Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

887
Vragen van het lid Hijink (SP) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het voorstel in de gemeente Oldenzaal om de huishoudelijke
verzorging uit de Wmo te halen (ingezonden 29 september 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 23 november 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 491
Vraag 1, 2 en 3
Hoe oordeelt u over de aangenomen motie in de gemeente Oldenzaal waarin
opgeroepen wordt om de huishoudelijke verzorging uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) te halen en onderdeel te maken van de
bijzondere bijstand?1
Deelt u de mening dat deze motie in strijd is met de Wmo 2015 en dat een
gemeente niet zomaar kan beslissen om de huishoudelijke zorg stop te
zetten, omdat zij de wettelijke plicht heeft mensen te helpen die zorg en
ondersteuning nodig hebben?
Wat vindt u ervan dat als gevolg van uitvoering van deze motie alleen
mensen die in aanmerking komen voor bijzondere bijstand nog maar gebruik
kunnen maken van de huishoudelijke zorg?
Antwoord 1, 2 en 3
Het voornemen om huishoudelijke hulp uit de Wmo 2015 te halen en
onderdeel te maken van de bijzondere bijstand staat haaks op de uitgangspunten van de wet en is niet toegestaan. Dit is ook bevestigd in jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep (mei 2016).2
De Wmo 2015 verplicht gemeenten tot het doen van zorgvuldig onderzoek
naar de persoonlijke omstandigheden van iemand die zich meldt met een
behoefte aan maatschappelijke ondersteuning. Als hieruit blijkt dat een cliënt
is aangewezen op ondersteuning, moet de gemeente een bijdrage aan die
ondersteuning leveren die in de betreffende situatie passend is. Huishoudelijke hulp kan voor cliënten een passende maatwerkvoorziening zijn en mag
dan ook niet op voorhand worden uitgesloten.
1

Binnenlands bestuur, datum onbekend, ««Poetshulp» moet overgeheveld naar bijzondere
bijstand» https://m.binnenlandsbestuur.nl/nieuws/poetshulp-moet-overgeheveld-naarbijzondere.247843.lynkx
2
CRvB 18 mei 2016, ECLI:NL:CRVB:2016:1402, ECLI:NL:CRVB:2016:1403, en ECLI:NL:CRVB:2016:1404

ah-tk-20202021-887
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 4
Deelt u de mening dat huishoudelijke verzorging de basis is van de zorg en
dat het wegvallen van deze zorg kan leiden tot verarming, vereenzaming,
extra belasting voor mantelzorgers, een hoger risico op vallen en daardoor
juist mogelijk tot duurdere zorg?
Antwoord 4
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet
op eigen kracht of met hulp vanuit hun sociaal netwerk zelfredzaam zijn. Het
bieden van hulp bij het huishouden aan cliënten voor wie dit passende
ondersteuning is, valt onder de verantwoordelijkheden die gemeenten
hebben op grond van de Wmo 2015.
Vraag 5
Gaat u contact opnemen met de gemeente Oldenzaal? Zo ja, welke middelen
heeft u tot uw beschikking om de gemeente van dit slechte plan af te
houden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik heb reeds contact gehad met de gemeente Oldenzaal. De gemeente heeft
mij geïnformeerd over hun plannen omtrent de Wmo 2015 en huishoudelijke
hulp. Oldenzaal wil samen met andere gemeenten onderzoeken of zij
huishoudelijke hulp kunnen overhevelen van de Wmo 2015 naar de bijzondere bijstand.
Zoals uitgelegd in het antwoord op vraag 1, 2 en 3 is het voornemen om
huishoudelijke hulp uit de Wmo 2015 te halen en onderdeel te maken van de
bijzondere bijstand niet in lijn met het wettelijk kader. Bij het doorzetten van
dit voornemen ben ik genoodzaakt interbestuurlijk toezicht in te zetten. Dit is
inmiddels bekend bij de gemeente Oldenzaal. Ik ga er echter van uit dat dit
niet nodig blijkt te zijn en dat Oldenzaal uit eigen beweging besluit dit plan
niet door te zetten.
Vraag 6
Zijn er meer gemeenten die overwegen de huishoudelijk zorg uit de Wmo te
halen? Zo ja, kunt u hier een overzicht van geven?
Antwoord 6
Er zijn mij geen situaties bekend van gemeenten die van plan zijn de
huishoudelijke hulp uit de Wmo te halen.
Vraag 7, 8 en 9
Vindt u het wenselijk dat gemeenten over willen gaan tot dergelijke dramatische besluiten, aangezien zij met tekorten kampen op het sociaal domein?
Welke verband ziet u tussen lokale voorstellen zoals deze en de toenemende
tekorten die gemeenten ervaren als gevolg van de invoering van het
abonnementstarief? Bent u bereid gemeenten tegemoet te komen zodat
doldrieste ingrepen zoals het schrappen van de huishoudelijke zorg voorkomen kunnen worden?
Kunt u aangeven wanneer u de monitor naar de Kamer stuurt over de
gevolgen van de tekorten in het sociaal domein?3
Antwoord 7, 8 en 9
Ik vind het goed als gemeenten zelf nadenken over maatregelen om meer
grip te krijgen op financiën in het sociaal domein, maar maatregelen die niet
in lijn zijn met het wettelijk kader acht ik uiteraard onwenselijk en zijn niet
toegestaan.
Zoals ook aangegeven bij de plenaire behandeling van het abonnementstarief
vind ik het belangrijk dat de effecten van het abonnementstarief goed worden
gevolgd. Samen met de VNG en cliëntenorganisaties is daarom een monitor
ontworpen die de komende jaren de (brede) effecten van de maatregel in
beeld brengt. Zowel de ontwikkelingen in het aantal unieke cliënten, als de
financiële effecten van de invoering van het abonnementstarief worden
gevolgd door middel van het monitoronderzoek. Op basis van de uitkomsten
3

Kamerstuk 35 093, nr. 17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

uit het monitoronderzoek zal ik jaarlijks met de VNG het gesprek hierover
voeren. In dit gesprek wordt – mede in het licht van de motie Hijink c.s.4 –
besproken of het wenselijk is maatregelen te treffen als blijkt dat sprake is
van ongewenste effecten die niet of onvoldoende door gemeenten kunnen
worden beïnvloed binnen de hen toekomende beleidsruimte.
Op 23 oktober is de tweede monitorrapportage naar de Tweede Kamer
verzonden.5 Deze rapportage bevat kwantitatieve en kwalitatieve data over
het jaar 2019. Op basis van de monitor concludeer ik dat de kosten van het
abonnementstarief binnen de verwachte kosten ten tijde van het regeerakkoord blijven (€ 290 mln.) en dat de ontwikkeling aansluit bij het beoogde
doelen van de maatregelen, in het bijzonder om de stapeling van zorgkosten
voor middeninkomens te verminderen. Er worden op dit moment daarom
geen aanvullende maatregelen genomen. Ik zie dan ook geen verband tussen
lokale voorstellen als deze en de invoering van het abonnementstarief.
Tegelijkertijd stel ik ook vast dat gemeenten zich grote zorgen maken over de
bredere financiële context waar zij zich momenteel in bevinden. Uit de
monitor blijkt ook dat verschillende gemeenten mogelijkheden onderzoeken
om de uitgaven te beperken in de Wmo. Ik heb oog voor deze zorgen.
Gemeenten en Rijk staan immers voor een gezamenlijke opgave. Mede op
verzoek van (en samen met) de VNG wil ik daarom de komende periode, ten
behoeve van een volgend kabinet, gezamenlijk maatregelen verkennen die
bijdragen aan een betere sturing op de uitgaven in de Wmo.

4
5

Kamerstuk 35 093, nr. 17
Kamerstuk 29 538, nr. 322

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3