Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

182
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de Staatssecretaris van
Economische Zaken over belemmeringen voor het gebruik van alternatieven
voor metam-natrium (ingezonden 8 september 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
7 oktober 2014)
Vraag 1
Herinnert u zich de aangenomen motie-Dik-Faber over alternatieven voor
metam-natrium?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is de stand van zaken van het overleg met de sector over het wegnemen
van belemmeringen voor het gebruik van alternatieven voor natte grondontsmettingsmiddelen met metam-natrium als werkzame stof?
Antwoord 2
U bent per brief op 27 mei jl. (Kamerstuk 27 858, nr. 266) en op 25 augustus
jl. (Kamerstuk 27 858, nr. 274) geïnformeerd. Daarnaast heb ik in die periode
twee maal bestuurlijk overleg gevoerd met de sector over dit onderwerp.
Om alternatieven voor grondontsmetting te bevorderen zet ik in op mogelijkheden voor zogenaamde vanggewassen in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, alsmede het ondersteunen van projecten van de sector die de
ontwikkeling van alternatieven bevorderen. Vanggewassen die van belang zijn
voor de bestrijding en beheersing van aaltjes zijn opgenomen in de vergroeningseisen van het GLB, waardoor het telen van deze gewassen financieel
aantrekkelijker wordt. Via het Schriftelijk Overleg informele Landbouw- en
Visserijraad van 23 september 2014 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 805) heb ik uw
Kamer hierover geïnformeerd. Daarnaast zijn door de sector in het kader van
Publiek Private Samenwerking onderzoeksvoorstellen ontwikkeld. Op dit
moment worden waar mogelijk percelen ten behoeve van de bloembollenteelt geïnundeerd als alternatief voor grondontsmetting. Met biologische
grondontsmetting (zoals bijvoorbeeld bodem-resetten) worden in onderzoek

1

ah-tk-20142015-182
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 27 858, nr. 252

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

goede resultaten behaald. Dit is op korte termijn echter nog niet praktijkrijp
voor alle teelten en daarom wordt hier aanvullend onderzoek naar gedaan,
waarmee onder meer het vaststellen van een minimale effectieve dosering
wordt beoogd. Dat kan ertoe leiden dat de kosten verder dalen.
Om nog dit jaar proeven in te zetten met de bodem-resetter zal ik in 2014 de
kosten hiervan (€ 150.000) financieren. Verdere financiering ten behoeve van
2015 en 2016 kan via de topsector Tuinbouw & Uitgangsmateriaal gezamenlijk publiek-privaat worden gerealiseerd, indien de projectvoorstellen daartoe
worden goedgekeurd.
Vraag 3, 4 en 5
Kunt u aangeven hoeveel hectare grond in 2013 en in het voorjaar van 2014
is ontsmet met metam-natrium in het kader van «essential use»?
Kunt u het totale aantal hectares uitsplitsen naar type gewas?
Kunt u aangeven voor welk type aaltjes, welke gewassen en voor hoeveel
hectare de teelt van de aaltjesbestrijdende gewassen afrikaantjes, raketblad
en zwaardherik een alternatief biedt voor het gebruik van middelen met
metam-natrium?
Antwoord 3, 4 en 5
Gewas(groep)
Bloembollen / Bolbloemen
Aardappelen
Groentegewassen
Bloemisterijgewassen
Aardbeien
Boomkwekerijgewassen
Vaste planten
Uien (inclusief plantuien en sjalotten)
Bieten
Herinplant boomgaard
Uitvoering van onderzoek
Totaal

ha (2013)

ha (2014 voorjaar)

3.523
1.001
407
333
255
204
108
69
50
39
4
5.993

1.098
111
214
1
137
111
35
2
1
16
0
1.726

De teelt van afrikaantjes biedt een alternatief voor de bestrijding van
wortellesieaaltjes (Pratylenchus penetrans). Wortellesieaaltjes kunnen in veel
gewassen schadelijk zijn.
Voor het telen van afrikaantjes moet echter wel in het groeiseizoen minimaal
3 maanden worden vrijgemaakt voor deze teelt. Inmiddels wordt in de
aardbeiteelt de teelt van afrikaantjes regulier gebruikt.
Raketblad biedt een matig alternatief voor de bestrijding van aardappelcysteaaltjes (Globodera pallida en G. rostochiensis). Deze teelt wordt maar beperkt
ingezet vanwege teeltproblemen (trage groei in het voorjaar en onkruiddruk)
en omdat het minder effectief is dan de inzet van een korte, 40-daagse
aardappelteelt als vanggewas. Aardappel als vanggewas heeft op de percelen
met een besmetting met aardappelcysteaaltjes een vergelijkbare effectiviteit
als metam-natrium.
Het onderzoek naar Zwaardherik heeft nog geen aanknopingspunten
opgeleverd naar een toekomstig alternatief voor de inzet van metam-natrium.
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat indien deze aaltjesbestrijdende gewassen geteeld
worden in het kader van de ecologische aandachtsgebieden (EFA’s), deze
gewassen licht bemest mogen worden en dat beperkte onkruidbestrijding
met herbiciden mogelijk is, omdat de effecten hiervan op de leefomgeving
veel geringer zijn dan het toepassen van metam-natrium?
Antwoord 6
Ik verwijs u hiervoor naar het antwoord op vraag 2.
Vraag 7
Is het u bekend dat er ook goede resultaten zijn behaald met japanse haver
als bestrijder van wortellesieaaltjes? Welke mogelijkheden ziet u om de teelt
van japanse haver als aaltjesbestrijder te stimuleren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Japanse haver is als groenbemester interessant omdat het niet als veel
andere groenbemesters wortellesieaaltjes vermenigvuldigt. Het effect van het
gewas is vergelijkbaar met zwarte braak, dat betekent dat het effect hetzelfde
is, als geen waardplant van nematoden te telen. Ook dit gewas staat op de
vanggewassenlijst (vergroening) van het GLB.
Vraag 8
Bent u bereid in overleg met de sector te kijken naar verdere aanpassingen
van wet- en regelgeving, om te zorgen dat natuurlijke aaltjesbestrijders meer
ingezet kunnen worden als alternatief voor metam-natrium, bijvoorbeeld door
het scheuren van grasland op zandgronden langer toe te staan, waardoor
veehouders meerdere sneden gras van het land kunnen halen en bollentelers
daarna aaltjesbestrijdende gewassen kunnen inzaaien?
Antwoord 8
Ik onderken dat de aanscherping van de toelatingsvoorwaarden waaronder
metam-natrium als grondontsmettingsmiddel gebruikt kan worden betekenisvol is.
In de bollenteelt is het van voordeel als scheuren van grasland op zandgrond
tot later in het seizoen zou kunnen, om aaltjesbestrijdende gewassen, zoals
Afrikaantjes, te kunnen telen. Ik ben bereid na te gaan of er in het kader van
het mestbeleid mogelijkheden zijn de termijn voor het scheuren van grasland
te verlengen; deze loopt nu van 1 februari tot en met 10 mei. Uitgangspunt in
het kader van het mestbeleid is, dat er door later scheuren van het grasland
geen extra nutriëntenverliezen in de bodem plaatsvinden. Ik zal advies
inwinnen en u uiterlijk 1 december a.s. uitsluitsel geven.
Vraag 9 en 10
Wat gaat u nog meer concreet doen om het mogelijk te maken dat alternatieven voor metam-natrium daadwerkelijk vanaf 2015–2016 in de praktijk
toegepast kunnen worden?
Bent u bereid om budget vrij te maken om duurzame alternatievenontwikkeling voor het gebruik van metam-natrium te bevorderen?
Antwoord 9 en 10
Ik verwijs u voor het antwoord op vraag 9 en 10 naar het antwoord op vraag
2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3