Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2008
Vragen van de leden Lucas, Van Veen, Visser en Duisenberg (allen VVD)
aan de Ministers van Infrastructuur en Milieu, van Economische Zaken en van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de financiering van kennisinstituut
Wetsus na 2016 (ingezonden 2 maart 2016).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Ministers van Infrastructuur en Milieu en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (ontvangen 23 maart 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Nederland mag slag om watertechnologie niet
verliezen»?1
Antwoord 1
Ja, dit artikel stond in het FD op 17 februari jongstleden.
Vraag 2
Deelt u de mening dat Wetsus een belangrijke rol speelt in de kennisontwikkeling en -toepassing als het gaat om watertechnologie en dat het feit dat dit
kennisinstituut daarbij nauw samenwerkt met het bedrijfsleven van grote
waarde is voor het topsectorenbeleid en de wetenschapsagenda? Is Wetsus
als instituut er volgens u in geslaagd om de samenwerking publiek-privaat te
faciliteren en kan hierbij een vergelijking worden gemaakt met andere
organisaties die eenzelfde rol vervullen? Welke organisatie of organisaties
vindt u vergelijkbaar met Wetsus en op welke wijze wordt of worden deze
gefinancierd?
Antwoord 2
Wetsus is een belangrijke partner in het onderzoekslandschap voor Watertechnologie in Nederland. Uit Wetsus is een groot aantal succesvolle
innovatieve spin offs voortgekomen.
Wetsus is één van de belangrijkste partijen binnen het TKI Watertechnologie,
dat één van de drie pilaren van de topsector water vormt. Voor de regio is
Wetsus een belangrijke bron voor het aantrekken van innovatieve
watertechnologie-gerelateerde werkgelegenheid.

1

ah-tk-20152016-2008
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://fd.nl/ondernemen/1139805/bel-de-nederlanders-ook-voor-schoon-water in het FD,
16 februari 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Wetsus is er sinds haar oprichting in 2003 in geslaagd een steeds groeiend
aantal bedrijven aan zich te binden, zowel vanuit het binnen- als het
buitenland en trekt ook een groeiend aantal internationale onderzoekers.
Het onderzoek binnen Wetsus heeft een fundamenteel, toepassingsgeoriënteerd karakter. Hiermee is Wetsus vergelijkbaar met bijvoorbeeld het Holst
Centre, dat aan publieke zijde uit rijks- en regionale en Europese subsidies
wordt gefinancierd. De cash-bijdragen van bedrijven in Holst liggen met 50%
echter wel substantieel hoger dan bij Wetsus, waar de cash-bijdragen van
bedrijven op 25% liggen. Hierbij kan een rol spelen dat de watertechnologiesector veel mkb-bedrijven kent waarvoor een hoge cash-bijdrage lastiger te
realiseren is.
Vraag 3
Bent u ermee bekend dat de financiering vanuit het Rijk aan Wetsus, zoals
geregeld naar aanleiding van de motie-Lucas/Jacobi van 5 december 2011
(Kamerstuk 33 000 XII, nr. 68), in 2016 stopt en dat er voor de periode na
2016 nog geen afspraken zijn gemaakt over de financiering van dit voor
Nederland belangrijke kennisinstituut? Zo ja, welke verzoeken heeft u van
Wetsus ontvangen voor de situatie na 2016 en hoe heeft u daarop gereageerd?
Antwoord 3
Het is onjuist dat de financiering vanuit het Rijk aan Wetsus volledig stopt.
Voor de periode vanaf 2016 is de Wetsus-financiering als volgt voorzien:
Sinds 2014 ontvangt het TKI Watertechnologie zogenaamde transitiegelden
van het Ministerie van EZ. Deze middelen worden via Wetsus ingezet om de
verbinding met Europa voor het mkb en voor de onderzoeksfinanciering van
Wetsus te versterken. De middelen bedragen € 0,5 mln. per jaar en lopen tot
en met 2018. Mede op basis hiervan kon Wetsus onlangs een groot Europees
cofund binnenhalen, waaruit in 2016 en 2017 gemiddeld € 1,4 mln. per jaar
aan Wetsus-onderzoek toevloeit.
Verder kan Wetsus blijvend rekenen op Rijksmiddelen vanuit EZ via de
TKI-toeslag die toenemen naarmate Wetsus meer private bijdragen ontvangt.
Dit was de afgelopen jaren € 0,8 – 1 miljoen, afhankelijk van de private
bijdragen.
Met het sluiten van het innovatiecontract 2016–2017 zijn afspraken gemaakt
tussen Wetsus en NWO. Op 22 juni 2015 tekenden zij een intentieverklaring
voor het starten van een publiekprivate samenwerking. Onderdeel van dit
gezamenlijke programma zal een call-systeem zijn waarmee de beste
projectvoorstellen voor watertechnologie worden geselecteerd. De omvang
van de NWO-middelen voor deze onderzoekscalls bedraagt in de jaren 2016
t/m 2020 € 0,5 mln. per jaar. Bij een positieve evaluatie is de intentie om dit
bedrag op te hogen naar € 2 mln per jaar vanaf 2021. Uitgangspunt is dat dit
bedrag dan wordt verdubbeld door de private bijdrage vanuit de bij Wetsus
aangesloten bedrijven. Vanuit de door het Rijk aan de regio verstrekte
middelen (REP/Zzl-middelen) heeft de regio (provincie Friesland/SNN) voor de
periode 2012–2020 een reservering gemaakt voor bijdragen aan Wetsus van
jaarlijks € 4,75 mln. Over de periode 2012–2016 is reeds 50% van dit bedrag
uitgekeerd. Voor beschikbaarstelling van de overige 50% heeft de regio een
evaluatie gevraagd van de bijdrage die Wetsus heeft voor de regionale
economie. Deze evaluatie wordt op dit moment afgerond. Er is geen reden
om aan te nemen dat deze evaluatie negatief uitvalt. Bij een positieve
uitkomst is de regionale bijdrage van € 4,75 mln. per jaar tot en met 2020
verzekerd.
Tenslotte kan Wetsus rekenen op doorlopende private bijdragen van
bedrijven (ordegrootte 3 mln. jaarlijks) en «in kind» bijdragen van universiteiten voor een vergelijkbaar bedrag.
Wel stopt na 2016 de financiering van IenM uit de middelen voor duurzame
ontwikkeling Afsluitdijk. Dit betreft echter een eenmalige financiering,
hetgeen als zodanig vooraf duidelijk is gecommuniceerd met Wetsus.
Bij verschillende gelegenheden zijn er van Wetsus verzoeken ontvangen voor
structurele financiering door IenM. De structurele financiering van kennisinstellingen valt buiten de verantwoordelijkheid van IenM als vakdepartement
en IenM heeft hiervoor derhalve geen middelen gereserveerd. De Minister
van IenM heeft aangegeven dat structurele financiering niet aan de orde is,
maar dat zij bereid is om in de tweede helft van dit jaar in het kader van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater te zoeken naar mogelijkheden om
Wetsus te ondersteunen. Hierbij zal ook bezien worden in hoeverre het
ondersteunen van relevante Wetsus thematafels opportuun is.
Vraag 4
Bent u zich ervan bewust dat Wetsus juist door zijn vernieuwende aanpak en
nauwe samenwerking met het bedrijfsleven buiten alle bestaande potjes voor
wetenschap, innovatie en valorisatie dreigt te vallen en dat een situatie dreigt
te ontstaan waarin Wetsus tussen de drie betrokken departementen heen en
weer gestuurd wordt? Hoe kunt u voorkomen dat Wetsus tussen wal en schip
valt, aangezien het Ministerie van Infrastructuur en Milieu in principe alleen
projectsubsidies geeft, terwijl bij Wetsus juist het bedrijfsleven aan zet is om
de onderzoeksagenda te bepalen, aangezien NWO anders omgaat met het
delen van intellectueel eigendom dan hetgeen is vastgelegd in de afspraken
die Wetsus daarover heeft met zijn samenwerkingspartners en aangezien
Wetsus geen officiële TO2-organisatie is, hoewel zijn werkwijze daar wel het
meest op lijkt?
Antwoord 4
Het antwoord op vraag 3 maakt duidelijk dat Wetsus ook voor de periode
2016–2020 naar alle waarschijnlijkheid kan rekenen op een financiering die
vergelijkbaar is met die in de periode daarvoor. De vrees dat Wetsus heen en
weer geslingerd wordt tussen de departementen, deel ik daarom niet.
Vraag 5
Is volgens u de toekomst van Wetsus in de huidige vorm ook na 2016
gewaarborgd en welke mogelijkheden ziet u om bij een ongewisse financiële
toekomst Wetsus een meer structurele plaats te geven in het onderwijs- en
innovatielandschap? Zijn er mogelijkheden voor Wetsus om een NWO- of
KNAW-instituut, dan wel een TO2-organisatie te worden, of zou Wetsus
bijvoorbeeld een bijdrage kunnen krijgen uit de middelen voor grootschalige
onderzoeksinfrastructuur? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke optie heeft dan
uw voorkeur?
Antwoord 5
Uit mijn antwoord op vraag 3 blijkt dat de toekomst van Wetsus ook na 2016
geborgd is. Het topsectorenbeleid is erop gericht samenwerking te stimuleren
met de reguliere kennisinfrastructuur. De beweging die is ingezet via de
samenwerking tussen Wetsus en NWO juich ik dan ook toe. Wij zien op dit
moment geen aanleiding om Wetsus bij NWO of KNAW onder te brengen, of
te positioneren als TO2-instituut. De portfolio van nationale instituten van
NWO en KNAW in 2018 wordt in gezamenlijkheid geëvalueerd. De uitkomsten
daarvan zullen eerst moeten worden afgewacht.
De investeringen die nodig zijn om het laboratorium van Wetsus actueel te
houden, naar verwachting € 2 mln., liggen onder de ondergrens van € 10
mln. die geldt voor de grootschalige infrastructuurvoorziening van NWO. Wel
had Wetsus kunnen meelopen in de call voor toegepaste onderzoeksinfrastructuur binnen het Toekomstfonds. Vanuit Wetsus is hiervoor geen verzoek
ingediend. De regio onderzoekt op dit moment hoe in de financiering van het
laboratorium kan worden voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3