2022D07022

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor Primair- en Voorgezet
Onderwijs over de brief van 9 april 2021 inzake IBO Onderwijshuisvesting funderend onderwijs: Een vak apart. Een toekomstbestendig onderwijshuisvestingsstelsel (Kamerstuk 35 570 VIII,
nr. 213).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Michon-Derkzen
De adjunct-griffier van de commissie,
De Jong-van de Graaf

nds-tk-2022D07022

1

Nr

Vraag

1

In hoeverre wordt er rekening mee gehouden dat veel scholen niet
de enige gebruiker van een gebouw zijn? Zo is er vaak sprake van
een kindcentrum waar kinderopvang en onderwijs samen onder
één dak zitten. Wordt hier rekening mee gehouden, niet alleen in
de financiering, maar ook in de regelgeving? Is het mogelijk, en zo
ja, wenselijk, om een landelijk telefoonnummer te regelen waar
gemeenten, schoolbesturen en projectontwikkelaars terechtkunnen
met vragen over onderwijshuisvesting?
Op dit moment wordt jaarlijks 1,33% van alle schoolgebouwen
vervangen. Om op tijd aan de klimaatdoelstellingen te voldoen
moet dit vervangingstempo opgeschroefd worden naar 3,33%.
Welke mogelijkheden worden gezien om het vervangingstempo te
verhogen?
Het IBO1 adviseert om eisen aan schoolgebouwen mee te laten
bewegen met de bekostiging voor schoolgebouwen. In het
coalitieakkoord staan veel doelstellingen die invloed hebben op
wat er van het gebouw vereist wordt, zoals het verhogen van de
onderwijskwaliteit, het vergroten van kansengelijkheid, een goede
start voor ieder kind, investeren in leerkrachten, streven naar
inclusief onderwijs, toegankelijkheid de norm, een rijke schooldag,
klassen verkleinen, bouwen aan een groene toekomst, verduurzaming maatschappelijk vastgoed, meer sporten en bewegen. Hoe
wordt dit vertaald naar de bekostiging van schoolbesturen en
gemeenten?
Door het IBO is benoemd dat naast de reguliere bekostiging via de
lumpsumbekostiging en het Gemeentefonds, het mogelijk is voor
schoolbesturen of gemeenten om via andere kanalen aan
(aanvullend) budget te komen. Dit krijgt over het algemeen vorm
via tijdelijke subsidies op het gebied van bijvoorbeeld verduurzaming. Hoe kijkt u naar deze manier van bekostigen? Hoe ziet u de
verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de gemeenten en
het Rijk?
Bij het stroomlijnen van de budgetten wordt enerzijds voorgesteld
om schoolbesturen verantwoordelijk te maken om een MJOP2 op
te stellen. Anderzijds wordt voorgesteld om de gemeenten budget
te geven en verantwoordelijk te maken voor onderhoud. Welke lijn
heeft uw voorkeur omtrent de verdeling van verantwoordelijkheden tussen schoolbesturen en gemeenten over het onderhoud in
de praktijk?
Kunt u aangeven wanneer de laatste evaluatie van de bekostiging
van de materiële instandhouding heeft plaatsgevonden, wat de
uitkomsten hiervan waren en welk effect dit heeft gehad op de
bekostiging van scholen?
Het IBO geeft aan dat veel schoolgebouwen verouderd zijn en
daarom niet voldoen aan de eisen van deze tijd (zie: p. 3, p. 8,
p. 10, p. 11, p. 13, p. 24, p. 25, p. 42, p. 44, p. 46, 47, p. 48, p. 49).
Kunt u aangeven wat de definitie is van «een verouderd schoolgebouw»? In het IBO wordt gesproken over de noodzakelijke aanpak
van de verouderde voorraad (zie p. 3, p. 10, p. 11, p. 13, p. 24, p. 44,
p. 47). Dit lijkt erop te duiden dat er bij de aanpak vooral naar de
leeftijd van de schoolgebouwen gekeken moet worden en niet naar
de staat van het gebouw en de bruikbaarheid voor het onderwijs.
Kunt u aangeven of de term «verouderd» betrekking heeft op de
staat van het gebouw, of meer op de leeftijd van het gebouw?

2

3

4

5

6

7

2

8

9

10

11

12

13

14

15

16
17

18
19

Op pagina 5 van het IBO-rapport Onderwijshuisvesting funderend
onderwijs wordt aangeraden dat het Rijk een commissie de
opdracht geeft om samen met schoolbesturen en gemeenten een
catalogus uit te brengen met schoolgebouwen. Binnen welke
termijn acht u het mogelijk om dit uit te voeren?
Het IBO Onderwijshuisvesting constateert dat schoolgebouwen in
het funderend onderwijs gemiddeld 40 jaar oud zijn en na 69 jaar
vervangen worden, terwijl de vernieuwingscyclus van gebouwen
in het hoger onderwijs bijvoorbeeld 15 jaar is. Hoe verklaart u dit
verschil?
In 1997 is de wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting van
het Rijk overgedragen aan de gemeenten. Destijds is het budget
hiervoor overgeheveld naar het Gemeentefonds. Hoe is de
bijdrage aan het Gemeentefonds, naast de gebruikelijke aanpassing van het accres, voor deze zorgplicht door de jaren heen
aangepast aan veranderende wettelijke eisen zoals het bouwbesluit, de extra toegenomen bouwkosten en maatschappelijke
opgaven en verwachtingen ten aanzien van onderwijshuisvesting?
Kunt u een toelichting geven op de stand van zaken betreffende de
uitvoering van de zes genoemde maatregelen die behoren tot «de
basis op orde»?
Kan u een nadere toelichting geven op de noodzaak van een
geschillencommissie en de achtergrond waarom dit bij voorkeur
een landelijke geschillencommissie zou moeten zijn? Is er al meer
bekend over de exacte invulling en specificaties van de geschillencommissie? Per wanneer moet deze zijn ingericht?
Er moet eerst aan de slag worden gegaan met het op orde brengen
van de basis en de aanpak van de verouderde voorraad, voor er
aan de slag kan worden gegaan met de aanbevelingen over
stelselwijzigingen en bouwcatalogus. Hoeveel tijd wordt er
uitgetrokken om de verouderde voorraad aan te pakken?
Kunt u aangeven wat wordt bedoeld met de zin «Afhankelijk van
het verplichtende karakter van de catalogus is deze mogelijkheid
niet verenigbaar met de beleids- en bestedingsvrijheid van
bekostiging via het Gemeentefonds»?
De eisen aan schoolgebouwen vallen onder zes Ministeries,
namelijk OCW3 (onderwijshuisvestingsstelsel, Uitvoeringsbesluit
voorzieningen in de huisvesting po/vo), VWS4 (toegankelijkheid
gebouwen), BZK5 (utiliteitsbouw en leefbaarheid), SZW6 (arbeidsomstandigheden en kindvoorzieningen), EZK7 (energie en
duurzaamheid) en IenW8 (Wet milieubeheer). Dit maakt het voor
schoolbesturen en gemeenten niet helder en transparant waar de
verantwoordelijkheid ligt en welk eisen er gelden. Kunt u de
verantwoordelijkheden per ministerie schetsen? Bent u voornemens één ministerie hoofdverantwoordelijke te maken? Zo nee
waarom niet? Zo ja, welk ministerie? Welke stappen zijn eerder
gezet om te komen tot duidelijker inzicht in deze wettelijke kaders
en onderlinge afstemming van deze kaders? Bent u voornemens
naar aanleiding van het IBO stappen op dit terrein te zetten?
Zijn alle scholen wettelijk verplicht om een goede luchtkwaliteit te
bewerkstelligen in het klaslokaal?
Valt goede ventilatie wat het kabinet betreft onder de zorgplicht
voor fysieke veiligheid op scholen zoals die neergelegd is in de
Wet op het primair onderwijs? Zo nee, waarom niet?
Wie houdt er toezicht op de staat van de ventilatie op scholen? Op
hoeveel scholen is de ventilatie niet op orde?
Bent u bekend met de problematiek van de 150+-gemeenten die
door de huidige bekostiging per leerling voor onderwijshuisvesting
een onevenredig zware last op hun gemeentelijke begroting
hebben?

3

20

21

22

23

Hoe neemt u de problematiek van de 150+-gemeenten mee in de
verdere uitwerking van het stelsel voor onderwijshuisvesting,
zodat ook zij kunnen voldoen aan hun onevenredig grote
onderwijshuisvestingsvraagstuk?
Liggen er inclusieve richtlijnen klaar voor nieuwbouw van scholen,
zodat deze direct aan alle bouweisen voldoen? Zo ja, wat voor
richtlijnen zijn dat? Zo nee, waarom niet?
Heeft het tegengaan van uitsluiting van leerlingen met een
beperking in het onderwijs net zoveel urgentie als het behalen van
gestelde klimaatdoelen, kijkende naar het aanpakken van verouderde gebouwenvoorraad? Zo nee, waarom niet?
Het IBO Onderwijshuisvesting constateert dat er veel verouderde
schoolgebouwen zijn en dat een slecht schoolgebouw het
ziekteverzuim onder leerlingen en personeel doet toenemen. Is
aannemelijk dat een deel van de personeelsuitval het resultaat is
van een slecht schoolgebouw?

1

IBO: interdepartementaal beleidsonderzoek.
MJOP: meerjarenonderhoudsplan.
3
OCW: Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
4
VWS: Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
5
BZK: Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
6
SZW: Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
7
EZK: Economische Zaken en Klimaat.
8
IenW: Infrastructuur en Waterstaat.
2

4