Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

28 676

NAVO

Nr. 409

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juni 2022
In deze brief stuur ik uw Kamer de geannoteerde agenda van de bijeenkomst van NAVO-Ministers van Defensie. De bijeenkomst vindt plaats op
16 juni in Brussel en vormt belangrijke voorbereiding van de NAVO-Top
op 29 en 30 juni in Madrid. Op de Top nemen Staatshoofden en
Regeringsleiders het nieuwe Strategische Concept van de NAVO aan en
besluiten zij over de versterking van de afschrikking en verdediging door
de NAVO. De bijeenkomst van Ministers van Defensie kent twee sessies.
Tijdens de eerste werksessie spreken de Ministers over afschrikking en
verdediging en een eerlijke lastenverdeling binnen het bondgenootschap.
De tweede werksessie biedt Ministers de gelegenheid om van gedachten
te wisselen over de trans-Atlantische veiligheid met NAVO-partners: de
EU Hoge Vertegenwoordiger en de Ministers van Defensie van Finland,
Zweden, Georgië en Oekraïne.
En marge van de bijeenkomst vindt een bijeenkomst plaats van de
Ukraine Defense Contact Group (UDCG). Deze groep van meer dan veertig
gelijkgestemde landen spreekt dan voor de derde keer over de samenwerking rondom de levering van militaire goederen aan Oekraïne voor de
korte en de langere termijn met als doel Oekraïne zo goed mogelijk te
steunen in de voortdurende strijd tegen Russische agressie.
Afschrikking en verdediging
In de eerste werksessie staat afschrikking en verdediging van het
NAVO-verdragsgebied centraal. De Ministers spreken over de Russische
invasie van Oekraïne en de bredere implicaties hiervan voor de Europese
en trans-Atlantische veiligheid. Bondgenoten maken de balans op van het
geheel aan maatregelen dat in de periode voor en na de illegale Russische
invasie van Oekraïne is afgekondigd om het NAVO-verdragsgebied te
beschermen, Rusland af te schrikken en bondgenoten bij te staan. Zoals ik
aan uw Kamer heb gemeld, betreft dat de versterking en activatie van
delen van de NATO Response Force, activering van de NAVO-standaardplannen van SACEUR voor de verdediging van het verdragsgebied, een

kst-28676-409
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 409

1

toename van Air Policing activiteiten in het NAVO-luchtruim en
ontplooiing van extra eenheden naar de oostflank van het verdragsgebied
(Kamerstuk 36 045, nr. 2, Kamerstukken 28 676 en 36 045, nr. 391 en
Kamerstuk 28 676, nr. 404). De Nederlandse inzet met vier F-35 jachtvliegtuigen, inclusief ondersteunend personeel, die in het kader van de Air
Policing plaatsvond in Bulgarije is zoals voorzien op 31 mei 2022
geëindigd. Zoals eerder aan uw kamer gemeld hebben de vliegtuigen in
april en mei Quick Reaction Alert taken uitgevoerd (Kamerstuk 28 676, nr.
386).
SACEUR zal tijdens de werksessie toelichten welke huidige en toekomstige NAVO-posture hij nodig acht om aanhoudend invulling te kunnen
geven aan de collectieve verdediging van het NAVO-verdragsgebied.
Ministers spreken vervolgens over de benodigde versterking van de
afschrikking en verdediging van het bondgenootschap op de langere
termijn. Voor Nederland is het, gezien de onvoorspelbaarheid van het
verloop van het conflict in Oekraïne, van belang dat het geheel aan
NAVO-activiteiten uiteindelijk een vorm krijgt die voldoende flexibel is en
dat bondgenoten het voortzettingsvermogen kunnen garanderen. NAVO
moet de nog vast te stellen posture langjarig kunnen volhouden om het
hoofd te bieden aan de verslechterde internationale veiligheidssituatie die
Rusland heeft veroorzaakt door de invasie van Oekraïne
De Ministers behandelen ook de reeds lopende initiatieven gericht op de
versterking van de afschrikking en verdediging van de NAVO op de
langere termijn. Bondgenoten stemmen naar verwachting in met het
Comprehensive Report on Deterrence and Defence, dat ook op de
NAVO-Top ter bekrachtiging door de staatshoofden en regeringsleiders zal
voorliggen. Het rapport bevat een breed scala aan politiek-militaire
adviezen en versterkt de samenhang tussen de overlappende werkgebieden die in het rapport worden behandeld. Ministers zullen aan de hand
van het rapport onder meer ingaan op het ondervangen van de ballistische dreiging uit Rusland, de verdere modernisering van de militaire
troepenstructuur (de NATO Force Structure) en de NAVO-commandostructuur. Daarnaast zullen zij van gedachten wisselen over de verdere
implementatie van het Concept for the Deterrence and Defence of the
Euro-Atlantic Area (DDA) en over de NATO Warfare Development Agenda.
Het DDA-concept en het onderliggende SACEUR’s Area-wide Strategic
Plan is gericht op versterking van bondgenootschappelijke afschrikking,
verdediging en crisismanagement op de korte termijn. NAVO kijkt met het
Warfighting Capstone Concept (NWCC) 20 jaar vooruit. De NATO Warfare
Agenda vormt hierbinnen een eerste planningsmechanisme voor
implementatie van de uitkomsten uit van het NWCC. Tot slot staat ook het
7e voortgangsrapport over de implementatie van de gezamenlijke
NAVO-EU afspraken uit 2016 geagendeerd. Nederland hecht grote waarde
aan de verdere versterking van de samenwerking tussen beide organisaties, die alleen maar aan belang heeft gewonnen in de huidige
internationale veiligheidssituatie in Europa.
Lastenverdeling
De Ministers van Defensie buigen zich ook over een eerlijke lastenverdeling binnen het bondgenootschap. De SG NAVO zal een rapport
presenteren met daarin de laatste actualisering van de defensie-uitgaven
van de bondgenoten. Dit rapport zal vervolgens op de NAVO-top
voorliggen. Nederland onderstreept het belang van een eerlijke lastenverdeling en het nakomen van de gemaakte afspraken. Nederland voldoet in
2024 en 2025 aan de NAVO-norm om 2% van het bruto binnenlands
product (bbp) aan Defensie uit te geven. De structurele verhoging van de
defensie-uitgaven is € 5 miljard. Na 2025 komt Nederland onder die norm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 409

2

uit, maar profiteert van de koerswijziging die is ingezet. Uw Kamer is hier
met de Defensienota op 1 juni 2022 over geïnformeerd (bijlage bij
Kamerstuk 36 124, nr. 1).
In het licht van de huidige veiligheidsdreiging blijft het van onverminderd
belang om over een geloofwaardige collectieve afschrikking te
beschikken. Dit gedeelte van de werksessie biedt de Ministers tevens de
gelegenheid om spreken over de verhoging van de gemeenschappelijke
financiering van de NAVO en over de voorgangsrapportage over de
capaciteitsopbouw van NAVO-partners.
Werksessie met NAVO-partners
Tijdens de tweede werksessie spreken de Ministers met de EU Hoge
Vertegenwoordiger en de Ministers van Defensie van Finland, Zweden,
Georgië en Oekraïne. De aanwezigheid van deze groep partners geeft
uiting aan bondgenootschappelijke eenheid en solidariteit, ook met
NAVO-partnerlanden.
De werksessie biedt gelegenheid om te spreken over het vergroten van de
consequenties voor Rusland van diens agressie in Oekraïne en verdere
versterking van de praktische ondersteuning van partnerlanden Oekraïne
en Georgië. Daarnaast zullen de Ministers spreken over de naderende
toetreding van Finland en Zweden tot het bondgenootschap. Nederland
zal zijn grote steun uitspreken voor toetreding van beide partnerlanden en
het belang van een spoedige start van nationale de ratificatieprocedures
benadrukken. Nederland zal zich maximaal inspannen om het eigen traject
zo snel mogelijk af te ronden. Tot slot, biedt de sessie gelegenheid om te
spreken over de gevolgen van de Russische invasie voor de bredere
Europese veiligheidsarchitectuur, waaronder in het Balticum en in de
Zwarte Zee regio.
Contactgroep voor de verdediging van Oekraïne (UDCG)
Een brede groep internationale partners steunt Oekraïne bij zijn legitieme
recht op zelfverdediging, zoals neergelegd in artikel 51 van het
VN-Handvest, onder meer door het leveren van wapens en andere
militaire goederen. Om doorlopende, snelle en gecoördineerde
leveranties van deze landen aan Oekraïne op elkaar af te stemmen is de
Ukraine Defense Contact Group (UDCG) opgericht. Dit platform van meer
dan veertig gelijkgestemde landen en partners kwam voor het eerst bijeen
op 26 april 2022 in Ramstein, Duitsland. Op 23 mei vond de tweede
bijeenkomst van de UDCG per videoconferentie plaats. En marge van de
NAVO-bijeenkomst, komen de Ministers van deze landen bijeen om te
bespreken hoe de samenwerking rondom de militaire steun aan Oekraïne
kan worden versterkt.
Nederland zet in op versterking van de strategische samenwerking en
coördinatie tussen landen onderling en met de industrie zowel voor de
levering als voor de vervanging van militaire goederen en heeft een aantal
ideeën hiervoor gecirculeerd. Voorgesteld wordt onder meer om reeds
bestaande initiatieven en structuren voor militaire steun aan Oekraïne te
versterken, landen aan elkaar te koppelen om gezamenlijk militaire
goederen ter beschikking te stellen, te voorzien in mogelijkheden voor het
aanvullen (backfill) van door landen aan Oekraïne geleverde militaire
goederen en de wapenindustrie beter te betrekken. Tot slot zal ik in de
contactgroep aangeven dat ook de militaire ondersteuning aan Oekraïne

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 409

3

op de langere termijn een andere fase zal ingaan, en dat het in de
toekomst nodig is de Oekraïense krijgsmacht vergaand te moderniseren
om toekomstige samenwerking met NAVO beter te kunnen faciliteren.
De Minister van Defensie,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 409

4