Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2356
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Defensie over de
afhandeling schadevergoeding slachtoffers bombardement van Hawija
(ingezonden 23 februari 2022).
Antwoord van Minister Ollongren (Defensie) (ontvangen 7 april 2022).
Vraag 1
Hebt u kennis genomen van dem tv-reportage over de toestand van
verwonde en getraumatiseerde burgers van Hawija zeven jaar na het
bombardement van 2 juni 2015?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is inmiddels bekend hoeveel gewonden en doden er bij het bombardement
van Hawija gevallen zijn?
Antwoord 2
Tot op de dag van vandaag is nog altijd niet zeker hoeveel burgerslachtoffers
er precies zijn te betreuren in Hawija.
Vraag 3, 4, 7, 9
Deelt u de opvatting dat de Nederlandse regering voor compensatie van het
leed van individuele burgers van Hawija verantwoordelijk is, temeer omdat
de motie Belhaj/Voordewind ook spreekt van «nabestaanden» in de frase
«nabestaanden en gemeenschappen»? Deelt u de mening dat het om beide
categorieën gaat en niet om een van de twee?2 Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke wijze wilt u de slachtoffers van Hawija, zoals in de reportage,
tegemoetkomen met vergoeding van medische verzorging en compensatie
voor levensonderhoud en verloren familieleden? Zo nee, waarom niet?

1

«Als de bom valt». Maandag 21 februari 2022. Zie ook «Leven na de bom», https://
www.vprogids.nl/2022/8/inhoud/artikelen/p22-Leven-na-de-bom.html. Zie ook «Waar blijven
compensatie en erkenning?» Het Parool, 21 Februari 2022.
2
27 925, nr. 671 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27925-671.html «verzoekt de
regering, om binnen de begroting van Defensie middelen vrij te maken voor vrijwillige schadevergoeding richting de nabestaanden en de gemeenschappen in kwestie».

ah-tk-20212022-2356
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Deelt u de opvatting dat verbetering van de infrastructuur van Hawija een
goede stap voorwaarts is, maar geen wezenlijke lotsverbetering en zeker
geen compensatie van de getroffen burgers is?
Bent u bereid, zeker tegen de achtergrond van de civiele procedure, alsnog te
komen tot een schadevergoedingsregeling voor individuele burgers?
Antwoord 3, 4, 7, 9
In de Kamerbrief van 24 maart 2020 (Kamerstuk 27 925, nr. 707) is stilgestaan
bij het onderwerp aansprakelijkheid en schadeafhandeling. In de Kamerbrief
van 2 oktober 2020 (Kamerstuk 27 925, nr. 753) is ingegaan op vergoedingen
op individueel niveau.
Er is sprake van een algemeen geldend principe dat in het geval van een
legitieme wapeninzet onder het humanitair oorlogsrecht tijdens een
gewapend conflict Nederland wel verantwoordelijk, maar niet aansprakelijk is
voor de gevolgen van een wapeninzet. Enkel als er sprake is van onrechtmatig geweldgebruik kan daardoor civielrechtelijke aansprakelijkheid ontstaan en
kan dit aanleiding vormen om over te gaan tot het uitkeren van een
schadevergoeding door Nederland. Zowel in het geval van Mosul als Hawija
is het Ministerie van Defensie echter van mening dat er geen sprake is van
onrechtmatig geweldgebruik.
Nederland kan wel een vrijwillige vergoeding aanbieden. In het geval van
Hawija is besloten dit te doen in de vorm van twee projecten ten behoeve
van de getroffen gemeenschap in Hawija, die op dit moment in opdracht van
Defensie in Hawija worden uitgevoerd door de International Organization for
Migration (IOM) en het United Nations Development Programme (UNDP) –
Funding Facility for Stabilization (FFS).
De Kamer is op 15 december 2020 over dit besluit geïnformeerd, alsmede
over de achtergrond en totstandkoming daarvan (Kamerstuk 27 925, nr. 766).
Er is in dat verband ook aangegeven dat is onderzocht of het op individueel
niveau vergoeden van slachtoffers en/of nabestaanden een optie was. De
overwegingen van destijds om niet over te gaan op individuele schadevergoedingen gelden onverkort. Mijn ambtsvoorganger heeft destijds aangegeven zich terdege te realiseren dat het uitblijven van een individuele schadevergoeding een moeilijke boodschap is voor de slachtoffers en/of
nabestaanden. Daar sluit ik mij bij aan. Ik begrijp dat de projecten ten
behoeve van de gemeenschap wellicht door de nabestaanden niet ervaren
worden als compensatie voor of erkenning van hun individuele leed. Toch
hoop ik dat Nederland op deze manier een blijvende bijdrage kan leveren aan
een betere toekomst voor de getroffen gemeenschap in zijn geheel.
Vraag 5
Hebt u kennisgenomen van de aanklacht tegen de staat door 11 burgerslachtoffers uit Hawija?3
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Kunt u in het licht van deze berichtgeving vooruitlopen op uw halfjaarlijkse
verslaggeving en aangeven wat de stand is van de afhandeling van de
schadecompensatie door de IOM en de UNDP in Hawija?4
Antwoord 6
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar de schriftelijke vragen
van de leden Hammelburg en Belhaj (D66) over de compensatieprojecten in
Hawija. Deze vragen werden ingezonden op 23 februari 2022 met kenmerk
2022Z03445, en worden zo spoedig mogelijk beantwoord.

3
4

Nabestaanden Hawija klagen Nederlandse staat aan – https://nos.nl/l/2418243
Brief Minister van Defensie d.d. 5 november 2021, 27 925, nr. 862 Het betreft projecten van de
International Organization for Migration (IOM) en het United Nations Development Programme
(UNDP) – Funding Facility for Stabilization (FFS). In totaal wordt $ 5.398.323 (€ 4.424.855) aan
de projecten van IOM en UNDP besteed, waarvan $ 3.640.777 aan IOM en $ 1.757.546 aan
UNDP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u bereid bekend te maken waar de Nederlandse luchtmacht heeft
gebombardeerd in de oorlog tegen IS?
Antwoord 8
De Kamer is op 24 maart 2020 geïnformeerd (Kamerstuk 27 925, nr. 707) dat
ook over de eerste inzetperiode met terugwerkende kracht het aantal missies,
locaties, type doel en wapeninzet openbaar is gemaakt, op het detailniveau
van het openbare «Weekoverzicht Defensieoperaties» 2018. Sinds 24 maart
2020 is er een totaaloverzicht van de inzet van de Nederlandse F-16-inzet in
de anti-ISIS coalitie beschikbaar op de website van het Ministerie van
Defensie.5 Tot nu toe zijn er in verband met de operationele veiligheid niet
meer details vrijgegeven. Defensie beziet momenteel of het mogelijk is meer
details vrij te geven. Uw Kamer zal daarover worden geïnformeerd.

5

https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2020/03/24/weekoverzichten-nederlandse-f-16-inzetanti-isis-coalitie-online

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3