk dat Nederland wat dat betreft met wat meer voortvarendheid moet
pleiten voor het maken van die richtlijn.
In mijn eerste termijn ben ik niet toegekomen aan mijn punt over het CBP.
Het CBP moet steeds meer taken uitvoeren, bijvoorbeeld toezicht op de
meldplicht van datalekken, naast de taken die het nu al heeft, terwijl het
budget wordt gekort. Mijn fractie denkt dat dit niet kan. Wil het CBP zijn
werk goed kunnen doen, dan dient het ook te kunnen beschikken over een
adequate bezetting. Hoe denkt de staatssecretaris dit probleem op te
lossen? Er zullen dan strengere keuzes gemaakt moeten worden over
welke zaken wel en welke niet kunnen worden opgepakt. Uit het oogpunt
van rechtsgelijkheid lijkt mij dit niet goed.
Wij blijven het oneens op het punt van de doelbinding.
Voorzitter: Berndsen
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Wij blijven achter met het
gevoel dat we dezelfde punten aan de orde moeten stellen die we al
eerder aan de orde hebben gesteld. Wij horen gelukkig ook een staatssecretaris die de zorgen ten aanzien van die 250 werknemer en van een
bepaalde invulling van de richtlijn en de verordening deelt. Op die punten
mag er wat Nederland betreft echt een tandje bij. We moedigen de
staatssecretaris aan om daarmee verder te gaan.
Ik heb nog twee concrete punten. Ten eerste. Omdat er nog zo veel
onduidelijk is en het een lang traject blijft, vragen wij de staatssecretaris
toch nog een keer waar bedrijven terechtkunnen als zij een serieuze vraag
hebben over de bescherming van de privacy en zij die vraag niet betaald
mogen voorleggen aan het CBP. Wat kunnen we deze bedrijven bieden,
gelet op de ontwikkelingen in Europa, ook al omdat wij veel dingen nog
niet weten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

25

Ten tweede het punt van de actieve toestemming vooraf. Het blijft een
enorme handel in persoonsgegevens; er is een markt voor, er zijn
bedrijven mee bezig. De heer Recourt wees hier terecht op. Daarbij blijft
artikel 7 betreffende de belangenafweging een beetje boven de markt
hangen. Ik wil van de staatssecretaris horen hoe hij daar een stevige
Nederlandse positie wil innemen.
Voorzitter: Van Toorenburg
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in
tweede termijn.
Ik kom allereerst te spreken over de compensatie. Ik wijs de heer Recourt
op artikel 54, lid 2. Daarin wordt bepaald dat wanneer een voor meer dan
één verwerking verantwoordelijke verwerker bij de verwerking betrokken
is, alle voor de verwerking verantwoordelijken en de verwerkers hoofdelijk
gehouden zijn tot volledige vergoeding van de schade. Het recht op
compensatie staat er dus in, maar moet nog wel nader en beter worden
uitgewerkt. Dit ter verduidelijking van hetgeen de heer Recourt er eerder
over zei.
De motie over de boetebevoegdheid die in stemming wordt gebracht, zie
ik tegemoet. We zullen er donderdag in de loop van de avond opnieuw
met elkaar over spreken. Ook over de doelbinding zullen we dan opnieuw
spreken.
Ik heb het betoog van de heer Recourt betreffende de administratieve
lasten gehoord. Het was eigenlijke geen vraag.
De voorzitter: Om misverstanden te voorkomen: als moties opnieuw in
stemming worden gebracht, wil dat niet zeggen dat er van tevoren over
gesproken wordt. Dat is louter het geval wanneer we een VAO aanvragen.
Dit ter verduidelijking.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Mevrouw Van Toorenburg heeft
gevraagd hoe het zit met de aansprakelijkheid. Ik verwijs naar artikel 4,
letter F van de richtlijn, waar staat dat gegevens «moeten worden
verwerkt onder verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van de voor de
verwerking verantwoordelijke die toeziet op de naleving van de krachtens
de richtlijn vastgestelde bepalingen». Daarin is de aansprakelijkheid
geregeld.
De heer Van der Steur vraagt of er een expliciete bevoegdheid is van de
toezichthouder in een land. Die vraag moet volmondig met «ja» worden
beantwoord. Ja, de mensen in één land hebben te maken met één
toezichthouder; één toezichthouder is in Nederland verantwoordelijk.
Ook vraagt de heer Van der Steur of gegevensbescherming te veel
uitgangspunt is, de hoofdregel versus andere belangen. We moeten niet
overdrijven. We moeten natuurlijk vaststellen dat in deze verordening de
gegevensbescherming het uitgangspunt is. Dan kun je bezwaarlijk iets
anders verwachten dan dat de gegevensbescherming voorop staat. We
zullen in de ambtelijke wekgroepen overigens aandacht vragen voor dit
punt, want het heeft wel degelijk onze zorg. Ik zie de vraag van de heer
Van der Steur dan ook als een aansporing om dit punt in de onderhandelingen mee te nemen.
De heer Van der Steur vraagt of de verordening voldoende ruimte biedt
om iemands kredietwaardigheid te beoordelen. Dat betwijfel ik. De
verordening moet het gegevensbeschermingsrecht bij de tijd brengen.
Daar hoort ook een artikel over profilering bij. Dat is wennen voor
overheid en bedrijfsleven. De winstpunten van de bescherming liggen
vooral in de transparantie. Bedrijven en overheid moeten dus laten zien
wat zij doen. Ik heb overigens niet de indruk dat dit bedrijven de
mogelijkheid ontneemt die ze nu hebben. Ook dit punt zal ik echter
meenemen inde ambtelijke besprekingen in de Raadswerkgroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

26

De heer Van der Steur betwijfelt of er voldoende aandacht wordt besteed
aan de Nederlandse tekst van de verordening. Ik denk dat wij ons pas
helemaal aan het slot van het onderhandelingsproces zullen buigen over
de definitieve Nederlandse tekst. We zullen dan goed contact zoeken met
de vertalers in de EU. De leden kunnen daarvan op aan.
De heer Elissen heeft een opmerking over het Acta-verdrag. Hij noemt
minister Verhagen heel vriendelijk, maar minister Verhagen en ondergetekende zijn daar steeds samen in opgetrokken, dus ik zie zijn compliment
ook als een compliment aan mij, waarvoor dank.
Het andere punt van de heer Elissen betreft privacy en veiligheid. Dat is
inderdaad het uitgangspunt van het kabinet. We hebben al eerder over dit
onderwerp met elkaar gewisseld. Het ligt ook helemaal in de lijn van mijn
voorganger op dit dossier. Het gaat om privacy én veiligheid.
Mevrouw Berndsen spoort mij aan tot meer voortvarendheid. Ik heb al
gezegd dat wij voorstander zijn van de richtlijn maar dat andere lidstaten
weerstand bieden. Ons standpunt zal op dit vlak niet veranderen.
Mevrouw Berndsen vraagt ook naar de taken en het budget van het CBP.
Ik stel vast dat er geen bezuinigingen zijn geweest bij het CBP. Er is wel
«minder meer» bij het CBP, om het zo maar te zeggen. De omvang van de
organisatie is niet gekrompen. Het CBP is zelfs tot 2008 altijd ontzien in
taakstellingen. Het heeft destijds nooit bijgedragen tot de taakstellingen
van de Rijksoverheid. Het is mij bekend dat ook het CBP te maken heeft
met financiële krapte, maar uit diverse begrotingsrapportages die we
hebben ontvangen, blijkt niets van ernstige problemen, ook niet op dit
moment, anno 2012. Ik ga er dan ook nog steeds van uit dat het CBP zijn
taken kan uitvoeren binnen het huidige budget. Wat betreft nieuwe taken
die voortvloeien uit het wetsvoorstel heb ik eerder gezegd dat dit wordt
gemonitord en dat er dan uiteraard wél zal worden gekeken of er meer
financiële middelen bij moeten.
Mevrouw Berndsen (D66): Ik kan mij voorstellen dat het budgettair in
orde is, maar dat komt doordat het CBP nu moet kiezen welke zaken het
wel en welke het niet kan oppakken. Daar zit natuurlijk kwetsbaarheid. Als
je het CBP echt tanden wilt geven, moet je het niet alleen een boetebevoegdheid geven, maar moet je er ook voor zorgen dat het voldoende
capaciteit heeft om zaken die ernstig genoeg zijn te kunnen oppakken.
Staatssecretaris Teeven: Al zou ik besluiten dat het CBP er morgen 1 mln.
bij krijgt, dan zaten we nog met de situatie dat het niet alles kan oppakken.
Dat zal altijd zo zijn. Ik heb de commissie al eerder gezegd dat ik tegen iets
ben aangelopen waarvan ik mij vorige zomer afvroeg of dat de prioriteit
moest krijgen van het CBP. Maar dat terzijde, want ik ga niet over de
prioriteitstelling van het CBP, zoals de leden weten. Ik heb mij toen echter
wel verbaasd over die prioritering.
Mevrouw Van Toorenburg maakt een opmerking over artikel 7, lid 4, de
belangenafweging, geen toestemming bij onevenwichtige verhoudingen.
Dit blijft op het moment onvoldoende duidelijk. Het is niet helder. Het
moet of beter worden ingevuld, bijvoorbeeld in het arbeidsrecht, of artikel
7 lid 4 moet worden geschrapt. Geen van de lidstaten is er nu erg
enthousiast over. We moeten het concreter en beter invullen of we
moeten het schrappen.
Mevrouw Van Toorenburg maakt een opmerking naar aanleiding van mijn
brief over de bedrijven. We hebben de bedrijven en het CBP gepolst over
het idee van advies tegen betaling. Noch de bedrijfstak noch het CBP was
enthousiast over dit idee. Ze wilden het allebei niet. De bedrijven kunnen
die deskundigheid al inkopen bij adviseurs en advocaten, gewoon in de
markt. Er zijn mensen in de markt werkzaam die deze deskundigheid bij
uitstek hebben, bijvoorbeeld op advocatenkantoren. Ik vond het opvallend
dat op het voorstel van mevrouw Van Toorenburg niet warm en enthousiast werd gereageerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

27

De voorzitter: Dank u wel. Er is een aantal moties aan de orde geweest
die al zijn ingediend en die dus louter in stemming te hoeven worden
gebracht. Is er nog behoefte aan een VAO?
De heer Recourt (PvdA): Dat moet ik nagaan. Ik wil mogelijk met
mevrouw Berndsen een motie indienen over de richtlijn. De staatssecretaris heeft hier echter iets op toegezegd. Ik moet nagaan of de motie die ik
al heb ingediend zomaar in stemming kan worden gebracht of dat er nog
iets mee moet gebeuren. Dat zal ik zelf aan de griffie laten weten.
De voorzitter: Prima. Dan zullen we morgen bij de regeling vernemen of
er behoefte is aan een VAO. Ik sluit dit algemeen overleg onder
dankzegging aan de staatssecretaris en zijn ambtenaren en de belangstellenden op de tribune en met dank aan de medewerkers voor de goede
zorgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 761, nr. 42

28