Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

26 485

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Nr. 405

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2022
Op 1 december jl. is in de Raad voor Concurrentievermogen (Kamerstuk
21 501-30, nr. 570) een Raadspositie1 vastgesteld over een Europese
richtlijn voor gepaste zorgvuldigheid, de Corporate Sustainability Due
Diligence Directive (CSDDD). Naar aanleiding daarvan verzocht de vaste
commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking om
een brief over de uitkomst van de onderhandelingen in de Raad over het
Europese Commissievoorstel voor een CSDDD, hoe de uitkomst zich
verhoudt tot de Nederlandse inzet en wat de handelingsperspectieven zijn
om de OESO-richtlijnen alsnog volledig te incorporeren in het voorstel.
Met deze brief voldoe ik aan dat verzoek.
Op 22 november jl. informeerde ik uw Kamer (Kamerstuk 26 485, nr. 404)
over de versnelling van de Raadsonderhandelingen. Hierin heb ik
uiteengezet dat Nederland vanaf het begin stevig heeft ingezet op de
aandachtspunten uit het BNC-fiche (Kamerstuk 22 112, nr. 3393), en hierin
meermaals het voortouw nam, in het bijzonder waar het conformiteit met
de internationale IMVO-standaarden betrof (OESO-richtlijnen voor
multinationale ondernemingen en UN Guiding Principles on Business and
Human Rights). Een belangrijke verbetering op dit punt is de risicogerichte benadering die nu is opgenomen in de Raadspositie, in plaats van
de nadruk op gevestigde zakenrelaties en contractuele garanties die de
Commissie had voorgesteld.
Eveneens in overeenstemming met internationale IMVO-standaarden
heeft Nederland met succes ingezet op versterkte aandacht voor stakeholderconsultatie, en op aanscherping van de bepalingen over verplichte
klachtenmechanismen in de richtlijn. De bepalingen over verplichte
klachtenmechanismen zijn in de Raadspositie beter in lijn gebracht met de
UNGP-effectiviteitscriteria, wat neerkomt op verbeterde toegang tot
herstel.
1

kst-26485-405
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15024-2022-REV-1/en/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 485, nr. 405

1

Samenvattend kan worden gesteld dat de Raadspositie goed in overeenstemming is gebracht met de zes stappen van het gepaste zorgvuldigheidsproces die zijn verankerd in bovengenoemde internationale
standaarden. Het in lijn brengen van de richtlijn met de internationale
standaarden helpt bedrijven die deze standaarden op vrijwillige basis
reeds toepassen.
Mede op verzoek van Nederland is de persoonlijke civielrechtelijke
aansprakelijkheid voor bestuurders vervallen. Ook is de klimaatbepaling in
de Raadspositie verbeterd ten opzichte van het Commissievoorstel. Zo is
er meer aandacht voor de coherentie met de gerelateerde Corporate
Sustainability Reporting Directive (CSRD), evenals met de Europese
klimaatwet. Er was echter onvoldoende draagvlak om scope-3 emissies
onder de bepaling te laten vallen. Hetzelfde gold voor de verbreding van
de reikwijdte van de richtlijn; hierin stond Nederland alleen.
In de eindfase van de onderhandelingen ontstond op een aantal onderwerpen discussie, onder andere over de afbakening van de waardeketen.
Verschillende lidstaten waren voorstander van inperking, dan wel
volledige uitsluiting, van de downstream waardeketen. Hiermee wordt
gedoeld op het deel van de waardeketen dat volgt nadat een bedrijf zijn
producten of diensten heeft afgezet. In de Raadspositie is een aantal
downstream activiteiten, zoals de gebruikersfase, uitgesloten, ondanks
– onder meer – Nederlands verzet hiertegen. Alle upstream (productie)activiteiten zijn behouden gebleven.
Op het laatste moment is bovendien de toepassing van de verplichtingen
op klantrelaties van financiële instellingen optioneel gemaakt voor de
lidstaten. Nederland heeft steeds gepleit voor volledige opname van de
financiële sector in de EU-richtlijn, om recht te doen aan de hefboomfunctie van deze sector bij het tegengaan van misstanden in de waardeketen. Het optioneel maken van deze verplichting (lidstaten kunnen het
wel of niet doorvoeren) betekent dat de implementatie van de richtlijn in
de verschillende lidstaten uiteen kan gaan lopen, hetgeen ingaat tegen de
ratio van het treffen van een maatregel op Europees niveau. Dit aspect
van de richtlijn doet geen recht aan de werking van de interne markt en
brengt het gelijke speelveld in gevaar. Nederland heeft deze kritiek
uitgedragen in de Raad. Uiteindelijk kon dit compromisvoorstel echter op
voldoende steun rekenen binnen de Raad.
In de Raad voor Concurrentievermogen van 1 december jl. heeft
Nederland nogmaals aangegeven groot voorstander te zijn van Europese
IMVO-wetgeving en bovengenoemde verbeteringen geprezen. Tegelijkertijd heeft Nederland teleurstelling geuit over het feit dat de Raadspositie op sommige punten achterbleef bij de NL inzet. Nederland heeft de
Raadspositie uiteindelijk niet gesteund, vooral vanwege de wijze waarop
financiële instellingen in de Raadspositie waren opgenomen. Samen met
Nederland stemden nog acht andere lidstaten, om verschillende redenen,
tegen het compromis. De Raadspositie is met gekwalificeerde
meerderheid aanvaard.
Met het vaststellen van de Raadspositie is de EU een stap dichterbij
IMVO-wetgeving op EU-niveau gekomen. Dat verheugt het kabinet. Door
IMVO-wetgeving op Europees niveau wordt de impact vergroot, versnippering voorkomen en een gelijk speelveld voor bedrijven gecreëerd.
Hiermee is derhalve een belangrijke stap gezet om risico’s voor mens en
milieu in internationale waardeketens te voorkomen en aan te pakken. De
volgende stap is aan het Europees Parlement. Het Parlement is
voornemens in mei 2023 een positie vast te stellen. Daarna volgen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 485, nr. 405

2

trilogen, waarbij het Zweeds en vervolgens Spaans voorzitterschap de
Raad zullen vertegenwoordigen.
Op 8 december jl. sprak ik in Brussel met Commissaris Reynders voor
Justitie over de opvolging van de Raadspositie. Hij stelde zich in te zullen
zetten voor een eerdere positiebepaling door het Europees Parlement dan
mei 2023, zoals nu voorzien, zodat de trilogen nog vóór de verkiezingen
voor het Europees Parlement (mei 2024) afgerond kunnen worden. Hij gaf
aan hierover optimistisch te zijn. Ik deel zijn wens om spoedig tot een
politiek akkoord op de CSDDD te komen.
Nederland zal er bij het voorzitterschap op aandringen dat de Raad zich
sterk blijft maken voor Europese IMVO-wetgeving conform de internationale standaarden, met oog voor het bereiken van impact en het creëren
van een gelijk speelveld. Het kabinet blijft dan ook nauw betrokken bij
deze Europese ontwikkelingen.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 485, nr. 405

3