Het behandeltraject van jongeren in
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het
Warandecollege, stichting Het Driespan
Stap 3 van het stapsgewijs toezicht op basis van
het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg
Instellingsrapport

Inspectie voor de Gezondheidszorg
Inspectie Jeugdzorg
Inspectie van het Onderwijs
Utrecht, december 2013

2

Samenvatting

De Inspectie Jeugdzorg doet stapsgewijs onderzoek naar de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg.
Vanaf 2009 heeft zij stap 1 van het stapsgewijze toezicht uitgevoerd. Dit was het toezicht op de
rechtspositie van jongeren in de jeugdzorgPLUS, omdat waar jongeren vergaand in hun rechten
kunnen worden beperkt, hun rechtspositie goed geregeld moet zijn.
Stap 2 werd uitgevoerd vanaf 2010 en is gericht op het leefklimaat van de jongeren, omdat een
goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde is voor hun behandeling en omdat in de
jeugdzorgPLUS jongeren tegen hun wil kunnen worden opgenomen. Samen met de Inspectie van het
Onderwijs heeft de inspectie bij stap 2 ook de samenwerking tussen instellingen en scholen
onderzocht, omdat onderwijs een essentieel onderdeel vormt van de dagprogrammering en van
groot belang is voor het perspectief van de jongeren.
Vanaf 2012 voeren de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie
van het Onderwijs stap 3 uit, gericht op het behandeltraject van de jongeren in de instelling en in
de bijbehorende school.
In dit rapport geven de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie
van het Onderwijs samen antwoord op de vraag in hoeverre de instelling en de school in staat zijn
om de jongeren een toereikend behandeltraject te bieden. Bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove wordt
het onderwijs binnen de instelling verzorgd door het Warandecollege, stichting Het Driespan.
Eindoordeel
Het eindoordeel van de inspecties luidt dat de kwaliteit van het behandeltraject voor jongeren in de
gesloten groepen van Juzt Paljas Plus, Lievenhove en het Warandecollege, stichting Het Driespan
voldoende is.
Juzt Paljas Plus, Lievenhove en het Warandecollege, stichting Het Driespan zorgen voor
planmatigheid in de behandeling en het onderwijs. Hiermee zijn de voorwaarden voor een
toereikend behandeltraject gerealiseerd. Ten tijde van het toezicht zijn ze met de uitvoering in de
praktijk recent gestart.
Verbetermaatregelen
De inspecties vinden het van belang dat het volledige perspectief van jongeren snel duidelijk is en
dat behandeling en onderwijs direct starten na plaatsing van de jongeren.
De inspecties verwachten dat Juzt Paljas Plus, Lievenshove binnen 3 maanden zorgt:
dat iedere jongere een trajectplan heeft dat van school en instelling gezamenlijk is;
dat het perspectief van de jongeren vanaf het begin van de behandeling duidelijk is;
dat voor alle jongeren aan het begin van hun verblijf vanuit Juzt Paljas Plus, Lievenshove
begeleiding van hun traject wordt gestart om te zorgen voor continuïteit in vervolgzorg en
vervolgonderwijs na uitstroom.

3

Nabeschouwing
De staatssecretaris van VWS heeft de trajectaanpak van de instellingen voor jeugdzorgPLUS
uitgewerkt in het ‘Beleidskader trajecten JeugdzorgPLUS ’ en het ‘Pilotkader zorgtrajecten
JeugdzorgPLUS ’en er een trajectfinanciering aan verbonden. Uitgangspunt van de trajectbenadering is
dat instellingen voor jeugdzorgPLUS samenwerken met het onderwijs, terwijl instelling en school ook
samenwerken met ketenpartners om de aansluiting van de jongeren na de jeugdzorg PLUS goed te
laten verlopen.
Het toezicht vindt plaats in een periode dat instellingen landelijk nog bezig zijn met de uitvoering
van een pilot op het gebied van de trajectaanpak. Daarom willen de inspecties hieraan aandacht
geven in een nabeschouwing.
In 2012 startte het merendeel1 van de pilots trajectaanpak bij de jeugdzorgPLUS instellingen en de
scholen die daaraan zijn verbonden. De pilot trajectaanpak van Juzt Paljas Plus, Lievenshove werd
in 2013 goedgekeurd. De inspecties hebben bij hun toezicht naar de behandeling een ‘work in
progress’ aangetroffen. Er is een adequate gedeelde visie, maar deze is nog niet volledig
geïmplementeerd. De beoordeling van de meeste criteria is bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove
voldoende. Dat wil niet zeggen dat er geen verdieping en verdere uitwerking van de criteria
mogelijk is. Daarvoor is meer tijd nodig dan de tijd die de pilotfase tot nu toe bood.
Daarnaast hebben de inspecties geconstateerd dat er niet altijd sprake is van continuïteit van het
zorgtraject, waarbij de jongere zonder tijdverlies kan doorstromen naar de meest passend geachte
verblijfplaats en onderwijssituatie. Naast de instelling en de school spelen ook ketenpartners hier
een belangrijke rol. Juist ook op dit punt is nog tijd nodig zodat partijen elkaar steeds beter kunnen
vinden in de zorg en het onderwijs voor de jongeren. Scholen en instellingen waarnaar de jongeren
doorstromen, moeten hun verantwoordelijkheid gaan nemen. Partijen moeten elkaar erkennen als
ketenpartners en elkaars expertise vertrouwen. Voorwaarde is dat de contacten zijn gelegd en de
afspraken zijn gemaakt, dan is verdieping en verdere uitwerking mogelijk en nodig. In de landelijke
eindrapportage die de inspecties na afloop van hun toezicht zullen opstellen, zullen zij nader ingaan
op het probleem rond de continuïteit van de zorg en het onderwijs.

1

Bij een deel van de instellingen, waaronder bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove, kwam de financiering voor de pilot pas in 2013
tot stand.

4

Inhoudsopgave

Samenvatting

............................................................................................................. 3

Hoofdstuk 1 Inleiding ........................................................................................................ 7
Hoofdstuk 2 Het behandeltraject in Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting
Het Driespan ................................................................................................. 11
2.1

Planmatigheid .................................................................................................... 11

2.2

Perspectief ........................................................................................................ 14

2.3

Resultaat .......................................................................................................... 17

Hoofdstuk 3 Eindoordeel en nabeschouwing ........................................................................ 21
3.1

Eindoordeel ....................................................................................................... 21

3.2

Nabeschouwing .................................................................................................. 21

Bijlage 1

Toetsingskader inspecties met de scores van instelling en school ......................... 23

Bijlage 2

Het onderzoek van de inspecties ...................................................................... 27

5

6

Hoofdstuk 1

Inleiding

JeugdzorgPLUS is de naam die de zorgaanbieders zelf hebben gegeven aan de sinds 2008 bestaande
vorm van gesloten jeugdzorg aan kinderen en jongeren met zeer zware gedragsproblemen. Met
deze naam geven zij aan dat de geslotenheid maar één van de aspecten is van de intensieve
behandeling die aan de zeer complexe jongeren wordt geboden.
Stapsgewijs toezicht op basis van het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg
In september 2008 heeft de MOgroep Jeugdzorg (inmiddels Jeugdzorg Nederland) het
Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg vastgesteld. Het Kwaliteitskader bevat veldnormen voor de
sector en is opgesteld door afgevaardigden van de aanbieders van jeugdzorgPLUS samen met de
betrokken inspecties; naast de Inspectie Jeugdzorg zijn dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg
en de Inspectie van het Onderwijs.
Een nieuwe vorm van zorg heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen. Dit was door de sector voorzien
en gepland in het Kwaliteitskader. Daarom staan in het Kwaliteitskader drie stadia waarin de
aanbieders van jeugdzorgPLUS moeten gaan voldoen aan deze normen. In navolging hiervan heeft
de Inspectie Jeugdzorg toezicht in drie stappen gepland. Zij noemt dit het stapsgewijze toezicht,
dat zij in 2008 op verzoek van de toenmalige minister voor Jeugd en Gezin is gestart bij alle
instellingen voor jeugdzorgPLUS en dat loopt tot en met 2013.
De Inspectie Jeugdzorg heeft in 2009 en 2010 stap 1 van het stapsgewijze toezicht uitgevoerd. Dit
was het toezicht op het thema Gesloten Leefomgeving in het Kwaliteitskader. Dit toezicht was
toegespitst op de rechtspositie van jongeren in de jeugdzorgPLUS, omdat waar jongeren vergaand in
hun rechten kunnen worden beperkt, hun rechtspositie goed geregeld moet zijn.
In 2010 en 2011 was de uitvoering van stap 2 van het stapsgewijze toezicht aan de beurt naar
normen uit de thema’s Opvoeding, Dagprogrammering en Personeel van het kwaliteitskader. De
Inspectie Jeugdzorg heeft dit toezicht toegespitst op het leefklimaat van de jongeren, omdat een
goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde is voor hun behandeling en omdat in de
jeugdzorgPLUS jongeren tegen hun wil kunnen worden opgenomen.
Samen met de Inspectie van het Onderwijs heeft de inspectie bij stap 2 ook de samenwerking
tussen instellingen en scholen onderzocht, omdat onderwijs een essentieel onderdeel vormt van de
dagprogrammering en van groot belang is voor het perspectief van de jongeren.
Stap 3 Behandeltraject van de jongere
In 2012 en 2013 komen de laatste thema’s uit het Kwaliteitskader aan de beurt. Deze thema’s,
Behandeling en Ketensamenwerking zijn belangrijke thema’s in de trajectbenadering.
De staatssecretaris van VWS sloot hierop aan in het ‘Beleidskader trajecten Jeugdzorg PLUS ’ van
13 april 2011 en in het ‘Pilotkader zorgtrajecten JeugdzorgPLUS ’ van 20 december 2011 en verbond
er ook een trajectfinanciering aan. In 2012 startte het ministerie van VWS met het financieren van

7

de pilots. Enkele instellingen ontvingen de financiering in 2013. In deze pilots werken de instellingen
voor jeugdzorgPLUS uit hoe zij in trajecten willen werken.
De behandeling in een instelling voor jeugdzorgPLUS kan niet los gezien worden van een langer
durend traject dat erop gericht is de jongere weer succesvol te laten participeren in de
maatschappij. Dat betekent dat vanaf de start van de behandeling duidelijk moet zijn wat de
jongere en zijn gezin aan behandeling en begeleiding nodig hebben om zover te komen. Het gaat
om professionele individuele behandeling op basis van de behandelvraag of –behoefte van de
jongere. Onder individuele behandeling verstaan de inspecties meer dan een structuur op de
leefgroep. Bovendien hoort een individuele behandeling niet los te staan van de omgeving van de
jongere: van zijn/haar leefgroep, zijn/haar gezin en zijn/haar school. Een goede uitwisseling tussen
de behandeling en die omgeving zorgt ervoor dat de behandeling effectief is.
De behandeling van de jongere moet worden vastgelegd in een plan, waarin ook is opgenomen hoe
de ouders en de school betrokken zijn bij de behandeling.
Uitgangspunt van de trajectbenadering is dat instellingen voor jeugdzorgPLUS samenwerken met het
onderwijs, de jeugd-GGZ, de zorg voor licht verstandelijk beperkte jongeren en collegajeugdzorginstellingen om jongeren perspectief te bieden op een succesvolle terugkeer in de
samenleving. In de trajectbenadering ligt de focus op wat jongeren nodig hebben. Wanneer een
jongere in een instelling voor jeugdzorgPLUS wordt geplaatst, wordt tijdens de behandeling al
rekening gehouden met het hele verdere traject en wordt bepaald welke behandeling in de
jeugdzorgPLUS de jongere nodig heeft opdat hij verder kan in het traject.
Waar nodig krijgen jongeren in hun behandeltraject na de behandeling in de jeugdzorgPLUS
(intensief) nog (lichtere vormen van) begeleiding en behandeling. Het is mogelijk dat de instelling
voor jeugdzorgPLUS nog enige tijd begeleiding biedt, maar de begeleiding kan ook aangeboden
worden door andere hulpverleners. Om de aansluiting goed te laten verlopen is samenwerking in de
keten belangrijk.
Trajectfinanciering houdt in dat niet meer iedere hulpverleningsfase apart geregisseerd en
gefinancierd wordt, maar het gehele traject vanaf jeugdzorgPLUS tot en met de uitstroom uit de
jeugdzorg.
De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie van het Onderwijs
voeren het toezicht stap 3 samen uit. De inspecties beoordelen aan de hand van een
toetsingskader of het behandeltraject toereikend is. De thema’s Behandeling en
Ketensamenwerking zijn in het toetsingskader uitgewerkt in de thema’s Planmatigheid, Perspectief
en Resultaat.
Het toetsingskader dat de inspecties hanteren is een uitwerking van de normen uit het
Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg. De inspecties hebben deskundigen uit de wetenschap
geraadpleegd om te komen tot een toetsingskader met een aantal meetbare criteria dat zich richt
op een toereikend behandeltraject. Over de invulling van dit toetsingskader hebben de inspecties
vervolgens nauw overleg gehad met (vertegenwoordigers van) de instellingen en de scholen, zodat
het gaat om zoveel mogelijk gedeelde opvattingen over wat een toereikend behandeltraject is.

8

Dit rapport
De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie van het Onderwijs
geven in dit rapport antwoord op de vraag of de jongeren die verblijven in de gesloten groepen van
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan een toereikend
behandeltraject krijgen. Daarbij wordt ook aangegeven hoe ver de instelling is met de uitvoering
van de pilot ‘traject jeugdzorgPLUS’.
Over Juzt Paljas Plus, Lievenshove
Juzt Paljas Plus, Lievenshove biedt intensieve behandeling in een beschermde omgeving in de
provincie Noord-Brabant. Juzt Paljas Plus, Lievenshove heeft 36 jeugdzorgPLUS plekken voor zowel
jongens als meisjes. De vier leefgroepen zijn in alle opzichten gemengd: ze bestaan uit jongens en
meisjes, met verschillende problematiek, in verschillende fasen van hun behandeling.
Het onderwijs binnen Juzt Paljas Plus, Lievenshove wordt verzorgd door het Warandecollege,
stichting Het Driespan. Dit is een school voor (Voortgezet) Speciaal Onderwijs cluster 4. De school
biedt onderwijs op VMBO-niveau, op mbo-1-niveau een horeca-opleiding en verschillende AKAtrajecten.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de bevindingen van de inspecties over het behandeltraject van de jongeren in
de instelling en de school die hebben geleid tot het oordeel.
Hoofdstuk 3 bevat het eindoordeel van de inspecties, de noodzakelijke verbetermaatregelen en een
nabeschouwing.
In bijlage 1 is het toetsingskader opgenomen. Hierin worden de thema’s beschreven waarop de
inspecties toetsen met de criteria (verwachtingen) en indicatoren (hoe meten de inspecties).
In bijlage 2 wordt de onderzoeksopzet van de inspecties beschreven.

9

10

Hoofdstuk 2

Het behandeltraject in Juzt Paljas Plus,
Lievenshove en het Warandecollege, stichting
Het Driespan

In het onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de
Inspectie van het Onderwijs toetsen de inspecties het behandeltraject voor de jongeren aan de
hand van drie thema’s. De verwachtingen van de inspecties (criteria) staan in het toetsingskader,
dat in bijlage 1 is opgenomen. De criteria zijn uitgewerkt in indicatoren.
De thema’s zijn:
-

planmatigheid; omdat de behandeling vanuit een gezamenlijke visie en een gezamenlijke
planningscyclus moet plaatsvinden (uitgewerkt in drie criteria),

-

perspectief; omdat het perspectief van de jongere bepalend moet zijn voor de behandeling
en het gehele traject (uitgewerkt in zeven criteria),

-

resultaat; omdat de behandeling moet leiden tot resultaat en dit moet aansluiten op het
vervolg van het traject (uitgewerkt in twee criteria).

Dit hoofdstuk bevat drie paragrafen die gewijd zijn aan de drie thema’s.
Elke paragraaf bevat een tabel met de scores van de inspecties per criterium op een
tweepuntsschaal: ‘ja, voldoende’ of ‘nee, onvoldoende’. Wanneer enkele criteria niet voldoende
zijn, kan het behandeltraject nog wel als voldoende toereikend worden beoordeeld, maar dan zijn
verbetermaatregelen nodig, opdat de instelling bij alle criteria naar verwachting handelt. De wijze
van beoordelen staat toegelicht in het toetsingskader, in bijlage 1.

Criteria
Instelling en school hebben en hanteren gezamenlijk een adequate visie op de
behandeling en het onderwijs van de jongeren
Instelling en school organiseren gezamenlijk de behandeling cyclisch en
handelen overeenkomstig
Instelling en school organiseren adequate structurele samenwerking met
ketenpartners

Nee,
onvoldoende

Planmatigheid

Ja,
voldoende

2.1

√
√
√

11

Toelichting
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan hebben en hanteren
gezamenlijk een adequate visie op de behandeling van jongeren
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan hebben in 2007 een
convenant afgesloten, dat in 2013 is herzien. Ook beschikken zij over een gezamenlijk
visiedocument dat op 27 mei 2013 is vastgesteld: het visiedocument Paljas Plus-Warandecollege.
In het document beschrijven instelling en school dat de doelstelling van het gehele behandeltraject
jeugdzorgPLUS optimale maatschappelijke participatie is, binnen de mogelijkheden van de jongere
en zijn gezin. De doelstelling van de gesloten fase van het behandeltraject is het binnen een veilige
omgeving vlot trekken van de ontwikkeling en dus ook het functioneren van de jongere op school.
Daarnaast is het de doelstelling om de krachten van de jongere, zijn gezin en hun omgeving
optimaal te activeren, zodat zij kunnen profiteren van een lichtere vorm van hulpverlening. Daarbij
vormen een viertal uitgangspunten de basis: 1. Integrale behandeling, 2. Toekomstgericht,
3. Samen met ouders/opvoeders en 4. Denken in mogelijkheden. In de visie wordt aangegeven dat
zowel op school als op de groep de medewerkers dienen uit te gaan van een basisattitude van
oplossingsgericht bejegenen. Instelling en school hebben een gezamenlijke hulpverleningsroute, zij
gebruiken daarin het dialoogmodel2 en werken met één integraal hulpverleningsplan, één kind
één plan. Om te komen tot een integrale behandeling willen instelling en school ook komen tot een
integrale aansturing van de locatie en zijn er afspraken over overleg op de verschillende niveaus en
tussen verschillende functiegroepen en werkgroepen.
Daarnaast hebben Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan,
samen met hun kernpartners3, een projectplan Trajecthulp JeugdzorgPlus 2012-2013 opgesteld,
dat de leidraad vormt voor het inrichten en vormgeven van de trajectzorg voor jongeren geplaatst
binnen Juzt Paljas Plus, Lievenshove.
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan organiseren voldoende
gezamenlijk de behandeling cyclisch
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan hebben een
gezamenlijke behandelcyclus op individueel niveau voor de jongeren die bij het Warandecollege,
stichting Het Driespan onderwijs volgen. Er verblijft een kleine groep jongeren die niet op het
Warandecollege, stichting Het Driespan terecht kan en die dus niet binnen deze gezamenlijke
cyclus valt. In de paragraaf overige bevindingen aan het eind van dit hoofdstuk wordt hierop nader
ingegaan.
Wanneer een jongere binnenkomt, krijgt hij op de tweede dag een hulpverleningsplan deel 1; dit is
een tijdelijk hulpverleningsplan voor de eerste paar weken en is gebaseerd op het indicatiebesluit.
Vervolgens vindt er binnen twee weken een intakegesprek plaats in de vorm van een
dialooggesprek met de jongere, de ouders/verzorgers en de gezinsvoogd. Vanuit de instelling zitten

2

Juzt Paljas Plus, Lievenshove hanteert voor de hulpverleningsplan-besprekingen het dialoogmodel. Doelen worden binnen het
dialoogmodel samen met de ouders en de jongere opgesteld. Een uitgangspunt hierbij is dat er wordt uitgegaan van de sterke
kanten van de jongere om zelf tot ontwikkeling te komen.
3
In het kader van de trajectaanpak werken ze samen met de volgende kernpartners: Bureau Jeugdzorg Noord-Brabant, Bureau
Jeugdzorg Zeeland, Juvent, Kompaan en de Bocht, de Respont, stichting Het Driespan en Parcours.

12

de gedragswetenschapper en de mentor aan tafel. Vanuit de school is de intern begeleider als
vertegenwoordiger van de Commissie voor de Begeleiding aanwezig. Binnen zes tot acht weken
vindt er vervolgens een tweede dialooggesprek plaats. Op basis van dit tweede gesprek wordt het
hulpverleningsplan vastgesteld. Hierna volgt een driemaandelijkse gezamenlijke evaluatiecyclus,
waarbij instelling en school met de jongere, de ouders en de gezinsvoogd de voortgang beoordelen.
De overlegstructuur tussen Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het
Driespan kent meerdere niveaus. Zo is er een locatieoverleg op directieniveau, worden specifieke
thema’s door werkgroepen uitgewerkt, is er overleg tussen de groepsleiders en de docenten bij het
halen en brengen van de jongeren en zijn er mentor-mentorgesprekken.
De instellingen voor jeugdzorgPLUS vullen sinds 2012 de monitor jeugdzorgPLUS in. Hiermee
verzamelen de instellingen voor jeugdzorgPLUS gedurende een langere periode gegevens van en
over de jongere om onder andere zicht te krijgen op het resultaat van de begeleiding en de
behandeling. Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan zijn
hiermee gestart. De resultaten hiervan zijn nog niet beschikbaar.
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan organiseren adequate
structurele samenwerking met ketenpartners
Op individueel niveau van de jongeren worden de afspraken en de behandeldoelen met
bijvoorbeeld externe behandelaars vastgelegd in het hulpverleningsplan. Juzt Paljas Plus,
Lievenshove kan intern een beroep doen op verschillende therapeuten en een psychiater.
Op organisatieniveau heeft Juzt Paljas Plus, Lievenshove een structurele samenwerking met diverse
ketenpartners, onder andere GGZ Breburg, en zijn er de kernpartners met wie het projectplan
Trajecthulp JeugdzorgPlus 2012-2013 is opgesteld. In januari is Juzt Paljas Plus, Lievenshove
gestart met een regionaal casusoverleg. Dit casusoverleg wordt vormgegeven met Bureau
Jeugdzorg, het onderwijs en instellingen voor jeugd- en opvoedhulp uit de regio. Het is de
bedoeling dat vanuit het casusoverleg een trajectcoach4 aan de jongere wordt gekoppeld. Dit kan
een trajectcoach vanuit Juzt Paljas Plus, Lievenshove zijn, maar dat hoeft niet. De trajectcoach is
zowel voor als na de plaatsing binnen de jeugdzorgPLUS bij de jongere betrokken.
De afspraken die Juzt Paljas Plus, Lievenshove heeft gemaakt met ketenpartners zijn vastgelegd in
diverse convenanten, die de randvoorwaarden bieden voor de hulpverlenings- en
onderwijstrajecten.

4

De trajectcoaches zijn ten tijde van het toezicht van de inspecties vanuit Juzt Paljas Plus, Lievenshove alleen beschikbaar voor
(nieuwe) jongeren uit de regio waarin Juzt Paljas Plus, Lievenshove ligt. Voor jongeren die van buiten de regio komen en de
jongeren die reeds voor de start van de pilot bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove zijn binnengekomen voeren de
behandelcoördinatoren de regie.

13

Criteria
Iedere jongere heeft een individueel trajectplan van instelling en school
gezamenlijk: één jongere, één leerling, één plan
Het trajectplan is voldoende gericht op perspectief
Het trajectplan van de jongere is gebaseerd op een analyse van de
problematiek en een hypothese voor de behandeling
Behandeling en onderwijs starten direct na de plaatsing van de jongere
De doelen van behandeling en onderwijs van de jongere uit het trajectplan
zijn SMART uitgewerkt
De jongere heeft voldoende zicht op de voortgang van zijn behandeling en
onderwijs
Instelling en school betrekken het gezinssysteem adequaat bij behandeling en
onderwijs (mits jongere van 16 jaar en ouder hiermee instemt)

Nee,
onvoldoende

Perspectief

Ja,
voldoende

2.2

√
√
√
√
√
√
√

Toelichting
Nog niet iedere jongere heeft een individueel plan van Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het
Warandecollege, stichting Het Driespan gezamenlijk
Dit criterium wordt als onvoldoende beoordeeld omdat ten tijde van het toezicht nog maar weinig
jongeren een integraal plan hebben van de instelling en de school gezamenlijk.
Tijdens het toezicht blijkt dat Juzt Paljas Plus, Lievenshove recent is gestart met het opstellen van
trajectplannen voor de jongeren die uit de regio (Zeeland, West-Brabant en Midden-Brabant)
komen. Deze trajectplannen worden gezamenlijk met de instellingen die deelnemen aan het
regionaal casusoverleg vormgegeven en beslaan een periode van ongeveer anderhalf jaar. Het plan
is dat, als het voorafgaand aan het casusoverleg niet duidelijk is welk traject het gaat worden,
ouders zullen worden uitgenodigd bij het casusoverleg aan te sluiten. Ten tijde van het toezicht zijn
er vijf jongeren die beschikken over zo’n nieuw plan. Dit komt doordat de aanpak nog nieuw is,
maar ook omdat Juzt Paljas Plus, Lievenshove veel te maken heeft met crisisplaatsingen waarbij
ook jongeren worden geplaatst die niet uit de regio komen. Het casusoverleg is bedoeld voor
jongeren uit de regio. In de paragraaf overige bevindingen aan het eind van dit hoofdstuk wordt
hierop nader ingegaan.
In de dossiers die de inspectie heeft bekeken was het trajectdeel nog niet ingevuld. Het trajectplan
voor de jongeren uit de regio is een zorgoverstijgend document. Het is de bedoeling dat het
perspectief uit het trajectplan vervolgens door Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het
Warandecollege, stichting Het Driespan wordt verwerkt in een integraal hulpverleningsplan, dat
door de school en de instelling gezamenlijk wordt vormgegeven. Ook jongeren die nieuw instromen
en niet uit de regio komen, zullen bij binnenkomst zo’n integraal hulpverleningsplan krijgen. Dit
integraal hulpverleningsplan wordt vervolgens uitgewerkt in modulaire plannen voor de instelling
en in een kerndocument voor het onderwijs. Het uitgangspunt daarbij is dat de doelen steeds zo
klein en concreet mogelijk worden gemaakt.

14

Het trajectplan is onvoldoende gericht op perspectief
De inspecties beoordelen dit criterium als onvoldoende, omdat niet alle vastgestelde
behandelplannen een uitstroomperspectief zowel op een gewenste woonplaats, als ook op
onderwijs/dagbesteding en vrijetijdsbesteding bevatten.
In de helft van de door de inspectie onderzochte dossiers was geen informatie over de hierboven
genoemde leefgebieden te vinden. Deze plannen zijn daarmee onvoldoende gericht op het
perspectief van de jongere.
Het trajectplan van de jongere is gebaseerd op analyse van de problematiek en hypothese voor de
behandeling
Wanneer een jongere binnenkomt, krijgt hij binnen een dag een hulpverleningsplan deel 1; dit is
een tijdelijk hulpverleningsplan voor de eerste paar weken en is gebaseerd op informatie uit het
indicatiebesluit. Vervolgens vindt er binnen twee weken een intakegesprek plaats in de vorm van
een dialooggesprek met de jongere, de ouders/verzorgers en de gezinsvoogd. Vanuit de instelling
nemen de gedragswetenschapper en de mentor hieraan deel. Vanuit de school is dit de intern
begeleider als vertegenwoordiger van de Commissie voor de Begeleiding. Het dialoogmodel
hanteert een vorm van psycho-educatie om tot een goede analyse en hypothese voor de
behandeling te komen. Na dit gesprek volgt een periode van observatie, gezinsanalyse, eventueel
aanvullende diagnostiek, een sterkte-zwakte analyse en wordt een risicotaxatie opgesteld. De
school neemt dan een VAS5-toets af, er worden methodegebonden toetsen uitgevoerd en het IQ
van de jongeren wordt gemeten. Binnen zes tot acht weken vindt er vervolgens een tweede
dialooggesprek plaats. Op basis van dit tweede gesprek wordt het hulpverleningsplan vastgesteld,
waarin de doelen op de langere termijn staan genoemd.
Als het nodig is voor de behandeling krijgt een jongere (externe) therapie. Dit kan variëren van
diverse therapieën tot verslavingszorg of behandeling door een psychiater.
Behandeling en onderwijs starten direct na de plaatsing van een jongere
De eerste zes weken vormen de gewenningsfase. Jongeren die in ernstige crisis zijn
binnengebracht, moeten eerst tot rust komen en stabiliseren. Zoals eerder aangegeven is dit
volgens de instelling een grote groep. De jongeren worden geobserveerd. De mentor maakt met de
jongere een signaleringsplan op maat, waarin staat wat de jongere nodig heeft. De doelen voor de
jongere zijn de eerste weken nog erg algemeen.
De jongeren die naar het Warandecollege, stichting Het Driespan zullen gaan, krijgen na
binnenkomst een dagprogramma aangeboden, waarin ook onderwijsactiviteiten zijn opgenomen.
Het programma wordt verzorgd door twee medewerkers van Juzt Paljas Plus, Lievenshove en de
lesstof uit het onderwijsprogramma wordt geleverd door het Warandecollege, stichting Het
Driespan. Omdat het onderwijs bij de start niet in het schoolgebouw plaatsvindt en onderdeel
uitmaakt van een groter programma, beleven de jongeren het niet als onderwijs. Dit is een punt
waaraan Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan aandacht

5

VAS betekent Volg en Advies Systeem, een toets waarmee het niveau van de leerling kan worden bepaald.

15

moeten besteden. In de beleving van de jongeren begint het onderwijs pas als zij naar de reguliere
lessen in het schoolgebouw kunnen. De jongeren kunnen vanaf de derde tot de vijfde week na
binnenkomst instromen binnen de reguliere lessen op het Warandecollege, stichting Het Driespan.
De doelen van de jongere uit het trajectplan zijn SMART 6 uitgewerkt
De langere termijn doelen in het integrale hulpverleningsplan worden SMART uitgewerkt in kleinere
concrete doelen in de modulaire plannen en het kerndocument van de school. De jongeren werken
deze werkdoelen samen met de mentor verder uit via de methode van Mission Possible. Dit is een
methode die is gebaseerd op het oplossingsgerichte denken en die de jongere moet ondersteunen
in het stellen en realiseren van doelen. Het Warandecollege, stichting Het Driespan hanteert voor
alle jongeren vijf standaard doelen die gericht zijn op het functioneren op school.
Het is de intentie van Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan
om de doelen van de jongeren ook op te gaan nemen in de overdrachtsinformatie van school. Ten
tijde van het toezicht is de overdrachtsinformatie echter nog niet gekoppeld aan de doelen van de
jongeren.
De jongere heeft voldoende zicht op de voortgang van zijn behandeling en onderwijs
Bijna alle jongeren geven aan te weten aan welke doelen zij moeten werken. De meeste jongeren
vinden dat zij zijn betrokken bij het vaststellen van de doelen via de dialooggesprekken en geven
aan dat daarbij ook naar hen geluisterd wordt.
Alle jongeren zijn goed op de hoogte van de voortgang van hun behandeling. De jongeren die
onderwijs krijgen op het Warandecollege, stichting Het Driespan geven ook aan op de hoogte te
zijn van de voortgang van het onderwijs.
Ze weten dit door middel van gesprekken met de mentoren of docenten en de dialooggesprekken
in het kader van hun hulpverleningsplan. De groepsleiders scoren de jongeren twee keer per dag
op hun doelen.
De meeste jongeren weten tot wanneer zij bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove moeten blijven (tot
wanneer de machtiging loopt) en het is voor bijna iedereen duidelijk waar zij naartoe gaan na hun
verblijf bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove.
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan betrekken het
gezinssysteem adequaat bij de behandeling en het onderwijs
De ouders/wettelijke vertegenwoordigers van de jongeren worden altijd uitgenodigd voor de
dialooggesprekken en de evaluatiebesprekingen van het hulpverleningsplan. Vanuit Juzt Paljas
Plus, Lievenshove heeft de mentor minstens één keer per twee weken contact met de ouders. Ook
vanuit het Warandecollege, stichting Het Driespan wordt regelmatig (gemiddeld één keer per
maand) contact onderhouden met de ouders over de voortgang van het onderwijs. Na binnenkomst
van een jongere spreken zowel Juzt Paljas Plus, Lievenshove als het Warandecollege, stichting Het
Driespan met de ouders.
De ouders die de inspectie sprak zijn tevreden over hun betrokkenheid bij de behandeling en het
onderwijs.

6

Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden.

16

Criteria
De individuele jongere krijgt de behandeling die en het onderwijs dat leidt tot
het beoogde resultaat
Instelling en school zorgen voor continuïteit in behandeling en onderwijs in de
keten

Nee,
onvoldoende

Resultaat

Ja,
voldoende

2.3

√
√

Toelichting
De individuele jongere krijgt de behandeling die en het onderwijs dat leidt tot het beoogde
resultaat
Wanneer een jongere uitstroomt wordt in het eindgesprek voor een laatste keer stilgestaan bij de
doelrealisatie. De doelrealisatie is gekoppeld aan het hulpverleningsplan van de jongere. Een grote
groep jongeren heeft bij de uitstroom een belangrijk deel van de doelen behaald. Tijdens de
behandeling wordt gevolgd of de aanpak effect heeft. Dit gebeurt via de scorekaarten die dagelijks
worden ingevuld. De gedragswetenschappers houden zicht op de voortgang van de jongeren via de
evaluaties van de doelen in de besprekingen van het hulpverleningsplan en stellen aan de hand
daarvan waar nodig de doelen van de jongeren bij. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van een
doelrealisatie-instrument, dat door de ouders, de jongere en de mentor wordt ingevuld aan het
begin, halverwege en aan het eind van het verblijf binnen Juzt Paljas Plus, Lievenshove. Een half
jaar na vertrek uit Juzt Paljas Plus, Lievenshove worden de doelen nogmaals gescoord om zo zicht
te krijgen op de bestendiging van de jongeren.
Er zijn echter jongeren van wie de machtiging niet wordt verlengd, terwijl Juzt Paljas Plus,
Lievenshove dit wel noodzakelijk vindt. Deze jongeren vertrekken terwijl de behandeling niet is
afgerond.
Het Warandecollege, stichting Het Driespan houdt zelf de voortgang van de doelen van de jongeren
bij en gebruikt daarnaast een monitor-instrument om de jongeren tot twee jaar nadat zij de school
hebben verlaten te volgen.
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan zorgen nog niet
voldoende voor continuïteit in behandeling en onderwijs
De inspecties zijn van oordeel dat het ten tijde van het toezicht nog niet mogelijk was om te
oordelen dat instelling en school voor voldoende continuïteit zorgen. Juzt Paljas Plus, Lievenshove
en het Warandecollege, stichting Het Driespan waren nog maar kort geleden gestart met de
trajectaanpak en er waren nog maar weinig jongeren voor wie de trajectaanpak wordt gebruikt. De
verwachting van Juzt Paljas Plus, Lievenshove is dat het casuïstiek overleg deze doorstroming zal
verbeteren. De trajectcoach, die in samenwerking met de gezinsvoogd, de ouders en de
ketenpartners goede vervolgzorg en een vervolgplek regelt, moet nog in positie komen en zal ook
alleen gaan werken voor nieuw instromende jongeren die uit de directe regio komen.

17

De vijf jeugdzorgPLUS instellingen in de regio Zuid7 hebben met elkaar afgesproken dat zij gebruik
maken van de convenanten die ieder in de eigen omgeving heeft gesloten met ketenpartners. Dit
betekent niet dat een jongere ook feitelijk een plaats krijgt. Bij de jongeren die niet uit de
omgeving van Juzt Paljas Plus, Lievenshove komen, zien medewerkers een belangrijke rol
weggelegd voor ouders en gezinsvoogd als het gaat om het tijdig regelen van vervolgzorg en een
vervolgplek. Wanneer zij er niet hard genoeg achteraan gaan, treedt stagnatie op. Er is voor deze
jongeren geen trajectcoach om continuïteit te bewerkstelligen. Wanneer een jongere niet terug
naar huis gaat, komt het volgens de medewerkers nog regelmatig voor dat jongeren na verblijf
binnen Juzt Paljas Plus, Lievenshove niet kunnen doorstromen naar de beoogde vervolgplek. In dat
geval gaan jongeren meestal in afwachting van een vervolgplek eerst naar huis. Juzt Paljas Plus,
Lievenshove probeert in die gevallen zoveel mogelijk continuïteit te bieden, onder andere door
overbruggingszorg in de vorm van gezinsbegeleiders in te zetten. Soms moeten de jongeren langer
gesloten blijven, terwijl zij al wel klaar zijn om uit te stromen.
De medewerkers geven aan dat de aansluiting met scholen binnen stichting Het Driespan relatief
gemakkelijk is, mede omdat stichting Het Driespan diverse scholen voor speciaal onderwijs in de
regio heeft. Met andere scholen is dit moeilijker; hierover zijn gesprekken gaande met het
samenwerkingsverband.
Indien het niet lukt om vervolgonderwijs te regelen, dan wordt dagbesteding georganiseerd en
contact gezocht met de leerplichtambtenaar om een oplossing te vinden.
Overige bevindingen
Onveiligheid
In verschillende gesprekken met de inspecties hebben groepsleiders van Juzt Paljas Plus,
Lievenshove aangegeven dat zij zich niet veilig voelen bij hun werk. Als mogelijke oorzaken worden
genoemd: het toegenomen aantal crisisplaatsingen, zwaardere problematiek en organisatorische
veranderingen die hebben geleid tot minder controle op het open terrein rond de instelling,
waardoor een toename is ontstaan van misbruik van drank en drugs. Ook docenten hebben
aangegeven dat de medewerkers van de instelling zich onveilig voelen bij hun werk. Omdat er op
school bewaking aanwezig is, voelden de docenten zich niet onveilig op school. De inspecties
hebben deze bevindingen voorgelegd aan het management bij de afsluiting van het toezicht. Het
management gaf aan dat zij op de hoogte waren van de gevoelens van onveiligheid bij het
personeel. Juzt Paljas Plus, Lievenshove heeft maatregelen genomen om de veiligheid te
verbeteren. De Inspectie Jeugdzorg heeft vervolgens begin oktober 2013 onverwacht toezicht
uitgevoerd bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove om te toetsen of deze maatregelen ertoe hebben geleid
dat de medewerkers zich inmiddels wel voldoende veilig voelen. Twee inspecteurs hebben
gesproken met negen medewerkers (vijf groepsleiders en vier stagiairs) die ten tijde van het
toezicht aan het werk waren. Op één medewerker na hebben zij verklaard dat zij zich inmiddels
voldoende veilig voelen. Zij waren tevreden over de maatregelen die na het toezicht genomen zijn,
over het feit dat het onderwerp veiligheid meer aandacht krijgt en dat er meer besef is van de
invloed van veiligheid op het werken van de groepsleiders. Ze zijn ook positief over de snelle en

7

Juzt Paljas Plus, Lievenshove, BJ Brabant, O.G. Heldring Stichting, Almata Ossendrecht en Icarus.

18

adequate reactie van Juzt Paljas Plus, Lievenshove wanneer zij aangeven dat technische zaken
rond de veiligheid niet goed lopen.
Grote toename van crisisplaatsingen
Juzt Paljas Plus, Lievenshove geeft aan dat er steeds meer jongeren in crisis bij hen geplaatst
worden. Ten tijde van het toezicht in mei 2013 was er maar één jongere met een reguliere
plaatsing bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove gestart. Van de jongeren in crisis is bij plaatsing geen
voorinformatie bekend. Dit heeft gevolgen voor het goed opstarten van de behandeling. Van een
regionale aanpak met behulp van een vooraf gezamenlijk vormgegeven trajectplan is in deze
gevallen dan ook geen sprake. Bij crisisplaatsingen volgt binnen vier weken de rechtszaak. Het
komt volgens de groepsleiders veel voor dat jongeren na de rechtszaak overgeplaatst worden naar
een andere instelling. De groepen hebben door deze situatie steeds met onrust te maken.
Sommige jongeren kunnen niet op het Warandecollege, stichting Het Driespan terecht
Het Warandecollege, stichting Het Driespan is een kleine school, die onderwijs biedt op VMBOniveau, op mbo-1-niveau een horeca-opleiding heeft en verschillende AKA-trajecten verzorgt.
Jongeren die al een VMBO-diploma hebben of onderwijs op een ander niveau nodig hebben, kunnen
niet bij het Warandecollege, stichting Het Driespan terecht. Voor deze jongeren wordt een
dagbesteding georganiseerd, totdat zij van het terrein af mogen en er voor hen een buitenschool is
gevonden. Ten tijde van het toezicht lijkt het te gaan om enkele jongeren, maar de inspecties
vinden dit wel een knelpunt, waarvoor Juzt Paljas Plus, Lievenshove samen met de school een
oplossing moet vinden.

19

20

Hoofdstuk 3

Eindoordeel en nabeschouwing

In dit hoofdstuk oordelen de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de
Inspectie van het Onderwijs in hoeverre instelling en school in staat zijn een toereikend
behandeltraject aan de jongeren te bieden.
In paragraaf 3.1 staan het eindoordeel en de verbetermaatregelen.

3.1

Eindoordeel

Eindoordeel
De inspecties beoordelen 9 van de 12 criteria als voldoende en komen daarmee tot het eindoordeel
dat de kwaliteit van het behandeltraject in de gesloten groepen van Juzt Paljas Plus, Lievenshove
en het Warandecollege, stichting Het Driespan voor jongeren voldoende is.
Juzt Paljas Plus, Lievenshove en het Warandecollege, stichting Het Driespan zorgen voor
planmatigheid in de behandeling en het onderwijs. Hiermee zijn de voorwaarden voor een
toereikend behandeltraject gerealiseerd. Ten tijde van het toezicht zijn ze met de uitvoering in de
praktijk recent gestart.
Verbetermaatregelen
De inspecties vinden het van belang dat het volledige perspectief van jongeren snel duidelijk is en
dat behandeling en onderwijs direct starten na plaatsing van de jongeren.
De inspecties verwachten dat Juzt Paljas Plus, Lievenshove binnen 3 maanden zorgt:
dat iedere jongere een trajectplan heeft dat van school en instelling gezamenlijk is;
dat het perspectief van de jongeren vanaf het begin van de behandeling duidelijk is;
dat voor alle jongeren aan het begin van hun verblijf vanuit Juzt Paljas Plus, Lievenshove
begeleiding van hun traject wordt gestart om te zorgen voor continuïteit in vervolgzorg en
vervolgonderwijs na uitstroom.

3.2

Nabeschouwing

Aangezien het toezicht plaatsvindt in een periode dat instellingen landelijk nog bezig zijn met de
uitvoering van een pilot op het gebied van de trajectaanpak, willen de inspecties hieraan aandacht
geven in deze nabeschouwing.
In 2012 startte het merendeel8 van de pilots trajectaanpak bij de jeugdzorgPLUS instellingen en de
scholen die daaraan zijn verbonden. De pilot trajectaanpak van Juzt Paljas Plus, Lievenshove werd
in 2013 goedgekeurd. De inspecties hebben bij hun toezicht naar de behandeling een ‘work in
8

Bij een deel van de instellingen, waaronder bij Juzt Paljas Plus, Lievenshove, kwam de financiering voor de pilot pas in 2013
tot stand.

21

progress’ aangetroffen. Er is een adequate gedeelde visie, maar deze is nog niet volledig
geïmplementeerd. Zoals aangegeven is de beoordeling van de meeste criteria bij Juzt Paljas Plus,
Lievenshove voldoende. Dat wil niet zeggen dat er geen verdieping en verdere uitwerking van de
criteria mogelijk is. Daarvoor is meer tijd nodig dan de tijd die de pilotfase tot nu toe bood.
Daarnaast hebben de inspecties geconstateerd dat er niet altijd sprake is van continuïteit van het
zorgtraject, waarbij de jongere zonder tijdverlies kan doorstromen naar de meest passend geachte
verblijfplaats en onderwijssituatie. Naast de instelling en de school spelen ook ketenpartners hier
een belangrijke rol. Voorzieningen die de jongeren een woonplek zouden kunnen bieden, zijn nog
niet altijd bereid om hen te accepteren. Hetzelfde geldt voor scholen. Juist ook op dit punt is nog
tijd nodig zodat partijen elkaar steeds beter kunnen vinden in de zorg en het onderwijs voor de
jongeren. Scholen en instellingen waarnaar de jongeren doorstromen, moeten hun
verantwoordelijkheid gaan nemen. Partijen moeten elkaar erkennen als ketenpartners en elkaars
expertise vertrouwen. Voorwaarde is dat de contacten zijn gelegd en de afspraken zijn gemaakt,
dan is verdieping en verdere uitwerking mogelijk en nodig. In de landelijke eindrapportage die de
inspecties na afloop van hun toezicht zullen opstellen, zullen zij nader ingaan op het probleem rond
de continuïteit van de zorg en het onderwijs.

22

Bijlage 1

Toetsingskader inspecties met de scores van instelling en school

Wijze van beoordelen
De inspecties formuleren hun verwachtingen per thema in criteria met bijbehorende indicatoren. De inspecties beoordelen per indicator met voldoende of
onvoldoende. Bij elk thema moet het volgende minimale aantal criteria voldoende zijn om over de gehele toets als voldoende beoordeeld te worden:
-

in thema ‘planmatigheid’ minimaal 2 criteria,

-

in thema ‘perspectief’ minimaal 4 criteria,

-

in thema ‘resultaat’ minimaal 1 criterium.

Tegelijkertijd mogen in totaal maximaal drie criteria onvoldoende zijn voor een eindoordeel voldoende.
De inspecties weten dat de trajectbenadering in 2012-2013 nieuw is voor de instellingen.
De inspecties verwachten dan ook niet dat het thema ‘planmatigheid’ volledig operationeel is. In de waardering van de indicatoren zullen de inspecties
onderscheid maken. De indicatoren die cursief zijn aangegeven, moeten operationeel zijn. De indicatoren die niet cursief zijn beoordelen de inspecties als
voldoende wanneer duidelijk wordt in het toezicht dat er een start is gemaakt door de instelling. Dat wil zeggen: er is een beleidsdocument, er is een
verantwoordelijke en er is sprake van een begin van implementatie.
De inspecties verwachten dat het thema ‘perspectief’ volledig operationeel is. Zij verwachten dat het thema ‘resultaat’ eveneens volledig operationeel is,
maar hierbij tekenen zij aan dat zij het als voldoende beoordelen als de instellingen en de scholen zichtbaar inspanningen laten zien in het netwerk.
Toelichting op het toetsingskader: leeswijzer
De thema’s van het onderzoek staan telkens boven de criteria, indicatoren en bronnen van dat thema.
In de eerste kolom staan de criteria (normen) geformuleerd aan de hand waarvan de inspecties het handelen van de instellingen beoordelen. In de
criteria staat wanneer de inspecties het goed vinden. In de tweede kolom zijn de indicatoren benoemd aan de hand waarvan de inspecties nagaan in
hoeverre aan de criteria wordt voldaan. In de indicatoren staat dus waaraan de inspecties kunnen zien in hoeverre aan de criteria wordt voldaan.

23

Planmatigheid
in behandeling en onderwijs
Voorwaarden voor een toereikend behandeltraject zijn gerealiseerd
Criteria
Wanneer is het goed?

Indicatoren
Waar zien we dat aan?

Instelling en school hebben
en hanteren gezamenlijk
een adequate visie op de
behandeling en het
onderwijs van de jongeren

Er is een gezamenlijk beleidsdocument van de school en de instelling met daarin:
 afspraken over doelen gericht op het traject van de jongeren
 afspraken over behandeling en onderwijs
 afspraken over een overlegstructuur op alle niveaus
 afspraken over verantwoordelijkheden en bevoegdheden

Instelling en school
organiseren gezamenlijk de
behandeling cyclisch en
handelen overeenkomstig

Instelling en school hebben een gezamenlijke behandelcyclus voor jongeren vastgesteld
(pdca):
 op individueel niveau jongere, met daarin:
o registratie (plannen, meten van resultaat)
o analyse en evaluatie
o verbetering en aanpassing
 op organisatieniveau, met daarin:
o resultaten van de behandeling en het onderwijs
o analyse en evaluatie
o verbetering en aanpassing
o resultaten langere termijn (minimaal 0,5 jaar)

Instelling en school
organiseren adequate
structurele samenwerking
met ketenpartners

Er is structurele samenwerking met ketenpartners op individueel niveau jongere:
 er is overeenstemming over te bereiken doelen
 er is overeenstemming over informatie-uitwisseling
 afspraken worden geëvalueerd en zo nodig bijgesteld
Er is structurele samenwerking met ketenpartners op organisatieniveau; er zijn:
 afspraken met BJZ en instellingen voor jeugdzorg
 afspraken met extramurale behandelaars (LVB-zorg, GGZ-zorg, verslavingszorg)
 afspraken met toeleverende scholen en vervolgscholen (V(S)O, ROC)
 afspraken met arbeidsbureau/werkvoorziening

24

Perspectief
De individuele jongere krijgt behandeling en onderwijs gericht op zijn perspectief
Criteria
Wanneer is het goed?

Indicatoren
Waar zien we dat aan?

Iedere jongere heeft een
individueel trajectplan van
instelling en school
gezamenlijk: één jongere,
één leerling, één plan

Er is een fysiek individueel plan per jongere van school en instelling samen

Het trajectplan is voldoende
gericht op perspectief

Het plan stuurt minimaal aan op het realiseren van:
 een verblijfplaats
 een plaats in het onderwijs en/of werk
 vrijetijdsbesteding
 verbetering van het gedrag (bijv. wegnemen van verslaving, afhankelijkheid,
criminaliteit)

Het trajectplan is gebaseerd op:
 een gezamenlijke intake
 een gezamenlijke analyse van de problematiek
 een werkhypothese voor de behandeling
 de jongere en het (gezins)systeem

Het trajectplan van de
jongere is gebaseerd op
analyse van de
problematiek en een
hypothese voor de
behandeling
Behandeling en onderwijs
starten direct na de
plaatsing van de jongere

De jongere start uiterlijk op de 2e werkdag na de plaatsing met onderwijs

De doelen van behandeling
en onderwijs van de jongere
uit het trajectplan zijn
SMART uitgewerkt

Doelen zijn
 specifiek
 meetbaar
 acceptabel
 realistisch
 tijdgebonden
(kleine stappen, gekoppeld aan interventie)

De jongere heeft voldoende
zicht op de voortgang van
zijn behandeling en

De jongere weet:
 aan welke doelen hij moet werken
 hoe lang hij nog in de jeugdzorg+ zit (of: aflopen machtiging)

Werkhypothese behandeling is binnen 2 weken na plaatsing beschikbaar

25

onderwijs

 waar hij na verblijf binnen de instelling naar toe gaat
 hoe de voortgang is van behandeling/onderwijs
(aandachtspunt: plan in de taal van de jongere)
Besluiten over behandeling/onderwijs worden altijd in samenspraak met jongere
gemaakt:
 de jongere is aanwezig bij trajectplanbesprekingen

Instelling en school
betrekken het
gezinssysteem
adequaat bij behandeling en
onderwijs

Ouders/wettelijke vertegenwoordigers worden in de gelegenheid gesteld om aanwezig te
zijn bij besprekingen
Ouders/wettelijke vertegenwoordigers worden in de gelegenheid gesteld om mee te
beslissen over behandeling/onderwijs

(mits jongere van 16 jaar
en ouder hiermee instemt)
Resultaat
Behandeling jongere en scholing leerling hebben resultaat
Criteria
Wanneer is het goed?
De individuele jongere krijgt
de behandeling die en het
onderwijs dat leidt tot het
beoogde resultaat

Indicatoren
Waar zien we dat aan?
De uitstromende jongere heeft de behandeldoelen behaald
De uitstromende jongere heeft de onderwijsdoelen behaald
De vervolgwoonsituatie sluit aan bij de uitstroomsituatie van de jongere
Het vervolgonderwijs sluit aan bij de uitstroomsituatie van de jongere

Instelling en school zorgen
voor continuïteit in
behandeling en onderwijs in
de keten

De jongere kan zonder tijdverlies door naar de volgende woon/behandelsituatie
(doorgaande zorglijnen)
De jongere kan zonder tijdverlies door naar het volgende onderwijs/dagbestedingsprogramma (doorgaande leerlijnen)
De instelling en de school weten na uitstroom waar de jongeren wonen en werken/leren
Er is zo nodig vervolgzorg op maat gerealiseerd voor het gezin, om te zorgen voor
continuïteit

26

Bijlage 2

Het onderzoek van de inspecties

Vraagstelling
De inspecties hebben de volgende vraagstelling voor het onderzoek geformuleerd:
Krijgen de jongeren een toereikend behandeltraject in de instellingen en scholen voor
jeugdzorgPLUS?

Toetsingskader
De verwachtingen van de inspecties in het toetsingskader zijn gebaseerd op de in 2008
ontwikkelde ‘veldnormen’, het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg. Omdat het deels open normen
betreft, hebben de inspecties zich laten inspireren door:
het boek ‘JeugdzorgPlus Trajectzorg voor jeugdigen met ernstige gedragsproblemen. Een
quick scan van de literatuur’9;
een bijeenkomst met deskundigen uit de wetenschap in april 2012 om te bepalen wat de
belangrijkste thema’s en criteria (en indicatoren) zijn;
een werkbijeenkomst waarvoor alle instellingen en scholen zijn uitgenodigd in mei 2012
om de indicatoren te bepalen en nader in te vullen tot ‘waaraan zie je dit in de praktijk’.
Tot slot zijn in september 2012 vertegenwoordigers van instellingen en scholen uitgenodigd om te
reageren op het toetsingskader en de daarin opgenomen paragraaf ‘wijze van beoordelen’.
Toen de inspecties na de drie raadplegingen het toetsingskader hadden vastgesteld, ontwikkelden
zij de instrumenten voor het toezicht. In een pilot in november 2012 zijn het toetsingskader en de
instrumenten getest en waar nodig aangepast. Daarna volgde uitvoering van het
praktijkonderzoek in de instellingen en scholen.
Uitvoering toezicht
De inspecties voeren het toezicht uit in 2013 bij alle bestaande instellingen en interne scholen voor
jeugdzorgPLUS waar het toezicht stap 1 en stap 2 is afgerond. Bij instellingen met meerdere
vestigingen beperken de inspecties zich in principe tot uitvoering van het praktijkonderzoek in één
vestiging, tenzij een instelling in een vestiging een van de bezochte vestiging afwijkende
behandelaanpak heeft ingericht, bijvoorbeeld voor een specifieke doelgroep; in dit laatste geval
bezoeken de inspecties ook de vestiging met de afwijkende behandelaanpak. Is hiervan geen
sprake, dan streven de inspecties naar toetsing van die vestiging die zij in stap 2 niet bezocht
hebben.
Het onderzoek op locatie bestaat uit een analyse van documenten en een praktijktoets. Dit
onderzoek duurt per instelling en school anderhalve dag.

9

Onder redactie van Leonieke Boendermaker, 2011.

27

Er zit een vaste volgorde in het onderzoek:
1.

presentatie van instelling en school waarin zij aangeven hoe zij de trajectaanpak
georganiseerd hebben, met aandacht voor de thema’s uit het toetsingskader; beleid is ter
inzage aanwezig;

2.

analyse cliënten-/leerlingendossiers, toegelicht door gedragswetenschapper en/of behandelaar
instelling en school;

3.

interviewcarrousel met jongeren (twee rondes, totaal 14 tot 20 jongeren);

4.

interview trajectbegeleiders/-regisseurs instelling en school;

5.

interviews met groepsleiders/mentoren en leraren/mentoren (vier maal);

6.

gesprekken met ouders;

7.

onderzoek dossiers jongeren/leerlingen;

8.

terugkoppeling aan de (locatie)directie.

De inspecties selecteren tijdens het onderzoek zelf de dossiers. De medewerkers, ouders en
jongeren worden door de instelling en de school geselecteerd.
Rapportage
De gezamenlijke inspecties maken voor elke instelling en interne school een rapportage van het
onderzoek. In deze rapportage spreken de inspecties op basis van de bevindingen in de instelling
en in de school hun oordeel uit.
De inspecties vragen elke instelling en school of het conceptrapport feitelijke onjuistheden bevat.
Na verwerking van de reacties van de instellingen en scholen stellen de inspecties de rapportages
vast. In het vastgestelde rapport nemen de inspecties de verbetermaatregelen op die zij verlangen
als de kwaliteit in instelling en/of school tekortschiet.
Als de inspecties de rapportages hebben vastgesteld, bieden zij deze aan aan de staatssecretaris
van VWS en aan de instellingen en scholen zelf. De inspecties plaatsen de vastgestelde rapporten
op hun websites.
De inspecties schrijven na het toezicht stap 3 een geaggregeerd rapport (het slotbericht) over de
resultaten van het toezicht stap 3 dat zij aanbieden aan de staatssecretaris van VWS, de minister
van VWS en de minister van OC&W.
Hertoetsen
Eventuele hertoetsen zullen plaatsvinden in 2014.

28