Naar een
strengere
aanpak
Toepassing van
sancties in het nieuwe
certificatieschema
asbestverwijdering
(SC-530)

Inhoud
Samenvatting
1 Toekenning sancties in 2011 en 2012
1.1 Aard en aantal sancties in 2011 en 2012
1.2 De ultieme sanctie: intrekking certificaat

4
4
5

2 Sanctioneren normafwijkend gedrag
2.1 Het werkproces van de cki’s onder de loep
2.2 Informatie uitwisseling cki – Inspectie SZW

6
6
7

3 Cki’s handelen verschillend

9

4 Conclusies

10

5 Oordeel

11

6 Bestuurlijke reactie cki’s

12

Bijlage 1 Bestuurlijke reactie cki’s

De Inspectie SZW werkt samen aan eerlijk, gezond
en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen
2|

3

13

Samenvatting
Het nieuwe certificatieschema asbestverwijdering SC-530, van kracht sinds 1 febru­ari 2012, geeft de door de minister van
SZW aangewe­zen certi­fice­ren­de en keuren­de instellingen (cki’s) meer sanctie-instrumenten om op te tre­den tegen
certificaat­houders die asbest niet veilig verwijderen. Vooral de in­tro­ductie van de esca­la­tie­ladder kan grote gevolgen
hebben voor zowel certifi­caat­hou­ders als cki’s; meer­dere overtredingen binnen een korte tijd leiden tot een ver­zwaring van
sancties.
De Inspectie SZW heeft onderzocht hoe de zes cki’s die cer­ti­ficaten asbestverwijde­ring verstrekken de nieuwe sanc­tiebepalingen
toepassen.
Uit het onderzoek blijkt dat na invoering van de nieuwe sanctiebepalingen in 2012 het aantal opgelegde sancties gehal­veerd
is. Inspectie SZW concludeert dat cki’s door de werking van de escalatieladder de nieuwe sanctieregels niet juist hebben
toe­gepast. De Inspectie SZW vermoedt dat cki’s willen voorkomen dat door de wer­king van de escalatieladder certificaten
moeten worden ingetrokken.
Niet alleen het aantal sancties is lager dan verwacht. De Inspectie SZW concludeert dat bij wel opgelegde sanc­ties in 20
procent van de gevallen de sanctiemaat te laag is.
Het opleggen van te weinig en te lage sanc­ties is het gevolg van keuzes die cki’s in alle fasen van hun werkpro­ces maken
(vanaf het waarnemen of certificaathouders voldoen aan de normen tot het afhandelen van geconstateerde afwijkingen).
Ook het niet volledig nakomen van de afspraken in het kader van het informatie-uitwis­selings­protocol is debet aan de
ontwikkeling van het aantal en de aard van de sanc­ties. Voor de Inspectie SZW is dit protocol van groot belang. Hoewel de
cki’s in toe­nemende mate afspraken in het kader van dit protocol nakomen, valt hier nog winst te behalen.
Oordeel
Doortastend han­delen van de cki’s is belangrijk voor het bereiken van het door de minister ge­wenste ef­fect, na­me­lijk het
func­tioneren van een stelsel van gecer­tifi­ceer­de bedrij­ven die op een veilige manier asbest ver­wij­deren. Consequent
optre­den bestendigt het vertrouwen in certificatie. En het zorgt er voor dat de Inspectie SZW haar capaciteit op terreinen
kan inzetten waar geen certificatieplicht geldt.
Geen van de zes cki’s scoort op alle uitvoeringsaspecten een voldoende. Wel zijn er ver­schillen tussen cki’s in hun functioneren. Cki’s die wel de in­tentie hadden om het sanctiebeleid op een juiste manier toe te passen en op de goede weg waren,
zijn deels door druk vanuit de markt voorzichtiger ge­worden.
De Inspectie SZW is van oordeel dat het stelsel van certificatie op het gebied van asbestverwijdering, waarvan de sanctietoepassing een belangrijk onderdeel is, in opzet goed kan werken, maar door de opstelling van de cki’s nog niet functioneert
zoals zou moeten.
Gezien de ernst van het oordeel zal de Inspectie SZW nauwgezet volgen of de cki’s adequaat maatregelen nemen en hun
gedrag bijsturen.

Naar een strengere aanpak | 3

1

Toekenning sancties in 2011 en 2012
1.1 Aard en aantal sancties in 2011 en
2012
In 2011, toen het oude certificatieschema nog van
kracht was, zijn door de zes aan­gewezen cki’s in
totaal ruim 1470 sancties opgelegd. In 2012 bedroeg
dit 720 sanc­ties. Het aantal sancties ligt in 2012
daarmee 50 procent lager dan in 2011.1 In grafiek 1
is de ontwikkeling per cki weergegeven. De daling
doet zich voor bij alle cki’s.

Dat cki’s vanuit pedagogisch oogpunt sancties oplegden
sluit echter niet aan bij het volgen­de oordeel van de
Inspec­tie Werk en Inkomen (de toenmalige toe­zicht­hou­der
op de cki’s) uit 2008:

Grafiek 1 Aantal opgelegdesancties per cki, 2011 2n 2012
1200
1000
800
600
400
2011
2012

200
0

cki1

cki2

cki3

cki4

cki5

Deze verklaring is ook door cki’s gegeven, maar cki’s
plaatsen dit in een ander perspectief. Tot 2012, zeggen
enkele cki’s, werden sanc­ties ook opgelegd in situaties
waarin niet direct sprake was van een afwijking. Sanc­ties
waren dan bedoeld om certifi­caathou­ders te motiveren hun
werk beter te doen. Dit kon de cki doen omdat het op­leggen
van sancties voor 1 fe­bru­ari 2012 niet direct gevolgen had
voor de cer­ti­fi­caat­hou­der. Door de werking van de escala­
tieladder heeft iedere afwijking directe gevol­gen. Hierdoor
hebben auditoren – zoals cki’s zeggen - bij twijfel de neiging
om geen afwijking te schrij­ven.2

cki6

Cki’s verklaren de daling vooral doordat certificaat­hou­ders
de regels beter zijn gaan na­le­ven, mede onder druk van de
escala­tie­lad­der. De Inspec­tie SZW her­kent zich niet in dit
beeld. Uit het sector­rap­por­tage asbest 2013 blijkt namelijk
dat het percen­tage asbestinspecties waar de Inspec­tie SZW
hand­havend moest optre­den in 2012 van 60 naar 70 procent
gestegen is. De In­spectie SZW wijt deze toe­name niet aan
een geringere handhaving van de regelgeving door
bedrijven, maar aan de toe­genomen inzet van de Inspectie
op het gebied van asbest. Er is een gespeci­aliseerd team van
inspecteurs actief met het handhaven van de
asbest­regelgeving.

De inspectie is van oordeel dat cki’s die werkzaam zijn op het terrein van
asbestverwijdering, te terughoudend zijn in hun aanpak van bedrijven die de
regels voor asbestverwijdering niet of onvoldoende naleven. Dit blijkt onder meer
uit de bevinding dat het aantal door de cki’s waargenomen overtredingen lager
ligt dan het aantal door de Arbeidsinspectie waargenomen overtredingen. Ook
het aantal interventies naar aanleiding van waargenomen overtredingen ligt bij
de cki’s lager dan bij de Arbeidsinspectie. Tenslotte sanctioneren cki’s in sommige
situaties milder dan op grond van de regelgeving mag worden verwacht.

Er is nog een reden om te twijfelen aan de juistheid van de
opvatting van de cki’s. Indien de stelling van de cki’s over
het hanteren van sancties als een pedagogisch instrument
juist zou zijn, zou alleen het aantal lichte sancties moe­ten
zijn afgeno­men. Uit tabel 1 blijkt dat de afname van het
aantal sancties inderdaad vooral de lichtere sancties betreft.
Maar tegelij­kertijd valt op dat het aantal ernstige sanc­ties
ook beduidend is afge­nomen.
Tabel 1. Procentuele ontwikkeling aantal sancties voor ernstige
en overige afwijkingen, 2011 – 2012

De In­spec­tie SZW ziet een tweede factor als een meer
waar­schijnlijke ver­klaren­de factor: cki’s zijn voorzichtiger
gewor­den met het opleggen van sancties omdat sanc­ties
door de werking van de escalatielad­der nu consequenties
hebben.

Cki1

4|

Totaal

-50

-51

-51

Cki2

-52

-36

-38

-37

-64

-60

-100

-20

-38

Cki4
Cki6

Bij twee cki’s is niet bekend hoeveel opmerkingen in 2011 zijn
uitgeschreven. Het cijfer van 1800 is dus hoger. Indien we voor de
beide cki’s dezelfde verhouding hanteren voor wat betreft A en B
afwijkingen en opmerkingen als bij de andere cki’s, dan zou er in
2011 sprake zijn van 2000 uitgeschreven afwijkingen. De daling zou
dan 64 procent zijn.

Overige
afwijkingen

Cki3
Cki5

1

Ernstige
afwijkingen

3

??

??

??

-39

-68

-64

Deze opvatting wordt weersproken door één cki. Het inzetten van
sancties als een pedagogisch effect voor 1 febru­ari 2012 zou niet
geaccepteerd worden door certificaathouders die immers met
hogere kosten worden geconfron­teerd.
3
Voor cki5 zijn geen gegevens bekend over het aantal in 2011.
2

Twee cki’s geven nog drie andere redenen voor de daling
van het aantal sancties:
A. Er is in de eerste maanden van 2012 een overgangsperiode
gehanteerd
Eén cki heeft de nieuwe normen pas vanaf 1 mei toe­ge­past
om certificaathouders de ruimte te geven om aan de nieuwe
si­tua­tie te wennen. Tot dat moment heeft de cki niet in alle
gevallen de juiste sanctie toe­gepast. In de regelgeving is een
dergelijke overgangstermijn niet opgenomen.
B. De interne administratie was pas medio maart 		
aangepast.4
Dit betekent dat geconstateerde afwijkingen vanaf dat
moment zijn meegenomen in de escalatieladder. Dit zou
moeten leiden tot een oververtegen­woordi­ging van sanc­ties
in de tweede helft van 2012. Maar dit blijkt niet het geval te
zijn. Het aantal op­ge­legde sancties bij deze cki is in de
tweede helft van 2012 28 procent lager dan in de eerste helft.

Reden 2 en 5 hebben betrekking op het optreden van cki’s
tegen bedrijven die (struc­tureel) de regels hebben overtreden. Drie van de vier intrekkingen zijn ge­daan door één cki.
Een cki geeft aan dat in 2012 enkele certificaathouders hun
certificaat heb­ben te­rug­gegeven direct voordat de cki het
certificaat zou intrekken. Op deze manier ont­liepen
certifi­caat­houders een publiekelijke bekendmaking van hun
verkeerde hande­len.5 In de periode 2010 – heden hebben
tien bedrijven op eigen ver­zoek het certi­ficaat ingeleverd.
De In­spectie SZW heeft niet vast kunnen stellen of cki’s een
ad­vi­serende rol hebben gehad bij de keus van de betrokken
certificaathouders.
Het beëindigen van de bedrijfsvoering betekent niet dat
betrokkenen niet meer ac­tief zijn op het terrein van asbest.
De Inspectie SZW ziet meerdere manieren hoe betrokkenen
actief blijven. Zoals het voor andere bedrijven gaan werken
of het als opdrachtgever inhuren van andere gecer­ti­ficeerde
bedrijven om saneringen uit te voeren.

C. Tekort aan personeel
Door het tekort aan personeel zegt een cki minder onderzoeken te hebben gedaan. De cijfers over het aantal
gerealiseerde projectlocatie bezoeken in 2011 en 2012
(res­pectievelijk 89 en 90 procent) duiden echter niet op een
tekort aan personeel. Tenzij er sprake is van een kwalita­tief
tekort.

1.2		 De ultieme sanctie: intrekking
		certificaat
Certificaathouders die zich structureel niet aan de re­gels
houden dienen het certi­ficaat te worden ontnomen door
het opleggen van een sanctie cate­gorie I. In 2011 zijn drie
certificaten ingetrokken vanwege een sanctie opgelegd door
de cki. In 2012 was dit één certificaathouder en in de eerste
helft van 2013 vier. Het intrekken van certificaten vanwege
een sanctie van de cki betekent niet dat de certificaathouder
zijn certificaat kwijt is vanwege het niet meer voldoen aan
de certificatie-eisen. Ach­ter deze om­schrij­ving schuilen
uiteenlopende redenen als:
1. Niet voldoende werk meer uitvoeren (2
certificaathouders);
2. Afwijkingen niet op tijd opgelost (2)
3. Bedrijf is gestopt met asbestverwijderen (1)
4. Niet nakomen betalingsverplichtingen (1)
5. Teveel afwijkingen; intrekking o.b.v. escalatieladder (2).

4

opgelegde sancties.
De cki wijst op het late tijdstip (1 december 2011) waarop zij op de
hoogte is gesteld van de nieuwe schema’s waar­door zij niet
voldoende tijd had op de systemen aan te passen.

5

Alle sancties worden openbaar gemaakt op de website van de
beheerstichting asbest (Ascert).
Naar een strengere aanpak | 5

2

Sanctioneren normafwijkend gedrag
De in het vorige hoofdstuk geconstateerde daling
van het aantal sancties is de uit­komst van alle
handelingen die cki’s verrichten om certificaat­hou­
ders te controleren. In dit hoofdstuk wordt
beschreven hoe het handelen van cki’s tijdens
verschillende fasen van hun werkpro­ces mede
debet is aan het teruglopen van het aantal sanc­ties.
Het werkproces kent drie fasen: het waarnemen
van even­tuele af­wijkingen, het vertalen van
afwijkingen naar sancties en het afhan­de­len van
sanc­ties.

2.1 Het werkproces van de cki’s onder
		 de loep

ver­mo­gen van de auditor;
• De mate waarin de auditor overweegt om het afgezette
werkgebied te be­tre­den. Er zijn diverse situaties waarin
feiten van afstand moeilijk kunnen worden waargenomen (kruipruimte, werk­zaamheden op of onder een dak).
De keuzes die cki’s respectievelijk de auditoren van de cki’s
maken hoe om te gaan met deze factoren beperkt de
kwaliteit van de controle.

2.1.2 Fase 2. Opleggen sanctie na constatering
		afwijking
Voor iedere afwijking dient een cki een sanctie op te leggen
con­form de voor­schrif­t en in het certificatieschema (bijlage
H). Uit dos­sierstudie van de In­spectie SZW blijkt dat bij 20
procent van de afwijkingen de cki een te lage sanctie oplegt
(zie tabel 2).

2.1.1 Fase 1. Controle asbestsaneerders op locatie
Tijdens projectlocatie bezoeken moeten cki’s controleren of
certificaathouders vol­gens de regels werken. De Inspectie
SZW heeft vastgesteld dat cki’s niet alle rele­vante normpunten toetsen en bij wel getoetste normpunten niet alle
af­wij­kin­gen her­kennen en re­gi­streren. De Inspectie SZW
heeft hiervoor diverse ver­kla­ringen ge­vonden. Een
belangrijke verklaring is dat meer­de­re af­wij­kingen ten
on­rechte worden gecom­bineerd en met één sanctie
afgedaan, met als ar­gument dat er sprake zou zijn van één
basis­oor­zaak voor de afwijking;6
De Inspectie SZW heeft meerdere controles door cki’s
bijgewoond. Verschillende fac­toren bepalen of een controle
juist en volledig is:
• de tijd die de auditor van een cki voor een controle
neemt;
• de mate waarin de controle zich beperkt tot een vooral
administratieve toets;
• de regie die de auditor had over de vragen die hij wil­de/
kon stellen en de zaken die hij wilde bekij­ken;
• de mate waarin een auditor antwoorden van een
asbestsaneerder over­neemt en bij zichtbaar tegenstrijdige
ant­woor­den niet door­vraagt;
• de wijze van omgang met de Deskundig Toezichthouder
asbest (formeel/ infor­meel). Een te grote mate van
infor­meel optreden gaat ten koste van het kritische
6

6|

Dit niet opleggen van sancties voor alle afzonderlijke afwijkingen
hangt nauw samen met een verkeerde interpre­tatie van artikel
5.5.2.3. van SC-530: Indien op een bepaald moment meerdere feiten
worden geconstateerd die in verschillende van de onder par. 5.5.2.1
en 5.5.2.2 genoemde categorieën vallen, dan zal het feit uit de
zwaarste ca­tegorie bepalend zijn voor de door de certificatie-instelling te treffen sanctie. Onder deze norm combineren cki’s te veel
afwijkingen tot één sanctie.

Tabel 2. Voorbeelden van te lage sancties, opgelegd door de cki’s
Aard overtreding

Sanctie
cki

Sanctie
volgens
schema

De DTA past geen gebruik van de
stofzui­ger toe bij het reinigen
van het houten re­gelwerk. Het
gebruik van de stofzuiger staat in
het werkplan omschreven.

IV

III

Er wordt geen geschikte
adembescherming toegepast: 2
de middelen zijn op de werkplek
aanwezig maar worden niet
gebruikt. De Deskundig
Toezichthouder asbest bevindt
zich achter de linten in het
werkgebied, en is bezig met een
onderdrukmachine af te plakken.
Het werkgebied is nog niet
vrijgegeven.

III

II

Er worden geen brongerichte
emissiebeper­ken­de maatregelen toegepast bij werkzaamheden in openlucht condities of
met de glove-bag me­thode: De
resten hechtgebonden
plaatma­te­riaal van de
dakoverstek worden niet voor
het einde van de shift ingepakt.

III

II

Cki’s ervaren in toenemende mate weerstand bij het
opleggen van sancties. Certifi­caat­houders schakelen steeds
vaker juristen in om te proberen sanc­ties ongedaan te
maken. Dit vereist, zeggen de cki’s, dat de cki’s meer
aan­dacht besteden aan de kwaliteit van de be­wijslast. De
In­spectie SZW stelt vast dat cki’s soms ten onrechte
toege­ven aan die druk door al opgelegde sanctie weer in te
trekken waardoor de cer­tificaathouder zijn certificaat
behoudt. De rede­nen voor die intrek­king zijn niet altijd
dui­delijk en soms aan­toon­baar strijdig met bepa­lin­gen in
de SC-530.
Bij een beslissing tot het intrekken van certifi­caten speelt de
zienswijze procedure een belangrijke rol. Meerdere
beslissingen tot intrekking van een certificaat zijn in 2012
door de cki ongedaan gemaakt na behandeling van de zaak
in de zienswijze commissie. De Inspectie SZW heeft in dit
onderzoek niet expliciet gekeken naar de samenstelling van
en taakuitvoering door deze commissies. Het functioneren
van deze commissies moet uiteindelijk worden gezien in
het licht van de nog altijd niet ingerichte juridische
commissie onder verantwoordelijkheid van de beheerstichting asbest.7

2.1.3 Fase 3. Beëindiging normafwijkend gedrag
Cki’s hebben zowel in 2011 als 2012 de normtijden voor de
afhandeling van sancties nage­leefd. In 2012 is de snelheid
van de afhande­ling van sancties - zowel van de ernstige als
de minder ernstige sancties - gro­ter dan in 2011. Wel ziet de
Inspectie dat de zienswijze van een certificaathouder soms
te laat wordt ingediend (niet bin­nen 14 dagen). In dergelijke
gevallen besluiten cki’s toch om de ziens­wij­ze verder af te
handelen.
De inhoudelijke onderbouwing van de oorzaakanalyse en
cor­rige­ren­de maatregel krijgt in 2012 meer aandacht van de
cki dan in 2011. Maar corrigeren­de maatre­ge­len verschillen
voor beide jaren niet ingrij­pend. Kernwoorden bij de
oor­zaak­ana­lyses zijn: vergeten, schuld van extern ingehuurde kracht, te snel aan het werk gegaan, personeel was niet
op de hoogte. Corrigerende maatregelen behelzen
maatregelen als: toolbox, aanspre­ken personeel, achteraf
afwijking corri­geren (door bijvoorbeeld alsnog apparaat te
laten keuren).
Slechts incidenteel ziet de Inspectie SZW dat een afwijking in
ver­band wordt ge­bracht met een te hoge werkdruk vanuit de
opdrachtgever, terwijl dit toch een be­langrijk knelpunt is.
7

Met de invoering van het nieuwe certificatiestelsel is bepaald dat er
een juridische commissie onder de hoede van Ascert wordt
ingesteld, die belast gaat worden met de juridische beoordeling van
ernstige afwijkingen door certi­ficaathouders. Door dit bij de
beheerstichting te beleggen hoopt de minister van SZW dat er een
grotere mate van uniformiteit ontstaat bij de sanctionering van
afwijkingen.

Het maken van nieuwe afspraken met de op­dracht­gever
wordt daarom zelden genoemd als corrigerende maat­regel.

2.2 Informatie uitwisseling
		 cki – Inspectie SZW
De Inspectie SZW heeft in 2009 met de zes cki’s een
informatieprotocol geslo­ten om weder­zijds informatie uit
te wisselen over overtredingen die bij asbestverwijde­raars
zijn vastgesteld. Het informatieprotocol moet de cki’s in
staat stellen om cer­tificaat­hou­ders te sanc­tio­neren die de
regels van het certificatieschema niet naleven. Het protocol
is medio 2012 ver­nieuwd.8
In de sectorrapportage asbest is in­ge­gaan op de resultaten van
dit vernieuwde pro­tocol. 9 De belangrijkste bevin­din­gen zijn:
• Het aantal meldingen zowel door de Inspectie SZW als door
de cki’s ligt in 2012 vier tot vijf keer zo hoog als in 2011;
• Het merendeel van de meldingen komt voor rekening van
één cki;
• In 52% van de gevallen heeft een melding van de Inspectie
SZW geleid tot een maatregel/sanctie door de cki. Er zijn
wel verschillen tussen cki’s. Eén cki heeft geen enkele
sanctie opgelegd (5 meldingen).
De wil om samen te werken is volgens de Inspectie SZW een
belangrijke verklaren­de factor voor verschillen tussen de
cki’s. De cki die geen sancties heeft opgelegd naar aanleiding van vijf meldingen in 2012 vanuit de Inspectie SZW, legt
een relatie tussen het protocol en de escalatieladder:
De jaarlijkse verplichte kantoor- en projectlocatie bezoeken zijn de basis
voor het beoordelen van certificaathouders. De escalatieladder, waarop
de resultaten van deze bezoeken komen, is een instrument van de cki’s. De
escalatieladder kan niet door derden worden gebruikt. De overheid mag
geen verantwoordelijkheden die zij heeft op het bordje van de cki leggen.
De cki vindt het onte­recht dat een certificaathouder na een
maatregel van de In­spec­tie SZW te maken krijgt met een
sanctie van de cki. Een dubbele be­straffing zou het resultaat
zijn. Er is echter sprake van twee verschillende rechtssystemen. Het sys­teem is er juist op gericht dat wanneer de
Inspectie SZW een overtreding consta­teert, de Inspectie SZW
dit doorgeeft aan de cki die de melding moet onder­zoe­ken
en - indien er sprake is van een afwijking volgens SC-530 –
een sanctie moet opleggen.10
Het oude protocol is opgenomen in bijlage XIIIb behorend bij Artikel
4.27 van de arbeidsomstandighedenregeling, beter bekend als
bijlage F bij SC-530. Met de ministeriele regeling voor de 3e fase
certificatie is bijlage F uit de SC 530 vervangen door bijlage XIIIg bij
de arbeidsomstandighedenregeling.
9
Sectorrapportage Asbest 2013, pagina 18 – 20.
10
Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de cki aangegeven haar
werkwijze te zullen aanpassen zodat het protocol beter wordt
nageleefd.
8

Naar een strengere aanpak | 7

In het onderhavige onderzoek is bekeken welke sancties
cki’s opleggen naar aan­leiding van een melding vanuit de
Inspectie SZW. Meldingen vanuit de Inspectie SZW kunnen
betrekking hebben op meerdere over­tre­din­gen die een
werkgever (certi­ficaathouder) begaat. Cki’s sanctioneren
meer­vou­dige overtredingen vaak met maar één sanc­tie. Bij
de verwerking van meldingen van­uit de Inspectie SZW zien
we dus op­nieuw het eerder genoemde combineren van
afwij­kingen, met als resultaat dat er één sanctie wordt
opgelegd.
Een cki geeft als verklaring voor het niet opleggen van een
sanctie door de cki dat naar de mening van de cki de
bewijslast niet altijd voldoende is of niet voldoende
ge­koppeld kan worden aan concrete norm­pun­ten uit
SC-530. Dit is volgens de cki een gevolg van het feit dat de
Inspectie meer han­delt vanuit de geest van de wet, terwijl de
cki’s alleen kijken naar concrete nor­men. Bestudering van
de meldingen door de Inspectie SZW aan de cki leert echter
dat de overtredingen wel degelijk te koppe­len zijn aan
concrete toetspunten van het schema.

8|

3

Cki’s handelen verschillend
In dit onderzoek zijn verschillende aspecten
rondom het toepassen van sancties door de zes
cki’s bekeken. Daarbij is zichtbaar geworden dat
cki’s op verschillende aspecten uiteenlopend
handelen. In dit hoofdstuk worden verschillen
tussen cki’s inzichtelijk gemaakt door de scores van
de individuele cki’s op de verschillende aspec­ten
die in de vorige hoofdstukken in algemene zin
behandeld zijn, weer te geven. Tabel 3 kan met
andere woorden worden gezien als een samen­
vatting van de bevindingen uit dit onderzoek,
vertaald naar scores voor individuele cki’s.
De scores zijn tot stand gekomen door twee zaken te
combineren:
1. Het handelen van iedere cki is afgezet tegen de van
toepassing zijnde norm uit SC-530. Cki’s moeten de op
hen van toepassing zijnde regelgeving han­teren bij het
uitvoeren van het sanctiebeleid. Een negatieve score
betekent dat de Inspectie SZW tot de conclusie komt dat
een cki dit niet of niet vol­doende heeft gedaan;
2. Cki’s zijn onderling vergeleken. Een cki die op een
indicator meer positief scoort dan zijn collega-cki heeft
een positief resultaat (+). Omgekeerd, een cki die op die
indicator slechter scoort heeft een negatieve score (-).11

Tabel 3. Score individuele cki’s op indicatoren onderzoek
Aspect

Conclusie
1

2

3

4

5

6

±

+

-

+

+

+

Administratieve systemen op
orde

-

+

+

+

+

+

Juiste controlelijsten
gehanteerd

±

+

±

±

+

±

-

±

-

-

±

±

Het niet zien van afwijkingen

±

+

-

-

-

±

Het opleggen van verkeerde
sancties (te laag)

-

-

±

-

+

±

Vasthoudendheid tegenover
certificaathouders die zich
verzetten tegen het opleggen
van sancties

±

+

-

+

-

-

Verwerken van meldingen
vanuit ISZW

-

±

±

Nvt

±

+

Leveren van meldingen aan de
ISZW

-

+

-

-

-

±

Overall conclusie

-

+

-

±

-

±

Hanteren juiste normen
Toepassen nieuwe normen
vanaf 1-2-2012
Administratieve systemen

Strenger optreden
Aantal sancties in 2012
Controle bij saneringen

Informatieprotocol

Tabel 3 maakt duidelijk dat alleen cki2 positief scoort als het
gaat om de cen­trale vraag in dit onderzoek: passen de cki’s
de sanctiebepalingen uit de nieuwe SC-530 juist toe? Maar
ook bij deze cki zijn kritische kanttekeningen te plaatsen.
De ne­ga­tieve score voor ‘aantal sancties in 2012’ is een
gevolg van de sterke da­ling van het aantal opgelegde
sancties in de tweede helft van 2012. Die sterke daling heeft
te maken met druk vanuit de markt. Cki2 is in de zomermaanden enkele certi­ficaat­hou­ders kwijt­ge­raakt. Positief is
de Inspectie SZW in ieder geval over de doortastende
houding van cki2 tegenover certi­fi­caathouders waarvan het
certificaat is ingetrokken.
11

Om dit te verduidelijken een toelichting op de score voor ‘Aantal
sancties in 2012’. De verwachting is dat het aan­tal sancties, door het
strengere sanctieregime op korte termijn zal toenemen (zie
handhavingscijfers Inspectie SZW). Pas daarna zal dit aantal dalen
(handhavingsparadox). Bij alle cki’s is het aantal sancties echter
aanmerkelijk ge­daald, waarbij de daling bij cki1, cki3 en cki6 groter is
dan bij cki2, cki4 en cki5. Cki4 scoort toch negatief omdat het aantal
ernstige afwijkingen relatief sterker is gedaald dan bij de andere
cki’s. Voor cki6 geldt het omgekeerde, hoe­wel het aantal sancties
relatief sterk is gedaald, is dit toch als minder ernstig beoordeeld
omdat het met name min­der ernstige afwijkingen betreft.
Naar een strengere aanpak | 9

4

Conclusies
Na de invoering van het nieuwe stelsel van certificatie asbest
is het aantal door de cki’s opgelegde sancties aan certificaathouders gehalveerd. Deze conclusie staat haaks op de
waarneming van de Inspectie SZW dat het aantal overtredingen door asbestbedrijven in 2012 op een vergelijkbaar
niveau ligt als in 2011. De Inspectie SZW concludeert dat dit
het gevolg is van het niet juist toepassen van de sanctie­
regels. Dit hangt samen met de invoering van de zogenaamde escala­tielad­der. Meerdere sancties binnen een bepaalde
tijdspanne leiden tot ver­zwa­ring van de sanctie. Uiteindelijk
kan dit leiden tot intrekking van een certificaat. De Inspectie
SZW vermoedt dat cki’s terugschrikken voor de consequenties van het intrekken van certificaten.
Deze conclusie volgt ook uit een analyse van het werkproces
van de cki’s. De Inspec­tie SZW heeft het gehele proces van
het waarnemen van de praktijk van asbestsa­neringen door
de cki’s, het duiden van afwijkingen in termen van de
normen uit SC-530 en het afhandelen van afwijkingen
gevolgd. Cki’s zien te weinig, leggen regel­matig verkeerde
sancties op (te lage) en zijn niet altijd doortastend waar het
gaat om de aanpak van certificaathouders die de normen
meerdermalen niet juist hante­ren. Hoewel er verbetering is,
doen cki’s ook nog te weinig met de meldingen die ze in het
kader van het informatie-uitwisselingprotocol van de
Inspectie SZW krijgen.

10 |

5

Oordeel
‘Asbest’ staat onder grote maat­schap­pelijke en politiekbestuurlijke aan­dacht. Om de veilig­heid van personen
werkzaam bij asbestbedrijven meer te garanderen heeft de
minister van SZW begin 2012 de regels voor het verwijderen
van asbest aange­scherpt. Cki’s hebben en houden een
centrale rol bij het controleren van de juiste toepassing van
de nieuwe regels door asbest­bedrijven. Het strikt controleren van bedrijven binnen een gecertificeerd stelsel door de
cki’s zou moeten inhouden dat de Inspectie SZW haar
capaciteit kan inzetten op terreinen waar geen systeem van
certificatie bestaat.
De Inspectie SZW concludeert dat het aantal op­gelegde
sancties fors is gedaald om­dat de cki’s de nieuwe sanctieregels niet juist hebben toegepast.
In dit onderzoek is de toepassing van ver­schil­lende
sanctie-instrumenten door de cki’s be­keken. Geen van de
zes cki’s scoort op alle aspecten een voldoende. Wel zijn er
ver­schillen tussen cki’s als het gaat om het meebewegen in
de richting van de door de regelgever gewenste intensivering van de controle en de bestraffing van het niet han­teren
van de normen van het certificatieschema.
De verklaring van de zijde van de cki’s, dat de normen niet
voldoende duidelijk zijn, waardoor zij grote juridische
risico’s lopen als zij bij de sanctietoepassing strenger
worden, is voorbarig. Een en ander zal zich eerst in de
praktijk moeten bewijzen. Het feit dat certificaathouders die
het gevaar lopen hun certificaat (tijdelijk of voorwaardelijk)
te verliezen dit via de juridische weg proberen te verhinderen, mag geen verwondering wekken. Het is een onlosmakelijk gevolg van het streven door een daadkrachtiger
optreden de bescherming van de werknemers die asbest
verwijderen te verbeteren.
De Inspectie SZW is van oordeel dat het stelsel van certificatie op het gebied van asbestverwijdering, waarvan de
sanctietoepassing een belangrijk onderdeel is, in opzet
goed kan werken, maar door de opstelling van de cki’s nog
niet functioneert zoals zou moeten.

Naar een strengere aanpak | 11

6

Bestuurlijke reactie cki’s
De cki’s hebben gezamenlijk (via de Vereniging Overleg van
Certificatieinstellingen, VOC) een bestuurlijke reactie op het
rapport gegeven. De reactie is integraal in bijlage 1 opgenomen. Het VOC geeft samengevat de volgende reactie.
Er wordt in het rapport vooral ingegaan op zaken die niet
goed gaan. De mate waar­in zaken niet goed gaan, is zeer
algemeen beschreven. Bovendien wordt weinig ingegaan op
wat wél goed gaat.
Positieve bijdrage cki’s onderbelicht
Cki’s moeten werken met normen die nog niet volledig zijn
uitgewerkt. Cki’s ondersteunen Ascert, verantwoordelijk
voor die uitwerking, bij het verder aanpassen van de
bestaande normen.
Reactie Inspectie SZW: het is positief dat cki’s bijdragen aan
het verder verbeteren van de normen. Dit mag te cki’s echter
niet weerhouden om de huidige normen op een juiste
manier toe te passen.
Beperkte focus in tijd in rapportage
Het onderzoek heeft betrekking op 2012. Dat jaar is een
overgangsjaar. Het ge­schet­ste beeld geeft derhalve geen
juist beeld.
Reactie Inspectie SZW: Onderzoek is altijd een momentopname. De Inspectie zal, zo­als in het rapport is aangegeven,
in 2014 verder onderzoek doen. Hopelijk kan de Inspectie
SZW dan de conclusie van de cki’s onderschrijven dat 2012
geen repre­sen­tatief beeld geeft van de sanctietoepassing
door de cki’s.
Toename juridische druk voor cki’s
De CI’s die het “gewenste”, strenge sanctiebeleid voeren,
ondervinden in toene­men­de mate juridische problemen. Dit
is in belangrijke mate het gevolg van onvol­ko­men­heden in de
normen, waardoor cki’s juridische procedures verliezen.
Reactie Inspectie SZW: Dat certificaathouders juridisch in
verzet komen tegen maatregelen opgelegd door de cki’s
duidt in eerste instantie erop dat het nieuwe stelsel van
certificatie kan werken. Certificaathouders die de normen
niet toepassen dreigen te worden uitgesloten. De Inspectie
SZW meent dat cki’s zich maximaal moe­ten inzetten voor
het juist en volledig toepassen van de regels. De Inspectie
SZW ziet dat een enkele cki wel kiest voor het doorzetten
van een procedure tot in­trekking van een certificaat, terwijl
andere cki’s hier voor terugschrikken. Daar waar sprake is
van mogelijke juridische belemmeringen moeten die
gemeld worden bij de beheerstichting.

12 |

Bijlage 1.

Bestuurlijke reactie cki’s

Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
T.a.v. mw. Zuurbier
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

nummer:

20.255.139

onderwerp:
Reactie VOC op rapportage
‘Naar een meer strenge aanpak’

datum:
3 december 2013

Geachte mevrouw Zuurbier,

Enige tijd geleden heeft u certificatie-instellingen (CI’s) die actief zijn op het
gebied van asbest gevraagd inhoudelijk te reageren op de conceptrapportage
‘Naar een meer strenge aanpak’. Middels deze brief wil de Vereniging Overleg van
Certificatie-instellingen ook graag een bestuurlijk inhoudelijke reactie geven op
deze rapportage.
De keuze van het Ministerie van SZW om voor het verwijderen van asbest nieuwe
en strengere regels in te stellen, heeft voor alle CI’s tot nadrukkelijke aanpassing
van werkwijze geleid. Deze werkwijze is gericht op maximale zorgvuldigheid bij
het naleven van de ingestelde regels. Binnen het gecertificeerde stelsel zijn CI’s
gericht op het maximaliseren van de kwaliteitsborging bij de certificaathouders,
op basis van de private overeenkomst tussen de CI en certificaathouder.
Het rapport ‘Naar een meer strenge aanpak’ beschrijft de werkwijze van de CI’s
op en aantal criteria. Er wordt hierbij vooral ingegaan op zaken die niet goed
gaan. De mate waarin zaken niet goed gaan, is zeer algemeen beschreven.
Bovendien wordt weinig ingegaan op wat wél goed gaat. Hierdoor ontbreekt naar
onze mening de balans in de beoordeling en wordt een te eenzijdig, negatief beeld
van de (inzet van) CI’s neergezet. Dit beeld wordt versterkt door een aantal
andere zaken die in de rapportage naar voren komen, waar we graag onze reactie
op geven.
Positieve bijdrage CI’s onderbelicht
Het is een feit dat interpretaties van de norm leiden tot verschillende inzichten die
van invloed zijn op de beoordeling. Interpretaties ontstaan door onduidelijkheden
in de norm en dienen primair opgelost te worden door de normschrijver: stichting
Ascert. De CI’s werken samen met deze stichting aan continue verbetering. Zo
hebben ze geharmoniseerde beoordelingslijsten ontwikkeld. Helaas zijn deze
beoordelingslijsten tot op heden niet goedgekeurd door het ministerie, waardoor
onvolkomenheden tussen de norm en sanctielijsten blijven bestaan. Dit ondanks
de positieve inspanningen van CI’s, die in de rapportage overigens onderbelicht
blijven.

Naar een strengere aanpak | 13

14 |

16 |

Titel brochure sans 7 pt zwart | 3

Deze rapportage is een uitgave van:
Inspectie SZW
De Inspectie SZW maakt deel uit van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Projectleider
dhr. drs. G.J. Meurs-Kruijs RO
Sr. inspecteur Certificatie
T 06 5052 00 53
gmeurs@inspectieszw.nl
Directie Arbeidsomstandigheden
Expertisecentrum
Contactpersoon
dhr. drs. G.J. Meurs-Kruijs RO
vijfkeerblauw | SSS-621909
© Rijksoverheid | December 2013