Beantwoording vraag Van Ginneken vraagstimulerende maatregelen
Aanleiding
Kamervraag:
Voorzitter. In ons mobiliteitssysteem lokken we mobiliteit uit door de concentratie van bijvoorbeeld werk, zorg
en onderwijs, en stimuleren we mobiliteit via onder andere leaseregelingen, onbelaste reiskostenvergoedingen
en ov-abonnementen. Daarover heb ik een vraag. Kunnen de bewindspersonen toezeggen dit soort regelingen
in kaart te brengen en te onderzoeken welke positieve en negatieve effecten deze regelingen en de concentratie
van die voorzieningen eigenlijk hebben op onze economie en op onze mobiliteit en het voorzieningenniveau van
regio's?
Met bijbehorende toezegging:
De minister zal de effecten van de vraagstimulerende maatregelen in kaart brengen en de Kamer daarover
informeren in het actieprogramma van de Mobiliteitsvisie, dat in het najaar (voor de begrotingsbehandeling)
naar de Kamer wordt gestuurd.

Aanpak van analyse t.b.v. informeren TK
•

•

•

Er is een illustratieve lijst maatregelen 1 samengesteld die voldoet aan de afbakening zoals hierna
beschreven. Waar relevant zijn detailmaatregelen gegroepeerd. De lijst is illustratief omdat het
onmogelijk is een uitputtende lijst met alle rijksmaatregelen samen te stellen met een eventuele
vraagstimulerende werking op mobiliteit.
Maatregelen zijn geselecteerd met als doel de breedte van het spectrum aan maatregelen en regelingen
te laten zien. Hiertoe hebben we verschillende soorten 2 maatregelen geselecteerd. Vanuit een longlist is
een shortlist opgesteld met daarin een selectie van maatregelen per soort variërend op doel, type
vervoermiddel waarop de maatregel/regeling aangrijpt, type reis en verantwoordelijk ministerie. Gezien
het tweede deel van de kamervraag zijn regelingen die op het eerste oog geen of nauwelijks effect
hebben op mobiliteit of voorzieningen niet geselecteerd. De selectie van maatregelen is afgestemd met
enkele inter- en intradepartementale contacten.
Per maatregel of groep is op basis van een inventarisatie aangegeven of informatie beschikbaar is over de
effecten op mobiliteit, voorzieningenniveau, economie en eventueel overige effecten. Aan het einde van
dit document is dit verwerkt in een tabel per geselecteerde maatregel. Bij voorkeur gaan de genoemde
rapporten over de specifieke maatregel; aanvullend verwijzen we naar meer generieke rapporten die het
effect van een soortgelijke maatregel beschrijven.

•

Er wordt niet gerapporteerd over de richting of de grootte van het gevonden effect; er wordt enkel
aangegeven of er al dan niet een effect bekend is. Het rapporteren van de gevonden effecten of een
inschatting van de effecten kan eventueel, als de TK dat wenst, in een vervolgstap.

•

De analyse in dit document is opgesteld in samenwerking met het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid
(KiM).

1 Van Ginneken spreekt in haar vraag over regelingen; de toezegging door M gaat echter over ‘maatregelen’. Hierin zit een klein verschil,

waarbij regelingen een set van regels betreffen die zijn getroffen om iets op een bepaalde manier te laten verlopen. Een maatregel is meer
een actie die wordt ondernomen om een bepaald doel te bereiken. Vanwege de behoefte van Van Ginneken om daarnaast ook zicht te
krijgen op de effecten van ‘de concentratie van voorzieningen’ wat meer ruimtelijk beleid betreft, kiezen we ervoor onze analyse te richten
op ‘maatregelen’.

Beleidsinstrumenten zijn in te delen in een aantal categorieën of soorten (zie bijv. het Kenniscentrum voor beleid en regelgeving, of Visser
en Kansen, 2018). De categorisering in dit document is hierop gebaseerd.
2

Focus van de analyse
De focus ligt op huidige en vastgestelde rijksmaatregelen die zijn gericht op (met name) personenmobiliteit en
het beïnvloeden van mobiliteit of op ruimtelijke concentratie/spreiding van voorzieningen. Dit beperkt zich niet
tot enkel het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De analyse richt zich op de effecten hiervan op
mobiliteit, het voorzieningenniveau van regio’s, economie. Ook worden eventuele overige effecten
gerapporteerd die uit de analyse volgen.
Hieronder verstaan we:
•
•
•

•
•
•

Huidig en vastgesteld: Beleid wat op dit moment geldt of wat vastgesteld is en er dus aan komt.
Voorgenomen en geagendeerd beleid, of andere potentiële maatregelen zitten dus niet in de selectie;
Rijksmaatregelen: Beleid wat door het rijk (IenW, of een ander ministerie, of gezamenlijk) is geïnitieerd;
Mobiliteit: een effect op het aantal verplaatsingen, of op de afgelegde afstand voor verschillende
reismotieven (woon-werk, zakelijk, vrijetijd, winkelen) of met verschillende vervoerwijzen (vliegen, auto,
ov, actieve vervoerwijzen);
Voorzieningenniveau van regio’s: een effect op het aantal voorzieningen/functies en/of op de
afstand/reistijd tot voorzieningen/functies (bijv. zorg, onderwijs, detailhandel, bedrijvigheid);
Economie: het effect op economische groei en/of werkgelegenheid;
Overige effecten: bijvoorbeeld effecten op emissie & veiligheid, of overige zaken.

Geselecteerde rijksmaatregelen
Type

Maatregel

Nadere toelichting

Wie
trekt

Communic
atie
Communic
atie
Infra

Campagne “Kort ritje? Da’s
zo gefietst”
MONO

Publiekscampagne gericht op het nemen van de fiets voor korte ritten

IenW

Focus
vervoer
wijze
Fiets

Campagne gericht op het verminderen van appen (en andere afleiding) in het verkeer

IenW

Varia

Versnellen (regionale) uitrol
laadinfrastructuur
Rijksinvesteringen in
infrastructuur voor het
openbaar vervoer tbv
ontsluiting nieuwe
woonwijken (€ 4 miljard)
Rijksinvesteringen in
infrastructuur voor de auto
tbv ontsluiting nieuwe
woonwijken (€ 2,7 miljard)
Rijksinvesteringen in
infrastructuur voor de fiets
(€ 780 miljoen) tbv
ontsluiting nieuwe
woonwijken
Onbelaste
reiskostenvergoeding €0,19
per km (gaat naar 0,21 in
2023, en 0,22 in 2024)
Vliegbelasting

Faciliteren en versnellen van de uitrol van laadinfrastructuur m.b.v. samenwerkingsregio's
en opstellen van regionale visies op laadinfrastructuur
Het gaat hier zowel om nieuwe spoorlijnen, wegen en fietspaden, als om beheer en
onderhoud, verbetering en verdere ontwikkeling van bestaande verbindingen.

IenW

Elektrisc
he auto
OV

Het gaat zowel om nieuwe spoorlijnen, wegen en fietspaden, als om beheer en
onderhoud, verbetering en verdere ontwikkeling van bestaande verbindingen.

IenW/
BZK

Auto,
fiets

Het gaat om maatregelen zoals doorfietsroutes, waar fietsers snel en veilig van en naar
kunnen huis fietsen. Ook komen er veel nieuwe fietsenstallingen bij OV-knooppunten.

IenW/
BZK

Fiets

Mogelijkheden om voor gemaakte reiskosten voor zakelijk en/of woon-werkverkeer een
vergoeding te geven zonder dat hierover loonbelasting of inkomstenbelasting is
verschuldigd

Minfin

Varia

Luchthavens brengen per passagier die vanaf een Nederlandse luchthaven vertrekt, de
belasting aan de luchtvaartmaatschappij in rekening.
De vliegbelasting is vanaf 1 januari verhoogd naar € 26,43 per persoon per vlucht (dit was
€ 7,845). De belasting geldt niet voor transferpassagiers en kinderen jonger dan 2 jaar.
Bij een auto van de zaak zijn alle kilometers die je rijdt van huis naar werk (en terug)
zakelijke kilometers. Als je de auto van de zaak ook privé gebruikt moet je daarvoor extra
belasting betalen.
Een fiets van de zaak maakt het mogelijk om een (elektrische) fiets of een speed pedelec
te gebruiken voor woon-werkverkeer. De werknemer hoeft dan niet zelf een fiets te
kopen. Hij of zij mag de fiets van de zaak fiscaal gezien onbeperkt privé gebruiken. De
werkgever betaalt de fiets en meestal ook de kosten voor onderhoud en reparatie. Wel
krijgt de werknemer te maken met een bijtelling bij het salaris.
Werknemers die met het openbaar vervoer tussen woon en werk reizen kunnen onder
bepaalde voorwaarden een vast bedrag aftrekken van hun inkomen. Als de werknemer
van de werkgever een vergoeding ontvangt voor de reiskosten per openbaar vervoer,
moet deze vergoeding van dit vaste bedrag worden afgetrokken. Een vergoeding is
bijvoorbeeld de uitruil van reiskosten via de cafetariaregeling.

Minfin

Luchtvaa
rt

Minfin

Auto

Minfin

Fiets

Minfin

OV

Infra

Infra

Infra

Financieel/f
iscaal
Financieel/f
iscaal
Financieel/f
iscaal

Auto van de zaak

Financieel/f
iscaal

Fiets van de zaak

Financieel/f
iscaal

OV van de zaak

IenW/
BZK

Financieel/
subsidie

subsidieregeling voor
aanschaf van nieuwe en
tweedehands elektrische
auto’s (SEPP)

Financieel/
subsidie

Ov-studentkaart voor MBO,
HBO en Universiteit student

Organisatie
/samenwer
king

Werkgeversaanpak

Organisatie
/samenwer
king
Regulering

Samenwerkingsprogramma
deelmobiliteit
(Natuurlijk!deelmobiliteit)
Regeling werkgebonden
personenmobiliteit (vanaf
2024)

Regulering

Recht op sociaal-recreatief
vervoer (Wmo-vervoer)

Regulering

Snelheidsverlaging
hoofdwegennet
Concentratie en spreiding
van medisch specialistische
zorg- Juiste zorg op de
juiste plek
Ladder duurzame
verstelijking
Regionale verstedelijkingsstrategieën/
NOVEX gebieden

Ruimtelijk

Ruimtelijk
Ruimtelijk

Vanaf 1 juli 2020 kunnen particulieren aanvragen indienen voor subsidie bij RVO, de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. De regeling heeft als doel om de keuze voor
een elektrische personenauto in de kleinere en compacte middenklasse te stimuleren
door het prijsverschil tussen een elektrische personenauto en een personenauto op
fossiele brandstof te verkleinen.
Met het studentenreisproduct kan vrij of met korting worden gereisd met de trein, tram,
bus en metro in heel Nederland. Er kan worden gekozen voor een week- of
weekendabonnement.
Werkgevers worden actief ondersteund in het optimaliseren en verduurzamen van hun
mobiliteitsbeleid. Een voorbeeld hiervan zijn fietsambassadeurs. De ‘ambassadeurs’ zijn
het gezicht voor fietsstimulering onder werkgevers/werknemers. Dat valt ook onder de
noemen werkgeversaanpak, maar heeft wel erg een communicatie insteek.
Betreft een samenwerking tussen lokale en regionale overheden en het Rijk (de
ministeries van IenW en BZK). Het bestaat uit 3 pijlers: 1) Aan de slag met de koplopers; 2)
Systematisch leerprogramma; 3) Overlegtafel deelmobiliteit
Organisaties van 100 of meer werknemers zijn vanaf 1 januari 2024 verplicht te
rapporteren over het zakelijke verkeer en het woon-werkverkeer van medewerkers. Het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) wil namelijk bekijken hoeveel CO2 het
zakelijk verkeer en het woon-werkverkeer van werknemers uitstoot. Op dit moment
zorgen zakelijk verkeer en woon-werkverkeer samen naar schatting voor meer dan 50%
van de gereden kilometers in Nederland.
De Wmo-vervoersvoorziening is bedoeld voor burgers die hun eigen vervoer niet meer
zelfstandig of met hulp van familie of vrienden kunnen organiseren. Daar is bijvoorbeeld
sprake van als iemand vanwege een handicap, beperking of psychische aandoening niet
meer kan reizen met het openbaar vervoer.
Snelheidsverlaging van de maximum snelheid op het hoofdwegennet van 130 naar 100
t.b.v. het reduceren van NOX emissies.
De essentie van de Juiste zorg op de juiste plek is: Het voorkomen van (duurdere) zorg,
verplaatsen van zorg (dichterbij mensen thuis) en het vervangen van zorg (door andere
zorg zoals e-health).

IenW

Elektrisc
he auto

OCW

OV

IenW

Varia

IenW

Auto

IenW

Varia

VWS

OV

IenW

Auto

VWS

nvt

Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen buiten het stedelijk gebied geldt een uitgebreide
motiveringsplicht.
In het programma NOVEX werken alle overheden samen aan een plan voor de inrichting
van Nederland. Daarvoor moet eerst duidelijk zijn wat de ruimtevragers zijn, wat er
ruimtelijk moet worden ingepast. Zowel nationaal als regionaal. De nationale doelen en
belangen zijn samengebracht in een startpakket. Dit startpakket vormt de basis voor het
leggen van de ruimtelijke puzzel per provincie. De twaalf provincies gaan nu aan de slag
om – met de waterschappen en gemeenten – de nationale opgaven en doelen ruimtelijk
te vertalen, te combineren en in te passen in de provinciale plannen. Want pas regionaal
wordt duidelijk waar de kansen liggen en waar het knelt.

BZK

nvt

BZK

nvt

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Overzicht effecten
Communicatie
Campagne “Kort ritje? Da’s zo gefietst”
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
Aantal
iteit
voorzie
ningen

Tussen-evaluatiefietsstimuleringsprojecten
(Goudappel coffeng 2017)
Verbieden, verplichten of
verleiden? (&Morgen 2021)

Rapport over de effecten van fietsstimuleringsprojecten
binnen Beter Benutten 1 en Beter Benutten Vervolg. Hier
waren ook campagnes onderdeel van.
Rapport over potentiële maatregelen die de
(rijks)overheid kan nemen om het reisgedrag te
beïnvloeden, met aandacht voor campagnes

x

Omschrijving

Effecten

Veilig
heid

Overig

x

x

MONO
Bron

Mobil
iteit
Campagne effectonderzoek
Mono automobilisten en
fietsers (dvj insights 2022)
Voorlichting factsheet (SWOV
2023)

Betreft een onderzoek naar de effecten van de campagne
Mono gericht op het terugdringen van gewonden en
doden door afleiding in het verkeer. Rapport gaat in op
het effect op ‘weten’, ‘vinden’, ‘voelen’ en ‘gedrag’.
Betreft een overzicht van inzichten in de effecten van
voorlichting en campagnes rond verkeersveiligheid op het
rijgedrag.

x

x

Aantal
voorzie
ningen

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

x

x

Infrastructuur
Versnellen (regionale) uitrol laadinfrastructuur
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Elektrisch rijden
personenauto's en logistiek
(PBL 2022)

Met de stroom mee (KiM
2020)

Brede maatschappelijke
heroverweging (Minfin 2020)

Kansrijk mobiliteitsbeleid (PBL
en CPB 2020)

Rapport dat ingaat op de ontwikkelingen en
onzekerheden op het gebied van elektrisch rijden en de
impact die dit kan hebben op het elektriciteitssysteem tot
2030. Met dus aandacht voor de mate waarin wordt
overgestapt op elektrisch vervoer en de rol van
laadinfrastructuur hierin.
Het onderzoek gaat in op “zachte” beleidsopties
automobilisten
de komende jaren (tot 2030) zijn te stimuleren om
elektrische personenauto’s aan te schaffen of te leasen.
Ook is er aandacht voor de invloed van laadinfrastructuur
op de aanschaf van een elektrische auto.
Het rapport beschrijft enerzijds toekomstige uitdagingen
in het mobiliteitssysteem van Nederland. Ook worden
potentiele maatregelen in beeld gebracht om
mobiliteitsuitdagingen het hoofd te bieden. Hier is ook
aandacht voor het aanvullend stimuleren van duurzame
voertuigen, bijv via laadinfrastructuur
De studie geeft inzicht in de werking van potentiële
beleidsopties, om
daarmee politieke partijen te helpen bij het maken van
goed gefundeerde keuzes. Hier is ook aandacht voor
laadinfrastructuur als voorwaarde voor een transitie naar
elektrisch vervoer

Aantal
voorzie
ningen

Emiss
ie

Veilig
heid

x

X

X

x

x

X

Emiss
ie

Veilig
heid

x

X

Emiss
ie

Veilig
heid

X

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Overig

X

Rijksinvesteringen in infrastructuur voor het openbaar vervoer (€ 4 miljard)
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Landelijk reizigersonderzoek
2022 (MU Consult 2022)
Kansrijk mobiliteitsbeleid (PBL
en CPB 2020)

Ruimtelijk economische
effecten infra (CPB 2015)

Mobiliteitsbeeld 2019 (KiM
2019)

Jaarlijks onderzoek van IenW gericht op reisgedrag van
met name de forens. Besteedt ook aandacht aan het
belang van nabijheid van ov in de keuze voor het reizen
met ov.
De studie geeft inzicht in de werking van potentiële
beleidsopties, om
daarmee politieke partijen te helpen bij het maken van
goed gefundeerde keuzes. Hier is ook aandacht voor
effecten van (MIRT) investeringen in het ov.
Studie van het Centraal Planbureau (CPB) naar de
ruimtelijk-economische effecten van verbeteringen van
transportinfrastructuur om zo meer inzicht en
duidelijkheid te verwerven over de relevantie en kracht
van de genoemde mechanismes. Met aandacht voor
effecten van weg-infrastructuur (en ov-infrastructuur)
Overzicht van mobiliteitsontwikkelingen tussen 2010 en
2018, inclusief een raming voor de middellange termijn.
Hierin is ook aandacht voor de bijdrage van de kwaliteit
van het ov-netwerk aan het gebruik van het ov

Aantal
voorzie
ningen

X

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

x

Overig

x

x

Rijksinvesteringen in infrastructuur voor de auto (€ 2,7 miljard)
Bron

Omschrijving

Ruimtelijk economische
effecten infra (CPB 2015)

Studie van het Centraal Planbureau (CPB) naar de
ruimtelijk-economische effecten van verbeteringen van
transportinfrastructuur om zo meer inzicht en
duidelijkheid te verwerven over de relevantie en kracht

Effecten
Mobil
Aantal
iteit
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie
x

Overig

Kansrijk mobiliteitsbeleid (PBL
en CPB 2020)

Mobiliteitsbeeld 2019 (KiM
2019)

van de genoemde mechanismes. Met aandacht voor
effecten van weginfrastructuur (en ov-infrastructuur)
De studie geeft inzicht in de werking van potentiële
beleidsopties, om
daarmee politieke partijen te helpen bij het maken van
goed gefundeerde keuzes. Hier is ook aandacht voor
effecten van (MIRT) investeringen in het ov.
Overzicht van mobiliteitsontwikkelingen tussen 2010 en
2018, inclusief een raming voor de middellange termijn.
Hierin is ook aandacht voor de bijdrage van
infrastructuurinvesteringen op de verkeersomvang en
verliesuren op het hoofdwegennet.

x

x

x

Rijksinvesteringen in infrastructuur voor de fiets (€ 780 miljoen)
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Slim benutten:
bereikbaarheidsmaatregelen
op een rij (KiM 2011)
Eindevaluatie beter benutten
(MinIenW 2018)
Duurzame Mobiliteitsopties
(CE Delft 2021)
Kansrijk mobiliteitsbeleid (PBL
en CPB 2020)

Slim benutten:
bereikbaarheidsmaatregelen
op een rij (KiM 2011)
Kansen voor CO2 reductie met
gedragsmaatregelen (CE Delft
2017)

Verbieden, verplichten of
verleiden? (&Morgen 2021)

Rapport naar de impact van mogelijke maatregelen
gericht op beter benutten van wegen. Hierbij is ook
aandacht voor investeringen in fietsinfrastructuur.
Evaluatierapport gericht op het programma beter
benutten, met daarbij ook aandacht voor effecten van
investeringen in infrastructuur
Rapport wat in kaart brengt welke maatregelen de regio’s
Noord-Holland en Flevoland kunnen nemen en wat de
effecten daarvan zijn op de uitstoot. Hierbij is ook
aandacht voor investeringen in fietsinfrastructuur.
De studie geeft inzicht in de werking van potentiële
beleidsopties, om
daarmee politieke partijen te helpen bij het maken van
goed gefundeerde keuzes. Hier is ook aandacht voor
effecten van (MIRT) investeringen in fietsinfrastructuur.
Rapport naar de impact van mogelijke maatregelen
gericht op beter benutten van wegen. Hierbij is ook
aandacht voor investeringen in fietsparkeren bij stations.
Studie met doel om inzicht te geven in hoe
gedragsverandering in het personenverkeer kan bijdragen
aan de CO2-reductieopgave en hoe hierbij kan worden
voortgebouwd op de gedragsmaatregelen die de
afgelopen jaren zijn ontwikkeld, die met name waren
gericht op congestiereductie. Hierin is ook aandacht voor
de combinatie fiets en ov.
Rapport over potentiële maatregelen die de
(rijks)overheid kan nemen om het reisgedrag te
beïnvloeden

Aantal
voorzie
ningen

X

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

x

Overig

x

X

X

X

X

X

X

x

X

x

x

x

Overig

X

X

X

Financieel- fiscaal
Onbelaste reiskostenvergoeding
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Landelijk reizigersonderzoek
2022 (MU Consult 2022)
Evaluatie onbelaste
reiskostenvergoeding (CE Delft
en Significance 2023)

Jaarlijks onderzoek van IenW gericht op reisgedrag van
met name de forens. Besteedt ook aandacht aan
reiskostenvergoeding
Evaluatie onderzoek naar de effectiviteit van deze
rijksmaatregel op doeltreffendheid en doelmatigheid.
Verder wordt in deze studie een verkenning uitgevoerd
naar mogelijke toekomstige aanpassingen aan de regeling.
Daarmee wordt antwoord gegeven op de vraag van de
Tweede Kamer om meer inzicht te krijgen in
mogelijkheden om de reiskostenvergoeding te
moderniseren, waaronder hernieuwde indexatie en het
rekening houden met effecten op (duurzaam)
mobiliteitsgedrag.

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

x

x

x

x

x

x
x

Gebruik onbelaste
reiskostenvergoeding
(Motivaction i.o.v.
Belastingdienst 2022)

Bereikbaarheid: uitwerking
basispad en effecten van
maatregelen (PBL en CPB
2020)

Onderzoek met als doel inzicht te verkrijging in het
zakelijke reisgedrag van werknemers in loondienst,
zelfstandigen, de mate waarin zij nu gebruik maken van
de onbelaste r eiskostenvergoeding en in de reiskosten
die zij daadwerkelijk maken. Dient als onderbouwing van
een wetsvoorstel tot aanpassing van de
reiskostenvergoeding.
Korte notitie over gemodelleerde
mobiliteitsontwikkelingen voor de middellange termijn
(2020). Effecten van maatregelen weergegeven in
voertuig- en ov-kilometers, en reistijden.

x

Omschrijving

Effecten

x

Vliegbelasting
Bron

Mobil
iteit
Effecten van de vliegbelasting
(KiM 2011)

Dit rapport analyseert de gevolgen van de invoering en
afschaffing van de vliegbelasting.

x

Quick scan effecten
vliegbelasting op
vlootvernieuwing (Aviation
consultants 2018)
Economische en
duurzaamheidseffecten
vliegbelasting (CE Delft 2018)
Effecten verhoging
vliegbelasting (CE Delft 2022).

Studie in opdracht van IenW om inzicht te krijgen in de
mate waarin een
nationale heffing op lawaaiige en vervuilende vliegtuigen
de vlootvernieuwing en -inzet beïnvloeden.
Een analyse van de economische- en
duurzaamheidseffecten van de vlieg-belasting.

x

Een studie naar de effecten van de verhoging van de
vliegbelasting op (1) belastinginkomsten, (2) Nederlandse
luchtvaarsector, zoals het aantal passagiers en vluchten
(3) het klimaat en milieu.
Een studie naar de effecten van de verhoging van de
vliegbelasting en naar het instellen van vliegbelasting voor
transferpassagiers. Hierbij is aandacht voor effecten op
belastinginkomsten, op de Nederlandse luchtvaarsector
(in de vorm van het aantal passagiers en vluchten), en op
het klimaat en milieu. Er is ook aandacht voor
economische effecten

x

Omschrijving

Effecten

Effecten includeren
transferpassagiers in de
vliegbelasting (CE Delft 2023)

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

x

Econ
omie

Emiss
ie

x

x

Veilig
heid

Overig

x

x

x

x

Econ
omie

Emiss
ie

x

Auto van de zaak
Bron

Mobil
iteit
Autobelastingen als
beleidsinstrument
(Rekenkamer 2019)

Fiscale vergroening en de auto
van de zaak (PBL 2018)

Onderzoek naar of en hoe de prikkels in de
autobelastingen bijdragen aan de twee hoofddoelen van
de autobelastingen: (1) een stabiele inkomstenstroom
voor de overheid op basis van verdedigbare en
uitvoerbare autobelastingen en (2) een wezenlijke
ondersteuning van luchtkwaliteits- en klimaatdoelen op
autogebied via proportionele en goed gerichte fiscale
prikkels.
Ex-postanalyse van een vergroening van de fiscale
bijtelling en een verkenning van ontwikkelingen binnen de
zakelijke mobiliteit

x

Omschrijving

Effecten

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Veilig
heid

Overig

Veilig
heid

Overig

x

x

x

Fiets van de zaak
Bron

Mobil
iteit
Effect mobiliteitsmanagement
Zuid-Limburg (MuConsult
2020)

Panelanalyse op basis van 10 geclusterde effectmetingen
uitgevoerd voor Zuid-Limburg Bereikbaar in 2013-2020

x

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Financiële prikkels om fietsen
naar het werk te stimuleren
(MuConsult 2019)

Het programma Fiets van het ministerie van IenW heeft
aan MuConsult opdracht verleend voor een onderzoek
naar de vraag hoe het met de reiskostenvergoeding voor
de fiets gesteld is en welke gedragseffecten hiervan te
verwachten zijn.

x

OV abonnement van de zaak
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

CO2 effect van anders reizen
(CE Delft 2018)

Factsheet OV probeeraanbod
(RWS 2023)

Onder de vlag van ‘Anders Reizen', hebben 40 grote
bedrijven met samen ca. 290.000 werknemers, ervaring
opgedaan met verschillende maatregelen om de CO2uitstoot van hun mobiliteit te reduceren. CE Delft heeft in
opdracht van NS het potentieel van deze best
practices onderzocht en daarbij ook de te verwachten
effecten van enkele nieuwe maatregelen in beeld
gebracht.
Een overzicht van bekende effecten van OVprobeeraanbiedingen (bedoeld om automobilisten gratis
of met korting kennis te laten maken met het reizen met
het OV op bepaalde trajecten voor een bepaalde periode).

Aantal
voorzie
ningen

x

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

Veilig
heid

Overig

x

x

x

Financieel-subsidie
Subsidieregeling voor aanschaf van nieuwe en tweedehands elektrische auto’s (SEPP)
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Kansrijk mobiliteitsbeleid (PBL
en CPB 2020)

Tussentijdse evaluatie SEPP
(MinIenW 2021)

Brede maatschappelijke
heroverweging (Minfin 2020)

De studie geeft inzicht in de werking van potentiële
beleidsopties, om daarmee politieke partijen te helpen bij
het maken van goed gefundeerde keuzes. Hier is ook
aandacht voor aanpassingen in de subsidieregeling voor
aanschaf van nieuwe en tweedehands elektrische auto’s
Betreft een eerste tussenevaluatie van deze regeling. Het
geeft inzicht in de vraag of de SEPP-regeling voldoet aan
het gestelde doel en waar eventueel verbetering kan
plaatsvinden. Hier is geen directe aandacht voor effecten
op mobiliteit, maar wordt wel ingegaan op het aandeel
nieuwe toelatingen van elektrische personenauto’s via de
SEPP-regeling en de effecten daarvan op CO2
Het rapport beschrijft enerzijds toekomstige uitdagingen
in het mobiliteitssysteem van Nederland. Ook worden
potentiele maatregelen in beeld gebracht om
mobiliteitsuitdagingen het hoofd te bieden. Hier is ook
aandacht voor aanpassingen in de subsidieregeling voor
aanschaf van nieuwe en tweedehands elektrische auto’s

Aantal
voorzie
ningen

x

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

x

x

Ov-studentkaart voor MBO, HBO en Universiteit
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Het-belang-van-openbaarvervoer-de-maatschappelijkeeffecten-op-een-rij (CPB en
KiM 2009)
Brede maatschappelijke
heroverweging (Minfin 2020)

Deze studie laat zien hoe prestaties op maatschappelijke
doelen voor het ov herkenbaar terugkomen als baten in
KBA´s en stelt op onderdelen in de KBA-systematiek
verbeteringen voor. Studenten zijn (mede vanwege de ovstudentkaart) een belangrijke gebruiker van het OV.
Het rapport beschrijft enerzijds toekomstige uitdagingen
in het mobiliteitssysteem van Nederland. Ook worden
potentiele maatregelen in beeld gebracht om

x

x

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

x

x

x

mobiliteitsuitdagingen het hoofd te bieden. Hier is ook
aandacht voor aanpassingen op de ov-studentkaart.
Effecten-ander-ovstudentenreisproduct (KiM
2014)
Kansrijk mobiliteitsbeleid (PBL
en CPB 2020)

Onderzoek naar de effecten van het omzetten van de
bestaande ov-studentenkaart naar een kortingskaart.

x

De studie geeft inzicht in de werking van potentiële
beleidsopties, om daarmee politieke partijen te helpen bij
het maken van goed gefundeerde keuzes. Hier is ook
aandacht voor aanpassingen in de ov-studentkaart.

x

x

Samenwerking en organisatie
Werkgeversaanpak
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Factsheet Werkgeversaanpak Duurzame mobiliteit (RWS
2018)

Kansen voor CO2-reductie met
gedragsmaatregelen (CE Delft
2017)

CO2 effect van anders reizen
(CE Delft 2018)

Een overzicht van bekende effecten van maatregelen die
werkgevers kunnen treffen om hun mobiliteitsbeleid te
optimaliseren en te verduurzamen. Achterliggende
gedachte is dat aldus een belangrijke doelgroep in het
mobiliteitsbeleid, woon-werkverkeer, via een logische
afzender kan worden verleid tot duurzamer reisgedrag.
Verkenning in opdracht van IenW naar hoe
gedragsverandering in het personenverkeer kan bijdragen
aan de klimaatopgave en in hoeverre daarbij
voortgebouwd kan worden op de kennis en ervaring uit
afgelopen jaren. De scope van dit onderzoek zijn
maatregelen geïnitieerd of ondersteund door de
(Rijks)overheid die primair gericht zijn op
mobiliteitskeuzes: of, hoever, hoe, waarmee en wanneer
mensen zich verplaatsen.
Onder de vlag van ‘Anders Reizen', hebben 40 grote
bedrijven met samen ca. 290.000 werknemers, ervaring
opgedaan met verschillende maatregelen om de CO2uitstoot van hun mobiliteit te reduceren. CE Delft heeft in
opdracht van NS het potentieel van deze best practices
onderzocht en daarbij ook de te verwachten effecten van
enkele nieuwe maatregelen in beeld gebracht.

Aantal
voorzie
ningen

x

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

Veilig
heid

Overig

Veilig
heid

Overig

x

x

x

x

Samenwerkingsprogramma deelmobiliteit
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Deelauto- en
deelfietsmobiliteit in
Nederland: ontwikkelingen,
effecten en potentie.(KiM
2021)
Mobility and environmental
impacts of car sharing in
the Netherlands (Nijland, H., &
van Meerkerk, J. 2017).

Onderzoek naar de omvang en de potentie van ‘delen’.
Met specifieke aandacht voor welke bijdrage het ‘delen’
levert aan de doelen van het ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat (IenW) ten aanzien van bereikbaarheid en
duurzaamheid.
Studie naar het effect van deelautogebruik op autobezit,
autogebruik en CO2-uitstoot

Aantal
voorzie
ningen

x

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie
x

x

x

Regulering
Regeling werkgebonden personenmobiliteit (vanaf 2024)
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Klimaatmaatregelen
mobiliteit (CE-Delft 2022)

Klimaat en energieverkenning
(KEV) (PBL 2022)

Een rapport met door CE Delft uitgewerkte factsheets ter
voorbereiding op de KEV. De factsheets bevatten
vastgestelde, voorgenomen en geagendeerde
klimaatgerelateerde maatregelen. Hier is ook aandacht
voor het Besluit CO2-reductie werkgebonden
personenmobiliteit.
De Klimaat­ en Energieverkenning (KEV) de verwachte
toekomstige effecten op de broeikasgasemissies van het
klimaat­ en energiebeleid in Nederland in kaart. Hierbij is
ook aandacht voor het besluit CO2-reductie
werkgebonden personenmobiliteit.

x

x

x

x

Recht op sociaal-recreatief vervoer (Wmo-vervoer)
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Reizigers in het sociaal
recreatieve
doelgroepenvervoer (KiM
2019)
Vraagsturing in het
doelgroepenvervoer (CROW
2016)

Deze studie biedt inzicht in het profiel van gebruikers van
doelgroepenvervoer, het reisgedrag en de eventuele
alternatieven die zij hebben.

x

Door demografische verwachtingen zal de vraag naar
doelgroepenvervoer waarschijnlijk toenemen. De studie
gaat in op mogelijkheden om de vraag naar
doelgroepenvervoer te sturen.

x

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

x

x

Econ
omie

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

Snelheidsverlaging op hoofdwegennet
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Kansrijk mobiliteitbeleid.
Bijlage: Fiches (PBL en CPB
2020)
Effecten van het
programma duurzame
mobiliteit (CE Delft en
Goudappel Coffeng 2021).

Rapport over de mogelijke effecten van een groot aantal
beleidsmaatregelen voor personenmobiliteit,
goederenvervoer en luchtvaart, met aandacht voor de
beleidsdoelstellingen bereikbaarheid, leefbaarheid en
betaalbaarheid.
Doorrekening van maatregelen van het programma
duurzame mobiliteit van de MRDH.

x

x

Ruimtelijk
Concentratie en spreiding van medisch specialistische zorg- Juiste zorg op de juiste plek
Bron

Bereikbare zorg of zorgelijke
bereikbaarheid (RWS 2004).

Concentratie van complexe
ingrepen kan meer dan 200
sterftegevallen vermijden (de
Haas, J., Heida, J. P., & Stoop,
T. 2020).
Toegang voor iedereen? (PBL
2022)
Bereikbaarheidsanalyse SEH’s
en acute verloskunde (RIVM
2022)

Omschrijving

Een handleiding voor ziekenhuizen met maatregelen
waarmee ziekenhuizen hun bereikbaarheid kunnen
verbeteren. Opgesteld door de Adviesdienst
Verkeer en Vervoer (AVV) in het kader van het project
Mobiliteitstoets.
White paper over de effecten van concentratie van
complexe, niet-acute ingrepen (onderdeel van visie Juiste
Zorg op de Juiste Plek)
Een analyse van de (on)bereikbaarheid van voorzieningen
en banen in Nederland.
Deze analyses omvatten onder andere de spreiding en
bereikbaarheid van de Spoedeisende Hulp afdelingen
(SEH’s) en acute verloskundige zorg van de Nederlandse
ziekenhuizen. In de bereikbaarheidsanalyse wordt

Effecten
Mobil
iteit

Aantal
voorzie
ningen

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen
x

x

x

x

x
x

x

modelmatig berekend welke ziekenhuislocaties met een
SEH-afdeling of met acute verloskunde ‘gevoelig’ zijn voor
de 45 minuten-norm.

Duurzame verstedelijkingsstrategieën

zoals Ladder voor Duurzame Verstelijking of het programma NOVEX
Bron

Omschrijving

Effecten
Mobil
iteit

Kiezen en delen (PBL 2021).
Ruimtelijke kenmerken,
geografische
bereikbaarheid en reisgedrag
(KiM 2016)
Maatschappelijke impact van
Slimme en Duurzame
verstedelijking (Ecorys 2021)
Toekomstbestendige
mobiliteit, brede
maatschappelijke
heroverweging (Minfin 2020)

Rapport over strategieën voor een betere afstemming
tussen verstedelijking en infrastructuur
Een beknopt overzicht van de invloed van ruimtelijke
kenmerken op het reisgedrag en op de geografische
bereikbaarheid, ook wel aangeduid als nabijheid.

x

Afstand/
reistijd tot
voorzienin
gen
x

x

x

Ecorys heeft in opdracht van ministerie van I&W een
verkenning uitgevoerd naar de maatschappelijke effecten
van investeren in slimme en duurzame verstedelijking
Één van de zestien rapporten opgesteld naar aanleiding
van de motie Sneller c.s. Deze motie heeft het kabinet
gevraagd om ter voorbereiding op een volgende
neergaande conjunctuur of economische crisis effectieve
beleidsopties en hervormingen, bestaand uit zowel
plussen als minnen, in kaart te brengen

x
x

Aantal
voorzie
ningen

x

Econ
omie

x
x

Emiss
ie

Veilig
heid

Overig

x