Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2521
Vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de Ministers van Infrastructuur en
Waterstaat, van Economische Zaken en Klimaat en van Buitenlandse Zaken
over het bericht dat het Britse Hof van Beroep heeft geoordeeld dat
uitbreidingsplannen voor London Heathrow Airport strijdig zijn met de
klimaatdoelstellingen uit het Parijsakkoord (ingezonden 5 maart 2020).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 20 april 2020)Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 2214
Vraag 1
Kent u het bericht «Heathrow Airport expansion ruled illegal by UK court»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Erkent u dat de luchtvaartsector het Parijsakkoord niet langer kan negeren?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 27 maart 20192 moet ook de
luchtvaart bijdragen aan de doelstelling die in 2015 in Parijs is afgesproken:
de opwarming van de aarde beperken tot ruim beneden de 2 graden Celsius,
met een streven naar 1,5 graad. Binnen de systematiek van de Overeenkomst
van Parijs wordt via twee sporen uitvoering gegeven aan CO2-reductie door
de luchtvaart: 1) reductie door de internationale luchtvaart wordt primair
gerealiseerd via de VN-organisatie voor de internationale burgerluchtvaart
(ICAO) en 2) reductie door de binnenlandse luchtvaart en grondgebonden
activiteiten wordt nationaal gerealiseerd. In de genoemde Kamerbrief wordt
toegelicht waarom vooral een internationale aanpak vereist is (bijvoorbeeld
met oog op effectiviteit, gelijk speelveld, internationaal draagvlak, voorkomen
van uitwijkgedrag) en hoe dit kan worden versterkt met nationale inspanningen voor CO2-reductie door de luchtvaart.

1

Politico, 27 februari 2020 (https://www.politico.eu/article/heathrow-airport-expansion-ruledillegal-by-uk-court/)
2
Kamerstuk 31 936, nr. 585

ah-tk-20192020-2521
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

De Nederlandse luchtvaartsector heeft gezamenlijk met het Rijk gekozen om
zichzelf nationale doelen op te leggen voor de uitstoot van de internationale
luchtvaart en gaat hiermee verder dan vereist volgens internationale
afspraken. Deze nationale aanpak voor de CO2-emissies van de internationale
luchtvaart wordt in belangrijke mate vormgegeven aan de Duurzame
Luchtvaarttafel.
Vraag 3 en 4
Klopt het dat de Britse rechter o.a. heeft geoordeeld dat toenmalig Minister
van Transport Chris Grayling onwettig heeft gehandeld door zijn besluit niet
te toetsen aan het klimaatverdrag van Parijs?3 Zo nee, hoe zit het dan?
Klopt het dat de Britse rechter o.a. heeft geoordeeld dat de belangen van het
klimaat boven de behoeften van de Britse economie gaan?4 Zo nee, hoe zit
het dan?
Antwoord 3 en 4
The Court of Appeal bepaalt expliciet dat het geen uitspraak doet over de
(politieke) wenselijkheid van de uitbreiding, maar uitsluitend oordeelt over de
rechtmatigheid van het Airports National Policy Statement (ANPS). Volgens
The Court of Appeal is het ANPS in strijd met de Planning Act. In dat kader
stelt The Court of Appeal vast dat niet voldoende gemotiveerd is hoe de
uitbreidingsplannen zich verhouden tot de Britste klimaatdoelstellingen. Nu
hier ook de Overeenkomst van Parijs onder valt en het ANPS hiervoor geen
motivering bevat, moet de regering het ANPS op dit punt heroverwegen.
Vraag 5
Klopt het dat de Britse regering niet in cassatie gaat tegen deze uitspraak? Zo
nee, hoe zit het dan?
Antwoord 5
Ik heb ook uit berichtgeving in de Britse media vernomen dat de Britse
regering niet in cassatie gaat.
Vraag 6
Kunt u voor de Britse situatie toelichten waaruit een dergelijke toets van
luchtvaartplannen aan het Parijsakkoord zou bestaan?
Antwoord 6
Zoals het Court of Appeal in haar uitspraak aangeeft is deze toets voorbehouden aan de Britse regering. Een dergelijke toets kan bestaan uit het feit dat
voor het nieuwe Britse luchtvaartplan moet worden bezien of, en zo ja, hoe
dit luchtvaartplan past binnen de Britse doelstellingen om de uitstoot van
broeikasgassen terug te dringen. In het luchtvaartplan moet inzichtelijk
worden gemaakt hoe dit plan in lijn is met de doelstelling van Parijs om de
opwarming van de aarde te beperken tot ruim beneden de 2 graden Celsius,
met een streven naar 1,5 graad.
Vraag 7, 8 en 9
Kunt u voor de Nederlandse situatie, per luchthaven, toelichten waaruit een
dergelijke toets van luchtvaartplannen aan het Parijsakkoord zou bestaan?
Erkent u dat de groeiplannen van Schiphol op geen enkele manier passen
binnen onze opdracht om een uiterste inspanning te leveren om het
klimaatakkoord van Parijs te respecteren? Zo nee, waarom niet?
Erkent u dat de door u geplande opening van Lelystad Airport op geen enkele
manier past binnen onze opdracht om een uiterste inspanning te leveren om
het klimaatakkoord van Parijs te respecteren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7, 8 en 9
Zie het antwoord op vraag 2 voor het Nederlandse klimaatbeleid en de
aanpak. Het Nederlandse en internationale klimaatbeleid vormt de achtergrond waartegen een besluit over de uitbreiding of ontwikkeling van een
Nederlandse luchthaven wordt genomen. Om daadwerkelijk een besluit over

3
4

De Volkskrant, 28 februari 2020, «Heathrow mag niet groeien om afspraken «Parijs»»
De Volkskrant, 28 februari 2020, «Heathrow mag niet groeien om afspraken «Parijs»»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

de ontwikkeling van een bepaalde luchthaven te nemen, dient een luchthavenbesluit (of luchthavenverkeersbesluit) inclusief milieueffectrapport (MER)
te worden opgesteld. In het MER behorend bij een luchthavenbesluit wordt
inzichtelijk gemaakt wat de (nationale) effecten zijn van de grondgebonden
activiteiten en de landing and take-off (LTO) cyclus van de exploitatie van die
betreffende luchthaven. Dit ten behoeve van de afweging van varianten en
het in beeld brengen van de milieueffecten daarvan. Conform een motie van
de Kamer5 zal in de PlanMER van de Luchtvaartnota inzicht worden gegeven
in de totale CO2-uitstoot van de uit Nederland vertrekkende vluchten.
Lelystad
In het MER en geactualiseerde MER6 is inzichtelijk gemaakt wat de CO2uitstoot is van de LTO-cyclus. In het geactualiseerde MER Lelystad Airport is
bepaald dat het faciliteren van 45.000 vluchten handelsverkeer leidt tot een
CO2 emissie van circa 71Kton CO2 (LTO-cyclus). De commissie voor de m.e.r.
heeft geoordeeld dat op basis van het geactualiseerde MER 2018 de
milieueffecten volwaardig kunnen worden meegewogen in afweging tussen
varianten en de finale besluitvorming.
Schiphol
Schiphol Group onderzoekt momenteel de milieugevolgen van het Nieuwe
Normen- en Handhavingsstelsel Schiphol. Deze milieugevolgen worden
opgenomen in het MER. Dit MER is nog niet afgerond. Onderdeel van dit
MER is een emissieberekening van de hoeveelheid CO2 als gevolg van de
LTO-cycli van het vliegverkeer, het platformverkeer en het wegverkeer op de
luchthaven.
Vraag 10
Waar blijft de uiterste inspanning van dit kabinet om Nederland in lijn te
brengen met het doel om de opwarming van de aarde te beperken tot
maximaal 1,5°C?
Antwoord 10
Nederland heeft de Klimaatwet om aan de doelstellingen van Parijs te
voldoen. De Klimaatwet biedt een kader voor de ontwikkeling van beleid
gericht op het onomkeerbaar en stapsgewijs terugdringen van de emissie van
broeikasgassen in Nederland, tot een niveau dat 95% lager ligt in 2050 dan in
1990, teneinde wereldwijde opwarming van de aarde en de verandering van
het klimaat te beperken. Het Klimaatplan bevat de hoofdlijnen van het
klimaatbeleid voor de komende 10 jaar.
Vraag 11
Erkent u dat groeiplannen voor de luchtvaart in het algemeen op geen enkele
manier passen binnen onze opdracht om een uiterste inspanning te leveren
om het Urgenda-doel met zekerheid te halen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 12
Waar blijft de uiterste inspanning van dit kabinet om het Urgenda-doel met
zekerheid te halen, zoals o.a. de Hoge Raad, Tweede Kamer en maatschappij
van u eisen?7 8 9
Antwoord 11 en 12
De Urgenda-uitspraak heeft betrekking op de nationale Nederlandse emissies.
Internationale emissies voortkomend uit de luchtvaart zijn daarmee niet van
invloed op de uitvoering van het vonnis. In de brief van 27 maart jl.10, heeft
het kabinet aangegeven dat het kabinet, als gevolg van de coronaproblematiek, extra zorgvuldigheid wil betrachten bij de besluitvorming over de
maatregelen die genomen zouden moeten worden voor de uitvoering van het
vonnis. Uw Kamer wordt hierover op korte termijn geïnformeerd.

5

Kamerstuk 31 936, nr. 679
Kamerstuk 31 936, nr. 462
7
Website de Rechtspraak, «Klimaatzaak Urgenda» (https://www.rechtspraak.nl/Bekenderechtszaken/klimaatzaak-urgenda)
8
Motie van het lid Thieme (PvdD), Kamerstuk 35 300, nr. 28
9
Motie van het lid Van Raan (PvdD), Kamerstuk 35 235, nr. 6
10
Kamerstuk 32 813, nr. 484
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 13
Erkent u dat de ambitie van Schiphol om als vliegveld «klimaatneutraal» te
worden op geen enkele manier voldoende is, omdat juist het vliegen zelf voor
de (groeiende) uitstoot van broeikasgassen zorgt?11 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
De doelstelling van Schiphol om klimaatneutraal te worden is ambitieus en
biedt een waardevolle bijdrage aan de verduurzamingsopgave waar
Nederland voor staat. Deze plannen dienen de doelstelling uit het Ontwerpakkoord Duurzame Luchtvaart om in 2030 alle grondgebonden activiteiten naar
zero emissie te brengen. Deze doelstelling is een onderdeel van de bredere
verduurzamingsplannen van de Duurzame Luchtvaarttafel voor de luchtvaartsector. Voor de verduurzamingsopgave van de vluchten (zowel binnenlands
als internationaal) gelden andere doelstellingen en worden andere soorten
maatregelen uitgewerkt aan de Duurzame Luchtvaarttafel. Zie ook het
antwoord op vraag 2. Het Ontwerpakkoord is met de daarin genoemde brief
aan de Kamer aangeboden.
Vraag 14
Erkent u dat een stevige krimp van de luchtvaart goed zou zijn voor het
klimaat, leefomgeving en veiligheid van mens en dier? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 14
Zoals aangegeven in de beantwoording van eerdere Kamervragen12 leidt een
mondiale krimp van het aantal vliegbewegingen tot minder uitstoot van CO2
door de internationale luchtvaartsector, wat zou bijdragen aan het verminderen van klimaatverandering en verbeteren van de leefomgeving. Als echter
alleen van en naar Nederland minder gevlogen wordt kan het effect zijn dat
het vliegverkeer van en naar andere landen doorgaat en vanuit Nederland
uitwijkgedrag naar andere landen plaatsvindt en emissies verschuiven naar
andere modaliteiten. Het streven van het kabinet is om CO2-reducties te
realiseren op basis van de maatregelen die zijn beschreven in mijn brief over
het klimaatbeleid voor de luchtvaart van 27 maart 201913. Ten aanzien van de
veiligheid in de luchtvaart geldt in algemene zin dat het uitgangspunt is dat
veiligheid altijd op één staat.
Vraag 15
Wat bedoelde uw woordvoerder met de uitspraak «niet te vrezen voor
eenzelfde soort uitspraak voor Schiphol en Lelystad Airport»?14
Antwoord 15
De uitspraak komt voort uit het feit dat het Britse Court of Appeal een
uitspraak heeft gedaan met betrekking tot de Britse uitbreidingsplannen van
Heathrow, die zijn getoetst aan Britse wet- en regelgeving en betrekking heeft
op het Britse beleid.
Vraag 16
Waarom zou «eenzelfde soort uitspraak» voor plannen rond Nederlandse
luchthavens «bevreesd» moeten worden, aangezien een stevige krimp van de
luchtvaart juist goed zou zijn voor het klimaat, leefomgeving en veiligheid
van mens en dier?
Antwoord Vraag 16
Zie antwoord op vraag 14.

11

Antwoord op Kamervragen Van Raan (PvdD), aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar
2018–2019, nr. 3599
12
Kamerstuk nr. 2018D42844, Kamerstuk nr. 2019D12535
13
Kamerstuk 31 936, nr. 585.
14
NRC, 28 februari 2020, «Luchtvaart kan akkoord «Parijs» niet meer negeren»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4