Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 A

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2009

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 oktober 2008
Hiermee beantwoord ik aan het verzoek van uw vaste Commissie van
Verkeer en Waterstaat om geïnformeerd te worden over de actuele stand
van zaken ten aanzien van de tunnels in de A73 te Roermond en de openstelling daarvan (2008D02748).
Deze brief is een vervolg op mijn brieven van 16 mei 2008 en 14 juli 2008
(Kamerstukken 31 200 A, nrs. 81 en 92). Mijn doel is om de oplevering van
de tunnels in de A73 binnen de niet-onderhandelbare voorwaarden van
veiligheid zo spoedig mogelijk te realiseren. Daarmee wordt een structurele verbetering van de bereikbaarheid van de gehele regio en van de
veiligheidssituatie terplekke bewerkstelligd.
In deze brief meld ik u tevens de uitkomsten van de gevoerde bestuurlijke
overleggen en de conclusies die ik hieruit heb getrokken ten aanzien van
de volledige oplevering van de tunnels in de A73.
Stand van zaken
Eind 2007 heb ik in overleg met de regionale bestuurders besloten tot een
partiële openstelling van de tunnels in de A73. Deze partiële openstelling
met weekendafsluitingen heeft ertoe geleid dat inmiddels circa 3 miljoen
motorvoertuigen door de tunnels zijn gegaan die anders het onderliggende wegennet zouden hebben belast.
Gedurende het regime van de partiële openstelling was het werk de afgelopen maanden gericht op de fysieke afbouw en de afzonderlijke tests van
52 voor de veiligheid essentiële systemen. Dankzij de weekendafsluitingen
is het werk nu zover gevorderd dat de fysieke afbouw nagenoeg is afgerond. De afsluiting van twee weken in augustus is onder andere benut
voor het afbouwen en inregelen van het belangrijke SnelheidsDiscriminatiesysteem dat snelheidsverschillen onderscheidt. Daarnaast is een veelheid aan andere werkzaamheden uitgevoerd. Slechts één kritisch onderdeel, namelijk het inregelen van de CCTV-camera’s, kon niet worden

KST123140
0809tkkst31700A-7
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 A, nr. 7

1

gerealiseerd door personeelsgebrek bij de aannemer. Dit gebeurt de
komende weken alsnog. Ook het Druk Lucht Schuimsysteem (DLS) moet
worden afgebouwd en getest. Dit gebeurt zo spoedig mogelijk en heeft
geen gevolgen voor het tijdpad tot de definitieve openstelling.
Na afronding van de fysieke bouw wordt het integrale testprogramma
uitgevoerd. Hiervoor is door de Rijkswaterstaat, de aannemer en externe
deskundigen een zogenoemd «migratieplan» opgesteld. Daarna is definitieve en onbelemmerde openstelling mogelijk. Daarmee komt een traject
gereed van 42 kilometer waarvan 2,8 kilometer in de meest modern uitgeruste en veilige tunnels van Nederland. Dit betreft een van de langste
tunnels in Nederland waarin een autosnelweg ligt, die opengesteld is voor
alle typen vervoer. Het behoeft na de rampen in de Mont-Blanctunnel en
Gotthardtunnel geen uitleg dat er geen concessies kunnen worden
gedaan aan de veiligheidseisen, die gedurende vele jaren terecht door
regionale en landelijke besturen naar voren zijn gebracht.
Het testtraject van de installaties is nog niet voltooid. Door problemen
tijdens het testen is de streefdatum van half september, die behalve voor
de fysieke afbouw ook voor het afronden van de enkelvoudige tests gold,
niet volledig gehaald door de aannemer. Het hoofdprobleem op dit
moment is dat de communicatie tussen het besturingssysteem en de
deelsystemen niet tot stand gebracht kan worden. Zolang dat probleem
niet is opgelost, kan het testprogramma (SAT/ISAT traject) niet worden
afgerond1. Pas op het moment dat de oplossing is gevonden, kan de
doorwerking op de planning worden bepaald.
De aannemer heeft aangegeven dat na de fysieke afbouw en de SAT en
ISAT nog voor circa twee maanden werk resteert. Dit werk maakt een
tijdelijke volledige sluiting van de tunnel nodig. Dit aspect is in het
bestuurlijk overleg van december 2007 al aan de orde geweest. In de
afgelopen maanden is er intensief contact geweest tussen de Rijkswaterstaat, de bouwer Volker Wessels en de aannemer van de tunneltechnische
installaties om te bezien hoe het nu nog resterende werk in een zo kort
mogelijk tijdsbestek kan worden afgerond.
Het definitieve besturingsysteem bewaakt en bedient alle 52 deelinstallaties. Een groot deel van de processen ter borging van het
veiligheidsniveau verloopt automatisch. De betrouwbaarheid daarvan
moet dus uitgebreid worden getest, ook in de interactie met verkeer,
toezicht, verkeersmanagement en hulpverlening.
Het migratieplan dat is opgesteld om tot definitieve openstelling te
komen, geeft aan dat er een periode van volledige sluiting van circa twee
maanden nodig is om de ombouw, integratietest en veiligheidstesten
ongestoord uit te voeren. Ongestoord omdat het technisch zeer complex
is om de systemen te koppelen aan de besturingssoftware en dit allemaal
te testen. Omwille van de veiligheid van de gebruikers van de tunnels, kan
geen enkel risico worden genomen en worden de tunnels gedurende deze
tijd volledig afgesloten voor verkeer.

1

Dit testprogramma bevat verschillende
testen en bestaat uit:
– SAT (site acceptance tests = enkelvoudige
test per installatie)
– ISAT (integrations site acceptance test = SAT
met de besturing)
– SIT (site integration tests = alle installaties
met de besturing)
– FSIT (final site integration tests = integrale
praktijktest binnen de beheersorganisatie).

De Rijkswaterstaat, de aannemer en de veiligheidsdeskundigen hebben in
overleg met de regio intensief gezocht naar varianten die, zonder afbreuk
te doen aan de veiligheid, deze doorlooptijd zouden kunnen bekorten.
Daarbij heb ik de volgende uitgangspunten gehanteerd:
• de migratie moet realistisch en uitvoeringstechnisch mogelijk zijn;
• de migratie moet zo snel als mogelijk leiden tot een definitieve openstelling van de tunnels;
• de planning moet zo goed mogelijk rekening houden met gerechtvaardigde regionale verkeersbelangen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 A, nr. 7

2

•
•

de consequenties voor het onderliggende wegennet bij een langdurige
tunnelafsluiting moeten helder zijn;
de effectiviteit van flankerende maatregelen moet inzichtelijk zijn.

Voorkeursvarianten leidend tot definitieve openstelling
Op basis van het migratieplan en de bovengenoemde uitgangspunten is
in het bestuurlijk overleg met de regio op 15 en 23 september 2008 overeenstemming bereikt over de volgende punten:
– afbouw van de tunnel in één keer op basis van volledige aaneengesloten sluiting;
– beperkte openstelling van de tunnels vanaf medio november voor
zeven dagen in de week in verband met het komende winkel- en
feestdagenseizoen. Dit is van belang voor de lokale middenstand;
– moment van start van de ombouw en testtraject nog nader te bepalen.
Deze overeenstemming heeft geresulteerd in twee voorkeursvarianten
voor de definitieve oplevering van de tunnels.
Variant 1
• Geen weekendsluiting tussen 17 november en 5 januari, waarbij de
tunnels zeven dagen per week beperkt, d.w.z. met één rijstrook per
rijrichting, open zijn.
• De ombouw en resterende testen worden vervolgens in overeenstemming met het migratieplan in één aaneengesloten periode gedaan
vanaf 5 januari 2009.
Variant 2
• Geen weekendsluiting van 1 november tot en met 5 januari 2009;
• De bouw van een zogenoemde testsimulator, hetgeen zou moeten
resulteren in een sluitingsperiode van 2 tot 3 weken vanaf 24 april
2009;
• Bij deze variant is het bespreekbaar om de carnavalsweek te gebruiken
voor resterende werkzaamheden.
In de afgelopen periode zijn beide varianten nader uitgewerkt. De uitkomsten van deze nadere beoordeling heb ik op 8 oktober met de provincie
Limburg en de gemeente Roermond besproken. Dit overleg heeft geleid
tot een gedeeld beeld en de volgende door alle betrokkenen onderschreven afspraken:
– De in de regio bij ondernemers, bewoners, de gemeente Roermond en
de provincie breed gevoelde wens om de tunnels in de drukke
feestdagenperiode open te stellen, honoreer ik van harte. In verband
hiermee is overeengekomen dat de tunnels van de A73, ongeacht de
keuze voor een van de beide varianten, vanaf 17 november 2008 tot
begin januari 2009, 7 dagen per week 24 uur per dag open worden
gesteld onder het regime dat nu voor de werkdagen geldt.
– Wat betreft de optie om de duur van de tunnelsluiting te beperken met
behulp van een nog te ontwikkelen simulator is uit nader onderzoek
gebleken dat dit slechts beperkte tijdswinst oplevert. Dit onderzoek is
uitgevoerd met inzet van externe deskundigen.
– Gezien deze uitkomst lijkt sluiting vanaf begin januari 2009 de beste
optie.
– Teneinde extra zekerheid te kunnen bieden aan de regio over de juistheid van de te maken keuze heb ik opdracht gegeven tot een onafhankelijke second-opinion op beide varianten. In het bestuurlijk overleg is
afgesproken dat het adviesbureau Horvath & Partners een contraexpertise uit zal voeren naar het migratieplan (variant 1) en de
uitkomst van de analyse inzake de simulatievariant (variant 2). Voor het
migratieplan gaat het erom vast te stellen of het plan en de daarin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 A, nr. 7

3

genoemde doorlooptijd haalbaar zijn. Voor de simulatievariant gaat
het om het verifiëren van de conclusie dat de inzet van een simulator
leidt tot een zeer beperkte tijdswinst bij de volledige sluiting, ten koste
van een aanzienlijk latere start van de afronding van dit project.
Na de second-opinion begin november, zal opnieuw een bestuurlijk
overleg plaatsvinden. In het overleg van 8 oktober 2008 hebben de
gemeente Roermond, de provincie Limburg en ondergetekende samen
afgesproken dat, indien de conclusies van het eerste onderzoek door de
second opinion uitgevoerd door Horvath worden bevestigd, de variant
met sluiting vanaf begin januari de beste optie is. In de tussenliggende
periode zal met belanghebbenden in de regio overleg worden gevoerd
over flankerende maatregelen om de hinder zoveel mogelijk te beperken.
Tijdens het bestuurlijk overleg in november zullen besluiten worden
genomen.
Direct daarna zal ik uw Kamer hierover informeren.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 A, nr. 7

4