Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1662

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 juli 2013
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zeven
fiches aan te bieden die werd opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Wijziging richtlijn met verplichte automatische uitwisseling van
inlichtingen op het gebied van belastingen
Fiche: Mededeling en aanbeveling Europees horizontaal kader voor
collectief
verhaal (Kamerstuk 22 112, nr. 1663)
Fiche: Richtlijn privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht
(Kamerstuk 22 112, nr. 1664)
Fiche: Mededeling actieplan voor een concurrerende en duurzame
staalindustrie in Europa (Kamerstuk 22 112, nr. 1665)
Fiche: Verordeningen gemeenschappelijk Europees luchtruim en Europees
Agentschap voor luchtvaartveiligheid (Kamerstuk 22 112, nr. 1666)
Fiche: Mededeling over follow-up van mkb-raadpleging over
EU-regelgeving (Kamerstuk 22 112, nr. 1667)
Fiche: Verordening verstrekking en kwaliteit van statistieken voor de
MEOP (Kamerstuk 22 112, nr. 1168)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1662
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

1

Fiche: Wijziging richtlijn met verplichte automatische uitwisseling van inlichtingen op het gebied van belastingen
1. Algemene gegevens
Titel voorstel:
Richtlijn tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU wat betreft verplichte
automatische uitwisseling van inlichtingen op het gebied van de
belastingen
Datum ontvangst Commissiedocument:
12 juni 2013
Nr. Commissiedocument:
COM(2013)348
Prelex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=202772
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
Niet opgesteld
Behandelingstraject Raad:
Ecofin Raad
Eerstverantwoordelijk ministerie:
Ministerie van Financiën
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis:
Art 115 VWEU
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement:
Raad: eenparigheid en Europees Parlement: raadpleging
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
In dit voorstel tot wijziging van de richtlijn worden geen nieuwe gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen voorgesteld.
2. Samenvatting BNC-fiche
• Korte inhoud voorstel
De Europese Commissie (hierna: de Commissie) stelt een aanpassing voor
op de richtlijn voor de administratieve samenwerking tussen de belastingautoriteiten van de lidstaten. Sinds het akkoord op deze richtlijn van
15 februari 2011 hebben zich enige internationale verdergaande ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van het automatisch uitwisselen van
fiscale informatie. De meest concrete ontwikkeling tot nu toe is de
zogenaamde FATCA wetgeving (Foreign Account Tax Compliance Act) die
in de VS is aangenomen. Deze wet verplicht financiële instellingen buiten
de VS om de tegoeden die ze aanhouden voor rekening van hun Amerikaanse klanten voortaan jaarlijks aan te geven aan de Amerikaanse
belastingdienst. Weigering om informatie uit te leveren leidt tot een
strafheffing van 30% op de inkomsten die een financiële instelling
verkrijgt op Amerikaans grondgebied. Voorts is ook de OESO al vergevorderd met de ontwikkeling van een mondiaal «common reporting
system» gebaseerd op FATCA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

2

Nu steeds meer lidstaten (waaronder ook Nederland) overgaan tot het
sluiten van bilaterale FATCA overeenkomsten met de VS, is de Commissie
van mening dat de tijd rijp is om een soortgelijke stap binnen de EU te
maken. Dit wordt versterkt door de meest begunstigingsclausule die in de
bestaande Richtlijn voor administratieve samenwerking (2011/16/EU) is
opgenomen. Mocht een lidstaat verdergaande afspraken met derde
landen sluiten op het gebied van het uitwisselen van fiscale informatie
dan mogen de overige lidstaten zich beroepen op de met het derde land
gemaakte afspraak. Om een wirwar van bilaterale afspraken te
voorkomen, heeft de Commissie besloten dat het overzichtelijker is om
één gelijke afspraak voor alle lidstaten te maken in de vorm van een
richtlijn.
Nederland staat positief tegenover het voorstel, aangezien meer transparantie door een verbeterde administratieve samenwerking tussen de
lidstaten van groot belang is voor de bestrijding van (grensoverschrijdende) belastingontduiking en fraude. Nederland heeft nog wel enige
vragen over bepaalde keuzes die de Commissie heeft gemaakt. De
belangrijkste vraag is waarom de Commissie de reikwijdte van de richtlijn
beperkt tot alleen natuurlijke personen, terwijl de FATCA verdragen ook
zien op de automatische uitwisseling van informatie over entiteiten zoals
rechtspersonen of doelvermogens.
• Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Bevoegdheid: De Commissie baseert de bevoegdheid van de EU op artikel
115 VWEU. Er is sprake van een aanvullende bevoegdheid. Nederland kan
zich vinden in deze rechtsgrondslag.
De subsidiariteit en proportionaliteit worden positief beoordeeld.
• Implicaties/risico’s/kansen
De kansen liggen in het verkrijgen van meer informatie over inkomsten
die Nederlandse belastingplichtigen hebben verkregen in andere landen.
Dit verbetert de mogelijkheden voor bestrijding van fraude.
• Nederlandse positie
Nederland steunt het richtlijnvoorstel van de Commissie.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
De belangrijkste voorgestelde aanpassing ziet op de uitbreiding van het
verplicht automatisch uitwisselen van fiscale informatie. Het automatisch
uitwisselen van informatie betekent dat de belastingdiensten van de
lidstaten elkaar periodiek gegevens sturen over inkomsten (overeenkomstig aan de afgesproken inkomenscategorieën) die een ingezetene
van de informatie ontvangende lidstaat heeft verkregen in de informatie
verzendende lidstaat. De Commissie benoemt de volgende inkomstencategorieën die op automatische basis zullen worden uitgewisseld:
dividenden, vermogenswinsten, inkomsten uit activa gehouden op een
bankrekening, toekomstige verplichtingen voor de financiële instellingen
(denk hierbij aan levensverzekeringen) en rekeningtegoeden. Deze
categorieën zullen verplicht door alle lidstaten worden uitgewisseld. De
uitwisseling van informatie ziet alleen op natuurlijke personen. De
Commissie wenst dat deze informatie per 1 januari 2015 zal worden
uitgewisseld beginnend met de informatie betreffende het jaar 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

3

Een andere kleine aanpassing is dat de nu bestaande mogelijkheid
geschrapt wordt voor lidstaten om een drempelbedrag in te voeren
waaronder geen informatie hoeft te worden verstrekt. De Commissie is
van mening dat deze bepaling leidt tot onduidelijkheid onder de lidstaten.
Opmerkelijk zijn enige verschillen tussen het voorstel van de Commissie
en de inhoud van de FATCA verdragen. Zo ziet de FATCA ook op
informatie-uitwisseling over entiteiten naast die over natuurlijke
personen. Op andere punten gaat het voorstel van de Commissie verder:
zo zijn er geen drempelbedragen opgenomen waaronder er geen
informatie hoeft te worden uitgewisseld en worden geen (laag risico)
financiële instellingen uitgezonderd van de rapportageplicht. Ten slotte
lijkt de Commissie af te wijken van FATCA ten aanzien van de te rapporteren financiële producten, bijvoorbeeld door – anders dan onder FATCA –
informatie over vermogenswinsten te vragen.
• Impact assessment EC
De Commissie heeft geen impact assessment gemaakt.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De Commissie baseert de bevoegdheid van de EU op artikel 115 VWEU. Er
is sprake van een gedeelde bevoegdheid. Nederland kan zich vinden in
deze rechtsgrondslag.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Het voorstel voldoet aan het subsidiariteitsbeginsel, omdat de bestrijding
van grensoverschrijdende belastingfraude en belastingontduiking het
beste op Europees niveau geregeld kan worden.
Op basis van de meest begunstigingsclausule in de bestaande richtlijn
(2011/16/EU) zijn de lidstaten al onderling verplicht om hetgeen in de
FATCA verdragen is overeengekomen met elkaar af te spreken. Een
uniforme afspraak die voor alle lidstaten geldt, is te prefereren boven het
sluiten van 27 bilaterale verdragen met de andere lidstaten.
Ook de proportionaliteit wordt positief beoordeeld, omdat het voorstel
niet verder gaat dan nodig is om het doel te verwezenlijken. In grote lijnen
worden door het voorstel binnen de EU dezelfde stappen gezet als die
wereldwijd plaatsvinden. Wel is Nederland van mening dat de reikwijdte
van het voorstel uitgebreid dient te worden naar entiteiten en dat het
voorstel ook wat betreft alle andere elementen (de tot rapportage
verplichte instellingen, de due diligence systematiek en de te rapporteren
inkomenscategorieën) de aansluiting moet houden bij FATCA en het
OESO «common reporting system».
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
N.v.t. (in dit voorstel tot wijziging van de richtlijn worden geen nieuwe
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen voorgesteld).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

4

5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Geen.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
De Belastingdienst zal incidentele en structurele uitvoeringskosten hebben
na invoering van dit commissievoorstel. Deze worden gevormd door het
inrichten, onderhouden, controleren en gebruiken van de nieuwe
gegevensstromen voor dividenden, vermogenswinsten, inkomsten uit
activa gehouden op een bankrekening, toekomstige verplichtingen voor
de financiële instellingen (denk hierbij aan levensverzekeringen) en
rekeningtegoeden. Het gaat om circa € 2,5 miljoen incidenteel voor het
inrichten van nieuwe systemen en aanpassing van bestaande systemen.
Het ontsluiten van enkele nu nog niet bestaande fiscale renseigneringsstromen1, zoals de voorgestelde vermogenswinsten, zal hoge uitvoeringskosten met zich meebrengen. Om deze stijging van de administratieve
lasten tegen te gaan, geeft Nederland er de voorkeur aan om de verplichtingen tot uitwisseling te beperken tot gegevens die de betreffende
Belastingdienst zelf als renseigneringsstroom voorhanden heeft ten
behoeve van de eigen fiscale taken.
Naast de incidentele uitvoeringkosten voor de systemen zijn er ook
structurele kosten zoals onderhoud van de systemen, coördinatie van de
gegevensuitwisseling en kosten voor handhaving. Deze worden geraamd
op circa € 0,8 miljoen per jaar. De gegevens die uit het buitenland worden
ontvangen zullen meegenomen worden in de vooringevulde aangifte.
Hierdoor wordt de fraude teruggedrongen en levert dit extra belastinginkomsten op.
De hierboven beschreven budgettaire gevolgen voor Nederland zullen
worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke
departement, conform de regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
De financiële instellingen zullen hun IT systemen moeten aanpassen. Hoe
hoog deze kosten zullen uitvallen is nu nog niet bekend. Gezocht wordt
naar aansluiting op beschikbare informatie bij de financiële instellingen
om de kosten zo laag mogelijk te houden.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De voorgestelde aanpassing van de administratieve samenwerkingsrichtlijn heeft geen effect voor de administratieve lasten.

1

Reseignering is de wettelijke verplichting tot het verstrekken van bepaalde voorgeschreven
gegevens en inlichtingen aan de Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

5

6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Aanpassen van de nationale regelgeving. Hierbij wordt met name gedacht
aan de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van
belastingen.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De richtlijn dient uiterlijk 31 december 2014 geïmplementeerd te zijn.
Aangezien er een aanpassing zal moeten plaatsvinden van de nationale
wetgeving en ook de uitvoeringssystemen van de Belastingdienst en de
financiële instellingen zullen moeten worden aangepast, lijkt dit geen
haalbare termijn. Nederland zal zich dan ook inzetten voor een latere
implementatiedatum.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
De richtlijn bevat een evaluatiebepaling. De Commissie brengt uiterlijk
voor 1 juli 2017 verslag uit over de werking van de richtlijn. Een dergelijke
evaluatiebepaling is wenselijk, omdat hiermee beoordeeld kan worden of
de richtlijn naar behoren functioneert.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
De uitvoering vindt plaats door de Belastingdienst. Voor zover het gaat
om vorderingen van Nederlandse lokale overheden zullen deze zelf de
administratieve handelingen moeten uitvoeren.
b) Handhaafbaarheid
De handhaving vindt plaats door de Belastingdienst.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen
9. Nederlandse positie
Nederland steunt het voorstel om de automatische uitwisseling van
informatie binnen de EU uit te breiden op basis van de FATCA en
OESO-standaard. Het voorstel verbetert de transparantie binnen de EU en
verbetert daarmee de mogelijkheden voor bestrijding van grensoverschrijdende fraude en belastingontduiking. Verder past dit in het Nederlandse
uitgangspunt dat wereldwijd stappen gemaakt moeten worden op het
uitwisselen van informatie, bij voorkeur op automatische basis.
Wel dient het voorstel dezelfde stappen te zetten als die wereldwijd
plaatsvinden zodat verzekerd wordt dat de financiële sector en de
Belastingdienst die zich nu voorbereiden op de FATCA en OESO «common
reporting» dezelfde systematiek kunnen hanteren voor de gehele EU. In
dit kader is Nederland van mening dat de reikwijdte van het voorstel
(conform bestaande internationale afspraken zoals de FATCA verdragen)
uitgebreid dient te worden naar zowel natuurlijke personen als entiteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

6

Wat betreft de uit te wisselen inkomenscategorieën ligt het voor de hand
dat dezelfde categorieën worden gehanteerd zoals afgesproken onder de
FATCA verdragen.
Ten slotte is Nederland van mening dat de implementatiedatum door de
Commissie te ambitieus is gezien de benodigde aanpassingen in de IT
systemen. Dit argument geldt niet alleen voor Nederland maar ook voor
de andere Europese lidstaten (die niet allemaal een FATCA verdrag met de
VS hebben gesloten).
Dit voorstel betekent overigens niet dat de laatste stap op dit dossier is
gezet. De G5plus projectgroep, die opgestart is door Duitsland, het VK,
Frankrijk, Italië en Spanje (en waar Nederland nu ook actief deel van
uitmaakt), zal een verdergaande studie doen naar een wereldwijd model
dat ziet op automatische uitwisseling van informatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1662

7