Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3583
Vragen van het lid Boswijk (CDA) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Column: Boeren krijgen sancties,
natuurorganisaties een «goed gesprek»» (ingezonden 20 mei 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 15 juli 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 3148.
Vraag 1
Klopt het dat deelnemers aan weidevogelbeheerprogramma’s tot wel zes keer
de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op bezoek kunnen
krijgen in vijf maanden tijd?1
Antwoord 1
Een deelnemer kan meerdere keren per controleseizoen bezoek krijgen op
één of meerdere percelen waarop activiteiten worden uitgevoerd in het kader
van Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer (ANLb). Dit is inherent aan het
systeem waarop Nederland de subsidieverlening voor het Agrarisch
Natuurbeheer heeft geregeld.
De frequentie van de bezoeken binnen het «pakket weidevogelbeheer» is ook
afhankelijk van de activiteiten die hiervoor door de deelnemer worden
ingezet. Bij deelname aan meerdere activiteiten is de kans groter dat meer
controlemomenten in de tijd noodzakelijk zijn om op het juiste moment de
controle uit te voeren.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), als betaalorgaan voor
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), bepaalt welke activiteiten
door de NVWA ter plaatse moeten worden gecontroleerd. De NVWA voegt de
te controleren activiteiten samen op een dusdanige manier dat de controles
zo effectief en efficiënt mogelijk uitgevoerd kunnen worden. Belangrijkste
voorwaarden hierbij zijn dat de controles conform de EU-verplichtingen en
rekening houdend met de natuurkalender worden uitgevoerd, doch met een
zo laag mogelijke frequentie.

1

ah-tk-20202021-3583
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Veldpost, 13 maart 2021, «Column: Boeren krijgen sancties, natuurorganisaties een «goed
gesprek»» (https://www.veld-post.nl/artikel/240755-boeren-krijgen-sancties-natuurorganisatieseen-goed-gesprek/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 2
Welke richtlijnen hanteert de NVWA voor controle op deelnemers aan
weidevogelbeheerprogramma’s?
Antwoord 2
De NVWA voert in opdracht van RVO.nl de controles ter plaatse uit overeenkomstig de Europese controleverordeningen. De NVWA controleert ter
plaatste of voldaan wordt aan de subsidievoorwaarden die gelden voor de
activiteiten. De controlewerkzaamheden zijn afgestemd met RVO.nl, als
betaalorgaan GLB.
Vraag 3
Op welke aspecten controleert de NVWA als het gaat over weidevogelbeheer?
Klopt het dat de inspecteurs van de NVWA tijdens zo’n controle ook zaken
kunnen constateren die geen verband houden met agrarisch natuurbeheer?
Zo ja, wat is hier de onderbouwing van?
Antwoord 3
In het kader van agrarisch natuurbeheer wordt gecontroleerd op de correcte
uitvoering van de subsidiabele activiteit. Daarnaast wordt er gecontroleerd op
naleving van baselinevoorschriften in het kader van het Agrarisch Natuurbeheer (ANLb).
Bij het uitvoeren van deze controles kunnen ook overtredingen geconstateerd
worden die niet samenhangen met het agrarisch natuurbeheer, zoals de
randvoorwaarden die gelden voor het GLB. Voor zover die overtreding valt
binnen het toezichtsdomein van de NVWA, wordt dit intern doorgegeven en
afgehandeld. Valt de overtreding binnen het toezichtsdomein van een andere
organisatie, dan wordt dit ter verdere afhandeling doorgegeven aan de
betreffende organisatie.
Vraag 4
Hoeveel ruimte wordt boeren geboden voor herstel? Welke boetes kan de
NVWA opleggen aan boeren als het gaat over weidevogelbeheer? Hoe vaak is
dit de afgelopen jaren gedaan? Welke mogelijkheden hebben boeren om
bezwaar te maken tegen zo’n boete? Hoe vaak is hier de afgelopen jaren
gebruik van gemaakt?
Antwoord 4
De mogelijkheid om herstel te bieden is afhankelijk van de aard van de
subsidiabele activiteit en de aard van de overtreding. Het is daarom niet
mogelijk om hiervan een uitputtende opsomming te geven. Ten algemene
kan gezegd worden dat herstel alleen geboden wordt als dit geen wezenlijke
afbreuk doet aan het beoogde natuurdoel. Herstel wordt overigens geboden
aan de ANLb-collectieven in hun rol als aanvragers van subsidie, niet aan de
individuele deelnemende boeren.
Op grond van het EU-recht worden kortingen die door RVO.nl (namens het
bevoegde gezag) in het kader van agrarisch natuurbeheer worden opgelegd
niet gekwalificeerd als boetes, maar als administratieve correcties. De
ANLb-collectieven kunnen bij RVO.nl bezwaar maken tegen het besluit
waarbij de korting wordt opgelegd. Tot op heden zijn er geen bezwaarschriften tegen kortingen op het weidevogelbeheer ingediend. Dit hangt samen
met het feit dat de subsidiabele activiteiten zodanig zijn omschreven dat het
zonder meer duidelijk is dat er sprake is van een niet-naleving.
Vraag 5
Klopt het dat natuurorganisaties maar eens in de vier jaar gecontroleerd
worden door de NVWA? In hoeverre vinden er nog andere controles door
andere overheidsinstanties plaats en hoe vaak worden die controles
gehouden?
Antwoord 5
Met betrekking tot weidevogelbeheer voert de NVWA geen controles uit bij
natuurorganisaties, omdat weidevogelbeheer door natuurorganisaties
volledig nationaal wordt gefinancierd.
De natuurorganisaties worden geaudit door de stichting Certificering SNL. De
Stichting Certificering SNL werkt in opdracht van de twaalf provincies en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

beoordeelt of de deelnemers aan het Subsidiestelsel Natuur en Landschap
(SNL) voldoen aan het Programma van Eisen. De audits door de Stichting
Certificering SNL vinden eens per 4 jaar plaats en vanaf 2021 eens per 3 jaar.
Daarnaast kan de provincie zelf eigen veldcontroles voor natuurbeheer
uitvoeren.
Voor de SNL geldt een verplichte certificering. Natuurbeheerders en
agrarische collectieven krijgen van de Stichting Certificering SNL een
certificaat als ze voldoen aan een Programma van Eisen. Deze eisen gelden in
gelijke mate voor zowel natuurbeheerders als agrarische collectieven.
Omdat het agrarisch natuurbeheer via de SNL, naast nationale financiering,
ook wordt gefinancierd uit GLB-middelen, zijn op het agrarisch natuurbeheer
aanvullend ook de Europese controleverordeningen van toepassing.
Vraag 6
Klopt het dat Stichting Certificering SNL bij Natuurmonumenten, Stichting
Het Drentse Landschap, De Hooge Weide en Goois Natuurreservaat tekortkomingen aantrof ten aanzien van hun kwaliteitshandboek en bij het ZuidHollands Landschap en het Brabants Landschap tekortkomingen in de
beheerplannen? Klopt het dat deze organisaties geen sancties ontvangen,
maar hersteltijd krijgen en dat er daarna een afspraak op maat wordt
gemaakt?
Antwoord 6
Het klopt dat bij deze natuurorganisaties tekortkomingen die verband houden
met de certificering zijn aangetroffen. Aan de natuurorganisaties is herstel
geboden. De werkwijze van de Stichting Certificering SNL is bij geconstateerde tekortkomingen bij natuurorganisaties gelijk aan de werkwijze die de
Stichting Certificering SNL hanteert ten aanzien van de agrarische collectieven.
In de ruim tien jaar waarin de Stichting Certificering SNL thans werkzaam is,
zijn de geconstateerde tekortkomingen die betrekking hebben op de
certificering tot nu toe tijdig weggenomen.
Vraag 7
Klopt het dat het intrekken van het certificaat de enige sanctie is die er voor
natuurorganisaties bestaat, dat het sinds de oprichting van Stichting
Certificering SNL in 2010 nog nooit is voorgekomen en er dus geen enkele
natuurorganisatie een sanctie heeft ontvangen?
Antwoord 7
Naast het intrekken van het certificaat, zijn er ook andere vormen van
«sancties». Indien de provincie constateert dat een terrein niet (meer) voldoet
aan de subsidievoorwaarden, bijvoorbeeld op basis van de SNL-monitoring/
evaluatie, eigen controles of signalen van derden, kan voor dat terrein de
subsidie worden ingetrokken. Daarnaast kunnen natuurorganisaties ook zelf
het initiatief nemen om terreinen terug te trekken uit de subsidie-beschikking.
Het intrekken van het certificaat is een zeer ernstige sanctie: zodra een
certificaat is ingetrokken komt een agrarisch collectief of natuurorganisatie
niet meer in aanmerking voor een SNL-subsidie. Tot nu toe is er door de
Stichting nog nooit een certificaat ingetrokken, omdat geconstateerde
tekortkomingen tijdig zijn weggenomen.
Vraag 8
Klopt het dat bij natuurorganisaties geen inspecties in het veld worden
uitgevoerd terwijl dit bij deelnemers aan weidevogelbeheerprogramma’s wel
gebeurt?
Antwoord 8
De provincie kan eigen veldcontroles uitvoeren voor natuurbeheer. Zie ook de
beantwoording van vraag 5.
Vraag 9
Hoe vaak vinden er door welke instantie controles plaats naar het naleven
van de vergroeningseisen in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)? Op welke aspecten wordt dan gecontroleerd? Hoe vaak is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

het de afgelopen jaren voorgekomen dat de vergroeningeisen niet goed
werden nageleefd? Welke sancties werden toen toegepast?
Antwoord 9
RVO.nl voert bij alle aanvragen administratieve controles uit op de vergroeningsvoorwaarden. Daarnaast wordt steekproefsgewijs de situatie ter plaatse
gecontroleerd door NEO (Netherlands Geomatics & Earth Observation) met
behulp van satellietdata en door de NVWA ter plaatse.
De tabel hieronder geeft een overzicht van het aantal vergroeningscontroles
ter plaatse per jaar en per instantie die de controles heeft uitgevoerd; NEO of
de NVWA. Wanneer NEO via de satellietbeelden geen uitsluitsel kan geven
over bevindingen, wordt een vervolgcontrole uitgevoerd door de NVWA.
Jaar

Controles NEO

Controles NVWA

Totaal

2018
2019
2020

1.948
1.799
1.771

910
492
171

2.858
2.291
1.942

Vanwege de corona-pandemie zijn de controle aantallen in 2020 lager dan in
de andere jaren. Verordening (EU) 532/2020 biedt ruimte voor deze verlaging.
Op welke aspecten wordt dan gecontroleerd?
Tijdens de controle wordt beoordeeld of voldaan wordt aan de voorwaarden
van de vergroeningsbetaling. Er wordt onder andere gecontroleerd op de
aanwezigheid van toegestane gewassen, randen en stroken. Ook wordt
gecontroleerd of het ploegverbod bij ecologisch kwetsbaar blijvend grasland
gerespecteerd is. Deze controles worden met behulp van satellietbeelden
door NEO uitgevoerd. Voorwaarden die niet administratief of met behulp van
satellietdata te controleren zijn, worden ter plaatse gecontroleerd door de
NVWA. De voorwaarden voor de vergroeningsbetaling zijn vastgelegd in
Europese verordeningen. De Nederlandse invulling staat beschreven in
paragraaf 3 van de Uitvoeringsregeling rechtstreekse betalingen GLB.
Hoe vaak is het de afgelopen jaren voorgekomen dat de vergroeningeisen niet
goed werden nageleefd? Welke sancties werden toen toegepast?
In de tabel hieronder staan de resultaten van de vergroeningscontroles en de
bijbehorende kortingsbedragen voor de jaren 2018, 2019 en 2020.
Jaar

Aantal bedrijven
met afwijking

Aantal hectares
met afwijking

Opgelegd
kortingsbedrag

2018
2019
2020

144
219
111

1.697
455
268

€ 196 k€
€ 52 k€
€ 30 k€

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4