Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

Nr. 167

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 oktober 2017
Hierbij bied ik u het verslag aan van de 72e AVVN van 18 tot 22 september
2017.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-26150-167
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

1

VERSLAG VAN DE 72ste ALGEMENE VERGADERING VAN DE
VERENIGDE NATIES
Geachte voorzitter,
Van 18 tot 22 september jl. vond in New York de ministeriële week plaats
die traditiegetrouw de nieuwe zitting van de Algemene Vergadering van
de Verenigde Naties (AVVN) inluidt. Het Koninkrijk werd tijdens deze week
vertegenwoordigd door Minister-President Rutte, Minister-President
Ruggenaath van Curaçao, Minister Koenders en Minister Ploumen. Hare
Majesteit de Koningin (HMK) nam deel in haar hoedanigheid van speciale
pleitbezorger van de VN secretaris-generaal voor inclusieve financiering
voor ontwikkeling. Minister-President Marlin van Sint Maarten moest in
verband met de gevolgen van orkaan Irma afzien van deelname. Premier
Eman was niet aanwezig in verband met de verkiezingen op Aruba.
Deze brief bevat een verslag van de besprekingen en uitkomsten van
belangrijkste formele bijeenkomsten, side-events, bilaterale gesprekken
en overige evenementen die plaatsvonden tijdens de ministeriële week.
De focus daarbij ligt op de inzet van het Koninkrijk voor deze week zoals
uiteengezet in de brief aan Uw Kamer d.d. 1 september 2017 (Kamerstuk
26 150, nr. 163). Het verslag van de gehele 72e zitting van de AVVN, die
nog duurt tot september 2018, zal worden toegevoegd aan de inzetbrief
voor de 73e AVVN die Uw Kamer voorafgaand daaraan zal toegaan.
Belang van de VN voor het Koninkrijk
De openingsweek van de Algemene Vergadering stond dit jaar voor ons
Koninkrijk in belangrijke mate in het teken van het lidmaatschap van de
VN-Veiligheidsraad (VNVR) in 2018. In de toespraak van Minister-President
Rutte voor de Algemene Vergadering presenteerde het Koninkrijk zich als
actief, pragmatisch en innovatief partner van de VN, die zich zal inzetten
voor meer veiligheid voor burgers en een modernere VN, toegerust voor
de dreigingen van deze tijd. Wij hebben ook iets te bieden, zoals onze
ervaringen met de geïntegreerde (3D: «development, defence and
diplomacy») inzet in MINUSMA en de expertise van het Koninkrijk op het
terrein van watermanagement.
Minister-President Rutte, Minister-President Rhuggenaath van Curaçao en
Minister Koenders hebben overleg gevoerd met leden van de VNVR en
andere relevante partners over de vele onderwerpen die de agenda van
de Raad bepalen. Als inkomend lid nam het Koninkrijk ook al deel aan een
aantal bijeenkomsten voor gekozen leden van de VNVR. Zo was
Nederland samen met Italië gastheer van een evenement voor gekozen
VNVR-leden over de Responsibility to Protect.
Ander belangrijk centraal thema van de ministeriële week was de
VN-hervormingsagenda. Voorafgaand aan de opening van het Algemeen
Debat was er een bijeenkomst over de hervormingen van de VN,
voorgezeten door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties (SGVN)
Guterres en de Amerikaanse president Trump, waarbij Minister Koenders
aanwezig was. De bijeenkomst liet eensgezindheid zien over stappen om
de Verenigde Naties te hervormen tot een effectiever en efficiënter
systeem voor vrede, veiligheid en ontwikkeling. President Trump gaf
hierbij aan dat het niet zozeer ging om een «goedkopere» maar vooral om
een «betere» VN. Nederland was één van de 142 landen die een Declaration of Support for United Nations Reform tekende, om daarmee ook
steun te betuigen aan de hervormingsagenda van de SGVN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

2

Tijdens het gesprek tussen de SGVN en de Nederlandse delegatie sprak
Guterres zijn grote waardering en dank uit voor de rol die het Koninkrijk
zowel in de VN als op het wereldtoneel speelt. De SGVN noemde met
name de Nederlandse bijdrage op het gebied van humanitaire steun,
ontwikkelingssamenwerking, peacekeeping, veiligheidsvraagstukken,
mensenrechten en gendervraagstukken. Minister-President Rutte
onderstreepte het belang van de door de secretaris-generaal ingezette
hervormingen op het gebied van veiligheid, ontwikkeling en
management. Verder werd gesproken over de situatie in Sint Maarten,
Jemen en het lidmaatschap van Nederland van de VNVR in 2018.
Minister Ploumen sprak tijdens de AVVN steun uit voor de hervormingsagenda van de SGVN als voorwaarde voor het behalen van de 2030-agenda
voor duurzame ontwikkeling. Daarbij is voor Nederland het tegengaan van
fragmentatie en betere samenwerking tussen VN organisaties in de
landen waarin ze werkzaam zijn essentieel. Er was onder de lidstaten
brede steun voor de notie dat ontwikkeling een kernvereiste is voor
veiligheid en menselijke waardigheid. «The commitment to leave no one
behind» werd hierbij vaak genoemd.
Ondanks de grote steun die vanuit de lidstaten werd uitgesproken voor
hervorming van de VN, is het zeker geen gelopen race voor de voorstellen
van de SGVN. De algemene bewoordingen die tijdens het openingsdebat
gebruikelijk zijn verhullen de verschillen van inzicht tussen lidstaten op de
details die juist in de praktijk het verschil moeten gaan maken.
Orkaan Irma
De gevolgen van orkaan Irma zijn tijdens en en marge van de AVVN
uitgebreid aan de orde gekomen tijdens bijeenkomsten en gesprekken. Zo
sprak Minister-President Rutte met de Franse president en de Britse
premier over afstemming van de noodhulp en organisatie van de
wederopbouw op de Caribische eilanden.
Op 18 september heeft het Koninkrijk deelgenomen aan twee bijeenkomsten en marge van de AVVN. Op initiatief van de Britse Minister van
Buitenlandse Zaken spraken getroffen landen en de Europese overheden
met gebiedsdelen of landen in de regio (Nederland, Verenigd Koninkrijk
en Frankrijk) met elkaar en met de VN en EU over betere coördinatie in de
respons na Irma. Aansluitend vond een drukbezochte openbare bijeenkomst plaats over Irma voorgezeten door de voorzitter van de AVVN en de
SGVN.
De bijeenkomsten onderstreepten de ernst van klimaatverandering voor
de regio, die steeds vaker te maken zal krijgen met extreme weersverschijnselen, en de noodzaak om werk te maken van de implementatie van
het Klimaatakkoord van Parijs. Ook werd gewezen op het belang de
weerbaarheid van de gemeenschappen te vergroten.
Het Koninkrijk heeft tijdens de bijeenkomsten een overzicht gegeven van
de gevolgen van de vernietigende kracht van orkaan Irma voor de
Bovenwindse Koninkrijksdelen, en met name voor Sint Maarten, en
gewezen op de gemeenschappelijke crisisrespons vanuit alle delen van
het Koninkrijk. Ook is van de gelegenheid gebruik gemaakt om de
internationale gemeenschap te bedanken voor de ondersteuning. Een les
getrokken na de orkaan van 1995 is om direct de lokale gemeenschap en
de private sector te betrekken bij wederopbouw. Ook is het noodzakelijk
om internationaal gemeenschappelijk op te trekken. Een uitdaging daarbij
wordt gevormd door de verschillende structuren van overheden in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

3

regio: zelfstandige landen, overzeese gebiedsdelen of autonome landen
binnen een groter Koninkrijk.
Het Koninkrijk heeft een pleidooi gehouden voor de instelling van een
speciaal vertegenwoordiger van de SGVN voor klimaat en veiligheid. Deze
speciaal vertegenwoordiger zou een integrale benadering van de nexus
klimaatverandering en veiligheid binnen de VN-context kunnen aanjagen
en Disaster Risk Reduction zou een van haar of zijn taakvelden moeten
zijn.
Internationale Handel
Op 20 september nam de Minister-President deel aan het Bloomberg
Global Business Forum. Michael Bloomberg, voormalig burgemeester van
New York, bracht die dag meer dan 30 staatshoofden en regeringsleiders
en 100 Chief Executive Officers (CEO’s) bij elkaar om over de toekomst
van de wereldeconomie te spreken. De Minister-President nam deel aan
een panel over vrijhandel met o.a. de premier van Canada. Het panel werd
gemodereerd door Christine Lagarde, directeur van het International
Monetary Fund (IMF). In zijn interventie sprak Minister-President Rutte
over de uitdagingen om globalisering op een eerlijke en duurzame manier
te organiseren. En marge van het paneloptreden vonden gesprekken
plaats met het aanwezige bedrijfsleven over Nederland als vestigingsland.
Vrede en Veiligheid
Op 18 september jl. gaf Nederland gehoor aan de oproep van de SGVN
om in de strijd tegen Seksuele Uitbuiting en Misbruik door VN-personeel
(SEA) een aantal nieuwe afspraken te maken, inclusief extra zorg voor
slachtoffers. Daarvoor ondertekende Nederland een compact met de VN.
Uiteindelijk hebben 72 lidstaten dit compact ondertekend. Nederland is
bovendien op uitnodiging toegetreden tot de zogenaamde Circle of
Leadership; een hoog politiek forum, bestaande uit 59 lidstaten, dat o.a.
de gemaakte afspraken en maatregelen tegen SEA zal monitoren.
En marge van de Algemene Vergadering vond in de VNVR een open debat
plaats over de hervorming van VN-vredesmissies. De VNVR nam bij deze
gelegenheid resolutie 2378 aan, waarin de noodzaak om de effectiviteit en
efficiëntie van vredemissies te vergroten wordt onderstreept. De resolutie
werd gesponsord door 61 landen, waaronder Nederland.
Ook presenteerden SGVN Guterres en Wereldbankpresident Kim de eerste
bevindingen en aanbevelingen van een unieke, gezamenlijke studie naar
de meeste effectieve manieren om gewelddadig conflict te (helpen)
voorkomen. Nederland bepleit in diverse fora om de aanbevelingen van
de studie om te zetten in concrete acties.
Op het gebied van nucleaire ontwapening woonde Nederland een
ministeriële bijeenkomst bij van het Non-Proliferation and Disarmament
Initiative (NPDI). Mede op Nederlandse voorspraak werd afgesproken dat
het NPDI naar concrete nieuwe initiatieven zal zoeken, en daarbij ook
gevoelige onderwerpen zoals het kernwapenverbod en de massavernietigingswapenvrijezone in het Midden-Oosten niet zal schuwen. Daarnaast
heeft Nederland deelgenomen aan de tweejaarlijkse Conferentie voor het
Faciliteren van de Inwerkingtreding van het Alomvattend Kernstop
Verdrag (CTBT). Dit jaar werd de urgentie van inwerkingtreding weer
onderstreept door de meest recente kernproef door Noord-Korea (op
3 september jl.). De conferentie resulteerde in een eindverklaring waarin
naast het herbevestigen van het belang van het verdrag als stap richting
ontwapening, een lijst van 14 concrete acties ter bevordering van
inwerkingtreding wordt vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

4

Op 18 september nam Nederland op ministerieel niveau deel aan de
Friends of Syria bijeenkomst, onder leiding van de Amerikaanse Minister
van Buitenlandse Zaken Tillerson. De Verenigde Staten (VS) riep in deze
bijeenkomst op tot de noodzaak om zo snel mogelijk het Astana proces af
te ronden en terug te keren naar het Genève proces. De VS stelde ook een
zogenaamde roadmap voor die bestaat uit de-escalatie, stabilisatie en het
politiek proces. Daarbij was onder de deelnemende landen brede
consensus dat steun bij wederopbouw pas zal worden geleverd als het
politiek proces goed op gang is. Minister Koenders bepleitte de noodzaak
voor een duurzame oplossing voor het conflict en daarmee een terugkeer
naar het politiek proces in Genève. Ook bepleitte Nederland dat de
oppositie zich eensgezind moet organiseren en zich realistisch moet
opstellen in de vredesbesprekingen.
Nederland nam tevens op 21 september op hoog-ambtelijk niveau deel
aan de High-level meeting on the Syria crisis, onder leiding van EU hoge
vertegenwoordiger (EUHV) Mogherini en EU commissaris Stylianides.
EUHV Mogherini kondigde aan dat de EU in de lente van 2018 een tweede
Brusselconferentie zal organiseren, waarbij het zgn. Brussel-proces zal
worden opgericht. Dit proces zal zich richten op humanitaire en stabiliseringshulp en verzoening, om zo de Syrische bevolking te ondersteunen.
Het proces zal complementair zijn aan het Genève en Astana proces. De
Europese deelnemende landen benadrukten dat een geloofwaardige
politieke transitie voorwaarde blijft voor EU-betrokkenheid bij de
wederopbouw van Syrië. Dat geldt ook voor Nederland.
Bij de Ad Hoc Liaision Committee (AHLC) stond de ontwikkeling van de
Palestijnse economie en Palestijnse instituties centraal. De deelnemers
onderstreepten het belang van economische groei voor het behoud van
de twee-statenoplossing. De groeiende humanitaire crisis in Gaza stond
eveneens centraal in de bijeenkomt. De deelnemers riepen de partijen op
concrete stappen te zetten om het gebrek aan water en energie op te
lossen.
Nadat de situatie in de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) na de
verkiezingen van begin 2016 verbeterde, is de situatie in het land sinds
begin 2017 weer verslechterd. In een bilateraal gesprek met de CentraalAfrikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Doubane sprak Minister
Ploumen haar zorgen uit over de escalatie van het geweld in de CAR en
kondigde zij een humanitaire bijdrage van EUR 2,5 miljoen aan. Tevens
nam Nederland op 19 september deel aan de high-level meeting over
CAR, waarin deelnemers zorgen over de situatie uitten en steun
benadrukten voor het land en het belang van het werk van de United
Nations Multidimensional Integrated
Stabilization Mission in the Central African Republic (MINUSCA).
Op 20 september vond op initiatief van Nederland een kleinschalige
besloten bijeenkomst plaats over Burundi. De inzet was om gezamenlijk te
zoeken naar openingen om de door de Oost-Afrikaanse gemeenschap
geleide Inter-Burundese dialoog te versnellen, de mensenrechtensituatie
te verbeteren en betrekkingen tussen Burundi en internationale actoren te
normaliseren. De bijeenkomst was een bevestiging van de rol van
Nederland als vertrouwde, objectieve partner in Burundi.
De SGVN organiseerde op 20 september een bijeenkomst voor alle
VN-lidstaten over Libië. Op deze bijeenkomst presenteerde de nieuwe
VN-gezant voor Libië, Ghassan Salamé, een nieuw plan om uit de
politieke crisis te komen. Het plan bevat een raamwerk voor nieuwe
onderhandelingen tussen de Libische groepen en instituties die het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

5

politiek akkoord voor Libië uit 2015 moeten heronderhandelen. De
internationale gemeenschap inclusief Minister Koenders spraken steun uit
voor de nieuwe plannen.
Op 17 september nam Nederland deel aan twee high-level bijeenkomsten
over de situatie in de Democratische Republiek Congo (DRC). De
voortdurende politieke impasse heeft zijn weerslag op de veiligheidssituatie in de DRC, waar in de loop van 2017 verschillende nieuwe brandhaarden zijn ontstaan. Nederland tracht als voorzitter van de Internationale Contactgroep Grote Meren bij te dragen aan een eenduidige
internationale respons om het verkiezingsproces op acceptabele wijze te
laten verlopen en verder geweld in de DRC te mitigeren.
Over Mali was de internationale gemeenschap eensgezind; de uitvoering
van het vredesakkoord verloopt te traag. De aanwezigen bij de High-level
meeting Mali op 20 september benadrukten het belang van spoedige en
inclusieve uitvoer van alle onderdelen van het vredesakkoord, en de
essentiële rol die MINUSMA hierin speelt.
Rechtsorde, mensenrechten en accountability
De Nederlandse delegatie heeft zich tijdens verschillende bijeenkomsten
sterk gemaakt voor de thema’s rechtsorde, mensenrechten en
accountability.
Minister Koenders was op 19 september samen met de Britse Minister
van Buitenlandse Zaken, Boris Johnson, en de permanent vertegenwoordiger van de Verenigde Staten bij de VN, Nikki Haley, co-host van een
evenement om hervorming van de VN-Mensenrechtenraad te stimuleren.
Minister Koenders heeft hierbij opgeroepen gezamenlijk te werken aan de
versterking van de effectiviteit en geloofwaardigheid van de Mensenrechtenraad. Dit kan volgens Nederland onder meer worden gedaan door
meer competitie bij de verkiezing van leden van de Mensenrechtenraad en
het gebruik van objectieve mensenrechtenstandaarden bij de behandeling
van schendingen. Nederland zal ten behoeve van hervorming verdere
initiatieven ontplooien in de Mensenrechtenraad in Genève. Nadere
informatie daarover zal u toegaan in een brief met een verslag van de 36e
Mensenrechtenraad (Kamerstuk 26 150, nr. 166).
Daarnaast sprak Minister Koenders tijdens de sessie Building the
foundations for justice in Syria op 21 september over het belang van de
Syrië bewijzenbank (IIIM). De Minister noemde het IIIM de «second-best»
optie voor gerechtigheid voor het Syrische volk, aangezien de situatie,
door de verdeeldheid in de VNVR, voorlopig niet zal worden doorverwezen naar het Internationaal Strafhof. Hij benadrukte de lange-termijn
commitment die daarvoor nodig is, en zegde in dat verband een additionele bijdrage toe van Nederland van EUR 1,5 miljoen voor 2018 en 2019.
Minister Ploumen opende op 20 september een bijeenkomst over gelijke
rechten voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen,
transgenders en interseksen (LHBTI) georganiseerd door de UN LHBTI
Core Group die Nederland samen met Argentinië voorzit. Naast Minister
Ploumen spraken bewindspersonen uit onder meer Canada, Costa Rica,
Brazilië, Noorwegen en Malta over de positieve ontwikkelingen en de
blijvende uitdagingen bij de realisatie van gelijke rechten voor LHBTI’s.
Daarbij kwamen ervaringen uit de nationale en internationale context aan
de orde. De recente aanstelling door de VN van een onafhankelijk expert
voor seksuele oriëntatie en genderidentiteit werd veelvuldig als positief
voorbeeld genoemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

6

Minister-President Rutte en Minister Ploumen spraken op 20 september
met Malala Yousafzai over haar werk op het gebied van toegang tot
onderwijs voor meisjes. Zij spraken over Malala’s nieuwe Friends of
Education initiatief. Ook is gesproken over de door Nederland en de EU
ondersteunde onderwijsprojecten ten behoeve van Syrische vluchtelingen
in Turkije en Libanon.
Het onderwerp Responsibility to Protect (R2P) kwam aan de orde tijdens
een ministeriële ronde tafel bijeenkomst van Nederland en Italië.
Nederland riep op tot nauwere samenwerking in VNVR-verband tussen de
gekozen leden van de Raad.
Nederland was op hoogambtelijk niveau tevens aanwezig bij de lancering
van de Global Alliance to end trade in goods used for torture and death
penalty op 18 september met als doel de export van desbetreffende
goederen te controleren, en bij het debat Torture during interrogations –
Illegal, Immoral and Ineffective (22 september).
Over het onderwerp International Criminal Court (ICC) heeft Nederland
tijdens het panel Completing the legacy of Nuremberg: Activating the
jurisdiction of the ICC over the crime of aggression in 2017 op
20 september steun uitgesproken voor een spoedig activeringsbesluit
over de inwerkingtreding van de rechtsmacht van het strafhof over het
misdrijf agressie.
Bestrijding van terrorisme en gewelddadig extremisme
Op 20 september vond een bijeenkomst plaats onder leiding van
Minister-President May (Verenigd Koninkijk), president Macron (Frankrijk)
en Minister-President Gentiloni (Italië) om het onlangs door Facebook,
Twitter, Microsoft en YouTube opgerichte Global Internet Forum to
Counter Terrorism (GIFCT) te presenteren en bedrijven aan te moedigen
hun verantwoordelijkheid te nemen in het bestrijden van online terrorisme en extremisme.
Minister-President May riep techbedrijven op extremistische propaganda
binnen twee uur te detecteren en te verwijderen en overheden om het
GIFCT te ondersteunen. President Macron riep op meer te investeren in
(technische) instrumenten om extremistische content van het internet te
verwijderen. In zijn interventie riep Minister-President Rutte op tot het
identificeren en verwijderen van extremistische content en het strafrechtelijk vervolgen van de daders. Ook benadrukte hij het belang van
samenwerking met de private sector en het maatschappelijk middenveld
en het bevorderen van alternatieve boodschappen. Tot slot hield hij een
pleidooi voor behoud van online vrijheden en het bewaken van democratische waarden. Door de techbedrijven werd ingegaan op de stappen die
reeds waren gezet in de strijd tegen extremisme online en de noodzaak
van samenwerking tussen het bedrijfsleven, de overheid en het
maatschappelijk middenveld.
Overige interventies benadrukten o.a. het belang van betrokkenheid van
jeugd, ontwikkeling van tegengeluid, regionale samenwerking en
betrokkenheid van kleinere techbedrijven.
Op 18 en 20 september vonden de Coordinating Committee (CoCo) en de
jaarlijkse ministeriële bijeenkomst van het Global Counterterrorism Forum
(GCTF) plaats onder voorzitterschap van Nederland en Marokko. Het GCTF
is een forum waarin complementair aan de VN aan terrorismebestrijding
wordt gewerkt. Het voorzitterschap is door de GCTF-leden unaniem met
twee jaar verlengd. Ook werden de nieuwe co-voorzitters van de
verschillende werkgroepen in het GCTF officieel bekrachtigd. Hiermee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

7

blijft Nederland ook de komende jaren sturend in de agenda van de
internationale strijd tegen terrorisme. Meer dan 20 leden namen deel op
hoog politiek niveau, waardoor het belang van de gezamenlijke strijd
tegen terrorisme internationaal werd onderstreept. De noodzakelijke rol
die het GCTF speelt werd officieel bekrachtigd door het aannemen van het
GCTF Ministerial Statement. Met dit statement hebben alle dertig leden
zich ook voor de toekomst gecommitteerd aan het GCTF. Tijdens de
bijeenkomsten is teruggeblikt op behaalde resultaten en vooruitgekeken
naar de toekomstige inzet. Twee GCTF good practice documents (beleidsaanbevelingen) zijn het afgelopen jaar ontwikkeld en officieel aangenomen, gericht op:
– Het beschermen van soft targets; openbare gelegenheden zoals hotels,
concerten of voetbalwedstrijden.
– Het tegengaan van het online verspreiden van extremistische
gedachtengoed.
Er zijn drie nieuwe initiatieven gelanceerd waar het GCTF zich de
komende periode op zal gaan richten:
– De rol van families bij terugkeer (op initiatief van NL en de VS).
– De nexus tussen georganiseerde internationale criminaliteit en
terrorisme (op initiatief van NL).
– Homegrown geweldadig extremisme (op initiatief van de VS en MAR).
Tijdens de door de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken
Tillerson en de Iraakse Minister van Buitenlandse Zaken Jafaari georganiseerde bijeenkomst van de anti-ISIS Coalitie op 22 september bleek eens
te meer dat de Coalitie eensgezind is over het voortzetten van de strijd
tegen ISIS. Nederland heeft tijdens deze bijeenkomst niet alleen het
belang van goed aansluitende stabilisatie en wederopbouw genoemd,
maar ook als enige coalitiegenoot specifiek gewezen op het belang van
naleving van de mensenrechten en het humanitaire oorlogsrecht.
Humanitaire hulp
Op 21 september vond het high-level event plaats over het voorkomen
van (dreigende) hongersnoden in Jemen, Somalië, Zuid-Sudan en
Noord-Oost Nigeria en over de noodhulp die aan de getroffen bevolking
in deze gebieden is geleverd. De snelle opschaling van middelen die de
internationale gemeenschap, waaronder Nederland, beschikbaar heeft
gesteld, heeft ertoe geleid dat hongersnood kon worden beteugeld. Dit
laat onverlet dat meer mensen ernstig voedseltekort hebben. Er bestaat
brede overeenstemming over de expliciete verbanden tussen conflict en
honger en het belang van verantwoordingsmechanismen om schendingen van het internationaal humanitair oorlogsrecht aan te pakken. De
noodzaak van versterkte samenwerking tussen de VN en de Wereldbank
om hongersnoden in bovengenoemde landen te voorkomen, werd tijdens
het event onderstreept. Nederland veroordeelde het gebruik van honger
als oorlogstactiek in Zuid-Sudan en de belemmeringen van humanitaire
toegang in Jemen, en riep op om schendingen van internationaal
humanitair oorlogsrecht te vervolgen. Ook werd gewezen op het
gezamenlijke initiatief van Nederland, Italië en Zwitserland dat beoogt in
VNVR-kader de verbanden tussen conflict en honger bloot te leggen om
zo tot concrete aanbevelingen voor het voorkomen en bestrijden van
hongersnood te komen. Nederland zegde een aanvullend bedrag van ruim
EUR 9 miljoen toe voor hulp aan mensen in Jemen (EUR 2,5 miljoen),
Somalië (EUR 1 miljoen), de buurlanden van Zuid-Sudan die veel
Zuid-Sudanese vluchtelingen opvangen (EUR 2 miljoen) en de Tsjaadmeerregio (EUR 3,8 miljoen), alsmede een extra bijdrage aan het World
Food Programme (WFP) van EUR 5 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

8

Buiten dit overkoepelende overleg waarin de relatie tussen conflict en
honger aan bod kwam, waren er ook bijeenkomsten over de individuele
crisisgebieden. In een bijeenkomst georganiseerd door de VN werd de
schrijnende situatie in Zuid-Sudan besproken. Nederland, andere donoren
en humanitaire organisaties benadrukten het door mensen veroorzaakte
karakter van de crisis en de verantwoordelijkheid van de overheid om via
nationale dialoog het conflict duurzaam te beëindigen. Ook onderstreepte
Nederland de blijvende steun aan de getroffen bevolking in Zuid-Sudan.
In een vergelijkbaar gesprek georganiseerd door de VN Office for the
Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) over Nigeria en de Tsjaadmeerregio kondigde Nederland de hierboven genoemde extra bijdrage
bestemd voor voedselhulp in Tsjaad aan en benadrukte het belang van
onderwijs als wapen tegen extremisme. In een door Nederland medegeorganiseerde bijeenkomst werd de verslechterende humanitaire situatie in
Jemen besproken. Deze verslechtering komt mede door een grote
cholera-uitbraak. Nederland riep andere landen op ook meer bij te dragen.
Het resultaat is EUR 207 miljoen extra internationale steun voor humanitaire hulp. Daarnaast riep Nederland op om de humanitaire en commerciële toegang te verbeteren.
Minister Ploumen sprak op 18 september met de Commissioner-General
van de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in
the Near East (UNRWA), Pierre Krähenbühl. Zij deelde zorgen over de
financiering van UNRWA en kondigde aan dat Nederland EUR 6 miljoen
extra bij zal dragen aan het algemeen fonds van UNRWA. Verder
benadrukte zij het belang van de ervaring van UNRWA bij langdurige
opvang van vluchtelingen in discussies over samenwerking tussen
humanitaire en ontwikkelingspartners. Tijdens het event New Horizons for
Sustainable Funding for UNRWA is eveneens het belang en de zorgwekkende financiële situatie van UNRWA besproken. Naast Nederland,
kondigden ook landen als Zweden, Pakistan, Turkije, Verenigde Staten,
Verenigde Arabische Emiraten, Zwitserland, Canada en Maleisië extra
bijdragen aan.
Nederland was mede-organisator van een bijeenkomst over gezondheidszorg in conflictsituaties. De focus lag op de gebrekkige implementatie van VNVR-resolutie 2286 gericht op de bescherming van medische
faciliteiten in conflictsituaties, onder andere vanwege het ontbreken van
verantwoordingsmechanismen om daders van schendingen aan te
pakken. Nederland sprak de intentie uit om het thema aandacht te geven
tijdens het lidmaatschap van de VNVR, onder andere via landen-specifieke
resoluties en door consequent aan te dringen op vervolging van schendingen van internationaal recht. Gedegen dataverzameling over aanvallen
op medisch personeel en medische faciliteiten is van belang om aanvallen
aan de kaak te blijven stellen.
Duurzame ontwikkeling (SDG’s en klimaatverandering)
Minister-President Rutte, Minister-President Ruggenaath en Minister
Ploumen namen deel aan verschillende bijeenkomsten over duurzame
ontwikkeling. Zo onderstreepte Minister-President Rutte op 21 september,
als lid van het High-Level Panel on Water, in een gezamenlijke verklaring
het belang van water voor duurzame ontwikkeling. Hij benadrukte ook de
Nederlandse inzet met betrekking tot de lange termijn politieke, sociale,
ecologische en economische belangen van water en de uitkomsten van de
mondiale multi-stakeholder dialoog die Nederland het afgelopen jaar
heeft opgezet. Minister-President Rutte lichtte de resultaten van deze
dialoog toe in aanwezigheid van SGVN Guterres, Wereldbankpresident
Kim en een aantal andere regeringsleiders en staatshoofden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

9

In een gesprek met Minister Ploumen gaf United Nations Development
Programme (UNDP) hoofd Achim Steiner aan hoe UNDP wil kunnen
reageren op verzoeken van nationale overheden (en andere VN organisaties) om technische ondersteuning in de implementatie van de SDGs.
Minister Ploumen gaf aan dat UNDP ervoor moet waken dat het niet te
versnipperd raakt. Ook benadrukte zij dat Nederland graag ziet dat UNDP
haar middelen vooral inzet in de minst-ontwikkelde landen.
Tijdens de bijeenkomst van de Global Deal for Decent Work and Inclusive
Growth (18 september) benadrukte Minister Ploumen het belang van
Eerlijk Werk wereldwijd en de steun aan de Global Deal. In haar reactie op
de discussie koppelde Minister Ploumen de Eerlijk Werk agenda aan de
Nederlandse multi-stakeholderbenadering voor duurzame waardeketens.
Nederland zal de volgende onderwerpen delen met het secretariaat van
de Global Deal: IMVO convenanten, versterking van sociale dialoog,
tegengaan van kinderarbeid en verduurzaming van de textielsector.
Minister Ploumen was daarnaast op 21 september aanwezig bij de
lancering van de World Benchmarking Alliance (WBA). Zij benadrukte in
een keynote speech het belang van multi-stakeholder dialoog en
gezamenlijk optreden om tot meer duurzame bedrijfsvoering te komen.
De WBA legt zich toe op het ontwikkelen van publiek toegankelijke indices
die de duurzaamheidsinspanningen van bedrijven inzichtelijk én vergelijkbaar maken. Nederland draagt bij aan dit initiatief via steun aan het
Nederlandse Index Initiative.
Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR)
Tijdens een panel van UNICEF over Accelerating efforts to eliminate child
marriage in Africa by 2030/UNGA Child Marriage funders» reception op
18 september benadrukte Minister Ploumen het economische potentieel
dat het beëindigen van kindhuwelijken in Afrika kan hebben. De huidige
voortgang is te traag is om het gestelde doel in 2030 te bereiken.
Nederland nam ook deel aan een panel over SRGR in humanitaire
situaties (19 sept), georganiseerd door de World Health Organization
(WHO). De noodzaak van dataverzameling kwam hierin duidelijk naar
voren.
Tijdens een overleg over het inzetten van data voor evidence-based beleid
op gebied van SRGR bracht Nederland het belang naar voren van
innovatieve aanpakken en het gebruik van data om SRGR-gerelateerde
onderwerpen bespreekbaar te maken, met name bij de doelgroep van
jongeren tussen de 10 en 14 jaar.
De beweging She Decides is en marge van de AVVN op diverse manieren
in de aandacht gekomen en bestendigd. Tijdens de She Decides Torchbearers meeting (18 september) toonden veel landen en partijen zich
betrokken bij de She Decides beweging. Minister Ploumen benadrukte het
belang van transparantie over financiële toezeggingen en stelde voor dat
Nederland hierin het voortouw neemt. Bij het Guardian event Maintaining
the momentum of the SDG’s op 19 september gaf Minister Ploumen een
keynote speech over de global gender gap als economische ramp en
onderstreepte ook het mensenrechtenperspectief. Ze kondigde hier EUR 4
miljoen aan voor SRGR in Mozambique in het kader van She Decides. Ook
was Minister Ploumen aanwezig bij het Goalkeepers event van de Bill and
Melinda Gates Foundation op 20 september. Het kabinet kon op veel
waardering rekenen voor de inzet op het gebied van vrouwenrechten en
gendergelijkheid en om de She Decides campagne.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

10

MH-17
Nederland, Australië, België, Maleisië en Oekraïne bekrachtigden en
marge van de AVVN op 20 september in New York hun politieke steun én
samenwerking ten behoeve van de vervolging van MH17-verdachten in
Nederland. Namens het kabinet zette Minister Koenders samen met zijn
ambtgenoten uit de andere landen zijn handtekening onder afspraken die
daarover gemaakt zijn.
Zoals bekend werken de autoriteiten van de vijf landen samen in het
strafrechtelijk onderzoek, het Joint Investigation Team (JIT). Met de
schriftelijke overeenkomst verbinden deze landen zich duurzaam aan de
vervolging en berechting van verdachten en spreken zij af zich
gezamenlijk te blijven inzetten voor de uitvoering van resolutie 2166 van
de VNVR. Eerder dit jaar is Uw Kamer geïnformeerd [Kamerstuk 33 997,
nr. 98] dat de JIT-landen samen hebben besloten dat de vervolging en
berechting in Nederland zal plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 150, nr. 167

11